Wikipedia
hawiki
https://ha.wikipedia.org/wiki/Babban_shafi
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Midiya
Musamman
Tattaunawa
User
Tattaunawar user
Wikipedia
Tattaunawar Wikipedia
Fayil
Tattaunawar fayil
MediaWiki
Tattaunawar MediaWiki
Samfuri
Tattaunawar samfuri
Taimako
Tattaunawar taimako
Rukuni
Tattaunawar rukuni
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Jon Ashton (1979)
0
4680
968703
482308
2026-10-17T15:55:04Z
M Bash Ne
12403
968703
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{hujja}}
[[Fayil:Lee Aronsohn in September 2011.jpg|thumb|Jon Ashton]]
'''Jon Ashton''' (an haife a shekara ta 1979), shi ne dan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ingila.<ref name="az">{{cite web|title=Jon Ashton|url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/player8/jonashton.html|work=Post War English & Scottish Football League A–Z Player's Database|publisher=Neil Brown|access-date=16 June 2013}}</ref> He began his career with [[Plymouth Argyle F.C.|Plymouth Argyle]] and made his first team debut in August 1997.<ref name="gos">{{cite web|title=Jon Ashton|url=http://www.greensonscreen.co.uk/gosdb-players2.asp?pid=22&scp=1,2,5,6,7|publisher=Greens on Screen|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos"/><ref>{{cite news|title=Nationwide summer signings|url=https://www.theguardian.com/football/2000/aug/12/newsstory.sport2|access-date=16 June 2013|newspaper=The Guardian|date=12 August 2000}}</ref> Ashton played in 13 league games during one season with the club,<ref name="az"/><ref>{{cite web|title=Anthony–Ayres|url=http://hyufc.com/features/a_z/hfc/anthony-ayres.html|publisher=Hayes & Yeading F.C|access-date=16 June 2013}}</ref> He went on to play for [[Dulwich Hamlet F.C.|Dulwich Hamlet]], [[Bodmin Town F.C.|Bodmin Town]], [[Bridgwater Town F.C.|Bridgwater Town]] and [[Paulton Rovers F.C.|Paulton Rovers]].<ref name="gos"/>
{{stub}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Ashton, Jon}}
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ingila]]
j2zgpilrlr8isg5dciin6vqo2si67ql
968705
968703
2026-10-17T15:57:38Z
M Bash Ne
12403
968705
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{hujja}}
[[Fayil:Lee Aronsohn in September 2011.jpg|thumb|Jon Ashton]]
'''Jon Ashton''' (an haife a shekara ta 1979), shi ne dan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ingila.<ref name="az">{{cite web|title=Jon Ashton|url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/player8/jonashton.html|work=Post War English & Scottish Football League A–Z Player's Database|publisher=Neil Brown|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos">{{cite web|title=Jon Ashton|url=http://www.greensonscreen.co.uk/gosdb-players2.asp?pid=22&scp=1,2,5,6,7|publisher=Greens on Screen|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos"/><ref>{{cite news|title=Nationwide summer signings|url=https://www.theguardian.com/football/2000/aug/12/newsstory.sport2|access-date=16 June 2013|newspaper=The Guardian|date=12 August 2000}}</ref><ref name="az"/><ref>{{cite web|title=Anthony–Ayres|url=http://hyufc.com/features/a_z/hfc/anthony-ayres.html|publisher=Hayes & Yeading F.C|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos"/>
{{stub}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Ashton, Jon}}
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ingila]]
5q7b9tzba83094kms2za1gcsgo4r0nz
968706
968705
2026-10-17T15:58:00Z
M Bash Ne
12403
968706
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Lee Aronsohn in September 2011.jpg|thumb|Jon Ashton]]
'''Jon Ashton''' (an haife a shekara ta 1979), shi ne dan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ingila.<ref name="az">{{cite web|title=Jon Ashton|url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/player8/jonashton.html|work=Post War English & Scottish Football League A–Z Player's Database|publisher=Neil Brown|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos">{{cite web|title=Jon Ashton|url=http://www.greensonscreen.co.uk/gosdb-players2.asp?pid=22&scp=1,2,5,6,7|publisher=Greens on Screen|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos"/><ref>{{cite news|title=Nationwide summer signings|url=https://www.theguardian.com/football/2000/aug/12/newsstory.sport2|access-date=16 June 2013|newspaper=The Guardian|date=12 August 2000}}</ref><ref name="az"/><ref>{{cite web|title=Anthony–Ayres|url=http://hyufc.com/features/a_z/hfc/anthony-ayres.html|publisher=Hayes & Yeading F.C|access-date=16 June 2013}}</ref><ref name="gos"/>
{{stub}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Ashton, Jon}}
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ingila]]
b46d30jktfbj0a3ccoqalf7arqhjv4e
Jami'ar Jihar Kaduna
0
8669
968726
967828
2026-10-17T16:44:22Z
Matar Nasir
45916
968726
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Kaduna State University 26.jpg|thumb|jami'ar kasu]]
[[Fayil:Kaduna State University 63.jpg|thumb|Sashen karatun computer ]]
'''Jami’ar Jihar Kaduna, (KASU),''' wacce take a [[Kaduna (jiha)|Jihar Kaduna]], [[Najeriya|Nijeriya]]. An kafa ta a shekara ta dubu biyu da ashirin da huɗu (2004). Yana da bangarorin koyarwa guda bakwai tare da sassa sama da 39 da ɗakin karatu wanda ya ƙunshi juzu'in littattafai sama da 17,000. Yana da rassa guda biyu : [[Kafancan|Kafanchan]] da [[Kaduna (birni)|Kaduna]].<ref>https://universitycompass.com/africa/Nigeria/universities/kaduna-state-university.php</ref>
== Tarihi ==
An kafa Jami’ar Jahar Kaduna ne a karkashin dokar Jihar Kaduna da aka kaddamar a watan Mayu a shekara ta 2004. Sanarwar ta biyo bayan bukatuwar bunkasa manyan makarantu a yankin arewaci da kudancin jihar. Saboda haka, an amince da cibiyoyin karatu guda biyu: ɗaya a [[Kaduna (birni)|Kaduna]] da ɗayan a [[Kafancan|Kafanchan]]. Harabar Kaduna ta fara gudanar da shirye-shiryen karatun digiri na farko. Dr. [[Ahmed Makarfi|Ahmed Mohammed Makarfi]], gwamnan jihar Kaduna a wannan lokacin kuma mai ziyara a jami'ar, ya naɗa Farfesa Idris Abdulkadir a matsayin mataimakin shugaban majalisar gudanarwa kuma shugaban majalisar gudanarwa yayin da Farfesa [[Abubakar Sani Sambo]] ya zama mataimakin shugaban jami'a na farko. Farfesa Aminu S. Mikailu, ya karbi ragamar mulki daga hannun Farfesa Sambo a matsayin mataimakin jami'a na biyu a lokacin da gwamnatin tarayya ta nada shi shugaban hukumar makamashi ta Najeriya.<ref>https://www.myschoolgist.com/ng/kasu-courses/</ref> Farfesa Ezzeldin Muktar Abdurahman shine VC na uku, an nada Farfesa WB Quirix a matsayin VC na hudu kafin Farfesa Muhammad Tanko (2017-2021). Farfesa Yohanna Tella yana Mukaddashin VC daga Janairu zuwa Yuni, 2022. Mataimakin shugaban riko na yanzu shine Farfesa Abdullahi Musa Ashafa, wanda ya karbi ragamar mulki a ranar 22 ga watan Yuni, 2022. Mai Martaba Sarki [[Sanusi Lamido Sanusi]] shi ne Pro Chancellor a yanzu, yayin da Hussaini Adamu Dikko shi ne Shugaban Majalisar Mulki.<ref>https://www.researchgate.net/institution/Kaduna-State-University</ref>
[[File:Kaduna_State_University.jpg|thumb]]
== Gudanarwa ==
Jami’ar Jihar Kaduna tana da Chancellor a matsayin shugaban bikin, yayin da mataimakin shugaban jami’ar shi ne babban jami’in gudanarwa da ilimi, kamar sauran Jami’o’in Najeriya. Yawancin lokaci ana nada mataimakin shugaban jami'a na tsawon shekaru biyar, wanda ba a sabunta shi ba. Mataimakin shugaban riko na yanzu, Farfesa Abdullahi Musa Ashafa, ya fara aiki ranar 22 ga watan Yuni, a shekara ta 2022. A ƙasa akwai jerin sunayen duk mataimakan shugabannin KASU. Lambobin 4, 6, 8 da 9 duk mataimakan kansila ne, har zuwa lokacin da majalisar gudanarwar jami'ar ta nada VC.
{| class="wikitable"
!S/N
! Suna
! Lokaci
! Sana'a
|-
| 1
| Farfesa [[Abubakar Sani Sambo]]
| 2004
| Injiniya Injiniya
|-
| 2
| Farfesa Aminu Salihu Mikailu
| 2005-2006
| Gudanar da Accounting
|-
| 3
| Farfesa Ezzeldin Muktar Abdurahman
| 2007-2012
| Mai harhada magunguna
|-
| 4
| Professor Muhammad Tanko (Ag)
| 2012
| Accounting
|-
| 5
| Farfesa William Barnabas Qurix
| 2012-2017
| Gine-gine
|-
| 6
| Professor Ado-Baba Ahmed (Ag)
| 2017
| Masanin halittu
|-
| 7
| Farfesa Muhammad Tanko
| 2017-2022
| Accounting
|-
| 8
| Farfesa Yohanna Tella
| 2022
| Masanin lissafi
|-
| 9
| Farfesa Abdullahi Musa Ashafa
| 2022 - Kwanan wata
| Masanin tarihi
|-
|+ ''Tushen tebur:'' Littafin Jagora na 11th ed.
|}
== Makarantu ==
Jami'ar tana da kwalejoji bakwai da kwalejin likitanci:
=== Faculty of Arts ===
Faculty of Arts yana daga cikin manyan malamai na jami'a, wanda aka kafa a 2005. Yana da sassa bakwai.
Faculty of Arts ta ƙunshi sassa daban daban kamar haka a harabar Kaduna:
* [[Larabci]]
* Nazarin Addinin Kirista
* Turanci Da Drama
* [[Faransanci]]
* [[Tarihi]]
* [[Ilimin Musulunci|Karatun Musulunci]]
* Harsunan Najeriya & Harsuna
=== Faculty of Science ===
Makarantar Kimiyya tana daga cikin manyan makarantun jami'a, wanda aka kafa a 2005. Makarantar Kimiyya a halin yanzu tana kunshe da sassan da ke Kaduna Campus:
* Biochemistry
* Kimiyyar Halittu
* [[Kimiyya|Chemistry]]
* [[Labarin kasa|Geography]]
* Kimiyyar Lissafi
* Microbiology
* Physics
* Kimiyyan na'urar kwamfuta
* Masana'antu sunadarai
* Kididdiga
* ilimin kula da Ginegine [ Estate Management ]
* ilimin Criminology
* ilimin Zanezane
=== Kwalejin Magunguna ===
An kafa kwalejin koyon aikin likitanci da ke Jami’ar Jihar Kaduna a shekarar 2008 da burin samar da likitocin kiwon lafiya da sauran ma’aikatan kiwon lafiya wadanda suka fahimci al’adar jikin dan’adam da mara kyau, da iyali da kuma al’umma, da isassun ilimin kimiyyar da za su ci gaba da samun horo don zama kwararru. malamai, da masu bincike.
Manufarta ita ce ta horar da likitoci da sauran ma’aikatan lafiya masu inganci wadanda za su rika gudanar da ayyukan kiwon lafiya a jihar Kaduna da sauran sassan Najeriya, wadanda za su iya yin aiki a cikin al’umma da kuma cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko, wadanda za su iya yin aiki a kowane bangare na duniya., suna iya ɗaukar ƙarin horo don zama ƙwararru, kuma suna iya gudanar da bincike na kimiyya don amfanin ɗan adam.
Kwalejin likitanci tana da sashi guda:
* Magani
* Asibitin koyarwa na Barau Dikko an shirya shi ne don horar da masu siyar da magunguna da daliban likitanci.
=== Faculty of Pharmaceutical Sciences ===
An kafa Faculty of Pharmaceutical Sciences a cikin 2012. Shugaban gidauniyar Dr. Ahmed Tijjani Mora . Yana da sassa biyar:
* Sashen Kimiyyar Magunguna da Toxicology
* Sashen Kula da Magungunan Magunguna da Magunguna
* Sashen Kimiyyar Magunguna da Magungunan Magunguna
* Ma'aikatar Pharmacognosy da Ci gaban Magunguna
* Sashen Magungunan Magunguna da Kwayoyin Halitta na Magunguna.
=== Faculty of Social Sciences ===
Faculty of Social Sciences yana daga cikin manyan malamai na jami'a, wanda aka kafa a shekara ta 2005. Makarantar Kimiyyar Zamani ta ƙunshi sassa kamar haka a harabar Kaduna:
* Ilimin tattalin arziki
* Sadarwar Jama'a
* Kimiyyar Siyasa
* [[Kimiyar al'umma|limin zamantakewa]]
=== Faculty of Management Sciences ===
Har ila yau, Makarantar Kimiyyar Gudanarwa na daga cikin manyan makarantun jami'a, wanda aka kafa a 2005. Makarantar Kimiyyar Gudanarwa ta ƙunshi sassa masu zuwa a harabar Kaduna:
* Accounting
* Gudanar da Kasuwanci
* Banki da Kudi
* Kasuwancin kasuwanci
* Talla
* [[Kimiyar al'umma|Gudanar da Jama'a]]
=== Faculty of Environmental Sciences ===
Makarantar Kimiyyar Muhalli tana ɗaya daga cikin sabbin kwalejoji, wanda aka kafa a cikin 2012, kuma yana ɗaya daga cikin ikon tunani guda biyu a harabar Kafachan. Yana da sassa hudu:
* Gudanar da Gidaje
* Binciken Yawan
* Gudanar da Muhalli
* [[Karatun gine-gine|Gine-gine]]
=== Faculty of Agriculture ===
Kwalejin Aikin Noma na daya daga cikin sabbin kwalejojin da aka kafa a shekarar 2012, kuma tana daya daga cikin kwalejoji biyu da ke harabar Kafachan. Yana da sashi guda:
* [[Noma]]
== Kwalejin Ilimin Basira da Nazarin Gyara ==
Kwalejin Ilimin Basic and Remedial Studies tana da cibiyoyi guda biyu: babban harabar da ke kan titin Maiduguri, Kaduna da kuma daya a Kafanchan. An kafa babban harabar a 2004 da Kafanchan harabar a 2012. Ilimin Basic and Remedial Studies shiri ne na horaswa na share fage da nufin samar da ƙwararrun ƴan takara daga wuraren da jami'ar ta kama da sauran ƴan Najeriya. Shirin dai na da matukar muhimmanci ga wadanda suka kasa samun gurbin shiga jami’a ta JAMB saboda karancin makin Jarrabawar Shiga Jami’a (UTME).
Tsawon lokacin shirin Nazarin Basic da Remedial shine watanni tara wanda yayi daidai da zama ɗaya na ilimi mai zurfi na ƙwararrun malamai.
=== Makasudai ===
Babban makasudin Shirin Gyara sune
* don shirya wa masu neman gurbin gyara kurakuran su na matakin O ta jarrabawar WAEC da NECO
* don shirya masu neman shiga jarabawar UTME
* don horar da ’yan takarar da za su ci jarrabawarsu ta Post UTME
* don shirya 'yan takara don kalubalen rayuwar ilimi a jami'a
Dukkan wadannan za a samu ne ta hanyar samar da kwararrun malamai, kwararru da kwazo da jami’ar za ta yi.
=== Bukatun shiga ===
==== Babban Shirin ====
Masu neman wannan shirin dole ne su mallaki ƙasa da ƙididdiga 5 a cikin jarrabawar WASSCE/SSCE/NECO.
Kimiyya: Masu neman shirin kimiyya ya kamata su sami ƙididdiga a Turanci, Lissafi da kowane nau'i na 3 na waɗannan batutuwa: Biology, Chemistry, Physics da Geography. Dole ne a sami ƙididdige ƙididdiga guda 5 a sama a cikin wuraren da bai wuce 2 ba.
Jama'a: 'Yan takara don shirin zane-zane ya kamata su sami ƙididdiga a cikin Turanci, Lissafi da kowane nau'i na 3 na waɗannan batutuwa: Tattalin Arziki, [[Gwamnati]], Tarihi da Adabi a Turanci. Dole ne a sami ƙididdige ƙididdiga guda 5 a sama a cikin wuraren da bai wuce 2 ba.
Na duka nau'ikan biyu, masu nema dole ne su rubuta JAMB/UTME na shekara-shekara tare da abubuwan da suka dace kuma dole ne su sami mafi ƙarancin makin wucewa da Gwamnatin Tarayya ta amince da su.
==== Shirin Gyara ====
Kimiyya: Masu neman wannan shirin dole ne su mallaki mafi ƙarancin ƙididdiga na 3 a cikin zama fiye da 1 a cikin batutuwa masu zuwa: Harshen Ingilishi, Lissafi, Biology, Chemistry, Physics da Geography.
Jama'a: 'Yan takarar wannan shirin dole ne su mallaki mafi ƙarancin ƙididdiga na 3 a cikin zama fiye da 1 a cikin batutuwa masu zuwa: Harshen Turanci, Lissafi, Tattalin Arziki, Gwamnati, Tarihi da Adabi a Turanci.
Ana sa ran 'yan takarar da aka amince da shirin Remedial su yi rijista kuma su ci SSCE ko NECO a cikin darussan da suka gaza.
Ba za a ƙyale 'yan takara su yi rajista don batutuwan da ba a yi ƙoƙari su a matakin O ba.
== Shirin Nazarin Farko na Larabci-Faransa ==
=== Makasudai ===
Babban makasudin Shirin Nazarin Farko na Larabci-Faransa sun haɗa da:
# Don shirya 'yan takara don cin jarrabawar UTME.
# Don horar da 'yan takara don ci jarrabawarsu ta Post UTME.
# Don shirya 'yan takara don kalubalen rayuwar ilimi a jami'a.
Duk waɗannan za a samu ta hanyar samar da ƙwararrun malamai, ƙwararrun malamai da kwazo.
=== Bukatun shiga ===
Ga Larabci da Faransanci, buƙatun shigar aƙalla kredit biyar ne da suka haɗa da Ingilishi a cikin Jarrabawar WAEC/NECO a cikin zama ba sama da 2 ba.
Baya ga buƙatun da ke sama, duk masu son shiga dole ne su yi rajista kuma su zauna don jarrabawar gama karatun sakandare (UTME).
== Makarantar Nazarin Digiri ==
Makarantar tana ba da damar ɗalibai don samun digiri na biyu, digiri na biyu da PhD . Ayyukan makarantar sune kamar haka:
* Haɗa shirye-shiryen karatun digiri na biyu na jami'a ciki har da tsarawa, daidaitawa, gudanarwa da shigar da shirye-shiryen karatu.
* Ya ba da shawarar samar da kayan aiki don aikin digiri na biyu, ƙa'ida da rarraba kudade don ayyukan karatun digiri.
* Haɓaka ingancin umarnin karatun digiri da bincike a cikin jami'a.
* Yada ayyukan karatun digiri na jami'a don jawo hankali, kudi da sauran tallafi daga gwamnatoci, masana'antu da sauran hukumomi.
Jami'ar tana da ikon tunani guda hudu don shirin digiri na biyu (PG):
* Faculty of Arts
* Faculty of Science
* Faculty of Social Sciences
* Faculty of Management Sciences.
== Mutane ==
=== Sanannen tsofaffin ɗalibai ===
* [[Hafsat Mohammed Baba]]
* Kenneth Bitrus Dauda
* Yunusa Adamu Ugya
=== Sanannen Faculty ===
* Farfesa Adamu Idris Tanko
* Farfesa AA Adepetu
* Prof. Mohammed Nasiru Sambo
* Aondover Augustine Tarhule
* Auwal Farouk Abdussalam
* Dakta Caleb Mohammed
=== Masu Digiri na Daraja ===
* [[Muhammadu Buhari]]
* [[Aliko Dangote]]
* [[Nasir Ahmad el-Rufai|Nasiru El-Rufai]]
* [[Zainab Ahmed|Zainab Shamsuna Ahmed]]
* Alhaji Muhammad Maigari Dingyadi
* [[Mele Kyari|Malam Mele Kyari]]
* Seinde Fademi Oladapo
* Amb. Suleiman Dauda Umar
== Manazarta ==
{{Reflist}}
https://universitycompass.com/africa/Nigeria/universities/kaduna-state-university.php
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.kasu.edu.ng/ Yanar Gizo na Jami'ar Jihar Kaduna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008083828/http://kasu.edu.ng/ |date=2010-10-08 }}
* [http://student.kasu.edu.ng/ Kaduna State University portal]
{{Authority control}}
[[Category:Articles using infobox university]]
[[Category:Pages using infobox university with the image name parameter]]
7qfauw05c1jnnycorywraojygvzx5na
Kunu
0
8839
968932
879147
2026-10-18T05:54:29Z
Matar Nasir
45916
/* */
968932
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kunu da kosai wasu nau'ikan abinci ne da kusan akafi samunsu a mafiya ƙasar Hausa domin yin ƙarin kumallon safe.jpg|thumb|kunu DA ƙosai]]
[[Fayil:Kunu da ƙosai wasu nau'ikan abinci ne da kusan akafi yawa samunsu a mafiya kasar Hausa domin yin karin kumallon safe.jpg|thumb|kunu da ƙosai]]
'''Kunu.''' wani abin sha ne Mai matukar dadi, an fi samun shi a Arewacin Nigeria. Akwai ire-iren nau'ikan kunu da yawa, kuma ana haɗa shine ta hanyoyi daban-daban. Misalin nau'ikan kunu, sun haɗa da: [[kunun gero]],[[kunun dawa]],[[kunun zaƙi]],[[kunun aya]], [[kunun gyada]],[[kunun alkam],[[kunun tsamiya]] da kuma [[kunun madara]],[[kunun tamba]],[[kunun kanwa]],sauransu.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/how-to-make-kunu-zaki-the-millet-drink/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-05-20 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520080657/https://guardian.ng/news/how-to-make-kunu-zaki-the-millet-drink/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Baobab juice with peanut butter - neteri.jpg|thumb|wannan kalan kunu ne na bawoba]]
==Sinadaran yin Ku==
# Gero
# Dawa
*tamba
*tsamiya
*Kanwa
*
*
Ana shan kunu da sikari, sannan da kuli-kuli ko ƙosai idan koko ne.
==Ire-iren Kunu==
Ire-iren kunu sun haɗa da:
#[[Kunun tsamiya]]
#Kunun Gyaɗa
#[[Kunun kanwa]]
#[[koko]]
#Kunun dawa
#[[Kunun zaki]]
#Kunun aya
#kunun alkama
#Kunun tamba dasauransu.
==Manazarta ==
{{reflist}}
{{Stub}}
[[Category:Kayan abinci]]
2mjybo3plc8eceal9n1rsldycyd8bc8
968933
968932
2026-10-18T05:56:12Z
Matar Nasir
45916
/* Sinadaran yin Ku */
968933
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kunu da kosai wasu nau'ikan abinci ne da kusan akafi samunsu a mafiya ƙasar Hausa domin yin ƙarin kumallon safe.jpg|thumb|kunu DA ƙosai]]
[[Fayil:Kunu da ƙosai wasu nau'ikan abinci ne da kusan akafi yawa samunsu a mafiya kasar Hausa domin yin karin kumallon safe.jpg|thumb|kunu da ƙosai]]
'''Kunu.''' wani abin sha ne Mai matukar dadi, an fi samun shi a Arewacin Nigeria. Akwai ire-iren nau'ikan kunu da yawa, kuma ana haɗa shine ta hanyoyi daban-daban. Misalin nau'ikan kunu, sun haɗa da: [[kunun gero]],[[kunun dawa]],[[kunun zaƙi]],[[kunun aya]], [[kunun gyada]],[[kunun alkam],[[kunun tsamiya]] da kuma [[kunun madara]],[[kunun tamba]],[[kunun kanwa]],sauransu.<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/news/how-to-make-kunu-zaki-the-millet-drink/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-05-20 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520080657/https://guardian.ng/news/how-to-make-kunu-zaki-the-millet-drink/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Baobab juice with peanut butter - neteri.jpg|thumb|wannan kalan kunu ne na bawoba]]
==Abubuwannan da ake yin Kunu==
# Gero
# Dawa
*tamba
*tsamiya
*Kanwa
*
*
Ana shan kunu da sikari, sannan da kuli-kuli ko ƙosai idan koko ne.
==Ire-iren Kunu==
Ire-iren kunu sun haɗa da:
#[[Kunun tsamiya]]
#Kunun Gyaɗa
#[[Kunun kanwa]]
#[[koko]]
#Kunun dawa
#[[Kunun zaki]]
#Kunun aya
#kunun alkama
#Kunun tamba dasauransu.
==Manazarta ==
{{reflist}}
{{Stub}}
[[Category:Kayan abinci]]
p0looiinjbeege6qlvbbzeai77cxsfe
Tattaunawar user:Uncle Bash007
3
12139
968761
829302
2026-10-17T20:25:44Z
MediaWiki message delivery
3927
/* News (April-September 2026) */ sabon sashe
968761
wikitext
text/x-wiki
</noinclude>
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Uncle Bash007! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Uncle Bash007|gudummuwarka]]. Kuma ina fatan zaka tsaya ka ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimake ka ka fahimci Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]], ko kuma ka tambayeni a {{Gyara|User talk:The Living love|section=new|shafina na tattaunawa}}. Na gode. [[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 14:26, 29 Nuwamba, 2019 (UTC)
</noinclude>
==Tunatarwa==
Assalamu alaikum Mallam [[User:Uncle Bash007|Bashir]] kana yawan fassara maƙaloli wanda wasu daga cikin su fassara bata da inganci. Dan Allah Ilimi fa muke yaɗawa sai munyi ƙoƙari mun kula ba sai mutum yayi da yawa ba yayi iya abinda zai iya amma mai inganci dan Allah dan'uwa ka fahimce ni. Kai kanada gogewa akan editing inaga ai sai dai kayiwa wasu tunatarwa, tunda kana ƙirƙirar maƙala a English Wikipedia shin su haka suke? Ansa a'a. To mu me yasa baza mu yi don ya zamo mana wata sadaqatu jariya duk wanda ya karanta rubutun da ka yaɗa zaka samu lada, amma idan kuma mutum yazo ya kasa karanta abinda yake tunanin ilimi ne kuma da harshen shi aka rubuta sai ya fara tunanin waɗanda suka rubuta abun basada ƙwarewa ko ma basu san me suke ba! Ina fatan zaka fahimceni. Na gode [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]] 21:12, 15 ga Yuni, 2022 (UTC)
:Amin wslm [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]], ok nagode da tunatarwa kuma nima ban manta da cewa ilimi muke yadawa ba. Amma zaka iya bani misalin mukalar da na fassara wacce bata inganta ba. Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 06:24, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
::Don Allah don mutum yana yawan yin fassara ba wai yana nufin cewa kuskure bane. Duk wata fassara da nayi musamman na kwanannan ina tabbatar da cewa na bi sahunsa a kowanne sakin layi. Idan an sama kuskure kuma sai dai wanda ni ban lura ba, kuma kaima zaka iya gyarawa tunda kaima edita ne. Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 06:30, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
Assalamu alaikum barka da safiya fatan ka tashi lafiya. Ga wata maƙala [[Stephanie Rose ('yar talla)|nan]], ka duba sashen "Tarihin Rayuwa" ta da kuma [[Sinimar kasar Ukraine|wannan]]. Idan ka bibiya maƙalolin da kayi na wani gasar "Sinimar kasar Ukraine" zaka gasu dama wani wajen ko mai karatu ya karanta babu abinda zai fahimta, ba wai nace duka basuda inganci bane, amma kai matsayin ka ya wuce kayi irin wannan fassara gaskiya. Na gode [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]] 08:12, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
:Wslm, tun wancan lokacin ne kuma akwai admin da yamun maganan haka. Zan gyarasu kuma da kaina. Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 22:38, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
==Join us at Twitter ==
Take a look at Hausa Wikimedian Usergroup (@HausaUsergroup): https://twitter.com/HausaUsergroup?s=09 [[User:Anasskoko|<b style="color:#00BFFF">An@ss_koko</b>]][[User talk:Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(magana)</sup>]][[Special:Contributions/Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(aiki)</sup>]] 17:57, 16 Mayu 2020 (UTC)
==Wikipedia Pages Wanting Photos na Hausa Community==
<div style="padding:3em; font-family:'Helvetica Neue',sans-serif; font-size:110%; line-height:1.75;">
Muna gayyatan kudan shiga gasar '''WPWP Contest na Hausa Community'''!
'''Wikipedia Pages Wanting Photos na Hausa Community''' gasa ce ta duk shekara wanda editoci a Wikipedia daga [[m:Hausa Wikimedians User Group|Hausa Community User Group]] ke sanya hotuna a mukalolin da basu da ko keda karancin hoto articles. Wannan dan a inganta da karfafa amfani ne da dubannin hotunan da ake samu ne daga gasa daban-daban na hotuna da ake gudanarwa duk shekara, wanda Wikimedia community ke shiryawa a Wikipedia. hoto na inganta fahimtar mai karatu, da bayyana bayani, da sanya mukaloli suyi kyau. Gasar Kuma zata ba sabbin editoci da tsoffi damar inganta kwarewa, dan shiga samun kwarewa tuntube mu anan [[Special:Emailuser/M-Mustapha|Emel]].
<br />
<span style="background:#ffbd4a;color:yellow;padding:5px;"><!--T:24-->[[m:Wikipedia Pages Wanting Photos for Hausa Community|Danna nan dan shiga gasa da Karin bayani.]]</span>.<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp>Em</samp>[[User:M-Mustapha|-]]</span><span style="font-weight: normal; background-color: #804; color: #5b2;"><samp>mustapha</samp></span> <sup><samp>[[user talk:M-Mustapha|t@lk]]</samp></sup> 16:46, 26 ga Yuni, 2020 (UTC)
== Kano ==
Dear Uncle Bash007,
Hope this finds you well. Just saw that you added a lot of content to [[Kano]]: well done! However generally on Wikipedia disambiguation pages are kept very short (for clarity, as they are just supposed to enable viewers to find the link to what they are looking for), and maybe it would be better to transfer the content you are adding to the two pages regarding [[Kano (jiha)|Kano State]] and the [[Kano (birni)|city of Kano]]. Just a suggestion.
Nagode, –[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 06:35, 18 Mayu 2021 (UTC)
== Gasar Hausa Wikipedia ==
'''Assalamu alaikum''' @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]]''','''
Ina mai sanar da kai cewa za'a sanar da sakamakon gasa gobe idan Allah ya kaimu, ka duba wannan shafin domin ganin sakamakon gasa, sannan kyaututtuka za'a bayar dasu ne lokaci kadan bayan sanarwan. [[WP:Gasar Hausa Wikipedia ta Shekara-shekara]], Nagode.-- [[User:Anasskoko|<b style="color:#00BFFF">An@ss_koko</b>]][[User talk:Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(Yi Magana)</sup>]] 11:16, 23 ga Yuni, 2021 (UTC)
Aslm.. Duba wannan shafin zakaga jigon shafin ya banbnta da ainihin mukalar, bansn yadda zan gyara ba https://ha.wikipedia.org/wiki/Filin_jirgin_saman_Maputo [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 08:41, 27 ga Yuni, 2021 (UTC)
== Gyara ==
Barka dai [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash]] zakaga na cire wani sabon rubutu da kayi a Kofan Al'umma, saboda baka saka shi a sabon sashi ba kuma babu Signing a ciki. –[[User:Abubakar A Gwanki|Abubakar A Gwanki]] ([[User talk:Abubakar A Gwanki|talk]]) 12:09, 22 ga Yuli, 2021 (UTC)
Barka.. da farko dai inaso ka sani cewa na saka shi a sabon shashi, sannan na biyu mantuwa nayi inyi signing kafin in dawo naga har an goge. Ai na dauka magana ake fara yiwa mutum ya gyara ba wai a cire kai tsaye ba![[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 19:42, 22 ga Yuli, 2021 (UTC)
== Thanks! ==
Hi, I noticed your support on my proposed grant, Thank you --[[User:Robertjamal12|Robertjamal12]] ([[User talk:Robertjamal12|talk]]) 09:02, 4 ga Janairu, 2022 (UTC)
== u welcome ==
It's a good proposal.. [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 16:42, 4 ga Janairu, 2022 (UTC)
== Vandalism ==
Hi, can you please block this IP [[Special:Contributions/211.194.124.144|address]] ?
It is vandalizing articles by inserting porn images here.
Check [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&diff=195941&oldid=157435 this revision] about an hour ago [[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]] ([[User talk:Tumbuka Arch|talk]]) 03:18, 18 Disamba 2022 (UTC)
:Hello [[user:Tumbuka Arch]], I have reviewed and block the IP address. Thank you for the heads up.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:45, 18 Disamba 2022 (UTC)
== Hausa Wikipedia Vital Articles ==
Barka da warhaka.
Naga sako a shafin tattaunawa na akan Hausa Wikipedia Vital Articles amma ban fahimce yanda zan kasance a cikin wannan ba.
Nagode [[User:Yahuzaishat|Yahuzaishat]] ([[User talk:Yahuzaishat|talk]]) 08:39, 5 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Ok, zan sanya ki, cikin list din. Idan kuma kina neman karin bayani, ki tuntubeni ta email @muhammadbashiryahuza@gmail.com.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:21, 11 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Ban this user ==
Assalamu Alaikum Brother
A user named “Ben Bilal” has vandalised the “Shari’a” article, “Ben Bilal” is a well known vandal who vandalises articles related to Islam by adding his own conspiracy theories and causes trouble for readers by using machine translation, he has already been banned on 10 wiki projects due to his disruptive behaviour and POV pushing.
he usually goes on small Wikipedia projects and adds his agenda to various articles, as he goes on small wikipedias it is easy for his vandalism to be unnoticed.
I recommend to ban him permanently and revert all his edits.
his edit:
https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Shari%27a&diff=prev&oldid=210362
All other wikis he vandalises:
https://guc.toolforge.org/?user=Ben+Bilal [[User:Dhdhdh72|Dhdhdh72]] ([[User talk:Dhdhdh72|talk]]) 10:58, 25 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Amin wa'alaikumussallam.
:Thank you very much for the heads up. I have reviewed your observations and I saw his edits in over 86 different Wikis all from Islamic related articles. I have blocked him permanently, and will look carefully into such contributions carefully. Thank you [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 14:12, 25 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Ukraine ==
:Hello [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ! Thanks for your article about Ukraine [[Telnyuk Sisters (mawaka)]], but maybe you would like to write some more articles from the following list:
# [[:uk:Юлія Саніна]]
# [[:uk:Клімат України]]
# [[:uk:Національний природний парк «Тузловські лимани»]]
# [[:uk:Екологічні наслідки російсько-української війни (2022)]]
# [[:uk:Список паралімпійських чемпіонів України]]
# [[:uk:10 найкращих спортсменів України]]
# [[:uk:Вороний Юрій Юрійович]]
# [[:uk:Грінченко Тамара Олексіївна]]
# [[:uk:Пивоваров Артем Володимирович]]
# [[:uk:Обстріли Маріуполя 24 січня 2015]]
# [[:uk:Асканія-Нова (заповідник)]]
# [[:uk:Ставка Верховного Головнокомандувача (Україна)]]
# [[:uk:Воєнні злочини під час війни Росії проти України (2022)]]
# [[:uk:Максимов Дмитро В'ячеславович]]
# [[:uk:Повернись живим]]
# [[:uk:Турчин Ігор Євдокимович]]
# [[:uk:Слуга народу]]
# [[:uk:Кокуш Анатолій Акимович]]
# [[:uk:Чорнобильський радіаційно-екологічний біосферний заповідник]]
# [[:uk:Диктаторські закони 16 січня]]
# [[:uk:Куликов Андрій Вікторович]]
# [[:uk:Помаранчеве небо]]
# [[:uk:Всесвіт (журнал)]]
# [[:uk:Заборонений]]
# [[:uk:Волобуєв Михайло Симонович]]
# [[:uk:Табашник Катерина Олександрівна]]
# [[:uk:Україна в ООН]]
# [[:uk:Слово]]
# [[:uk:Дивлюсь я на небо, та й думку гадаю…]]
# [[:uk:Євробачення. Національний відбір]]
# [[:uk:Два кольори]]
# [[:uk:ONUKA]]
# [[:uk:YUNA]]
# [[:uk:M1 Music Awards]]
# [[:uk:Таврійські ігри]]
# [[:uk:Вакуленко Володимир Володимирович]]
# [[:uk:Запорожець за Дунаєм]]
# [[:uk:Сінькевич Юлія Львівна]]
# [[:uk:Російський дятел]]
# [[:uk:Стоп-Земля]]
# [[:uk:Академік Вернадський]]
# [[:uk:Станично-Луганський заповідник]]
# [[:uk:Зірки жердини]]
# [[:uk:Pur:Pur]]
# [[:uk:Zоряна]]
# [[:uk:Країна Мрій (фестиваль)]]
# [[:uk:Vivienne Mort]]
# [[:uk:Lama]]
# [[:uk:Україна на Паралімпійських іграх]]
# [[:uk:Бандерштат]]
# [[:uk:Ой у лузі червона калина]]
# [[:uk:Вільна (пісня Тіни Кароль та Юлії Саніної)]]
# [[:uk:Україна на Паралімпійських іграх]]
# [[:uk:Kazka]]
# [[:uk:Матвієнко Ніна Митрофанівна]]
# [[:uk:Український інститут книги]]
# [[:uk:Оранжлав]]
# [[:uk:Маруся Чурай]]
# [[:uk:The Hardkiss]]
# [[:uk:Mari Cheba]]
# [[:uk:Марія Берлінська]]
# [[:uk:Сергєєв Юрій Анатолійович]]
# [[:uk:Вавилон'13]]
# [[:uk:Генеральна карта України]]
# [[:uk:Смирнов Віктор Сергійович]]
# [[:uk:Журавлі (пісня The Hardkiss)]]
# [[:uk:Васалатій Вікторія Віталіївна]]
# [[:uk:Іловайськ 2014. Батальйон Донбас]]
# [[:uk:Данча Аннамарі Михайлівна]]
# [[:uk:Антонівський міст]]
# [[:uk:Обединський Євген Олександрович]]
# [[:uk:Битва за Гостомель]]
# [[:uk:Зоряний корсар]]
# [[:uk:Володимир Золкін]]
# [[:uk:Перехід церковних громад до ПЦУ]]
# [[:uk:Правда Ярославичів]]
# [[:uk:Гіркі жнива]]
# [[:uk:Коваленко Віктор Володимирович]]
# [[:uk:Новосад Анастасія Юріївна]]
# [[:uk:Червона рута]]
# [[:uk:Антитіла (гурт)]]
# [[:uk:Grammarly]]
# [[:uk:Гордійчук Ігор Володимирович]]
# [[:uk:Матюшенко Михайло Юрійович]]
# [[:uk:Малишев Євген Валентинович]]
# [[:uk:Ленюк Олег Олегович]]
# [[:uk:Миколаєнко Володимир Васильович]]
# [[:uk:Лукаш Микола Олексійович]]
# [[:uk:студія Квартал-95]]
# [[:uk:Мистецький арсенал]]
# [[:uk:Шаптала Сергій Олександрович]]
# [[:uk:Веселі, брате, часи, настали...]]
# [[:uk:Паламар Святослав Ярославович]]
# [[:uk:Коцюбайло Дмитро Іванович]]
# [[:uk:Прокопенко Денис Геннадійович]]
# [[:uk:Максиміліан Левчин]]
# [[:uk:Українська Гельсінська спілка]]
# [[:uk:Північна війна в Україні]]
# [[:uk:ПДМШ ім. Пирогова]]
# [[:uk:Харківська правозахисна група]]
# [[:uk:Чорноморська зернова ініціатива]]
# [[:uk:Кондратюк Олена Костянтинівна]]
# [[:uk:Лубінець Дмитро Валерійович]]
# [[:uk:Ізоляція]]
# [[:uk:Щедрик (фільм)]]
# [[:uk:Кагал Максим Володимирович]]
# [[:uk:Ноосфера (криголам)]]
# [[:uk:Україна (назва)]]
# [[:uk:Запорізька АЕС]]
# [[:uk:Каховська ГЕС]]
# [[:uk:Слобідська Україна]]
# [[:uk:Запороги (телесеріал)]]
? Best wishes — [[Корисник:Yasnodark|Yasnodark]] ([[Разговор са корисником:Yasnodark|разговор]]) 15:41, 18. април 2023. (CEST)
== HOME PAGE FOOTER WIKIPEDIAS ==
@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Hello, don't you think it would be good to have African Wikipedia languages on home page found on this [[Template:WikipediaLang2|template]]? Yawancin wiki na Turai suna da jerin harsunan Turai, don haka wiki na Afirka suma yakamata su sami jerin harsunan Afirka. Again, this helps Hausas to explore other African wikis directry from the main page. Na gode. Idan kuna da wasu tunani, gaya mani.--- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 12:45, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
:Yeah, I think it would be great. It will also create connection within African Wikis.. but how can we add them? Le me know if there is anything I can do to help.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:08, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] I know how to add them. In fact, let me add them. Feel free to revert if it does not look good. Na gode.[[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 16:20, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Can you protect [[Template:WikipediaLang2|this]] page into "Auto confirmed users" as currently it is set to "sysops" only. I wanted to add the languages, but it is protected. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 16:25, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], it's done.. goodluck.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 06:32, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Can you change '''Main Page''' settings into "Allow editing by '''Auto confirmed users'''" for just temporary. You will change back the settings after 3 hours. It is because all the templates on home page are using "'''cascading protection'''" which means they get protection from the main page as they are transcluded. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 08:15, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], it's done.. check it out.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:04, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Done! [[Template:WikipediaLang2|Check]] it out. You can protect the home page back to its former settings '''to''' avoid unnecessary disrupting. Na gode. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 11:35, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] We also need to fix some templates and other pages about countries, remove outdated ones. For example, almost every country is having two same infobox templates with similar info. See [[Kenya]], [[Uganda]], etc. There are two infobox templates there, which are all same and are squeezing the article page. But this can be done slowly when we have time ''':)''' [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 11:44, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::::::Whenever u're ready @[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], Looking forward..[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:26, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], well done.. it really make sense.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:25, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], thank you..[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:31, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3 ga Faburairu, 2024 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 -->
== Fixing infoboxes ==
Hello [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], hope you are doing well.
The infoboxes (especially [[Najeriya|infobox country]]) are more complicated than new users can learn to edit them. Imagine the new user clicks on it to change a minor error inside it and it has to take them to wikidata where they will further get lost. I suggest we use the standard version ones just like the English [[:en:Nigeria|Wikipedia]]. Or like the one I created and use at my home wiki, see it [[:tum:Nigeria|here]] (the infobox) which is also similar to enwiki.
If this is okay, we can open a community page about the change where other users may have their suggestions. If it is not a big deal at all, I could then go ahead and start creating such templates. It is a lot of work and it may need more than 550 sub templates and minor templates to completely work 100%. It requires a lot of time but I will be doing it slowly and could finish in 2-3 days.
If you suggest to keep the current template system, let me know as well.
Hope you are having a good day.
Thanks ''':)'''
--
[[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 21:10, 12 ga Afirilu, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (January-March 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Group photo - Edu Wiki conference 2023, Belgrade, Serbia.jpg|256px|right|thumb|Group photo of the 2023 EduWiki Conference in Belgrade, organized by Wikipedia & Education User Group]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
'''Affiliate Recognition and Derecognition''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Recognition_and_Derecognition|Recognition of Cyprus, Botswana, Niger, and Telugu user groups]]
'''Affiliate Activities Report''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Activities_Report|Reports from Belgium, South African, and Ukrainian chapters]]
'''AffCom Movement Contribution''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement with the new Affiliates Strategy and Movement Charter drafts]]
'''AffCom Administration''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Administration|New AffCom members and advisors]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 12:56, 18 ga Afirilu, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=26293156 -->
== Tunatarwa don jefa kuri'a yanzu don zaɓar membobin U4C na farko ==
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Kuna iya samun wannan sakon da aka fassara zuwa ƙarin harsuna akan Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Ya ku 'yan Wikimedia,
Kuna karɓar wannan saƙo saboda a baya kun shiga cikin tsarin UCoC.
Wannan tunatarwa ce cewa lokacin jefa ƙuri'a na Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) yana ƙare ranar 9 ga Mayu, 2024. Karanta bayanin akan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Shafin jefa ƙuri'a akan Meta-wiki]] don ƙarin koyo game da zaɓe da cancantar masu jefa ƙuri'a.
Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) ƙungiya ce ta duniya da aka keɓe don samar da daidaito da daidaiton aiwatar da UCoC. An gayyaci membobin al'umma don gabatar da aikace-aikacen su na U4C. Don ƙarin bayani da alhakin U4C, da fatan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|sake duba Tsarin Dokan ta U4C]].
Da fatan za a raba wannan sakon tare da membobin al'ummar ku don su ma su shiga ciki.
A madadin Kungiyar Ayyukan UCoC,<section end="announcement-content" />
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 23:11, 2 Mayu 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (April-June 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimedia-Summit-2024-Friday-128.jpg|256px|right|thumb|AffCom group photo at Wikimedia Summit 2024 in Berlin, Germany]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 2|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 2}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Updates: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Strategy Updates|Adoption of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Madagascar, Senegal, Republic of Congo, and Namibia user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom Conflict Intervention|Six active conflicts, no new reports for Q4]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia Summit and ESEAP Conference]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Administration|Officers elections and departing members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Upcoming AffCom Events|AffCom at Wikimania 2024]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:30, 15 ga Yuli, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27021225 -->
== 1,716 pages in [[:Rukuni:Candidates for speedy deletion]] ==
Hello! I noticed that there is a very high amount of pages tagged for deletion. I wonder, are the pages supposed to be deleted or should the deletion tag be removed? Or does the pages have to be reviewed one by one? If the tag is to be deleted it is possible to do with a bot. –[[User:MGA73|MGA73]] ([[User talk:MGA73|talk]]) 08:44, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
:Yes, most are supposed to be deleted. I’ll go through them and recover the ones with less faults and notify you to delete the ramaining. Thank you. [[Musamman:Contributions/102.91.92.97|102.91.92.97]] 12:02, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
::Thanks [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 12:02, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (July-September 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimania 2024 - Lviv - Day 3 - AffCom meets community.webm|256px|right|thumb|AffCom session at Wikimania 2024]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 3|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Strategy Updates|Implementation status of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Togo, Wayúu, and Singapore user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimania]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Administrative_Updates|Results of the officers elections]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Upcoming AffCom Events|AffCom at WikiIndaba and a strategy meetup]]
Other Movement News: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Other_Movement_News|Regional conferences, mental health support, and new committee support inbox]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:55, 7 Oktoba 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27273724 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (October-December 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Affiliations Committee 2024 05.jpg|256px|right|thumb|AffCom at its Strategic Retreat in Frankfurt]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 4}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Strategy Updates|Notes from the 2024 AffCom strategic retreat]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Recognition and Derecognition|User group application pause lifted]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue4_#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at WikiIndaba]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom_Administrative_Updates|Mari Avetisyan appointed new AffCom secretary]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:04, 5 ga Faburairu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28060527 -->
== Notice of expiration of your sysop right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Admins) will expire on 2025-04-03 13:38:28. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:43, 27 ga Maris, 2025 (UTC)</div>
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (January-March 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:WMB meeting in Belo Horizonte in 2023 (day 02) 059.jpg|256px|right|thumb|Wikimedia Brasil, the latest chapter to be recognized by AffCom]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 5}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Brasil and four user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 5#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia+Libraries and Wikisource conferences]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom_Administrative_Updates|Welcoming new AffCom voting and advisory members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Upcoming_AffCom_Events|AffCom at ESEAP Strategy Summit]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:30, 26 ga Afirilu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28324741 -->
== Hi! ==
Hi Uncle Bash007! Appreciate the great work you are doing here. Recently we received a request to delete [[Selected Lights]] and [[Spanndo]] as they are both spam pages created for advertisement/promotion. I just wanted to forward that request to you. Thanks, --[[User:BRPever|BRPever]] ([[User talk:BRPever|talk]]) 14:58, 13 Mayu 2025 (UTC)
:@[[User:BRPever|BRPever]], done. Thank you for your effort. Pls notify me of any similar event in the future.
:Best regards [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 08:33, 14 Mayu 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (April-June 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:MNL25 - day one 08.jpg|256px|right|thumb|AffCom session at the ESEAP Strategy Summit 2025 in Manila, the Philippines]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Aotearoa New Zealand and Assamese Wikimedia Community User Group]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 6#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at the ESEAP Strategy Summit]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom_Administrative_Updates|Results of the AffCom officers election]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Upcoming_AffCom_Events|Meet AffCom at Wikimania]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 06:25, 5 ga Augusta, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28820920 -->
== Correction request ==
Hello Uncle Bash007.
Can you rename the wrongly titled article name [[Brenda Fassie]] to [[Brendan Fraser]]? Brendan Fraser is the correct name of the actor. I noticed this mistake in the Wikidata page of the actor.
Yours sincerely, [[User:DewiSukarno|DewiSukarno]] ([[User talk:DewiSukarno|talk]]) 18:54, 10 ga Augusta, 2025 (UTC)
:@[[User:DewiSukarno|DewiSukarno]], done. Thank you for the heads-up. I moved the page. Best regards. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 19:13, 10 ga Augusta, 2025 (UTC)
::@Uncle Bash007.
::Thank you very much.
::Yours sincerely, [[User:DewiSukarno|DewiSukarno]] ([[User talk:DewiSukarno|talk]]) 19:24, 10 ga Augusta, 2025 (UTC)
== Affiliations Committee News (July-December 2025) ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:At Wikimania 2025 127.jpg|256px|right|thumb|AffCom at Wikimania 2025 in Nairobi, Kenya]]<br>
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Georgia: recognized & announced September 2025]]
Recognition Status Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Recognition Status Report|Updates of affiliate applications]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 7#AffCom at WikiConference North America|AffCom at WikiConference North America]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem|AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem]]
AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Administrative Updates|AffCom at Wikimania]]</div>
</div>
Affiliations Committee News (July-December 2025)
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|This newsletter is best translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 7}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 11:11, 13 January 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=29907013 -->
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 ga Afirilu, 2026 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 -->
== Affiliations Committee News (January-March 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<!-- == Affiliations Committee News (January-March 2026) == -->
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
[[File:AffCom_and_GRDC_members_at_APP_meeting,_Lisbon_2026_01_(cropped).jpg|220px|right|thumb|AffCom and GRDC members at APP meeting, Lisbon, Portugal]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition and Derecognition|This past quarter, AffCom recognized no new Affiliates due to the pause in recognizing new affiliates.]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#AffCom Conflict Intervention|AffCom is currently addressing eight ongoing affiliate conflict cases received in previous quarters.]]
Affiliate Recognition Pause Extension: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition Pause Extension|The Wikimedia Foundation, together with the AffCom, has extended the pause on new affiliate recognition until September 1, 2026.]]
New Affiliate Model Development Efforts: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#New Affiliate Model Development Efforts|The Affiliations Committee held collaborative meetings with the Global Resource Distribution Committee (GRDC) to explore the development of a new affiliations model.]]
Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: Updates on the Movement Organizations Pilot, GRDC, and AffCom|Two major pilot initiatives were launched to address long-standing questions about the roles of movement organizations and the future of resource allocation.]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:50, 03 May 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=30057452 -->
== News (April-September 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<!-- News (April-September 2026) -->
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 9}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
[[File:Wikimedia-logo-update-2016.svg|220px|right|thumb|<div class="center">2026 is Wikimedia Affiliations Committee's 20th Anniversary</div>]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#Affiliate Recognition and Derecognition|On '''August 26''', the Affiliations Committee (''AffCom'') announced the extension of the pause on new affiliate recognition, which began in August 2025.]] The extension follows the Wikimedia Foundation's decision to extend the feedback period for the [[:m:Updating the ecosystem of Wikimedia organizations/Recognition and Funding for Movement Organizations|"Recognition and Funding for Movement Organizations"]] proposal, giving communities and affiliates more time to share input.
AffCom Movement Contributions: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Movement Contributions|Throughout the past quarter, AffCom continued to engage in conversations across the Wikimedia Movement, particularly where discussions touched on the pause on recognition or where the committee’s experience could contribute to broader Movement conversations.]]
AffCom Administration: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Administration|The Wikimedia Affiliations Committee has new Officers and Advisors]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:30, 17 October 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=31178382 -->
cdhm792yziyxxbm9d12jt1i5tpewrzy
968902
968761
2026-10-17T23:39:49Z
Buszmail
44544
/* News (April-September 2026) */
968902
wikitext
text/x-wiki
</noinclude>
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Uncle Bash007! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Uncle Bash007|gudummuwarka]]. Kuma ina fatan zaka tsaya ka ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimake ka ka fahimci Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]], ko kuma ka tambayeni a {{Gyara|User talk:The Living love|section=new|shafina na tattaunawa}}. Na gode. [[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 14:26, 29 Nuwamba, 2019 (UTC)
</noinclude>
==Tunatarwa==
Assalamu alaikum Mallam [[User:Uncle Bash007|Bashir]] kana yawan fassara maƙaloli wanda wasu daga cikin su fassara bata da inganci. Dan Allah Ilimi fa muke yaɗawa sai munyi ƙoƙari mun kula ba sai mutum yayi da yawa ba yayi iya abinda zai iya amma mai inganci dan Allah dan'uwa ka fahimce ni. Kai kanada gogewa akan editing inaga ai sai dai kayiwa wasu tunatarwa, tunda kana ƙirƙirar maƙala a English Wikipedia shin su haka suke? Ansa a'a. To mu me yasa baza mu yi don ya zamo mana wata sadaqatu jariya duk wanda ya karanta rubutun da ka yaɗa zaka samu lada, amma idan kuma mutum yazo ya kasa karanta abinda yake tunanin ilimi ne kuma da harshen shi aka rubuta sai ya fara tunanin waɗanda suka rubuta abun basada ƙwarewa ko ma basu san me suke ba! Ina fatan zaka fahimceni. Na gode [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]] 21:12, 15 ga Yuni, 2022 (UTC)
:Amin wslm [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]], ok nagode da tunatarwa kuma nima ban manta da cewa ilimi muke yadawa ba. Amma zaka iya bani misalin mukalar da na fassara wacce bata inganta ba. Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 06:24, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
::Don Allah don mutum yana yawan yin fassara ba wai yana nufin cewa kuskure bane. Duk wata fassara da nayi musamman na kwanannan ina tabbatar da cewa na bi sahunsa a kowanne sakin layi. Idan an sama kuskure kuma sai dai wanda ni ban lura ba, kuma kaima zaka iya gyarawa tunda kaima edita ne. Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 06:30, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
Assalamu alaikum barka da safiya fatan ka tashi lafiya. Ga wata maƙala [[Stephanie Rose ('yar talla)|nan]], ka duba sashen "Tarihin Rayuwa" ta da kuma [[Sinimar kasar Ukraine|wannan]]. Idan ka bibiya maƙalolin da kayi na wani gasar "Sinimar kasar Ukraine" zaka gasu dama wani wajen ko mai karatu ya karanta babu abinda zai fahimta, ba wai nace duka basuda inganci bane, amma kai matsayin ka ya wuce kayi irin wannan fassara gaskiya. Na gode [[User:Salihu Aliyu|S Ahmad Fulani]] 08:12, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
:Wslm, tun wancan lokacin ne kuma akwai admin da yamun maganan haka. Zan gyarasu kuma da kaina. Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 22:38, 16 ga Yuni, 2022 (UTC)
==Join us at Twitter ==
Take a look at Hausa Wikimedian Usergroup (@HausaUsergroup): https://twitter.com/HausaUsergroup?s=09 [[User:Anasskoko|<b style="color:#00BFFF">An@ss_koko</b>]][[User talk:Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(magana)</sup>]][[Special:Contributions/Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(aiki)</sup>]] 17:57, 16 Mayu 2020 (UTC)
==Wikipedia Pages Wanting Photos na Hausa Community==
<div style="padding:3em; font-family:'Helvetica Neue',sans-serif; font-size:110%; line-height:1.75;">
Muna gayyatan kudan shiga gasar '''WPWP Contest na Hausa Community'''!
'''Wikipedia Pages Wanting Photos na Hausa Community''' gasa ce ta duk shekara wanda editoci a Wikipedia daga [[m:Hausa Wikimedians User Group|Hausa Community User Group]] ke sanya hotuna a mukalolin da basu da ko keda karancin hoto articles. Wannan dan a inganta da karfafa amfani ne da dubannin hotunan da ake samu ne daga gasa daban-daban na hotuna da ake gudanarwa duk shekara, wanda Wikimedia community ke shiryawa a Wikipedia. hoto na inganta fahimtar mai karatu, da bayyana bayani, da sanya mukaloli suyi kyau. Gasar Kuma zata ba sabbin editoci da tsoffi damar inganta kwarewa, dan shiga samun kwarewa tuntube mu anan [[Special:Emailuser/M-Mustapha|Emel]].
<br />
<span style="background:#ffbd4a;color:yellow;padding:5px;"><!--T:24-->[[m:Wikipedia Pages Wanting Photos for Hausa Community|Danna nan dan shiga gasa da Karin bayani.]]</span>.<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp>Em</samp>[[User:M-Mustapha|-]]</span><span style="font-weight: normal; background-color: #804; color: #5b2;"><samp>mustapha</samp></span> <sup><samp>[[user talk:M-Mustapha|t@lk]]</samp></sup> 16:46, 26 ga Yuni, 2020 (UTC)
== Kano ==
Dear Uncle Bash007,
Hope this finds you well. Just saw that you added a lot of content to [[Kano]]: well done! However generally on Wikipedia disambiguation pages are kept very short (for clarity, as they are just supposed to enable viewers to find the link to what they are looking for), and maybe it would be better to transfer the content you are adding to the two pages regarding [[Kano (jiha)|Kano State]] and the [[Kano (birni)|city of Kano]]. Just a suggestion.
Nagode, –[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 06:35, 18 Mayu 2021 (UTC)
== Gasar Hausa Wikipedia ==
'''Assalamu alaikum''' @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]]''','''
Ina mai sanar da kai cewa za'a sanar da sakamakon gasa gobe idan Allah ya kaimu, ka duba wannan shafin domin ganin sakamakon gasa, sannan kyaututtuka za'a bayar dasu ne lokaci kadan bayan sanarwan. [[WP:Gasar Hausa Wikipedia ta Shekara-shekara]], Nagode.-- [[User:Anasskoko|<b style="color:#00BFFF">An@ss_koko</b>]][[User talk:Anasskoko|<sup style="color:#7F007F">(Yi Magana)</sup>]] 11:16, 23 ga Yuni, 2021 (UTC)
Aslm.. Duba wannan shafin zakaga jigon shafin ya banbnta da ainihin mukalar, bansn yadda zan gyara ba https://ha.wikipedia.org/wiki/Filin_jirgin_saman_Maputo [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 08:41, 27 ga Yuni, 2021 (UTC)
== Gyara ==
Barka dai [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash]] zakaga na cire wani sabon rubutu da kayi a Kofan Al'umma, saboda baka saka shi a sabon sashi ba kuma babu Signing a ciki. –[[User:Abubakar A Gwanki|Abubakar A Gwanki]] ([[User talk:Abubakar A Gwanki|talk]]) 12:09, 22 ga Yuli, 2021 (UTC)
Barka.. da farko dai inaso ka sani cewa na saka shi a sabon shashi, sannan na biyu mantuwa nayi inyi signing kafin in dawo naga har an goge. Ai na dauka magana ake fara yiwa mutum ya gyara ba wai a cire kai tsaye ba![[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 19:42, 22 ga Yuli, 2021 (UTC)
== Thanks! ==
Hi, I noticed your support on my proposed grant, Thank you --[[User:Robertjamal12|Robertjamal12]] ([[User talk:Robertjamal12|talk]]) 09:02, 4 ga Janairu, 2022 (UTC)
== u welcome ==
It's a good proposal.. [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007#top|talk]]) 16:42, 4 ga Janairu, 2022 (UTC)
== Vandalism ==
Hi, can you please block this IP [[Special:Contributions/211.194.124.144|address]] ?
It is vandalizing articles by inserting porn images here.
Check [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&diff=195941&oldid=157435 this revision] about an hour ago [[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]] ([[User talk:Tumbuka Arch|talk]]) 03:18, 18 Disamba 2022 (UTC)
:Hello [[user:Tumbuka Arch]], I have reviewed and block the IP address. Thank you for the heads up.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:45, 18 Disamba 2022 (UTC)
== Hausa Wikipedia Vital Articles ==
Barka da warhaka.
Naga sako a shafin tattaunawa na akan Hausa Wikipedia Vital Articles amma ban fahimce yanda zan kasance a cikin wannan ba.
Nagode [[User:Yahuzaishat|Yahuzaishat]] ([[User talk:Yahuzaishat|talk]]) 08:39, 5 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Ok, zan sanya ki, cikin list din. Idan kuma kina neman karin bayani, ki tuntubeni ta email @muhammadbashiryahuza@gmail.com.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:21, 11 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Ban this user ==
Assalamu Alaikum Brother
A user named “Ben Bilal” has vandalised the “Shari’a” article, “Ben Bilal” is a well known vandal who vandalises articles related to Islam by adding his own conspiracy theories and causes trouble for readers by using machine translation, he has already been banned on 10 wiki projects due to his disruptive behaviour and POV pushing.
he usually goes on small Wikipedia projects and adds his agenda to various articles, as he goes on small wikipedias it is easy for his vandalism to be unnoticed.
I recommend to ban him permanently and revert all his edits.
his edit:
https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Shari%27a&diff=prev&oldid=210362
All other wikis he vandalises:
https://guc.toolforge.org/?user=Ben+Bilal [[User:Dhdhdh72|Dhdhdh72]] ([[User talk:Dhdhdh72|talk]]) 10:58, 25 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Amin wa'alaikumussallam.
:Thank you very much for the heads up. I have reviewed your observations and I saw his edits in over 86 different Wikis all from Islamic related articles. I have blocked him permanently, and will look carefully into such contributions carefully. Thank you [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 14:12, 25 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Ukraine ==
:Hello [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ! Thanks for your article about Ukraine [[Telnyuk Sisters (mawaka)]], but maybe you would like to write some more articles from the following list:
# [[:uk:Юлія Саніна]]
# [[:uk:Клімат України]]
# [[:uk:Національний природний парк «Тузловські лимани»]]
# [[:uk:Екологічні наслідки російсько-української війни (2022)]]
# [[:uk:Список паралімпійських чемпіонів України]]
# [[:uk:10 найкращих спортсменів України]]
# [[:uk:Вороний Юрій Юрійович]]
# [[:uk:Грінченко Тамара Олексіївна]]
# [[:uk:Пивоваров Артем Володимирович]]
# [[:uk:Обстріли Маріуполя 24 січня 2015]]
# [[:uk:Асканія-Нова (заповідник)]]
# [[:uk:Ставка Верховного Головнокомандувача (Україна)]]
# [[:uk:Воєнні злочини під час війни Росії проти України (2022)]]
# [[:uk:Максимов Дмитро В'ячеславович]]
# [[:uk:Повернись живим]]
# [[:uk:Турчин Ігор Євдокимович]]
# [[:uk:Слуга народу]]
# [[:uk:Кокуш Анатолій Акимович]]
# [[:uk:Чорнобильський радіаційно-екологічний біосферний заповідник]]
# [[:uk:Диктаторські закони 16 січня]]
# [[:uk:Куликов Андрій Вікторович]]
# [[:uk:Помаранчеве небо]]
# [[:uk:Всесвіт (журнал)]]
# [[:uk:Заборонений]]
# [[:uk:Волобуєв Михайло Симонович]]
# [[:uk:Табашник Катерина Олександрівна]]
# [[:uk:Україна в ООН]]
# [[:uk:Слово]]
# [[:uk:Дивлюсь я на небо, та й думку гадаю…]]
# [[:uk:Євробачення. Національний відбір]]
# [[:uk:Два кольори]]
# [[:uk:ONUKA]]
# [[:uk:YUNA]]
# [[:uk:M1 Music Awards]]
# [[:uk:Таврійські ігри]]
# [[:uk:Вакуленко Володимир Володимирович]]
# [[:uk:Запорожець за Дунаєм]]
# [[:uk:Сінькевич Юлія Львівна]]
# [[:uk:Російський дятел]]
# [[:uk:Стоп-Земля]]
# [[:uk:Академік Вернадський]]
# [[:uk:Станично-Луганський заповідник]]
# [[:uk:Зірки жердини]]
# [[:uk:Pur:Pur]]
# [[:uk:Zоряна]]
# [[:uk:Країна Мрій (фестиваль)]]
# [[:uk:Vivienne Mort]]
# [[:uk:Lama]]
# [[:uk:Україна на Паралімпійських іграх]]
# [[:uk:Бандерштат]]
# [[:uk:Ой у лузі червона калина]]
# [[:uk:Вільна (пісня Тіни Кароль та Юлії Саніної)]]
# [[:uk:Україна на Паралімпійських іграх]]
# [[:uk:Kazka]]
# [[:uk:Матвієнко Ніна Митрофанівна]]
# [[:uk:Український інститут книги]]
# [[:uk:Оранжлав]]
# [[:uk:Маруся Чурай]]
# [[:uk:The Hardkiss]]
# [[:uk:Mari Cheba]]
# [[:uk:Марія Берлінська]]
# [[:uk:Сергєєв Юрій Анатолійович]]
# [[:uk:Вавилон'13]]
# [[:uk:Генеральна карта України]]
# [[:uk:Смирнов Віктор Сергійович]]
# [[:uk:Журавлі (пісня The Hardkiss)]]
# [[:uk:Васалатій Вікторія Віталіївна]]
# [[:uk:Іловайськ 2014. Батальйон Донбас]]
# [[:uk:Данча Аннамарі Михайлівна]]
# [[:uk:Антонівський міст]]
# [[:uk:Обединський Євген Олександрович]]
# [[:uk:Битва за Гостомель]]
# [[:uk:Зоряний корсар]]
# [[:uk:Володимир Золкін]]
# [[:uk:Перехід церковних громад до ПЦУ]]
# [[:uk:Правда Ярославичів]]
# [[:uk:Гіркі жнива]]
# [[:uk:Коваленко Віктор Володимирович]]
# [[:uk:Новосад Анастасія Юріївна]]
# [[:uk:Червона рута]]
# [[:uk:Антитіла (гурт)]]
# [[:uk:Grammarly]]
# [[:uk:Гордійчук Ігор Володимирович]]
# [[:uk:Матюшенко Михайло Юрійович]]
# [[:uk:Малишев Євген Валентинович]]
# [[:uk:Ленюк Олег Олегович]]
# [[:uk:Миколаєнко Володимир Васильович]]
# [[:uk:Лукаш Микола Олексійович]]
# [[:uk:студія Квартал-95]]
# [[:uk:Мистецький арсенал]]
# [[:uk:Шаптала Сергій Олександрович]]
# [[:uk:Веселі, брате, часи, настали...]]
# [[:uk:Паламар Святослав Ярославович]]
# [[:uk:Коцюбайло Дмитро Іванович]]
# [[:uk:Прокопенко Денис Геннадійович]]
# [[:uk:Максиміліан Левчин]]
# [[:uk:Українська Гельсінська спілка]]
# [[:uk:Північна війна в Україні]]
# [[:uk:ПДМШ ім. Пирогова]]
# [[:uk:Харківська правозахисна група]]
# [[:uk:Чорноморська зернова ініціатива]]
# [[:uk:Кондратюк Олена Костянтинівна]]
# [[:uk:Лубінець Дмитро Валерійович]]
# [[:uk:Ізоляція]]
# [[:uk:Щедрик (фільм)]]
# [[:uk:Кагал Максим Володимирович]]
# [[:uk:Ноосфера (криголам)]]
# [[:uk:Україна (назва)]]
# [[:uk:Запорізька АЕС]]
# [[:uk:Каховська ГЕС]]
# [[:uk:Слобідська Україна]]
# [[:uk:Запороги (телесеріал)]]
? Best wishes — [[Корисник:Yasnodark|Yasnodark]] ([[Разговор са корисником:Yasnodark|разговор]]) 15:41, 18. април 2023. (CEST)
== HOME PAGE FOOTER WIKIPEDIAS ==
@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Hello, don't you think it would be good to have African Wikipedia languages on home page found on this [[Template:WikipediaLang2|template]]? Yawancin wiki na Turai suna da jerin harsunan Turai, don haka wiki na Afirka suma yakamata su sami jerin harsunan Afirka. Again, this helps Hausas to explore other African wikis directry from the main page. Na gode. Idan kuna da wasu tunani, gaya mani.--- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 12:45, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
:Yeah, I think it would be great. It will also create connection within African Wikis.. but how can we add them? Le me know if there is anything I can do to help.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:08, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] I know how to add them. In fact, let me add them. Feel free to revert if it does not look good. Na gode.[[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 16:20, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Can you protect [[Template:WikipediaLang2|this]] page into "Auto confirmed users" as currently it is set to "sysops" only. I wanted to add the languages, but it is protected. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 16:25, 11 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], it's done.. goodluck.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 06:32, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Can you change '''Main Page''' settings into "Allow editing by '''Auto confirmed users'''" for just temporary. You will change back the settings after 3 hours. It is because all the templates on home page are using "'''cascading protection'''" which means they get protection from the main page as they are transcluded. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 08:15, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], it's done.. check it out.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:04, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Done! [[Template:WikipediaLang2|Check]] it out. You can protect the home page back to its former settings '''to''' avoid unnecessary disrupting. Na gode. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 11:35, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] We also need to fix some templates and other pages about countries, remove outdated ones. For example, almost every country is having two same infobox templates with similar info. See [[Kenya]], [[Uganda]], etc. There are two infobox templates there, which are all same and are squeezing the article page. But this can be done slowly when we have time ''':)''' [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 11:44, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::::::Whenever u're ready @[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], Looking forward..[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:26, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], well done.. it really make sense.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:25, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
:::::@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]], thank you..[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:31, 12 ga Yuni, 2023 (UTC)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3 ga Faburairu, 2024 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 -->
== Fixing infoboxes ==
Hello [[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], hope you are doing well.
The infoboxes (especially [[Najeriya|infobox country]]) are more complicated than new users can learn to edit them. Imagine the new user clicks on it to change a minor error inside it and it has to take them to wikidata where they will further get lost. I suggest we use the standard version ones just like the English [[:en:Nigeria|Wikipedia]]. Or like the one I created and use at my home wiki, see it [[:tum:Nigeria|here]] (the infobox) which is also similar to enwiki.
If this is okay, we can open a community page about the change where other users may have their suggestions. If it is not a big deal at all, I could then go ahead and start creating such templates. It is a lot of work and it may need more than 550 sub templates and minor templates to completely work 100%. It requires a lot of time but I will be doing it slowly and could finish in 2-3 days.
If you suggest to keep the current template system, let me know as well.
Hope you are having a good day.
Thanks ''':)'''
--
[[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 21:10, 12 ga Afirilu, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (January-March 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Group photo - Edu Wiki conference 2023, Belgrade, Serbia.jpg|256px|right|thumb|Group photo of the 2023 EduWiki Conference in Belgrade, organized by Wikipedia & Education User Group]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
'''Affiliate Recognition and Derecognition''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Recognition_and_Derecognition|Recognition of Cyprus, Botswana, Niger, and Telugu user groups]]
'''Affiliate Activities Report''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Activities_Report|Reports from Belgium, South African, and Ukrainian chapters]]
'''AffCom Movement Contribution''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement with the new Affiliates Strategy and Movement Charter drafts]]
'''AffCom Administration''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Administration|New AffCom members and advisors]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 12:56, 18 ga Afirilu, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=26293156 -->
== Tunatarwa don jefa kuri'a yanzu don zaɓar membobin U4C na farko ==
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Kuna iya samun wannan sakon da aka fassara zuwa ƙarin harsuna akan Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Ya ku 'yan Wikimedia,
Kuna karɓar wannan saƙo saboda a baya kun shiga cikin tsarin UCoC.
Wannan tunatarwa ce cewa lokacin jefa ƙuri'a na Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) yana ƙare ranar 9 ga Mayu, 2024. Karanta bayanin akan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Shafin jefa ƙuri'a akan Meta-wiki]] don ƙarin koyo game da zaɓe da cancantar masu jefa ƙuri'a.
Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) ƙungiya ce ta duniya da aka keɓe don samar da daidaito da daidaiton aiwatar da UCoC. An gayyaci membobin al'umma don gabatar da aikace-aikacen su na U4C. Don ƙarin bayani da alhakin U4C, da fatan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|sake duba Tsarin Dokan ta U4C]].
Da fatan za a raba wannan sakon tare da membobin al'ummar ku don su ma su shiga ciki.
A madadin Kungiyar Ayyukan UCoC,<section end="announcement-content" />
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 23:11, 2 Mayu 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (April-June 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimedia-Summit-2024-Friday-128.jpg|256px|right|thumb|AffCom group photo at Wikimedia Summit 2024 in Berlin, Germany]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 2|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 2}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Updates: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Strategy Updates|Adoption of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Madagascar, Senegal, Republic of Congo, and Namibia user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom Conflict Intervention|Six active conflicts, no new reports for Q4]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia Summit and ESEAP Conference]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Administration|Officers elections and departing members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Upcoming AffCom Events|AffCom at Wikimania 2024]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:30, 15 ga Yuli, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27021225 -->
== 1,716 pages in [[:Rukuni:Candidates for speedy deletion]] ==
Hello! I noticed that there is a very high amount of pages tagged for deletion. I wonder, are the pages supposed to be deleted or should the deletion tag be removed? Or does the pages have to be reviewed one by one? If the tag is to be deleted it is possible to do with a bot. –[[User:MGA73|MGA73]] ([[User talk:MGA73|talk]]) 08:44, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
:Yes, most are supposed to be deleted. I’ll go through them and recover the ones with less faults and notify you to delete the ramaining. Thank you. [[Musamman:Contributions/102.91.92.97|102.91.92.97]] 12:02, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
::Thanks [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 12:02, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (July-September 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimania 2024 - Lviv - Day 3 - AffCom meets community.webm|256px|right|thumb|AffCom session at Wikimania 2024]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 3|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Strategy Updates|Implementation status of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Togo, Wayúu, and Singapore user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimania]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Administrative_Updates|Results of the officers elections]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Upcoming AffCom Events|AffCom at WikiIndaba and a strategy meetup]]
Other Movement News: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Other_Movement_News|Regional conferences, mental health support, and new committee support inbox]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:55, 7 Oktoba 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27273724 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (October-December 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Affiliations Committee 2024 05.jpg|256px|right|thumb|AffCom at its Strategic Retreat in Frankfurt]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 4}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Strategy Updates|Notes from the 2024 AffCom strategic retreat]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Recognition and Derecognition|User group application pause lifted]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue4_#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at WikiIndaba]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom_Administrative_Updates|Mari Avetisyan appointed new AffCom secretary]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:04, 5 ga Faburairu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28060527 -->
== Notice of expiration of your sysop right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Admins) will expire on 2025-04-03 13:38:28. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:43, 27 ga Maris, 2025 (UTC)</div>
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (January-March 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:WMB meeting in Belo Horizonte in 2023 (day 02) 059.jpg|256px|right|thumb|Wikimedia Brasil, the latest chapter to be recognized by AffCom]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 5}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Brasil and four user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 5#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia+Libraries and Wikisource conferences]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom_Administrative_Updates|Welcoming new AffCom voting and advisory members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Upcoming_AffCom_Events|AffCom at ESEAP Strategy Summit]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:30, 26 ga Afirilu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28324741 -->
== Hi! ==
Hi Uncle Bash007! Appreciate the great work you are doing here. Recently we received a request to delete [[Selected Lights]] and [[Spanndo]] as they are both spam pages created for advertisement/promotion. I just wanted to forward that request to you. Thanks, --[[User:BRPever|BRPever]] ([[User talk:BRPever|talk]]) 14:58, 13 Mayu 2025 (UTC)
:@[[User:BRPever|BRPever]], done. Thank you for your effort. Pls notify me of any similar event in the future.
:Best regards [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 08:33, 14 Mayu 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (April-June 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:MNL25 - day one 08.jpg|256px|right|thumb|AffCom session at the ESEAP Strategy Summit 2025 in Manila, the Philippines]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Aotearoa New Zealand and Assamese Wikimedia Community User Group]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 6#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at the ESEAP Strategy Summit]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom_Administrative_Updates|Results of the AffCom officers election]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Upcoming_AffCom_Events|Meet AffCom at Wikimania]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 06:25, 5 ga Augusta, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28820920 -->
== Correction request ==
Hello Uncle Bash007.
Can you rename the wrongly titled article name [[Brenda Fassie]] to [[Brendan Fraser]]? Brendan Fraser is the correct name of the actor. I noticed this mistake in the Wikidata page of the actor.
Yours sincerely, [[User:DewiSukarno|DewiSukarno]] ([[User talk:DewiSukarno|talk]]) 18:54, 10 ga Augusta, 2025 (UTC)
:@[[User:DewiSukarno|DewiSukarno]], done. Thank you for the heads-up. I moved the page. Best regards. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 19:13, 10 ga Augusta, 2025 (UTC)
::@Uncle Bash007.
::Thank you very much.
::Yours sincerely, [[User:DewiSukarno|DewiSukarno]] ([[User talk:DewiSukarno|talk]]) 19:24, 10 ga Augusta, 2025 (UTC)
== Affiliations Committee News (July-December 2025) ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:At Wikimania 2025 127.jpg|256px|right|thumb|AffCom at Wikimania 2025 in Nairobi, Kenya]]<br>
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Georgia: recognized & announced September 2025]]
Recognition Status Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Recognition Status Report|Updates of affiliate applications]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 7#AffCom at WikiConference North America|AffCom at WikiConference North America]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem|AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem]]
AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Administrative Updates|AffCom at Wikimania]]</div>
</div>
Affiliations Committee News (July-December 2025)
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|This newsletter is best translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 7}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 11:11, 13 January 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=29907013 -->
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 ga Afirilu, 2026 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 -->
== Affiliations Committee News (January-March 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<!-- == Affiliations Committee News (January-March 2026) == -->
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
[[File:AffCom_and_GRDC_members_at_APP_meeting,_Lisbon_2026_01_(cropped).jpg|220px|right|thumb|AffCom and GRDC members at APP meeting, Lisbon, Portugal]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition and Derecognition|This past quarter, AffCom recognized no new Affiliates due to the pause in recognizing new affiliates.]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#AffCom Conflict Intervention|AffCom is currently addressing eight ongoing affiliate conflict cases received in previous quarters.]]
Affiliate Recognition Pause Extension: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition Pause Extension|The Wikimedia Foundation, together with the AffCom, has extended the pause on new affiliate recognition until September 1, 2026.]]
New Affiliate Model Development Efforts: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#New Affiliate Model Development Efforts|The Affiliations Committee held collaborative meetings with the Global Resource Distribution Committee (GRDC) to explore the development of a new affiliations model.]]
Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: Updates on the Movement Organizations Pilot, GRDC, and AffCom|Two major pilot initiatives were launched to address long-standing questions about the roles of movement organizations and the future of resource allocation.]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:50, 03 May 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=30057452 -->
== Affiliations Committee News (April-September 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 9}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
[[File:Wikimedia-logo-update-2016.svg|220px|right|thumb|<div class="center">2026 is Wikimedia Affiliations Committee's 20th Anniversary</div>]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Affiliations Committee/News/Issue 9#Affiliate Recognition and Derecognition|On '''August 26''', the Affiliations Committee (''AffCom'') announced the extension of the pause on new affiliate recognition, which began in August 2025.]] The extension follows the Wikimedia Foundation's decision to extend the feedback period for the [[:m:Updating the ecosystem of Wikimedia organizations/Recognition and Funding for Movement Organizations|"Recognition and Funding for Movement Organizations"]] proposal, giving communities and affiliates more time to share input.
AffCom Movement Contributions: [[m:Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Movement Contributions|Throughout the past quarter, AffCom continued to engage in conversations across the Wikimedia Movement, particularly where discussions touched on the pause on recognition or where the committee’s experience could contribute to broader Movement conversations.]]
AffCom Administration: [[m:Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Administration|The Wikimedia Affiliations Committee has new Officers and Advisors]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:30, 17 October 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=31178382 -->
rhw724zrsedd7nbtgq84qy60s5xl4l1
Dambu
0
13076
968729
870499
2026-10-17T17:16:02Z
Matar Nasir
45916
968729
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}{{hujja}}
[[File:Medium Rice Bowl at Rice Bar (2713217514).jpg|thumb|danbun nama]]
[[File:Dambu;.jpg|thumb|Danbu]]
[[File:Dambun Hausa.jpg|thumb|Danbun Hausa a cikin kwano]]
'''Dambu,''' wani kalan abinci ne wanda ya samo asali a ƙasar Hausa a tarihi. Dambu abinci ne daba ko wacce mace ta iya yin shi ba, hasali ma ko da mace ta ƙware wajen yin danbu, to fa wata rana sai ya ba da ita (sai yabadda itta a wani ɓangaren) ya kan iya shaƙe mutum musamman idan ana cin shi babu ruwa a kusa.
Dambu yana da farin jini a wurinmutanai da dama har ma da samari da ƴan mata idan su kayi marmarin shi.
Ya kan haifar da ƙoshi nan da nan idan aka sanya mishi haɗin ƙuli-ƙuli ko yaji.
[[Fayil:Dambu;.jpg|thumb|Dambu]]
'''Dambu''' Abincin Hausawa ne da ake yin shi da tsakin masara ko Shinkafa da [[Rama]] ko [[Yakuwa]] koTafasa ko zogale ko kabeji, ana dafawa ne ta hanyar yin Siraci(tirare).
'''Rabe-raben dambu'''
Shi dai dambu ya kasu kashi-kashi akwai dambun tsakin masara akwai kuma na dambun Shinkafa amma wanda. Yafi tasiri a gargajiyan ce shi ne dambun tsakin masara wanda mafi yawan mutanen Najeriya suna cin shi musamman ɗan Arewa.<ref>https://cookpad.com/ng/recipes/6141929-dambun-tsakin-masara</ref><ref>https://www.muryarhausa24.com.ng/2019/10/karanta-jerin-abincin-hausawa-kafin-zuwan-yar-thailand-kafin-zuwan-shinkafa-yar-kasashen-waje-girke-girken-gargajiya-sunayen-abincin-gargajiya-abincin-zamani-filin-girke-girke-abincin-zamani-filin-girke-girke.html</ref>
=== Dambu yana da nau'i daban daban ===
Dambun tsakin masara
Dambun ɓarjajjiyar Shinkafa.
Dambun ɓarjajjiyar alkama
Har dambun garin masara ana yi yanzu.
Wasu mutane su kan ci shi da mai da yaji, wasu su ci shi da miyan dage-dage.
==Kayan yin dambu==
A na yin Dambu da tsaki (ɓarjin inji wanda yake da laushi amma ba sosai ba) ko na masara, ko dawa, gero,har ma dana Shinkafa.
==Yadda ake yin dambu==
'''Dambu''' idan ka samu tsaki wanda aka ɓarza, da tafasa ko ganyen zogale,ko ganye Alaiyaho,ko kuma wani nau'in ganye da muke amfani da shi, ka samu ruwa, gishiri Maggi.sai ka ɗora tukunyar ƙarfe a wuta ko ainahin tukunyar yin dambun sai ka saka ruwan ba mai yawa ba, daga nan sai ka kawo tukunya ta ƙasa wadda a ƙasanta fasasshe ne wato madan bacci sai a dora ta a wannan tukunyar ƙarfe da aka sa ruwa sai a kwaɓa wani abun don manne tukunyar saman da ta kasan, ko toka ko kuma duk wani abunda za'a iya amfani dashi don like tukunya biyu. Bayan ka liƙe su sai ka samu wani dan murfi wanda zai shiga cikin bakin tukunya ƙasa dinnan tunda daman nache za'a fasa kasan tunkunya, sai ka sa wannan murfin yadda dai ruwan nan idan ya tafasa suracin shi zai dinga tasowa cikin tukunya kasa ɗin nan. Bayan kasa murfin sai ka zuba tsaki ka/ki da ka gyara shi ka/ki jika ba sosai ba ka sa gishiri Maggi kayan ƙamshi irin su citta kanunfari da sauransu ganyen zogale ko tafasa, sai ka sake rufewa. Bayan ya yi sai kayi fashe ka/ki zuba ruwa a fashen bayan an kwashe a roba sai a sake mayarwa cikin tukunyar sai a barshi ya dahu idan ka sauke daman ka tanadi man gyaɗa soyayye ko manja sai a zuba shi a roba ayi ta sakuma, kar a manta da ruwan sha ya kasance yana kusa, saboda yana shaƙe maƙogwaro.
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[category:Abincin Hausawa]]
[[category:Abinci]]
== Manazarta ==
[[Category:Abinci]]
95p5aqxdniy8wg7y9w9kr6yybyoqy8u
Yau Usman Idris
0
14256
968941
548749
2026-10-18T06:37:38Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968941
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yau Usman Idris''' kwararren masanin kimiyyar nukiliyar [[Ɗan Nijeriya|Najeriya]] ne kuma shine babban darekta na yanzu a Hukumar Kula da Nuclear ta Najeriya (NNRA).<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Yau_Usman_Idris#cite_note-4</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://nnra.gov.ng/NNRA-Official-Website/leader-dr__yau_usman_idris |access-date=2020-08-23 |archive-date=2020-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925145338/https://nnra.gov.ng/NNRA-Official-Website/leader-dr__yau_usman_idris |url-status=dead }}</ref>[[Shugaban Nijeriya|Shugaban tarayyar Najeriya]] [[Muhammadu Buhari]] ya nada shi.<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://www.concise.ng/2020/05/29/buhari-approves-appointment-of-yau-usman-idris-as-nnrc-dg/ |access-date=2020-08-23 |archive-date=2020-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620030630/https://www.concise.ng/2020/05/29/buhari-approves-appointment-of-yau-usman-idris-as-nnrc-dg/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://newswirengr.com/2020/05/29/yau-usman-idris-appointed-as-dg-of-nigeria-nuclear-regulatory-authority/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2020-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723180024/https://newswirengr.com/2020/05/29/yau-usman-idris-appointed-as-dg-of-nigeria-nuclear-regulatory-authority/ |archive-date=2020-07-23 |url-status=dead}}</ref><ref>https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/05/28/buhari-appoints-idris-head-of-nigerias-nuclear-regulatory-body/</ref>
== Farkon rayuwa da ilimi ==
An haife Idris a karamar hukumar Kauru ta jihar Kaduna. Ya samu Digirinsa na B.sc a [[Jami'ar Maiduguri|Jami’ar Maiduguri]] a shekarar (1988), M.sc. Physics a Jami’ar Ibadan a shekara ta (1992), da P.hD. Fannin kimiyyar nukiliya a [[Jami'ar Ahmadu Bello|Jami’ar Ahmadu Bello]], Zariya a (1998).<ref name=":0" />
== Farkon tashe ==
Idris ya yi aiki a wurare daban-daban a fannin makamashin nukiliya kuma yanzu shi ne darekta janar na Hukumar Kula da Nuclear ta Najeriya (NNRA). Gwamnatin jihar Kaduna ta nada shi kwamishinan muhalli da albarkatun kasa.<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Yau_Usman_Idris#cite_note-11</ref>
=== Kwarewar Nuclear ===
Shi ne mataimakin shugaban kungiyar kula da fasahar nukiliya ta Afirka (FNRA)
Babban mai kula da yankin Afirka na Hukumar Makamashi na Kasa da Kasa (IAEA)
Memba a kwamitin ba da shawara, Kungiyar Kasuwancin Nuclear Afirka.<ref name=":0" />
== Rayuwar kashin kai ==
Ya yi aure yana da yara.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
qb4x62s1iu03csxljt7a5nz3s5xe14j
Banke Meshida Lawal
0
15891
968790
457233
2026-10-17T21:19:27Z
Em-mustapha
6594
/* */
968790
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Olabanke "Banke" Meshida Lawal''' ta kasance kuma wata yar zane-zane ne a Nijeriya kuma itace wanda ta kafa kuma ta kafa kamfanin BMPro Makeup Group, kamfanin yin kwalliya da kayan kwalliya a Najeriya. Ta lashe lambar yabo ''na Gwarzon Shekarar'' a 2009 Eloy Awards, haka kuma lambar yabo ta Nigerian Event Awards (2012) don ''Mafi kyawun istan wasa'' da ''thean wasa na Gwarzon shekara'' a FAB AWARDS (2010).<ref>{{Cite web |url=https://guardian.ng/saturday-magazine/banke-meshida-still-standing-tall/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2020-11-17 |archive-date=2019-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701092600/https://guardian.ng/saturday-magazine/banke-meshida-still-standing-tall/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Banke Meshida a Ile-Ife, Jihar Osun, Kudu maso Yammacin Najeriya a Asibitin Koyarwa na Jami’ar Obafemi Awolowo. Banke Meshida ta fara daukar darasin Fine Arts a makarantar sakandare kuma a lokacin da Jami'ar Legas ta karbe ta, tuni ta fara gudanar da aiki a matsayin mai kwalliyar kwalliya ga abokai da kawaye. Ta kammala a 2000 tare da digiri na biyu a digiri a Turanci.
== Kyauta da Ganowa ==
Banke Meshida's ta samu kyaututtuka da dama, wadanda suka hada da; Istan wasan da suka yi fice ''na shekara'' (City People Awards 2005), ''Gwargwadon Gwarzon Shekarar'' (ELOY Awards 2009), ''Artist of The Year'' (FAB Awards 2010), ''Mafi Kyawun Gyara Mawallafi'' (Lambar Taron Najeriya na 2012) da ''Kayan'' Gwarzo ''na Shekara'' (APPOEMN 2017)
== Rayuwar mutum ==
Banke Meshida ta auri Lanre Lawal a ranar 10 ga Fabrairu 2007. Suna da yara biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Mata]]
[[Category:Ƴan Najeriya]]
563oiz9zzm01ryblsupoyvy96f9bf1b
Tuwon masara
0
16643
968934
858087
2026-10-18T06:01:56Z
Matar Nasir
45916
/* */
968934
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Tuwan masara,''' abincin [[gargajiya]] ne mai dadadden tarihi, kuma mafi akasarin 'yan kasar musamman 'yan Arewacin Nijeriya musamman ma Hausawa ke cin shi, akan ci shi ne da '''miyar kuka ko miyar ku6ewa ko ta Alayyahu'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Tuwon_masara</ref>.
Ana kuma matukar girmama shi tun daga karni na baya har zuwa yau ana amfani da wannan abincin. Yadda ake hada shi kuma shine akan samu masara bayan an same ta, sai a wanke a surfa,a kuma [[bakace]] dussar, wadda shima a kan sayar ga masu kiwon [[dabbobi]]. Bayan an bakace sai kuma a nika shi ya zama gari.To daga nan kuma sai girki. A sanya ruwan zafi ya tafasa sai a diba acikin garin ,sai a dama da ruwa sannan a zuba a cikin ruwan dake tafasa.Abarshi ya dahu na Wani lokaci sai a dakko gari a tuka har yayi kauri.Shi ne ya zama tuwo kenan. Ana cin shi da kowace irin miya, amma an fi cin shi ne da [[miyar kuka]] a Arewacin [[Najeriya]] wanda tun a baya da ita ake amfani sai kuma miyar [[kubewa]].<ref>https://bakandamiya.com/blogs/1229/96/tuwon-masara?mobile=0{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://cookpad.com/ng/recipes/13378123-tuwon-masara?via=search&search_term=tuwon%20masara</ref><ref>https://www.muryarhausa24.com.ng/2019/10/karanta-jerin-abincin-hausawa-kafin-zuwan-yar-thailand-kafin-zuwan-shinkafa-yar-kasashen-waje-girke-girken-gargajiya-sunayen-abincin-gargajiya-abincin-zamani-filin-girke-girke-abincin-zamani-filin-girke-girke.html</ref><ref>https://cookpad.com/ng/search/tuwon%20masara</ref><ref>Adamu, Abdallah Uba, 1956-, Adamu, Yusuf Muhammad., Jibril, Umar Faruk. ''Hausa home videos : technology, economy and society''. Kano, Nigeria: Center for Hausa Cultural Studies. 2004. p. p 473-475 [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-36906-0-4|<bdi>978-36906-0-4</bdi>]].</ref>.
==Yadda Akeyi==
Da farko zaka nemi masararka ka kai a nika idan an niko sai a tankade a fidda tsaki sai wanke sai azuba [[ruwa]] a [[tukunya]] ya tafasa sai asa wannan tsakin yai ta dahuwa sai a debi tankadadden gari a zuba awani wuri sai asa ruwa adama sai azuba akan wancan sake kan [[wuta]] sai akara yan mintuna kadan sai a tuka abarshi ya sulala.
== Bibiliyo. ==
* Adamu, Abdalla Uba, 1956-, Adamu, Yusuf Muhammad., Jibril, Umar Faruk. ''Hausa home videos : technology, economy and society''. Kano, Nigeria: Center for Hausa Cultural Studies. 2004. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-36906-0-4|<bdi>978-36906-0-4</bdi>]].[[OCLC (identifier)|OCLC]] 61158034.
* Abubakar Aliyu Mohammed. Cultural Torism. [[ISBN]]:978-978-087-937-2
<gallery>
File:Tuwo Miyan Kubewa.jpg|thumb|hoton tuwon massara
File:Maispflanze.jpg|thumb|93x93px|Shukan masara
File:Ab food 06.jpg|left|thumb|133x133px|Tsabar masara
File:Processing of Garri (cassava flakes).jpg|thumb|103x103px|Garrin masara
Fayil:Tuwo and ogbono.jpg|thumb|tuwo DA miya
</gallery>
== Manazarta. ==
[[Category:Abincin Hausawa]]
lwjmxq7m499zompjtg7u27dr3zdtcvp
Bergame (Narcea)
0
18706
968709
498842
2026-10-17T15:59:36Z
M Bash Ne
12403
/* Kauyuka */
968709
wikitext
text/x-wiki
{{Hujja}}
{{Databox}}
[[Fayil:Bergame, Cangas del Narcea, Asturias.jpg|thumb|hutun Bergame (Narcea)]]
'''Bergame''' Ta kasan ce kuma tana ɗaya daga cikin majami'u 54 a Cangas del Narcea, wata karamar hukuma ce a cikin lardin kuma tana da ikon mallakar Asturias, a arewacin [[Ispaniya|Spain]] .
== Kauyuka ==
* Bergame d'Abaxu
* Bergame d'Arriba
* El Cabaḷḷeitu
* Tremáu del Coutu
* Viḷḷar de Bergame.<ref name=pueblos/>
== Manazarta ==
g9ak3e0uyg7e5n01qdtvu3vm9d9lfi2
Nigerian National Petroleum Corporation
0
20500
968657
821989
2026-10-17T15:10:12Z
M Bash Ne
12403
968657
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Headquarters of NNPC Nigeria.jpg|thumb|Babar hedikwatar NNPC]]
[[Fayil:NNPC Oil Tanker.jpg|thumb|'''NNPC Oil Tanker''']]
[[Fayil:Nigerian National Petroleum Company logo.svg|thumb|Nnpc]]
Kamfanin '''Man Fetur Na Najeriya''' shi ne kamfanin man fetur wanda gwamnatin [[Najeriya|tarayyar Najeriya]] ta hanyar shi ke tsarawa da kuma shiga masana'antar man fetur ta kasar. Ana gudanar da ayyukan kasuwancin NNPC ta hanyar dabarun Kasuwanci da Rukunin Ayyuka Na [[Kasuwanci]] (SBUs / CSUs), a wurare daban-daban a duk faɗin Nijeriya. A irin wannan halin; Kamfanin Man Fetur na Kasa (NNPC) ya kirkiro da wani tsarin daukar ma'aikata kuma tun daga wancan lokacin, har zuwa yau aikin na NNPC ya kasance tsari ne na shekara-shekara.
== Tarihi ==
[[File:NNPC1.jpg|left|thumb| Hedikwatar NNPC]]
An kafa NNPC a ranar 1 ga Afrilun shekara ta 1977 a matsayin haɗakar Kamfanin Mai na Nijeriya da Ma’aikatar Man Fetur da Albarkatun Makamashi ta Tarayya. NNPC ta hanyar doka ce ke kula da hadin gwiwar tsakanin gwamnatin tarayyar Najeriya da wasu manyan kamfanonin kasashen waje, wadanda suka hada da [[Shell|Royal Dutch Shell]], Agip, ExxonMobil, Total SA, [[Chevron]], da Texaco (wanda yanzu aka hade da Chevron). Ta hanyar hadin gwiwa da wadannan kamfanoni, gwamnatin Najeriya ke gudanar da bincike da samar da mai. A shekarar 2007, shugaban reshen Najeriya na kungiyar Transparency International ya ce albashin ma’aikatan NNPC ya yi kadan don hana cin hanci.
Gidajen NNPC a [[Abuja]] shine hedkwatar NNPC. Gidan yana dauke da hasumiya guda iri daya, hadadden yana kan hanyar Herbert Macaulay, [[Abuja|Central Business District Abuja]] . NNPC kuma tana da ofisoshin shiyya a [[Lagos (birni)|Legas]], [[Kaduna (birni)|Kaduna]], [[Port Harcourt|Fatakwal]] da [[Warri]] . Tana da ofishi na duniya wanda ke [[Landan|London]], United Kingdom. A watan Oktoba na shekarar 2019, NNPC ta ce ta sanya hannu kan wata yarjejeniya ta biyan dala biliyan 2.5 tare da LNG na Najeriya don ayyukan ci gaban iskar gas.
A cikin watan Disamban shekarar 2021, Gwamnatin Tarayyar Najeriya da Kamfanin Mai na Najeriya (NNPC) Ltd sun rattaba hannu kan yarjejeniyar fahimtar juna ta Naira biliyan 621 don samar da ayyukan gina muhimman ababen more rayuwa a Najeriya.
== Shugabanci ==
Shugaba Buhari ya nada [[Mele Kyari]] a matsayin sabon Manajan Darakta na Kamfanin (GMD) na NNPC. Kyari ya maye gurbin Maikanti Baru. Sabon GMD da sauran jami'an NNPC da aka nada za su yi aiki tare da jami'an yanzu a matsayi daya har zuwa ranar 7 ga watan Yulin 2019.
Dokta [[Maikanti Baru]] (7 ga Yuli, 1959 - 29 ga Mayu, 2020) shi ne tsohon Manajan Daraktan Rukuni (GMD). An nada shi Manajan Daraktan Rukuni a ranar 4 ga Yulin, 2016, a karkashin shugabancin [[Muhammadu Buhari]] ; ya gaji Dr. Emmanuel Ibe Kachikwu, karamin Ministan Man Fetur na Najeriya (2015 - 2019).
== Tsarin kungiya ==
Rukunin NNPC ya kunshi Hukumar NNPC, da ofishin manajan darakta, Rukuni bakwai na aiki kamar yadda aka jera a kasa. Kowane ɗayan rukunin yana ƙarƙashin jagorancin babban jami'in gudanarwa (COO). Rukunan nata suna karkashin jagorancin manyan manajojin kungiyar (GGM), yayin da kamfanonin kera ke karkashin jagorancin manajan daraktoci. NNPC tana da rassa da yawa, rassa biyu da wasu kamfanoni masu haɗin gwiwa 16.
'''Kungiyoyin Kasuwanci masu zaman kansu:'''
* Kamfanin Sama
* Kamfanin streamasa
* Kamfanin tace kaya
* Kamfanin Kasuwanci
* Kamfanin Gas & Power
'''Ƙungiyoyin Ayyuka na Corporate:'''
* Kuɗaɗe da Lissafi
* Ayyuka na Kamfanin
'''Ƙungiyoyin Kasuwanci da Dabaru su ne kamar haka:'''
{| class="wikitable"
!SBU's / CSU's
! SBU's / CSU's
|-
| Hukumar Kula da Zuba Jari da Man Fetur ta Kasa
| Kamfanin Cinikin NNPC
|-
| Bangaren Tallan Danyen Mai
| Kamfanin Bunkasa Man Fetur na Najeriya
|-
| Hulda da Gwamnati & Kwadago
| Hadadden Ayyukan Bayanai
|-
| Sakatariyar Kasuwanci, Sashin Shari'a
| Kamfanin Kamfanin NNPC
|-
| Nauyin Jama'a na Haɗin kai
| Kamfanin Kasuwancin Kayayyakin Man Fetur
|-
| Rukunin Jirgin Ruwa
| Kamfanin bututun & Kamfanin Adana Najeriya
|-
| Sabunta makamashi / iyakokin iyaka
| Kamfanin matatar mai na Kaduna &amp; Petrochemicals
|-
| Rukunin Hulda da Jama'a na Rukuni
| Kamfanin Warri &amp; Petrochemicals na Warri
|-
| Mai Kula da Kudi
| Kamfanin tace Fatakwal PHRC
|-
| Baitulmalin
| Kamfanin Injin Gas & Power
|-
| Gudanar da Hakki
| Kamfanin Kasuwancin Gas na Najeriya
|-
| Rukunin Ma'aikata na Rukuni
| Kamfanin Gas na Najeriya
|-
| Injiniya & Fasaha
| Kadarorin NNPC
|-
| Sashin Fasahar Bayanai / SAP
| Jirgin Ruwa na NNPC tare da NIDAS & NIKORMA a matsayin idianoni masu zaman kansu
|-
| Ayyukan Likitocin NNPC
| Kamfanin Injiniya da Kasa
|-
| Kwalejin Shugabancin NNPC
| Ayyukan NNPC
|-
| Kamfanin NNPC
| NIGAZ (NNPC / GAZPROM JV)
|-
| Najeriya LNG Limited NLNG
| Asusun fansho na NNPC
|-
|}
== Girkawa ==
NNPC yana da tafin kafa alhakin cirewa da kuma nisa da tushe aukuwa, kuma aka gurfanar da shi gudãnar da kula da masana'antun man fetur a madadin gwamnatin Nijeriya. A cikin 1988, an sanya kamfanin cikin kasuwanci zuwa manyan rukunin kasuwancin 11, wanda ya shafi dukkanin ayyukan masana'antar mai: bincike da samarwa, ci gaban iskar gas, tacewa, rarrabawa, man fetir, injiniyanci, da saka hannun jari na kasuwanci. A ranar Laraba 10 ga watan Yulin, 2019 a taron hukumomin samar da kudaden shiga da sa ido na Najeriya tare da shugabancin majalisar dattijai a harabar majalisar kasa, Abuja, manajan daraktan kungiyar, Mele Kyari ya yi kira da a samar da isassun kudade daga bangaren man fetur. Kamfanonin rashi sun hada da Kamfanin Bunkasa Man Fetur na Najeriya (NPDC).
== Gabatar da doka ==
A tsarin mulkin Najeriya, duk ma'adanai, gas, da mai da kasar ta mallaka doka ce ta gwamnatin tarayyar Najeriya. Saboda haka, kamfanonin man da ke aiki a Najeriya sun dace da kason kudaden shigar su ga gwamnati, wanda ke daukar kusan kashi 60% na kudaden shigar da masana'antar mai ke samu ta wannan hanyar. Kudaden da NNPC ta samu sun kai kashi 76% na kudaden shiga na gwamnatin tarayya da kuma kashi 40% na GDP na kasar baki daya . Ya zuwa shekarar 2000, fitar da mai da gas ya kai kashi 98% na kudaden shigar da Nijeriya ke fitarwa.
== Cin hanci da rashawa a NNPC ==
=== Rahoton KPMG ===
A watan Disambar shekara ta 2011, gwamnatin [[Ɗan Nijeriya|Nijeriya]] ta ba da izinin a buga rahoton binciken da KPMG ta gudanar. Binciken, wanda [[Ma'aikatar Kudin Tarayyar Najeriya|Ma’aikatar Kudi ta ba shi]] biyo bayan damuwar da ta nuna game da yadda kamfanin na NNPC ke nuna gaskiya, ya yi bayani dalla-dalla kan yadda NNPC ke gudanar da kasuwanci, da karya ka’idoji, da fitar da kudi ta jihar ba bisa ka’ida ba, da kuma rashin yin asusu na biliyoyin nairori da ya kamata a biya asusun tarayya.
Masu binciken kudi sun gano cewa tsakanin 2007 zuwa 2009 kadai, NNPC ta cire makudan kudade a cikin tallafi har zuwa N28.5 biliyan. Ba ta iya lissafin kuɗin tun daga lokacin.
=== Bungiyar Willbros Inc. ===
A watan Mayun shekarar 2008, Willbros Group Inc, wani kamfani na Amurka, ya yarda da yin almubazzaranci da suka kai dala 6.3 miliyan zuwa ga jami’ai a NNPC da reshenta NAPIMS, a madadin taimako don samun da kuma rike kwangiloli na aiki a kan Tsarin Gas na Tattara Gas (EGGS).
=== ABB Vetco Grey ===
A watan Yulin 2004, ABB Vetco Gray, wani kamfani na Amurka, da reshen Burtaniya ABB Vetco Gray UK Ltd, sun yarda da biyan sama da $ 1 cin hancin miliyan ga jami’ai a reshen kamfanin NNPC NAPIMS a madadin samun bayanan sirri na tayin da shawarwari masu kyau daga hukumomin gwamnatin Najeriya.
=== Trafigura da Vitol ===
A watan Nuwamba na 2013 bayan da kungiyar bayar da shawarwari ta masu zaman kansu ta Switzerland - Erklärung von Bern ta wallafa wani rahoto - zargin badakalar da yawa, inda aka sanya kamfanin na NNPC bisa zargin cire $ 6.8 biliyan na kudaden shigar danyen mai. <ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=http://www.thisdaylive.com/articles/house-probes-collusion-between-nnpc-swiss-and-nigerian-traders/164208/ |access-date=2021-06-03 |archive-date=2014-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216005110/http://www.thisdaylive.com/articles/house-probes-collusion-between-nnpc-swiss-and-nigerian-traders/164208/ |url-status=dead }}</ref>
=== Kudaden da ba a sakasu ba (2013-2014) ===
A ranar 9 ga Disambar 2013, wata wasika daga Gwamnan [[Babban Bankin Najeriya]] [[Sanusi Lamido Sanusi|, Sanusi Lamido Sanusi]] zuwa ga Shugaban Najeriya, [[Goodluck Jonathan|Goodluck Ebele Jonathan]], wanda aka nuna kwanan wata 25 ga Satumba 2013 cewa NNPC ba ta aika da sama da $ 49.8 ba biliyan da aka samu na sayar da Gwamnati ga danyen mai. A ranar 13 ga Disambar 2013, NNPC ta ba da amsar cewa babu wani kuɗi da ya ɓace. Kwamitin sulhu (wanda ya kunshi wakilan (i) CBN (ii) NNPC (iii) DPR (iv) FIRS (v) OAGF (vi) Ofishin Kasafin Kudi na Tarayya (vii) [[Ma'aikatar Kudin Tarayyar Najeriya|Ma’aikatar Kudi ta Tarayya]] (viii) Ma’aikatar Albarkatun Man Fetur ta Tarayya ) aka kafa.
Kwamitin sulhu ya kiyasta kudaden da ba a sake biya ba zuwa $ 10.8bn a ranar 18 ga Disambar 2013 yayin da CBN ta sauya da'awar zuwa $ 12bn. Daga nan sai CBN ya sanar da kwamitin majalisar dattijai kan harkokin kudi a ranar 4 ga Fabrairun shekara ta 2014 cewa NNPC na bukatar lissafin dala biliyan 20 saboda CBN za ta iya tabbatar da karbar dala biliyan 47 daga dala biliyan 67 na lokacin da ake dubawa. Ministan Kudi na wancan lokacin ya ba da shawarar gudanar da binciken kwastomomi mai zaman kansa kuma ofishin Babban Odita Janar na Tarayya (AuGF) ne ya nada PwC a hukumance don gudanar da binciken kwakwaf kan zargin.
Daga cikin matsayar da PwC ta cimma a karshen ayyukansu, kamar yadda suka bayyana a cikin rahoton nasu, wanda aka bayyana a fili akwai:
1. Jimlar kudin da aka shigar cikin asusun tarayya dangane da daga danyen mai ya kai $ 50.81bn da BA dala biliyan 47 kamar yadda kwamitin sulhu ya fada a baya daga watan Janairun shekara ta 2012 zuwa watan Yulin shekara ta 2013.
2. Kamfanin NNPC ya bayar da bayanai kan banbancin da ke haifar da yuwuwar shigar da dala biliyan 0.74 (ba tare da la’akari da kudaden da ake sa ran shigowa daga NPDC ba). Sauran kudaden da ba na kai tsaye ba na dala biliyan 2.83 wadanda ba na bangaren gabatar da kara ga kwamitin majalisar dattijai ba an karkatar da su zuwa wannan matsayin.
3. Babban abin la'akari shine cibiyoyin mallakar albarkatun mai da iskar gas wanda NPDC ke sarrafawa. Dangane da ƙarin bayani da ake bayarwa, mun kiyasta cewa NNPC da NPDC ya kamata su mayar wa Asusun Tarayya aƙalla dala biliyan 1.48 kamar yadda aka taƙaita a shafi na gaba.
Babu wani ma'aikacin NNPC ko Ma'aikatar Man Fetur da aka hukunta har yanzu, kodayake a ranar Alhamis, 20 ga Fabrairu 2014, Shugaban Kasa mai dakatar da busa usur ya dakatar da shi daga aiki.
=== Asusun da ba a sake ba (2016) ===
Wani bincike na hukuma ya ruwaito a watan Maris na shekara t 2016 cewa NNPC ya kasa biyan {{US$|1.6 billion}}.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗin waje ==
{{Official website|http://www.nnpcgroup.com/}}
[[Category:Tattalin arziki]]
[[Category:Ma'aikatun gwamnati]]
[[Category:NNPC]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
4dthqstqgy94hqxql1k3of4l8shvwse
Yaren Adamawa
0
21548
968931
966131
2026-10-18T05:46:55Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968931
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}[[File:Song LGA in Adamawa State.svg|thumb]]
[[Fayil:SAN 7773 05 (Fulani Settlement).jpg|thumb|gidan fulani Adamawa ]]
[[Fayil:Adamawa Soldier.jpg|thumb|sojojin adamawa]]
A '''Adamawa wani''' harsuna ne a putative iyali na 80-90 harsuna warwatse ko'ina cikin Adamawa Filato a tsakiyar Afirka, a [[Najeriya]], [[Kamaru]], [[Afirka ta Tsakiya (ƙasa)|Jamhuriyar Afrika ta Tsakiya]], da kuma [[Cadi|Chadi]], magana gaba ɗaya da ɗaya kawai, kuma a rabin miliyan (kamar na shekarar 1996). Joseph Greenberg ya sanya su a matsayin reshe daya na dangin Adamawa – Ubangi na harsunan [[Nijar (ƙasa)|Nijar]] – Congo. Suna kuma daga cikin ƙananan yaruka da ake nazari a cikinsu a [[Afirka]], kuma sun haɗa da yarukan da ke cikin haɗari; kusan mafi girma shine [[Harshen Mumuye|Mumuye]], tare da masu magana da shi mutane a kalla guda 400,000. Wasu harsunan da ba a rarraba su ba - musamman Laal da Jalaa - an samo su a gefen yankin Adamawa.
A yanayin ƙasa, yaren Adamawa suna kwance kusa da inda aka sanya Niger-Congo - Tsakiyar Sudan ta Tsakiya wanda wataƙila ya haifar da dangin Atlantic-Congo, don haka yana iya wakiltar tsakiyar hasken gidan.{{Ana bukatan hujja|date=June 2020}}.
== Rarrabuwa ==
Joseph Greenberg ya buga yarukan Adamawa a matsayin wani yanki na Adamawa – Ubangian (wanda ake kira da ''Adamawa – Gabas),'' ya kuma raba su zuwa ƙungiyoyi 14 masu lamba. Rukunin G3, Daka (ko Dakoid), yanzu an san shi reshe ne na Benuwe-Congo. Dangantakar sauran rassa ta sami babban kwaskwarima.
=== Greenberg (1963) ===
Ƙungiyoyi Adamawa guda 14 na lambobin Greenberg sune kamar haka:
{| class="wikitable sortable"
!Lamba
! Rukuni
|-
| G1
| Tula – Waja
|-
| G2
| Leko
|-
| G3
| Daka
|-
| G4
| Duru
|-
| G5
| Mumuye – Yendang
|-
| G6
| Mbum
|-
| G7
| Bəna – Mboi (Yungur)
|-
| G8
| Nyimwom (Kam)
|-
| G9
| Bikwin – Jen
|-
| G10
| [[Harshen Longuda|Longuda]]
|-
| G11
| [[Harshen Fali|Fali]]
|-
| G12
| Nimbari
|-
| G13
| Bua
|-
| G14
| Kim
|}
=== Boyd (1989) ===
Boyd a shekara ta (1989) ya ƙara harshen Rana kuma ya rarraba su kamar haka:<ref>Boyd, Raymond. 1989. Adamawa-Ubangi. In Bendor-Samuel, John (ed.), ''The Niger-Congo Languages: A Classification and Description of Africa's Largest Language Family'', 178-215. Lanham MD, New York & London: University Press of America.</ref>
* Leko – Nimbari (ko Chamba – Mumuye).
** Duru : G4
** Leko : G2
** Mumuye – Yendang : G5
** ''Nimbari :'' G12
* Mbum-Day
** Bua : G13
** Kim : G14
** Mbum : G6
** ''Rana''
* Waja – Jen
** Bikwin – Jen (ko Jen): G9
** Tula – Wiyaa (ko Waja): G1
** Bəna – Mboi (ko Yungur): G7
** ''Baa'' (aka Kwa)
** ''[[Harshen Longuda|Longuda]]'' : G10
* ''Nyimwom'' (ko Kam: G8)
Ya cire [[Harshen Fali|harsunan Fali]] (G11).
=== Güldemann (2018) ===
Güldemann (2018) ya amince da "ɗumbin asali" guda 14 na Adamawa, amma yana da masaniya game da matsayin su a cikin Nijar-Congo sune kamar haka.
* Tula-Waja
* ''[[Harshen Longuda|Longuda]]''
* Bena-Mboi
* Bikwin-Jen
* Samba-Duru
* Mumuyic
* Maya (Yendangic)
* Kebi-Benue (Mbumic)
* Kimic
* Buaic
* ''Rana''
* ''Baa'' = ''Kwa''
* ''Nyingwom'' = ''Kam''
* ''[[Harshen Fali|Fali]]''
=== Kleinewillinghöfer (2019) ===
Kleinewillinghöfer (2019), a cikin Gidan yanar gizon Project Harsuna na Adamawa, ya amince da rukunoni guda 17 masu zuwa a matsayin yarukan Adamawa sune kamar haka.<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2019. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/adamawa-languages/ Adamawa Language Groups]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* Tula-Waja ( Waja ): G1<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2012/10/TULA-WAJA-100-wordlist.pdf Tula-Waja comparative wordlist (Swadesh 100)]''. (1995 field notes.) Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2014/03/Tula-Waja-Pronouns-and-Numbers.pdf Tula-Waja pronouns and numbers]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* Bikwin-Jen (Burak, Jen): G9<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2015. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2011/11/Bikwin-Jen-comparative-wordlist-100.pdf Bikwin-Jen Comparative wordlist (Swadesh 100)]''. (1995 field notes.) Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2014/03/Bikwin-Jen-Pronouns-and-Numbers-1-10.pdf Bikwin-Jen Pronouns and Numbers 1-10]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* ''Kam (Nyiŋɔm, Nyiwom, Nyingwom)'': G8<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2015. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2015/07/Kam-Nyingwom-notes.pdf Some notes on Nyiŋɔm (aka Nyingwom or Kam)]''. (2011 field notes.) Adamawa Languages Project.</ref>
* [[Harshen Longuda|Longuda]] (Nʋngʋra tari): G10<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2012/02/Longuda-Nungura-wordlist-100.pdf Longuda ~ Nʋngʋra wordlist (Swadesh 100)]''. Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2014/03/Longuda-pronouns-and-numbers-1-10.pdf Longuda Pronouns and Numbers]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* ''Baa (Kwa)''<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 1993. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2015/04/Baa-wordlist-100.pdf Baa Wordlist (Swadesh 100)]''. Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2014/03/Baa-pronouns-and-numbers.pdf Baa pronouns and numbers]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* Mumuye: G5
* Yandang (Yendang): G5<ref>Blench, Roger; Barau Kato; Zachariah Yoder. 2009. ''[http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Yandang%20group/Comparatie%20Yandang.pdf The Maya (Yendang) languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150420034000/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Yandang%20group/Comparatie%20Yandang.pdf |date=2015-04-20 }}''.</ref>
* Samba - Duru (Chamba-Leko, Leko, Duru, Sama-Duru, Samba Leeko): G2, G4<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2015. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2015/06/Gimme-Vere-Doyayo.pdf Gimme-Vere-Doyayo wordlists]''. Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2015. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2015/06/Vere-group-100-.pdf Vere wordlists]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* Ɓəna-Mboi (Yungur): G7<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2012/02/%C6%81%C9%99na-Mboi-YUNGUR-wordlist-100.pdf Ɓəna-Mboi comparative wordlist (Swadesh 100)]''. Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2014/03/Yungur-pronouns-and-numbers.pdf Ɓəna-Mboi pronouns and numbers]''. Adamawa Languages Project.</ref><ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 1992 [2014]. [https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2012/02/Evidence-of-noun-classes-in-languages-of-the-Yungur-group.pdf Evidence of noun classes in languages of the Yungur group]''. Adamawa Languages Project.''</ref>
* Kebi-Benue ( Mbum ): G6
* Kim: G14
* ''Rana''
* Bua: G13
* ''Nimbari (Baari, Bari)'': G12 [ya bace]<ref>Kastenholz, Raimund; Ulrich Kleinewillinghöfer. 2012. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2012/06/Nimbari.pdf Nimbari as a language name]''. Adamawa Languages Project.</ref>
* ''Duli - Gewe (Gey, Gueve)'' [dadaddun]
* ? ''[[Harshen Fali|Fali]]'': G11
* ? ''Chamba-Daka ( Daka )'': G3
[[Harshen Longuda|Kungiyoyin]] Tula-Waja, Longuda, Ɓəna-Mboi, Samba - Duru, da Bua ne kawai ke da darajojin suna. Sauran rukunin suna nuni ne kawai da tsarin tsoffin sunaye.<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2014. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/files/2018/06/ADAMAWA-Kleinewillinghoefer_04_02_2014.pdf Adamawa]''. ‘Linguistisches Kolloquium’, Seminar für Afrikawissenschaften, 04 Februar 2014. Institut für Asien- und Afrikawissenschaften, Humboldt-Universität zu Berlin.</ref>
=== Blench (2012, 2020) ===
Roger Blench (2012)<ref>Blench, Roger. 2012. [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/General/Niger-Congo%20an%20alternative%20view.pdf Niger-Congo: an alternative view] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121203022520/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/General/Niger-Congo%20an%20alternative%20view.pdf |date=2012-12-03 }}.</ref> kammala da cewa harsunan Adamawa rukuni ne na yanki, ba dangin yare ba, kuma ya rabu da rassa daban-daban a cikin dangin Savannas da yake nema. Ya sanya wasu daga cikin yarukan yammacin Adamawa kusa da na yaren Gur fiye da sauran dangin Adamawa. Fali an kaɗance daga Savannas gaba ɗaya. Blench (2020) yana riƙe da haɗi tsakanin Mumuye da Yendang, amma ya fasa Samba-Duru na Kleinewillinghöfer.
== Languagesananan harsunan adamawa ==
Harshen Oblo na [[Kamaru]] an haɗa shi a cikin juzu'i da yawa na ƙungiyar Adamawa, amma matsayinta a ciki ba shi da tabbas.<ref>Ayotte, Michael and Charlene Ayotte. 2002. [https://www.sil.org/resources/archives/9104 Sociolinguistic language survey of Dama, Mono, Pam, Ndai and Oblo]. SIL International.</ref>
An yi ta rade-radin cewa harshen Laal da ba a rarrabawa na [[Cadi|Chadi na]] iya zama Adamawa; yaren Jalaa na [[Najeriya]] tabbas ba adamawa bane, amma yana nuna tasirin Adamawa sosai. Koyaya, duka ɗayansu yanzu ana ɗauke dasu a matsayin keɓe harshe.
== Kwatanta ƙamus ==
Samfurin asali ƙamus na Adamawa harsuna daga Kleinewillinghöfer ta ''Adamawa Harsuna Project'' website da kuma daban-daban da sauran kafofin sune kamar haka:<ref>Kleinewillinghöfer, Ulrich. 2019. ''[https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/adamawa-languages/ Adamawa Language Groups]''. Adamawa Languages Project.</ref>
''Lura'' : A cikin sassan tebur tare da yankin, ana ba da muɗaɗɗen sifa kafin laushi, yayin da sigar jam'in ke biyo bayan slash.
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 80%"
!Rarrabuwa
!Harshe
!Rukunin harshe
!ido
!kunne
!hanci
!haƙori
!harshe
!baki
!jini
!ƙashi
!ruwa
!bishiya
!ci
!suna
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Baa
| style="background-color: #d6e1ec" |Baa
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |nu(ví) / rínù
| style="background-color: #d6e1ec" |ǹtú / ríǹtú
| style="background-color: #d6e1ec" |gyo̰ / rigyó̰
| style="background-color: #d6e1ec" |nyanwívì / rí-
| style="background-color: #d6e1ec" |dyḛǹ(vì)
| style="background-color: #d6e1ec" |nyààvì
| style="background-color: #d6e1ec" |twèèn
| style="background-color: #d6e1ec" |kukút
| style="background-color: #d6e1ec" |mán
| style="background-color: #d6e1ec" |kii / rikii
| style="background-color: #d6e1ec" |gyâ
| style="background-color: #d6e1ec" |zin
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Proto-Jen (Proto-Bikwin-Jen)
| style="background-color: #d1ebeb" |up I
| style="background-color: #d1ebeb" |*núŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |*tswi
| style="background-color: #d1ebeb" |*lúr(i)
| style="background-color: #d1ebeb" |*le
| style="background-color: #d1ebeb" |*ɗək; (*lyəN)
| style="background-color: #d1ebeb" |*ɲwa
| style="background-color: #d1ebeb" |*ɥe/*zwi
| style="background-color: #d1ebeb" |*kub
| style="background-color: #d1ebeb" |*kəb
| style="background-color: #d1ebeb" |*mɛ/*mɨŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |*tə́ŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |*lɨn/*ɗwín
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Burak (Ɓʊʊrak)
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |núŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |twíi ?
| style="background-color: #d1ebeb" |lúúri
| style="background-color: #d1ebeb" |lée
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗá̰k
| style="background-color: #d1ebeb" |nyúwaa, nywaa
| style="background-color: #d1ebeb" |wɪ́ɪ́
| style="background-color: #d1ebeb" |kúb, kúp ?
| style="background-color: #d1ebeb" |mɛ́ɛ́
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗít / yéɗit
| style="background-color: #d1ebeb" |tá̰ŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |lín̄
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Loo (Shʊŋɔ)
| style="background-color: #d1ebeb" |Galdemaru
| style="background-color: #d1ebeb" |ɛrɛ nuŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |twɪ́ɪ́
| style="background-color: #d1ebeb" |lúúrì
| style="background-color: #d1ebeb" |lei
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗak
| style="background-color: #d1ebeb" |nywa
| style="background-color: #d1ebeb" |dùm
| style="background-color: #d1ebeb" |kúp
| style="background-color: #d1ebeb" |mɛ́ɛ́
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗít
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |nin
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Loo (Shʊŋɔ)
| style="background-color: #d1ebeb" |Waamura
| style="background-color: #d1ebeb" |ɛrɛ nuŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |twɪ́ɪ́
| style="background-color: #d1ebeb" |lúúrì
| style="background-color: #d1ebeb" |lei
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗak
| style="background-color: #d1ebeb" |nywa
| style="background-color: #d1ebeb" |dùm
| style="background-color: #d1ebeb" |kúp
| style="background-color: #d1ebeb" |mɛ́ɛ́
| style="background-color: #d1ebeb" |káp
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |nin
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Maɣdi (Tala)
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |núŋ / yéénuŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |cwéé
| style="background-color: #d1ebeb" |luuli
| style="background-color: #d1ebeb" |léí
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗák
| style="background-color: #d1ebeb" |nyuwaa
| style="background-color: #d1ebeb" |ywee
| style="background-color: #d1ebeb" |kób, kúób / yéé kób
| style="background-color: #d1ebeb" |míshì
| style="background-color: #d1ebeb" |káp / yéékáp
| style="background-color: #d1ebeb" |taŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |lin
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Lee Mak
| style="background-color: #d1ebeb" |Panya
| style="background-color: #d1ebeb" |nuŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |dɔkswíì
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗuurə
| style="background-color: #d1ebeb" |lei
| style="background-color: #d1ebeb" |lén
| style="background-color: #d1ebeb" |nuwaa
| style="background-color: #d1ebeb" |lyüé
| style="background-color: #d1ebeb" |kóp
| style="background-color: #d1ebeb" |mui kya
| style="background-color: #d1ebeb" |kap / yeekâp
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗín
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Lee Mak
| style="background-color: #d1ebeb" |Zoo
| style="background-color: #d1ebeb" |nuŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |(ɗɔ́k)shwìyè
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗuurə
| style="background-color: #d1ebeb" |lei
| style="background-color: #d1ebeb" |lén
| style="background-color: #d1ebeb" |nuwa
| style="background-color: #d1ebeb" |lyüé
| style="background-color: #d1ebeb" |kúóp
| style="background-color: #d1ebeb" |mwui kya
| style="background-color: #d1ebeb" |kàp
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗin
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Kya̰k (Bambuka)
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |núŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗɔ́kswì
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗúr
| style="background-color: #d1ebeb" |lɛ́ɛ́
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗyím
| style="background-color: #d1ebeb" |ŋwaà
| style="background-color: #d1ebeb" |zwìì
| style="background-color: #d1ebeb" |kəkəp
| style="background-color: #d1ebeb" |mùŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |káp
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗwín
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Mɔɔ (Gomu)
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |nə́ŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗɔ́kfíì
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗúr
| style="background-color: #d1ebeb" |lɛ́ɛ́
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗyík
| style="background-color: #d1ebeb" |ŋwaa
| style="background-color: #d1ebeb" |zìì
| style="background-color: #d1ebeb" |kúp
| style="background-color: #d1ebeb" |mùŋ kwâm
| style="background-color: #d1ebeb" |kaap
| style="background-color: #d1ebeb" |taŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗwín
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |LeeLau (Munga, Munga Leelau)
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |núŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗɔkswî
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗurr, ndurr
| style="background-color: #d1ebeb" |léí
| style="background-color: #d1ebeb" |lyén
| style="background-color: #d1ebeb" |ŋwaà
| style="background-color: #d1ebeb" |zìì
| style="background-color: #d1ebeb" |kukup; (kʊkʊp ?)
| style="background-color: #d1ebeb" |munki
| style="background-color: #d1ebeb" |kâp
| style="background-color: #d1ebeb" |tâŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗún
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Dza (Jen)
| style="background-color: #d1ebeb" |Kaigama
| style="background-color: #d1ebeb" |nə́ŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |tshwötshwí
| style="background-color: #d1ebeb" |bwaadjwí
| style="background-color: #d1ebeb" |djìì
| style="background-color: #d1ebeb" |lʌ̰́
| style="background-color: #d1ebeb" |nnwâ
| style="background-color: #d1ebeb" |hywṵi, hywḭ
| style="background-color: #d1ebeb" |kʊʊkʊ́, kʊkʊ́
| style="background-color: #d1ebeb" |mmə́ŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |kɐ́ɐ / ekʌ́(ʌ)
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ, tháŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |djwuŋ
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Munga (Məngaŋ) Doso
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |nəŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |cúcwì
| style="background-color: #d1ebeb" |kádwì
| style="background-color: #d1ebeb" |íì
| style="background-color: #d1ebeb" |lyêm
| style="background-color: #d1ebeb" |ŋwàà
| style="background-color: #d1ebeb" |ehywü; (exwü)
| style="background-color: #d1ebeb" |kúkwə̀
| style="background-color: #d1ebeb" |məŋ tsər
| style="background-color: #d1ebeb" |kaa / lékaa
| style="background-color: #d1ebeb" |tâŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |ɗyíìŋ
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Joole
| style="background-color: #d1ebeb" |
| style="background-color: #d1ebeb" |nə́ŋ / ee-
| style="background-color: #d1ebeb" |tʃwü tʃwí
| style="background-color: #d1ebeb" |nwá̰ dwí
| style="background-color: #d1ebeb" |jì(ì) (calabash)
| style="background-color: #d1ebeb" |lʌ́
| style="background-color: #d1ebeb" |ká̰ nw̰á̰
| style="background-color: #d1ebeb" |hṵ̈̀ḭ̀
| style="background-color: #d1ebeb" |kùkú
| style="background-color: #d1ebeb" |mə́ŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |kʌ́ / èèkʌ́
| style="background-color: #d1ebeb" |táŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |dzuŋ
|-
| style="background-color: #d1ebeb" |Bikwin-Jen
| style="background-color: #d1ebeb" |Jòòle
| style="background-color: #d1ebeb" |Joole Manga
| style="background-color: #d1ebeb" |bwàà nù
| style="background-color: #d1ebeb" |bwaa tywi
| style="background-color: #d1ebeb" |bwàà dṵ̀
| style="background-color: #d1ebeb" |gigi
| style="background-color: #d1ebeb" |láŋ
| style="background-color: #d1ebeb" |kányua
| style="background-color: #d1ebeb" |vi (?)
| style="background-color: #d1ebeb" |kúkú
| style="background-color: #d1ebeb" |míkyá
| style="background-color: #d1ebeb" |nyááká / nyááká búbáí
| style="background-color: #d1ebeb" |tà̰à̰
| style="background-color: #d1ebeb" |dumà
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Wɪya, Waja, Wajan Kasa
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |nuŋè
| style="background-color: #d6e1ec" |twɪ́yaʊ
| style="background-color: #d6e1ec" |boocu
| style="background-color: #d6e1ec" |nwii
| style="background-color: #d6e1ec" |bɛnɛ
| style="background-color: #d6e1ec" |nɪyaʊ
| style="background-color: #d6e1ec" |tumà
| style="background-color: #d6e1ec" |kuu
| style="background-color: #d6e1ec" |gundù
| style="background-color: #d6e1ec" |sou
| style="background-color: #d6e1ec" |jɛ
| style="background-color: #d6e1ec" |dənè
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Deeri, Wajan Dutse
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |gɔn niŋi
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |podou / podoru
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Kutule, Tula
| style="background-color: #d6e1ec" |Wange
| style="background-color: #d6e1ec" |kwalaŋɛ / kwalaŋi
| style="background-color: #d6e1ec" |kətɛ́ɛ́lɛ̀ / kətɛ́ɛ́lɪ
| style="background-color: #d6e1ec" |cʊʊn / cʊʊni
| style="background-color: #d6e1ec" |kunuwaŋ / nǔǔm, tunuri
| style="background-color: #d6e1ec" |ben / beni
| style="background-color: #d6e1ec" |yii / yiini
| style="background-color: #d6e1ec" |kʊtʊm
| style="background-color: #d6e1ec" |kətiyaŋ / tətiini
| style="background-color: #d6e1ec" |mwɛ̀ / mwɛti
| style="background-color: #d6e1ec" |tíyaŋ / tííní
| style="background-color: #d6e1ec" |cáú ~ ʃáú
| style="background-color: #d6e1ec" |dən / dimbi
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula
| style="background-color: #d6e1ec" |Baule
| style="background-color: #d6e1ec" |nù / núl
| style="background-color: #d6e1ec" |kə̀tɛ́ɛ́lɛ̀ / kə̀tɛ́ɛ́lɪ̀
| style="background-color: #d6e1ec" |sʊ́ʊ́n / sʊ́ʊ́nɪ́, sʊ́ŋə́n
| style="background-color: #d6e1ec" |kə́núwáŋ / núúm, tə́núri
| style="background-color: #d6e1ec" |been / bééni
| style="background-color: #d6e1ec" |yí / yiiní
| style="background-color: #d6e1ec" |kʌtùùm
| style="background-color: #d6e1ec" |kətiyá námáŋ / tətiini náiyé
| style="background-color: #d6e1ec" |mwɛ̀
| style="background-color: #d6e1ec" |kətíyá / tətííní
| style="background-color: #d6e1ec" |saʊ; sa (mwàn)
| style="background-color: #d6e1ec" |də́n / də́mbí
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula
| style="background-color: #d6e1ec" |Yili (Yiri)
| style="background-color: #d6e1ec" |nuù / nuuto
| style="background-color: #d6e1ec" |kətɛ́ɛ́lɪ / kətɛ́ɛ́nɪ́
| style="background-color: #d6e1ec" |ʃʊ́ʊ́l / ʃʊ́ʊ́wɪ̀
| style="background-color: #d6e1ec" |kunuuŋ / nuum
| style="background-color: #d6e1ec" |bííl / bííwí
| style="background-color: #d6e1ec" |yii / yiiní
| style="background-color: #d6e1ec" |kʊtʊʊ̀m
| style="background-color: #d6e1ec" |kukúkó / tukútó
| style="background-color: #d6e1ec" |mwɛ
| style="background-color: #d6e1ec" |tiyaŋ / tiini
| style="background-color: #d6e1ec" |caʊ̀; ca (mwân)
| style="background-color: #d6e1ec" |diń / dimən
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Yebu, Awak
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |núŋí
| style="background-color: #d6e1ec" |bwaará
| style="background-color: #d6e1ec" |suur ~ sʊʊr
| style="background-color: #d6e1ec" |nuŋún
| style="background-color: #d6e1ec" |beén
| style="background-color: #d6e1ec" |nìí
| style="background-color: #d6e1ec" |tuum
| style="background-color: #d6e1ec" |kuukú
| style="background-color: #d6e1ec" |mwê; mwɛ̀
| style="background-color: #d6e1ec" |tii
| style="background-color: #d6e1ec" |sáb
| style="background-color: #d6e1ec" |duń
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Baŋjiŋe, Bangwinji
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |nuwe / nuwetini
| style="background-color: #d6e1ec" |tuù / tuuní
| style="background-color: #d6e1ec" |ʃóór, cóór
| style="background-color: #d6e1ec" |nuǹ / nuǹtini
| style="background-color: #d6e1ec" |bien / bienni ?
| style="background-color: #d6e1ec" |nyii / nyiini
| style="background-color: #d6e1ec" |bwiyalɛ̀
| style="background-color: #d6e1ec" |kúk / kútí
| style="background-color: #d6e1ec" |mwɛ́m
| style="background-color: #d6e1ec" |tu / tum
| style="background-color: #d6e1ec" |câm
| style="background-color: #d6e1ec" |dén
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Dadiya
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |nuu / nuutin
| style="background-color: #d6e1ec" |lɔɔ̀l
| style="background-color: #d6e1ec" |jʊl
| style="background-color: #d6e1ec" |núŋùn
| style="background-color: #d6e1ec" |ben
| style="background-color: #d6e1ec" |níyò / níyétìn
| style="background-color: #d6e1ec" |tʊ́ʊ́m
| style="background-color: #d6e1ec" |kuto
| style="background-color: #d6e1ec" |mwḛ̂
| style="background-color: #d6e1ec" |tiyà / tiyàntin
| style="background-color: #d6e1ec" |jáá
| style="background-color: #d6e1ec" |dùń
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Maa, Kamo
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |núŋé
| style="background-color: #d6e1ec" |kúmó
| style="background-color: #d6e1ec" |cóór
| style="background-color: #d6e1ec" |nugun
| style="background-color: #d6e1ec" |bén̄
| style="background-color: #d6e1ec" |nyiyé
| style="background-color: #d6e1ec" |tʊ́ʊ́m
| style="background-color: #d6e1ec" |kúúbú
| style="background-color: #d6e1ec" |mwɛ́
| style="background-color: #d6e1ec" |nyáŋlá
| style="background-color: #d6e1ec" |dágʊ́m (wúrgé)
| style="background-color: #d6e1ec" |dìń
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Dijim, [[Harshen Mwona|Cham]]
| style="background-color: #d6e1ec" |Kindiyo
| style="background-color: #d6e1ec" |kʌmɪ / kámtɛ
| style="background-color: #d6e1ec" |suu; suwoŋ
| style="background-color: #d6e1ec" |jʊ̀r, jʊ̀ʊ̀r
| style="background-color: #d6e1ec" |nuŋun / nuŋtɛ́
| style="background-color: #d6e1ec" |lʌŋər / laŋtɛ́
| style="background-color: #d6e1ec" |nyʷii / nyʷiini
| style="background-color: #d6e1ec" |dʊ̀gʊ́m
| style="background-color: #d6e1ec" |kuk / kute
| style="background-color: #d6e1ec" |híí
| style="background-color: #d6e1ec" |riyaŋ / riitɛ
| style="background-color: #d6e1ec" |jau
| style="background-color: #d6e1ec" |dun / duntɛ̀
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Bwilim, [[Harshen Mwona|Cham]]
| style="background-color: #d6e1ec" |Mɔna
| style="background-color: #d6e1ec" |nu / nute
| style="background-color: #d6e1ec" |getuwaŋ / getuwai
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |taanù / taantɔ́ʊ́
| style="background-color: #d6e1ec" |bemnù / bemtou
| style="background-color: #d6e1ec" |nyii / nyiini
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |gə̀mí
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |záà
| style="background-color: #d6e1ec" |
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Tso
| style="background-color: #d6e1ec" |Suwabou
| style="background-color: #d6e1ec" |nuŋ / nuntóú
| style="background-color: #d6e1ec" |wɔɔnʊ́ / wɔɔntáú
| style="background-color: #d6e1ec" |nyulóónù / nyulóóntù
| style="background-color: #d6e1ec" |nunu / núntòù
| style="background-color: #d6e1ec" |lameno / lamtʊ̀
| style="background-color: #d6e1ec" |nyii / nyiini
| style="background-color: #d6e1ec" |dɔɔ̀m
| style="background-color: #d6e1ec" |tsá / tseni
| style="background-color: #d6e1ec" |láà / laátóú
| style="background-color: #d6e1ec" |tsá / tsenì
| style="background-color: #d6e1ec" |za
| style="background-color: #d6e1ec" |dín / díntòù
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Tso
| style="background-color: #d6e1ec" |Gusubo
| style="background-color: #d6e1ec" |nùŋ / nùntù
| style="background-color: #d6e1ec" |fə̀là / fə̀lààni
| style="background-color: #d6e1ec" |dətəmòròù / tə̀tə̀mòtòù
| style="background-color: #d6e1ec" |taanʊ̀ / taantú
| style="background-color: #d6e1ec" |béémnó / béémtóú
| style="background-color: #d6e1ec" |nyii / nyiini
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |tsá / tseni
| style="background-color: #d6e1ec" |la / latóú
| style="background-color: #d6e1ec" |tsá / tsénì
| style="background-color: #d6e1ec" |zaà
| style="background-color: #d6e1ec" |dín / díntú
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Tula-Waja
| style="background-color: #d6e1ec" |Tso
| style="background-color: #d6e1ec" |Barbou
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |dʊ̀m
| style="background-color: #d6e1ec" |tsá / tsáni
| style="background-color: #d6e1ec" |yìbè / laátóú
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |
|-
| style="background-color: #e4e0f0" |isolate
| style="background-color: #e4e0f0" |Jalaa
| style="background-color: #e4e0f0" |
| style="background-color: #e4e0f0" |dyiríì / dyitə̂
| style="background-color: #e4e0f0" |buŋôŋ
| style="background-color: #e4e0f0" |yamə-r / yamə-ta
| style="background-color: #e4e0f0" |tənəm / tənemté̩
| style="background-color: #e4e0f0" |laŋe̩r / laŋté̩
| style="background-color: #e4e0f0" |bo̩o̩, bwo̩ / bo̩o̩-ní
| style="background-color: #e4e0f0" |bwiirùm
| style="background-color: #e4e0f0" |kùsì-gò̩ / -nìó
| style="background-color: #e4e0f0" |gwìì-ràŋ, gwìì-ròŋ / -tè̩
| style="background-color: #e4e0f0" |mwê̩
| style="background-color: #e4e0f0" |hâl
| style="background-color: #e4e0f0" |nuŋ kúlájí; kwáráŋ wò̩gə́n ?
|-
| style="background-color: #ece0f0" |[[Harshen Longuda|Longuda]]
| style="background-color: #ece0f0" |Cerii (Ceriŋ, Banjiram)
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |nyʊ̰lá / nyʊ̰ʔá
| style="background-color: #ece0f0" |thʊ́lá / thwíyá
| style="background-color: #ece0f0" |dɔ́ŋkhá / dɔ́ŋthá
| style="background-color: #ece0f0" |gàràlá / gará
| style="background-color: #ece0f0" |dhilimkha / dhilimtha
| style="background-color: #ece0f0" |nyàkhá / nyàthá
| style="background-color: #ece0f0" |thùmá
| style="background-color: #ece0f0" |kwacalá / kwacáá
| style="background-color: #ece0f0" |mámá
| style="background-color: #ece0f0" |thíká / thímá
| style="background-color: #ece0f0" |dhà
| style="background-color: #ece0f0" |zííndé / zíné
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Longuda
| style="background-color: #ece0f0" |Deele (Jessu)
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |nyʊ̀ʊ̀là / nyʊ̀ʊ̀lʔà
| style="background-color: #ece0f0" |tʊ́là / twáʔà
| style="background-color: #ece0f0" |jɔ́ɔ́(ŋ)khà / jɔ́ɔ́(ŋ)thà
| style="background-color: #ece0f0" |galáwa / galáhà
| style="background-color: #ece0f0" |dhələ́mkhà
| style="background-color: #ece0f0" |nyàkà
| style="background-color: #ece0f0" |thʊ́mà; surmə̀
| style="background-color: #ece0f0" |kukubə́lə̀ / kukubə́ʔə̀
| style="background-color: #ece0f0" |mámà
| style="background-color: #ece0f0" |thikhà
| style="background-color: #ece0f0" |já, jáʔà
| style="background-color: #ece0f0" |jááunla / jááunʔà
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Longuda
| style="background-color: #ece0f0" |Koola (Thaarʊ)
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |nyʊ̰lá
| style="background-color: #ece0f0" |tʊ́lá / twáʔá
| style="background-color: #ece0f0" |zɔɔŋkha
| style="background-color: #ece0f0" |gàlàwá / gàlàhá
| style="background-color: #ece0f0" |dələmka
| style="background-color: #ece0f0" |nyalá / nyaʔá
| style="background-color: #ece0f0" |tʊmá
| style="background-color: #ece0f0" |tsakəbla / tsakəbʔa
| style="background-color: #ece0f0" |mama
| style="background-color: #ece0f0" |thíká
| style="background-color: #ece0f0" |zà ; zà nyoomò
| style="background-color: #ece0f0" |dəmla / dəmʔá
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Longuda
| style="background-color: #ece0f0" |Wala Lunguda
| style="background-color: #ece0f0" |[[Guyuk (Nijeriya)|Guyuk]]
| style="background-color: #ece0f0" |nyuŋlá
| style="background-color: #ece0f0" |thʊ́wá / thwáá
| style="background-color: #ece0f0" |joonka
| style="background-color: #ece0f0" |garala / garaʔa /
| style="background-color: #ece0f0" |zilimkha
| style="background-color: #ece0f0" |nyakhá
| style="background-color: #ece0f0" |tumá, thuma
| style="background-color: #ece0f0" |kwaca, kwacalá
| style="background-color: #ece0f0" |mámá
| style="background-color: #ece0f0" |thíkhá
| style="background-color: #ece0f0" |jà
| style="background-color: #ece0f0" |zindè / zinè
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Longuda
| style="background-color: #ece0f0" |Gwaanda (Nyuwar)
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |nyṵnla
| style="background-color: #ece0f0" |zingala / zingaʔa
| style="background-color: #ece0f0" |jɔ̰ŋka
| style="background-color: #ece0f0" |nyile / nyiʔe
| style="background-color: #ece0f0" |dhilimka
| style="background-color: #ece0f0" |nyàkà / nyàthà
| style="background-color: #ece0f0" |sirme
| style="background-color: #ece0f0" |kwacala / kwacaʔa
| style="background-color: #ece0f0" |mama, dwaama
| style="background-color: #ece0f0" |waha̰ka / waha̰ma
| style="background-color: #ece0f0" |dháà
| style="background-color: #ece0f0" |dzaunla; dziiŋle
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Longuda
| style="background-color: #ece0f0" |Gwaanda
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |nyṵlà
| style="background-color: #ece0f0" |dzíngálá
| style="background-color: #ece0f0" |jónká
| style="background-color: #ece0f0" |nyúlə́
| style="background-color: #ece0f0" |dhílímká
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |súrmá, súrmé ?
| style="background-color: #ece0f0" |kwàcàlà / kwàcàà
| style="background-color: #ece0f0" |mámá, dwàmà
| style="background-color: #ece0f0" |wàhàkà
| style="background-color: #ece0f0" |dà; thà
| style="background-color: #ece0f0" |dzínlə́
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Ɓəna (Yungur)
| style="background-color: #f1dfe5" |Dumne
| style="background-color: #f1dfe5" |núú / nṵ́ṵ́sâ
| style="background-color: #f1dfe5" |gwḛ́ḛ́ / gwḛ́ḛ́mé
| style="background-color: #f1dfe5" |tímrá / címtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗə́fá / ɗə́mtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗəlmaarà / ɗəlmaatà
| style="background-color: #f1dfe5" |ʔéé / ʔéémé
| style="background-color: #f1dfe5" |kẃadmá
| style="background-color: #f1dfe5" |tə́fá / tə́ptá
| style="background-color: #f1dfe5" |mbraá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓota / nbwece
| style="background-color: #f1dfe5" |kə́fə́
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗənda / ɗənta
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Ɓəna (Yungur)
| style="background-color: #f1dfe5" |Pirambe
| style="background-color: #f1dfe5" |núú / nṵ́ṵ́śa
| style="background-color: #f1dfe5" |gwe / gweme
| style="background-color: #f1dfe5" |tímrá / tímtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗə́mbá / ɗə́mtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗəlmaarà / ɗəlmaatà
| style="background-color: #f1dfe5" |ʔḛḛ / ʔéémé
| style="background-color: #f1dfe5" |munma
| style="background-color: #f1dfe5" |tə́fá / tə́ptá
| style="background-color: #f1dfe5" |mbərá / mbəramsî
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓota / nɓétè
| style="background-color: #f1dfe5" |kə́fə́
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗənda / ɗənta
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Voro
| style="background-color: #f1dfe5" |Waltaandi
| style="background-color: #f1dfe5" |núú / núúza
| style="background-color: #f1dfe5" |gwḛ́ḛ́ / gwḛ́ḛ́mé
| style="background-color: #f1dfe5" |tímrá / tímtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗə́mbá / ɗə́mtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗəlḿáará / ɗəlḿáatá
| style="background-color: #f1dfe5" |ʔḛḛ / ʔḛ́ḛ́mé
| style="background-color: #f1dfe5" |kẃadmá, mùnmà
| style="background-color: #f1dfe5" |tə́fá / tə́ptá
| style="background-color: #f1dfe5" |mbráá [muwa ?]
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓòtà / ŋbété
| style="background-color: #f1dfe5" |kə́fə́
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗə́ndá / ɗə́ntá
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Voro
| style="background-color: #f1dfe5" |Ɓéttandi
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |kẃadmá
| style="background-color: #f1dfe5" |tə́fá / tə́ptá
| style="background-color: #f1dfe5" |mbra̰a̰
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓòtà / ŋbété
| style="background-color: #f1dfe5" |kə́fə́
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗə́ndá / ɗə́ntá
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Ɓəna (Laala)
| style="background-color: #f1dfe5" |Bodei (Bodwai)
| style="background-color: #f1dfe5" |nuú / nuujà
| style="background-color: #f1dfe5" |gwḛḛ / gwḛḛmé
| style="background-color: #f1dfe5" |timrá / timtá, timté
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗəmbá / ɗəmtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗə̀lmààrà / ɗə̀lmààtà
| style="background-color: #f1dfe5" |nyḛ́ḛ́ / nyḛ́ḛ́mé
| style="background-color: #f1dfe5" |bòblà / bòbjà
| style="background-color: #f1dfe5" |təpa / təutá
| style="background-color: #f1dfe5" |mbrá̰à̰ / mbráámjà
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓotá / ngwaaté
| style="background-color: #f1dfe5" |jeè
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗíndá / ɗíntá
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Ɓəna (Laala)
| style="background-color: #f1dfe5" |Yang
| style="background-color: #f1dfe5" |nuú / nùùzà
| style="background-color: #f1dfe5" |gwɛ̰ɛ̰ / gwɛ̰ɛ̰mé
| style="background-color: #f1dfe5" |tìmrá / tìmtí
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗimbá / ɗimtá
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗilmará / ɗilmaatá
| style="background-color: #f1dfe5" |ḛ̀yḛ́ / ḛ̀yḛ̀mé
| style="background-color: #f1dfe5" |mónmá
| style="background-color: #f1dfe5" |təfá / tòùtá
| style="background-color: #f1dfe5" |bərà̰à̰
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓotá / ngwbaté
| style="background-color: #f1dfe5" |kəwə́
| style="background-color: #f1dfe5" |díndá / díntá
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Robma (Laala Roba)
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |nuu / nuuwà
| style="background-color: #f1dfe5" |gwee / gweemé
| style="background-color: #f1dfe5" |tìmrá / tìmtí
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗimbá / ɗimtá
| style="background-color: #f1dfe5" |dilmará / dilmatá
| style="background-color: #f1dfe5" |ḛḛ́ / eḛ́msà
| style="background-color: #f1dfe5" |monma
| style="background-color: #f1dfe5" |təfá / təfáámse
| style="background-color: #f1dfe5" |bura / buráámsà
| style="background-color: #f1dfe5" |ɓotá / ngbaté
| style="background-color: #f1dfe5" |sewò
| style="background-color: #f1dfe5" |dinda / dinta
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Gulungo
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗəmbó / ɗìmda
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |aʔəhḛ
| style="background-color: #f1dfe5" |matəma
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |ngɔdɔ́ / angedé
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |ndià / ndiidà
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Livo
| style="background-color: #f1dfe5" |núú / núúźa
| style="background-color: #f1dfe5" |tṵṵ̀ / tṵṵzà
| style="background-color: #f1dfe5" |ifiya / ifita
| style="background-color: #f1dfe5" |dúmbó / dimtà
| style="background-color: #f1dfe5" |lemiya / lemta
| style="background-color: #f1dfe5" |ahʔhi / ʔhimza
| style="background-color: #f1dfe5" |matəma
| style="background-color: #f1dfe5" |tutto / acicé
| style="background-color: #f1dfe5" |mbiya
| style="background-color: #f1dfe5" |ngɔ́tɔ́ / ángété
| style="background-color: #f1dfe5" |ʒé
| style="background-color: #f1dfe5" |ndíà / ndiità
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Haanda
| style="background-color: #f1dfe5" |nuu / nuuzà
| style="background-color: #f1dfe5" |tuŋ / atʃw̄i
| style="background-color: #f1dfe5" |rifḛḛrà / rifḛḛtà
| style="background-color: #f1dfe5" |dúmbó / dimtà
| style="background-color: #f1dfe5" |leembərà / leemtà
| style="background-color: #f1dfe5" |ahʔhḭ̀ / mbai hímzà
| style="background-color: #f1dfe5" |mátə́má
| style="background-color: #f1dfe5" |túftò / atʃúfè
| style="background-color: #f1dfe5" |mbra
| style="background-color: #f1dfe5" |ŋbótó / aŋbécè
| style="background-color: #f1dfe5" |zé
| style="background-color: #f1dfe5" |ndera / ndərtata
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Bena-Mboi
| style="background-color: #f1dfe5" |Kaan (Libo)
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |sunu / (sunuḿa)
| style="background-color: #f1dfe5" |twḭ / twiiḿa
| style="background-color: #f1dfe5" |shimbə́r / shimbətəmá
| style="background-color: #f1dfe5" |təmbər / təmbərmâ
| style="background-color: #f1dfe5" |ɗəlaamíì / ɗəlaamííʔóó
| style="background-color: #f1dfe5" |ʔii / ʔiim
| style="background-color: #f1dfe5" |morúm
| style="background-color: #f1dfe5" |təfəra / təfətəmá
| style="background-color: #f1dfe5" |barə̀m
| style="background-color: #f1dfe5" |mərə̂m / mərəməmá
| style="background-color: #f1dfe5" |zə́
| style="background-color: #f1dfe5" |ndə̀r / ndərmá
|-
| style="background-color: #f1e9df" |Yendang
| style="background-color: #f1e9df" |Bali
| style="background-color: #f1e9df" |
| style="background-color: #f1e9df" |ní
| style="background-color: #f1e9df" |tɛ́
| style="background-color: #f1e9df" |sɛ́
| style="background-color: #f1e9df" |síbí
| style="background-color: #f1e9df" |ŋwɛ́lɛ
| style="background-color: #f1e9df" |ɲɛ́
| style="background-color: #f1e9df" |míɗɛnɛ́
| style="background-color: #f1e9df" |kṹɓí
| style="background-color: #f1e9df" |tí
| style="background-color: #f1e9df" |mí
| style="background-color: #f1e9df" |mò[k]
| style="background-color: #f1e9df" |lím
|-
| style="background-color: #f1e9df" |Yendang
| style="background-color: #f1e9df" |Kpasham
| style="background-color: #f1e9df" |
| style="background-color: #f1e9df" |núɛ̃́
| style="background-color: #f1e9df" |wàswé
| style="background-color: #f1e9df" |ɲɛ́swɛ́
| style="background-color: #f1e9df" |síbí
| style="background-color: #f1e9df" |ŋwɔ́le
| style="background-color: #f1e9df" |ɲɛ́
| style="background-color: #f1e9df" |mídwíne
| style="background-color: #f1e9df" |kũ̀bi
| style="background-color: #f1e9df" |sí
| style="background-color: #f1e9df" |mí
| style="background-color: #f1e9df" |mɔk
| style="background-color: #f1e9df" |nə̌ŋ
|-
| style="background-color: #f1e9df" |Yendang
| style="background-color: #f1e9df" |Yoti
| style="background-color: #f1e9df" |
| style="background-color: #f1e9df" |dóo
| style="background-color: #f1e9df" |tóo
| style="background-color: #f1e9df" |sɔ́ɔ̃́
| style="background-color: #f1e9df" |ʃúu
| style="background-color: #f1e9df" |wúlɛ̀
| style="background-color: #f1e9df" |ɲâ
| style="background-color: #f1e9df" |dii
| style="background-color: #f1e9df" |kúnwí
| style="background-color: #f1e9df" |tí
| style="background-color: #f1e9df" |mii
| style="background-color: #f1e9df" |mòk
| style="background-color: #f1e9df" |níŋ
|-
| style="background-color: #f1e9df" |Yendang
| style="background-color: #f1e9df" |Yandang
| style="background-color: #f1e9df" |
| style="background-color: #f1e9df" |nɔk
| style="background-color: #f1e9df" |tòk
| style="background-color: #f1e9df" |ɲánsũ
| style="background-color: #f1e9df" |rùk
| style="background-color: #f1e9df" |lɛka
| style="background-color: #f1e9df" |ɲǎk
| style="background-color: #f1e9df" |le
| style="background-color: #f1e9df" |kún
| style="background-color: #f1e9df" |dĩ̀hĩ̀
| style="background-color: #f1e9df" |mí
| style="background-color: #f1e9df" |mogí
| style="background-color: #f1e9df" |inaŋ
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Mumuye
| style="background-color: #d6e1ec" |Proto-Mumuye
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |*nu-ng, *nung; *gí-ǹg
| style="background-color: #d6e1ec" |*co-V, *coo
| style="background-color: #d6e1ec" |*su-ng, *sung
| style="background-color: #d6e1ec" |*tná-li/-ri
| style="background-color: #d6e1ec" |*ɗè-V/ng-ti
| style="background-color: #d6e1ec" |*nyaa
| style="background-color: #d6e1ec" |*kpa-V̀; *zing, *zi-ng
| style="background-color: #d6e1ec" |*ka (redup.), *kak-V
| style="background-color: #d6e1ec" |*mi-V, *mii, *min ?
| style="background-color: #d6e1ec" |*la-V, *laa
| style="background-color: #d6e1ec" |*caa
| style="background-color: #d6e1ec" |*ríǹg, *rí-ǹg
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |Mumuye
| style="background-color: #d6e1ec" |[[Harshen Mumuye|Mumuye]] ([[Zing (Nijeriya)|Zing]])
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |nung
| style="background-color: #d6e1ec" |shoo
| style="background-color: #d6e1ec" |sung
| style="background-color: #d6e1ec" |tnári
| style="background-color: #d6e1ec" |rèétè
| style="background-color: #d6e1ec" |nyaa
| style="background-color: #d6e1ec" |kpaà
| style="background-color: #d6e1ec" |kaka
| style="background-color: #d6e1ec" |mee
| style="background-color: #d6e1ec" |laa
| style="background-color: #d6e1ec" |shaa
| style="background-color: #d6e1ec" |ríńg
|-
| style="background-color: #f0f1df" |Kam
| style="background-color: #f0f1df" |Nyiŋɔm (Kam)
| style="background-color: #f0f1df" |Din Kamaajin
| style="background-color: #f0f1df" |ànùŋ
| style="background-color: #f0f1df" |àkàr
| style="background-color: #f0f1df" |àmə̀ràk
| style="background-color: #f0f1df" |àshàg / àshàgìyo
| style="background-color: #f0f1df" |àlímə́ní
| style="background-color: #f0f1df" |ŋwé
| style="background-color: #f0f1df" |wò
| style="background-color: #f0f1df" |àkùb
| style="background-color: #f0f1df" |mə̀ŋ káŋá
| style="background-color: #f0f1df" |bàl / bàl yo
| style="background-color: #f0f1df" |nìm; nəm níì (imp.)
| style="background-color: #f0f1df" |
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Jango
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́ru / nɔ́ī
| style="background-color: #dff1e0" |tóŋ / tónnun
| style="background-color: #dff1e0" |míŋ; míŋ̄ / mínnùŋ
| style="background-color: #dff1e0" |núúrù / núúi
| style="background-color: #dff1e0" |mbéélu / mbéī
| style="background-color: #dff1e0" |ndáŋ̄ / ndántun
| style="background-color: #dff1e0" |kpa'arú / kpaˀatɛ́
| style="background-color: #dff1e0" |rɛ́ndúkú / rɛ́ndɛ́
| style="background-color: #dff1e0" |máŋ / mántúŋ
| style="background-color: #dff1e0" |rák / ratú
| style="background-color: #dff1e0" |rɛɛ kóp
| style="background-color: #dff1e0" |ríírú / rííté
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Jango (Southern)
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́ru / nɔ́(t)tí
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |míŋ̄ / mínnùŋ
| style="background-color: #dff1e0" |núúrù / núúyì
| style="background-color: #dff1e0" |mbéélu / mbéétɛ́
| style="background-color: #dff1e0" |ndáŋ̄ / ndántùŋ
| style="background-color: #dff1e0" |kpààˀru / kpàˀɛ
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |rɛɛŋ
| style="background-color: #dff1e0" |
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Were
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nǒrrō
| style="background-color: #dff1e0" |tōn(g)
| style="background-color: #dff1e0" |mi(n)(g)
| style="background-color: #dff1e0" |nūī (pl.)
| style="background-color: #dff1e0" |bēlō
| style="background-color: #dff1e0" |dǎ(n)(g)
| style="background-color: #dff1e0" |pǎrū
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |gaemām
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Batəm
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔr / nɔˀ
| style="background-color: #dff1e0" |tok / toˀ
| style="background-color: #dff1e0" |míˀ / miin
| style="background-color: #dff1e0" |núúr / núˀ
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́ɛ́l / mɛ́ˀté
| style="background-color: #dff1e0" |súˀ / sut
| style="background-color: #dff1e0" |kwaal / kwaaˀ
| style="background-color: #dff1e0" |niŋg / nin
| style="background-color: #dff1e0" |maam / máámə̀t
| style="background-color: #dff1e0" |teh / tɛt
| style="background-color: #dff1e0" |règùm; rɛ̀ká
| style="background-color: #dff1e0" |ríˀír / ríˀtɛ
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Momi
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ̀r / nɔ̀ˀ
| style="background-color: #dff1e0" |tɔ̀k / tɔ̀ˀˀ
| style="background-color: #dff1e0" |mii / miin
| style="background-color: #dff1e0" |nùùr / nùùˀ
| style="background-color: #dff1e0" |meel / meeli
| style="background-color: #dff1e0" |suu / suut
| style="background-color: #dff1e0" |kpààl / kpaai
| style="background-color: #dff1e0" |nènk / nèn
| style="background-color: #dff1e0" |máàm / máŋ̀bət
| style="background-color: #dff1e0" |tè / tèt
| style="background-color: #dff1e0" |règùm; rɛ̀ká; rèèká
| style="background-color: #dff1e0" |ríír / rííti
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Vɔkba
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔr / nɔˀti
| style="background-color: #dff1e0" |tok / torum
| style="background-color: #dff1e0" |nik (?)
| style="background-color: #dff1e0" |núˀ
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́l
| style="background-color: #dff1e0" |súˀ
| style="background-color: #dff1e0" |kòàl
| style="background-color: #dff1e0" |néŋ / néŋti
| style="background-color: #dff1e0" |mám
| style="background-color: #dff1e0" |tɛˀ / tɛtə
| style="background-color: #dff1e0" |regɨm
| style="background-color: #dff1e0" |ríí
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Wɔmmu
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́r / núɔ́
| style="background-color: #dff1e0" |tór / tóó (tʋ́r)
| style="background-color: #dff1e0" |míí / mííne
| style="background-color: #dff1e0" |nuurə̀/ núútə́
| style="background-color: #dff1e0" |míɛ́le / mɛ́ɛ́té ~ míɛ́té
| style="background-color: #dff1e0" |dóbʒɩ̀ / dówwi
| style="background-color: #dff1e0" |kwaalə / kwaasə
| style="background-color: #dff1e0" |nɛ́ŋkə / nɛ́nté
| style="background-color: #dff1e0" |máám
| style="background-color: #dff1e0" |tɛ́ɛ́ / tɛ́tə
| style="background-color: #dff1e0" |rɛgum kwɔ́ú
| style="background-color: #dff1e0" |níìr / nííté
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Nissim
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́ɔ́l / núɔ́
| style="background-color: #dff1e0" |tóól / tɔ́ɔ́tə́
| style="background-color: #dff1e0" |míí / mííne
| style="background-color: #dff1e0" |núúlə / núúté
| style="background-color: #dff1e0" |mɛɛ́lə / mɛɛ́té
| style="background-color: #dff1e0" |dóbzə/ dóbpe
| style="background-color: #dff1e0" |kpaalə / kpaate
| style="background-color: #dff1e0" |neŋke / neŋte
| style="background-color: #dff1e0" |máám , máám bonúm àm
| style="background-color: #dff1e0" |tɛ́ɛ́ / tɛ́tə
| style="background-color: #dff1e0" |lem kúɔ́; lekə
| style="background-color: #dff1e0" |níllə / níttə́
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Eilim
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́l / nɔ́ɔ́
| style="background-color: #dff1e0" |tól / tóó
| style="background-color: #dff1e0" |míí / míímtə̀
| style="background-color: #dff1e0" |núúl / núúté
| style="background-color: #dff1e0" |mɛɛ́l / mɛɛ́té
| style="background-color: #dff1e0" |dám / damderei
| style="background-color: #dff1e0" |kpaal / kpaatə
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |mám̀
| style="background-color: #dff1e0" |tɛ́ɛ̄
| style="background-color: #dff1e0" |lem kúɔ́; lekə
| style="background-color: #dff1e0" |líllə / níttə́
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Kobom
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́rì / nɔ́ɔ́
| style="background-color: #dff1e0" |tókù / tóó
| style="background-color: #dff1e0" |mí / míímītī
| style="background-color: #dff1e0" |núúrì / nuute
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́ɛ́ni / mɛ́té
| style="background-color: #dff1e0" |dám / dámtíréí
| style="background-color: #dff1e0" |mɛɛm
| style="background-color: #dff1e0" |nɛ́ŋkù / nɛ́ŋté
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |tɛ́ / tɛ́ti
| style="background-color: #dff1e0" |réí; rékɔ́
| style="background-color: #dff1e0" |rííri / rííté
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Vɔmnəm
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔr / nɔɔ
| style="background-color: #dff1e0" |tukò / tuŋbərəm
| style="background-color: #dff1e0" |míì / míìm
| style="background-color: #dff1e0" |nuurò / nuute
| style="background-color: #dff1e0" |mɛɛlò / mɛɛte
| style="background-color: #dff1e0" |súú / sútò
| style="background-color: #dff1e0" |kwaalò / kwaasò
| style="background-color: #dff1e0" |nɛ́ŋkò / nɛŋté
| style="background-color: #dff1e0" |maàm
| style="background-color: #dff1e0" |tɛɛ / tɛɛtə
| style="background-color: #dff1e0" |rɛm; rɛkò
| style="background-color: #dff1e0" |niirò / niite
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Damtəm
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nuɔ̀l / nuɔ̀rɛ
| style="background-color: #dff1e0" |tɔ́l / tɔrɛ, tɔɔtɛ
| style="background-color: #dff1e0" |míl / mííté
| style="background-color: #dff1e0" |núl / núúte
| style="background-color: #dff1e0" |mɛl / mɛɛte
| style="background-color: #dff1e0" |dám / damtər
| style="background-color: #dff1e0" |kpaal / kpaaʃe
| style="background-color: #dff1e0" |lyɛngə̀ / lɛŋsyɛ
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |tii / tiitə̀
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nʌ́l / nʌʌtə́
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Gəunəm-Yar (Gə-Yarəm)
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nual / nuare
| style="background-color: #dff1e0" |cul / curie, tuure
| style="background-color: #dff1e0" |míəl / mííré
| style="background-color: #dff1e0" |núúl / núúré
| style="background-color: #dff1e0" |míál / mɛ́re
| style="background-color: #dff1e0" |dám / dámdə́
| style="background-color: #dff1e0" |kpàal/ kpààsə̀də̀
| style="background-color: #dff1e0" |nyáŋsə́l / nyáŋsé, nyáŋgə
| style="background-color: #dff1e0" |mám
| style="background-color: #dff1e0" |lau / lasə
| style="background-color: #dff1e0" |lìní kúə́; lìə̀- kúə́
| style="background-color: #dff1e0" |lə́l / lérə
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Vere
| style="background-color: #dff1e0" |Gə-Lim
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nual / nuarie
| style="background-color: #dff1e0" |túl / túríé
| style="background-color: #dff1e0" |míil / mííré
| style="background-color: #dff1e0" |nuul / nuurie
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́rl / mɛ́ɛ́rɛ̄
| style="background-color: #dff1e0" |dám / dámdə́
| style="background-color: #dff1e0" |kpaal / kpaarie
| style="background-color: #dff1e0" |nyángə́
| style="background-color: #dff1e0" |mám
| style="background-color: #dff1e0" |láú / lásə́
| style="background-color: #dff1e0" |lìní; lìə̀- kúʌ́
| style="background-color: #dff1e0" |lʌl / lʌʌrie
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Gəmnəm
| style="background-color: #dff1e0" |Beiya
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nol / nootə
| style="background-color: #dff1e0" |tol / tootə
| style="background-color: #dff1e0" |mííl / míítə
| style="background-color: #dff1e0" |núŋlə̄ / núŋ
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́ɛ́l / mɛ́ɛ́tə
| style="background-color: #dff1e0" |nok / noŋtə
| style="background-color: #dff1e0" |meem / meemtə
| style="background-color: #dff1e0" |néngə, nɛ́ngə / néŋzə, nɛ́ŋzə
| style="background-color: #dff1e0" |má:m / máámtə̄
| style="background-color: #dff1e0" |téé / teete
| style="background-color: #dff1e0" |liiná ; lìì kɔ́p
| style="background-color: #dff1e0" |nííl / níítə
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Gəmnəm
| style="background-color: #dff1e0" |Gindoo
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔl
| style="background-color: #dff1e0" |tol
| style="background-color: #dff1e0" |míl
| style="background-color: #dff1e0" |nɨŋ́ lə
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́l
| style="background-color: #dff1e0" |nɔk
| style="background-color: #dff1e0" |mem
| style="background-color: #dff1e0" |nɨŋ́ ə / nɨŋ́ gə
| style="background-color: #dff1e0" |mám
| style="background-color: #dff1e0" |teˀ/ tetə
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |níl
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Gəmnəm
| style="background-color: #dff1e0" |Riitime
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔ́lé / nɔ́ˀɔ́
| style="background-color: #dff1e0" |tólé / tóˀó
| style="background-color: #dff1e0" |mííle / mííˀe
| style="background-color: #dff1e0" |lúŋle / lúŋe
| style="background-color: #dff1e0" |méle / méˀē
| style="background-color: #dff1e0" |nogúsa / nóŋté
| style="background-color: #dff1e0" |mēēmē
| style="background-color: #dff1e0" |léngo / léŋē
| style="background-color: #dff1e0" |máámē / mámte
| style="background-color: #dff1e0" |téˀé / tété
| style="background-color: #dff1e0" |lii kóóp
| style="background-color: #dff1e0" |lə́lē / lə́ˀə
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Gəmme
| style="background-color: #dff1e0" |Gəmme
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nólé / nóˀɛ́
| style="background-color: #dff1e0" |tólé / tóˀó
| style="background-color: #dff1e0" |míhˀle / míhˀie
| style="background-color: #dff1e0" |níŋlē / níŋē
| style="background-color: #dff1e0" |méhˀle / méhyē
| style="background-color: #dff1e0" |yòlé / yòé
| style="background-color: #dff1e0" |míímé
| style="background-color: #dff1e0" |níngē / níŋmē
| style="background-color: #dff1e0" |memˀe
| style="background-color: #dff1e0" |téˀé / teˀnē
| style="background-color: #dff1e0" |lee lená
| style="background-color: #dff1e0" |nímlē / nímē
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Gəmme
| style="background-color: #dff1e0" |Baanma
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |nɔla / nɔˀɔ
| style="background-color: #dff1e0" |toga, toˀga / toˀma
| style="background-color: #dff1e0" |míhla / míˀi
| style="background-color: #dff1e0" |níŋla / níŋa
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ́hla / mɛˀɛ
| style="background-color: #dff1e0" |yòla / yòˀo
| style="background-color: #dff1e0" |miima / miimda
| style="background-color: #dff1e0" |nɨŋ́ ga / nɨ́ŋma
| style="background-color: #dff1e0" |mema / memda
| style="background-color: #dff1e0" |teˀɛ/ teˀna
| style="background-color: #dff1e0" |lee lená
| style="background-color: #dff1e0" |nɨḿ la / nɨḿ a
|-
| style="background-color: #dff1e0" |Doyayo
| style="background-color: #dff1e0" |Doyayo
| style="background-color: #dff1e0" |
| style="background-color: #dff1e0" |lɔ¹lɛ¹ ~ yɔ̰¹lɛ¹
| style="background-color: #dff1e0" |tɔ̰n¹ɛ¹
| style="background-color: #dff1e0" |mḭḭl²; gɔ̰ɔ̰s²ɛ³
| style="background-color: #dff1e0" |nuŋ⁴go²
| style="background-color: #dff1e0" |mɛlɛ³²
| style="background-color: #dff1e0" |ya̰a̰¹yɔ¹
| style="background-color: #dff1e0" |ga̰a̰⁴mɛ²
| style="background-color: #dff1e0" |lɛ̰ŋ³ko² ~ lɛ̰ŋ²ko³
| style="background-color: #dff1e0" |mɛ¹mɛ³
| style="background-color: #dff1e0" |tɛ̰ɛ̰¹yɔ¹
| style="background-color: #dff1e0" |le², lek¹yɔ¹
| style="background-color: #dff1e0" |nuŋ²
|-
| style="background-color: #dff1ed" |[[Harshen Fali|Fali]]
| style="background-color: #dff1ed" |Proto-[[Harshen Fali|Fali]]
| style="background-color: #dff1ed" |
| style="background-color: #dff1ed" |*nisu (pl.)
| style="background-color: #dff1ed" |*tuuyV; *tuuCV
| style="background-color: #dff1ed" |*unɨ
| style="background-color: #dff1ed" |
| style="background-color: #dff1ed" |*rɛɛŋgu
| style="background-color: #dff1ed" |
| style="background-color: #dff1ed" |*ndʒĩĩmV
| style="background-color: #dff1ed" |*kopfti
| style="background-color: #dff1ed" |
| style="background-color: #dff1ed" |*sɔɔ-
| style="background-color: #dff1ed" |*rii-
| style="background-color: #dff1ed" |*ĩn- (v.)
|-
| style="background-color: #e4e0f0" |Mbum
| style="background-color: #e4e0f0" |Proto-Lakka
| style="background-color: #e4e0f0" |
| style="background-color: #e4e0f0" |*nún
| style="background-color: #e4e0f0" |*sú-k
| style="background-color: #e4e0f0" |*cɔN-k
| style="background-color: #e4e0f0" |*sˣɛl/ŋ
| style="background-color: #e4e0f0" |*rím
| style="background-color: #e4e0f0" |*nɟá-k
| style="background-color: #e4e0f0" |*sˣɛ́-m
| style="background-color: #e4e0f0" |*hū-t/-k
| style="background-color: #e4e0f0" |*kpə̀(-k)
| style="background-color: #e4e0f0" |*mbì
| style="background-color: #e4e0f0" |*lʳak
| style="background-color: #e4e0f0" |*rìn
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Kim
| style="background-color: #ece0f0" |Goundo
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |ndʊɾʊ
| style="background-color: #ece0f0" |huba
| style="background-color: #ece0f0" |vw̃ãl
| style="background-color: #ece0f0" |ɲu̯aɾ
| style="background-color: #ece0f0" |ɗɛl
| style="background-color: #ece0f0" |wʊ
| style="background-color: #ece0f0" |tʃʊm
| style="background-color: #ece0f0" |kal
| style="background-color: #ece0f0" |mam
| style="background-color: #ece0f0" |ura
| style="background-color: #ece0f0" |dʒam
| style="background-color: #ece0f0" |jɛmi
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Kim
| style="background-color: #ece0f0" |Besmé
| style="background-color: #ece0f0" |
| style="background-color: #ece0f0" |ndua
| style="background-color: #ece0f0" |hoɾo
| style="background-color: #ece0f0" |vũãl
| style="background-color: #ece0f0" |hĩjɪm
| style="background-color: #ece0f0" |ɗelɛm
| style="background-color: #ece0f0" |wu
| style="background-color: #ece0f0" |tʃɔm
| style="background-color: #ece0f0" |kaːl
| style="background-color: #ece0f0" |mam
| style="background-color: #ece0f0" |ura
| style="background-color: #ece0f0" |dʒʊ̝m
| style="background-color: #ece0f0" |dĩː
|-
| style="background-color: #ece0f0" |Kim
| style="background-color: #ece0f0" |Kim
| style="background-color: #ece0f0" |Kosop
| style="background-color: #ece0f0" |ndʷaɾa
| style="background-color: #ece0f0" |togor
| style="background-color: #ece0f0" |vɔ̝̃r
| style="background-color: #ece0f0" |kĩj̃ar
| style="background-color: #ece0f0" |ɗɛl
| style="background-color: #ece0f0" |wak ̚
| style="background-color: #ece0f0" |sɔma
| style="background-color: #ece0f0" |kal
| style="background-color: #ece0f0" |mam
| style="background-color: #ece0f0" |ʔwaɾa
| style="background-color: #ece0f0" |za
| style="background-color: #ece0f0" |dĩːl
|-
| style="background-color: #f1dfe5" |Day
| style="background-color: #f1dfe5" |Day
| style="background-color: #f1dfe5" |
| style="background-color: #f1dfe5" |nɔ́n
| style="background-color: #f1dfe5" |sɔ́g
| style="background-color: #f1dfe5" |mbúr
| style="background-color: #f1dfe5" |ngìì
| style="background-color: #f1dfe5" |lélì/lélè/lèè
| style="background-color: #f1dfe5" |nām
| style="background-color: #f1dfe5" |dém
| style="background-color: #f1dfe5" |bō̰
| style="background-color: #f1dfe5" |ʔém
| style="background-color: #f1dfe5" |mīɲ
| style="background-color: #f1dfe5" | -rì, lāà
| style="background-color: #f1dfe5" |jōō
|-
| style="background-color: #f1e9df" |Bua
| style="background-color: #f1e9df" |Proto-Bua
| style="background-color: #f1e9df" |
| style="background-color: #f1e9df" |*diil; *ʔiil
| style="background-color: #f1e9df" |*to(l)(-)
| style="background-color: #f1e9df" |*fo̰/ḛl/ɲ(-) ?
| style="background-color: #f1e9df" |*nii(-); *ɲ- ?
| style="background-color: #f1e9df" |*l₁el(-)
| style="background-color: #f1e9df" |*mu/i
| style="background-color: #f1e9df" |*s₂e/um(-) / *s₂ḛr-
| style="background-color: #f1e9df" |
| style="background-color: #f1e9df" |*te/o(l/g-)
| style="background-color: #f1e9df" |*l₂i/um(-); *me/on- ?
| style="background-color: #f1e9df" |*l₁e; *tu(y)
| style="background-color: #f1e9df" |*l₂iil
|-
| style="background-color: #d6e1ec" |isolate
| style="background-color: #d6e1ec" |Laal
| style="background-color: #d6e1ec" |
| style="background-color: #d6e1ec" |mɨla / mɨní
| style="background-color: #d6e1ec" |sɨ̀gál / sɨ̀gɨ́y
| style="background-color: #d6e1ec" |pən / -
| style="background-color: #d6e1ec" |yàmál / yèmí
| style="background-color: #d6e1ec" |mal / mə̀lí
| style="background-color: #d6e1ec" |yəwəl / -
| style="background-color: #d6e1ec" |suna / -
| style="background-color: #d6e1ec" |kòːg / kuagmi
| style="background-color: #d6e1ec" |miàdál / miàr ~ miariɲ
| style="background-color: #d6e1ec" |su / sùgá
| style="background-color: #d6e1ec" |kaw / kɨw; ɲag / ɲɨg; guru / guru; cíd / cíd
| style="background-color: #d6e1ec" |meːl / -
|}
== Hanyoyin haɗin waje ==
* [https://www.blogs.uni-mainz.de/fb07-adamawa/adamawa-languages/ Ayyukan Harshen Adamawa] ( Jami'ar Johannes Gutenberg Mainz )
* [http://llacan.vjf.cnrs.fr/AdaGram/ AdaGram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190904170848/http://llacan.vjf.cnrs.fr/AdaGram/ |date=2019-09-04 }} ( CNRS - INALCO ). Binciken arzikin harsunan Najeriya: nazarin nahawu da takaddun yare na harsunan Adamawa.
* [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Adamawa%20language%20list.pdf Jerin yarukan Adamawa] - Blench
* [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Wiyaa_group.htm Harsunan Tula-Wiyaa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000716/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Wiyaa_group.htm |date=2016-03-04 }} - Blench
* [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Leeko_group.htm Kungiyar Leeko]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Blench
* [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Perema_page.htm Harshen Perema (Wom) na arewa maso gabashin Najeriya: rarrabuwa, salon magana da kuma sunan surar (PDF)]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} na Roger M. Blench, 2000. Mallam Dendo, Cambridge.
* [http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2002-050 Gaggawa game da binciken Gbete (PDF)] na Jason Diller & Kari Jordan-Diller, 2002. Rahoton Binciken Lantarki na SIL SILESR 2002-050.
* [http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2002-039 Binciken zamantakewar al'umma na harshen Mambay na Chadi da Kamaru (PDF)] na Cameron Hamm, 2002. Rahoton Binciken Lantarki na SIL SILESR 2002-039.
* [http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2002-048 Bincike mai sauri da bincike na lexicostatistical na Dama, Mono, Pam, Ndai da Oblo (PDF)] na Michael & Charlene Ayotte, 2002. Rahoton Binciken Lantarki na SIL SILESR 2002-048.
* [https://web.archive.org/web/20040820223117/http://www.sil.org/africa/cameroun/bylanguage/languages/karang.html Karang] - SIL-Kamaru
* [https://web.archive.org/web/20050104091633/http://www.sil.org/africa/cameroun/bydomain/linguistics/bibliography/biblio2001.html Littafin SIL-Kamaru]
* [https://web.archive.org/web/20050107014910/http://www.bondy.ird.fr/pleins_textes/pleins_textes_4/sci_hum/19379.pdf Ocamus na kwatancen kayan ƙa'idodi aratoires dans le Nord-Cameroun], Tourneaux
* Idiatov, Dmitry. 2017-08-29. [http://idiatov.mardi.myds.me/talks/2017_CALL_AdaGram_Survey_Results.pdf Sakamakon binciken AdaGram na farko a jihohin Adamawa da Taraba, Nigeria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230601055735/http://idiatov.mardi.myds.me/talks/2017_CALL_AdaGram_Survey_Results.pdf |date=2023-06-01 }} . (tare da Mark Van de Velde, Tope Olagunju da Bitrus Andrew). 47th Colloquium akan Harsunan Afirka da Harsunan Afirka (KIRA) (Leiden, Netherlands).
== Manazarta ==
[[Category:Harsunan Adamawa]]
[[Category:Jihar Adamawa]]
[[Category:Kabilu a Arewacin Afirka]]
[[Category:Kabila]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
7n2jz9r7v6vm99m23y975k6tsgamg0v
Wikipedia:Sabbin editoci
4
21908
968838
968429
2026-10-17T21:27:58Z
AmmarBot
13973
Sabunta shafin sabbin editoci
968838
wikitext
text/x-wiki
Wannan shafin ya na ƙunshe da sabbin editocin da sukayi rajista a Hausa Wikipedia. Robot yana sabunta wannan shafin duk bayan wasu sa'o'i. Kada ku gyara wannan shafin, duk chanjin da akayi, robot zaya yi overwriting din shi a lokacin sabunta shafin.
{| class="wikitable sortable"
!Numba
!Edita
!Gudummuwa
!Lokacin rajista
|-
|1
|[[User:Halima sani|Halima sani]]
|[[Special:Contributions/Halima sani|Gudummuwa]]
|Talata, 13 ga Oktoba 2026
|-
|2
|[[User:TheLizard8|TheLizard8]]
|[[Special:Contributions/TheLizard8|Gudummuwa]]
|Talata, 13 ga Oktoba 2026
|-
|3
|[[User:GeorgeCaulfield|GeorgeCaulfield]]
|[[Special:Contributions/GeorgeCaulfield|Gudummuwa]]
|Talata, 13 ga Oktoba 2026
|-
|4
|[[User:S k , Khalit|S k , Khalit]]
|[[Special:Contributions/S k , Khalit|Gudummuwa]]
|Talata, 13 ga Oktoba 2026
|-
|5
|[[User:Laco4D|Laco4D]]
|[[Special:Contributions/Laco4D|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|6
|[[User:FútbolARG|FútbolARG]]
|[[Special:Contributions/FútbolARG|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|7
|[[User:Sadik B Danladi|Sadik B Danladi]]
|[[Special:Contributions/Sadik B Danladi|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|8
|[[User:Soggy15|Soggy15]]
|[[Special:Contributions/Soggy15|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|9
|[[User:CVKeresztes|CVKeresztes]]
|[[Special:Contributions/CVKeresztes|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|10
|[[User:Imnipotent2.0|Imnipotent2.0]]
|[[Special:Contributions/Imnipotent2.0|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|11
|[[User:PratikGumte|PratikGumte]]
|[[Special:Contributions/PratikGumte|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|12
|[[User:Ranjanguptav|Ranjanguptav]]
|[[Special:Contributions/Ranjanguptav|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|13
|[[User:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]]
|[[Special:Contributions/TheGreatEditor024|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|14
|[[User:YacoobPL|YacoobPL]]
|[[Special:Contributions/YacoobPL|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|15
|[[User:Julenetxe5|Julenetxe5]]
|[[Special:Contributions/Julenetxe5|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|16
|[[User:WKatastrof|WKatastrof]]
|[[Special:Contributions/WKatastrof|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|17
|[[User:Wiki syds|Wiki syds]]
|[[Special:Contributions/Wiki syds|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|18
|[[User:Bryminefiel|Bryminefiel]]
|[[Special:Contributions/Bryminefiel|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|19
|[[User:Dika Part IV|Dika Part IV]]
|[[Special:Contributions/Dika Part IV|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|20
|[[User:Uyb60|Uyb60]]
|[[Special:Contributions/Uyb60|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|21
|[[User:Jamilu Hamisu Ibrahim|Jamilu Hamisu Ibrahim]]
|[[Special:Contributions/Jamilu Hamisu Ibrahim|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|22
|[[User:EulerMascheroni0577|EulerMascheroni0577]]
|[[Special:Contributions/EulerMascheroni0577|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|23
|[[User:Dini Nasiru|Dini Nasiru]]
|[[Special:Contributions/Dini Nasiru|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|24
|[[User:Haris Shuaibu Tondi|Haris Shuaibu Tondi]]
|[[Special:Contributions/Haris Shuaibu Tondi|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|25
|[[User:GatoLiteral|GatoLiteral]]
|[[Special:Contributions/GatoLiteral|Gudummuwa]]
|Laraba, 14 ga Oktoba 2026
|-
|26
|[[User:Stormucla|Stormucla]]
|[[Special:Contributions/Stormucla|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|27
|[[User:Derosnec|Derosnec]]
|[[Special:Contributions/Derosnec|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|28
|[[User:AliFulgur|AliFulgur]]
|[[Special:Contributions/AliFulgur|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|29
|[[User:Gradert011|Gradert011]]
|[[Special:Contributions/Gradert011|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|30
|[[User:Ehud Amir|Ehud Amir]]
|[[Special:Contributions/Ehud Amir|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|31
|[[User:Isahabu|Isahabu]]
|[[Special:Contributions/Isahabu|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|32
|[[User:Paccyd33|Paccyd33]]
|[[Special:Contributions/Paccyd33|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|33
|[[User:Lamiaisha|Lamiaisha]]
|[[Special:Contributions/Lamiaisha|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|34
|[[User:Buzzlightyear34|Buzzlightyear34]]
|[[Special:Contributions/Buzzlightyear34|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|35
|[[User:Sarauta125|Sarauta125]]
|[[Special:Contributions/Sarauta125|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|36
|[[User:Deenwanbai|Deenwanbai]]
|[[Special:Contributions/Deenwanbai|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|37
|[[User:Kinkku Ananas|Kinkku Ananas]]
|[[Special:Contributions/Kinkku Ananas|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|38
|[[User:Howohhoh|Howohhoh]]
|[[Special:Contributions/Howohhoh|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|39
|[[User:Madelgarius|Madelgarius]]
|[[Special:Contributions/Madelgarius|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|40
|[[User:Stuttle2|Stuttle2]]
|[[Special:Contributions/Stuttle2|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|41
|[[User:Mishimao|Mishimao]]
|[[Special:Contributions/Mishimao|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|42
|[[User:さつまやまいもすけ|さつまやまいもすけ]]
|[[Special:Contributions/さつまやまいもすけ|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|43
|[[User:Renmar210|Renmar210]]
|[[Special:Contributions/Renmar210|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|44
|[[User:Ufg2000|Ufg2000]]
|[[Special:Contributions/Ufg2000|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|45
|[[User:M. Al-Muhit|M. Al-Muhit]]
|[[Special:Contributions/M. Al-Muhit|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|46
|[[User:Nico|Nico]]
|[[Special:Contributions/Nico|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|47
|[[User:Paulin Méry|Paulin Méry]]
|[[Special:Contributions/Paulin Méry|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|48
|[[User:JanaJin|JanaJin]]
|[[Special:Contributions/JanaJin|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|49
|[[User:DuckyNL|DuckyNL]]
|[[Special:Contributions/DuckyNL|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|50
|[[User:Tylerbeachum|Tylerbeachum]]
|[[Special:Contributions/Tylerbeachum|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|51
|[[User:Williamtjhi|Williamtjhi]]
|[[Special:Contributions/Williamtjhi|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|52
|[[User:SkyFlyingAtlas|SkyFlyingAtlas]]
|[[Special:Contributions/SkyFlyingAtlas|Gudummuwa]]
|Alhamis, 15 ga Oktoba 2026
|-
|53
|[[User:Mickwellington|Mickwellington]]
|[[Special:Contributions/Mickwellington|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|54
|[[User:NellasMorwen|NellasMorwen]]
|[[Special:Contributions/NellasMorwen|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|55
|[[User:Schlosser67|Schlosser67]]
|[[Special:Contributions/Schlosser67|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|56
|[[User:HarbourCard0|HarbourCard0]]
|[[Special:Contributions/HarbourCard0|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|57
|[[User:Dr. Hartwig Raeder|Dr. Hartwig Raeder]]
|[[Special:Contributions/Dr. Hartwig Raeder|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|58
|[[User:جوندت|جوندت]]
|[[Special:Contributions/جوندت|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|59
|[[User:Ajordynwolrige|Ajordynwolrige]]
|[[Special:Contributions/Ajordynwolrige|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|60
|[[User:Duongphinhan|Duongphinhan]]
|[[Special:Contributions/Duongphinhan|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|61
|[[User:Wikihausa|Wikihausa]]
|[[Special:Contributions/Wikihausa|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|62
|[[User:Wolesmile|Wolesmile]]
|[[Special:Contributions/Wolesmile|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|63
|[[User:Stilfehler|Stilfehler]]
|[[Special:Contributions/Stilfehler|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|64
|[[User:Maryam Bello S|Maryam Bello S]]
|[[Special:Contributions/Maryam Bello S|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|65
|[[User:Christofferbrogaard|Christofferbrogaard]]
|[[Special:Contributions/Christofferbrogaard|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|66
|[[User:Nuhu abdulmalik gatafa|Nuhu abdulmalik gatafa]]
|[[Special:Contributions/Nuhu abdulmalik gatafa|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|67
|[[User:Theforgottenfischer|Theforgottenfischer]]
|[[Special:Contributions/Theforgottenfischer|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|68
|[[User:PDPrins|PDPrins]]
|[[Special:Contributions/PDPrins|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|69
|[[User:Aggarwala2727|Aggarwala2727]]
|[[Special:Contributions/Aggarwala2727|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|70
|[[User:Pavner|Pavner]]
|[[Special:Contributions/Pavner|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|71
|[[User:LucasP243|LucasP243]]
|[[Special:Contributions/LucasP243|Gudummuwa]]
|Jumma'a, 16 ga Oktoba 2026
|-
|72
|[[User:BiblioJu|BiblioJu]]
|[[Special:Contributions/BiblioJu|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|73
|[[User:حسيتوم|حسيتوم]]
|[[Special:Contributions/حسيتوم|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|74
|[[User:Ulyssessplant|Ulyssessplant]]
|[[Special:Contributions/Ulyssessplant|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|75
|[[User:Strivici|Strivici]]
|[[Special:Contributions/Strivici|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|76
|[[User:Kismatiger|Kismatiger]]
|[[Special:Contributions/Kismatiger|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|77
|[[User:Kiindo|Kiindo]]
|[[Special:Contributions/Kiindo|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|78
|[[User:DAN KAWU TASIU|DAN KAWU TASIU]]
|[[Special:Contributions/DAN KAWU TASIU|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|79
|[[User:Bif Jefferson|Bif Jefferson]]
|[[Special:Contributions/Bif Jefferson|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|80
|[[User:DJTechYT|DJTechYT]]
|[[Special:Contributions/DJTechYT|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|81
|[[User:Faryshaluryakh13|Faryshaluryakh13]]
|[[Special:Contributions/Faryshaluryakh13|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|82
|[[User:Vlsergey|Vlsergey]]
|[[Special:Contributions/Vlsergey|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|83
|[[User:Sourmelee|Sourmelee]]
|[[Special:Contributions/Sourmelee|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|84
|[[User:Abbangarko|Abbangarko]]
|[[Special:Contributions/Abbangarko|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|85
|[[User:LukyMcz1|LukyMcz1]]
|[[Special:Contributions/LukyMcz1|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|86
|[[User:Mr.shaperr|Mr.shaperr]]
|[[Special:Contributions/Mr.shaperr|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|87
|[[User:Prince Adekunle Ojomo Oluda|Prince Adekunle Ojomo Oluda]]
|[[Special:Contributions/Prince Adekunle Ojomo Oluda|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|88
|[[User:Farrukh Mahmud|Farrukh Mahmud]]
|[[Special:Contributions/Farrukh Mahmud|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|89
|[[User:Permacultura|Permacultura]]
|[[Special:Contributions/Permacultura|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|90
|[[User:That Quiet Earth|That Quiet Earth]]
|[[Special:Contributions/That Quiet Earth|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|91
|[[User:Wkrętarka|Wkrętarka]]
|[[Special:Contributions/Wkrętarka|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|92
|[[User:Ddjingjing|Ddjingjing]]
|[[Special:Contributions/Ddjingjing|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|93
|[[User:Chirag85|Chirag85]]
|[[Special:Contributions/Chirag85|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|94
|[[User:Sadissou|Sadissou]]
|[[Special:Contributions/Sadissou|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|95
|[[User:Aelxen|Aelxen]]
|[[Special:Contributions/Aelxen|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|96
|[[User:Alperen677|Alperen677]]
|[[Special:Contributions/Alperen677|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|97
|[[User:Weswest53|Weswest53]]
|[[Special:Contributions/Weswest53|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|98
|[[User:CairdeAgusCairdeas|CairdeAgusCairdeas]]
|[[Special:Contributions/CairdeAgusCairdeas|Gudummuwa]]
|Asabar, 17 ga Oktoba 2026
|-
|}
jvnjf3hdz3t37jz6kfj5f08puzfud00
Tyler Perry
0
22139
968852
497291
2026-10-17T21:37:14Z
Nura Bello
24854
968852
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Tyler Perry Interview 2016.jpg|thumb|Masanin finah finai]]
'''Tyler Perry''' (an haife shi ne da sunan '''Emmitt Perry Jr''' .; sha uku (13) ga watan Satumba, a shekarar 1969) ɗan fim ɗin Amurka ne, darekta, furodusa, kuma marubucin allo. A cikin shekarar 2011, ''Forbes ya'' lissafa shi a matsayin mutumin da aka fi biya kuɗi a cikin nishaɗi, yana samun dalar Amurka miliyan130 tsakanin Mayun shekarar 2010 da Mayu 2011.
Perry ya kirkira kuma ya kasance yayi a matsayin Media, Fina-Finan Perry sun bambanta da salo daga dabarun yin fim na gargajiya don samfuran fim na wasan kwaikwayo. Yawancin fina-finan wasan kwaikwayo na Perry an daidaita su daga baya a zaman fina-finai masu fasali.
Perry ya rubuta kuma ya gabatar da wasan kwaikwayo da yawa a lokacin shekarar 1990s da kuma farkon shekarar 2000s. Perry ya haɓaka jerin shirye-shiryen telebijin da yawa, musamman gidan ''Tyler Perry na Payne'', wanda ya yi tsayi na tsawon shekaru takwas a TBS daga Yuni 21, 2006 zuwa 10 ga Agustan shekarar 2012. A ranar 2 ga Oktoba, 2012, Perry ya kulla kawance da Oprah Winfrey Network . Haɗin gwiwar ya kasance galibi don kawo takaddun talabijin zuwa OWN, dangane da nasarar da Perry ya samu a wannan yankin. Perry ya kirkiro jerin rubutattun abubuwa da yawa don hanyar sadarwar, ''The Haves da kuma Have Nots'' sun kasance gagarumar nasara. ''The Haves da kuma Have Nots'' ya bawa OWN mafi girman kididdiga zuwa yau kamar yadda na 2014, tare da jerin kuma akai ma taken "daya daga cikin manyan nasarorin labarai na OWN tare da yawan mako-mako na nishaɗin sabulu, cike da cin amana na yau da kullun, al'amuran da magudi."
Perry ya kuma yi aiki a fina-finan da ba shi ya bayar da umarni ba ko kuma ya samar da kansa, ciki har da Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'' (2009), dan wasan da a kai ma lakabi a cikin ''Alex Cross'' (2012), Tanner Bolt a ''Gone Girl'' (2014), Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles : Out of the Shadows'' (2016) da Colin Powell a Vice (2018).
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070754 (15372927985).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Perry yana cikin [[Time 100|mutane 100 da sukafi tasiri wanda aka wallafa a mujallar Time]] a shekarar 2020. A cikin 2020, an ba Perry lambar yabo ta Gwamnoni daga kyaututtukan Emily Primetime, kuma a shekara mai zuwa, ya kuma karɓi kyautar Jean Hersholt ta jin kai daga lambar yabo ta Academy.
== Rayuwar farko ==
An kuma haifi Perry Emmitt Perry Jr. a New Orleans, Louisiana, ɗan Willie Maxine Perry ( née Campbell) da Emmitt Perry Sr., wanda ya kasance masassaƙi ne. Yana da yan uwa guda uku. Perry ya taba fada sau ɗaya cewa amsar mahaifinsa ga komai ita ce "ka doko shi daga cikinka". Yayinda yake yaro, Perry ya taba yin ƙoƙari ya kashe kansa don ƙoƙarin tserewa azabtarwan mahaifinsa. Sa banin mahaifinsa, mahaifiyarsa tana kai shi coci kowane mako, inda yake jin wata mafaka da gamsuwa. A lokacin yana dan shekara 16, yasa an canza sunansa na farko bisa doka daga Emmitt zuwa Tyler a ƙoƙarin nisantar da kansa da mahaifinsa.
Shekaru da yawa bayan haka, bayan ganin fim din ''Precious'', an motsa Perry inda ya bayyana a karon farko cewa mahaifiyar abokinsa ta taba yin lalata dashi yana dan shekara 10; <ref>[http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/10/06/tyler.perry.abuse.precious/ "Tyler Perry recounts childhood abuse on Web site"]. </ref> wasu mutane uku sun taba yin lalata dashi tun kafin wannan kuma daga baya ya fahimci cewa mahaifinsa yayi lalata da abokinsa. Wani gwajin DNA da Perry yayi ya nuna cewa Emmitt Sr. ba shine cikakken mahaifin Perry na asalin jini ba.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359 (cropped).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Duk da yake Perry bai kammala makarantar sakandare ba, ya sami GED . A farkon shekarunsa na 20, yana kallon wani shiri na ''The Oprah Winfrey Show'', ya ji wani yana bayanin tasirin da rubutu zai iya yi a wasu lokuta, wanda zai ba marubucin damar magance nasa matsalolin. Wannan sharhi ya ba shi damar yin amfani da kansa ga aikin rubutu. Ba da daɗewa ba ya fara rubuta wasu wasiƙu zuwa ga kansa, wanda ya zama tushen waƙar kiɗan ''I Know I've Been Changed'' .
== Ayyuka ==
=== Mataki ===
A wajajen shekarar 1990, Perry ya koma [[Atlanta]], inda shekaru biyu daga baya ''I Know I've Been Changed'' aka fara yin shi ne a gidan wasan kwaikwayo na gari, wanda dan shekara ashirin da biyu (22) wato Perry ya biya da kudinsa $12,000 wanda ya tara a matsayin kudin ceton rai. Wasan ya hada da jigogin kirista na yafiya, mutunci, da kimar kai, yayin magance matsaloli kamar cin zarafin yara da iyalai marasa karfi. Da farko waƙar ta karɓi liyafar "less than stellar" kuma ta kasance an samu gazawar kuɗi. Perry ya nace, kuma a cikin shekaru shida masu zuwa ya sake rubuta waƙar maimaitawa, kodayake ra'ayoyin rashin ci gaba sun ci gaba. A 1998, yana da shekaru 28, ya sami nasarar sake sanya wasan sannan ya sake sanya shi a Atlanta, da farko a House of Blues, sannan a gidan wasan kwaikwayo na Fox . Perry ya ci gaba da ƙirƙirar sabbin wasannin kwaikwayo, yana zagayawa tare da su akan abin da ake kira " Chitlin 'Circuit " (wanda yanzu ake kira da "kewayen gidan wasan kwaikwayo na birni") da haɓaka manyan ɗimbin mutane, masu ba da gaskiya tsakanin Ba'amurken Baƙin Amurka masu sauraro. A 2005, ''Forbes ta'' ruwaito cewa ya sayar "fiye da $ 100 miliyan a tikiti, $ 30 miliyan a bidiyo nashi da kimanin dala 20 miliyan a cikin kayan kasuwa ", da kuma" nunin 300 da yake gabatarwa kowace shekara suna samun kusan mutane 35,000 a mako ".
=== Aikin fim ===
Perry ya ɗaga dalar Amurka miliyan 5.5 a wani ɓangare daga tallan tikitin wasan kwaikwayon da aka gabatar don ɗaukar fim ɗin sa na farko, Diary of Mad Black Woman, wanda ya ci gaba zuwa dala miliyan 50.6 a cikin gida, yayin da ya sami ƙimar amincewa 16% a fim ɗin sake duba shafin yanar gizo Rataccen Tumatiri. Perry ya fara fitowa a matsayin mai bada umarni a fim din sa na gaba, wanda ya dace da haduwar dangin Madea, kuma ya jagoranci duk wasu fina-finai na Madea da zasu biyo baya. A karshen makon da ya gabata, 24 zuwa 26 ga Fabrairu, 2006, Taron dangin Madea ya buɗe a lamba ta ɗaya a ofishin akwatin da dala miliyan 30.3. Daga karshe fim din ya samu dala miliyan 65. Perry da abokan aikin sa sun tallata fim din ne a Oprah Winfrey Show. Kamar yadda yake tare da Diary, kusan duk kuɗin da aka samu na Madea an samar da su a cikin Amurka.
[[Fayil:A Fall From Grace cast.jpg|thumb|Tyler Perry tare da iyali]]
Aikin Perry na gaba shine Aikin Lionsgate, ''Daddy's Little Girls'', ya samu gabatarwan taurari irin su Gabrielle Union da Idris Elba kuma an sake shi a Amurka a ranar 14 ga Fabrairu, 2007. Ya samu kusan dalar Amurka 31 miliyan. Perry ya rubuta, ya ba da umarni, ya shirya kuma ya fito a fim din ''sa na gaba, Why Did I Get Married?'', wanda aka fitar a ranar 12 ga Oktoban shekarar 2007. Ya kuma buɗe a lamba ta ɗaya, ya kai dalar Amurka 21.4 miliyan wancan karshen mako. Ya kasance sassauƙa dangane da wasan sa na wannan sunan. An fara daukar fim din a ranar 5 ga Maris ɗin shekarar 2007, a Whistler, British Columbia, wani wurin shakatawa da ke arewacin [[Vancouver]], sannan ya koma Atlanta, inda Perry ya bude nasa gidan wasan. [[Janet Jackson]], Sharon Leal, Jill Scott, da Tasha Smith sun fito a fim din. Fim din Perry na 2008, ''Meet the Browns'', wanda aka saki a ranar 21 ga Maris, an buɗe shi a wuri mai numba 2 tare da dalar Amurka 20.1 miliyan karshen mako babban. ''The Family That Preys'' a ranar 12 ga Satumba, 2008, kuma ya sami ribar dalar Amurka 37.1 miliyan.
''An kuma bude Madea Goes to Jail'' a lamba ta daya a ranar 20 ga Fabrairun shekarar 2009, wanda ya sami dalar Amurka miliyan 41 kuma ya zama buɗewa mafi girma har zuwa yau. Wannan shine fim na bakwai na Perry tare da Lionsgate Entertainment. Dangane da bukatar darekta JJ Abrams, kuma a cikin 2009, Perry yana da ƙaramin matsayi a matsayin babban kwamandan Starfleet Academy Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'', wanda aka buɗe a ranar 8 ga Mayu. Wannan shine fim din sa na farko a wajan ayyukan nasa. Perry na gaba ya rubuta, ya bada umarni, kuma yayi tauraro a cikin ''I Can Bad Bad All By Myself'' (2009), fim ɗin da aka tsara game da halayensa na Madea. Wannan shine fim na takwas na Perry kuma shima ya zama na ɗaya a ofishin akwatin. A cikin shekarar 2009, Perry ya haɗu tare da Oprah Winfrey don gabatar da ''Precious,'' fim ɗin da ke kan littafin ''Tura'' na Sapphire . ''Me Ya Sa Na Yi Aure Kuma?'', cigaban littafin ''Me Yasa Nayi Aure?'', an buɗe shi a cikin wasan kwaikwayo a ranar 2 ga Afrilun shekarar 2010. Ya fito da [[Janet Jackson]], Cicely Tyson, Louis Gossett Jr., Jill Scott, da Malik Yoba . Fim din ya samu $ 60 miliyan a cikin gida, tare da dalar Amurka 29 miliyan suka yi a ƙarshen mako.
Perry ya jagoranci fim din Ntozake Shange na choreopoem na ''1975 Don 'Yan Mata Masu Launi Wadanda Suka Yi La'akari da Kashe Kansu Lokacin da Bakan Gizo Yake Enuf'', wanda aka fito da shi a sinimomi 5 ga Nuwamban shekarar 2010. <ref>[https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=124459269 "More Than 'Madea': Tyler Perry Changes Course"], ''[[All Things Considered]]'', March 8, 2010.</ref> Ya bayyana a cikin wasan kwaikwayon wasan kwaikwayon na ''Man Farin Ciki'', wanda ya zagaya Amurka a matsayin wasan kwaikwayo kuma aka sake shi azaman fim a cikin shekarar 2011, wanda aka rubuta, ya jagoranta kuma ya jagoranci Perry. Fim ɗin fim ɗin ''Madea's Big Happy Family'' raked a cikin $ 25.8 na Amurka miliyan a ofishin akwatin, suna daukar matsayi na biyu. Fim din Perry na gaba tare da Lionsgate ya kasance ''Ayyuka Masu Kyawu'', wanda a ciki Perry ke taka rawar gani Wesley Deeds. ''Kyawawan Ayyuka'' fim ne na wasan kwaikwayo na soyayya da aka rubuta, wanda aka shirya shi, kuma yayi fim ɗin Perry. An saki fim din a ranar 24 ga Fabrairu, 2012. Shi ne fim na goma na goma sha ɗaya waɗanda Perry ya shirya kuma ya fito a ciki. Fim ɗin ya sami darajar kashi 29% ta mai tattara abubuwan tumatir da aka ottenauke da shi kuma aka buɗe shi tare da ofishin akwatin dalar Amurka miliyan 15.5. Fim din kuma ya hada da Thandie Newton, Rebecca Romijn, Gabrielle Union, Eddie Cibrian, Jamie Kennedy, Phylicia Rashad, da sauransu.
{{As of|June 2011}}, Perry's films had grossed over US$500 million worldwide. Perry's ''[[Kariyar Shaida ta Madea|Madea's Witness Protection]]'', his seventh film within the Madea franchise, was released on June 29, 2012.
Perry ya karbi matsayin James Patterson na Alex Cross daga Morgan Freeman don wani sabon fim a cikin jerin, mai taken ''Alex Cross'' . An bude fim din a ranar 19 ga Oktoban shekarar 2012, kuma ya samu yabo daga masu suka da kuma masu kallo kan rawar da ya taka. Ayyukansa sun sami hankalin darekta David Fincher, wanda daga baya ya saka Perry a cikin fim ɗin 2014 mai ban sha'awa ''Gone Girl'', tare da [[Ben Affleck]], Rosamund Pike, da Neil Patrick Harris .
Perry ya fitar da fim dinsa na goma sha uku, ''Gwaji: Ikirari na Mai Ba da Shawara'' Kan Auren (dangane da wasansa na 2008 mai suna ɗaya) a ranar 29 ga Maris, 2013. Fim din ya kunshi Lance Gross, Jurnee Smollett, Brandy Norwood, Robbie Jones, Vanessa L. Williams, da Kim Kardashian . Ya samar da ''Tyler Perry Presents Peeples'', wanda aka fitar a ranar 10 ga Mayu, 2013. Ya koma babban allo tare da ''A Madea Kirsimeti'', wanda aka fitar a ranar 13 ga Disamban shekarar 2013. Perry ne ya ba da umarnin fim ɗin ''The Single Moms Club'', wanda aka buɗe a ranar 14 ga Maris, 2014. Fim dinsa mai rai na farko mai suna ''Madea's Tough Love'' an sake shi akan DVD Janairu 20, 2015. A cikin shekarar 2016, Perry ya taka rawa masanin kimiyyar Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles: Daga cikin Inuwa'' . A tsakiyar Janairu 2016, Perry ya fara yin fim dinsa na goma sha bakwai, kuma na tara a cikin ƙididdigar Madea, ''Boo!'' ''A Madea Halloween'' . An saki fim din a ranar 21 ga Oktoba, 2016. A ci gaba, ''Boo 2!'' ''An fito da Halloween na Madea'', a watan Oktoban shekarar 2017. Perry, tare da Oprah Winfrey, sun ba da muryarsa a fim dinsa na farko mai dauke da kwamfuta, mai suna ''The Star'', wanda ya danganci haihuwar Yesu . Picturesaddamar da Hoton Hotuna na Sony, an fitar da fim ɗin a ranar 17 ga Nuwamban shekarar 2017.
==== Hadin gwiwar fina-finai da rarrabawa ====
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070615 (15370346222).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Fim din Perry an haɗa shi tare kuma an rarraba shi ta Lions Gate Entertainment ; yana riƙe da cikakken ikon mallakar haƙƙin mallaka a ƙarƙashin sunan kamfanoni Tyler Perry Films, kuma yana sanya sunan a gaban duk taken. Fim ɗin Perry sun ga iyakantaccen sakewa a wajen Arewacin Amurka, amma a cikin Mayu 2010, Lionsgate ya ba da sanarwar shirye-shiryen fara sakin fim ɗinsa a Ingila.
=== Shirye-shiryen talabijin ===
Perry ya samar da sitcom din ''Tyler Perry's House of Payne'', wanda ya kwashe yanayi 8 daga 21 ga Yuni, 2006, zuwa 10 ga Agusta 2012 Jerin sun biyo bayan gidan [[Afirkawan Amurka|Ba'amurke Ba'amurke ne]] mai tsara kakanni uku. Nunin ya nuna yadda 'yan uwa suka yi gwagwarmaya, gwagwarmaya ta gaskiya tare da imani da soyayya. Nunin ya gudana a cikin bazarar shekarar 2006 a matsayin mai nuna matuƙin jirgin sama 10. Bayan nasarar matukin jirgin sama, Perry ya sanya hannu kan dalar Amurka 200 miliyan, yarjejeniyar kashi 100 tare da TBS . A ranar 6 ga Yunin shekarar 2007, aukuwa biyu na farko na ''Gidan Payne na Tyler Perry sun'' gudana a TBS. Bayan karɓar manyan ƙimomi, ''Gidan Payne ya'' shiga ƙungiyar watsa shirye-shirye . An buga Reruns har zuwa Disamba 2007 kafin fara kakar wasa ta biyu. Perry ya kuma rubuta, ya ba da umarni kuma ya samar da sitcom ''Gana da Browns'', wanda aka fara shi a TBS a ranar 7 ga Janairu, 2009 kuma ya ƙare a Nuwamba 18, 2011.
==== Mallaka da haɗin gwiwa tare da Oprah ====
On October 2, 2012, Perry struck an exclusive multi-year partnership with Oprah Winfrey and her Oprah Winfrey Network (OWN). The partnership was largely for the purposes of bringing scripted television to OWN, Perry having had previous success in this department.
''Tyler Perry's Zai Fi Kyau ko Mafi Muni'', dangane da fina-finansa ''Me Ya Sa Na Yi Aure?'' kuma ''Me yasa Na Yi Aure kuma?'', wanda aka fara akan TBS a ranar 25 ga Nuwamban shekarar 2011. TBS ta soke jerin ne a watan Fabrairun 2013 amma kamfanin ta OWN ya sake farfado da shi a karo na uku, wanda ya fara a ranar 18 ga Satumba, 2013.
Perry kuma yana da wasu sabbin jerin talabijin guda biyu wadanda aka nuna akan KASAN: wasan kwaikwayo na sabulu mai tsawon awa / wasan kwaikwayo ''The Haves da waɗanda basu'' da lada da sitcom ''Taunar Maƙwabcinku'' . ''Haves da wadanda basu da labari sun'' fara ne a ranar 28 ga watan Mayun shekarar 2013, yayin da ''maƙwabcin Loveaunar ku ya'' fara a ranar 29 ga Mayu, 2013. An bayar da rahoto a ranar 29 ga Mayu, 2013 cewa ''The Haves da Ba su da setaƙa sun'' kafa sabon rikodin don OWN, inda suka ci mafi girman ƙima a jere don jerin farko a kan hanyar sadarwa. ''Taunar Maƙwabcinku ta'' zira kwallaye na biyu mafi girma na kyauta don jerin shirye-shirye a kan KASHE, a bayan ''The Haves da Ba su da Labaru;'' duk da haka, ''Taunar Maƙwabcin ku'' ta ragu sosai a cikin ƙididdiga yayin da ''<nowiki/>'Have the and Have Nots''' ya ci gaba da ƙaruwa da ƙimantawa. A ranar 4 ga Fabrairu, 2014, ''The Haves da basu da Nots'' sun shigo a matsayin shirin da aka fi kallo a duk gidan talabijin na dare. A ranar 11 ga Maris, 2014, wani yanayi na 2 na ''Haves da Ba su da Baƙi sun'' kafa rikodin ABU lokacin da ya ci ƙima mafi girma a tarihin hanyar sadarwa. Rikodin rikodin ya kawo masu kallo miliyan 3.6, wanda ya zarce miliyan 3.5 da suka saurara don ''tattaunawar Next Oprah'' tare da Bobbi Kristina wanda shine mafi kyawun kallo na hanyar sadarwa.
A ranar 9 ga Janairun shekarar 2014, a matsayin wani ɓangare na ci gaba da haɗin gwiwa na Perry tare da OWN, cibiyar sadarwar ta ba da umarnin jerin rubutattun rubuce-rubuce na huɗu (da na huɗu na Perry) dangane da fim ɗin fasalin, ''Singleungiyar Iyaye Maɗaukaki'', da ake kira ''Idan vingaunar Ku Ba Ta da Laifi'' . Jerin wasan kwaikwayo na tsawon awa daya ya fara ne a ranar 9 ga Satumbar, 2014.
==== Tyler Perry Studios ====
A cikin shekarar 2015, Perry ya sami tsohon sansanin sojan mai suna acre 330 wanda ke Fort McPherson wanda ke [[Atlanta]], wanda ya canza shi zuwa situdiyo. An yi amfani da dakunan daukar hoto don yin fim din HBO Films / OWN fim na ''Rayuwar Mutuwa na Henrietta Rashin'', kuma a halin yanzu ana ci gaba da amfani da shi don jerin talabijin ''The Walking Dead'' . murabba'in kafa dubu hamsin na shafin an sadaukar da shi ne ga tsayayyun saituna, gami da kwatankwacin zauren otal, irin na [[White House|Fadar White House]], gida mai girman murabba'in kafa dubu 16,000, otal mai arha mai arha, filin shakatawa, da kuma ainihin abincin dare na 1950s wanda aka sake ƙaura daga wani gari mai nisan mil 100 nesa; Hakanan yana ɗaukar matakan sauti 12 waɗanda aka ambata bayan ƙwararrun Ba'amurke-Amurkawa a masana'antar nishaɗi. Babban fim din Marvel, ''Black Panther'', shine na farko da aka fara yin fim a daya daga cikin sabbin matakai a Tyler Perry Studios kamar yadda Tyler Perry ya sanar da kansa ta shafinsa na Instagram a ranar 19 ga Fabrairun shekarar 2018.
Tyler Perry Studios ɗayan ɗayan manyan fina-finai ne a cikin ƙasar kuma ya kafa Tyler Perry a matsayin Ba'amurken Ba'amurke na farko da ya mallaki babban ɗakin fim. <ref>https://www.nytimes.com/2019/10/02/movies/tyler-perry-atlanta.html</ref>
==== ViacomCBS ====
A ranar 14 ga Yunin shekarar 2017, Perry ya sanya hannu kan wata yarjejeniya ta dogon lokaci tare da Viacom (yanzu ViacomCBS ) don aukuwa 90 / shekara na wasan kwaikwayo na asali da jerin ban dariya. Hakanan Viacom zai kasance yana da haƙƙoƙin rarrabawa ga gajeren abun cikin bidiyo da kallo na farko game da ra'ayoyin fim (fim na farko daga wannan yarjejeniyar shine Wawancin Kowa ). Yarjejeniyar TV ta fara faduwar 2019 tare da Oval, Sistas da BET + (sabon sabis ne mai gudana) wanda aka gabatar dashi tare da ƙimanta ƙarfi don BET . <ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/14/arts/television/viacom-poaches-tyler-perry-from-oprah-winfreys-network.html Viacom poaches Perry] Retrieved June 15, 2017.</ref>
=== Littattafai ===
[[File:Tyler_Perry.jpg|thumb| Perry a wani littafin sa hannu a cikin 2006]]
Littafin farko na Perry, ''Kada Ka sanya Mace Baƙin Cire Earan Kunnenta: Sharhin Bayanai na Madea akan Loveauna da Rayuwa'', ya bayyana a ranar 11 ga Afrilu, 2006. Littafin ya sayar da kwafi 30,000. Hardcover ya kai lamba ta daya akan jerin masu Sayarwa Mafi Kyawu <nowiki><i id="mwAac">na New York Times</i></nowiki> kuma ya kasance cikin jerin makonni 12. An zabe shi a matsayin Littafin Shekara, Mafi Kyawun Littãfi a shekarar 2006 Quill Awards .
Littafinsa na biyu, ''Mafi Girma Yana jira'', an buga shi a ranar Nuwamba 14, 2017. Ya fara aiki a lamba 5 akan jerin mafi kyawun mai siyarwa ''na New York Times.''
== Ayyuka na doka ==
=== Kungiyoyin Marubuta na Amurka, Yamma ===
Ildungiyar Marubuta ta Amurka, Yamma ta gabatar da tuhumar ba da aikin kwadago ga Hukumar Kula da Laboran kwadago ta Kasa (NLRB), suna zargin cewa kamfanin samar da Perry, Tyler Perry Studios, ya kori marubuta huɗu ba bisa ƙa'ida ba a cikin Oktoba 2008 don ramuwar gayya don su da ke ƙoƙarin samun kwangilar ƙungiyar. An sasanta rikicin bayan wata ɗaya daga baya, lokacin da Tyler Perry Studios ya yarda ya zama mai sanya hannu a WGA.
=== Harajin Kuɗi na Mo ' ===
A farkon shekarar 2009, Perry ya yi barazanar ɗaukar doka a kan Mo 'Money Taxes, wani kamfanin shirya haraji wanda ke zaune a Memphis, Tennessee, don gudanar da gidan Talabijin wanda ya ji cewa ya ɓata aikinsa, musamman ''Madea Goes zuwa Kurkuku'' . Tallan yana dauke da wani babban Caucasian namiji (John Cowan) a cikin jan hankali, mai suna "Ma'Madea". An bar tallan da ke yin laifi daga yawo. <ref>Griffin, Dee. </ref>
== Yanayin aiki ==
=== Sukar ===
Duk da yabon Perry a 2006, darekta Spike Lee ya soki aikinsa a 2009, yana mai cewa "Ya kamata a bar kowane mai zane ya ci gaba da ayyukansu na fasaha amma har yanzu ina tunanin akwai abubuwa da yawa a yau wanda shine 'coonery buffoonery'." Lokacin da aka tambaye shi ko nasarar da Perry ta samu a tsakanin bakar fata ya samo asali ne daga bai wa bakar fatar Amurka abin da suke so, Lee ya amsa, "Hoton yana da damuwa."
A wata budaddiyar wasika da ya aika wa Perry a Rediyon Jama'a na Kasa, 'yar jaridar Jamilah Lemieux, yayin da take gode wa Perry saboda "bai wa bakar fata aiki a gaban kyamara da bayanta," ya kuma soki abubuwan da yake nunawa na ''haduwa da Browns'' da ''Gidan Payne'' . A cikin wasikarta, ta bayyana cewa "duka nune-nunenku suna dauke da tsofaffin ra'ayoyi na buffoonish, baƙar fata maza da ke da hankali, da baƙar fata mata." Duk da yake ta lura da aikinsa saboda abin dariya da kuma "kyawawan sakonni masu nuna kimar kai, kauna da girmamawa," daga baya ta nuna takaicin cewa Ba'amurkan Ba'amurke "an ciyar da su iri iri na kanmu a kai a kai saboda suna sayarwa." Lemieux ya yi watsi da sanannen halayensa na Madea, yana mai cewa "Ta wurinta, ƙasar ta yi wa ɗayan mahimman membobin baƙar fata dariya: Uwar Masoyi, ƙaunataccen sarki. . . . Iyayenmu mata da kakanninmu sun cancanci fiye da haka. " Yayin da ta nuna godiya ga Perry saboda watsi da maganganun masu sukar, Lemieux ya yi iƙirarin cewa "yawancin bakaken fata sun nuna wasu halaye iri ɗaya game da aikinku waɗanda fararen farar fata suke da shi," kuma ta bukace shi da "ya daina watsar da masu sukar a matsayin masu ƙiyayya da fahimta cewa baƙar fata na buƙatar sabbin labarai da sabbin masu ba da labari. "
A ranar 6 ga Janairu, 2020, Perry ya sanya bidiyo a [[Instagram]] inda ya bayyana cewa baya amfani da dakin marubuta don fina-finai da shirye-shiryen TV kuma ya fi son rubuta aikin nasa da kansa. Perry ya sami suka daga wurare daban-daban da kuma adadi a cikin nishaɗi saboda ƙin ba da dama ga marubutan baƙi masu zuwa. Daga baya a waccan watan, Perry ya amsa a cikin wata hira ta hanyar bayyana cewa ya fuskanci matsaloli yayin aiki tare da duka marubutan WGA da marubuta marasa kungiya. Ya yi iƙirarin cewa marubutan WGA za su gabatar da "rubutun da ke buƙatar sake rubutawa domin a biya su sau da yawa." Ya kuma ce marubutan da ba na kungiya ba sun yi gwagwarmaya don cimma mizanai na inganci kuma ya ce "bai ji dadin kowane irin rubutu da suka rubuta ba" saboda "ba sa magana da murya."
==== Amsa ====
A watan Oktoba na shekara ta 2009, yayin wata ''hira ta Mintuna 60'', an karanta Perry a cikin maganganun Spike Lee game da aikinsa kuma ya ba da amsa, "Ina so in karanta wannan [suka] ga mai sona. . . . Wannan abin yana bani haushi. Abun wulakanci ne. Hali ne irin wannan wanda ke sa Hollywood tunanin cewa wadannan mutanen ba su wanzu, kuma shi ya sa babu wani abu da yake magana da su, yana magana da mu. " Perry ya kuma bayyana cewa "duk waɗannan haruffa baƙi ne - kwance damara, da fara'a, ba da dariya. Zan iya mari Madea a kan wani abu kuma in yi magana game da Allah, soyayya, imani, gafara, dangi, kowane daga wadannan. ” A cikin hira da Hip Hollywood, Perry ya amsa maganganun Spike Lee ta hanyar gaya masa cewa "ka shiga lahira."
=== Amincewa ===
Aikin Perry ya sami yabo daga Oprah Winfrey, wacce ta haɗu da Perry wajen inganta fim ɗin Lee Daniels ''Precious'' (2009). Ta gaya wa mai tambayoyin, "Ina tsammanin [Perry] ta girma ne da ƙarfi, baƙar fata mata. Kuma da yawa daga abin da yayi yana da gaske a bikin wannan. Ina tsammanin abin da Madea yake da gaske shine: tattara dukkanin waɗannan baƙar fata mata masu ƙarfi waɗanda na sani kuma wataƙila ku ma haka? Don haka abin da ya sa yake aiki shi ne saboda mutane suna ganin kansu ”
Goldie Taylor, na The Grio da MSNBC, sun bayyana a cikin 21 ga Afrilu, 2011 NPR ''Duk Abubuwan Da Aka Yi'' Hira da su game da masu sauraren niyyar Perry: "Ba na tsammanin Tyler Perry yana magana da Touré . Ba na tsammanin yana magana da ni, amma na san yana magana ne kai tsaye da mahaifiyata, da kanwata, da kawuna kuma yana ganawa da su a lokacin da suke bukata, kuma hakan shi ne abin da zane-zane da shirya fim suke. ”
A cikin ''editansa na Huffington Post'', masanin zamantakewar al'umma Shayne Lee ya lissafa Perry daga cikin fitattun jaruman fina-finai na zamani.
=== Kyaututtuka da izgili ===
A cikin ''Ba'amurke Uba!'' fim din " Fassara Kudan zuma Baby na ", da gangan Steve Smith ya yi kuskuren rubuta kalmominsa a cikin kudan zuma don nuna soyayyarsa ga Akiko (wanda shi ma yake takara), maimakon haka ya rubuta bazuwar Tyler Perry da fim din Madea.
Perry ya kasance tauraron ''Kudu'' ta Kudu a cikin Sa'a kashi na goma sha biyar " Funnybot ". An ba shi lambar yabo ne saboda "Mai wasan barkwanci Mai yuwuwa ya je ya karbi lambar yabo ta barkwanci" kuma bakake a cikin lamarin, Token Black da [[Barack Obama|Shugaba Obama]], sun nuna rashin yardarsu cewa ba za su iya daina kallon fiminsa ba da ba shi kuɗi . A ƙarshen labarin, Perry, kamar yadda Madea, aka binne shi kuma an saka shi cikin ƙarfe tare da sanarwar Obama, "Ina mai farin cikin sanar da cewa mafi girma barazana ga 'yan adam yanzu ta tafi har abada. An yi adalci. ”
Tyler Perry kamar yadda Madea aka sanya a cikin parodied a cikin ''The Boondocks'' episode " Dakata ", a cikin abin da wani siririn ɓarnataccen sigar Perry mai suna Winston Jerome ta taka rawa irin ta Madea da ake wa lakabi da "Ma Dukes." Waƙar tana da halin "Ma Duke" wanda ke tafiyar da al'adun ɗan luwaɗi.
Tyler Perry shima an kashe shi a cikin wasan kwaikwayo na ''<nowiki/>'Cleveland Show'' ' "Gurasar godiya ta ruwan goro"{{Ana bukatan hujja|date=January 2020}} wanda Auntie Momma da gaske shine Donna Tubbs Uncle Kevin. A wani labarin kuma, Donna ta karɓi kwalbar giya da ake kira "Tyler Perry Presents Wine", wasa a kan taken fim ɗinsa.
== Rayuwar mutum ==
Perry [[Kiristanci|Kirista ne]] . Ya zama abokan kirki tare da [[Janet Jackson]], [[Will Smith]] da Oprah Winfrey . Yawancin batutuwan da ke cikin aikin nasa suna nuna tiyoloji da halayyar zamantakewar da ke nuna al'adar cocin baƙar fata, kamar abubuwan da suka faru a duka matakansa da aikin allo waɗanda ke nuna saitunan coci da salon bautar da aka saba samu a majami'un Amurkawa galibi na Afirka, gami da baje kolin kiɗan bishara da masu fasaha.
A 2007, Perry ya sayi kadada 17 a cikin unguwannin Paces na Buckhead, [[Atlanta]] . A watan Mayun 2016, ya sayar da gidan kan dala miliyan 17.5, ya kuma rufe babbar yarjejeniya da aka taba yi don gida mai zaman kansa a babban birnin Georgia. A cikin 2013, kamfaninsa, ETPC LLC, an saya kusan {{Convert|1100|acre|km2}} a cikin New Manchester, yankin [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]] na Douglas County, Georgia .
A ranar 20 ga Yulin 2009, Perry ya dauki nauyin yara 65 daga wani sansanin kwana na [[Philadelphia]] don ziyartar Walt Disney World, bayan ya karanta cewa wani gidan wasan ninkaya na kewayen birni, Kwalejin Swim Club da ke Huntingdon Valley, Pennsylvania, ya guje su. Ya rubuta a shafinsa na yanar gizo, "Ina so su sani cewa duk wani aikin mugunta da wasu mutane za su jefa maka, akwai wasu miliyoyin da za su yi musu wani abu na alheri."
A ranar 8 ga Disamba, 2009, mahaifiyar Perry, Willie Maxine Perry, ta mutu tana da shekara 64, bayan rashin lafiya. <ref>[http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2009/12/tyler-perrys-mother-dies-at-64-she-inspired-his-madea-character.html "Tyler Perry's mother dies at 64; Willie Maxine inspired Madea character"]. </ref> Yana zaune kuma yana aiki a kudu maso yammacin Atlanta inda yake aiki da fim din Tyler Perry da kuma gidan talabijin. A watan Agusta 2010, an bayar da rahoton cewa ya sayi Dean Gardens, wani yanki mai girman kadada 58 a yankin Atlanta na Johns Creek . Ya warwatsar da ke da {{Convert|32000|sqft|m2}} katafaren gida da shirya, amma ba a gina shi ba, sabon, gida mai mahalli akan dukiyar. <ref>Katherine Q. Seelye, [https://www.nytimes.com/2010/08/22/us/22house.html?hp=&pagewanted=all "In Georgia, a Megamansion is Finally Sold"], ''[[New York Times]]'', August 22, 2010.</ref> <ref>Michelle E. Shaw, [http://www.ajc.com/business/tyler-perry-to-build-594061.html "Tyler Perry to build home in Johns Creek"], ''[[Atlanta Journal-Constitution]]'', August 18, 2010.</ref>
A Nuwamba 30, 2014, abokin aikin Perry Gelila Bekele ya haifi ɗansu. <ref>Webber, Stephanie (December 4, 2014). </ref> <ref>Michaud, Sarah (December 4, 2014). </ref> A Disamba 2020, Perry ya sanar da cewa shi ya kasance wani guda turuzu .
A watan Satumba na 2017, Perry ya sayi gida a cikin Mulholland Estates, ƙofar gari a cikin Los Angeles.
Perry yana da kayan hutu a cikin Wyoming da Bahamas.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359.jpg|thumb|Tyler Perry]]
A ranar 7 ga Maris, 2021, Yarima Harry, Duke na Sussex da Meghan, Duchess na Sussex a bainar jama'a sun bayyana a cikin hirar talabijin ''Oprah tare da Meghan da Harry'' cewa Perry ta samar da tsaro da tsaro na farko har tsawon watanni uku wanda ya ba ma'auratan damar yin ƙaura daga Kanada zuwa California cikin aminci a cikin Maris 2020, biyo bayan janyewar kariya daga masarautar Burtaniya.
== Filmography ==
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Year
! rowspan="2" |Play
! colspan="5" class="unsortable" |Credited as
|-
! style="width:65px;" |Director
! style="width:65px;" |Writer
! style="width:65px;" |Producer
! style="width:65px;" |Actor
!Role
|- style="text-align:center;"
|1998
| style="text-align:left;" |''I Know I've Been Changed''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Joe
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''Woman, Thou Art Loosed!''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |"The Rent Man"
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''I Can Do Bad All by Myself''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2000
| style="text-align:left;" |''Behind Closed Doors''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2001
| style="text-align:left;" |''Diary of a Mad Black Woman''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Daddy Charles / Madea
|- style="text-align:center;"
|2002
| style="text-align:left;" |''Madea's Family Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2003
| style="text-align:left;" |''Madea's Class Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Dr. Willie Leroy Jones / Madea
|- style="text-align:center;"
|2004
| style="text-align:left;" |''Why Did I Get Married?''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2005
| style="text-align:left;" |''Meet the Browns''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |Madea (voice only)
|- style="text-align:center;"
|2006
| style="text-align:left;" |''Madea Goes to Jail''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2007
| style="text-align:left;" |''What's Done in the Dark''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2008
| style="text-align:left;" |''The Marriage Counselor''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2009
| style="text-align:left;" |''Laugh to Keep from Crying''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2010
| style="text-align:left;" |''Madea's Big Happy Family''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''A Madea Christmas''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''Aunt Bam's Place''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''I Don't Want To Do Wrong''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''The Haves and the Have Nots''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''Madea Gets a Job''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2013
| style="text-align:left;" |''Madea's Neighbors from Hell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2014
| style="text-align:left;" |''Hell Hath No Fury Like a Woman Scorned''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2015
| style="text-align:left;" |''Madea on the Run''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2019
| style="text-align:left;" |''Madea's Farewell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align: left;" |Madea
|}
=== Aikin talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Shekara
! rowspan="2" | Nuna
! colspan="5" class="unsortable" | An ba da matsayin
|-
! style="width:65px;" | Darakta
! style="width:65px;" | Marubuci
! style="width:65px;" | Mai tsarawa
! style="width:65px;" | Mai wasan kwaikwayo
! Matsayi
|- style="text-align:center;"
| 2007–2012; 2020 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Gidan Payne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2009–2011
| style="text-align:left;" | ''Haɗu da Browns'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2011– 2017
| style="text-align:left;" | ''Mafi Alkhairi ko Mafi sharri'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Da Haves da da Ba su da'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013–2017
| style="text-align:left;" | ''Kaunaci Makwabcinka'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2014–2020
| style="text-align:left;" | ''Idan Son Ka Kuskure ne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016–2017
| style="text-align:left;" | ''Ya Kusa Kusa da Gida'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016
| style="text-align:left;" | ''Assionaunar: New Orleans'' | {{No}}| {{No}}| {{No}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Mai watsa shiri / Mai ba da labari
|- style="text-align:center;"
| 2018
| style="text-align:left;" | ''<nowiki/>'Yan Paynes'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Oval'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Sistas'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Saurayi Dylan'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Marasa hankali'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Bruh'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Taimakawa Rayuwa'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2021
| style="text-align:left;" | ''Duk Mutanen Sarauniya'' | {{No}}| {{No}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|}
== Aikin mataki ==
== Amincewa ==
== Duba kuma ==
* Tyler Perry Studios
* Bacewar Terrance Williams da Felipe Santos - Tyler Perry ya bayar da tukuicin $ 200,000 ga duk wanda ya samu labarin lamarin kuma ya yi aiki don ganin an tallata lamarin.
== Bayani ==
== External links ==
* {{Official website|http://www.tylerperry.com/}}
* {{IMDb name|1347153}}
* {{AllMovie name|403164}}
* {{Rotten Tomatoes person|tyler_perry}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
q0o1anbpg2u61b6qxvwiqt9kybtu4up
968858
968852
2026-10-17T21:42:09Z
Nura Bello
24854
968858
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Tyler Perry Interview 2016.jpg|thumb|Masanin finah finai]]
'''Tyler Perry''' (an haife shi ne da sunan '''Emmitt Perry Jr''' .; sha uku (13) ga watan Satumba, a shekarar 1969) ɗan fim ɗin Amurka ne, darekta, furodusa, kuma marubucin allo. A cikin shekarar 2011, ''Forbes ya'' lissafa shi a matsayin mutumin da aka fi biya kuɗi a cikin nishaɗi, yana samun dalar Amurka miliyan130 tsakanin Mayun shekarar 2010 da Mayu 2011.
Perry ya kirkira kuma ya kasance yayi a matsayin Media, Fina-Finan Perry sun bambanta da salo daga dabarun yin fim na gargajiya don samfuran fim na wasan kwaikwayo. Yawancin fina-finan wasan kwaikwayo na Perry an daidaita su daga baya a zaman fina-finai masu fasali.
Perry ya rubuta kuma ya gabatar da wasan kwaikwayo da yawa a lokacin shekarar 1990s da kuma farkon shekarar 2000s. Perry ya haɓaka jerin shirye-shiryen telebijin da yawa, musamman gidan ''Tyler Perry na Payne'', wanda ya yi tsayi na tsawon shekaru takwas a TBS daga watan Yuni 21, 2006 zuwa 10 ga Agustan shekarar 2012. A ranar 2 ga Oktoba, 2012, Perry ya kulla kawance da Oprah Winfrey Network . Haɗin gwiwar ya kasance galibi don kawo takaddun talabijin zuwa OWN, dangane da nasarar da Perry ya samu a wannan yankin. Perry ya kirkiro jerin rubutattun abubuwa da yawa don hanyar sadarwar, ''The Haves da kuma Have Nots'' sun kasance gagarumar nasara. ''The Haves da kuma Have Nots'' ya bawa OWN mafi girman kididdiga zuwa yau kamar yadda na 2014, tare da jerin kuma akai ma taken "daya daga cikin manyan nasarorin labarai na OWN tare da yawan mako-mako na nishaɗin sabulu, cike da cin amana na yau da kullun, al'amuran da magudi."
Perry ya kuma yi aiki a fina-finan da ba shi ya bayar da umarni ba ko kuma ya samar da kansa, ciki har da Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'' (2009), dan wasan da a kai ma lakabi a cikin ''Alex Cross'' (2012), Tanner Bolt a ''Gone Girl'' (2014), Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles : Out of the Shadows'' (2016) da Colin Powell a Vice (2018).
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070754 (15372927985).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Perry yana cikin [[Time 100|mutane 100 da sukafi tasiri wanda aka wallafa a mujallar Time]] a shekarar 2020. A cikin 2020, an ba Perry lambar yabo ta Gwamnoni daga kyaututtukan Emily Primetime, kuma a shekara mai zuwa, ya kuma karɓi kyautar Jean Hersholt ta jin kai daga lambar yabo ta Academy.
== Rayuwar farko ==
An kuma haifi Perry Emmitt Perry Jr. a New Orleans, Louisiana, ɗan Willie Maxine Perry ( née Campbell) da Emmitt Perry Sr., wanda ya kasance masassaƙi ne. Yana da yan uwa guda uku. Perry ya taba fada sau ɗaya cewa amsar mahaifinsa ga komai ita ce "ka doko shi daga cikinka". Yayinda yake yaro, Perry ya taba yin ƙoƙari ya kashe kansa don ƙoƙarin tserewa azabtarwan mahaifinsa. Sa banin mahaifinsa, mahaifiyarsa tana kai shi coci kowane mako, inda yake jin wata mafaka da gamsuwa. A lokacin yana dan shekara 16, yasa an canza sunansa na farko bisa doka daga Emmitt zuwa Tyler a ƙoƙarin nisantar da kansa da mahaifinsa.
Shekaru da yawa bayan haka, bayan ganin fim din ''Precious'', an motsa Perry inda ya bayyana a karon farko cewa mahaifiyar abokinsa ta taba yin lalata dashi yana dan shekara 10; <ref>[http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/10/06/tyler.perry.abuse.precious/ "Tyler Perry recounts childhood abuse on Web site"]. </ref> wasu mutane uku sun taba yin lalata dashi tun kafin wannan kuma daga baya ya fahimci cewa mahaifinsa yayi lalata da abokinsa. Wani gwajin DNA da Perry yayi ya nuna cewa Emmitt Sr. ba shine cikakken mahaifin Perry na asalin jini ba.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359 (cropped).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Duk da yake Perry bai kammala makarantar sakandare ba, ya sami GED . A farkon shekarunsa na 20, yana kallon wani shiri na ''The Oprah Winfrey Show'', ya ji wani yana bayanin tasirin da rubutu zai iya yi a wasu lokuta, wanda zai ba marubucin damar magance nasa matsalolin. Wannan sharhi ya ba shi damar yin amfani da kansa ga aikin rubutu. Ba da daɗewa ba ya fara rubuta wasu wasiƙu zuwa ga kansa, wanda ya zama tushen waƙar kiɗan ''I Know I've Been Changed'' .
== Ayyuka ==
=== Mataki ===
A wajajen shekarar 1990, Perry ya koma [[Atlanta]], inda shekaru biyu daga baya ''I Know I've Been Changed'' aka fara yin shi ne a gidan wasan kwaikwayo na gari, wanda dan shekara ashirin da biyu (22) wato Perry ya biya da kudinsa $12,000 wanda ya tara a matsayin kudin ceton rai. Wasan ya hada da jigogin kirista na yafiya, mutunci, da kimar kai, yayin magance matsaloli kamar cin zarafin yara da iyalai marasa karfi. Da farko waƙar ta karɓi liyafar "less than stellar" kuma ta kasance an samu gazawar kuɗi. Perry ya nace, kuma a cikin shekaru shida masu zuwa ya sake rubuta waƙar maimaitawa, kodayake ra'ayoyin rashin ci gaba sun ci gaba. A 1998, yana da shekaru 28, ya sami nasarar sake sanya wasan sannan ya sake sanya shi a Atlanta, da farko a House of Blues, sannan a gidan wasan kwaikwayo na Fox . Perry ya ci gaba da ƙirƙirar sabbin wasannin kwaikwayo, yana zagayawa tare da su akan abin da ake kira " Chitlin 'Circuit " (wanda yanzu ake kira da "kewayen gidan wasan kwaikwayo na birni") da haɓaka manyan ɗimbin mutane, masu ba da gaskiya tsakanin Ba'amurken Baƙin Amurka masu sauraro. A 2005, ''Forbes ta'' ruwaito cewa ya sayar "fiye da $ 100 miliyan a tikiti, $ 30 miliyan a bidiyo nashi da kimanin dala 20 miliyan a cikin kayan kasuwa ", da kuma" nunin 300 da yake gabatarwa kowace shekara suna samun kusan mutane 35,000 a mako ".
=== Aikin fim ===
Perry ya ɗaga dalar Amurka miliyan 5.5 a wani ɓangare daga tallan tikitin wasan kwaikwayon da aka gabatar don ɗaukar fim ɗin sa na farko, Diary of Mad Black Woman, wanda ya ci gaba zuwa dala miliyan 50.6 a cikin gida, yayin da ya sami ƙimar amincewa 16% a fim ɗin sake duba shafin yanar gizo Rataccen Tumatiri. Perry ya fara fitowa a matsayin mai bada umarni a fim din sa na gaba, wanda ya dace da haduwar dangin Madea, kuma ya jagoranci duk wasu fina-finai na Madea da zasu biyo baya. A karshen makon da ya gabata, 24 zuwa 26 ga Fabrairu, 2006, Taron dangin Madea ya buɗe a lamba ta ɗaya a ofishin akwatin da dala miliyan 30.3. Daga karshe fim din ya samu dala miliyan 65. Perry da abokan aikin sa sun tallata fim din ne a Oprah Winfrey Show. Kamar yadda yake tare da Diary, kusan duk kuɗin da aka samu na Madea an samar da su a cikin Amurka.
[[Fayil:A Fall From Grace cast.jpg|thumb|Tyler Perry tare da iyali]]
Aikin Perry na gaba shine Aikin Lionsgate, ''Daddy's Little Girls'', ya samu gabatarwan taurari irin su Gabrielle Union da Idris Elba kuma an sake shi a Amurka a ranar 14 ga Fabrairu, 2007. Ya samu kusan dalar Amurka 31 miliyan. Perry ya rubuta, ya ba da umarni, ya shirya kuma ya fito a fim din ''sa na gaba, Why Did I Get Married?'', wanda aka fitar a ranar 12 ga Oktoban shekarar 2007. Ya kuma buɗe a lamba ta ɗaya, ya kai dalar Amurka 21.4 miliyan wancan karshen mako. Ya kasance sassauƙa dangane da wasan sa na wannan sunan. An fara daukar fim din a ranar 5 ga Maris ɗin shekarar 2007, a Whistler, British Columbia, wani wurin shakatawa da ke arewacin [[Vancouver]], sannan ya koma Atlanta, inda Perry ya bude nasa gidan wasan. [[Janet Jackson]], Sharon Leal, Jill Scott, da Tasha Smith sun fito a fim din. Fim din Perry na 2008, ''Meet the Browns'', wanda aka saki a ranar 21 ga Maris, an buɗe shi a wuri mai numba 2 tare da dalar Amurka 20.1 miliyan karshen mako babban. ''The Family That Preys'' a ranar 12 ga Satumba, 2008, kuma ya sami ribar dalar Amurka 37.1 miliyan.
''An kuma bude Madea Goes to Jail'' a lamba ta daya a ranar 20 ga Fabrairun shekarar 2009, wanda ya sami dalar Amurka miliyan 41 kuma ya zama buɗewa mafi girma har zuwa yau. Wannan shine fim na bakwai na Perry tare da Lionsgate Entertainment. Dangane da bukatar darekta JJ Abrams, kuma a cikin 2009, Perry yana da ƙaramin matsayi a matsayin babban kwamandan Starfleet Academy Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'', wanda aka buɗe a ranar 8 ga Mayu. Wannan shine fim din sa na farko a wajan ayyukan nasa. Perry na gaba ya rubuta, ya bada umarni, kuma yayi tauraro a cikin ''I Can Bad Bad All By Myself'' (2009), fim ɗin da aka tsara game da halayensa na Madea. Wannan shine fim na takwas na Perry kuma shima ya zama na ɗaya a ofishin akwatin. A cikin shekarar 2009, Perry ya haɗu tare da Oprah Winfrey don gabatar da ''Precious,'' fim ɗin da ke kan littafin ''Tura'' na Sapphire . ''Me Ya Sa Na Yi Aure Kuma?'', cigaban littafin ''Me Yasa Nayi Aure?'', an buɗe shi a cikin wasan kwaikwayo a ranar 2 ga Afrilun shekarar 2010. Ya fito da [[Janet Jackson]], Cicely Tyson, Louis Gossett Jr., Jill Scott, da Malik Yoba . Fim din ya samu $ 60 miliyan a cikin gida, tare da dalar Amurka 29 miliyan suka yi a ƙarshen mako.
Perry ya jagoranci fim din Ntozake Shange na choreopoem na ''1975 Don 'Yan Mata Masu Launi Wadanda Suka Yi La'akari da Kashe Kansu Lokacin da Bakan Gizo Yake Enuf'', wanda aka fito da shi a sinimomi 5 ga Nuwamban shekarar 2010. <ref>[https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=124459269 "More Than 'Madea': Tyler Perry Changes Course"], ''[[All Things Considered]]'', March 8, 2010.</ref> Ya bayyana a cikin wasan kwaikwayon wasan kwaikwayon na ''Man Farin Ciki'', wanda ya zagaya Amurka a matsayin wasan kwaikwayo kuma aka sake shi azaman fim a cikin shekarar 2011, wanda aka rubuta, ya jagoranta kuma ya jagoranci Perry. Fim ɗin fim ɗin ''Madea's Big Happy Family'' raked a cikin $ 25.8 na Amurka miliyan a ofishin akwatin, suna daukar matsayi na biyu. Fim din Perry na gaba tare da Lionsgate ya kasance ''Ayyuka Masu Kyawu'', wanda a ciki Perry ke taka rawar gani Wesley Deeds. ''Kyawawan Ayyuka'' fim ne na wasan kwaikwayo na soyayya da aka rubuta, wanda aka shirya shi, kuma yayi fim ɗin Perry. An saki fim din a ranar 24 ga Fabrairu, 2012. Shi ne fim na goma na goma sha ɗaya waɗanda Perry ya shirya kuma ya fito a ciki. Fim ɗin ya sami darajar kashi 29% ta mai tattara abubuwan tumatir da aka ottenauke da shi kuma aka buɗe shi tare da ofishin akwatin dalar Amurka miliyan 15.5. Fim din kuma ya hada da Thandie Newton, Rebecca Romijn, Gabrielle Union, Eddie Cibrian, Jamie Kennedy, Phylicia Rashad, da sauransu.
{{As of|June 2011}}, Perry's films had grossed over US$500 million worldwide. Perry's ''[[Kariyar Shaida ta Madea|Madea's Witness Protection]]'', his seventh film within the Madea franchise, was released on June 29, 2012.
Perry ya karbi matsayin James Patterson na Alex Cross daga Morgan Freeman don wani sabon fim a cikin jerin, mai taken ''Alex Cross'' . An bude fim din a ranar 19 ga Oktoban shekarar 2012, kuma ya samu yabo daga masu suka da kuma masu kallo kan rawar da ya taka. Ayyukansa sun sami hankalin darekta David Fincher, wanda daga baya ya saka Perry a cikin fim ɗin 2014 mai ban sha'awa ''Gone Girl'', tare da [[Ben Affleck]], Rosamund Pike, da Neil Patrick Harris .
Perry ya fitar da fim dinsa na goma sha uku, ''Gwaji: Ikirari na Mai Ba da Shawara'' Kan Auren (dangane da wasansa na 2008 mai suna ɗaya) a ranar 29 ga Maris, 2013. Fim din ya kunshi Lance Gross, Jurnee Smollett, Brandy Norwood, Robbie Jones, Vanessa L. Williams, da Kim Kardashian . Ya samar da ''Tyler Perry Presents Peeples'', wanda aka fitar a ranar 10 ga Mayu, 2013. Ya koma babban allo tare da ''A Madea Kirsimeti'', wanda aka fitar a ranar 13 ga Disamban shekarar 2013. Perry ne ya ba da umarnin fim ɗin ''The Single Moms Club'', wanda aka buɗe a ranar 14 ga Maris, 2014. Fim dinsa mai rai na farko mai suna ''Madea's Tough Love'' an sake shi akan DVD Janairu 20, 2015. A cikin shekarar 2016, Perry ya taka rawa masanin kimiyyar Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles: Daga cikin Inuwa'' . A tsakiyar Janairu 2016, Perry ya fara yin fim dinsa na goma sha bakwai, kuma na tara a cikin ƙididdigar Madea, ''Boo!'' ''A Madea Halloween'' . An saki fim din a ranar 21 ga Oktoba, 2016. A ci gaba, ''Boo 2!'' ''An fito da Halloween na Madea'', a watan Oktoban shekarar 2017. Perry, tare da Oprah Winfrey, sun ba da muryarsa a fim dinsa na farko mai dauke da kwamfuta, mai suna ''The Star'', wanda ya danganci haihuwar Yesu . Picturesaddamar da Hoton Hotuna na Sony, an fitar da fim ɗin a ranar 17 ga Nuwamban shekarar 2017.
==== Hadin gwiwar fina-finai da rarrabawa ====
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070615 (15370346222).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Fim din Perry an haɗa shi tare kuma an rarraba shi ta Lions Gate Entertainment ; yana riƙe da cikakken ikon mallakar haƙƙin mallaka a ƙarƙashin sunan kamfanoni Tyler Perry Films, kuma yana sanya sunan a gaban duk taken. Fim ɗin Perry sun ga iyakantaccen sakewa a wajen Arewacin Amurka, amma a cikin Mayu 2010, Lionsgate ya ba da sanarwar shirye-shiryen fara sakin fim ɗinsa a Ingila.
=== Shirye-shiryen talabijin ===
Perry ya samar da sitcom din ''Tyler Perry's House of Payne'', wanda ya kwashe yanayi 8 daga 21 ga Yuni, 2006, zuwa 10 ga Agusta 2012 Jerin sun biyo bayan gidan [[Afirkawan Amurka|Ba'amurke Ba'amurke ne]] mai tsara kakanni uku. Nunin ya nuna yadda 'yan uwa suka yi gwagwarmaya, gwagwarmaya ta gaskiya tare da imani da soyayya. Nunin ya gudana a cikin bazarar shekarar 2006 a matsayin mai nuna matuƙin jirgin sama 10. Bayan nasarar matukin jirgin sama, Perry ya sanya hannu kan dalar Amurka 200 miliyan, yarjejeniyar kashi 100 tare da TBS . A ranar 6 ga Yunin shekarar 2007, aukuwa biyu na farko na ''Gidan Payne na Tyler Perry sun'' gudana a TBS. Bayan karɓar manyan ƙimomi, ''Gidan Payne ya'' shiga ƙungiyar watsa shirye-shirye . An buga Reruns har zuwa Disamba 2007 kafin fara kakar wasa ta biyu. Perry ya kuma rubuta, ya ba da umarni kuma ya samar da sitcom ''Gana da Browns'', wanda aka fara shi a TBS a ranar 7 ga Janairu, 2009 kuma ya ƙare a Nuwamba 18, 2011.
==== Mallaka da haɗin gwiwa tare da Oprah ====
On October 2, 2012, Perry struck an exclusive multi-year partnership with Oprah Winfrey and her Oprah Winfrey Network (OWN). The partnership was largely for the purposes of bringing scripted television to OWN, Perry having had previous success in this department.
''Tyler Perry's Zai Fi Kyau ko Mafi Muni'', dangane da fina-finansa ''Me Ya Sa Na Yi Aure?'' kuma ''Me yasa Na Yi Aure kuma?'', wanda aka fara akan TBS a ranar 25 ga Nuwamban shekarar 2011. TBS ta soke jerin ne a watan Fabrairun 2013 amma kamfanin ta OWN ya sake farfado da shi a karo na uku, wanda ya fara a ranar 18 ga Satumba, 2013.
Perry kuma yana da wasu sabbin jerin talabijin guda biyu wadanda aka nuna akan KASAN: wasan kwaikwayo na sabulu mai tsawon awa / wasan kwaikwayo ''The Haves da waɗanda basu'' da lada da sitcom ''Taunar Maƙwabcinku'' . ''Haves da wadanda basu da labari sun'' fara ne a ranar 28 ga watan Mayun shekarar 2013, yayin da ''maƙwabcin Loveaunar ku ya'' fara a ranar 29 ga Mayu, 2013. An bayar da rahoto a ranar 29 ga Mayu, 2013 cewa ''The Haves da Ba su da setaƙa sun'' kafa sabon rikodin don OWN, inda suka ci mafi girman ƙima a jere don jerin farko a kan hanyar sadarwa. ''Taunar Maƙwabcinku ta'' zira kwallaye na biyu mafi girma na kyauta don jerin shirye-shirye a kan KASHE, a bayan ''The Haves da Ba su da Labaru;'' duk da haka, ''Taunar Maƙwabcin ku'' ta ragu sosai a cikin ƙididdiga yayin da ''<nowiki/>'Have the and Have Nots''' ya ci gaba da ƙaruwa da ƙimantawa. A ranar 4 ga Fabrairu, 2014, ''The Haves da basu da Nots'' sun shigo a matsayin shirin da aka fi kallo a duk gidan talabijin na dare. A ranar 11 ga Maris, 2014, wani yanayi na 2 na ''Haves da Ba su da Baƙi sun'' kafa rikodin ABU lokacin da ya ci ƙima mafi girma a tarihin hanyar sadarwa. Rikodin rikodin ya kawo masu kallo miliyan 3.6, wanda ya zarce miliyan 3.5 da suka saurara don ''tattaunawar Next Oprah'' tare da Bobbi Kristina wanda shine mafi kyawun kallo na hanyar sadarwa.
A ranar 9 ga Janairun shekarar 2014, a matsayin wani ɓangare na ci gaba da haɗin gwiwa na Perry tare da OWN, cibiyar sadarwar ta ba da umarnin jerin rubutattun rubuce-rubuce na huɗu (da na huɗu na Perry) dangane da fim ɗin fasalin, ''Singleungiyar Iyaye Maɗaukaki'', da ake kira ''Idan vingaunar Ku Ba Ta da Laifi'' . Jerin wasan kwaikwayo na tsawon awa daya ya fara ne a ranar 9 ga Satumbar, 2014.
==== Tyler Perry Studios ====
A cikin shekarar 2015, Perry ya sami tsohon sansanin sojan mai suna acre 330 wanda ke Fort McPherson wanda ke [[Atlanta]], wanda ya canza shi zuwa situdiyo. An yi amfani da dakunan daukar hoto don yin fim din HBO Films / OWN fim na ''Rayuwar Mutuwa na Henrietta Rashin'', kuma a halin yanzu ana ci gaba da amfani da shi don jerin talabijin ''The Walking Dead'' . murabba'in kafa dubu hamsin na shafin an sadaukar da shi ne ga tsayayyun saituna, gami da kwatankwacin zauren otal, irin na [[White House|Fadar White House]], gida mai girman murabba'in kafa dubu 16,000, otal mai arha mai arha, filin shakatawa, da kuma ainihin abincin dare na 1950s wanda aka sake ƙaura daga wani gari mai nisan mil 100 nesa; Hakanan yana ɗaukar matakan sauti 12 waɗanda aka ambata bayan ƙwararrun Ba'amurke-Amurkawa a masana'antar nishaɗi. Babban fim din Marvel, ''Black Panther'', shine na farko da aka fara yin fim a daya daga cikin sabbin matakai a Tyler Perry Studios kamar yadda Tyler Perry ya sanar da kansa ta shafinsa na Instagram a ranar 19 ga Fabrairun shekarar 2018.
Tyler Perry Studios ɗayan ɗayan manyan fina-finai ne a cikin ƙasar kuma ya kafa Tyler Perry a matsayin Ba'amurken Ba'amurke na farko da ya mallaki babban ɗakin fim. <ref>https://www.nytimes.com/2019/10/02/movies/tyler-perry-atlanta.html</ref>
==== ViacomCBS ====
A ranar 14 ga Yunin shekarar 2017, Perry ya sanya hannu kan wata yarjejeniya ta dogon lokaci tare da Viacom (yanzu ViacomCBS ) don aukuwa 90 / shekara na wasan kwaikwayo na asali da jerin ban dariya. Hakanan Viacom zai kasance yana da haƙƙoƙin rarrabawa ga gajeren abun cikin bidiyo da kallo na farko game da ra'ayoyin fim (fim na farko daga wannan yarjejeniyar shine Wawancin Kowa ). Yarjejeniyar TV ta fara faduwar 2019 tare da Oval, Sistas da BET + (sabon sabis ne mai gudana) wanda aka gabatar dashi tare da ƙimanta ƙarfi don BET . <ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/14/arts/television/viacom-poaches-tyler-perry-from-oprah-winfreys-network.html Viacom poaches Perry] Retrieved June 15, 2017.</ref>
=== Littattafai ===
[[File:Tyler_Perry.jpg|thumb| Perry a wani littafin sa hannu a cikin 2006]]
Littafin farko na Perry, ''Kada Ka sanya Mace Baƙin Cire Earan Kunnenta: Sharhin Bayanai na Madea akan Loveauna da Rayuwa'', ya bayyana a ranar 11 ga Afrilu, 2006. Littafin ya sayar da kwafi 30,000. Hardcover ya kai lamba ta daya akan jerin masu Sayarwa Mafi Kyawu <nowiki><i id="mwAac">na New York Times</i></nowiki> kuma ya kasance cikin jerin makonni 12. An zabe shi a matsayin Littafin Shekara, Mafi Kyawun Littãfi a shekarar 2006 Quill Awards .
Littafinsa na biyu, ''Mafi Girma Yana jira'', an buga shi a ranar Nuwamba 14, 2017. Ya fara aiki a lamba 5 akan jerin mafi kyawun mai siyarwa ''na New York Times.''
== Ayyuka na doka ==
=== Kungiyoyin Marubuta na Amurka, Yamma ===
Ildungiyar Marubuta ta Amurka, Yamma ta gabatar da tuhumar ba da aikin kwadago ga Hukumar Kula da Laboran kwadago ta Kasa (NLRB), suna zargin cewa kamfanin samar da Perry, Tyler Perry Studios, ya kori marubuta huɗu ba bisa ƙa'ida ba a cikin Oktoba 2008 don ramuwar gayya don su da ke ƙoƙarin samun kwangilar ƙungiyar. An sasanta rikicin bayan wata ɗaya daga baya, lokacin da Tyler Perry Studios ya yarda ya zama mai sanya hannu a WGA.
=== Harajin Kuɗi na Mo ' ===
A farkon shekarar 2009, Perry ya yi barazanar ɗaukar doka a kan Mo 'Money Taxes, wani kamfanin shirya haraji wanda ke zaune a Memphis, Tennessee, don gudanar da gidan Talabijin wanda ya ji cewa ya ɓata aikinsa, musamman ''Madea Goes zuwa Kurkuku'' . Tallan yana dauke da wani babban Caucasian namiji (John Cowan) a cikin jan hankali, mai suna "Ma'Madea". An bar tallan da ke yin laifi daga yawo. <ref>Griffin, Dee. </ref>
== Yanayin aiki ==
=== Sukar ===
Duk da yabon Perry a 2006, darekta Spike Lee ya soki aikinsa a 2009, yana mai cewa "Ya kamata a bar kowane mai zane ya ci gaba da ayyukansu na fasaha amma har yanzu ina tunanin akwai abubuwa da yawa a yau wanda shine 'coonery buffoonery'." Lokacin da aka tambaye shi ko nasarar da Perry ta samu a tsakanin bakar fata ya samo asali ne daga bai wa bakar fatar Amurka abin da suke so, Lee ya amsa, "Hoton yana da damuwa."
A wata budaddiyar wasika da ya aika wa Perry a Rediyon Jama'a na Kasa, 'yar jaridar Jamilah Lemieux, yayin da take gode wa Perry saboda "bai wa bakar fata aiki a gaban kyamara da bayanta," ya kuma soki abubuwan da yake nunawa na ''haduwa da Browns'' da ''Gidan Payne'' . A cikin wasikarta, ta bayyana cewa "duka nune-nunenku suna dauke da tsofaffin ra'ayoyi na buffoonish, baƙar fata maza da ke da hankali, da baƙar fata mata." Duk da yake ta lura da aikinsa saboda abin dariya da kuma "kyawawan sakonni masu nuna kimar kai, kauna da girmamawa," daga baya ta nuna takaicin cewa Ba'amurkan Ba'amurke "an ciyar da su iri iri na kanmu a kai a kai saboda suna sayarwa." Lemieux ya yi watsi da sanannen halayensa na Madea, yana mai cewa "Ta wurinta, ƙasar ta yi wa ɗayan mahimman membobin baƙar fata dariya: Uwar Masoyi, ƙaunataccen sarki. . . . Iyayenmu mata da kakanninmu sun cancanci fiye da haka. " Yayin da ta nuna godiya ga Perry saboda watsi da maganganun masu sukar, Lemieux ya yi iƙirarin cewa "yawancin bakaken fata sun nuna wasu halaye iri ɗaya game da aikinku waɗanda fararen farar fata suke da shi," kuma ta bukace shi da "ya daina watsar da masu sukar a matsayin masu ƙiyayya da fahimta cewa baƙar fata na buƙatar sabbin labarai da sabbin masu ba da labari. "
A ranar 6 ga Janairu, 2020, Perry ya sanya bidiyo a [[Instagram]] inda ya bayyana cewa baya amfani da dakin marubuta don fina-finai da shirye-shiryen TV kuma ya fi son rubuta aikin nasa da kansa. Perry ya sami suka daga wurare daban-daban da kuma adadi a cikin nishaɗi saboda ƙin ba da dama ga marubutan baƙi masu zuwa. Daga baya a waccan watan, Perry ya amsa a cikin wata hira ta hanyar bayyana cewa ya fuskanci matsaloli yayin aiki tare da duka marubutan WGA da marubuta marasa kungiya. Ya yi iƙirarin cewa marubutan WGA za su gabatar da "rubutun da ke buƙatar sake rubutawa domin a biya su sau da yawa." Ya kuma ce marubutan da ba na kungiya ba sun yi gwagwarmaya don cimma mizanai na inganci kuma ya ce "bai ji dadin kowane irin rubutu da suka rubuta ba" saboda "ba sa magana da murya."
==== Amsa ====
A watan Oktoba na shekara ta 2009, yayin wata ''hira ta Mintuna 60'', an karanta Perry a cikin maganganun Spike Lee game da aikinsa kuma ya ba da amsa, "Ina so in karanta wannan [suka] ga mai sona. . . . Wannan abin yana bani haushi. Abun wulakanci ne. Hali ne irin wannan wanda ke sa Hollywood tunanin cewa wadannan mutanen ba su wanzu, kuma shi ya sa babu wani abu da yake magana da su, yana magana da mu. " Perry ya kuma bayyana cewa "duk waɗannan haruffa baƙi ne - kwance damara, da fara'a, ba da dariya. Zan iya mari Madea a kan wani abu kuma in yi magana game da Allah, soyayya, imani, gafara, dangi, kowane daga wadannan. ” A cikin hira da Hip Hollywood, Perry ya amsa maganganun Spike Lee ta hanyar gaya masa cewa "ka shiga lahira."
=== Amincewa ===
Aikin Perry ya sami yabo daga Oprah Winfrey, wacce ta haɗu da Perry wajen inganta fim ɗin Lee Daniels ''Precious'' (2009). Ta gaya wa mai tambayoyin, "Ina tsammanin [Perry] ta girma ne da ƙarfi, baƙar fata mata. Kuma da yawa daga abin da yayi yana da gaske a bikin wannan. Ina tsammanin abin da Madea yake da gaske shine: tattara dukkanin waɗannan baƙar fata mata masu ƙarfi waɗanda na sani kuma wataƙila ku ma haka? Don haka abin da ya sa yake aiki shi ne saboda mutane suna ganin kansu ”
Goldie Taylor, na The Grio da MSNBC, sun bayyana a cikin 21 ga Afrilu, 2011 NPR ''Duk Abubuwan Da Aka Yi'' Hira da su game da masu sauraren niyyar Perry: "Ba na tsammanin Tyler Perry yana magana da Touré . Ba na tsammanin yana magana da ni, amma na san yana magana ne kai tsaye da mahaifiyata, da kanwata, da kawuna kuma yana ganawa da su a lokacin da suke bukata, kuma hakan shi ne abin da zane-zane da shirya fim suke. ”
A cikin ''editansa na Huffington Post'', masanin zamantakewar al'umma Shayne Lee ya lissafa Perry daga cikin fitattun jaruman fina-finai na zamani.
=== Kyaututtuka da izgili ===
A cikin ''Ba'amurke Uba!'' fim din " Fassara Kudan zuma Baby na ", da gangan Steve Smith ya yi kuskuren rubuta kalmominsa a cikin kudan zuma don nuna soyayyarsa ga Akiko (wanda shi ma yake takara), maimakon haka ya rubuta bazuwar Tyler Perry da fim din Madea.
Perry ya kasance tauraron ''Kudu'' ta Kudu a cikin Sa'a kashi na goma sha biyar " Funnybot ". An ba shi lambar yabo ne saboda "Mai wasan barkwanci Mai yuwuwa ya je ya karbi lambar yabo ta barkwanci" kuma bakake a cikin lamarin, Token Black da [[Barack Obama|Shugaba Obama]], sun nuna rashin yardarsu cewa ba za su iya daina kallon fiminsa ba da ba shi kuɗi . A ƙarshen labarin, Perry, kamar yadda Madea, aka binne shi kuma an saka shi cikin ƙarfe tare da sanarwar Obama, "Ina mai farin cikin sanar da cewa mafi girma barazana ga 'yan adam yanzu ta tafi har abada. An yi adalci. ”
Tyler Perry kamar yadda Madea aka sanya a cikin parodied a cikin ''The Boondocks'' episode " Dakata ", a cikin abin da wani siririn ɓarnataccen sigar Perry mai suna Winston Jerome ta taka rawa irin ta Madea da ake wa lakabi da "Ma Dukes." Waƙar tana da halin "Ma Duke" wanda ke tafiyar da al'adun ɗan luwaɗi.
Tyler Perry shima an kashe shi a cikin wasan kwaikwayo na ''<nowiki/>'Cleveland Show'' ' "Gurasar godiya ta ruwan goro"{{Ana bukatan hujja|date=January 2020}} wanda Auntie Momma da gaske shine Donna Tubbs Uncle Kevin. A wani labarin kuma, Donna ta karɓi kwalbar giya da ake kira "Tyler Perry Presents Wine", wasa a kan taken fim ɗinsa.
== Rayuwar mutum ==
Perry [[Kiristanci|Kirista ne]] . Ya zama abokan kirki tare da [[Janet Jackson]], [[Will Smith]] da Oprah Winfrey . Yawancin batutuwan da ke cikin aikin nasa suna nuna tiyoloji da halayyar zamantakewar da ke nuna al'adar cocin baƙar fata, kamar abubuwan da suka faru a duka matakansa da aikin allo waɗanda ke nuna saitunan coci da salon bautar da aka saba samu a majami'un Amurkawa galibi na Afirka, gami da baje kolin kiɗan bishara da masu fasaha.
A 2007, Perry ya sayi kadada 17 a cikin unguwannin Paces na Buckhead, [[Atlanta]] . A watan Mayun 2016, ya sayar da gidan kan dala miliyan 17.5, ya kuma rufe babbar yarjejeniya da aka taba yi don gida mai zaman kansa a babban birnin Georgia. A cikin 2013, kamfaninsa, ETPC LLC, an saya kusan {{Convert|1100|acre|km2}} a cikin New Manchester, yankin [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]] na Douglas County, Georgia .
A ranar 20 ga Yulin 2009, Perry ya dauki nauyin yara 65 daga wani sansanin kwana na [[Philadelphia]] don ziyartar Walt Disney World, bayan ya karanta cewa wani gidan wasan ninkaya na kewayen birni, Kwalejin Swim Club da ke Huntingdon Valley, Pennsylvania, ya guje su. Ya rubuta a shafinsa na yanar gizo, "Ina so su sani cewa duk wani aikin mugunta da wasu mutane za su jefa maka, akwai wasu miliyoyin da za su yi musu wani abu na alheri."
A ranar 8 ga Disamba, 2009, mahaifiyar Perry, Willie Maxine Perry, ta mutu tana da shekara 64, bayan rashin lafiya. <ref>[http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2009/12/tyler-perrys-mother-dies-at-64-she-inspired-his-madea-character.html "Tyler Perry's mother dies at 64; Willie Maxine inspired Madea character"]. </ref> Yana zaune kuma yana aiki a kudu maso yammacin Atlanta inda yake aiki da fim din Tyler Perry da kuma gidan talabijin. A watan Agusta 2010, an bayar da rahoton cewa ya sayi Dean Gardens, wani yanki mai girman kadada 58 a yankin Atlanta na Johns Creek . Ya warwatsar da ke da {{Convert|32000|sqft|m2}} katafaren gida da shirya, amma ba a gina shi ba, sabon, gida mai mahalli akan dukiyar. <ref>Katherine Q. Seelye, [https://www.nytimes.com/2010/08/22/us/22house.html?hp=&pagewanted=all "In Georgia, a Megamansion is Finally Sold"], ''[[New York Times]]'', August 22, 2010.</ref> <ref>Michelle E. Shaw, [http://www.ajc.com/business/tyler-perry-to-build-594061.html "Tyler Perry to build home in Johns Creek"], ''[[Atlanta Journal-Constitution]]'', August 18, 2010.</ref>
A Nuwamba 30, 2014, abokin aikin Perry Gelila Bekele ya haifi ɗansu. <ref>Webber, Stephanie (December 4, 2014). </ref> <ref>Michaud, Sarah (December 4, 2014). </ref> A Disamba 2020, Perry ya sanar da cewa shi ya kasance wani guda turuzu .
A watan Satumba na 2017, Perry ya sayi gida a cikin Mulholland Estates, ƙofar gari a cikin Los Angeles.
Perry yana da kayan hutu a cikin Wyoming da Bahamas.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359.jpg|thumb|Tyler Perry]]
A ranar 7 ga Maris, 2021, Yarima Harry, Duke na Sussex da Meghan, Duchess na Sussex a bainar jama'a sun bayyana a cikin hirar talabijin ''Oprah tare da Meghan da Harry'' cewa Perry ta samar da tsaro da tsaro na farko har tsawon watanni uku wanda ya ba ma'auratan damar yin ƙaura daga Kanada zuwa California cikin aminci a cikin Maris 2020, biyo bayan janyewar kariya daga masarautar Burtaniya.
== Filmography ==
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Year
! rowspan="2" |Play
! colspan="5" class="unsortable" |Credited as
|-
! style="width:65px;" |Director
! style="width:65px;" |Writer
! style="width:65px;" |Producer
! style="width:65px;" |Actor
!Role
|- style="text-align:center;"
|1998
| style="text-align:left;" |''I Know I've Been Changed''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Joe
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''Woman, Thou Art Loosed!''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |"The Rent Man"
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''I Can Do Bad All by Myself''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2000
| style="text-align:left;" |''Behind Closed Doors''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2001
| style="text-align:left;" |''Diary of a Mad Black Woman''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Daddy Charles / Madea
|- style="text-align:center;"
|2002
| style="text-align:left;" |''Madea's Family Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2003
| style="text-align:left;" |''Madea's Class Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Dr. Willie Leroy Jones / Madea
|- style="text-align:center;"
|2004
| style="text-align:left;" |''Why Did I Get Married?''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2005
| style="text-align:left;" |''Meet the Browns''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |Madea (voice only)
|- style="text-align:center;"
|2006
| style="text-align:left;" |''Madea Goes to Jail''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2007
| style="text-align:left;" |''What's Done in the Dark''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2008
| style="text-align:left;" |''The Marriage Counselor''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2009
| style="text-align:left;" |''Laugh to Keep from Crying''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2010
| style="text-align:left;" |''Madea's Big Happy Family''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''A Madea Christmas''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''Aunt Bam's Place''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''I Don't Want To Do Wrong''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''The Haves and the Have Nots''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''Madea Gets a Job''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2013
| style="text-align:left;" |''Madea's Neighbors from Hell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2014
| style="text-align:left;" |''Hell Hath No Fury Like a Woman Scorned''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2015
| style="text-align:left;" |''Madea on the Run''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2019
| style="text-align:left;" |''Madea's Farewell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align: left;" |Madea
|}
=== Aikin talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Shekara
! rowspan="2" | Nuna
! colspan="5" class="unsortable" | An ba da matsayin
|-
! style="width:65px;" | Darakta
! style="width:65px;" | Marubuci
! style="width:65px;" | Mai tsarawa
! style="width:65px;" | Mai wasan kwaikwayo
! Matsayi
|- style="text-align:center;"
| 2007–2012; 2020 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Gidan Payne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2009–2011
| style="text-align:left;" | ''Haɗu da Browns'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2011– 2017
| style="text-align:left;" | ''Mafi Alkhairi ko Mafi sharri'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Da Haves da da Ba su da'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013–2017
| style="text-align:left;" | ''Kaunaci Makwabcinka'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2014–2020
| style="text-align:left;" | ''Idan Son Ka Kuskure ne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016–2017
| style="text-align:left;" | ''Ya Kusa Kusa da Gida'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016
| style="text-align:left;" | ''Assionaunar: New Orleans'' | {{No}}| {{No}}| {{No}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Mai watsa shiri / Mai ba da labari
|- style="text-align:center;"
| 2018
| style="text-align:left;" | ''<nowiki/>'Yan Paynes'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Oval'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Sistas'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Saurayi Dylan'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Marasa hankali'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Bruh'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Taimakawa Rayuwa'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2021
| style="text-align:left;" | ''Duk Mutanen Sarauniya'' | {{No}}| {{No}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|}
== Aikin mataki ==
== Amincewa ==
== Duba kuma ==
* Tyler Perry Studios
* Bacewar Terrance Williams da Felipe Santos - Tyler Perry ya bayar da tukuicin $ 200,000 ga duk wanda ya samu labarin lamarin kuma ya yi aiki don ganin an tallata lamarin.
== Bayani ==
== External links ==
* {{Official website|http://www.tylerperry.com/}}
* {{IMDb name|1347153}}
* {{AllMovie name|403164}}
* {{Rotten Tomatoes person|tyler_perry}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
l1m4cluqsqimyeqfk331qsqc1fn89ef
968872
968858
2026-10-17T22:07:53Z
Nura Bello
24854
968872
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Tyler Perry Interview 2016.jpg|thumb|Masanin finah finai]]
'''Tyler Perry''' (an haife shi ne da sunan '''Emmitt Perry Jr''' .; sha uku (13) ga watan Satumba, a shekarar 1969) ɗan fim ɗin Amurka ne, darekta, furodusa, kuma marubucin allo. A cikin shekarar 2011, ''Forbes ya'' lissafa shi a matsayin mutumin da aka fi biya kuɗi a cikin nishaɗi, yana samun dalar Amurka miliyan130 tsakanin Mayun shekarar 2010 da Mayu 2011.
Perry ya kirkira kuma ya kasance yayi a matsayin Media, Fina-Finan Perry sun bambanta da salo daga dabarun yin fim na gargajiya don samfuran fim na wasan kwaikwayo. Yawancin fina-finan wasan kwaikwayo na Perry an daidaita su daga baya a zaman fina-finai masu fasali.
Perry ya rubuta kuma ya gabatar da wasan kwaikwayo da yawa a lokacin shekarar 1990s da kuma farkon shekarar 2000s. Perry ya haɓaka jerin shirye-shiryen telebijin da yawa, musamman gidan ''Tyler Perry na Payne'', wanda ya yi tsayi na tsawon shekaru takwas a TBS daga watan Yuni 21, 2006 zuwa 10 ga Agustan shekarar 2012. A ranar 2 ga Oktoba, 2012, Perry ya kulla kawance da Oprah Winfrey Network . Haɗin gwiwar ya kasance galibi don kawo takaddun talabijin zuwa OWN, dangane da nasarar da Perry ya samu a wannan yankin. Perry ya kirkiro jerin rubutattun abubuwa da yawa don hanyar sadarwar, ''The Haves da kuma Have Nots'' sun kasance gagarumar nasara. ''The Haves da kuma Have Nots'' ya bawa OWN mafi girman kididdiga zuwa yau kamar yadda na 2014, tare da jerin kuma akai ma taken "daya daga cikin manyan nasarorin labarai na OWN tare da yawan mako-mako na nishaɗin sabulu, cike da cin amana na yau da kullun, al'amuran da magudi."
Perry ya kuma yi aiki a fina-finan da ba shi ya bayar da umarni ba ko kuma ya samar da kansa, ciki har da Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'' (2009), dan wasan da a kai ma lakabi a cikin ''Alex Cross'' (2012), Tanner Bolt a ''Gone Girl'' (2014), Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles : Out of the Shadows'' (2016) da Colin Powell a Vice (2018).
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070754 (15372927985).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Perry yana cikin [[Time 100|mutane 100 da sukafi tasiri wanda aka wallafa a mujallar Time]] a shekarar 2020. A cikin 2020, an ba Perry lambar yabo ta Gwamnoni daga kyaututtukan Emily Primetime, kuma a shekara mai zuwa, ya kuma karɓi kyautar Jean Hersholt ta jin kai daga lambar yabo ta Academy.
== Rayuwar farko ==
An kuma haifi Perry Emmitt Perry Jr. a New Orleans, Louisiana, ɗan Willie Maxine Perry ( née Campbell) da Emmitt Perry Sr., wanda ya kasance masassaƙi ne. Yana da yan uwa guda uku. Perry ya taba fada sau ɗaya cewa amsar mahaifinsa ga komai ita ce "ka doko shi daga cikinka". Yayinda yake yaro, Perry ya taba yin ƙoƙari ya kashe kansa don ƙoƙarin tserewa azabtarwan mahaifinsa. Sa banin mahaifinsa, mahaifiyarsa tana kai shi coci kowane mako, inda yake jin wata mafaka da gamsuwa. A lokacin yana dan shekara 16, yasa an canza sunansa na farko bisa doka daga Emmitt zuwa Tyler a ƙoƙarin nisantar da kansa da mahaifinsa.
Shekaru da yawa bayan haka, bayan ganin fim din ''Precious'', an motsa Perry inda ya bayyana a karon farko cewa mahaifiyar abokinsa ta taba yin lalata dashi yana dan shekara 10; <ref>[http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/10/06/tyler.perry.abuse.precious/ "Tyler Perry recounts childhood abuse on Web site"]. </ref> wasu mutane uku sun taba yin lalata dashi tun kafin wannan kuma daga baya ya fahimci cewa mahaifinsa yayi lalata da abokinsa. Wani gwajin DNA da Perry yayi ya nuna cewa Emmitt Sr. ba shine cikakken mahaifin Perry na asalin jini ba.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359 (cropped).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Duk da yake Perry bai kammala makarantar sakandare ba, ya sami GED . A farkon shekarunsa na 20, yana kallon wani shiri na ''The Oprah Winfrey Show'', ya ji wani yana bayanin tasirin da rubutu zai iya yi a wasu lokuta, wanda zai ba marubucin damar magance nasa matsalolin. Wannan sharhi ya ba shi damar yin amfani da kansa ga aikin rubutu. Ba da daɗewa ba ya fara rubuta wasu wasiƙu zuwa ga kansa, wanda ya zama tushen waƙar kiɗan ''I Know I've Been Changed'' .
== Ayyuka ==
=== Mataki ===
A wajajen shekarar 1990, Perry ya koma [[Atlanta]], inda shekaru biyu daga baya ''I Know I've Been Changed'' aka fara yin shi ne a gidan wasan kwaikwayo na gari, wanda dan shekara ashirin da biyu (22) wato Perry ya biya da kudinsa $12,000 wanda ya tara a matsayin kudin ceton rai. Wasan ya hada da jigogin kirista na yafiya, mutunci, da kimar kai, yayin magance matsaloli kamar cin zarafin yara da iyalai marasa karfi. Da farko waƙar ta karɓi liyafar "less than stellar" kuma ta kasance an samu gazawar kuɗi. Perry ya nace, kuma a cikin shekaru shida masu zuwa ya sake rubuta waƙar maimaitawa, kodayake ra'ayoyin rashin ci gaba sun ci gaba. A shekarar 1998, yana da shekaru 28, ya sami nasarar sake sanya wasan sannan ya sake sanya shi a Atlanta, da farko a House of Blues, sannan a gidan wasan kwaikwayo na Fox . Perry ya ci gaba da ƙirƙirar sabbin wasannin kwaikwayo, yana zagayawa tare da su akan abin da ake kira " Chitlin 'Circuit " (wanda yanzu ake kira da "kewayen gidan wasan kwaikwayo na birni") da haɓaka manyan ɗimbin mutane, masu ba da gaskiya tsakanin Ba'amurken Baƙin Amurka masu sauraro. A 2005, ''Forbes ta'' ruwaito cewa ya sayar "fiye da $ 100 miliyan a tikiti, $ 30 miliyan a bidiyo nashi da kimanin dala 20 miliyan a cikin kayan kasuwa ", da kuma" nunin 300 da yake gabatarwa kowace shekara suna samun kusan mutane 35,000 a mako ".
=== Aikin fim ===
Perry ya ɗaga dalar Amurka miliyan 5.5 a wani ɓangare daga tallan tikitin wasan kwaikwayon da aka gabatar don ɗaukar fim ɗin sa na farko, Diary of Mad Black Woman, wanda ya ci gaba zuwa dala miliyan 50.6 a cikin gida, yayin da ya sami ƙimar amincewa 16% a fim ɗin sake duba shafin yanar gizo Rataccen Tumatiri. Perry ya fara fitowa a matsayin mai bada umarni a fim din sa na gaba, wanda ya dace da haduwar dangin Madea, kuma ya jagoranci duk wasu fina-finai na Madea da zasu biyo baya. A karshen makon da ya gabata, 24 zuwa 26 ga Fabrairu, 2006, Taron dangin Madea ya buɗe a lamba ta ɗaya a ofishin akwatin da dala miliyan 30.3. Daga karshe fim din ya samu dala miliyan 65. Perry da abokan aikin sa sun tallata fim din ne a Oprah Winfrey Show. Kamar yadda yake tare da Diary, kusan duk kuɗin da aka samu na Madea an samar da su a cikin Amurka.
[[Fayil:A Fall From Grace cast.jpg|thumb|Tyler Perry tare da iyali]]
Aikin Perry na gaba shine Aikin Lionsgate, ''Daddy's Little Girls'', ya samu gabatarwan taurari irin su Gabrielle Union da Idris Elba kuma an sake shi a Amurka a ranar 14 ga Fabrairu, 2007. Ya samu kusan dalar Amurka 31 miliyan. Perry ya rubuta, ya ba da umarni, ya shirya kuma ya fito a fim din ''sa na gaba, Why Did I Get Married?'', wanda aka fitar a ranar 12 ga Oktoban shekarar 2007. Ya kuma buɗe a lamba ta ɗaya, ya kai dalar Amurka 21.4 miliyan wancan karshen mako. Ya kasance sassauƙa dangane da wasan sa na wannan sunan. An fara daukar fim din a ranar 5 ga Maris ɗin shekarar 2007, a Whistler, British Columbia, wani wurin shakatawa da ke arewacin [[Vancouver]], sannan ya koma Atlanta, inda Perry ya bude nasa gidan wasan. [[Janet Jackson]], Sharon Leal, Jill Scott, da Tasha Smith sun fito a fim din. Fim din Perry na 2008, ''Meet the Browns'', wanda aka saki a ranar 21 ga Maris, an buɗe shi a wuri mai numba 2 tare da dalar Amurka 20.1 miliyan karshen mako babban. ''The Family That Preys'' a ranar 12 ga Satumba, 2008, kuma ya sami ribar dalar Amurka 37.1 miliyan.
''An kuma bude Madea Goes to Jail'' a lamba ta daya a ranar 20 ga Fabrairun shekarar 2009, wanda ya sami dalar Amurka miliyan 41 kuma ya zama buɗewa mafi girma har zuwa yau. Wannan shine fim na bakwai na Perry tare da Lionsgate Entertainment. Dangane da bukatar darekta JJ Abrams, kuma a cikin 2009, Perry yana da ƙaramin matsayi a matsayin babban kwamandan Starfleet Academy Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'', wanda aka buɗe a ranar 8 ga Mayu. Wannan shine fim din sa na farko a wajan ayyukan nasa. Perry na gaba ya rubuta, ya bada umarni, kuma yayi tauraro a cikin ''I Can Bad Bad All By Myself'' (2009), fim ɗin da aka tsara game da halayensa na Madea. Wannan shine fim na takwas na Perry kuma shima ya zama na ɗaya a ofishin akwatin. A cikin shekarar 2009, Perry ya haɗu tare da Oprah Winfrey don gabatar da ''Precious,'' fim ɗin da ke kan littafin ''Tura'' na Sapphire . ''Me Ya Sa Na Yi Aure Kuma?'', cigaban littafin ''Me Yasa Nayi Aure?'', an buɗe shi a cikin wasan kwaikwayo a ranar 2 ga Afrilun shekarar 2010. Ya fito da [[Janet Jackson]], Cicely Tyson, Louis Gossett Jr., Jill Scott, da Malik Yoba . Fim din ya samu $ 60 miliyan a cikin gida, tare da dalar Amurka 29 miliyan suka yi a ƙarshen mako.
Perry ya jagoranci fim din Ntozake Shange na choreopoem na ''1975 Don 'Yan Mata Masu Launi Wadanda Suka Yi La'akari da Kashe Kansu Lokacin da Bakan Gizo Yake Enuf'', wanda aka fito da shi a sinimomi 5 ga Nuwamban shekarar 2010. <ref>[https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=124459269 "More Than 'Madea': Tyler Perry Changes Course"], ''[[All Things Considered]]'', March 8, 2010.</ref> Ya bayyana a cikin wasan kwaikwayon wasan kwaikwayon na ''Man Farin Ciki'', wanda ya zagaya Amurka a matsayin wasan kwaikwayo kuma aka sake shi azaman fim a cikin shekarar 2011, wanda aka rubuta, ya jagoranta kuma ya jagoranci Perry. Fim ɗin fim ɗin ''Madea's Big Happy Family'' raked a cikin $ 25.8 na Amurka miliyan a ofishin akwatin, suna daukar matsayi na biyu. Fim din Perry na gaba tare da Lionsgate ya kasance ''Ayyuka Masu Kyawu'', wanda a ciki Perry ke taka rawar gani Wesley Deeds. ''Kyawawan Ayyuka'' fim ne na wasan kwaikwayo na soyayya da aka rubuta, wanda aka shirya shi, kuma yayi fim ɗin Perry. An saki fim din a ranar 24 ga Fabrairu, 2012. Shi ne fim na goma na goma sha ɗaya waɗanda Perry ya shirya kuma ya fito a ciki. Fim ɗin ya sami darajar kashi 29% ta mai tattara abubuwan tumatir da aka ottenauke da shi kuma aka buɗe shi tare da ofishin akwatin dalar Amurka miliyan 15.5. Fim din kuma ya hada da Thandie Newton, Rebecca Romijn, Gabrielle Union, Eddie Cibrian, Jamie Kennedy, Phylicia Rashad, da sauransu.
{{As of|June 2011}}, Perry's films had grossed over US$500 million worldwide. Perry's ''[[Kariyar Shaida ta Madea|Madea's Witness Protection]]'', his seventh film within the Madea franchise, was released on June 29, 2012.
Perry ya karbi matsayin James Patterson na Alex Cross daga Morgan Freeman don wani sabon fim a cikin jerin, mai taken ''Alex Cross'' . An bude fim din a ranar 19 ga Oktoban shekarar 2012, kuma ya samu yabo daga masu suka da kuma masu kallo kan rawar da ya taka. Ayyukansa sun sami hankalin darekta David Fincher, wanda daga baya ya saka Perry a cikin fim ɗin 2014 mai ban sha'awa ''Gone Girl'', tare da [[Ben Affleck]], Rosamund Pike, da Neil Patrick Harris .
Perry ya fitar da fim dinsa na goma sha uku, ''Gwaji: Ikirari na Mai Ba da Shawara'' Kan Auren (dangane da wasansa na 2008 mai suna ɗaya) a ranar 29 ga Maris, 2013. Fim din ya kunshi Lance Gross, Jurnee Smollett, Brandy Norwood, Robbie Jones, Vanessa L. Williams, da Kim Kardashian . Ya samar da ''Tyler Perry Presents Peeples'', wanda aka fitar a ranar 10 ga Mayu, 2013. Ya koma babban allo tare da ''A Madea Kirsimeti'', wanda aka fitar a ranar 13 ga Disamban shekarar 2013. Perry ne ya ba da umarnin fim ɗin ''The Single Moms Club'', wanda aka buɗe a ranar 14 ga Maris, 2014. Fim dinsa mai rai na farko mai suna ''Madea's Tough Love'' an sake shi akan DVD Janairu 20, 2015. A cikin shekarar 2016, Perry ya taka rawa masanin kimiyyar Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles: Daga cikin Inuwa'' . A tsakiyar Janairu 2016, Perry ya fara yin fim dinsa na goma sha bakwai, kuma na tara a cikin ƙididdigar Madea, ''Boo!'' ''A Madea Halloween'' . An saki fim din a ranar 21 ga Oktoba, 2016. A ci gaba, ''Boo 2!'' ''An fito da Halloween na Madea'', a watan Oktoban shekarar 2017. Perry, tare da Oprah Winfrey, sun ba da muryarsa a fim dinsa na farko mai dauke da kwamfuta, mai suna ''The Star'', wanda ya danganci haihuwar Yesu . Picturesaddamar da Hoton Hotuna na Sony, an fitar da fim ɗin a ranar 17 ga Nuwamban shekarar 2017.
==== Hadin gwiwar fina-finai da rarrabawa ====
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070615 (15370346222).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Fim din Perry an haɗa shi tare kuma an rarraba shi ta Lions Gate Entertainment ; yana riƙe da cikakken ikon mallakar haƙƙin mallaka a ƙarƙashin sunan kamfanoni Tyler Perry Films, kuma yana sanya sunan a gaban duk taken. Fim ɗin Perry sun ga iyakantaccen sakewa a wajen Arewacin Amurka, amma a cikin Mayu 2010, Lionsgate ya ba da sanarwar shirye-shiryen fara sakin fim ɗinsa a Ingila.
=== Shirye-shiryen talabijin ===
Perry ya samar da sitcom din ''Tyler Perry's House of Payne'', wanda ya kwashe yanayi 8 daga 21 ga Yuni, 2006, zuwa 10 ga Agusta 2012 Jerin sun biyo bayan gidan [[Afirkawan Amurka|Ba'amurke Ba'amurke ne]] mai tsara kakanni uku. Nunin ya nuna yadda 'yan uwa suka yi gwagwarmaya, gwagwarmaya ta gaskiya tare da imani da soyayya. Nunin ya gudana a cikin bazarar shekarar 2006 a matsayin mai nuna matuƙin jirgin sama 10. Bayan nasarar matukin jirgin sama, Perry ya sanya hannu kan dalar Amurka 200 miliyan, yarjejeniyar kashi 100 tare da TBS . A ranar 6 ga Yunin shekarar 2007, aukuwa biyu na farko na ''Gidan Payne na Tyler Perry sun'' gudana a TBS. Bayan karɓar manyan ƙimomi, ''Gidan Payne ya'' shiga ƙungiyar watsa shirye-shirye . An buga Reruns har zuwa Disamba 2007 kafin fara kakar wasa ta biyu. Perry ya kuma rubuta, ya ba da umarni kuma ya samar da sitcom ''Gana da Browns'', wanda aka fara shi a TBS a ranar 7 ga Janairu, 2009 kuma ya ƙare a Nuwamba 18, 2011.
==== Mallaka da haɗin gwiwa tare da Oprah ====
On October 2, 2012, Perry struck an exclusive multi-year partnership with Oprah Winfrey and her Oprah Winfrey Network (OWN). The partnership was largely for the purposes of bringing scripted television to OWN, Perry having had previous success in this department.
''Tyler Perry's Zai Fi Kyau ko Mafi Muni'', dangane da fina-finansa ''Me Ya Sa Na Yi Aure?'' kuma ''Me yasa Na Yi Aure kuma?'', wanda aka fara akan TBS a ranar 25 ga Nuwamban shekarar 2011. TBS ta soke jerin ne a watan Fabrairun 2013 amma kamfanin ta OWN ya sake farfado da shi a karo na uku, wanda ya fara a ranar 18 ga Satumba, 2013.
Perry kuma yana da wasu sabbin jerin talabijin guda biyu wadanda aka nuna akan KASAN: wasan kwaikwayo na sabulu mai tsawon awa / wasan kwaikwayo ''The Haves da waɗanda basu'' da lada da sitcom ''Taunar Maƙwabcinku'' . ''Haves da wadanda basu da labari sun'' fara ne a ranar 28 ga watan Mayun shekarar 2013, yayin da ''maƙwabcin Loveaunar ku ya'' fara a ranar 29 ga Mayu, 2013. An bayar da rahoto a ranar 29 ga Mayu, 2013 cewa ''The Haves da Ba su da setaƙa sun'' kafa sabon rikodin don OWN, inda suka ci mafi girman ƙima a jere don jerin farko a kan hanyar sadarwa. ''Taunar Maƙwabcinku ta'' zira kwallaye na biyu mafi girma na kyauta don jerin shirye-shirye a kan KASHE, a bayan ''The Haves da Ba su da Labaru;'' duk da haka, ''Taunar Maƙwabcin ku'' ta ragu sosai a cikin ƙididdiga yayin da ''<nowiki/>'Have the and Have Nots''' ya ci gaba da ƙaruwa da ƙimantawa. A ranar 4 ga Fabrairu, 2014, ''The Haves da basu da Nots'' sun shigo a matsayin shirin da aka fi kallo a duk gidan talabijin na dare. A ranar 11 ga Maris, 2014, wani yanayi na 2 na ''Haves da Ba su da Baƙi sun'' kafa rikodin ABU lokacin da ya ci ƙima mafi girma a tarihin hanyar sadarwa. Rikodin rikodin ya kawo masu kallo miliyan 3.6, wanda ya zarce miliyan 3.5 da suka saurara don ''tattaunawar Next Oprah'' tare da Bobbi Kristina wanda shine mafi kyawun kallo na hanyar sadarwa.
A ranar 9 ga Janairun shekarar 2014, a matsayin wani ɓangare na ci gaba da haɗin gwiwa na Perry tare da OWN, cibiyar sadarwar ta ba da umarnin jerin rubutattun rubuce-rubuce na huɗu (da na huɗu na Perry) dangane da fim ɗin fasalin, ''Singleungiyar Iyaye Maɗaukaki'', da ake kira ''Idan vingaunar Ku Ba Ta da Laifi'' . Jerin wasan kwaikwayo na tsawon awa daya ya fara ne a ranar 9 ga Satumbar, 2014.
==== Tyler Perry Studios ====
A cikin shekarar 2015, Perry ya sami tsohon sansanin sojan mai suna acre 330 wanda ke Fort McPherson wanda ke [[Atlanta]], wanda ya canza shi zuwa situdiyo. An yi amfani da dakunan daukar hoto don yin fim din HBO Films / OWN fim na ''Rayuwar Mutuwa na Henrietta Rashin'', kuma a halin yanzu ana ci gaba da amfani da shi don jerin talabijin ''The Walking Dead'' . murabba'in kafa dubu hamsin na shafin an sadaukar da shi ne ga tsayayyun saituna, gami da kwatankwacin zauren otal, irin na [[White House|Fadar White House]], gida mai girman murabba'in kafa dubu 16,000, otal mai arha mai arha, filin shakatawa, da kuma ainihin abincin dare na 1950s wanda aka sake ƙaura daga wani gari mai nisan mil 100 nesa; Hakanan yana ɗaukar matakan sauti 12 waɗanda aka ambata bayan ƙwararrun Ba'amurke-Amurkawa a masana'antar nishaɗi. Babban fim din Marvel, ''Black Panther'', shine na farko da aka fara yin fim a daya daga cikin sabbin matakai a Tyler Perry Studios kamar yadda Tyler Perry ya sanar da kansa ta shafinsa na Instagram a ranar 19 ga Fabrairun shekarar 2018.
Tyler Perry Studios ɗayan ɗayan manyan fina-finai ne a cikin ƙasar kuma ya kafa Tyler Perry a matsayin Ba'amurken Ba'amurke na farko da ya mallaki babban ɗakin fim. <ref>https://www.nytimes.com/2019/10/02/movies/tyler-perry-atlanta.html</ref>
==== ViacomCBS ====
A ranar 14 ga Yunin shekarar 2017, Perry ya sanya hannu kan wata yarjejeniya ta dogon lokaci tare da Viacom (yanzu ViacomCBS ) don aukuwa 90 / shekara na wasan kwaikwayo na asali da jerin ban dariya. Hakanan Viacom zai kasance yana da haƙƙoƙin rarrabawa ga gajeren abun cikin bidiyo da kallo na farko game da ra'ayoyin fim (fim na farko daga wannan yarjejeniyar shine Wawancin Kowa ). Yarjejeniyar TV ta fara faduwar 2019 tare da Oval, Sistas da BET + (sabon sabis ne mai gudana) wanda aka gabatar dashi tare da ƙimanta ƙarfi don BET . <ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/14/arts/television/viacom-poaches-tyler-perry-from-oprah-winfreys-network.html Viacom poaches Perry] Retrieved June 15, 2017.</ref>
=== Littattafai ===
[[File:Tyler_Perry.jpg|thumb| Perry a wani littafin sa hannu a cikin 2006]]
Littafin farko na Perry, ''Kada Ka sanya Mace Baƙin Cire Earan Kunnenta: Sharhin Bayanai na Madea akan Loveauna da Rayuwa'', ya bayyana a ranar 11 ga Afrilu, 2006. Littafin ya sayar da kwafi 30,000. Hardcover ya kai lamba ta daya akan jerin masu Sayarwa Mafi Kyawu <nowiki><i id="mwAac">na New York Times</i></nowiki> kuma ya kasance cikin jerin makonni 12. An zabe shi a matsayin Littafin Shekara, Mafi Kyawun Littãfi a shekarar 2006 Quill Awards .
Littafinsa na biyu, ''Mafi Girma Yana jira'', an buga shi a ranar Nuwamba 14, 2017. Ya fara aiki a lamba 5 akan jerin mafi kyawun mai siyarwa ''na New York Times.''
== Ayyuka na doka ==
=== Kungiyoyin Marubuta na Amurka, Yamma ===
Ildungiyar Marubuta ta Amurka, Yamma ta gabatar da tuhumar ba da aikin kwadago ga Hukumar Kula da Laboran kwadago ta Kasa (NLRB), suna zargin cewa kamfanin samar da Perry, Tyler Perry Studios, ya kori marubuta huɗu ba bisa ƙa'ida ba a cikin Oktoba 2008 don ramuwar gayya don su da ke ƙoƙarin samun kwangilar ƙungiyar. An sasanta rikicin bayan wata ɗaya daga baya, lokacin da Tyler Perry Studios ya yarda ya zama mai sanya hannu a WGA.
=== Harajin Kuɗi na Mo ' ===
A farkon shekarar 2009, Perry ya yi barazanar ɗaukar doka a kan Mo 'Money Taxes, wani kamfanin shirya haraji wanda ke zaune a Memphis, Tennessee, don gudanar da gidan Talabijin wanda ya ji cewa ya ɓata aikinsa, musamman ''Madea Goes zuwa Kurkuku'' . Tallan yana dauke da wani babban Caucasian namiji (John Cowan) a cikin jan hankali, mai suna "Ma'Madea". An bar tallan da ke yin laifi daga yawo. <ref>Griffin, Dee. </ref>
== Yanayin aiki ==
=== Sukar ===
Duk da yabon Perry a 2006, darekta Spike Lee ya soki aikinsa a 2009, yana mai cewa "Ya kamata a bar kowane mai zane ya ci gaba da ayyukansu na fasaha amma har yanzu ina tunanin akwai abubuwa da yawa a yau wanda shine 'coonery buffoonery'." Lokacin da aka tambaye shi ko nasarar da Perry ta samu a tsakanin bakar fata ya samo asali ne daga bai wa bakar fatar Amurka abin da suke so, Lee ya amsa, "Hoton yana da damuwa."
A wata budaddiyar wasika da ya aika wa Perry a Rediyon Jama'a na Kasa, 'yar jaridar Jamilah Lemieux, yayin da take gode wa Perry saboda "bai wa bakar fata aiki a gaban kyamara da bayanta," ya kuma soki abubuwan da yake nunawa na ''haduwa da Browns'' da ''Gidan Payne'' . A cikin wasikarta, ta bayyana cewa "duka nune-nunenku suna dauke da tsofaffin ra'ayoyi na buffoonish, baƙar fata maza da ke da hankali, da baƙar fata mata." Duk da yake ta lura da aikinsa saboda abin dariya da kuma "kyawawan sakonni masu nuna kimar kai, kauna da girmamawa," daga baya ta nuna takaicin cewa Ba'amurkan Ba'amurke "an ciyar da su iri iri na kanmu a kai a kai saboda suna sayarwa." Lemieux ya yi watsi da sanannen halayensa na Madea, yana mai cewa "Ta wurinta, ƙasar ta yi wa ɗayan mahimman membobin baƙar fata dariya: Uwar Masoyi, ƙaunataccen sarki. . . . Iyayenmu mata da kakanninmu sun cancanci fiye da haka. " Yayin da ta nuna godiya ga Perry saboda watsi da maganganun masu sukar, Lemieux ya yi iƙirarin cewa "yawancin bakaken fata sun nuna wasu halaye iri ɗaya game da aikinku waɗanda fararen farar fata suke da shi," kuma ta bukace shi da "ya daina watsar da masu sukar a matsayin masu ƙiyayya da fahimta cewa baƙar fata na buƙatar sabbin labarai da sabbin masu ba da labari. "
A ranar 6 ga Janairu, 2020, Perry ya sanya bidiyo a [[Instagram]] inda ya bayyana cewa baya amfani da dakin marubuta don fina-finai da shirye-shiryen TV kuma ya fi son rubuta aikin nasa da kansa. Perry ya sami suka daga wurare daban-daban da kuma adadi a cikin nishaɗi saboda ƙin ba da dama ga marubutan baƙi masu zuwa. Daga baya a waccan watan, Perry ya amsa a cikin wata hira ta hanyar bayyana cewa ya fuskanci matsaloli yayin aiki tare da duka marubutan WGA da marubuta marasa kungiya. Ya yi iƙirarin cewa marubutan WGA za su gabatar da "rubutun da ke buƙatar sake rubutawa domin a biya su sau da yawa." Ya kuma ce marubutan da ba na kungiya ba sun yi gwagwarmaya don cimma mizanai na inganci kuma ya ce "bai ji dadin kowane irin rubutu da suka rubuta ba" saboda "ba sa magana da murya."
==== Amsa ====
A watan Oktoba na shekara ta 2009, yayin wata ''hira ta Mintuna 60'', an karanta Perry a cikin maganganun Spike Lee game da aikinsa kuma ya ba da amsa, "Ina so in karanta wannan [suka] ga mai sona. . . . Wannan abin yana bani haushi. Abun wulakanci ne. Hali ne irin wannan wanda ke sa Hollywood tunanin cewa wadannan mutanen ba su wanzu, kuma shi ya sa babu wani abu da yake magana da su, yana magana da mu. " Perry ya kuma bayyana cewa "duk waɗannan haruffa baƙi ne - kwance damara, da fara'a, ba da dariya. Zan iya mari Madea a kan wani abu kuma in yi magana game da Allah, soyayya, imani, gafara, dangi, kowane daga wadannan. ” A cikin hira da Hip Hollywood, Perry ya amsa maganganun Spike Lee ta hanyar gaya masa cewa "ka shiga lahira."
=== Amincewa ===
Aikin Perry ya sami yabo daga Oprah Winfrey, wacce ta haɗu da Perry wajen inganta fim ɗin Lee Daniels ''Precious'' (2009). Ta gaya wa mai tambayoyin, "Ina tsammanin [Perry] ta girma ne da ƙarfi, baƙar fata mata. Kuma da yawa daga abin da yayi yana da gaske a bikin wannan. Ina tsammanin abin da Madea yake da gaske shine: tattara dukkanin waɗannan baƙar fata mata masu ƙarfi waɗanda na sani kuma wataƙila ku ma haka? Don haka abin da ya sa yake aiki shi ne saboda mutane suna ganin kansu ”
Goldie Taylor, na The Grio da MSNBC, sun bayyana a cikin 21 ga Afrilu, 2011 NPR ''Duk Abubuwan Da Aka Yi'' Hira da su game da masu sauraren niyyar Perry: "Ba na tsammanin Tyler Perry yana magana da Touré . Ba na tsammanin yana magana da ni, amma na san yana magana ne kai tsaye da mahaifiyata, da kanwata, da kawuna kuma yana ganawa da su a lokacin da suke bukata, kuma hakan shi ne abin da zane-zane da shirya fim suke. ”
A cikin ''editansa na Huffington Post'', masanin zamantakewar al'umma Shayne Lee ya lissafa Perry daga cikin fitattun jaruman fina-finai na zamani.
=== Kyaututtuka da izgili ===
A cikin ''Ba'amurke Uba!'' fim din " Fassara Kudan zuma Baby na ", da gangan Steve Smith ya yi kuskuren rubuta kalmominsa a cikin kudan zuma don nuna soyayyarsa ga Akiko (wanda shi ma yake takara), maimakon haka ya rubuta bazuwar Tyler Perry da fim din Madea.
Perry ya kasance tauraron ''Kudu'' ta Kudu a cikin Sa'a kashi na goma sha biyar " Funnybot ". An ba shi lambar yabo ne saboda "Mai wasan barkwanci Mai yuwuwa ya je ya karbi lambar yabo ta barkwanci" kuma bakake a cikin lamarin, Token Black da [[Barack Obama|Shugaba Obama]], sun nuna rashin yardarsu cewa ba za su iya daina kallon fiminsa ba da ba shi kuɗi . A ƙarshen labarin, Perry, kamar yadda Madea, aka binne shi kuma an saka shi cikin ƙarfe tare da sanarwar Obama, "Ina mai farin cikin sanar da cewa mafi girma barazana ga 'yan adam yanzu ta tafi har abada. An yi adalci. ”
Tyler Perry kamar yadda Madea aka sanya a cikin parodied a cikin ''The Boondocks'' episode " Dakata ", a cikin abin da wani siririn ɓarnataccen sigar Perry mai suna Winston Jerome ta taka rawa irin ta Madea da ake wa lakabi da "Ma Dukes." Waƙar tana da halin "Ma Duke" wanda ke tafiyar da al'adun ɗan luwaɗi.
Tyler Perry shima an kashe shi a cikin wasan kwaikwayo na ''<nowiki/>'Cleveland Show'' ' "Gurasar godiya ta ruwan goro"{{Ana bukatan hujja|date=January 2020}} wanda Auntie Momma da gaske shine Donna Tubbs Uncle Kevin. A wani labarin kuma, Donna ta karɓi kwalbar giya da ake kira "Tyler Perry Presents Wine", wasa a kan taken fim ɗinsa.
== Rayuwar mutum ==
Perry [[Kiristanci|Kirista ne]] . Ya zama abokan kirki tare da [[Janet Jackson]], [[Will Smith]] da Oprah Winfrey . Yawancin batutuwan da ke cikin aikin nasa suna nuna tiyoloji da halayyar zamantakewar da ke nuna al'adar cocin baƙar fata, kamar abubuwan da suka faru a duka matakansa da aikin allo waɗanda ke nuna saitunan coci da salon bautar da aka saba samu a majami'un Amurkawa galibi na Afirka, gami da baje kolin kiɗan bishara da masu fasaha.
A 2007, Perry ya sayi kadada 17 a cikin unguwannin Paces na Buckhead, [[Atlanta]] . A watan Mayun 2016, ya sayar da gidan kan dala miliyan 17.5, ya kuma rufe babbar yarjejeniya da aka taba yi don gida mai zaman kansa a babban birnin Georgia. A cikin 2013, kamfaninsa, ETPC LLC, an saya kusan {{Convert|1100|acre|km2}} a cikin New Manchester, yankin [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]] na Douglas County, Georgia .
A ranar 20 ga Yulin 2009, Perry ya dauki nauyin yara 65 daga wani sansanin kwana na [[Philadelphia]] don ziyartar Walt Disney World, bayan ya karanta cewa wani gidan wasan ninkaya na kewayen birni, Kwalejin Swim Club da ke Huntingdon Valley, Pennsylvania, ya guje su. Ya rubuta a shafinsa na yanar gizo, "Ina so su sani cewa duk wani aikin mugunta da wasu mutane za su jefa maka, akwai wasu miliyoyin da za su yi musu wani abu na alheri."
A ranar 8 ga Disamba, 2009, mahaifiyar Perry, Willie Maxine Perry, ta mutu tana da shekara 64, bayan rashin lafiya. <ref>[http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2009/12/tyler-perrys-mother-dies-at-64-she-inspired-his-madea-character.html "Tyler Perry's mother dies at 64; Willie Maxine inspired Madea character"]. </ref> Yana zaune kuma yana aiki a kudu maso yammacin Atlanta inda yake aiki da fim din Tyler Perry da kuma gidan talabijin. A watan Agusta 2010, an bayar da rahoton cewa ya sayi Dean Gardens, wani yanki mai girman kadada 58 a yankin Atlanta na Johns Creek . Ya warwatsar da ke da {{Convert|32000|sqft|m2}} katafaren gida da shirya, amma ba a gina shi ba, sabon, gida mai mahalli akan dukiyar. <ref>Katherine Q. Seelye, [https://www.nytimes.com/2010/08/22/us/22house.html?hp=&pagewanted=all "In Georgia, a Megamansion is Finally Sold"], ''[[New York Times]]'', August 22, 2010.</ref> <ref>Michelle E. Shaw, [http://www.ajc.com/business/tyler-perry-to-build-594061.html "Tyler Perry to build home in Johns Creek"], ''[[Atlanta Journal-Constitution]]'', August 18, 2010.</ref>
A Nuwamba 30, 2014, abokin aikin Perry Gelila Bekele ya haifi ɗansu. <ref>Webber, Stephanie (December 4, 2014). </ref> <ref>Michaud, Sarah (December 4, 2014). </ref> A Disamba 2020, Perry ya sanar da cewa shi ya kasance wani guda turuzu .
A watan Satumba na 2017, Perry ya sayi gida a cikin Mulholland Estates, ƙofar gari a cikin Los Angeles.
Perry yana da kayan hutu a cikin Wyoming da Bahamas.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359.jpg|thumb|Tyler Perry]]
A ranar 7 ga Maris, 2021, Yarima Harry, Duke na Sussex da Meghan, Duchess na Sussex a bainar jama'a sun bayyana a cikin hirar talabijin ''Oprah tare da Meghan da Harry'' cewa Perry ta samar da tsaro da tsaro na farko har tsawon watanni uku wanda ya ba ma'auratan damar yin ƙaura daga Kanada zuwa California cikin aminci a cikin Maris 2020, biyo bayan janyewar kariya daga masarautar Burtaniya.
== Filmography ==
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Year
! rowspan="2" |Play
! colspan="5" class="unsortable" |Credited as
|-
! style="width:65px;" |Director
! style="width:65px;" |Writer
! style="width:65px;" |Producer
! style="width:65px;" |Actor
!Role
|- style="text-align:center;"
|1998
| style="text-align:left;" |''I Know I've Been Changed''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Joe
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''Woman, Thou Art Loosed!''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |"The Rent Man"
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''I Can Do Bad All by Myself''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2000
| style="text-align:left;" |''Behind Closed Doors''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2001
| style="text-align:left;" |''Diary of a Mad Black Woman''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Daddy Charles / Madea
|- style="text-align:center;"
|2002
| style="text-align:left;" |''Madea's Family Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2003
| style="text-align:left;" |''Madea's Class Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Dr. Willie Leroy Jones / Madea
|- style="text-align:center;"
|2004
| style="text-align:left;" |''Why Did I Get Married?''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2005
| style="text-align:left;" |''Meet the Browns''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |Madea (voice only)
|- style="text-align:center;"
|2006
| style="text-align:left;" |''Madea Goes to Jail''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2007
| style="text-align:left;" |''What's Done in the Dark''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2008
| style="text-align:left;" |''The Marriage Counselor''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2009
| style="text-align:left;" |''Laugh to Keep from Crying''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2010
| style="text-align:left;" |''Madea's Big Happy Family''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''A Madea Christmas''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''Aunt Bam's Place''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''I Don't Want To Do Wrong''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''The Haves and the Have Nots''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''Madea Gets a Job''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2013
| style="text-align:left;" |''Madea's Neighbors from Hell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2014
| style="text-align:left;" |''Hell Hath No Fury Like a Woman Scorned''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2015
| style="text-align:left;" |''Madea on the Run''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2019
| style="text-align:left;" |''Madea's Farewell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align: left;" |Madea
|}
=== Aikin talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Shekara
! rowspan="2" | Nuna
! colspan="5" class="unsortable" | An ba da matsayin
|-
! style="width:65px;" | Darakta
! style="width:65px;" | Marubuci
! style="width:65px;" | Mai tsarawa
! style="width:65px;" | Mai wasan kwaikwayo
! Matsayi
|- style="text-align:center;"
| 2007–2012; 2020 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Gidan Payne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2009–2011
| style="text-align:left;" | ''Haɗu da Browns'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2011– 2017
| style="text-align:left;" | ''Mafi Alkhairi ko Mafi sharri'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Da Haves da da Ba su da'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013–2017
| style="text-align:left;" | ''Kaunaci Makwabcinka'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2014–2020
| style="text-align:left;" | ''Idan Son Ka Kuskure ne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016–2017
| style="text-align:left;" | ''Ya Kusa Kusa da Gida'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016
| style="text-align:left;" | ''Assionaunar: New Orleans'' | {{No}}| {{No}}| {{No}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Mai watsa shiri / Mai ba da labari
|- style="text-align:center;"
| 2018
| style="text-align:left;" | ''<nowiki/>'Yan Paynes'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Oval'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Sistas'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Saurayi Dylan'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Marasa hankali'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Bruh'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Taimakawa Rayuwa'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2021
| style="text-align:left;" | ''Duk Mutanen Sarauniya'' | {{No}}| {{No}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|}
== Aikin mataki ==
== Amincewa ==
== Duba kuma ==
* Tyler Perry Studios
* Bacewar Terrance Williams da Felipe Santos - Tyler Perry ya bayar da tukuicin $ 200,000 ga duk wanda ya samu labarin lamarin kuma ya yi aiki don ganin an tallata lamarin.
== Bayani ==
== External links ==
* {{Official website|http://www.tylerperry.com/}}
* {{IMDb name|1347153}}
* {{AllMovie name|403164}}
* {{Rotten Tomatoes person|tyler_perry}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
h14kpc1ic8nwre7ptnq3x24tsqb6l20
968873
968872
2026-10-17T22:09:59Z
Nura Bello
24854
968873
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Tyler Perry Interview 2016.jpg|thumb|Masanin finah finai]]
'''Tyler Perry''' (an haife shi ne da sunan '''Emmitt Perry Jr''' .; sha uku (13) ga watan Satumba, a shekarar 1969) ɗan fim ɗin Amurka ne, darekta, furodusa, kuma marubucin allo. A cikin shekarar 2011, ''Forbes ya'' lissafa shi a matsayin mutumin da aka fi biya kuɗi a cikin nishaɗi, yana samun dalar Amurka miliyan130 tsakanin Mayun shekarar 2010 da Mayu 2011.
Perry ya kirkira kuma ya kasance yayi a matsayin Media, Fina-Finan Perry sun bambanta da salo daga dabarun yin fim na gargajiya don samfuran fim na wasan kwaikwayo. Yawancin fina-finan wasan kwaikwayo na Perry an daidaita su daga baya a zaman fina-finai masu fasali.
Perry ya rubuta kuma ya gabatar da wasan kwaikwayo da yawa a lokacin shekarar 1990s da kuma farkon shekarar 2000s. Perry ya haɓaka jerin shirye-shiryen telebijin da yawa, musamman gidan ''Tyler Perry na Payne'', wanda ya yi tsayi na tsawon shekaru takwas a TBS daga watan Yuni 21, 2006 zuwa 10 ga Agustan shekarar 2012. A ranar 2 ga Oktoba, 2012, Perry ya kulla kawance da Oprah Winfrey Network . Haɗin gwiwar ya kasance galibi don kawo takaddun talabijin zuwa OWN, dangane da nasarar da Perry ya samu a wannan yankin. Perry ya kirkiro jerin rubutattun abubuwa da yawa don hanyar sadarwar, ''The Haves da kuma Have Nots'' sun kasance gagarumar nasara. ''The Haves da kuma Have Nots'' ya bawa OWN mafi girman kididdiga zuwa yau kamar yadda na 2014, tare da jerin kuma akai ma taken "daya daga cikin manyan nasarorin labarai na OWN tare da yawan mako-mako na nishaɗin sabulu, cike da cin amana na yau da kullun, al'amuran da magudi."
Perry ya kuma yi aiki a fina-finan da ba shi ya bayar da umarni ba ko kuma ya samar da kansa, ciki har da Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'' (2009), dan wasan da a kai ma lakabi a cikin ''Alex Cross'' (2012), Tanner Bolt a ''Gone Girl'' (2014), Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles : Out of the Shadows'' (2016) da Colin Powell a Vice (2018).
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070754 (15372927985).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Perry yana cikin [[Time 100|mutane 100 da sukafi tasiri wanda aka wallafa a mujallar Time]] a shekarar 2020. A cikin 2020, an ba Perry lambar yabo ta Gwamnoni daga kyaututtukan Emily Primetime, kuma a shekara mai zuwa, ya kuma karɓi kyautar Jean Hersholt ta jin kai daga lambar yabo ta Academy.
== Rayuwar farko ==
An kuma haifi Perry Emmitt Perry Jr. a New Orleans, Louisiana, ɗan Willie Maxine Perry ( née Campbell) da Emmitt Perry Sr., wanda ya kasance masassaƙi ne. Yana da yan uwa guda uku. Perry ya taba fada sau ɗaya cewa amsar mahaifinsa ga komai ita ce "ka doko shi daga cikinka". Yayinda yake yaro, Perry ya taba yin ƙoƙari ya kashe kansa don ƙoƙarin tserewa azabtarwan mahaifinsa. Sa banin mahaifinsa, mahaifiyarsa tana kai shi coci kowane mako, inda yake jin wata mafaka da gamsuwa. A lokacin yana dan shekara 16, yasa an canza sunansa na farko bisa doka daga Emmitt zuwa Tyler a ƙoƙarin nisantar da kansa da mahaifinsa.
Shekaru da yawa bayan haka, bayan ganin fim din ''Precious'', an motsa Perry inda ya bayyana a karon farko cewa mahaifiyar abokinsa ta taba yin lalata dashi yana dan shekara 10; <ref>[http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/10/06/tyler.perry.abuse.precious/ "Tyler Perry recounts childhood abuse on Web site"]. </ref> wasu mutane uku sun taba yin lalata dashi tun kafin wannan kuma daga baya ya fahimci cewa mahaifinsa yayi lalata da abokinsa. Wani gwajin DNA da Perry yayi ya nuna cewa Emmitt Sr. ba shine cikakken mahaifin Perry na asalin jini ba.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359 (cropped).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Duk da yake Perry bai kammala makarantar sakandare ba, ya sami GED . A farkon shekarunsa na 20, yana kallon wani shiri na ''The Oprah Winfrey Show'', ya ji wani yana bayanin tasirin da rubutu zai iya yi a wasu lokuta, wanda zai ba marubucin damar magance nasa matsalolin. Wannan sharhi ya ba shi damar yin amfani da kansa ga aikin rubutu. Ba da daɗewa ba ya fara rubuta wasu wasiƙu zuwa ga kansa, wanda ya zama tushen waƙar kiɗan ''I Know I've Been Changed'' .
== Ayyuka ==
=== Mataki ===
A wajajen shekarar 1990, Perry ya koma [[Atlanta]], inda shekaru biyu daga baya ''I Know I've Been Changed'' aka fara yin shi ne a gidan wasan kwaikwayo na gari, wanda dan shekara ashirin da biyu (22) wato Perry ya biya da kudinsa $12,000 wanda ya tara a matsayin kudin ceton rai. Wasan ya hada da jigogin kirista na yafiya, mutunci, da kimar kai, yayin magance matsaloli kamar cin zarafin yara da iyalai marasa karfi. Da farko waƙar ta karɓi liyafar "less than stellar" kuma ta kasance an samu gazawar kuɗi. Perry ya nace, kuma a cikin shekaru shida masu zuwa ya sake rubuta waƙar maimaitawa, kodayake ra'ayoyin rashin ci gaba sun ci gaba. A shekarar 1998, yana da shekaru 28, ya sami nasarar sake sanya wasan sannan ya sake sanya shi a Atlanta, da farko a House of Blues, sannan a gidan wasan kwaikwayo na Fox . Perry ya ci gaba da ƙirƙirar sabbin wasannin kwaikwayo, yana zagayawa tare da su akan abin da ake kira " Chitlin 'Circuit " (wanda yanzu ake kira da "kewayen gidan wasan kwaikwayo na birni") da haɓaka manyan ɗimbin mutane, masu ba da gaskiya tsakanin Ba'amurken Baƙin Amurka masu sauraro. A 2005, ''Forbes ta'' ruwaito cewa ya sayar "fiye da $ 100 miliyan a tikiti, $ 30 miliyan a bidiyo nashi da kimanin dala 20 miliyan a cikin kayan kasuwa ", da kuma" nunin 300 da yake gabatarwa kowace shekara suna samun kusan mutane 35,000 a mako ".
=== Aikin fim ===
Perry ya ɗaga dalar Amurka miliyan 5.5 a wani ɓangare daga tallan tikitin wasan kwaikwayon da aka gabatar don ɗaukar fim ɗin sa na farko, Diary of Mad Black Woman, wanda ya ci gaba zuwa dala miliyan 50.6 a cikin gida, yayin da ya sami ƙimar amincewa 16% a fim ɗin sake duba shafin yanar gizo Rataccen Tumatiri. Perry ya fara fitowa a matsayin mai bada umarni a fim din sa na gaba, wanda ya dace da haduwar dangin Madea, kuma ya jagoranci duk wasu fina-finai na Madea da zasu biyo baya. A karshen makon da ya gabata, 24 zuwa 26 ga watan Fabrairu, 2006, Taron dangin Madea ya buɗe a lamba ta ɗaya a ofishin akwatin da dala miliyan 30.3. Daga karshe fim din ya samu dala miliyan 65. Perry da abokan aikin sa sun tallata fim din ne a Oprah Winfrey Show. Kamar yadda yake tare da Diary, kusan duk kuɗin da aka samu na Madea an samar da su a cikin Amurka.
[[Fayil:A Fall From Grace cast.jpg|thumb|Tyler Perry tare da iyali]]
Aikin Perry na gaba shine Aikin Lionsgate, ''Daddy's Little Girls'', ya samu gabatarwan taurari irin su Gabrielle Union da Idris Elba kuma an sake shi a Amurka a ranar 14 ga Fabrairu, 2007. Ya samu kusan dalar Amurka 31 miliyan. Perry ya rubuta, ya ba da umarni, ya shirya kuma ya fito a fim din ''sa na gaba, Why Did I Get Married?'', wanda aka fitar a ranar 12 ga Oktoban shekarar 2007. Ya kuma buɗe a lamba ta ɗaya, ya kai dalar Amurka 21.4 miliyan wancan karshen mako. Ya kasance sassauƙa dangane da wasan sa na wannan sunan. An fara daukar fim din a ranar 5 ga Maris ɗin shekarar 2007, a Whistler, British Columbia, wani wurin shakatawa da ke arewacin [[Vancouver]], sannan ya koma Atlanta, inda Perry ya bude nasa gidan wasan. [[Janet Jackson]], Sharon Leal, Jill Scott, da Tasha Smith sun fito a fim din. Fim din Perry na 2008, ''Meet the Browns'', wanda aka saki a ranar 21 ga Maris, an buɗe shi a wuri mai numba 2 tare da dalar Amurka 20.1 miliyan karshen mako babban. ''The Family That Preys'' a ranar 12 ga Satumba, 2008, kuma ya sami ribar dalar Amurka 37.1 miliyan.
''An kuma bude Madea Goes to Jail'' a lamba ta daya a ranar 20 ga Fabrairun shekarar 2009, wanda ya sami dalar Amurka miliyan 41 kuma ya zama buɗewa mafi girma har zuwa yau. Wannan shine fim na bakwai na Perry tare da Lionsgate Entertainment. Dangane da bukatar darekta JJ Abrams, kuma a cikin 2009, Perry yana da ƙaramin matsayi a matsayin babban kwamandan Starfleet Academy Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'', wanda aka buɗe a ranar 8 ga Mayu. Wannan shine fim din sa na farko a wajan ayyukan nasa. Perry na gaba ya rubuta, ya bada umarni, kuma yayi tauraro a cikin ''I Can Bad Bad All By Myself'' (2009), fim ɗin da aka tsara game da halayensa na Madea. Wannan shine fim na takwas na Perry kuma shima ya zama na ɗaya a ofishin akwatin. A cikin shekarar 2009, Perry ya haɗu tare da Oprah Winfrey don gabatar da ''Precious,'' fim ɗin da ke kan littafin ''Tura'' na Sapphire . ''Me Ya Sa Na Yi Aure Kuma?'', cigaban littafin ''Me Yasa Nayi Aure?'', an buɗe shi a cikin wasan kwaikwayo a ranar 2 ga Afrilun shekarar 2010. Ya fito da [[Janet Jackson]], Cicely Tyson, Louis Gossett Jr., Jill Scott, da Malik Yoba . Fim din ya samu $ 60 miliyan a cikin gida, tare da dalar Amurka 29 miliyan suka yi a ƙarshen mako.
Perry ya jagoranci fim din Ntozake Shange na choreopoem na ''1975 Don 'Yan Mata Masu Launi Wadanda Suka Yi La'akari da Kashe Kansu Lokacin da Bakan Gizo Yake Enuf'', wanda aka fito da shi a sinimomi 5 ga Nuwamban shekarar 2010. <ref>[https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=124459269 "More Than 'Madea': Tyler Perry Changes Course"], ''[[All Things Considered]]'', March 8, 2010.</ref> Ya bayyana a cikin wasan kwaikwayon wasan kwaikwayon na ''Man Farin Ciki'', wanda ya zagaya Amurka a matsayin wasan kwaikwayo kuma aka sake shi azaman fim a cikin shekarar 2011, wanda aka rubuta, ya jagoranta kuma ya jagoranci Perry. Fim ɗin fim ɗin ''Madea's Big Happy Family'' raked a cikin $ 25.8 na Amurka miliyan a ofishin akwatin, suna daukar matsayi na biyu. Fim din Perry na gaba tare da Lionsgate ya kasance ''Ayyuka Masu Kyawu'', wanda a ciki Perry ke taka rawar gani Wesley Deeds. ''Kyawawan Ayyuka'' fim ne na wasan kwaikwayo na soyayya da aka rubuta, wanda aka shirya shi, kuma yayi fim ɗin Perry. An saki fim din a ranar 24 ga Fabrairu, 2012. Shi ne fim na goma na goma sha ɗaya waɗanda Perry ya shirya kuma ya fito a ciki. Fim ɗin ya sami darajar kashi 29% ta mai tattara abubuwan tumatir da aka ottenauke da shi kuma aka buɗe shi tare da ofishin akwatin dalar Amurka miliyan 15.5. Fim din kuma ya hada da Thandie Newton, Rebecca Romijn, Gabrielle Union, Eddie Cibrian, Jamie Kennedy, Phylicia Rashad, da sauransu.
{{As of|June 2011}}, Perry's films had grossed over US$500 million worldwide. Perry's ''[[Kariyar Shaida ta Madea|Madea's Witness Protection]]'', his seventh film within the Madea franchise, was released on June 29, 2012.
Perry ya karbi matsayin James Patterson na Alex Cross daga Morgan Freeman don wani sabon fim a cikin jerin, mai taken ''Alex Cross'' . An bude fim din a ranar 19 ga Oktoban shekarar 2012, kuma ya samu yabo daga masu suka da kuma masu kallo kan rawar da ya taka. Ayyukansa sun sami hankalin darekta David Fincher, wanda daga baya ya saka Perry a cikin fim ɗin 2014 mai ban sha'awa ''Gone Girl'', tare da [[Ben Affleck]], Rosamund Pike, da Neil Patrick Harris .
Perry ya fitar da fim dinsa na goma sha uku, ''Gwaji: Ikirari na Mai Ba da Shawara'' Kan Auren (dangane da wasansa na 2008 mai suna ɗaya) a ranar 29 ga Maris, 2013. Fim din ya kunshi Lance Gross, Jurnee Smollett, Brandy Norwood, Robbie Jones, Vanessa L. Williams, da Kim Kardashian . Ya samar da ''Tyler Perry Presents Peeples'', wanda aka fitar a ranar 10 ga Mayu, 2013. Ya koma babban allo tare da ''A Madea Kirsimeti'', wanda aka fitar a ranar 13 ga Disamban shekarar 2013. Perry ne ya ba da umarnin fim ɗin ''The Single Moms Club'', wanda aka buɗe a ranar 14 ga Maris, 2014. Fim dinsa mai rai na farko mai suna ''Madea's Tough Love'' an sake shi akan DVD Janairu 20, 2015. A cikin shekarar 2016, Perry ya taka rawa masanin kimiyyar Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles: Daga cikin Inuwa'' . A tsakiyar Janairu 2016, Perry ya fara yin fim dinsa na goma sha bakwai, kuma na tara a cikin ƙididdigar Madea, ''Boo!'' ''A Madea Halloween'' . An saki fim din a ranar 21 ga Oktoba, 2016. A ci gaba, ''Boo 2!'' ''An fito da Halloween na Madea'', a watan Oktoban shekarar 2017. Perry, tare da Oprah Winfrey, sun ba da muryarsa a fim dinsa na farko mai dauke da kwamfuta, mai suna ''The Star'', wanda ya danganci haihuwar Yesu . Picturesaddamar da Hoton Hotuna na Sony, an fitar da fim ɗin a ranar 17 ga Nuwamban shekarar 2017.
==== Hadin gwiwar fina-finai da rarrabawa ====
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070615 (15370346222).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Fim din Perry an haɗa shi tare kuma an rarraba shi ta Lions Gate Entertainment ; yana riƙe da cikakken ikon mallakar haƙƙin mallaka a ƙarƙashin sunan kamfanoni Tyler Perry Films, kuma yana sanya sunan a gaban duk taken. Fim ɗin Perry sun ga iyakantaccen sakewa a wajen Arewacin Amurka, amma a cikin Mayu 2010, Lionsgate ya ba da sanarwar shirye-shiryen fara sakin fim ɗinsa a Ingila.
=== Shirye-shiryen talabijin ===
Perry ya samar da sitcom din ''Tyler Perry's House of Payne'', wanda ya kwashe yanayi 8 daga 21 ga Yuni, 2006, zuwa 10 ga Agusta 2012 Jerin sun biyo bayan gidan [[Afirkawan Amurka|Ba'amurke Ba'amurke ne]] mai tsara kakanni uku. Nunin ya nuna yadda 'yan uwa suka yi gwagwarmaya, gwagwarmaya ta gaskiya tare da imani da soyayya. Nunin ya gudana a cikin bazarar shekarar 2006 a matsayin mai nuna matuƙin jirgin sama 10. Bayan nasarar matukin jirgin sama, Perry ya sanya hannu kan dalar Amurka 200 miliyan, yarjejeniyar kashi 100 tare da TBS . A ranar 6 ga Yunin shekarar 2007, aukuwa biyu na farko na ''Gidan Payne na Tyler Perry sun'' gudana a TBS. Bayan karɓar manyan ƙimomi, ''Gidan Payne ya'' shiga ƙungiyar watsa shirye-shirye . An buga Reruns har zuwa Disamba 2007 kafin fara kakar wasa ta biyu. Perry ya kuma rubuta, ya ba da umarni kuma ya samar da sitcom ''Gana da Browns'', wanda aka fara shi a TBS a ranar 7 ga Janairu, 2009 kuma ya ƙare a Nuwamba 18, 2011.
==== Mallaka da haɗin gwiwa tare da Oprah ====
On October 2, 2012, Perry struck an exclusive multi-year partnership with Oprah Winfrey and her Oprah Winfrey Network (OWN). The partnership was largely for the purposes of bringing scripted television to OWN, Perry having had previous success in this department.
''Tyler Perry's Zai Fi Kyau ko Mafi Muni'', dangane da fina-finansa ''Me Ya Sa Na Yi Aure?'' kuma ''Me yasa Na Yi Aure kuma?'', wanda aka fara akan TBS a ranar 25 ga Nuwamban shekarar 2011. TBS ta soke jerin ne a watan Fabrairun 2013 amma kamfanin ta OWN ya sake farfado da shi a karo na uku, wanda ya fara a ranar 18 ga Satumba, 2013.
Perry kuma yana da wasu sabbin jerin talabijin guda biyu wadanda aka nuna akan KASAN: wasan kwaikwayo na sabulu mai tsawon awa / wasan kwaikwayo ''The Haves da waɗanda basu'' da lada da sitcom ''Taunar Maƙwabcinku'' . ''Haves da wadanda basu da labari sun'' fara ne a ranar 28 ga watan Mayun shekarar 2013, yayin da ''maƙwabcin Loveaunar ku ya'' fara a ranar 29 ga Mayu, 2013. An bayar da rahoto a ranar 29 ga Mayu, 2013 cewa ''The Haves da Ba su da setaƙa sun'' kafa sabon rikodin don OWN, inda suka ci mafi girman ƙima a jere don jerin farko a kan hanyar sadarwa. ''Taunar Maƙwabcinku ta'' zira kwallaye na biyu mafi girma na kyauta don jerin shirye-shirye a kan KASHE, a bayan ''The Haves da Ba su da Labaru;'' duk da haka, ''Taunar Maƙwabcin ku'' ta ragu sosai a cikin ƙididdiga yayin da ''<nowiki/>'Have the and Have Nots''' ya ci gaba da ƙaruwa da ƙimantawa. A ranar 4 ga Fabrairu, 2014, ''The Haves da basu da Nots'' sun shigo a matsayin shirin da aka fi kallo a duk gidan talabijin na dare. A ranar 11 ga Maris, 2014, wani yanayi na 2 na ''Haves da Ba su da Baƙi sun'' kafa rikodin ABU lokacin da ya ci ƙima mafi girma a tarihin hanyar sadarwa. Rikodin rikodin ya kawo masu kallo miliyan 3.6, wanda ya zarce miliyan 3.5 da suka saurara don ''tattaunawar Next Oprah'' tare da Bobbi Kristina wanda shine mafi kyawun kallo na hanyar sadarwa.
A ranar 9 ga Janairun shekarar 2014, a matsayin wani ɓangare na ci gaba da haɗin gwiwa na Perry tare da OWN, cibiyar sadarwar ta ba da umarnin jerin rubutattun rubuce-rubuce na huɗu (da na huɗu na Perry) dangane da fim ɗin fasalin, ''Singleungiyar Iyaye Maɗaukaki'', da ake kira ''Idan vingaunar Ku Ba Ta da Laifi'' . Jerin wasan kwaikwayo na tsawon awa daya ya fara ne a ranar 9 ga Satumbar, 2014.
==== Tyler Perry Studios ====
A cikin shekarar 2015, Perry ya sami tsohon sansanin sojan mai suna acre 330 wanda ke Fort McPherson wanda ke [[Atlanta]], wanda ya canza shi zuwa situdiyo. An yi amfani da dakunan daukar hoto don yin fim din HBO Films / OWN fim na ''Rayuwar Mutuwa na Henrietta Rashin'', kuma a halin yanzu ana ci gaba da amfani da shi don jerin talabijin ''The Walking Dead'' . murabba'in kafa dubu hamsin na shafin an sadaukar da shi ne ga tsayayyun saituna, gami da kwatankwacin zauren otal, irin na [[White House|Fadar White House]], gida mai girman murabba'in kafa dubu 16,000, otal mai arha mai arha, filin shakatawa, da kuma ainihin abincin dare na 1950s wanda aka sake ƙaura daga wani gari mai nisan mil 100 nesa; Hakanan yana ɗaukar matakan sauti 12 waɗanda aka ambata bayan ƙwararrun Ba'amurke-Amurkawa a masana'antar nishaɗi. Babban fim din Marvel, ''Black Panther'', shine na farko da aka fara yin fim a daya daga cikin sabbin matakai a Tyler Perry Studios kamar yadda Tyler Perry ya sanar da kansa ta shafinsa na Instagram a ranar 19 ga Fabrairun shekarar 2018.
Tyler Perry Studios ɗayan ɗayan manyan fina-finai ne a cikin ƙasar kuma ya kafa Tyler Perry a matsayin Ba'amurken Ba'amurke na farko da ya mallaki babban ɗakin fim. <ref>https://www.nytimes.com/2019/10/02/movies/tyler-perry-atlanta.html</ref>
==== ViacomCBS ====
A ranar 14 ga Yunin shekarar 2017, Perry ya sanya hannu kan wata yarjejeniya ta dogon lokaci tare da Viacom (yanzu ViacomCBS ) don aukuwa 90 / shekara na wasan kwaikwayo na asali da jerin ban dariya. Hakanan Viacom zai kasance yana da haƙƙoƙin rarrabawa ga gajeren abun cikin bidiyo da kallo na farko game da ra'ayoyin fim (fim na farko daga wannan yarjejeniyar shine Wawancin Kowa ). Yarjejeniyar TV ta fara faduwar 2019 tare da Oval, Sistas da BET + (sabon sabis ne mai gudana) wanda aka gabatar dashi tare da ƙimanta ƙarfi don BET . <ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/14/arts/television/viacom-poaches-tyler-perry-from-oprah-winfreys-network.html Viacom poaches Perry] Retrieved June 15, 2017.</ref>
=== Littattafai ===
[[File:Tyler_Perry.jpg|thumb| Perry a wani littafin sa hannu a cikin 2006]]
Littafin farko na Perry, ''Kada Ka sanya Mace Baƙin Cire Earan Kunnenta: Sharhin Bayanai na Madea akan Loveauna da Rayuwa'', ya bayyana a ranar 11 ga Afrilu, 2006. Littafin ya sayar da kwafi 30,000. Hardcover ya kai lamba ta daya akan jerin masu Sayarwa Mafi Kyawu <nowiki><i id="mwAac">na New York Times</i></nowiki> kuma ya kasance cikin jerin makonni 12. An zabe shi a matsayin Littafin Shekara, Mafi Kyawun Littãfi a shekarar 2006 Quill Awards .
Littafinsa na biyu, ''Mafi Girma Yana jira'', an buga shi a ranar Nuwamba 14, 2017. Ya fara aiki a lamba 5 akan jerin mafi kyawun mai siyarwa ''na New York Times.''
== Ayyuka na doka ==
=== Kungiyoyin Marubuta na Amurka, Yamma ===
Ildungiyar Marubuta ta Amurka, Yamma ta gabatar da tuhumar ba da aikin kwadago ga Hukumar Kula da Laboran kwadago ta Kasa (NLRB), suna zargin cewa kamfanin samar da Perry, Tyler Perry Studios, ya kori marubuta huɗu ba bisa ƙa'ida ba a cikin Oktoba 2008 don ramuwar gayya don su da ke ƙoƙarin samun kwangilar ƙungiyar. An sasanta rikicin bayan wata ɗaya daga baya, lokacin da Tyler Perry Studios ya yarda ya zama mai sanya hannu a WGA.
=== Harajin Kuɗi na Mo ' ===
A farkon shekarar 2009, Perry ya yi barazanar ɗaukar doka a kan Mo 'Money Taxes, wani kamfanin shirya haraji wanda ke zaune a Memphis, Tennessee, don gudanar da gidan Talabijin wanda ya ji cewa ya ɓata aikinsa, musamman ''Madea Goes zuwa Kurkuku'' . Tallan yana dauke da wani babban Caucasian namiji (John Cowan) a cikin jan hankali, mai suna "Ma'Madea". An bar tallan da ke yin laifi daga yawo. <ref>Griffin, Dee. </ref>
== Yanayin aiki ==
=== Sukar ===
Duk da yabon Perry a 2006, darekta Spike Lee ya soki aikinsa a 2009, yana mai cewa "Ya kamata a bar kowane mai zane ya ci gaba da ayyukansu na fasaha amma har yanzu ina tunanin akwai abubuwa da yawa a yau wanda shine 'coonery buffoonery'." Lokacin da aka tambaye shi ko nasarar da Perry ta samu a tsakanin bakar fata ya samo asali ne daga bai wa bakar fatar Amurka abin da suke so, Lee ya amsa, "Hoton yana da damuwa."
A wata budaddiyar wasika da ya aika wa Perry a Rediyon Jama'a na Kasa, 'yar jaridar Jamilah Lemieux, yayin da take gode wa Perry saboda "bai wa bakar fata aiki a gaban kyamara da bayanta," ya kuma soki abubuwan da yake nunawa na ''haduwa da Browns'' da ''Gidan Payne'' . A cikin wasikarta, ta bayyana cewa "duka nune-nunenku suna dauke da tsofaffin ra'ayoyi na buffoonish, baƙar fata maza da ke da hankali, da baƙar fata mata." Duk da yake ta lura da aikinsa saboda abin dariya da kuma "kyawawan sakonni masu nuna kimar kai, kauna da girmamawa," daga baya ta nuna takaicin cewa Ba'amurkan Ba'amurke "an ciyar da su iri iri na kanmu a kai a kai saboda suna sayarwa." Lemieux ya yi watsi da sanannen halayensa na Madea, yana mai cewa "Ta wurinta, ƙasar ta yi wa ɗayan mahimman membobin baƙar fata dariya: Uwar Masoyi, ƙaunataccen sarki. . . . Iyayenmu mata da kakanninmu sun cancanci fiye da haka. " Yayin da ta nuna godiya ga Perry saboda watsi da maganganun masu sukar, Lemieux ya yi iƙirarin cewa "yawancin bakaken fata sun nuna wasu halaye iri ɗaya game da aikinku waɗanda fararen farar fata suke da shi," kuma ta bukace shi da "ya daina watsar da masu sukar a matsayin masu ƙiyayya da fahimta cewa baƙar fata na buƙatar sabbin labarai da sabbin masu ba da labari. "
A ranar 6 ga Janairu, 2020, Perry ya sanya bidiyo a [[Instagram]] inda ya bayyana cewa baya amfani da dakin marubuta don fina-finai da shirye-shiryen TV kuma ya fi son rubuta aikin nasa da kansa. Perry ya sami suka daga wurare daban-daban da kuma adadi a cikin nishaɗi saboda ƙin ba da dama ga marubutan baƙi masu zuwa. Daga baya a waccan watan, Perry ya amsa a cikin wata hira ta hanyar bayyana cewa ya fuskanci matsaloli yayin aiki tare da duka marubutan WGA da marubuta marasa kungiya. Ya yi iƙirarin cewa marubutan WGA za su gabatar da "rubutun da ke buƙatar sake rubutawa domin a biya su sau da yawa." Ya kuma ce marubutan da ba na kungiya ba sun yi gwagwarmaya don cimma mizanai na inganci kuma ya ce "bai ji dadin kowane irin rubutu da suka rubuta ba" saboda "ba sa magana da murya."
==== Amsa ====
A watan Oktoba na shekara ta 2009, yayin wata ''hira ta Mintuna 60'', an karanta Perry a cikin maganganun Spike Lee game da aikinsa kuma ya ba da amsa, "Ina so in karanta wannan [suka] ga mai sona. . . . Wannan abin yana bani haushi. Abun wulakanci ne. Hali ne irin wannan wanda ke sa Hollywood tunanin cewa wadannan mutanen ba su wanzu, kuma shi ya sa babu wani abu da yake magana da su, yana magana da mu. " Perry ya kuma bayyana cewa "duk waɗannan haruffa baƙi ne - kwance damara, da fara'a, ba da dariya. Zan iya mari Madea a kan wani abu kuma in yi magana game da Allah, soyayya, imani, gafara, dangi, kowane daga wadannan. ” A cikin hira da Hip Hollywood, Perry ya amsa maganganun Spike Lee ta hanyar gaya masa cewa "ka shiga lahira."
=== Amincewa ===
Aikin Perry ya sami yabo daga Oprah Winfrey, wacce ta haɗu da Perry wajen inganta fim ɗin Lee Daniels ''Precious'' (2009). Ta gaya wa mai tambayoyin, "Ina tsammanin [Perry] ta girma ne da ƙarfi, baƙar fata mata. Kuma da yawa daga abin da yayi yana da gaske a bikin wannan. Ina tsammanin abin da Madea yake da gaske shine: tattara dukkanin waɗannan baƙar fata mata masu ƙarfi waɗanda na sani kuma wataƙila ku ma haka? Don haka abin da ya sa yake aiki shi ne saboda mutane suna ganin kansu ”
Goldie Taylor, na The Grio da MSNBC, sun bayyana a cikin 21 ga Afrilu, 2011 NPR ''Duk Abubuwan Da Aka Yi'' Hira da su game da masu sauraren niyyar Perry: "Ba na tsammanin Tyler Perry yana magana da Touré . Ba na tsammanin yana magana da ni, amma na san yana magana ne kai tsaye da mahaifiyata, da kanwata, da kawuna kuma yana ganawa da su a lokacin da suke bukata, kuma hakan shi ne abin da zane-zane da shirya fim suke. ”
A cikin ''editansa na Huffington Post'', masanin zamantakewar al'umma Shayne Lee ya lissafa Perry daga cikin fitattun jaruman fina-finai na zamani.
=== Kyaututtuka da izgili ===
A cikin ''Ba'amurke Uba!'' fim din " Fassara Kudan zuma Baby na ", da gangan Steve Smith ya yi kuskuren rubuta kalmominsa a cikin kudan zuma don nuna soyayyarsa ga Akiko (wanda shi ma yake takara), maimakon haka ya rubuta bazuwar Tyler Perry da fim din Madea.
Perry ya kasance tauraron ''Kudu'' ta Kudu a cikin Sa'a kashi na goma sha biyar " Funnybot ". An ba shi lambar yabo ne saboda "Mai wasan barkwanci Mai yuwuwa ya je ya karbi lambar yabo ta barkwanci" kuma bakake a cikin lamarin, Token Black da [[Barack Obama|Shugaba Obama]], sun nuna rashin yardarsu cewa ba za su iya daina kallon fiminsa ba da ba shi kuɗi . A ƙarshen labarin, Perry, kamar yadda Madea, aka binne shi kuma an saka shi cikin ƙarfe tare da sanarwar Obama, "Ina mai farin cikin sanar da cewa mafi girma barazana ga 'yan adam yanzu ta tafi har abada. An yi adalci. ”
Tyler Perry kamar yadda Madea aka sanya a cikin parodied a cikin ''The Boondocks'' episode " Dakata ", a cikin abin da wani siririn ɓarnataccen sigar Perry mai suna Winston Jerome ta taka rawa irin ta Madea da ake wa lakabi da "Ma Dukes." Waƙar tana da halin "Ma Duke" wanda ke tafiyar da al'adun ɗan luwaɗi.
Tyler Perry shima an kashe shi a cikin wasan kwaikwayo na ''<nowiki/>'Cleveland Show'' ' "Gurasar godiya ta ruwan goro"{{Ana bukatan hujja|date=January 2020}} wanda Auntie Momma da gaske shine Donna Tubbs Uncle Kevin. A wani labarin kuma, Donna ta karɓi kwalbar giya da ake kira "Tyler Perry Presents Wine", wasa a kan taken fim ɗinsa.
== Rayuwar mutum ==
Perry [[Kiristanci|Kirista ne]] . Ya zama abokan kirki tare da [[Janet Jackson]], [[Will Smith]] da Oprah Winfrey . Yawancin batutuwan da ke cikin aikin nasa suna nuna tiyoloji da halayyar zamantakewar da ke nuna al'adar cocin baƙar fata, kamar abubuwan da suka faru a duka matakansa da aikin allo waɗanda ke nuna saitunan coci da salon bautar da aka saba samu a majami'un Amurkawa galibi na Afirka, gami da baje kolin kiɗan bishara da masu fasaha.
A 2007, Perry ya sayi kadada 17 a cikin unguwannin Paces na Buckhead, [[Atlanta]] . A watan Mayun 2016, ya sayar da gidan kan dala miliyan 17.5, ya kuma rufe babbar yarjejeniya da aka taba yi don gida mai zaman kansa a babban birnin Georgia. A cikin 2013, kamfaninsa, ETPC LLC, an saya kusan {{Convert|1100|acre|km2}} a cikin New Manchester, yankin [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]] na Douglas County, Georgia .
A ranar 20 ga Yulin 2009, Perry ya dauki nauyin yara 65 daga wani sansanin kwana na [[Philadelphia]] don ziyartar Walt Disney World, bayan ya karanta cewa wani gidan wasan ninkaya na kewayen birni, Kwalejin Swim Club da ke Huntingdon Valley, Pennsylvania, ya guje su. Ya rubuta a shafinsa na yanar gizo, "Ina so su sani cewa duk wani aikin mugunta da wasu mutane za su jefa maka, akwai wasu miliyoyin da za su yi musu wani abu na alheri."
A ranar 8 ga Disamba, 2009, mahaifiyar Perry, Willie Maxine Perry, ta mutu tana da shekara 64, bayan rashin lafiya. <ref>[http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2009/12/tyler-perrys-mother-dies-at-64-she-inspired-his-madea-character.html "Tyler Perry's mother dies at 64; Willie Maxine inspired Madea character"]. </ref> Yana zaune kuma yana aiki a kudu maso yammacin Atlanta inda yake aiki da fim din Tyler Perry da kuma gidan talabijin. A watan Agusta 2010, an bayar da rahoton cewa ya sayi Dean Gardens, wani yanki mai girman kadada 58 a yankin Atlanta na Johns Creek . Ya warwatsar da ke da {{Convert|32000|sqft|m2}} katafaren gida da shirya, amma ba a gina shi ba, sabon, gida mai mahalli akan dukiyar. <ref>Katherine Q. Seelye, [https://www.nytimes.com/2010/08/22/us/22house.html?hp=&pagewanted=all "In Georgia, a Megamansion is Finally Sold"], ''[[New York Times]]'', August 22, 2010.</ref> <ref>Michelle E. Shaw, [http://www.ajc.com/business/tyler-perry-to-build-594061.html "Tyler Perry to build home in Johns Creek"], ''[[Atlanta Journal-Constitution]]'', August 18, 2010.</ref>
A Nuwamba 30, 2014, abokin aikin Perry Gelila Bekele ya haifi ɗansu. <ref>Webber, Stephanie (December 4, 2014). </ref> <ref>Michaud, Sarah (December 4, 2014). </ref> A Disamba 2020, Perry ya sanar da cewa shi ya kasance wani guda turuzu .
A watan Satumba na 2017, Perry ya sayi gida a cikin Mulholland Estates, ƙofar gari a cikin Los Angeles.
Perry yana da kayan hutu a cikin Wyoming da Bahamas.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359.jpg|thumb|Tyler Perry]]
A ranar 7 ga Maris, 2021, Yarima Harry, Duke na Sussex da Meghan, Duchess na Sussex a bainar jama'a sun bayyana a cikin hirar talabijin ''Oprah tare da Meghan da Harry'' cewa Perry ta samar da tsaro da tsaro na farko har tsawon watanni uku wanda ya ba ma'auratan damar yin ƙaura daga Kanada zuwa California cikin aminci a cikin Maris 2020, biyo bayan janyewar kariya daga masarautar Burtaniya.
== Filmography ==
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Year
! rowspan="2" |Play
! colspan="5" class="unsortable" |Credited as
|-
! style="width:65px;" |Director
! style="width:65px;" |Writer
! style="width:65px;" |Producer
! style="width:65px;" |Actor
!Role
|- style="text-align:center;"
|1998
| style="text-align:left;" |''I Know I've Been Changed''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Joe
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''Woman, Thou Art Loosed!''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |"The Rent Man"
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''I Can Do Bad All by Myself''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2000
| style="text-align:left;" |''Behind Closed Doors''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2001
| style="text-align:left;" |''Diary of a Mad Black Woman''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Daddy Charles / Madea
|- style="text-align:center;"
|2002
| style="text-align:left;" |''Madea's Family Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2003
| style="text-align:left;" |''Madea's Class Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Dr. Willie Leroy Jones / Madea
|- style="text-align:center;"
|2004
| style="text-align:left;" |''Why Did I Get Married?''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2005
| style="text-align:left;" |''Meet the Browns''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |Madea (voice only)
|- style="text-align:center;"
|2006
| style="text-align:left;" |''Madea Goes to Jail''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2007
| style="text-align:left;" |''What's Done in the Dark''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2008
| style="text-align:left;" |''The Marriage Counselor''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2009
| style="text-align:left;" |''Laugh to Keep from Crying''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2010
| style="text-align:left;" |''Madea's Big Happy Family''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''A Madea Christmas''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''Aunt Bam's Place''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''I Don't Want To Do Wrong''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''The Haves and the Have Nots''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''Madea Gets a Job''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2013
| style="text-align:left;" |''Madea's Neighbors from Hell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2014
| style="text-align:left;" |''Hell Hath No Fury Like a Woman Scorned''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2015
| style="text-align:left;" |''Madea on the Run''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2019
| style="text-align:left;" |''Madea's Farewell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align: left;" |Madea
|}
=== Aikin talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Shekara
! rowspan="2" | Nuna
! colspan="5" class="unsortable" | An ba da matsayin
|-
! style="width:65px;" | Darakta
! style="width:65px;" | Marubuci
! style="width:65px;" | Mai tsarawa
! style="width:65px;" | Mai wasan kwaikwayo
! Matsayi
|- style="text-align:center;"
| 2007–2012; 2020 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Gidan Payne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2009–2011
| style="text-align:left;" | ''Haɗu da Browns'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2011– 2017
| style="text-align:left;" | ''Mafi Alkhairi ko Mafi sharri'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Da Haves da da Ba su da'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013–2017
| style="text-align:left;" | ''Kaunaci Makwabcinka'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2014–2020
| style="text-align:left;" | ''Idan Son Ka Kuskure ne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016–2017
| style="text-align:left;" | ''Ya Kusa Kusa da Gida'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016
| style="text-align:left;" | ''Assionaunar: New Orleans'' | {{No}}| {{No}}| {{No}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Mai watsa shiri / Mai ba da labari
|- style="text-align:center;"
| 2018
| style="text-align:left;" | ''<nowiki/>'Yan Paynes'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Oval'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Sistas'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Saurayi Dylan'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Marasa hankali'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Bruh'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Taimakawa Rayuwa'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2021
| style="text-align:left;" | ''Duk Mutanen Sarauniya'' | {{No}}| {{No}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|}
== Aikin mataki ==
== Amincewa ==
== Duba kuma ==
* Tyler Perry Studios
* Bacewar Terrance Williams da Felipe Santos - Tyler Perry ya bayar da tukuicin $ 200,000 ga duk wanda ya samu labarin lamarin kuma ya yi aiki don ganin an tallata lamarin.
== Bayani ==
== External links ==
* {{Official website|http://www.tylerperry.com/}}
* {{IMDb name|1347153}}
* {{AllMovie name|403164}}
* {{Rotten Tomatoes person|tyler_perry}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
38l7sx5fiicl1vpx1ec6ksy6i6qo0sp
968874
968873
2026-10-17T22:11:19Z
Nura Bello
24854
968874
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Tyler Perry Interview 2016.jpg|thumb|Masanin finah finai]]
'''Tyler Perry''' (an haife shi ne da sunan '''Emmitt Perry Jr''' .; sha uku (13) ga watan Satumba, a shekarar 1969) ɗan fim ɗin Amurka ne, darekta, furodusa, kuma marubucin allo. A cikin shekarar 2011, ''Forbes ya'' lissafa shi a matsayin mutumin da aka fi biya kuɗi a cikin nishaɗi, yana samun dalar Amurka miliyan130 tsakanin Mayun shekarar 2010 da Mayu 2011.
Perry ya kirkira kuma ya kasance yayi a matsayin Media, Fina-Finan Perry sun bambanta da salo daga dabarun yin fim na gargajiya don samfuran fim na wasan kwaikwayo. Yawancin fina-finan wasan kwaikwayo na Perry an daidaita su daga baya a zaman fina-finai masu fasali.
Perry ya rubuta kuma ya gabatar da wasan kwaikwayo da yawa a lokacin shekarar 1990s da kuma farkon shekarar 2000s. Perry ya haɓaka jerin shirye-shiryen telebijin da yawa, musamman gidan ''Tyler Perry na Payne'', wanda ya yi tsayi na tsawon shekaru takwas a TBS daga watan Yuni 21, 2006 zuwa 10 ga Agustan shekarar 2012. A ranar 2 ga Oktoba, 2012, Perry ya kulla kawance da Oprah Winfrey Network . Haɗin gwiwar ya kasance galibi don kawo takaddun talabijin zuwa OWN, dangane da nasarar da Perry ya samu a wannan yankin. Perry ya kirkiro jerin rubutattun abubuwa da yawa don hanyar sadarwar, ''The Haves da kuma Have Nots'' sun kasance gagarumar nasara. ''The Haves da kuma Have Nots'' ya bawa OWN mafi girman kididdiga zuwa yau kamar yadda na 2014, tare da jerin kuma akai ma taken "daya daga cikin manyan nasarorin labarai na OWN tare da yawan mako-mako na nishaɗin sabulu, cike da cin amana na yau da kullun, al'amuran da magudi."
Perry ya kuma yi aiki a fina-finan da ba shi ya bayar da umarni ba ko kuma ya samar da kansa, ciki har da Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'' (2009), dan wasan da a kai ma lakabi a cikin ''Alex Cross'' (2012), Tanner Bolt a ''Gone Girl'' (2014), Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles : Out of the Shadows'' (2016) da Colin Powell a Vice (2018).
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070754 (15372927985).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Perry yana cikin [[Time 100|mutane 100 da sukafi tasiri wanda aka wallafa a mujallar Time]] a shekarar 2020. A cikin 2020, an ba Perry lambar yabo ta Gwamnoni daga kyaututtukan Emily Primetime, kuma a shekara mai zuwa, ya kuma karɓi kyautar Jean Hersholt ta jin kai daga lambar yabo ta Academy.
== Rayuwar farko ==
An kuma haifi Perry Emmitt Perry Jr. a New Orleans, Louisiana, ɗan Willie Maxine Perry ( née Campbell) da Emmitt Perry Sr., wanda ya kasance masassaƙi ne. Yana da yan uwa guda uku. Perry ya taba fada sau ɗaya cewa amsar mahaifinsa ga komai ita ce "ka doko shi daga cikinka". Yayinda yake yaro, Perry ya taba yin ƙoƙari ya kashe kansa don ƙoƙarin tserewa azabtarwan mahaifinsa. Sa banin mahaifinsa, mahaifiyarsa tana kai shi coci kowane mako, inda yake jin wata mafaka da gamsuwa. A lokacin yana dan shekara 16, yasa an canza sunansa na farko bisa doka daga Emmitt zuwa Tyler a ƙoƙarin nisantar da kansa da mahaifinsa.
Shekaru da yawa bayan haka, bayan ganin fim din ''Precious'', an motsa Perry inda ya bayyana a karon farko cewa mahaifiyar abokinsa ta taba yin lalata dashi yana dan shekara 10; <ref>[http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/10/06/tyler.perry.abuse.precious/ "Tyler Perry recounts childhood abuse on Web site"]. </ref> wasu mutane uku sun taba yin lalata dashi tun kafin wannan kuma daga baya ya fahimci cewa mahaifinsa yayi lalata da abokinsa. Wani gwajin DNA da Perry yayi ya nuna cewa Emmitt Sr. ba shine cikakken mahaifin Perry na asalin jini ba.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359 (cropped).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Duk da yake Perry bai kammala makarantar sakandare ba, ya sami GED . A farkon shekarunsa na 20, yana kallon wani shiri na ''The Oprah Winfrey Show'', ya ji wani yana bayanin tasirin da rubutu zai iya yi a wasu lokuta, wanda zai ba marubucin damar magance nasa matsalolin. Wannan sharhi ya ba shi damar yin amfani da kansa ga aikin rubutu. Ba da daɗewa ba ya fara rubuta wasu wasiƙu zuwa ga kansa, wanda ya zama tushen waƙar kiɗan ''I Know I've Been Changed'' .
== Ayyuka ==
=== Mataki ===
A wajajen shekarar 1990, Perry ya koma [[Atlanta]], inda shekaru biyu daga baya ''I Know I've Been Changed'' aka fara yin shi ne a gidan wasan kwaikwayo na gari, wanda dan shekara ashirin da biyu (22) wato Perry ya biya da kudinsa $12,000 wanda ya tara a matsayin kudin ceton rai. Wasan ya hada da jigogin kirista na yafiya, mutunci, da kimar kai, yayin magance matsaloli kamar cin zarafin yara da iyalai marasa karfi. Da farko waƙar ta karɓi liyafar "less than stellar" kuma ta kasance an samu gazawar kuɗi. Perry ya nace, kuma a cikin shekaru shida masu zuwa ya sake rubuta waƙar maimaitawa, kodayake ra'ayoyin rashin ci gaba sun ci gaba. A shekarar 1998, yana da shekaru 28, ya sami nasarar sake sanya wasan sannan ya sake sanya shi a Atlanta, da farko a House of Blues, sannan a gidan wasan kwaikwayo na Fox . Perry ya ci gaba da ƙirƙirar sabbin wasannin kwaikwayo, yana zagayawa tare da su akan abin da ake kira " Chitlin 'Circuit " (wanda yanzu ake kira da "kewayen gidan wasan kwaikwayo na birni") da haɓaka manyan ɗimbin mutane, masu ba da gaskiya tsakanin Ba'amurken Baƙin Amurka masu sauraro. A 2005, ''Forbes ta'' ruwaito cewa ya sayar "fiye da $ 100 miliyan a tikiti, $ 30 miliyan a bidiyo nashi da kimanin dala 20 miliyan a cikin kayan kasuwa ", da kuma" nunin 300 da yake gabatarwa kowace shekara suna samun kusan mutane 35,000 a mako ".
=== Aikin fim ===
Perry ya ɗaga dalar Amurka miliyan 5.5 a wani ɓangare daga tallan tikitin wasan kwaikwayon da aka gabatar don ɗaukar fim ɗin sa na farko, Diary of Mad Black Woman, wanda ya ci gaba zuwa dala miliyan 50.6 a cikin gida, yayin da ya sami ƙimar amincewa 16% a fim ɗin sake duba shafin yanar gizo Rataccen Tumatiri. Perry ya fara fitowa a matsayin mai bada umarni a fim din sa na gaba, wanda ya dace da haduwar dangin Madea, kuma ya jagoranci duk wasu fina-finai na Madea da zasu biyo baya. A karshen makon da ya gabata, 24 zuwa 26 ga watan Fabrairu, 2006, Taron dangin Madea ya buɗe a lamba ta ɗaya a ofishin akwatin da dala miliyan 30.3. Daga karshe fim din ya samu dala miliyan 65. Perry da abokan aikin sa sun tallata fim din ne a Oprah Winfrey Show. Kamar yadda yake tare da Diary, kusan duk kuɗin da aka samu na Madea an samar da su a cikin Amurka.
[[Fayil:A Fall From Grace cast.jpg|thumb|Tyler Perry tare da iyali]]
Aikin Perry na gaba shine Aikin Lionsgate, ''Daddy's Little Girls'', ya samu gabatarwan taurari irin su Gabrielle Union da Idris Elba kuma an sake shi a Amurka a ranar 14 ga Fabrairu, 2007. Ya samu kusan dalar Amurka 31 miliyan. Perry ya rubuta, ya ba da umarni, ya shirya kuma ya fito a fim din ''sa na gaba, Why Did I Get Married?'', wanda aka fitar a ranar 12 ga Oktoban shekarar 2007. Ya kuma buɗe a lamba ta ɗaya, ya kai dalar Amurka 21.4 miliyan wancan karshen mako. Ya kasance sassauƙa dangane da wasan sa na wannan sunan. An fara daukar fim din a ranar 5 ga Maris ɗin shekarar 2007, a Whistler, British Columbia, wani wurin shakatawa da ke arewacin [[Vancouver]], sannan ya koma Atlanta, inda Perry ya bude nasa gidan wasan. [[Janet Jackson]], Sharon Leal, Jill Scott, da Tasha Smith sun fito a fim din. Fim din Perry na 2008, ''Meet the Browns'', wanda aka saki a ranar 21 ga Maris, an buɗe shi a wuri mai numba 2 tare da dalar Amurka 20.1 miliyan karshen mako babban. ''The Family That Preys'' a ranar 12 ga Satumba, 2008, kuma ya sami ribar dalar Amurka 37.1 miliyan.
''An kuma bude Madea Goes to Jail'' a lamba ta daya a ranar 20 ga watan Fabrairun shekarar 2009, wanda ya sami dalar Amurka miliyan 41 kuma ya zama buɗewa mafi girma har zuwa yau. Wannan shine fim na bakwai na Perry tare da Lionsgate Entertainment. Dangane da bukatar darekta JJ Abrams, kuma a cikin 2009, Perry yana da ƙaramin matsayi a matsayin babban kwamandan Starfleet Academy Admiral Barnett a cikin ''Star Trek'', wanda aka buɗe a ranar 8 ga Mayu. Wannan shine fim din sa na farko a wajan ayyukan nasa. Perry na gaba ya rubuta, ya bada umarni, kuma yayi tauraro a cikin ''I Can Bad Bad All By Myself'' (2009), fim ɗin da aka tsara game da halayensa na Madea. Wannan shine fim na takwas na Perry kuma shima ya zama na ɗaya a ofishin akwatin. A cikin shekarar 2009, Perry ya haɗu tare da Oprah Winfrey don gabatar da ''Precious,'' fim ɗin da ke kan littafin ''Tura'' na Sapphire . ''Me Ya Sa Na Yi Aure Kuma?'', cigaban littafin ''Me Yasa Nayi Aure?'', an buɗe shi a cikin wasan kwaikwayo a ranar 2 ga Afrilun shekarar 2010. Ya fito da [[Janet Jackson]], Cicely Tyson, Louis Gossett Jr., Jill Scott, da Malik Yoba . Fim din ya samu $ 60 miliyan a cikin gida, tare da dalar Amurka 29 miliyan suka yi a ƙarshen mako.
Perry ya jagoranci fim din Ntozake Shange na choreopoem na ''1975 Don 'Yan Mata Masu Launi Wadanda Suka Yi La'akari da Kashe Kansu Lokacin da Bakan Gizo Yake Enuf'', wanda aka fito da shi a sinimomi 5 ga Nuwamban shekarar 2010. <ref>[https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=124459269 "More Than 'Madea': Tyler Perry Changes Course"], ''[[All Things Considered]]'', March 8, 2010.</ref> Ya bayyana a cikin wasan kwaikwayon wasan kwaikwayon na ''Man Farin Ciki'', wanda ya zagaya Amurka a matsayin wasan kwaikwayo kuma aka sake shi azaman fim a cikin shekarar 2011, wanda aka rubuta, ya jagoranta kuma ya jagoranci Perry. Fim ɗin fim ɗin ''Madea's Big Happy Family'' raked a cikin $ 25.8 na Amurka miliyan a ofishin akwatin, suna daukar matsayi na biyu. Fim din Perry na gaba tare da Lionsgate ya kasance ''Ayyuka Masu Kyawu'', wanda a ciki Perry ke taka rawar gani Wesley Deeds. ''Kyawawan Ayyuka'' fim ne na wasan kwaikwayo na soyayya da aka rubuta, wanda aka shirya shi, kuma yayi fim ɗin Perry. An saki fim din a ranar 24 ga Fabrairu, 2012. Shi ne fim na goma na goma sha ɗaya waɗanda Perry ya shirya kuma ya fito a ciki. Fim ɗin ya sami darajar kashi 29% ta mai tattara abubuwan tumatir da aka ottenauke da shi kuma aka buɗe shi tare da ofishin akwatin dalar Amurka miliyan 15.5. Fim din kuma ya hada da Thandie Newton, Rebecca Romijn, Gabrielle Union, Eddie Cibrian, Jamie Kennedy, Phylicia Rashad, da sauransu.
{{As of|June 2011}}, Perry's films had grossed over US$500 million worldwide. Perry's ''[[Kariyar Shaida ta Madea|Madea's Witness Protection]]'', his seventh film within the Madea franchise, was released on June 29, 2012.
Perry ya karbi matsayin James Patterson na Alex Cross daga Morgan Freeman don wani sabon fim a cikin jerin, mai taken ''Alex Cross'' . An bude fim din a ranar 19 ga Oktoban shekarar 2012, kuma ya samu yabo daga masu suka da kuma masu kallo kan rawar da ya taka. Ayyukansa sun sami hankalin darekta David Fincher, wanda daga baya ya saka Perry a cikin fim ɗin 2014 mai ban sha'awa ''Gone Girl'', tare da [[Ben Affleck]], Rosamund Pike, da Neil Patrick Harris .
Perry ya fitar da fim dinsa na goma sha uku, ''Gwaji: Ikirari na Mai Ba da Shawara'' Kan Auren (dangane da wasansa na 2008 mai suna ɗaya) a ranar 29 ga Maris, 2013. Fim din ya kunshi Lance Gross, Jurnee Smollett, Brandy Norwood, Robbie Jones, Vanessa L. Williams, da Kim Kardashian . Ya samar da ''Tyler Perry Presents Peeples'', wanda aka fitar a ranar 10 ga Mayu, 2013. Ya koma babban allo tare da ''A Madea Kirsimeti'', wanda aka fitar a ranar 13 ga Disamban shekarar 2013. Perry ne ya ba da umarnin fim ɗin ''The Single Moms Club'', wanda aka buɗe a ranar 14 ga Maris, 2014. Fim dinsa mai rai na farko mai suna ''Madea's Tough Love'' an sake shi akan DVD Janairu 20, 2015. A cikin shekarar 2016, Perry ya taka rawa masanin kimiyyar Baxter Stockman a ''Teenage Mutant Ninja Turtles: Daga cikin Inuwa'' . A tsakiyar Janairu 2016, Perry ya fara yin fim dinsa na goma sha bakwai, kuma na tara a cikin ƙididdigar Madea, ''Boo!'' ''A Madea Halloween'' . An saki fim din a ranar 21 ga Oktoba, 2016. A ci gaba, ''Boo 2!'' ''An fito da Halloween na Madea'', a watan Oktoban shekarar 2017. Perry, tare da Oprah Winfrey, sun ba da muryarsa a fim dinsa na farko mai dauke da kwamfuta, mai suna ''The Star'', wanda ya danganci haihuwar Yesu . Picturesaddamar da Hoton Hotuna na Sony, an fitar da fim ɗin a ranar 17 ga Nuwamban shekarar 2017.
==== Hadin gwiwar fina-finai da rarrabawa ====
[[Fayil:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070615 (15370346222).jpg|thumb|Tyler Perry]]
Fim din Perry an haɗa shi tare kuma an rarraba shi ta Lions Gate Entertainment ; yana riƙe da cikakken ikon mallakar haƙƙin mallaka a ƙarƙashin sunan kamfanoni Tyler Perry Films, kuma yana sanya sunan a gaban duk taken. Fim ɗin Perry sun ga iyakantaccen sakewa a wajen Arewacin Amurka, amma a cikin Mayu 2010, Lionsgate ya ba da sanarwar shirye-shiryen fara sakin fim ɗinsa a Ingila.
=== Shirye-shiryen talabijin ===
Perry ya samar da sitcom din ''Tyler Perry's House of Payne'', wanda ya kwashe yanayi 8 daga 21 ga Yuni, 2006, zuwa 10 ga Agusta 2012 Jerin sun biyo bayan gidan [[Afirkawan Amurka|Ba'amurke Ba'amurke ne]] mai tsara kakanni uku. Nunin ya nuna yadda 'yan uwa suka yi gwagwarmaya, gwagwarmaya ta gaskiya tare da imani da soyayya. Nunin ya gudana a cikin bazarar shekarar 2006 a matsayin mai nuna matuƙin jirgin sama 10. Bayan nasarar matukin jirgin sama, Perry ya sanya hannu kan dalar Amurka 200 miliyan, yarjejeniyar kashi 100 tare da TBS . A ranar 6 ga Yunin shekarar 2007, aukuwa biyu na farko na ''Gidan Payne na Tyler Perry sun'' gudana a TBS. Bayan karɓar manyan ƙimomi, ''Gidan Payne ya'' shiga ƙungiyar watsa shirye-shirye . An buga Reruns har zuwa Disamba 2007 kafin fara kakar wasa ta biyu. Perry ya kuma rubuta, ya ba da umarni kuma ya samar da sitcom ''Gana da Browns'', wanda aka fara shi a TBS a ranar 7 ga Janairu, 2009 kuma ya ƙare a Nuwamba 18, 2011.
==== Mallaka da haɗin gwiwa tare da Oprah ====
On October 2, 2012, Perry struck an exclusive multi-year partnership with Oprah Winfrey and her Oprah Winfrey Network (OWN). The partnership was largely for the purposes of bringing scripted television to OWN, Perry having had previous success in this department.
''Tyler Perry's Zai Fi Kyau ko Mafi Muni'', dangane da fina-finansa ''Me Ya Sa Na Yi Aure?'' kuma ''Me yasa Na Yi Aure kuma?'', wanda aka fara akan TBS a ranar 25 ga Nuwamban shekarar 2011. TBS ta soke jerin ne a watan Fabrairun 2013 amma kamfanin ta OWN ya sake farfado da shi a karo na uku, wanda ya fara a ranar 18 ga Satumba, 2013.
Perry kuma yana da wasu sabbin jerin talabijin guda biyu wadanda aka nuna akan KASAN: wasan kwaikwayo na sabulu mai tsawon awa / wasan kwaikwayo ''The Haves da waɗanda basu'' da lada da sitcom ''Taunar Maƙwabcinku'' . ''Haves da wadanda basu da labari sun'' fara ne a ranar 28 ga watan Mayun shekarar 2013, yayin da ''maƙwabcin Loveaunar ku ya'' fara a ranar 29 ga Mayu, 2013. An bayar da rahoto a ranar 29 ga Mayu, 2013 cewa ''The Haves da Ba su da setaƙa sun'' kafa sabon rikodin don OWN, inda suka ci mafi girman ƙima a jere don jerin farko a kan hanyar sadarwa. ''Taunar Maƙwabcinku ta'' zira kwallaye na biyu mafi girma na kyauta don jerin shirye-shirye a kan KASHE, a bayan ''The Haves da Ba su da Labaru;'' duk da haka, ''Taunar Maƙwabcin ku'' ta ragu sosai a cikin ƙididdiga yayin da ''<nowiki/>'Have the and Have Nots''' ya ci gaba da ƙaruwa da ƙimantawa. A ranar 4 ga Fabrairu, 2014, ''The Haves da basu da Nots'' sun shigo a matsayin shirin da aka fi kallo a duk gidan talabijin na dare. A ranar 11 ga Maris, 2014, wani yanayi na 2 na ''Haves da Ba su da Baƙi sun'' kafa rikodin ABU lokacin da ya ci ƙima mafi girma a tarihin hanyar sadarwa. Rikodin rikodin ya kawo masu kallo miliyan 3.6, wanda ya zarce miliyan 3.5 da suka saurara don ''tattaunawar Next Oprah'' tare da Bobbi Kristina wanda shine mafi kyawun kallo na hanyar sadarwa.
A ranar 9 ga Janairun shekarar 2014, a matsayin wani ɓangare na ci gaba da haɗin gwiwa na Perry tare da OWN, cibiyar sadarwar ta ba da umarnin jerin rubutattun rubuce-rubuce na huɗu (da na huɗu na Perry) dangane da fim ɗin fasalin, ''Singleungiyar Iyaye Maɗaukaki'', da ake kira ''Idan vingaunar Ku Ba Ta da Laifi'' . Jerin wasan kwaikwayo na tsawon awa daya ya fara ne a ranar 9 ga Satumbar, 2014.
==== Tyler Perry Studios ====
A cikin shekarar 2015, Perry ya sami tsohon sansanin sojan mai suna acre 330 wanda ke Fort McPherson wanda ke [[Atlanta]], wanda ya canza shi zuwa situdiyo. An yi amfani da dakunan daukar hoto don yin fim din HBO Films / OWN fim na ''Rayuwar Mutuwa na Henrietta Rashin'', kuma a halin yanzu ana ci gaba da amfani da shi don jerin talabijin ''The Walking Dead'' . murabba'in kafa dubu hamsin na shafin an sadaukar da shi ne ga tsayayyun saituna, gami da kwatankwacin zauren otal, irin na [[White House|Fadar White House]], gida mai girman murabba'in kafa dubu 16,000, otal mai arha mai arha, filin shakatawa, da kuma ainihin abincin dare na 1950s wanda aka sake ƙaura daga wani gari mai nisan mil 100 nesa; Hakanan yana ɗaukar matakan sauti 12 waɗanda aka ambata bayan ƙwararrun Ba'amurke-Amurkawa a masana'antar nishaɗi. Babban fim din Marvel, ''Black Panther'', shine na farko da aka fara yin fim a daya daga cikin sabbin matakai a Tyler Perry Studios kamar yadda Tyler Perry ya sanar da kansa ta shafinsa na Instagram a ranar 19 ga Fabrairun shekarar 2018.
Tyler Perry Studios ɗayan ɗayan manyan fina-finai ne a cikin ƙasar kuma ya kafa Tyler Perry a matsayin Ba'amurken Ba'amurke na farko da ya mallaki babban ɗakin fim. <ref>https://www.nytimes.com/2019/10/02/movies/tyler-perry-atlanta.html</ref>
==== ViacomCBS ====
A ranar 14 ga Yunin shekarar 2017, Perry ya sanya hannu kan wata yarjejeniya ta dogon lokaci tare da Viacom (yanzu ViacomCBS ) don aukuwa 90 / shekara na wasan kwaikwayo na asali da jerin ban dariya. Hakanan Viacom zai kasance yana da haƙƙoƙin rarrabawa ga gajeren abun cikin bidiyo da kallo na farko game da ra'ayoyin fim (fim na farko daga wannan yarjejeniyar shine Wawancin Kowa ). Yarjejeniyar TV ta fara faduwar 2019 tare da Oval, Sistas da BET + (sabon sabis ne mai gudana) wanda aka gabatar dashi tare da ƙimanta ƙarfi don BET . <ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/14/arts/television/viacom-poaches-tyler-perry-from-oprah-winfreys-network.html Viacom poaches Perry] Retrieved June 15, 2017.</ref>
=== Littattafai ===
[[File:Tyler_Perry.jpg|thumb| Perry a wani littafin sa hannu a cikin 2006]]
Littafin farko na Perry, ''Kada Ka sanya Mace Baƙin Cire Earan Kunnenta: Sharhin Bayanai na Madea akan Loveauna da Rayuwa'', ya bayyana a ranar 11 ga Afrilu, 2006. Littafin ya sayar da kwafi 30,000. Hardcover ya kai lamba ta daya akan jerin masu Sayarwa Mafi Kyawu <nowiki><i id="mwAac">na New York Times</i></nowiki> kuma ya kasance cikin jerin makonni 12. An zabe shi a matsayin Littafin Shekara, Mafi Kyawun Littãfi a shekarar 2006 Quill Awards .
Littafinsa na biyu, ''Mafi Girma Yana jira'', an buga shi a ranar Nuwamba 14, 2017. Ya fara aiki a lamba 5 akan jerin mafi kyawun mai siyarwa ''na New York Times.''
== Ayyuka na doka ==
=== Kungiyoyin Marubuta na Amurka, Yamma ===
Ildungiyar Marubuta ta Amurka, Yamma ta gabatar da tuhumar ba da aikin kwadago ga Hukumar Kula da Laboran kwadago ta Kasa (NLRB), suna zargin cewa kamfanin samar da Perry, Tyler Perry Studios, ya kori marubuta huɗu ba bisa ƙa'ida ba a cikin Oktoba 2008 don ramuwar gayya don su da ke ƙoƙarin samun kwangilar ƙungiyar. An sasanta rikicin bayan wata ɗaya daga baya, lokacin da Tyler Perry Studios ya yarda ya zama mai sanya hannu a WGA.
=== Harajin Kuɗi na Mo ' ===
A farkon shekarar 2009, Perry ya yi barazanar ɗaukar doka a kan Mo 'Money Taxes, wani kamfanin shirya haraji wanda ke zaune a Memphis, Tennessee, don gudanar da gidan Talabijin wanda ya ji cewa ya ɓata aikinsa, musamman ''Madea Goes zuwa Kurkuku'' . Tallan yana dauke da wani babban Caucasian namiji (John Cowan) a cikin jan hankali, mai suna "Ma'Madea". An bar tallan da ke yin laifi daga yawo. <ref>Griffin, Dee. </ref>
== Yanayin aiki ==
=== Sukar ===
Duk da yabon Perry a 2006, darekta Spike Lee ya soki aikinsa a 2009, yana mai cewa "Ya kamata a bar kowane mai zane ya ci gaba da ayyukansu na fasaha amma har yanzu ina tunanin akwai abubuwa da yawa a yau wanda shine 'coonery buffoonery'." Lokacin da aka tambaye shi ko nasarar da Perry ta samu a tsakanin bakar fata ya samo asali ne daga bai wa bakar fatar Amurka abin da suke so, Lee ya amsa, "Hoton yana da damuwa."
A wata budaddiyar wasika da ya aika wa Perry a Rediyon Jama'a na Kasa, 'yar jaridar Jamilah Lemieux, yayin da take gode wa Perry saboda "bai wa bakar fata aiki a gaban kyamara da bayanta," ya kuma soki abubuwan da yake nunawa na ''haduwa da Browns'' da ''Gidan Payne'' . A cikin wasikarta, ta bayyana cewa "duka nune-nunenku suna dauke da tsofaffin ra'ayoyi na buffoonish, baƙar fata maza da ke da hankali, da baƙar fata mata." Duk da yake ta lura da aikinsa saboda abin dariya da kuma "kyawawan sakonni masu nuna kimar kai, kauna da girmamawa," daga baya ta nuna takaicin cewa Ba'amurkan Ba'amurke "an ciyar da su iri iri na kanmu a kai a kai saboda suna sayarwa." Lemieux ya yi watsi da sanannen halayensa na Madea, yana mai cewa "Ta wurinta, ƙasar ta yi wa ɗayan mahimman membobin baƙar fata dariya: Uwar Masoyi, ƙaunataccen sarki. . . . Iyayenmu mata da kakanninmu sun cancanci fiye da haka. " Yayin da ta nuna godiya ga Perry saboda watsi da maganganun masu sukar, Lemieux ya yi iƙirarin cewa "yawancin bakaken fata sun nuna wasu halaye iri ɗaya game da aikinku waɗanda fararen farar fata suke da shi," kuma ta bukace shi da "ya daina watsar da masu sukar a matsayin masu ƙiyayya da fahimta cewa baƙar fata na buƙatar sabbin labarai da sabbin masu ba da labari. "
A ranar 6 ga Janairu, 2020, Perry ya sanya bidiyo a [[Instagram]] inda ya bayyana cewa baya amfani da dakin marubuta don fina-finai da shirye-shiryen TV kuma ya fi son rubuta aikin nasa da kansa. Perry ya sami suka daga wurare daban-daban da kuma adadi a cikin nishaɗi saboda ƙin ba da dama ga marubutan baƙi masu zuwa. Daga baya a waccan watan, Perry ya amsa a cikin wata hira ta hanyar bayyana cewa ya fuskanci matsaloli yayin aiki tare da duka marubutan WGA da marubuta marasa kungiya. Ya yi iƙirarin cewa marubutan WGA za su gabatar da "rubutun da ke buƙatar sake rubutawa domin a biya su sau da yawa." Ya kuma ce marubutan da ba na kungiya ba sun yi gwagwarmaya don cimma mizanai na inganci kuma ya ce "bai ji dadin kowane irin rubutu da suka rubuta ba" saboda "ba sa magana da murya."
==== Amsa ====
A watan Oktoba na shekara ta 2009, yayin wata ''hira ta Mintuna 60'', an karanta Perry a cikin maganganun Spike Lee game da aikinsa kuma ya ba da amsa, "Ina so in karanta wannan [suka] ga mai sona. . . . Wannan abin yana bani haushi. Abun wulakanci ne. Hali ne irin wannan wanda ke sa Hollywood tunanin cewa wadannan mutanen ba su wanzu, kuma shi ya sa babu wani abu da yake magana da su, yana magana da mu. " Perry ya kuma bayyana cewa "duk waɗannan haruffa baƙi ne - kwance damara, da fara'a, ba da dariya. Zan iya mari Madea a kan wani abu kuma in yi magana game da Allah, soyayya, imani, gafara, dangi, kowane daga wadannan. ” A cikin hira da Hip Hollywood, Perry ya amsa maganganun Spike Lee ta hanyar gaya masa cewa "ka shiga lahira."
=== Amincewa ===
Aikin Perry ya sami yabo daga Oprah Winfrey, wacce ta haɗu da Perry wajen inganta fim ɗin Lee Daniels ''Precious'' (2009). Ta gaya wa mai tambayoyin, "Ina tsammanin [Perry] ta girma ne da ƙarfi, baƙar fata mata. Kuma da yawa daga abin da yayi yana da gaske a bikin wannan. Ina tsammanin abin da Madea yake da gaske shine: tattara dukkanin waɗannan baƙar fata mata masu ƙarfi waɗanda na sani kuma wataƙila ku ma haka? Don haka abin da ya sa yake aiki shi ne saboda mutane suna ganin kansu ”
Goldie Taylor, na The Grio da MSNBC, sun bayyana a cikin 21 ga Afrilu, 2011 NPR ''Duk Abubuwan Da Aka Yi'' Hira da su game da masu sauraren niyyar Perry: "Ba na tsammanin Tyler Perry yana magana da Touré . Ba na tsammanin yana magana da ni, amma na san yana magana ne kai tsaye da mahaifiyata, da kanwata, da kawuna kuma yana ganawa da su a lokacin da suke bukata, kuma hakan shi ne abin da zane-zane da shirya fim suke. ”
A cikin ''editansa na Huffington Post'', masanin zamantakewar al'umma Shayne Lee ya lissafa Perry daga cikin fitattun jaruman fina-finai na zamani.
=== Kyaututtuka da izgili ===
A cikin ''Ba'amurke Uba!'' fim din " Fassara Kudan zuma Baby na ", da gangan Steve Smith ya yi kuskuren rubuta kalmominsa a cikin kudan zuma don nuna soyayyarsa ga Akiko (wanda shi ma yake takara), maimakon haka ya rubuta bazuwar Tyler Perry da fim din Madea.
Perry ya kasance tauraron ''Kudu'' ta Kudu a cikin Sa'a kashi na goma sha biyar " Funnybot ". An ba shi lambar yabo ne saboda "Mai wasan barkwanci Mai yuwuwa ya je ya karbi lambar yabo ta barkwanci" kuma bakake a cikin lamarin, Token Black da [[Barack Obama|Shugaba Obama]], sun nuna rashin yardarsu cewa ba za su iya daina kallon fiminsa ba da ba shi kuɗi . A ƙarshen labarin, Perry, kamar yadda Madea, aka binne shi kuma an saka shi cikin ƙarfe tare da sanarwar Obama, "Ina mai farin cikin sanar da cewa mafi girma barazana ga 'yan adam yanzu ta tafi har abada. An yi adalci. ”
Tyler Perry kamar yadda Madea aka sanya a cikin parodied a cikin ''The Boondocks'' episode " Dakata ", a cikin abin da wani siririn ɓarnataccen sigar Perry mai suna Winston Jerome ta taka rawa irin ta Madea da ake wa lakabi da "Ma Dukes." Waƙar tana da halin "Ma Duke" wanda ke tafiyar da al'adun ɗan luwaɗi.
Tyler Perry shima an kashe shi a cikin wasan kwaikwayo na ''<nowiki/>'Cleveland Show'' ' "Gurasar godiya ta ruwan goro"{{Ana bukatan hujja|date=January 2020}} wanda Auntie Momma da gaske shine Donna Tubbs Uncle Kevin. A wani labarin kuma, Donna ta karɓi kwalbar giya da ake kira "Tyler Perry Presents Wine", wasa a kan taken fim ɗinsa.
== Rayuwar mutum ==
Perry [[Kiristanci|Kirista ne]] . Ya zama abokan kirki tare da [[Janet Jackson]], [[Will Smith]] da Oprah Winfrey . Yawancin batutuwan da ke cikin aikin nasa suna nuna tiyoloji da halayyar zamantakewar da ke nuna al'adar cocin baƙar fata, kamar abubuwan da suka faru a duka matakansa da aikin allo waɗanda ke nuna saitunan coci da salon bautar da aka saba samu a majami'un Amurkawa galibi na Afirka, gami da baje kolin kiɗan bishara da masu fasaha.
A 2007, Perry ya sayi kadada 17 a cikin unguwannin Paces na Buckhead, [[Atlanta]] . A watan Mayun 2016, ya sayar da gidan kan dala miliyan 17.5, ya kuma rufe babbar yarjejeniya da aka taba yi don gida mai zaman kansa a babban birnin Georgia. A cikin 2013, kamfaninsa, ETPC LLC, an saya kusan {{Convert|1100|acre|km2}} a cikin New Manchester, yankin [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]] na Douglas County, Georgia .
A ranar 20 ga Yulin 2009, Perry ya dauki nauyin yara 65 daga wani sansanin kwana na [[Philadelphia]] don ziyartar Walt Disney World, bayan ya karanta cewa wani gidan wasan ninkaya na kewayen birni, Kwalejin Swim Club da ke Huntingdon Valley, Pennsylvania, ya guje su. Ya rubuta a shafinsa na yanar gizo, "Ina so su sani cewa duk wani aikin mugunta da wasu mutane za su jefa maka, akwai wasu miliyoyin da za su yi musu wani abu na alheri."
A ranar 8 ga Disamba, 2009, mahaifiyar Perry, Willie Maxine Perry, ta mutu tana da shekara 64, bayan rashin lafiya. <ref>[http://latimesblogs.latimes.com/gossip/2009/12/tyler-perrys-mother-dies-at-64-she-inspired-his-madea-character.html "Tyler Perry's mother dies at 64; Willie Maxine inspired Madea character"]. </ref> Yana zaune kuma yana aiki a kudu maso yammacin Atlanta inda yake aiki da fim din Tyler Perry da kuma gidan talabijin. A watan Agusta 2010, an bayar da rahoton cewa ya sayi Dean Gardens, wani yanki mai girman kadada 58 a yankin Atlanta na Johns Creek . Ya warwatsar da ke da {{Convert|32000|sqft|m2}} katafaren gida da shirya, amma ba a gina shi ba, sabon, gida mai mahalli akan dukiyar. <ref>Katherine Q. Seelye, [https://www.nytimes.com/2010/08/22/us/22house.html?hp=&pagewanted=all "In Georgia, a Megamansion is Finally Sold"], ''[[New York Times]]'', August 22, 2010.</ref> <ref>Michelle E. Shaw, [http://www.ajc.com/business/tyler-perry-to-build-594061.html "Tyler Perry to build home in Johns Creek"], ''[[Atlanta Journal-Constitution]]'', August 18, 2010.</ref>
A Nuwamba 30, 2014, abokin aikin Perry Gelila Bekele ya haifi ɗansu. <ref>Webber, Stephanie (December 4, 2014). </ref> <ref>Michaud, Sarah (December 4, 2014). </ref> A Disamba 2020, Perry ya sanar da cewa shi ya kasance wani guda turuzu .
A watan Satumba na 2017, Perry ya sayi gida a cikin Mulholland Estates, ƙofar gari a cikin Los Angeles.
Perry yana da kayan hutu a cikin Wyoming da Bahamas.
[[Fayil:82nd Academy Awards, Tyler Perry - army mil-66455-2010-03-09-180359.jpg|thumb|Tyler Perry]]
A ranar 7 ga Maris, 2021, Yarima Harry, Duke na Sussex da Meghan, Duchess na Sussex a bainar jama'a sun bayyana a cikin hirar talabijin ''Oprah tare da Meghan da Harry'' cewa Perry ta samar da tsaro da tsaro na farko har tsawon watanni uku wanda ya ba ma'auratan damar yin ƙaura daga Kanada zuwa California cikin aminci a cikin Maris 2020, biyo bayan janyewar kariya daga masarautar Burtaniya.
== Filmography ==
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Year
! rowspan="2" |Play
! colspan="5" class="unsortable" |Credited as
|-
! style="width:65px;" |Director
! style="width:65px;" |Writer
! style="width:65px;" |Producer
! style="width:65px;" |Actor
!Role
|- style="text-align:center;"
|1998
| style="text-align:left;" |''I Know I've Been Changed''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Joe
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''Woman, Thou Art Loosed!''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |"The Rent Man"
|- style="text-align:center;"
|1999
| style="text-align:left;" |''I Can Do Bad All by Myself''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2000
| style="text-align:left;" |''Behind Closed Doors''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2001
| style="text-align:left;" |''Diary of a Mad Black Woman''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Daddy Charles / Madea
|- style="text-align:center;"
|2002
| style="text-align:left;" |''Madea's Family Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2003
| style="text-align:left;" |''Madea's Class Reunion''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Dr. Willie Leroy Jones / Madea
|- style="text-align:center;"
|2004
| style="text-align:left;" |''Why Did I Get Married?''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2005
| style="text-align:left;" |''Meet the Browns''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |Madea (voice only)
|- style="text-align:center;"
|2006
| style="text-align:left;" |''Madea Goes to Jail''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2007
| style="text-align:left;" |''What's Done in the Dark''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2008
| style="text-align:left;" |''The Marriage Counselor''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2009
| style="text-align:left;" |''Laugh to Keep from Crying''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2010
| style="text-align:left;" |''Madea's Big Happy Family''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''A Madea Christmas''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''Aunt Bam's Place''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2011
| style="text-align:left;" |''I Don't Want To Do Wrong''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''The Haves and the Have Nots''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2012
| style="text-align:left;" |''Madea Gets a Job''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2013
| style="text-align:left;" |''Madea's Neighbors from Hell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2014
| style="text-align:left;" |''Hell Hath No Fury Like a Woman Scorned''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
|2015
| style="text-align:left;" |''Madea on the Run''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align:left;" |Madea
|- style="text-align:center;"
|2019
| style="text-align:left;" |''Madea's Farewell''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| style="text-align: left;" |Madea
|}
=== Aikin talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" style="width:33px;" |Shekara
! rowspan="2" | Nuna
! colspan="5" class="unsortable" | An ba da matsayin
|-
! style="width:65px;" | Darakta
! style="width:65px;" | Marubuci
! style="width:65px;" | Mai tsarawa
! style="width:65px;" | Mai wasan kwaikwayo
! Matsayi
|- style="text-align:center;"
| 2007–2012; 2020 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Gidan Payne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2009–2011
| style="text-align:left;" | ''Haɗu da Browns'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2011– 2017
| style="text-align:left;" | ''Mafi Alkhairi ko Mafi sharri'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013 – yanzu
| style="text-align:left;" | ''Da Haves da da Ba su da'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2013–2017
| style="text-align:left;" | ''Kaunaci Makwabcinka'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Madea
|- style="text-align:center;"
| 2014–2020
| style="text-align:left;" | ''Idan Son Ka Kuskure ne'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016–2017
| style="text-align:left;" | ''Ya Kusa Kusa da Gida'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2016
| style="text-align:left;" | ''Assionaunar: New Orleans'' | {{No}}| {{No}}| {{No}}| {{Yes}}
| style="text-align:left;" | Mai watsa shiri / Mai ba da labari
|- style="text-align:center;"
| 2018
| style="text-align:left;" | ''<nowiki/>'Yan Paynes'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Oval'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2019–present
| style="text-align:left;" | ''Sistas'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Saurayi Dylan'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Marasa hankali'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Bruh'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2020–present
| style="text-align:left;" | ''Taimakawa Rayuwa'' | {{Yes}}| {{Yes}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|- style="text-align:center;"
| 2021
| style="text-align:left;" | ''Duk Mutanen Sarauniya'' | {{No}}| {{No}}| {{Yes}}| {{No}}
| style="text-align:left;" |
|}
== Aikin mataki ==
== Amincewa ==
== Duba kuma ==
* Tyler Perry Studios
* Bacewar Terrance Williams da Felipe Santos - Tyler Perry ya bayar da tukuicin $ 200,000 ga duk wanda ya samu labarin lamarin kuma ya yi aiki don ganin an tallata lamarin.
== Bayani ==
== External links ==
* {{Official website|http://www.tylerperry.com/}}
* {{IMDb name|1347153}}
* {{AllMovie name|403164}}
* {{Rotten Tomatoes person|tyler_perry}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
6f6k93td9ourl00wlzwrlx6rrvbgvd2
Ido
0
23222
968611
968562
2026-10-17T14:11:12Z
Baby juuu
38856
968611
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ido''' wani abu ne da ke bawa halitta damar fahimtar bayanai na gani . Yana gano [[haske]] kuma yana mayar da shi zuwa motsin lantarki a cikin ƙwayoyin jijiyoyi (jijiyoyi). Yana cikin tsarin gani na wani halitta.
A cikin kwayoyin da suka fi girma, ido tsarin gani ne mai rikitarwa wanda ke tattara haske daga mahalli da ke kewaye da shi, yana daidaita ƙarfinsa ta hanyar diaphragm, yana mai da hankali ta hanyar daidaitaccen taro na ruwan tabarau don samar da hoto, yana canza wannan hoton zuwa saiti na siginar lantarki, kuma yana watsa waɗannan siginar zuwa [[kwakwalwa]] ta hanyar hanyoyin jijiyoyin da ke haɗa ido ta hanyar jijiyar gani zuwa sauran yankuna na kwakwalwa.
Idanu masu ikon warwarewa sun zo a cikin nau'o'i daban-daban guda goma, an rarraba su cikin idanu masu haɗari da idanu marasa haɗari. Idanu masu yawa sun ƙunshi ƙananan raka'a masu yawa, kuma sun zama ruwan dare a kan kwari da crustaceans. Idanu marasa ma'ana suna da ruwan tabarau guda ɗaya kuma suna mai da hankali kan haske a kan retina don samar da hoto ɗaya. Irin wannan ido ya zama ruwan dare a cikin dabbobi masu shayarwa, gami da mutane.
Idanu mafi sauki sune idanu na rami. Su ne idanu-spots wanda za'a iya saita shi a cikin rami don rage kusurwar haske wanda ke shiga da kuma shafar ido-spots, don ba da damar kwayar halitta ta cire kusurwar hasken da ke shigowa.<ref name="Land1992">{{Cite journal |last=Land |first=M.F. |last2=Fernald |first2=R.D. |year=1992 |title=The evolution of eyes |journal=[[Annual Review of Neuroscience]] |volume=15 |pages=1–29 |doi=10.1146/annurev.ne.15.030192.000245 |issn=0147-006X |pmid=1575438}}</ref>
Idanu suna ba da damar ayyukan amsa hoto da yawa waɗanda ba su da ikon gani. A cikin kwayar halitta da ke da idanu masu rikitarwa, ƙwayoyin ganglion masu saurin haske suna aika sigina tare da hanyar retinohypothalamic zuwa ƙwayoyin suprachiasmatic don yin gyare-gyare na circadian da kuma yankin pre-ectal don sarrafa hasken haske na pupillary.
[[File:Bison_bonasus_right_eye_close-up.jpg|left|thumb|Ido na bison na TuraiTsuntsu na Turai]]
[[File:Голубой_глаз.jpg|thumb|[[Idanun mutum]]]]
Idanu masu rikitarwa suna rarrabe siffofi da [[Launi|launuka]]. Yankunan gani na kwayoyin halitta da yawa, musamman masu cin nama, sun haɗa da manyan wuraren hangen nesa don zurfin fahimta. A wasu kwayoyin halitta, musamman dabbobi masu cin nama, idanu [[Zomo|buns]] samuwa don kara girman filin kallo, kamar a cikin zomo da dawakai, waɗanda ke da hangen nesa.
Idanun farko sun samo asali ne daga dabbobi 600 shekaru miliyan da suka wuce game da lokacin fashewar Cambrian . Kakanni na ƙarshe na dabbobi da aka saba da shi yana da kayan aikin sinadarai da ake buƙata don gani, kuma idanu masu ci gaba sun samo asali a cikin kashi 96% na nau'ikan dabbobi a cikin shida daga cikin manyan phyla na ~35 {{Efn|There is no universal consensus on the precise total number of phyla Animalia; the stated figure varies slightly from author to author.}} . <ref name="Land1992" /> A yawancin halittu masu ƙashi da wasu ƙananan halittu, ido yana barin haske ya shiga ya kuma fito a kan wani Layer na ƙwayoyin halitta masu saurin haske wanda aka sani da retina . Kwayoyin mazugi (don launi) da ƙwayoyin sanda (don bambancin haske mai ƙarancin haske) a cikin retina suna gano haske kuma suna canza shi zuwa siginar jijiyoyi waɗanda ake watsawa zuwa [[kwakwalwa]] ta hanyar jijiyar gani don samar da gani. Irin waɗannan idanu galibi suna da siffar spheroid, cike da abin dariya mai kama da gel, suna da ruwan tabarau mai mayar da hankali, kuma galibi suna da launin {{iris}} . Tsokoki da ke kewaye da iris suna canza girman ɗan ido, suna daidaita adadin hasken da ke shiga ido kuma suna rage kurakurai idan akwai isasshen haske. Idanun yawancin cephalopods, [[kifi]], ruwa mai kama da ruwa da [[Maciji|macizai]] suna da siffofi na ruwan tabarau masu tsayayye, kuma ana samun mayar da hankali ta hanyar amfani da na'urar hangen nesa ta hanyar amfani da na'urar hangen nesa ta hanyar kamara . <ref>{{Cite web |last=Kirk |first=Molly |last2=Denning |first2=David |date=2001 |title=What animal has a more sophisticated eye, Octopus or Insect? |url=http://ebiomedia.com/gall/eyes/octopus-insect.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226060919/http://www.ebiomedia.com/what-animal-has-a-more-sophisticated-eye-octopus-or-insect.html |archive-date=26 February 2017 |publisher=BioMedia Associates}}</ref>
Idanu masu mahimmanci na arthropods sun ƙunshi fuskoki masu sauƙi waɗanda, dangane da cikakkun bayanai na jikin mutum, na iya ba da hoto ɗaya ko hotuna da yawa a kowane ido. Kowane firikwensin yana da ruwan tabarau da sel (s) mai saurin haske. Wasu idanu suna da irin waɗannan na'urori masu auna sigina 28,000 da aka shirya a cikin hexagonally, wanda zai iya ba da cikakken filin hangen nesa na 360 °. Idanu masu yawa suna da matukar damuwa ga motsi. Wasu arthropods, gami da Strepsiptera da yawa, suna da idanu masu yawa na 'yan bangarori kaɗan, kowannensu yana da retina wanda zai iya ƙirƙirar hoto. Tare da kowane ido yana samar da hoto daban-daban, ana samar da hoto mai zurfi a cikin kwakwalwa.
[[File:Odontodactylus_scyllarus_eyes.jpg|thumb|Idanun mantis shrimp (a nan ''Odontodactylus scyllarus'') ana ɗaukar su mafi rikitarwa a cikin mulkin dabba.]]
Cutar mantis tana da tsarin hangen nesa mafi rikitarwa a duniya. Yana da cikakken hangen nesa na launi.<ref>{{Cite web |date=1 October 2010 |title=Who You Callin' "Shrimp"? |url=http://www.nwf.org/news-and-magazines/national-wildlife/animals/archives/2005/who-you-callin-shrimp.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100809032945/http://www.nwf.org/News-and-Magazines/National-Wildlife/Animals/Archives/2005/Who-You-Callin-Shrimp.aspx |archive-date=9 August 2010 |access-date=3 April 2014 |website=National Wildlife Magazine |publisher=[[National Wildlife Federation]]}}</ref>
Ya bambanta da idanu masu kama da juna, idanu masu sauƙi suna da ruwan tabarau guda ɗaya. gizo-gizo masu tsalle suna da manyan idanu masu sauƙi guda biyu tare da karamin filin kallo, wanda aka kara da jerin ƙananan idanu don hangen nesa. Wasu tsutsotsi na kwari, kamar caterpillars, suna da nau'in ido mai sauƙi (stemmata) wanda yawanci ke ba da hoto mai laushi kawai, amma (kamar yadda yake a cikin tsutsotsi na sawfly) na iya samun ikon warwarewa na digiri 4 na bakan gizo, ya kasance mai saurin magana, kuma yana iya ƙara cikakkiyar ƙwarewarsa da dare ta hanyar 1,000 ko fiye.<ref name="Meyer-Rochow 1974">{{Cite journal |last=Meyer-Rochow |first=V.B. |date=1974 |title=Structure and function of the larval eye of the sawfly larva ''Perga'' |journal=Journal of Insect Physiology |volume=20 |issue=8 |pages=1565–1591 |doi=10.1016/0022-1910(74)90087-0 |pmid=4854430}}</ref> Ocelli, wasu daga cikin idanu mafi sauki, ana samun su a cikin dabbobi kamar wasu [[Dodon kodi|kwari]]. Suna da ƙwayoyin photosensitive amma babu ruwan tabarau ko wasu hanyoyin tsara hoto a kan waɗancan ƙwayoyin. Suna iya rarrabe tsakanin haske da duhu amma ba ƙari ba, yana ba su damar guje wa Hasken rana kai tsaye. A cikin kwayoyin da ke zaune kusa da hanyoyin zurfin teku, an daidaita idanu masu haɗari don ganin Hasken infrared da aka samar ta hanyar hanyoyin zafi, yana bawa halittu damar guje wa tafasa da rai.<ref name="Cronin2008">{{Cite journal |last=Cronin |first=T.W. |last2=Porter |first2=M.L. |year=2008 |title=Exceptional Variation on a Common Theme: the Evolution of Crustacean Compound Eyes |journal=Evolution: Education and Outreach |volume=1 |issue=4 |pages=463–475 |doi=10.1007/s12052-008-0085-0 |doi-access=free}}</ref>
== Nau'o'in ==
Idanu kuma sun fada cikin rukuni biyu bisa ga tsarin tantanin halitta na photoreceptor, tare da ƙwayoyin photoreceptors ko dai suna da ciliated (kamar yadda yake a cikin vertebrates) ko rhabdomeric. Wadannan kungiyoyi biyu ba monophyletic ba ne; Cnidaria kuma suna da ƙwayoyin ƙwayoyin cuta, <ref name="Kozmik2008">{{Cite journal |last=Kozmik |first=Z. |last2=Ruzickova |first2=J. |last3=Jonasova |first3=K. |last4=Matsumoto |first4=Y. |last5=Vopalensky |first5=P. |last6=Kozmikova |first6=I. |last7=Strnad |first7=H. |last8=Kawamura |first8=S. |last9=Piatigorsky |first9=J. |last10=Paces |first10=V. |last11=Vlcek |first11=C. |display-authors=9 <!-- This article has exactly 11 authors --> |date=2008 |title=Assembly of the cnidarian camera-type eye from vertebrate-like components |format=Free full text |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=105 |issue=26 |pages=8989–8993 |bibcode=2008PNAS..105.8989K |doi=10.1073/pnas.0800388105 |pmc=2449352 |pmid=18577593 |doi-access=free}}</ref> kuma wasu gastropods <ref name="Zhukov2006">{{Cite journal |last=Zhukov |first=ZH |last2=Borisseko |first2=SL |last3=Zieger |first3=MV |last4=Vakoliuk |first4=IA |last5=Meyer-Rochow |first5=VB |year=2006 |title=The eye of the freshwater prosobranch gastropod Viviparus viviparus: ultrastructure, electrophysiology and behaviour |journal=Acta Zoologica |volume=87 |pages=13–24 |doi=10.1111/j.1463-6395.2006.00216.x}}</ref> da annelids suna da duka biyu.<ref name="Fernald2006">{{Cite journal |last=Fernald, Russell D. |year=2006 |title=Casting a Genetic Light on the Evolution of Eyes |journal=Science |volume=313 |issue=5795 |pages=1914–1918 |bibcode=2006Sci...313.1914F |doi=10.1126/science.1127889 |pmid=17008522 |s2cid=84439732}}</ref>
Wasu kwayoyin suna da sel mai saurin daukar hoto waɗanda ba sa yin komai sai dai su gano ko mahalli ne haske ko duhu, wanda ya isa ga janyewar rhythms na circadian. Wadannan ba a dauke su idanu ba saboda ba su da isasshen tsari don a dauke su a matsayin kwayar halitta, kuma ba sa samar da hoto.<ref>{{Cite web |title=Circadian Rhythms Fact Sheet |url=http://www.nigms.nih.gov/Education/Pages/Factsheet_CircadianRhythms.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313000520/https://www.nigms.nih.gov/education/pages/factsheet_circadianrhythms.aspx |archive-date=13 March 2020 |access-date=3 June 2015 |website=National Institute of General Medical Sciences (NIGMS) |publisher=National Institute of General Medical Sciences}}</ref>
Kowace hanyar fasaha ta kama hoton gani wanda mutane ke amfani da shi yana faruwa a cikin yanayi, ban da zoom da ruwan tabarau na Fresnel.<ref name="Land1992" />
=== Idanu marasa ƙarfi ===
Idanu masu sauƙi suna da yawa, kuma idanu masu ɗauke da ruwan tabarau sun samo asali aƙalla sau bakwai a cikin vertebrates, cephalopods, annelids, crustaceans da Cubozoa.[1] [daidaitaccen tabbaci]
==== Idanu na rami ====
Idanun rami, wanda aka fi sani da stemmata, wuraren ido ne wanda za'a iya saita shi a cikin rami don rage kusurwoyin haske da ke shiga kuma yana shafar wurin ido, don ba da damar kwayar halitta ta cire kusurwar haske mai shigowa. An samo su a cikin kusan kashi 85% na phyla, waɗannan siffofin asali tabbas sune farkon nau'ikan "idanu masu sauƙi". Suna da ƙananan, sun ƙunshi kusan sel 100 da ke rufe kusan 100 μm. Za'a iya inganta jagorancin ta hanyar rage girman buɗewar, ta hanyar haɗa wani nau'i mai nunawa a bayan sel masu karɓa, ko ta hanyar cika ramin da kayan da ba su da kyau.<ref name="Land1992" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
<references />
8np255mo9sgyywuynz3zn3y5bog0tx0
Tattaunawar user:787IYO
3
25183
968760
829303
2026-10-17T20:25:44Z
MediaWiki message delivery
3927
/* News (April-September 2026) */ sabon sashe
968760
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, IbrahimYakubuomar! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/IbrahimYakubuomar|gudummuwarku]]. Kuma ina fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]], ko kuma ka tambayeni a {{Gyara|User talk:Em-mustapha|section=new|shafina na tattaunawa}}. Na gode.[[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 16:45, 17 Satumba 2021 (UTC)
== Jan hankali ==
Barka da ƙoƙari, muna farin ciki da gudunmawar da kake badawa wurin inganta shafukan Wikipedia. Sai abinda nake son jan hankalin ka akai shine, naga kana share space maimakon barinsa a tsakanin kalma da kalma, ko tsakanin comma, fullstop da kalmar dake biye masu, wannan kuskure idan kabi tsarin ƙa'ida na rubutu, akwai sarari tsakanin kalmomi da abinda ke biye masu, idan kana son ƙarin bayani akan yadda tsarin rubutu a Wikipedia yake duba nan [https://en:Wikipedia:Manual_of_Style#Punctuation Wikipedia Manual of Style, Punctuation] acikin harshen turanci. Idan akwai abinda baka fahimta ba, zaka iya tambaya. Nagode
[[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 21:37, 1 Oktoba 2021 (UTC)
Nagode bisa kulawa dan uwa, amma writing style na British no spacing after punctuations, but will look into your correction. Tnx bro [[User:IbrahimYakubuomar|IbrahimYakubuomar]] ([[User talk:IbrahimYakubuomar#top|talk]]) 21:46, 1 Oktoba 2021 (UTC)
::Nagode da amsarka, amma fa default writing system a Wikipedia akwai space, dalilin da yasa na baka link kenan zuwa [https://en:Wikipedia:Manual_of_Style#Punctuation Wikipedia Manual of Style (MOS)] domin karanta kaga yadda tsarin rubutun yake anan dan kaima kayi ƙoƙarin bin ƙa'idar, kuma wannan ƙa'idar ta Wikipedia ba'a harshen wata ƙasa ƙwara ɗaya aka yi ta ba. Shin mu a yanzu a harshen Hausa wace tsari ce muke bi ko zamu bi, shin zamu riƙa cire space ɗin ne yafi ko a riƙa sanyawa shine yafi? Dukda dai ban taɓa cin karo da wani littafi bahaushiya ba wacce aka rubuta batare da spacing after punctuation ba. Kayi hakuri, idan aka maido da gyararrakin ka da kayi a na share space, ina fatan ka fahimta. Nagode da ƙoƙari. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 22:48, 1 Oktoba 2021 (UTC)
Salaam, Nagode sosai da wannan gyaran da kayimun.Tnx bro [[User:IbrahimYakubuomar|IbrahimYakubuomar]] ([[User talk:IbrahimYakubuomar#top|talk]]) 04:55, 2 Oktoba 2021 (UTC)
:Assalam, duba wannan shafin [[Michael Otedola]] ka rikitar da ita sanadiyar [[Special:MobileDiff/116005?|wannan edit ɗin da kayi]], infobox ɗin ya lalace, kayi irin haka haka a maƙalar [[Sadiya Umar Farouk]] sai dana gyara. Ina fatan zaka riƙa kula sosai da taka tsantsan. Nagode. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 12:03, 5 Oktoba 2021 (UTC)
::Kuma nakan ga kana sanya fullstop bayan reftag, shima nan ba'a sanya masa fullstop, haka a bayan Category, shima ba'a sanya fullstop, a taƙaice dai duk wani tag a shafi ba'a sanya masa comma ko fullstop. Dafatan ka fahimta. Nagode da gudunmawar da kake bayarwa. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 12:23, 5 Oktoba 2021 (UTC)
== Mukala: Ƙugiya ==
Barka da warhaka [[User:IbrahimYakubuomar|IbrahimYakubuomar]], da fatan kana lafiya. Muna godiya da gudummawar da kake ba da wa a wannan shafi na Hausa da fatan zaka tsaya ka cigaba da aiki mai kyau. Naga ka kirkiri mukala/article akan kungiya wacce kayi bayanin ma'anar ita kugiyar. To inaga kamar akwai inda ya fi dacewa da wannan watau Kamus na Hausa (Hausa Wikitionary) inda muke rubuta ma'anonin kalmomi. Saboda haka zan maida wanna shafin na kugiya zuwa can [[https://ha.wiktionary.org/wiki/Ƙugiya|Link]]. Idan kana neman karin bayani akan Wikitionary ko waninsa to kofa bude ta ke, kana iya tambaya na ko wani kwararren edita.
Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007|talk]]) 10:45, 20 Satumba 2022 (UTC)
== Gyara ==
Barka dai [[User:787IYO|787IYO]], Sunana [[User:Gwanki|Gwanki]] Administrator a Hausa Wikipedia. Nayi duba da maƙalolin da kake ƙirƙira naga kusan dukkan su maƙaloli ne da ya kamata a yi su a [http://ha.wiktionary.org Hausa Wiktionary]. Kafin ka cigaba da ƙirƙirar makala a Hausa Wikipedia ka daure ka karanta [[Wikipedia:Tutorial|wannan]]. Idan kana neman ƙarin bayani kayi min magana a shafi na na tattaunawa. Amma ka sani admins na Hausa Wikipedia ba za su cigaba da barin irin wadannan maƙalolin ba. Idan sunyi karo da su za su iya goge su. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 17:25, 21 Satumba 2022 (UTC)
== Translations for Wikimania 2023 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hi {{ROOTPAGENAME}},
You are receiving this notification because you have listed yourself as a volunteer for Wikimania 2023 either [[m:Wikimania 2023/Volunteers|on Meta]] or [[wikimania:2023:Volunteer|on Wikimania wiki]]. We already have a few pages related to Wikimania 2023 available for translation on Wikimania wiki. Your help with translating these pages in your languages would be highly appreciated. Currently the following pages are available for translation:
*[[wikimania:2023:Contact]]
*[[wikimania:2023:Expo space]]
*[[wikimania:2023:Glossary]]
*[[wikimania:2023:Ideas]]
*[[wikimania:2023:Ideas/Globe]]
*[[wikimania:2023:Organizers]]
*[[wikimania:2023:Program]]
*[[wikimania:2023:Travel]]
*[[wikimania:2023:Updates]]
*[[wikimania:2023:Volunteer]]
*[[wikimania:2023:Volunteer signup]]
*[[wikimania:2023:Wikimania]]
*[[wikimania:Template:Wikimania 2023 header]]
If you do not want to reiceive further notifications about pages related to Wikimania 2023, which are available for translation, you may remove your name from [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|this list]].
Thanks for your help! --[[User:Ameisenigel|Ameisenigel]] ([[User talk:Ameisenigel|talk]])
<small>This message was delivered through [[<tvar name="mass-delivery">Special:MyLanguage/Global message delivery</tvar>|Global message delivery]]</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 14:14, 28 Disamba 2022 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Ameisenigel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimania_2023_translations&oldid=24285311 -->
== Translations for Wikimania 2023 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hi {{ROOTPAGENAME}},
You are receiving this notification because you have listed yourself as a volunteer for Wikimania 2023 either [[m:Wikimania 2023/Volunteers|on Meta]] or [[wikimania:2023:Volunteer|on Wikimania wiki]] or because you have [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|subscribed on Meta]]. We already have a few pages related to Wikimania 2023 available for translation on Wikimania wiki. Your help with translating the following pages in your languages would be highly appreciated:
*[[wikimania:2023:Health]]
*[[wikimania:2023:Scholarship Questions]]
*[[wikimania:2023:Scholarships]]
*[[wikimania:2023:Scholarships/FAQ]]
*[[wikimania:2023:Scholarships/Samples]]
*[[wikimania:2023:Scholarships/Travel Scholarship application]]
*[[wikimania:2023:Tech Subcommittee]]
*[[wikimania:2023:Tech Subcommittee/Request for Proposal]]
*[[wikimania:2023:Visas]]
If you do not want to reiceive further notifications about pages related to Wikimania 2023, which are available for translation, you may remove your name from [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|this list]].
Thanks for your help! --[[User:Ameisenigel|Ameisenigel]] ([[User talk:Ameisenigel|talk]])
<small>This message was delivered through [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery|Global message delivery]]</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 14:50, 22 ga Janairu, 2023 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Ameisenigel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimania_2023_translations&oldid=24413464 -->
== Translations for Wikimania 2023 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hi {{ROOTPAGENAME}},
You are receiving this notification because you have listed yourself as a volunteer for Wikimania 2023 either [[m:Wikimania 2023/Volunteers|on Meta]] or [[wikimania:2023:Volunteer|on Wikimania wiki]] or because you have [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|subscribed on Meta]]. Your help with translating the following pages on Wikimania wiki in your languages would be highly appreciated:
*[[wikimania:2023:Attendees]]
*[[wikimania:2023:Program Subcommittee]]
*[[wikimania:2023:Program/FAQ]]
*[[wikimania:2023:Program/Form Questions]]
*[[wikimania:2023:Program/Submissions]]
*[[wikimania:2023:Satellite events]]
*[[wikimania:2023:Scholarship Subcommittee]]
*[[wikimania:2023:Socialize]]
*[[wikimania:2023:Travel Coordination]]
If you do not want to reiceive further notifications about pages related to Wikimania 2023, which are available for translation, you may remove your name from [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|this list]].
Thanks for your help! --[[User:Ameisenigel|Ameisenigel]] ([[User talk:Ameisenigel|talk]])
<small>This message was delivered through [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery|Global message delivery]]</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 09:40, 4 ga Maris, 2023 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Ameisenigel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimania_2023_translations&oldid=24656834 -->
== mukala:Tsuru-tsuru ==
@[[User:787IYO|787IYO]], barka daii.. naga kaine ka kirkira mukalar [[tsuru-tsuru]], Inaga wannan kalma ce bai kamata ta zama mukala ba..[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 06:53, 2 Disamba 2023 (UTC)
== Gyara fassara ==
Barka dai @[[User:787IYO|787IYO]], na bibiyi yadda kake fassara akwai kuskure sosai a Mukalolin ka. Kana amfani da fassarar Google ba tare da dubawa ba kana wallafawa. Akwai maƙalolin da kayi da yawa wanda basu cika sharuddan zama a Wikipedia Hausa ba dan haka za'a goge su sannan kuma ka rinka gyarawa a fassarorin Ka na gaba. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 11:37, 12 ga Maris, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (January-March 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Group photo - Edu Wiki conference 2023, Belgrade, Serbia.jpg|256px|right|thumb|Group photo of the 2023 EduWiki Conference in Belgrade, organized by Wikipedia & Education User Group]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
'''Affiliate Recognition and Derecognition''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Recognition_and_Derecognition|Recognition of Cyprus, Botswana, Niger, and Telugu user groups]]
'''Affiliate Activities Report''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Activities_Report|Reports from Belgium, South African, and Ukrainian chapters]]
'''AffCom Movement Contribution''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement with the new Affiliates Strategy and Movement Charter drafts]]
'''AffCom Administration''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Administration|New AffCom members and advisors]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 12:56, 18 ga Afirilu, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=26293156 -->
== Copyright violations ==
When you add content to Wikipedia, [[foundation:Policy:Terms of Use#7. Licensing of Content|you agree to release that content under a free license]]. If you are not the copyright holder of that content, and add it to Wikipedia anyways, then your adding it to Wikipedia is a violation of the Terms of Use.
[[Shareefah Ibrahim|This article]], which you created, is an unmodified machine translation of content picked from its two sources. [[Hutun Haihuwa|This article]] is an unmodified machine translation of content from the one cited source.
Citing a source does not exempt you from copyright, nor does it make an unmodified machine translation acceptable. Please delete both articles.
Additionally, you had [[m:Special:Diff/26372948|agreed]] to add attribution to the dozens of articles that you machine translated from the English Wikipedia. It has been a month and a half, and you have not done this. Attribution is ''required'' by the CC BY-SA 4.0 license, and your failure to provide it is again a violation of the Terms of Use.
Unfortunately, I did not see your request for adminship in time to oppose it. As [[m:Special:Diff/26372948|I indicated on your Meta-Wiki talk page]], I hoped that your being elected an administrator could be an opportunity to use your new userrights to delete the infringing content. You did not respond to my request on Meta, so I reiterate it here. Regards, [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|talk]]) 16:03, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
:I will delete them, I am currently undergoing my wedding preparation. [[User:787IYO|787IYO]] ([[User talk:787IYO#top|talk]]) 16:06, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
::I have deleted them [[User:787IYO|787IYO]] ([[User talk:787IYO#top|talk]]) 16:15, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
::Omg, congrats! I hope that goes well, and sorry for taking your time away from that. Thanks for deleting the content, and good luck in the U4C elections :-). Regards, [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|talk]]) 20:44, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
:::My boss, hope you are going to vote for me? Regards for ensuring I must do the right work. [[User:787IYO|787IYO]] ([[User talk:787IYO#top|talk]]) 20:48, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (April-June 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimedia-Summit-2024-Friday-128.jpg|256px|right|thumb|AffCom group photo at Wikimedia Summit 2024 in Berlin, Germany]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 2|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 2}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Updates: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Strategy Updates|Adoption of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Madagascar, Senegal, Republic of Congo, and Namibia user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom Conflict Intervention|Six active conflicts, no new reports for Q4]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia Summit and ESEAP Conference]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Administration|Officers elections and departing members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Upcoming AffCom Events|AffCom at Wikimania 2024]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:30, 15 ga Yuli, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27021225 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (July-September 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimania 2024 - Lviv - Day 3 - AffCom meets community.webm|256px|right|thumb|AffCom session at Wikimania 2024]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 3|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Strategy Updates|Implementation status of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Togo, Wayúu, and Singapore user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimania]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Administrative_Updates|Results of the officers elections]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Upcoming AffCom Events|AffCom at WikiIndaba and a strategy meetup]]
Other Movement News: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Other_Movement_News|Regional conferences, mental health support, and new committee support inbox]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:55, 7 Oktoba 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27273724 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (October-December 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Affiliations Committee 2024 05.jpg|256px|right|thumb|AffCom at its Strategic Retreat in Frankfurt]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 4}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Strategy Updates|Notes from the 2024 AffCom strategic retreat]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Recognition and Derecognition|User group application pause lifted]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue4_#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at WikiIndaba]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom_Administrative_Updates|Mari Avetisyan appointed new AffCom secretary]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:04, 5 ga Faburairu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28060527 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (January-March 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:WMB meeting in Belo Horizonte in 2023 (day 02) 059.jpg|256px|right|thumb|Wikimedia Brasil, the latest chapter to be recognized by AffCom]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 5}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Brasil and four user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 5#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia+Libraries and Wikisource conferences]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom_Administrative_Updates|Welcoming new AffCom voting and advisory members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Upcoming_AffCom_Events|AffCom at ESEAP Strategy Summit]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:30, 26 ga Afirilu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28324741 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (April-June 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:MNL25 - day one 08.jpg|256px|right|thumb|AffCom session at the ESEAP Strategy Summit 2025 in Manila, the Philippines]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Aotearoa New Zealand and Assamese Wikimedia Community User Group]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 6#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at the ESEAP Strategy Summit]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom_Administrative_Updates|Results of the AffCom officers election]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Upcoming_AffCom_Events|Meet AffCom at Wikimania]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 06:25, 5 ga Augusta, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28820920 -->
== Affiliations Committee News (July-December 2025) ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:At Wikimania 2025 127.jpg|256px|right|thumb|AffCom at Wikimania 2025 in Nairobi, Kenya]]<br>
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Georgia: recognized & announced September 2025]]
Recognition Status Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Recognition Status Report|Updates of affiliate applications]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 7#AffCom at WikiConference North America|AffCom at WikiConference North America]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem|AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem]]
AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Administrative Updates|AffCom at Wikimania]]</div>
</div>
Affiliations Committee News (July-December 2025)
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|This newsletter is best translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 7}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 11:11, 13 January 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=29907013 -->
== Affiliations Committee News (January-March 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<!-- == Affiliations Committee News (January-March 2026) == -->
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
[[File:AffCom_and_GRDC_members_at_APP_meeting,_Lisbon_2026_01_(cropped).jpg|220px|right|thumb|AffCom and GRDC members at APP meeting, Lisbon, Portugal]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition and Derecognition|This past quarter, AffCom recognized no new Affiliates due to the pause in recognizing new affiliates.]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#AffCom Conflict Intervention|AffCom is currently addressing eight ongoing affiliate conflict cases received in previous quarters.]]
Affiliate Recognition Pause Extension: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition Pause Extension|The Wikimedia Foundation, together with the AffCom, has extended the pause on new affiliate recognition until September 1, 2026.]]
New Affiliate Model Development Efforts: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#New Affiliate Model Development Efforts|The Affiliations Committee held collaborative meetings with the Global Resource Distribution Committee (GRDC) to explore the development of a new affiliations model.]]
Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: Updates on the Movement Organizations Pilot, GRDC, and AffCom|Two major pilot initiatives were launched to address long-standing questions about the roles of movement organizations and the future of resource allocation.]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:50, 03 May 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=30057452 -->
== News (April-September 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<!-- News (April-September 2026) -->
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 9}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
[[File:Wikimedia-logo-update-2016.svg|220px|right|thumb|<div class="center">2026 is Wikimedia Affiliations Committee's 20th Anniversary</div>]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#Affiliate Recognition and Derecognition|On '''August 26''', the Affiliations Committee (''AffCom'') announced the extension of the pause on new affiliate recognition, which began in August 2025.]] The extension follows the Wikimedia Foundation's decision to extend the feedback period for the [[:m:Updating the ecosystem of Wikimedia organizations/Recognition and Funding for Movement Organizations|"Recognition and Funding for Movement Organizations"]] proposal, giving communities and affiliates more time to share input.
AffCom Movement Contributions: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Movement Contributions|Throughout the past quarter, AffCom continued to engage in conversations across the Wikimedia Movement, particularly where discussions touched on the pause on recognition or where the committee’s experience could contribute to broader Movement conversations.]]
AffCom Administration: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Administration|The Wikimedia Affiliations Committee has new Officers and Advisors]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:30, 17 October 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=31178382 -->
bkkn2yz9kaig95oalzs198vm7mm4mqg
968903
968760
2026-10-17T23:53:23Z
Buszmail
44544
/* News (April-September 2026) */
968903
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, IbrahimYakubuomar! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/IbrahimYakubuomar|gudummuwarku]]. Kuma ina fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]], ko kuma ka tambayeni a {{Gyara|User talk:Em-mustapha|section=new|shafina na tattaunawa}}. Na gode.[[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 16:45, 17 Satumba 2021 (UTC)
== Jan hankali ==
Barka da ƙoƙari, muna farin ciki da gudunmawar da kake badawa wurin inganta shafukan Wikipedia. Sai abinda nake son jan hankalin ka akai shine, naga kana share space maimakon barinsa a tsakanin kalma da kalma, ko tsakanin comma, fullstop da kalmar dake biye masu, wannan kuskure idan kabi tsarin ƙa'ida na rubutu, akwai sarari tsakanin kalmomi da abinda ke biye masu, idan kana son ƙarin bayani akan yadda tsarin rubutu a Wikipedia yake duba nan [https://en:Wikipedia:Manual_of_Style#Punctuation Wikipedia Manual of Style, Punctuation] acikin harshen turanci. Idan akwai abinda baka fahimta ba, zaka iya tambaya. Nagode
[[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 21:37, 1 Oktoba 2021 (UTC)
Nagode bisa kulawa dan uwa, amma writing style na British no spacing after punctuations, but will look into your correction. Tnx bro [[User:IbrahimYakubuomar|IbrahimYakubuomar]] ([[User talk:IbrahimYakubuomar#top|talk]]) 21:46, 1 Oktoba 2021 (UTC)
::Nagode da amsarka, amma fa default writing system a Wikipedia akwai space, dalilin da yasa na baka link kenan zuwa [https://en:Wikipedia:Manual_of_Style#Punctuation Wikipedia Manual of Style (MOS)] domin karanta kaga yadda tsarin rubutun yake anan dan kaima kayi ƙoƙarin bin ƙa'idar, kuma wannan ƙa'idar ta Wikipedia ba'a harshen wata ƙasa ƙwara ɗaya aka yi ta ba. Shin mu a yanzu a harshen Hausa wace tsari ce muke bi ko zamu bi, shin zamu riƙa cire space ɗin ne yafi ko a riƙa sanyawa shine yafi? Dukda dai ban taɓa cin karo da wani littafi bahaushiya ba wacce aka rubuta batare da spacing after punctuation ba. Kayi hakuri, idan aka maido da gyararrakin ka da kayi a na share space, ina fatan ka fahimta. Nagode da ƙoƙari. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 22:48, 1 Oktoba 2021 (UTC)
Salaam, Nagode sosai da wannan gyaran da kayimun.Tnx bro [[User:IbrahimYakubuomar|IbrahimYakubuomar]] ([[User talk:IbrahimYakubuomar#top|talk]]) 04:55, 2 Oktoba 2021 (UTC)
:Assalam, duba wannan shafin [[Michael Otedola]] ka rikitar da ita sanadiyar [[Special:MobileDiff/116005?|wannan edit ɗin da kayi]], infobox ɗin ya lalace, kayi irin haka haka a maƙalar [[Sadiya Umar Farouk]] sai dana gyara. Ina fatan zaka riƙa kula sosai da taka tsantsan. Nagode. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 12:03, 5 Oktoba 2021 (UTC)
::Kuma nakan ga kana sanya fullstop bayan reftag, shima nan ba'a sanya masa fullstop, haka a bayan Category, shima ba'a sanya fullstop, a taƙaice dai duk wani tag a shafi ba'a sanya masa comma ko fullstop. Dafatan ka fahimta. Nagode da gudunmawar da kake bayarwa. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>''Em-mustapha''</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 12:23, 5 Oktoba 2021 (UTC)
== Mukala: Ƙugiya ==
Barka da warhaka [[User:IbrahimYakubuomar|IbrahimYakubuomar]], da fatan kana lafiya. Muna godiya da gudummawar da kake ba da wa a wannan shafi na Hausa da fatan zaka tsaya ka cigaba da aiki mai kyau. Naga ka kirkiri mukala/article akan kungiya wacce kayi bayanin ma'anar ita kugiyar. To inaga kamar akwai inda ya fi dacewa da wannan watau Kamus na Hausa (Hausa Wikitionary) inda muke rubuta ma'anonin kalmomi. Saboda haka zan maida wanna shafin na kugiya zuwa can [[https://ha.wiktionary.org/wiki/Ƙugiya|Link]]. Idan kana neman karin bayani akan Wikitionary ko waninsa to kofa bude ta ke, kana iya tambaya na ko wani kwararren edita.
Nagode[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] ([[User talk:Uncle Bash007|talk]]) 10:45, 20 Satumba 2022 (UTC)
== Gyara ==
Barka dai [[User:787IYO|787IYO]], Sunana [[User:Gwanki|Gwanki]] Administrator a Hausa Wikipedia. Nayi duba da maƙalolin da kake ƙirƙira naga kusan dukkan su maƙaloli ne da ya kamata a yi su a [http://ha.wiktionary.org Hausa Wiktionary]. Kafin ka cigaba da ƙirƙirar makala a Hausa Wikipedia ka daure ka karanta [[Wikipedia:Tutorial|wannan]]. Idan kana neman ƙarin bayani kayi min magana a shafi na na tattaunawa. Amma ka sani admins na Hausa Wikipedia ba za su cigaba da barin irin wadannan maƙalolin ba. Idan sunyi karo da su za su iya goge su. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 17:25, 21 Satumba 2022 (UTC)
== Translations for Wikimania 2023 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hi {{ROOTPAGENAME}},
You are receiving this notification because you have listed yourself as a volunteer for Wikimania 2023 either [[m:Wikimania 2023/Volunteers|on Meta]] or [[wikimania:2023:Volunteer|on Wikimania wiki]]. We already have a few pages related to Wikimania 2023 available for translation on Wikimania wiki. Your help with translating these pages in your languages would be highly appreciated. Currently the following pages are available for translation:
*[[wikimania:2023:Contact]]
*[[wikimania:2023:Expo space]]
*[[wikimania:2023:Glossary]]
*[[wikimania:2023:Ideas]]
*[[wikimania:2023:Ideas/Globe]]
*[[wikimania:2023:Organizers]]
*[[wikimania:2023:Program]]
*[[wikimania:2023:Travel]]
*[[wikimania:2023:Updates]]
*[[wikimania:2023:Volunteer]]
*[[wikimania:2023:Volunteer signup]]
*[[wikimania:2023:Wikimania]]
*[[wikimania:Template:Wikimania 2023 header]]
If you do not want to reiceive further notifications about pages related to Wikimania 2023, which are available for translation, you may remove your name from [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|this list]].
Thanks for your help! --[[User:Ameisenigel|Ameisenigel]] ([[User talk:Ameisenigel|talk]])
<small>This message was delivered through [[<tvar name="mass-delivery">Special:MyLanguage/Global message delivery</tvar>|Global message delivery]]</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 14:14, 28 Disamba 2022 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Ameisenigel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimania_2023_translations&oldid=24285311 -->
== Translations for Wikimania 2023 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hi {{ROOTPAGENAME}},
You are receiving this notification because you have listed yourself as a volunteer for Wikimania 2023 either [[m:Wikimania 2023/Volunteers|on Meta]] or [[wikimania:2023:Volunteer|on Wikimania wiki]] or because you have [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|subscribed on Meta]]. We already have a few pages related to Wikimania 2023 available for translation on Wikimania wiki. Your help with translating the following pages in your languages would be highly appreciated:
*[[wikimania:2023:Health]]
*[[wikimania:2023:Scholarship Questions]]
*[[wikimania:2023:Scholarships]]
*[[wikimania:2023:Scholarships/FAQ]]
*[[wikimania:2023:Scholarships/Samples]]
*[[wikimania:2023:Scholarships/Travel Scholarship application]]
*[[wikimania:2023:Tech Subcommittee]]
*[[wikimania:2023:Tech Subcommittee/Request for Proposal]]
*[[wikimania:2023:Visas]]
If you do not want to reiceive further notifications about pages related to Wikimania 2023, which are available for translation, you may remove your name from [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|this list]].
Thanks for your help! --[[User:Ameisenigel|Ameisenigel]] ([[User talk:Ameisenigel|talk]])
<small>This message was delivered through [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery|Global message delivery]]</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 14:50, 22 ga Janairu, 2023 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Ameisenigel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimania_2023_translations&oldid=24413464 -->
== Translations for Wikimania 2023 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hi {{ROOTPAGENAME}},
You are receiving this notification because you have listed yourself as a volunteer for Wikimania 2023 either [[m:Wikimania 2023/Volunteers|on Meta]] or [[wikimania:2023:Volunteer|on Wikimania wiki]] or because you have [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|subscribed on Meta]]. Your help with translating the following pages on Wikimania wiki in your languages would be highly appreciated:
*[[wikimania:2023:Attendees]]
*[[wikimania:2023:Program Subcommittee]]
*[[wikimania:2023:Program/FAQ]]
*[[wikimania:2023:Program/Form Questions]]
*[[wikimania:2023:Program/Submissions]]
*[[wikimania:2023:Satellite events]]
*[[wikimania:2023:Scholarship Subcommittee]]
*[[wikimania:2023:Socialize]]
*[[wikimania:2023:Travel Coordination]]
If you do not want to reiceive further notifications about pages related to Wikimania 2023, which are available for translation, you may remove your name from [[m:Global message delivery/Targets/Wikimania 2023 translations|this list]].
Thanks for your help! --[[User:Ameisenigel|Ameisenigel]] ([[User talk:Ameisenigel|talk]])
<small>This message was delivered through [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery|Global message delivery]]</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 09:40, 4 ga Maris, 2023 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Ameisenigel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimania_2023_translations&oldid=24656834 -->
== mukala:Tsuru-tsuru ==
@[[User:787IYO|787IYO]], barka daii.. naga kaine ka kirkira mukalar [[tsuru-tsuru]], Inaga wannan kalma ce bai kamata ta zama mukala ba..[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 06:53, 2 Disamba 2023 (UTC)
== Gyara fassara ==
Barka dai @[[User:787IYO|787IYO]], na bibiyi yadda kake fassara akwai kuskure sosai a Mukalolin ka. Kana amfani da fassarar Google ba tare da dubawa ba kana wallafawa. Akwai maƙalolin da kayi da yawa wanda basu cika sharuddan zama a Wikipedia Hausa ba dan haka za'a goge su sannan kuma ka rinka gyarawa a fassarorin Ka na gaba. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 11:37, 12 ga Maris, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (January-March 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Group photo - Edu Wiki conference 2023, Belgrade, Serbia.jpg|256px|right|thumb|Group photo of the 2023 EduWiki Conference in Belgrade, organized by Wikipedia & Education User Group]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
'''Affiliate Recognition and Derecognition''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Recognition_and_Derecognition|Recognition of Cyprus, Botswana, Niger, and Telugu user groups]]
'''Affiliate Activities Report''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#Affiliate_Activities_Report|Reports from Belgium, South African, and Ukrainian chapters]]
'''AffCom Movement Contribution''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement with the new Affiliates Strategy and Movement Charter drafts]]
'''AffCom Administration''': [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_1#AffCom_Administration|New AffCom members and advisors]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 12:56, 18 ga Afirilu, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=26293156 -->
== Copyright violations ==
When you add content to Wikipedia, [[foundation:Policy:Terms of Use#7. Licensing of Content|you agree to release that content under a free license]]. If you are not the copyright holder of that content, and add it to Wikipedia anyways, then your adding it to Wikipedia is a violation of the Terms of Use.
[[Shareefah Ibrahim|This article]], which you created, is an unmodified machine translation of content picked from its two sources. [[Hutun Haihuwa|This article]] is an unmodified machine translation of content from the one cited source.
Citing a source does not exempt you from copyright, nor does it make an unmodified machine translation acceptable. Please delete both articles.
Additionally, you had [[m:Special:Diff/26372948|agreed]] to add attribution to the dozens of articles that you machine translated from the English Wikipedia. It has been a month and a half, and you have not done this. Attribution is ''required'' by the CC BY-SA 4.0 license, and your failure to provide it is again a violation of the Terms of Use.
Unfortunately, I did not see your request for adminship in time to oppose it. As [[m:Special:Diff/26372948|I indicated on your Meta-Wiki talk page]], I hoped that your being elected an administrator could be an opportunity to use your new userrights to delete the infringing content. You did not respond to my request on Meta, so I reiterate it here. Regards, [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|talk]]) 16:03, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
:I will delete them, I am currently undergoing my wedding preparation. [[User:787IYO|787IYO]] ([[User talk:787IYO#top|talk]]) 16:06, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
::I have deleted them [[User:787IYO|787IYO]] ([[User talk:787IYO#top|talk]]) 16:15, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
::Omg, congrats! I hope that goes well, and sorry for taking your time away from that. Thanks for deleting the content, and good luck in the U4C elections :-). Regards, [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|talk]]) 20:44, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
:::My boss, hope you are going to vote for me? Regards for ensuring I must do the right work. [[User:787IYO|787IYO]] ([[User talk:787IYO#top|talk]]) 20:48, 25 ga Afirilu, 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Affiliations Committee News (April-June 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimedia-Summit-2024-Friday-128.jpg|256px|right|thumb|AffCom group photo at Wikimedia Summit 2024 in Berlin, Germany]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 2|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 2}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Updates: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Strategy Updates|Adoption of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Madagascar, Senegal, Republic of Congo, and Namibia user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom Conflict Intervention|Six active conflicts, no new reports for Q4]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia Summit and ESEAP Conference]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#AffCom_Administration|Officers elections and departing members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_2#Upcoming AffCom Events|AffCom at Wikimania 2024]]
</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:30, 15 ga Yuli, 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27021225 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (July-September 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Wikimania 2024 - Lviv - Day 3 - AffCom meets community.webm|256px|right|thumb|AffCom session at Wikimania 2024]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 3|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Strategy Updates|Implementation status of a new affiliate health criteria and changes to User Groups recognition process]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Togo, Wayúu, and Singapore user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimania]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#AffCom_Administrative_Updates|Results of the officers elections]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Upcoming AffCom Events|AffCom at WikiIndaba and a strategy meetup]]
Other Movement News: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_3#Other_Movement_News|Regional conferences, mental health support, and new committee support inbox]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 1|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 15:55, 7 Oktoba 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=27273724 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (October-December 2024)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:Affiliations Committee 2024 05.jpg|256px|right|thumb|AffCom at its Strategic Retreat in Frankfurt]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 4}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliates Strategy Update: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Strategy Updates|Notes from the 2024 AffCom strategic retreat]]
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Recognition and Derecognition|User group application pause lifted]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue4_#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at WikiIndaba]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_4#AffCom_Administrative_Updates|Mari Avetisyan appointed new AffCom secretary]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 4|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:04, 5 ga Faburairu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28060527 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (January-March 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:WMB meeting in Belo Horizonte in 2023 (day 02) 059.jpg|256px|right|thumb|Wikimedia Brasil, the latest chapter to be recognized by AffCom]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 5}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Brasil and four user groups]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 5#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at Wikimedia+Libraries and Wikisource conferences]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#AffCom_Administrative_Updates|Welcoming new AffCom voting and advisory members]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_5#Upcoming_AffCom_Events|AffCom at ESEAP Strategy Summit]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 5|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:30, 26 ga Afirilu, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28324741 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Affiliations Committee News (April-June 2025)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
[[File:MNL25 - day one 08.jpg|256px|right|thumb|AffCom session at the ESEAP Strategy Summit 2025 in Manila, the Philippines]]
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Aotearoa New Zealand and Assamese Wikimedia Community User Group]]
Affiliate Activities and Compliance Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Affiliate Activities and Compliance Report|Activities reports around the world]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 6#AffCom_Movement_Contribution|AffCom engagement at the ESEAP Strategy Summit]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#AffCom_Administrative_Updates|Results of the AffCom officers election]]
Upcoming AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_6#Upcoming_AffCom_Events|Meet AffCom at Wikimania]]</div>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 6|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 06:25, 5 ga Augusta, 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=28820920 -->
== Affiliations Committee News (July-December 2025) ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:At Wikimania 2025 127.jpg|256px|right|thumb|AffCom at Wikimania 2025 in Nairobi, Kenya]]<br>
<div style="column-count:1;">Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Affiliate Recognition and Derecognition|Recognition of Wikimedia Georgia: recognized & announced September 2025]]
Recognition Status Report: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#Recognition Status Report|Updates of affiliate applications]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Conflict Intervention|Updates on conflict intervention cases]]
AffCom Movement Contribution: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue 7#AffCom at WikiConference North America|AffCom at WikiConference North America]]
AffCom Administration: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem|AffCom and EDs Discuss Affiliate Ecosystem]]
AffCom Events: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_7#AffCom Administrative Updates|AffCom at Wikimania]]</div>
</div>
Affiliations Committee News (July-December 2025)
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|This newsletter is best translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 7}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 7|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 11:11, 13 January 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=29907013 -->
== Affiliations Committee News (January-March 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<!-- == Affiliations Committee News (January-March 2026) == -->
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 6}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
Quarterly newsletter sharing news and events about the work of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee]].
[[File:AffCom_and_GRDC_members_at_APP_meeting,_Lisbon_2026_01_(cropped).jpg|220px|right|thumb|AffCom and GRDC members at APP meeting, Lisbon, Portugal]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition and Derecognition|This past quarter, AffCom recognized no new Affiliates due to the pause in recognizing new affiliates.]]
AffCom Conflict Intervention: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#AffCom Conflict Intervention|AffCom is currently addressing eight ongoing affiliate conflict cases received in previous quarters.]]
Affiliate Recognition Pause Extension: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Affiliate Recognition Pause Extension|The Wikimedia Foundation, together with the AffCom, has extended the pause on new affiliate recognition until September 1, 2026.]]
New Affiliate Model Development Efforts: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#New Affiliate Model Development Efforts|The Affiliations Committee held collaborative meetings with the Global Resource Distribution Committee (GRDC) to explore the development of a new affiliations model.]]
Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee/News/Issue_8#Towards a Healthy Ecosystem of Wikimedia Organizations: Updates on the Movement Organizations Pilot, GRDC, and AffCom|Two major pilot initiatives were launched to address long-standing questions about the roles of movement organizations and the future of resource allocation.]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 8|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:50, 03 May 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=30057452 -->
== Affiliations Committee News (April-September 2026) ==
<div lang="en" dir="ltr">
<small>''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 9}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''</small>
[[File:Wikimedia-logo-update-2016.svg|220px|right|thumb|<div class="center">2026 is Wikimedia Affiliations Committee's 20th Anniversary</div>]]
<div style="column-count:1;">
Affiliate Recognition and Derecognition: [[m:Affiliations Committee/News/Issue 9#Affiliate Recognition and Derecognition|On '''August 26''', the Affiliations Committee (''AffCom'') announced the extension of the pause on new affiliate recognition, which began in August 2025.]] The extension follows the Wikimedia Foundation's decision to extend the feedback period for the [[:m:Updating the ecosystem of Wikimedia organizations/Recognition and Funding for Movement Organizations|"Recognition and Funding for Movement Organizations"]] proposal, giving communities and affiliates more time to share input.
AffCom Movement Contributions: [[m:Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Movement Contributions|Throughout the past quarter, AffCom continued to engage in conversations across the Wikimedia Movement, particularly where discussions touched on the pause on recognition or where the committee’s experience could contribute to broader Movement conversations.]]
AffCom Administration: [[m:Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Administration|The Wikimedia Affiliations Committee has new Officers and Advisors]]
<div class="hlist" style="margin-top:10px; font-size:100%; ">'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]</div><section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:30, 17 October 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&oldid=31178382 -->
opsex7lqscd419nsf2hlyhfvthto53l
Baaj Adebule
0
26572
968780
967997
2026-10-17T20:43:53Z
Hamza DK
12444
968780
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Baaj Adebule''' (an haife shi a ranar 25 ga Oktoba 1988) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, samfurin, kuma Mai shirya fim-finai daga Jihar Ogun a Kudu maso Yammacin Najeriya . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-1 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-2 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-3 </ref>[3]
Ya fito a fina-finai na [[Nollywood]] tun shekarar 2012. Ya fara aikinsa a wasan kwaikwayo na M-Net ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' kuma ya bayyana a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin kamar su ''Hush'', The Men's Club, Payday, ''Zena'', Uncloaked, The Governor, The Missing, A Soldier's Story 1 & 2, ''Omo Wa'', Beast Within, da The ''Moles''.<ref>{{Cite web |title=Watch Payday Full Movie Online, Comedy Film |url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143258/https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |archive-date=2021-08-11 |access-date=2021-08-11 |website=www.digit.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 13, 2015 |title=I’ve always had passion for arts – Baaj Adebule |url=https://www.thenicheng.com/ive-always-had-passion-for-arts-baaj-adebule/}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Adebule a asibitin Jalupon da ke Surulere, [[Lagos (jiha)|Legas]]. Ya shafe mafi yawan lokacin yaro a Maryland Legas, inda ya halarci makarantar firamare ta Seat of Wisdom da makarantar sakandare ta Caleb. Ya koma Surulere bayan kisan aurensa a shekara ta 2005. Adebule dan asalin [[Yarbawa|Yoruba]] ne kuma ɗan asalin yankin karamar hukumar [[Ijebu Ode]] ne na [[Kwalejin Fasahar Lafiya ta Jihar Ogun|Jihar Ogun]] . An haife shi a gidan [[Kirista]]. Mahaifinsa injiniya ne kuma mahaifiyarsa mai lissafi da kuma dan kasuwa. Shi ne ƙarami a cikin yara tara daga aure da yawa.<ref name=":2">{{Cite web |title=Biography – Baaj Adebule |url=https://baajadebule.com/?page_id=26 |access-date=2020-09-18 |language=en-US}}</ref>
Shekaru na makaranta sun mayar da hankali ga ilimi, yayin da iyayensa suka jaddada muhimmancin ilimi na yau da kullun. Yayinda yake ƙarami, ya mai da hankali kan wasanni da zane-zane, wasan ƙwallon ƙafa, kwando, badminton, wasan tennis na tebur, da waƙa.
A cikin tarihin rayuwarsa, Adebule ya bayyana cewa ya kasance memba na ƙungiyar mawaƙa ta coci tun yana ƙarami da kuma memba na ƙungiyar fasaha ta makarantarsa. Adebule an fi saninsa da ƙaunar fina-finai, wanda ya mai da hankali kan bayan kisan iyayensa.
A shekara ta 2005, Adebule ya fara halartar [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] a [[Jihar Ogun]] don nazarin tattalin arziki. Ya kammala karatu tare da aji na biyu a shekara ta 2009. Bayan kammala karatunsa, ya shiga cikin zane-zane da wasanni. Ya yi aiki a Multi Choice kusan kusan shekaru biyu kafin ya bar don mayar da hankali kan nishaɗi.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Adebule ya fara aikinsa na wasan kwaikwayo da kuma samfurin a cikin 2010 yayin da yake aiki a cikin aiki tara zuwa biyar. Zai je don sauraro da hotuna a lokacinsa na kyauta. Daga bisani ya sami karamin aiki a kan telenovela ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' .
Tare da goyon bayan abokansa da danginsa, ya kasance mai takara a gasar Mista Najeriya ta 2011, inda ya zo na 4. A shekara ta 2012, ya fara yin wasan kwaikwayo da kuma yin samfurin cikakken lokaci.<ref name=":2" />
Adebule ya sami jefa a cikin jerin shirye-shiryen talabijin da yawa, gami da Asirin da Scandals, ''Iyali Mai Farin Ciki'', yana aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo kamar Sola Sobowale, Victor Olaotan da sauransu.
A shekara ta 2014, Adebule ta fito a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin irin su Four Crooks da ''Rookie'', Deadline, Studio, da Lekki Wives . <ref name=":2" />
Ya fara fitowa na farko a cikin fim din A Soldier's Story, da kuma Road to Yesterday. Har ila yau a wannan shekarar, ya ƙaddamar da kamfanin samar da House of Baaj Pictures . Shirinsa na farko shi ne Seeing Betrayal, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni ya ci gaba da lashe mafi kyawun gajeren fim a Afirka 2015 a Zafaa Global Awards . <ref name=":2" />
Adebule ta fito a cikin ''Hush'', tana nuna Adze . Ya fito a cikin shirye-shirye kamar 5ive, The Governor, Uncloaked, The Missing, Payday, da Battleground Showdown .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Name
!Character
!Role
!Production
!Director
|-
| rowspan="3" |2012
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]''
|Javier
|Supporting
|Telenovela
|Mnet
|-
|''Secrets and Scandals''
|Victor
|Lead
|Series
|Elvis Chuwks
|-
|''Happy Family''
|Chris
|Supporting
|Series
|Elvis Chuwks
|-
| rowspan="2" |2013
|''Four Crooks and A Rookie''
|Toba
|Supporting
|Film
|Eze Ugo Maduka
|-
|''Two Sides of A Coin''
|Hacker
|Supporting
|Series
|–
|-
| rowspan="2" |2014
|''Deadline''
|David
|Lead
|Series
|[[Imoh Umoren]]
|-
|''Studio''
|Young One
|Supporting
|Series
|OLA
|-
| rowspan="5" |2015
|''[[Lekki Wives]]''
|Director
|Supporting
|Series
|Blessing Egbe
|-
|''Seeing Betrayal''
|Husband
|Lead
|Short Film
|Baaj Adebule
|-
|''[[A Soldiers Story (fim na 2015)|A Soldier's Story]]''
|Captain Dave
|Supporting
|Film
|Frankie Ogar
|-
|''[[Road to Yesterday (fim)|Road to Yesterday]]''
|Janitor/Nurse
|Supporting
|Film
|Ishaya Bako
|-
|''[[Shuga Naija|Shuga]]''
|Bartender
|Supporting
|Series
|Biyi Bamidele
|-
| rowspan="4" |2016
|''Batteries Not Included''
|Guy
|Lead
|Short Film
|OluYomi Ososanya
|-
|''Hush''
|Adze
|Lead
|Telenovela
|Vicor S. Tope O. & Pat
|-
|''The Governor''
|Carl
|Supporting
|Series
|Ema E.
|-
|''5ive''
|Segun
|Lead
|Series
|OLA
|-
| rowspan="4" |2017
|''Uncloaked''
|Thankgod
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''The Missing''
|Detective Lazarus
|Lead
|Film
|Seyi Babatope
|-
|''Distraction''
|Kevin
|Supporting
|Short Film
|Deolu Owu
|-
|''Stay''
|Femi
|Lead
|Short Film
|Ayomide Adeleke
|-
| rowspan="12" |2018
|''The Undergrads''
|Tunde
|Lead
|SitCom
|Sade Dada
|-
|''Armstrong''
|Doctor
|Supporting
|Short Film
|Maverick Films
|-
|''T.R.U.L.I.S''
|Taiwo Mathews
|Lead
|Series
|7 Series
|-
|''Payday ''
|Paul
|Lead
|Film
|Lawrence Cheta
|-
|''30 Minutes''
|Johnbull/JB
|Supporting
|Series
|7 Series
|-
|''Requital''
|Husband
|Lead
|Short film
|Amaka Sandra
|-
|''Bachelor's Party''
|Abdul
|Lead
|Film
|Seun Akinseloyin
|-
|''Through the Fast Lane''
|James
|Lead
|Series
|Abiodun Williams
|-
|''Club''
|Tunde
|Supporting
|Film
|Imoh Umoren
|-
|''BattleGround Showdown''
|Adze Tsenogu
|Lead
|Telenovela
|Yemi Filmboy Morafa
|-
|''[[The Men's Club (Nigerian web series)|The Men's Club]]''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|-
|''3 Bottles on aTable''
|Segun
|Lead
|Pilot
|Baaj Adebule
|-
| rowspan="5" |2019
|''Wrong Con''
|John
|Lead
|Shortfilm
|Charles Obiemere
|-
|''Beast Within''
|Stanley
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Zena''
|Loik
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Rust''
|Collins
|Supporting
|Film
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''The Men's Club Season 2''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|}
{| class="wikitable"
|Ranar harbi
|Sunan
|Halinsa
|Matsayi
|Fitarwa
|Daraktan
|-
|2015
|''Eripa''
|Jeffery
|Lead
|Fim din
|Kayode Adeleke
|-
| rowspan="3" |2018
|''Labarin Soja: Komawa Daga Matattu''
|Kyaftin Dave
|Lead
|Fim din
|Frankie Ogar
|-
|''Kamfanin 3''
|Inuwa
|Lead
|SitCom
|Paul Gaius
|-
|''Ayyuka''
|Mai bincike Steve
|Taimako
|Fim din
|Omas
|-
| rowspan="8" |2019
|''Sabon Mutum''
|Sabon Mutum
|Lead
|Gajeren fim
|Tolulope Ajayi
|-
|''Lemonade''
|Harry
|Lead
|Fim din
|Mustapha Edochie
|-
|''Musayar Gaskiya''
|Joshua
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Scarlett''
|Frank
|Taimako
|Fim din
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''Barin Tafiya''
|Maxwell
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Maple Inn''
|Ishaku
|Taimako
|Fim din
|Seun Akinseloyin
|-
|''Moles''
|Kanmi
|Lead
|Fim din
|Uche Chukwu
|-
|''Jerin Tarihin da ya ɓace''
|Mai bincike Lazarus
|Lead
|Ƙananan Jerin
|Seyi Babatope
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2017
|[[2017 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Revelation of the Year –male
|{{N/a}}
|{{Nom}}
|
|}
== Bayanan da aka ambata ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|7484900}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
kt2u2gr6pd0ynqd3bz1fy5mgc3euu48
968781
968780
2026-10-17T20:44:18Z
Hamza DK
12444
968781
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Baaj Adebule''' (an haife shi a ranar 25 ga Oktoba 1988) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, samfurin, kuma Mai shirya fim-finai daga Jihar Ogun a Kudu maso Yammacin Najeriya . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-1 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-2 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-3 </ref>
Ya fito a fina-finai na [[Nollywood]] tun shekarar 2012. Ya fara aikinsa a wasan kwaikwayo na M-Net ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' kuma ya bayyana a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin kamar su ''Hush'', The Men's Club, Payday, ''Zena'', Uncloaked, The Governor, The Missing, A Soldier's Story 1 & 2, ''Omo Wa'', Beast Within, da The ''Moles''.<ref>{{Cite web |title=Watch Payday Full Movie Online, Comedy Film |url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143258/https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |archive-date=2021-08-11 |access-date=2021-08-11 |website=www.digit.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 13, 2015 |title=I’ve always had passion for arts – Baaj Adebule |url=https://www.thenicheng.com/ive-always-had-passion-for-arts-baaj-adebule/}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Adebule a asibitin Jalupon da ke Surulere, [[Lagos (jiha)|Legas]]. Ya shafe mafi yawan lokacin yaro a Maryland Legas, inda ya halarci makarantar firamare ta Seat of Wisdom da makarantar sakandare ta Caleb. Ya koma Surulere bayan kisan aurensa a shekara ta 2005. Adebule dan asalin [[Yarbawa|Yoruba]] ne kuma ɗan asalin yankin karamar hukumar [[Ijebu Ode]] ne na [[Kwalejin Fasahar Lafiya ta Jihar Ogun|Jihar Ogun]] . An haife shi a gidan [[Kirista]]. Mahaifinsa injiniya ne kuma mahaifiyarsa mai lissafi da kuma dan kasuwa. Shi ne ƙarami a cikin yara tara daga aure da yawa.<ref name=":2">{{Cite web |title=Biography – Baaj Adebule |url=https://baajadebule.com/?page_id=26 |access-date=2020-09-18 |language=en-US}}</ref>
Shekaru na makaranta sun mayar da hankali ga ilimi, yayin da iyayensa suka jaddada muhimmancin ilimi na yau da kullun. Yayinda yake ƙarami, ya mai da hankali kan wasanni da zane-zane, wasan ƙwallon ƙafa, kwando, badminton, wasan tennis na tebur, da waƙa.
A cikin tarihin rayuwarsa, Adebule ya bayyana cewa ya kasance memba na ƙungiyar mawaƙa ta coci tun yana ƙarami da kuma memba na ƙungiyar fasaha ta makarantarsa. Adebule an fi saninsa da ƙaunar fina-finai, wanda ya mai da hankali kan bayan kisan iyayensa.
A shekara ta 2005, Adebule ya fara halartar [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] a [[Jihar Ogun]] don nazarin tattalin arziki. Ya kammala karatu tare da aji na biyu a shekara ta 2009. Bayan kammala karatunsa, ya shiga cikin zane-zane da wasanni. Ya yi aiki a Multi Choice kusan kusan shekaru biyu kafin ya bar don mayar da hankali kan nishaɗi.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Adebule ya fara aikinsa na wasan kwaikwayo da kuma samfurin a cikin 2010 yayin da yake aiki a cikin aiki tara zuwa biyar. Zai je don sauraro da hotuna a lokacinsa na kyauta. Daga bisani ya sami karamin aiki a kan telenovela ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' .
Tare da goyon bayan abokansa da danginsa, ya kasance mai takara a gasar Mista Najeriya ta 2011, inda ya zo na 4. A shekara ta 2012, ya fara yin wasan kwaikwayo da kuma yin samfurin cikakken lokaci.<ref name=":2" />
Adebule ya sami jefa a cikin jerin shirye-shiryen talabijin da yawa, gami da Asirin da Scandals, ''Iyali Mai Farin Ciki'', yana aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo kamar Sola Sobowale, Victor Olaotan da sauransu.
A shekara ta 2014, Adebule ta fito a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin irin su Four Crooks da ''Rookie'', Deadline, Studio, da Lekki Wives . <ref name=":2" />
Ya fara fitowa na farko a cikin fim din A Soldier's Story, da kuma Road to Yesterday. Har ila yau a wannan shekarar, ya ƙaddamar da kamfanin samar da House of Baaj Pictures . Shirinsa na farko shi ne Seeing Betrayal, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni ya ci gaba da lashe mafi kyawun gajeren fim a Afirka 2015 a Zafaa Global Awards . <ref name=":2" />
Adebule ta fito a cikin ''Hush'', tana nuna Adze . Ya fito a cikin shirye-shirye kamar 5ive, The Governor, Uncloaked, The Missing, Payday, da Battleground Showdown .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Name
!Character
!Role
!Production
!Director
|-
| rowspan="3" |2012
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]''
|Javier
|Supporting
|Telenovela
|Mnet
|-
|''Secrets and Scandals''
|Victor
|Lead
|Series
|Elvis Chuwks
|-
|''Happy Family''
|Chris
|Supporting
|Series
|Elvis Chuwks
|-
| rowspan="2" |2013
|''Four Crooks and A Rookie''
|Toba
|Supporting
|Film
|Eze Ugo Maduka
|-
|''Two Sides of A Coin''
|Hacker
|Supporting
|Series
|–
|-
| rowspan="2" |2014
|''Deadline''
|David
|Lead
|Series
|[[Imoh Umoren]]
|-
|''Studio''
|Young One
|Supporting
|Series
|OLA
|-
| rowspan="5" |2015
|''[[Lekki Wives]]''
|Director
|Supporting
|Series
|Blessing Egbe
|-
|''Seeing Betrayal''
|Husband
|Lead
|Short Film
|Baaj Adebule
|-
|''[[A Soldiers Story (fim na 2015)|A Soldier's Story]]''
|Captain Dave
|Supporting
|Film
|Frankie Ogar
|-
|''[[Road to Yesterday (fim)|Road to Yesterday]]''
|Janitor/Nurse
|Supporting
|Film
|Ishaya Bako
|-
|''[[Shuga Naija|Shuga]]''
|Bartender
|Supporting
|Series
|Biyi Bamidele
|-
| rowspan="4" |2016
|''Batteries Not Included''
|Guy
|Lead
|Short Film
|OluYomi Ososanya
|-
|''Hush''
|Adze
|Lead
|Telenovela
|Vicor S. Tope O. & Pat
|-
|''The Governor''
|Carl
|Supporting
|Series
|Ema E.
|-
|''5ive''
|Segun
|Lead
|Series
|OLA
|-
| rowspan="4" |2017
|''Uncloaked''
|Thankgod
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''The Missing''
|Detective Lazarus
|Lead
|Film
|Seyi Babatope
|-
|''Distraction''
|Kevin
|Supporting
|Short Film
|Deolu Owu
|-
|''Stay''
|Femi
|Lead
|Short Film
|Ayomide Adeleke
|-
| rowspan="12" |2018
|''The Undergrads''
|Tunde
|Lead
|SitCom
|Sade Dada
|-
|''Armstrong''
|Doctor
|Supporting
|Short Film
|Maverick Films
|-
|''T.R.U.L.I.S''
|Taiwo Mathews
|Lead
|Series
|7 Series
|-
|''Payday ''
|Paul
|Lead
|Film
|Lawrence Cheta
|-
|''30 Minutes''
|Johnbull/JB
|Supporting
|Series
|7 Series
|-
|''Requital''
|Husband
|Lead
|Short film
|Amaka Sandra
|-
|''Bachelor's Party''
|Abdul
|Lead
|Film
|Seun Akinseloyin
|-
|''Through the Fast Lane''
|James
|Lead
|Series
|Abiodun Williams
|-
|''Club''
|Tunde
|Supporting
|Film
|Imoh Umoren
|-
|''BattleGround Showdown''
|Adze Tsenogu
|Lead
|Telenovela
|Yemi Filmboy Morafa
|-
|''[[The Men's Club (Nigerian web series)|The Men's Club]]''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|-
|''3 Bottles on aTable''
|Segun
|Lead
|Pilot
|Baaj Adebule
|-
| rowspan="5" |2019
|''Wrong Con''
|John
|Lead
|Shortfilm
|Charles Obiemere
|-
|''Beast Within''
|Stanley
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Zena''
|Loik
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Rust''
|Collins
|Supporting
|Film
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''The Men's Club Season 2''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|}
{| class="wikitable"
|Ranar harbi
|Sunan
|Halinsa
|Matsayi
|Fitarwa
|Daraktan
|-
|2015
|''Eripa''
|Jeffery
|Lead
|Fim din
|Kayode Adeleke
|-
| rowspan="3" |2018
|''Labarin Soja: Komawa Daga Matattu''
|Kyaftin Dave
|Lead
|Fim din
|Frankie Ogar
|-
|''Kamfanin 3''
|Inuwa
|Lead
|SitCom
|Paul Gaius
|-
|''Ayyuka''
|Mai bincike Steve
|Taimako
|Fim din
|Omas
|-
| rowspan="8" |2019
|''Sabon Mutum''
|Sabon Mutum
|Lead
|Gajeren fim
|Tolulope Ajayi
|-
|''Lemonade''
|Harry
|Lead
|Fim din
|Mustapha Edochie
|-
|''Musayar Gaskiya''
|Joshua
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Scarlett''
|Frank
|Taimako
|Fim din
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''Barin Tafiya''
|Maxwell
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Maple Inn''
|Ishaku
|Taimako
|Fim din
|Seun Akinseloyin
|-
|''Moles''
|Kanmi
|Lead
|Fim din
|Uche Chukwu
|-
|''Jerin Tarihin da ya ɓace''
|Mai bincike Lazarus
|Lead
|Ƙananan Jerin
|Seyi Babatope
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2017
|[[2017 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Revelation of the Year –male
|{{N/a}}
|{{Nom}}
|
|}
== Bayanan da aka ambata ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|7484900}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
j6a0g70ibsoukvgoq7pi7lntm23379d
968785
968781
2026-10-17T21:16:07Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968785
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Baaj Adebule''' (an haife shi a ranar 25 ga Oktoba 1988) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, samfurin, kuma Mai shirya fim-finai daga Jihar Ogun a Kudu maso Yammacin Najeriya . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-1 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-2 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-3 </ref>
Ya fito a fina-finai na [[Nollywood]] tun shekarar 2012. Ya fara aikinsa a wasan kwaikwayo na M-Net ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' kuma ya bayyana a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin kamar su ''Hush'', The Men's Club, Payday, ''Zena'', Uncloaked, The Governor, The Missing, A Soldier's Story 1 & 2, ''Omo Wa'', Beast Within, da The ''Moles''.<ref>{{Cite web |title=Watch Payday Full Movie Online, Comedy Film |url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143258/https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |archive-date=2021-08-11 |access-date=2021-08-11 |website=www.digit.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 13, 2015 |title=I’ve always had passion for arts – Baaj Adebule |url=https://www.thenicheng.com/ive-always-had-passion-for-arts-baaj-adebule/}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Adebule a asibitin Jalupon da ke Surulere, [[Lagos (jiha)|Legas]]. Ya shafe mafi yawan lokacin yaro a Maryland Legas, inda ya halarci makarantar firamare ta Seat of Wisdom da makarantar sakandare ta Caleb. Ya koma Surulere bayan kisan aurensa a shekara ta 2005. Adebule dan asalin [[Yarbawa|Yoruba]] ne kuma ɗan asalin yankin karamar hukumar [[Ijebu Ode]] ne na [[Kwalejin Fasahar Lafiya ta Jihar Ogun|Jihar Ogun]] . An haife shi a gidan [[Kirista]]. Mahaifinsa injiniya ne kuma mahaifiyarsa mai lissafi da kuma dan kasuwa. Shi ne ƙarami a cikin yara tara daga aure da yawa.<ref name=":2">{{Cite web |title=Biography – Baaj Adebule |url=https://baajadebule.com/?page_id=26 |access-date=2020-09-18 |language=en-US}}</ref>
Shekaru na makaranta sun mayar da hankali ga ilimi, yayin da iyayensa suka jaddada muhimmancin ilimi na yau da kullun. Yayinda yake ƙarami, ya mai da hankali kan wasanni da zane-zane, wasan ƙwallon ƙafa, kwando, badminton, wasan tennis na tebur, da waƙa.
A cikin tarihin rayuwarsa, Adebule ya bayyana cewa ya kasance memba na ƙungiyar mawaƙa ta coci tun yana ƙarami da kuma memba na ƙungiyar fasaha ta makarantarsa. Adebule an fi saninsa da ƙaunar fina-finai, wanda ya mai da hankali kan bayan kisan iyayensa.
A shekara ta 2005, Adebule ya fara halartar [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] a [[Jihar Ogun]] don nazarin tattalin arziki. Ya kammala karatu tare da aji na biyu a shekara ta 2009. Bayan kammala karatunsa, ya shiga cikin zane-zane da wasanni. Ya yi aiki a Multi Choice kusan kusan shekaru biyu kafin ya bar don mayar da hankali kan nishaɗi.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Adebule ya fara aikinsa na wasan kwaikwayo da kuma samfurin a cikin 2010 yayin da yake aiki a cikin aiki tara zuwa biyar. Zai je don sauraro da hotuna a lokacinsa na kyauta. Daga bisani ya sami karamin aiki a kan telenovela ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' .
Tare da goyon bayan abokansa da danginsa, ya kasance mai takara a gasar Mista Najeriya ta 2011, inda ya zo na 4. A shekara ta 2012, ya fara yin wasan kwaikwayo da kuma yin samfurin cikakken lokaci.<ref name=":2" />
Adebule ya sami jefa a cikin jerin shirye-shiryen talabijin da yawa, gami da Asirin da Scandals, ''Iyali Mai Farin Ciki'', yana aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo kamar Sola Sobowale, Victor Olaotan da sauransu.
A shekara ta 2014, Adebule ta fito a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin irin su Four Crooks da ''Rookie'', Deadline, Studio, da Lekki Wives . <ref name=":2" />
Ya fara fitowa na farko a cikin fim din A Soldier's Story, da kuma Road to Yesterday. Har ila yau a wannan shekarar, ya ƙaddamar da kamfanin samar da House of Baaj Pictures . Shirinsa na farko shi ne Seeing Betrayal, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni ya ci gaba da lashe mafi kyawun gajeren fim a Afirka 2015 a Zafaa Global Awards . <ref name=":2" />
Adebule ta fito a cikin ''Hush'', tana nuna Adze . Ya fito a cikin shirye-shirye kamar 5ive, The Governor, Uncloaked, The Missing, Payday, da Battleground Showdown .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Name
!Character
!Role
!Production
!Director
|-
| rowspan="3" |2012
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]''
|Javier
|Supporting
|Telenovela
|Mnet
|-
|''Secrets and Scandals''
|Victor
|Lead
|Series
|Elvis Chuwks
|-
|''Happy Family''
|Chris
|Supporting
|Series
|Elvis Chuwks
|-
| rowspan="2" |2013
|''Four Crooks and A Rookie''
|Toba
|Supporting
|Film
|Eze Ugo Maduka
|-
|''Two Sides of A Coin''
|Hacker
|Supporting
|Series
|–
|-
| rowspan="2" |2014
|''Deadline''
|David
|Lead
|Series
|[[Imoh Umoren]]
|-
|''Studio''
|Young One
|Supporting
|Series
|OLA
|-
| rowspan="5" |2015
|''[[Lekki Wives]]''
|Director
|Supporting
|Series
|Blessing Egbe
|-
|''Seeing Betrayal''
|Husband
|Lead
|Short Film
|Baaj Adebule
|-
|''[[A Soldiers Story (fim na 2015)|A Soldier's Story]]''
|Captain Dave
|Supporting
|Film
|Frankie Ogar
|-
|''[[Road to Yesterday (fim)|Road to Yesterday]]''
|Janitor/Nurse
|Supporting
|Film
|Ishaya Bako
|-
|''[[Shuga Naija|Shuga]]''
|Bartender
|Supporting
|Series
|Biyi Bamidele
|-
| rowspan="4" |2016
|''Batteries Not Included''
|Guy
|Lead
|Short Film
|OluYomi Ososanya
|-
|''Hush''
|Adze
|Lead
|Telenovela
|Vicor S. Tope O. & Pat
|-
|''The Governor''
|Carl
|Supporting
|Series
|Ema E.
|-
|''5ive''
|Segun
|Lead
|Series
|OLA
|-
| rowspan="4" |2017
|''Uncloaked''
|Thankgod
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''The Missing''
|Detective Lazarus
|Lead
|Film
|Seyi Babatope
|-
|''Distraction''
|Kevin
|Supporting
|Short Film
|Deolu Owu
|-
|''Stay''
|Femi
|Lead
|Short Film
|Ayomide Adeleke
|-
| rowspan="12" |2018
|''The Undergrads''
|Tunde
|Lead
|SitCom
|Sade Dada
|-
|''Armstrong''
|Doctor
|Supporting
|Short Film
|Maverick Films
|-
|''T.R.U.L.I.S''
|Taiwo Mathews
|Lead
|Series
|7 Series
|-
|''Payday ''
|Paul
|Lead
|Film
|Lawrence Cheta
|-
|''30 Minutes''
|Johnbull/JB
|Supporting
|Series
|7 Series
|-
|''Requital''
|Husband
|Lead
|Short film
|Amaka Sandra
|-
|''Bachelor's Party''
|Abdul
|Lead
|Film
|Seun Akinseloyin
|-
|''Through the Fast Lane''
|James
|Lead
|Series
|Abiodun Williams
|-
|''Club''
|Tunde
|Supporting
|Film
|Imoh Umoren
|-
|''BattleGround Showdown''
|Adze Tsenogu
|Lead
|Telenovela
|Yemi Filmboy Morafa
|-
|''[[The Men's Club (Nigerian web series)|The Men's Club]]''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|-
|''3 Bottles on aTable''
|Segun
|Lead
|Pilot
|Baaj Adebule
|-
| rowspan="5" |2019
|''Wrong Con''
|John
|Lead
|Shortfilm
|Charles Obiemere
|-
|''Beast Within''
|Stanley
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Zena''
|Loik
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Rust''
|Collins
|Supporting
|Film
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''The Men's Club Season 2''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|}
{| class="wikitable"
|Ranar harbi
|Sunan
|Halinsa
|Matsayi
|Fitarwa
|Daraktan
|-
|2015
|''Eripa''
|Jeffery
|Lead
|Fim din
|Kayode Adeleke
|-
| rowspan="3" |2018
|''Labarin Soja: Komawa Daga Matattu''
|Kyaftin Dave
|Lead
|Fim din
|Frankie Ogar
|-
|''Kamfanin 3''
|Inuwa
|Lead
|SitCom
|Paul Gaius
|-
|''Ayyuka''
|Mai bincike Steve
|Taimako
|Fim din
|Omas
|-
| rowspan="8" |2019
|''Sabon Mutum''
|Sabon Mutum
|Lead
|Gajeren fim
|Tolulope Ajayi
|-
|''Lemonade''
|Harry
|Lead
|Fim din
|Mustapha Edochie
|-
|''Musayar Gaskiya''
|Joshua
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Scarlett''
|Frank
|Taimako
|Fim din
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''Barin Tafiya''
|Maxwell
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Maple Inn''
|Ishaku
|Taimako
|Fim din
|Seun Akinseloyin
|-
|''Moles''
|Kanmi
|Lead
|Fim din
|Uche Chukwu
|-
|''Jerin Tarihin da ya ɓace''
|Mai bincike Lazarus
|Lead
|Ƙananan Jerin
|Seyi Babatope
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2017
|[[2017 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Revelation of the Year –male
|{{N/a}}
|{{Nom}}
|
|}
== Bayanan da aka ambata ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
==Manazarta==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|7484900}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
nuw3qyhc7ktbdtqybvm2bhueubjqsjh
968786
968785
2026-10-17T21:16:57Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968786
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Baaj Adebule''' (an haife shi a ranar 25 ga Oktoba 1988) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, samfurin, kuma Mai shirya fim-finai daga Jihar Ogun a Kudu maso Yammacin Najeriya . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-1 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-2 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-3 </ref>
Ya fito a fina-finai na [[Nollywood]] tun shekarar 2012. Ya fara aikinsa a wasan kwaikwayo na M-Net ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' kuma ya bayyana a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin kamar su ''Hush'', The Men's Club, Payday, ''Zena'', Uncloaked, The Governor, The Missing, A Soldier's Story 1 & 2, ''Omo Wa'', Beast Within, da The ''Moles''.<ref>{{Cite web |title=Watch Payday Full Movie Online, Comedy Film |url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143258/https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |archive-date=2021-08-11 |access-date=2021-08-11 |website=www.digit.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 13, 2015 |title=I’ve always had passion for arts – Baaj Adebule |url=https://www.thenicheng.com/ive-always-had-passion-for-arts-baaj-adebule/}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Adebule a asibitin Jalupon da ke Surulere, [[Lagos (jiha)|Legas]]. Ya shafe mafi yawan lokacin yaro a Maryland Legas, inda ya halarci makarantar firamare ta Seat of Wisdom da makarantar sakandare ta Caleb. Ya koma Surulere bayan kisan aurensa a shekara ta 2005. Adebule dan asalin [[Yarbawa|Yoruba]] ne kuma ɗan asalin yankin karamar hukumar [[Ijebu Ode]] ne na [[Kwalejin Fasahar Lafiya ta Jihar Ogun|Jihar Ogun]] . An haife shi a gidan [[Kirista]]. Mahaifinsa injiniya ne kuma mahaifiyarsa mai lissafi da kuma dan kasuwa. Shi ne ƙarami a cikin yara tara daga aure da yawa.<ref name=":2">{{Cite web |title=Biography – Baaj Adebule |url=https://baajadebule.com/?page_id=26 |access-date=2020-09-18 |language=en-US}}</ref>
Shekaru na makaranta sun mayar da hankali ga ilimi, yayin da iyayensa suka jaddada muhimmancin ilimi na yau da kullun. Yayinda yake ƙarami, ya mai da hankali kan wasanni da zane-zane, wasan ƙwallon ƙafa, kwando, badminton, wasan tennis na tebur, da waƙa.
A cikin tarihin rayuwarsa, Adebule ya bayyana cewa ya kasance memba na ƙungiyar mawaƙa ta coci tun yana ƙarami da kuma memba na ƙungiyar fasaha ta makarantarsa. Adebule an fi saninsa da ƙaunar fina-finai, wanda ya mai da hankali kan bayan kisan iyayensa.
A shekara ta 2005, Adebule ya fara halartar [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] a [[Jihar Ogun]] don nazarin tattalin arziki. Ya kammala karatu tare da aji na biyu a shekara ta 2009. Bayan kammala karatunsa, ya shiga cikin zane-zane da wasanni. Ya yi aiki a Multi Choice kusan kusan shekaru biyu kafin ya bar don mayar da hankali kan nishaɗi.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Adebule ya fara aikinsa na wasan kwaikwayo da kuma samfurin a cikin 2010 yayin da yake aiki a cikin aiki tara zuwa biyar. Zai je don sauraro da hotuna a lokacinsa na kyauta. Daga bisani ya sami karamin aiki a kan telenovela ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' .
Tare da goyon bayan abokansa da danginsa, ya kasance mai takara a gasar Mista Najeriya ta 2011, inda ya zo na 4. A shekara ta 2012, ya fara yin wasan kwaikwayo da kuma yin samfurin cikakken lokaci.<ref name=":2" />
Adebule ya sami jefa a cikin jerin shirye-shiryen talabijin da yawa, gami da Asirin da Scandals, ''Iyali Mai Farin Ciki'', yana aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo kamar Sola Sobowale, Victor Olaotan da sauransu.
A shekara ta 2014, Adebule ta fito a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin irin su Four Crooks da ''Rookie'', Deadline, Studio, da Lekki Wives . <ref name=":2" />
Ya fara fitowa na farko a cikin fim din A Soldier's Story, da kuma Road to Yesterday. Har ila yau a wannan shekarar, ya ƙaddamar da kamfanin samar da House of Baaj Pictures . Shirinsa na farko shi ne Seeing Betrayal, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni ya ci gaba da lashe mafi kyawun gajeren fim a Afirka 2015 a Zafaa Global Awards . <ref name=":2" />
Adebule ta fito a cikin ''Hush'', tana nuna Adze . Ya fito a cikin shirye-shirye kamar 5ive, The Governor, Uncloaked, The Missing, Payday, da Battleground Showdown .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Name
!Character
!Role
!Production
!Director
|-
| rowspan="3" |2012
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]''
|Javier
|Supporting
|Telenovela
|Mnet
|-
|''Secrets and Scandals''
|Victor
|Lead
|Series
|Elvis Chuwks
|-
|''Happy Family''
|Chris
|Supporting
|Series
|Elvis Chuwks
|-
| rowspan="2" |2013
|''Four Crooks and A Rookie''
|Toba
|Supporting
|Film
|Eze Ugo Maduka
|-
|''Two Sides of A Coin''
|Hacker
|Supporting
|Series
|–
|-
| rowspan="2" |2014
|''Deadline''
|David
|Lead
|Series
|[[Imoh Umoren]]
|-
|''Studio''
|Young One
|Supporting
|Series
|OLA
|-
| rowspan="5" |2015
|''[[Lekki Wives]]''
|Director
|Supporting
|Series
|Blessing Egbe
|-
|''Seeing Betrayal''
|Husband
|Lead
|Short Film
|Baaj Adebule
|-
|''[[A Soldiers Story (fim na 2015)|A Soldier's Story]]''
|Captain Dave
|Supporting
|Film
|Frankie Ogar
|-
|''[[Road to Yesterday (fim)|Road to Yesterday]]''
|Janitor/Nurse
|Supporting
|Film
|Ishaya Bako
|-
|''[[Shuga Naija|Shuga]]''
|Bartender
|Supporting
|Series
|Biyi Bamidele
|-
| rowspan="4" |2016
|''Batteries Not Included''
|Guy
|Lead
|Short Film
|OluYomi Ososanya
|-
|''Hush''
|Adze
|Lead
|Telenovela
|Vicor S. Tope O. & Pat
|-
|''The Governor''
|Carl
|Supporting
|Series
|Ema E.
|-
|''5ive''
|Segun
|Lead
|Series
|OLA
|-
| rowspan="4" |2017
|''Uncloaked''
|Thankgod
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''The Missing''
|Detective Lazarus
|Lead
|Film
|Seyi Babatope
|-
|''Distraction''
|Kevin
|Supporting
|Short Film
|Deolu Owu
|-
|''Stay''
|Femi
|Lead
|Short Film
|Ayomide Adeleke
|-
| rowspan="12" |2018
|''The Undergrads''
|Tunde
|Lead
|SitCom
|Sade Dada
|-
|''Armstrong''
|Doctor
|Supporting
|Short Film
|Maverick Films
|-
|''T.R.U.L.I.S''
|Taiwo Mathews
|Lead
|Series
|7 Series
|-
|''Payday ''
|Paul
|Lead
|Film
|Lawrence Cheta
|-
|''30 Minutes''
|Johnbull/JB
|Supporting
|Series
|7 Series
|-
|''Requital''
|Husband
|Lead
|Short film
|Amaka Sandra
|-
|''Bachelor's Party''
|Abdul
|Lead
|Film
|Seun Akinseloyin
|-
|''Through the Fast Lane''
|James
|Lead
|Series
|Abiodun Williams
|-
|''Club''
|Tunde
|Supporting
|Film
|Imoh Umoren
|-
|''BattleGround Showdown''
|Adze Tsenogu
|Lead
|Telenovela
|Yemi Filmboy Morafa
|-
|''[[The Men's Club (Nigerian web series)|The Men's Club]]''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|-
|''3 Bottles on aTable''
|Segun
|Lead
|Pilot
|Baaj Adebule
|-
| rowspan="5" |2019
|''Wrong Con''
|John
|Lead
|Shortfilm
|Charles Obiemere
|-
|''Beast Within''
|Stanley
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Zena''
|Loik
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Rust''
|Collins
|Supporting
|Film
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''The Men's Club Season 2''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|}
{| class="wikitable"
|Ranar harbi
|Sunan
|Halinsa
|Matsayi
|Fitarwa
|Daraktan
|-
|2015
|''Eripa''
|Jeffery
|Lead
|Fim din
|Kayode Adeleke
|-
| rowspan="3" |2018
|''Labarin Soja: Komawa Daga Matattu''
|Kyaftin Dave
|Lead
|Fim din
|Frankie Ogar
|-
|''Kamfanin 3''
|Inuwa
|Lead
|SitCom
|Paul Gaius
|-
|''Ayyuka''
|Mai bincike Steve
|Taimako
|Fim din
|Omas
|-
| rowspan="8" |2019
|''Sabon Mutum''
|Sabon Mutum
|Lead
|Gajeren fim
|Tolulope Ajayi
|-
|''Lemonade''
|Harry
|Lead
|Fim din
|Mustapha Edochie
|-
|''Musayar Gaskiya''
|Joshua
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Scarlett''
|Frank
|Taimako
|Fim din
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''Barin Tafiya''
|Maxwell
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Maple Inn''
|Ishaku
|Taimako
|Fim din
|Seun Akinseloyin
|-
|''Moles''
|Kanmi
|Lead
|Fim din
|Uche Chukwu
|-
|''Jerin Tarihin da ya ɓace''
|Mai bincike Lazarus
|Lead
|Ƙananan Jerin
|Seyi Babatope
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2017
|[[2017 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Revelation of the Year –male
|{{N/a}}
|{{Nom}}
|
|}
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
==Manazarta==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|7484900}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
71kns4jl2fi17do61iuz46hcwsg07bc
968787
968786
2026-10-17T21:17:19Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968787
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Baaj Adebule''' (an haife shi a ranar 25 ga Oktoba 1988) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, samfurin, kuma Mai shirya fim-finai daga Jihar Ogun a Kudu maso Yammacin Najeriya . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-1 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-2 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-3 </ref>
Ya fito a fina-finai na [[Nollywood]] tun shekarar 2012. Ya fara aikinsa a wasan kwaikwayo na M-Net ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' kuma ya bayyana a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin kamar su ''Hush'', The Men's Club, Payday, ''Zena'', Uncloaked, The Governor, The Missing, A Soldier's Story 1 & 2, ''Omo Wa'', Beast Within, da The ''Moles''.<ref>{{Cite web |title=Watch Payday Full Movie Online, Comedy Film |url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143258/https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |archive-date=2021-08-11 |access-date=2021-08-11 |website=www.digit.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 13, 2015 |title=I’ve always had passion for arts – Baaj Adebule |url=https://www.thenicheng.com/ive-always-had-passion-for-arts-baaj-adebule/}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Adebule a asibitin Jalupon da ke Surulere, [[Lagos (jiha)|Legas]]. Ya shafe mafi yawan lokacin yaro a Maryland Legas, inda ya halarci makarantar firamare ta Seat of Wisdom da makarantar sakandare ta Caleb. Ya koma Surulere bayan kisan aurensa a shekara ta 2005. Adebule dan asalin [[Yarbawa|Yoruba]] ne kuma ɗan asalin yankin karamar hukumar [[Ijebu Ode]] ne na [[Kwalejin Fasahar Lafiya ta Jihar Ogun|Jihar Ogun]] . An haife shi a gidan [[Kirista]]. Mahaifinsa injiniya ne kuma mahaifiyarsa mai lissafi da kuma dan kasuwa. Shi ne ƙarami a cikin yara tara daga aure da yawa.<ref name=":2">{{Cite web |title=Biography – Baaj Adebule |url=https://baajadebule.com/?page_id=26 |access-date=2020-09-18 |language=en-US}}</ref>
Shekaru na makaranta sun mayar da hankali ga ilimi, yayin da iyayensa suka jaddada muhimmancin ilimi na yau da kullun. Yayinda yake ƙarami, ya mai da hankali kan wasanni da zane-zane, wasan ƙwallon ƙafa, kwando, badminton, wasan tennis na tebur, da waƙa.
A cikin tarihin rayuwarsa, Adebule ya bayyana cewa ya kasance memba na ƙungiyar mawaƙa ta coci tun yana ƙarami da kuma memba na ƙungiyar fasaha ta makarantarsa. Adebule an fi saninsa da ƙaunar fina-finai, wanda ya mai da hankali kan bayan kisan iyayensa.
A shekara ta 2005, Adebule ya fara halartar [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] a [[Jihar Ogun]] don nazarin tattalin arziki. Ya kammala karatu tare da aji na biyu a shekara ta 2009. Bayan kammala karatunsa, ya shiga cikin zane-zane da wasanni. Ya yi aiki a Multi Choice kusan kusan shekaru biyu kafin ya bar don mayar da hankali kan nishaɗi.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Adebule ya fara aikinsa na wasan kwaikwayo da kuma samfurin a cikin 2010 yayin da yake aiki a cikin aiki tara zuwa biyar. Zai je don sauraro da hotuna a lokacinsa na kyauta. Daga bisani ya sami karamin aiki a kan telenovela ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' .
Tare da goyon bayan abokansa da danginsa, ya kasance mai takara a gasar Mista Najeriya ta 2011, inda ya zo na 4. A shekara ta 2012, ya fara yin wasan kwaikwayo da kuma yin samfurin cikakken lokaci.<ref name=":2" />
Adebule ya sami jefa a cikin jerin shirye-shiryen talabijin da yawa, gami da Asirin da Scandals, ''Iyali Mai Farin Ciki'', yana aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo kamar Sola Sobowale, Victor Olaotan da sauransu.
A shekara ta 2014, Adebule ta fito a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin irin su Four Crooks da ''Rookie'', Deadline, Studio, da Lekki Wives . <ref name=":2" />
Ya fara fitowa na farko a cikin fim din A Soldier's Story, da kuma Road to Yesterday. Har ila yau a wannan shekarar, ya ƙaddamar da kamfanin samar da House of Baaj Pictures . Shirinsa na farko shi ne Seeing Betrayal, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni ya ci gaba da lashe mafi kyawun gajeren fim a Afirka 2015 a Zafaa Global Awards . <ref name=":2" />
Adebule ta fito a cikin ''Hush'', tana nuna Adze . Ya fito a cikin shirye-shirye kamar 5ive, The Governor, Uncloaked, The Missing, Payday, da Battleground Showdown .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Name
!Character
!Role
!Production
!Director
|-
| rowspan="3" |2012
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]''
|Javier
|Supporting
|Telenovela
|Mnet
|-
|''Secrets and Scandals''
|Victor
|Lead
|Series
|Elvis Chuwks
|-
|''Happy Family''
|Chris
|Supporting
|Series
|Elvis Chuwks
|-
| rowspan="2" |2013
|''Four Crooks and A Rookie''
|Toba
|Supporting
|Film
|Eze Ugo Maduka
|-
|''Two Sides of A Coin''
|Hacker
|Supporting
|Series
|–
|-
| rowspan="2" |2014
|''Deadline''
|David
|Lead
|Series
|[[Imoh Umoren]]
|-
|''Studio''
|Young One
|Supporting
|Series
|OLA
|-
| rowspan="5" |2015
|''[[Lekki Wives]]''
|Director
|Supporting
|Series
|Blessing Egbe
|-
|''Seeing Betrayal''
|Husband
|Lead
|Short Film
|Baaj Adebule
|-
|''[[A Soldiers Story (fim na 2015)|A Soldier's Story]]''
|Captain Dave
|Supporting
|Film
|Frankie Ogar
|-
|''[[Road to Yesterday (fim)|Road to Yesterday]]''
|Janitor/Nurse
|Supporting
|Film
|Ishaya Bako
|-
|''[[Shuga Naija|Shuga]]''
|Bartender
|Supporting
|Series
|Biyi Bamidele
|-
| rowspan="4" |2016
|''Batteries Not Included''
|Guy
|Lead
|Short Film
|OluYomi Ososanya
|-
|''Hush''
|Adze
|Lead
|Telenovela
|Vicor S. Tope O. & Pat
|-
|''The Governor''
|Carl
|Supporting
|Series
|Ema E.
|-
|''5ive''
|Segun
|Lead
|Series
|OLA
|-
| rowspan="4" |2017
|''Uncloaked''
|Thankgod
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''The Missing''
|Detective Lazarus
|Lead
|Film
|Seyi Babatope
|-
|''Distraction''
|Kevin
|Supporting
|Short Film
|Deolu Owu
|-
|''Stay''
|Femi
|Lead
|Short Film
|Ayomide Adeleke
|-
| rowspan="12" |2018
|''The Undergrads''
|Tunde
|Lead
|SitCom
|Sade Dada
|-
|''Armstrong''
|Doctor
|Supporting
|Short Film
|Maverick Films
|-
|''T.R.U.L.I.S''
|Taiwo Mathews
|Lead
|Series
|7 Series
|-
|''Payday ''
|Paul
|Lead
|Film
|Lawrence Cheta
|-
|''30 Minutes''
|Johnbull/JB
|Supporting
|Series
|7 Series
|-
|''Requital''
|Husband
|Lead
|Short film
|Amaka Sandra
|-
|''Bachelor's Party''
|Abdul
|Lead
|Film
|Seun Akinseloyin
|-
|''Through the Fast Lane''
|James
|Lead
|Series
|Abiodun Williams
|-
|''Club''
|Tunde
|Supporting
|Film
|Imoh Umoren
|-
|''BattleGround Showdown''
|Adze Tsenogu
|Lead
|Telenovela
|Yemi Filmboy Morafa
|-
|''[[The Men's Club (Nigerian web series)|The Men's Club]]''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|-
|''3 Bottles on aTable''
|Segun
|Lead
|Pilot
|Baaj Adebule
|-
| rowspan="5" |2019
|''Wrong Con''
|John
|Lead
|Shortfilm
|Charles Obiemere
|-
|''Beast Within''
|Stanley
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Zena''
|Loik
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Rust''
|Collins
|Supporting
|Film
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''The Men's Club Season 2''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|}
{| class="wikitable"
|Ranar harbi
|Sunan
|Halinsa
|Matsayi
|Fitarwa
|Daraktan
|-
|2015
|''Eripa''
|Jeffery
|Lead
|Fim din
|Kayode Adeleke
|-
| rowspan="3" |2018
|''Labarin Soja: Komawa Daga Matattu''
|Kyaftin Dave
|Lead
|Fim din
|Frankie Ogar
|-
|''Kamfanin 3''
|Inuwa
|Lead
|SitCom
|Paul Gaius
|-
|''Ayyuka''
|Mai bincike Steve
|Taimako
|Fim din
|Omas
|-
| rowspan="8" |2019
|''Sabon Mutum''
|Sabon Mutum
|Lead
|Gajeren fim
|Tolulope Ajayi
|-
|''Lemonade''
|Harry
|Lead
|Fim din
|Mustapha Edochie
|-
|''Musayar Gaskiya''
|Joshua
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Scarlett''
|Frank
|Taimako
|Fim din
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''Barin Tafiya''
|Maxwell
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Maple Inn''
|Ishaku
|Taimako
|Fim din
|Seun Akinseloyin
|-
|''Moles''
|Kanmi
|Lead
|Fim din
|Uche Chukwu
|-
|''Jerin Tarihin da ya ɓace''
|Mai bincike Lazarus
|Lead
|Ƙananan Jerin
|Seyi Babatope
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2017
|[[2017 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Revelation of the Year –male
|{{N/a}}
|{{Nom}}
|
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
==Manazarta==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|7484900}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
12v9iielf0uj4ahib2eo9k4o10k3he4
968788
968787
2026-10-17T21:17:33Z
Em-mustapha
6594
968788
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Baaj Adebule''' (an haife shi a ranar 25 ga Oktoba 1988) ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, samfurin, kuma Mai shirya fim-finai daga Jihar Ogun a Kudu maso Yammacin Najeriya . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-1 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-2 </ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Baaj_Adebule#cite_note-3 </ref>
Ya fito a fina-finai na [[Nollywood]] tun shekarar 2012. Ya fara aikinsa a wasan kwaikwayo na M-Net ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' kuma ya bayyana a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin kamar su ''Hush'', The Men's Club, Payday, ''Zena'', Uncloaked, The Governor, The Missing, A Soldier's Story 1 & 2, ''Omo Wa'', Beast Within, da The ''Moles''.<ref>{{Cite web |title=Watch Payday Full Movie Online, Comedy Film |url=https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811143258/https://www.digit.in/digit-binge/movies/payday-743855.html |archive-date=2021-08-11 |access-date=2021-08-11 |website=www.digit.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 13, 2015 |title=I’ve always had passion for arts – Baaj Adebule |url=https://www.thenicheng.com/ive-always-had-passion-for-arts-baaj-adebule/}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Adebule a asibitin Jalupon da ke Surulere, [[Lagos (jiha)|Legas]]. Ya shafe mafi yawan lokacin yaro a Maryland Legas, inda ya halarci makarantar firamare ta Seat of Wisdom da makarantar sakandare ta Caleb. Ya koma Surulere bayan kisan aurensa a shekara ta 2005. Adebule dan asalin [[Yarbawa|Yoruba]] ne kuma ɗan asalin yankin karamar hukumar [[Ijebu Ode]] ne na [[Kwalejin Fasahar Lafiya ta Jihar Ogun|Jihar Ogun]] . An haife shi a gidan [[Kirista]]. Mahaifinsa injiniya ne kuma mahaifiyarsa mai lissafi da kuma dan kasuwa. Shi ne ƙarami a cikin yara tara daga aure da yawa.<ref name=":2">{{Cite web |title=Biography – Baaj Adebule |url=https://baajadebule.com/?page_id=26 |access-date=2020-09-18 |language=en-US}}</ref>
Shekaru na makaranta sun mayar da hankali ga ilimi, yayin da iyayensa suka jaddada muhimmancin ilimi na yau da kullun. Yayinda yake ƙarami, ya mai da hankali kan wasanni da zane-zane, wasan ƙwallon ƙafa, kwando, badminton, wasan tennis na tebur, da waƙa.
A cikin tarihin rayuwarsa, Adebule ya bayyana cewa ya kasance memba na ƙungiyar mawaƙa ta coci tun yana ƙarami da kuma memba na ƙungiyar fasaha ta makarantarsa. Adebule an fi saninsa da ƙaunar fina-finai, wanda ya mai da hankali kan bayan kisan iyayensa.
A shekara ta 2005, Adebule ya fara halartar [[Jami'ar Covenant University|Jami'ar Alkawari]] a [[Jihar Ogun]] don nazarin tattalin arziki. Ya kammala karatu tare da aji na biyu a shekara ta 2009. Bayan kammala karatunsa, ya shiga cikin zane-zane da wasanni. Ya yi aiki a Multi Choice kusan kusan shekaru biyu kafin ya bar don mayar da hankali kan nishaɗi.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Adebule ya fara aikinsa na wasan kwaikwayo da kuma samfurin a cikin 2010 yayin da yake aiki a cikin aiki tara zuwa biyar. Zai je don sauraro da hotuna a lokacinsa na kyauta. Daga bisani ya sami karamin aiki a kan telenovela ''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' .
Tare da goyon bayan abokansa da danginsa, ya kasance mai takara a gasar Mista Najeriya ta 2011, inda ya zo na 4. A shekara ta 2012, ya fara yin wasan kwaikwayo da kuma yin samfurin cikakken lokaci.<ref name=":2" />
Adebule ya sami jefa a cikin jerin shirye-shiryen talabijin da yawa, gami da Asirin da Scandals, ''Iyali Mai Farin Ciki'', yana aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo kamar Sola Sobowale, Victor Olaotan da sauransu.
A shekara ta 2014, Adebule ta fito a fina-finai da jerin shirye-shiryen talabijin irin su Four Crooks da ''Rookie'', Deadline, Studio, da Lekki Wives . <ref name=":2" />
Ya fara fitowa na farko a cikin fim din A Soldier's Story, da kuma Road to Yesterday. Har ila yau a wannan shekarar, ya ƙaddamar da kamfanin samar da House of Baaj Pictures . Shirinsa na farko shi ne Seeing Betrayal, wanda ya rubuta kuma ya ba da umarni ya ci gaba da lashe mafi kyawun gajeren fim a Afirka 2015 a Zafaa Global Awards . <ref name=":2" />
Adebule ta fito a cikin ''Hush'', tana nuna Adze . Ya fito a cikin shirye-shirye kamar 5ive, The Governor, Uncloaked, The Missing, Payday, da Battleground Showdown .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Name
!Character
!Role
!Production
!Director
|-
| rowspan="3" |2012
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]''
|Javier
|Supporting
|Telenovela
|Mnet
|-
|''Secrets and Scandals''
|Victor
|Lead
|Series
|Elvis Chuwks
|-
|''Happy Family''
|Chris
|Supporting
|Series
|Elvis Chuwks
|-
| rowspan="2" |2013
|''Four Crooks and A Rookie''
|Toba
|Supporting
|Film
|Eze Ugo Maduka
|-
|''Two Sides of A Coin''
|Hacker
|Supporting
|Series
|–
|-
| rowspan="2" |2014
|''Deadline''
|David
|Lead
|Series
|[[Imoh Umoren]]
|-
|''Studio''
|Young One
|Supporting
|Series
|OLA
|-
| rowspan="5" |2015
|''[[Lekki Wives]]''
|Director
|Supporting
|Series
|Blessing Egbe
|-
|''Seeing Betrayal''
|Husband
|Lead
|Short Film
|Baaj Adebule
|-
|''[[A Soldiers Story (fim na 2015)|A Soldier's Story]]''
|Captain Dave
|Supporting
|Film
|Frankie Ogar
|-
|''[[Road to Yesterday (fim)|Road to Yesterday]]''
|Janitor/Nurse
|Supporting
|Film
|Ishaya Bako
|-
|''[[Shuga Naija|Shuga]]''
|Bartender
|Supporting
|Series
|Biyi Bamidele
|-
| rowspan="4" |2016
|''Batteries Not Included''
|Guy
|Lead
|Short Film
|OluYomi Ososanya
|-
|''Hush''
|Adze
|Lead
|Telenovela
|Vicor S. Tope O. & Pat
|-
|''The Governor''
|Carl
|Supporting
|Series
|Ema E.
|-
|''5ive''
|Segun
|Lead
|Series
|OLA
|-
| rowspan="4" |2017
|''Uncloaked''
|Thankgod
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''The Missing''
|Detective Lazarus
|Lead
|Film
|Seyi Babatope
|-
|''Distraction''
|Kevin
|Supporting
|Short Film
|Deolu Owu
|-
|''Stay''
|Femi
|Lead
|Short Film
|Ayomide Adeleke
|-
| rowspan="12" |2018
|''The Undergrads''
|Tunde
|Lead
|SitCom
|Sade Dada
|-
|''Armstrong''
|Doctor
|Supporting
|Short Film
|Maverick Films
|-
|''T.R.U.L.I.S''
|Taiwo Mathews
|Lead
|Series
|7 Series
|-
|''Payday ''
|Paul
|Lead
|Film
|Lawrence Cheta
|-
|''30 Minutes''
|Johnbull/JB
|Supporting
|Series
|7 Series
|-
|''Requital''
|Husband
|Lead
|Short film
|Amaka Sandra
|-
|''Bachelor's Party''
|Abdul
|Lead
|Film
|Seun Akinseloyin
|-
|''Through the Fast Lane''
|James
|Lead
|Series
|Abiodun Williams
|-
|''Club''
|Tunde
|Supporting
|Film
|Imoh Umoren
|-
|''BattleGround Showdown''
|Adze Tsenogu
|Lead
|Telenovela
|Yemi Filmboy Morafa
|-
|''[[The Men's Club (Nigerian web series)|The Men's Club]]''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|-
|''3 Bottles on aTable''
|Segun
|Lead
|Pilot
|Baaj Adebule
|-
| rowspan="5" |2019
|''Wrong Con''
|John
|Lead
|Shortfilm
|Charles Obiemere
|-
|''Beast Within''
|Stanley
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Zena''
|Loik
|Lead
|Film
|Daniel Oriahi
|-
|''Rust''
|Collins
|Supporting
|Film
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''The Men's Club Season 2''
|Louis
|Lead
|Web Series
|Tola Odunsi
|}
{| class="wikitable"
|Ranar harbi
|Sunan
|Halinsa
|Matsayi
|Fitarwa
|Daraktan
|-
|2015
|''Eripa''
|Jeffery
|Lead
|Fim din
|Kayode Adeleke
|-
| rowspan="3" |2018
|''Labarin Soja: Komawa Daga Matattu''
|Kyaftin Dave
|Lead
|Fim din
|Frankie Ogar
|-
|''Kamfanin 3''
|Inuwa
|Lead
|SitCom
|Paul Gaius
|-
|''Ayyuka''
|Mai bincike Steve
|Taimako
|Fim din
|Omas
|-
| rowspan="8" |2019
|''Sabon Mutum''
|Sabon Mutum
|Lead
|Gajeren fim
|Tolulope Ajayi
|-
|''Lemonade''
|Harry
|Lead
|Fim din
|Mustapha Edochie
|-
|''Musayar Gaskiya''
|Joshua
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Scarlett''
|Frank
|Taimako
|Fim din
|Eseosa Adanihuomwan
|-
|''Barin Tafiya''
|Maxwell
|Lead
|Fim din
|Abiodun Williams
|-
|''Maple Inn''
|Ishaku
|Taimako
|Fim din
|Seun Akinseloyin
|-
|''Moles''
|Kanmi
|Lead
|Fim din
|Uche Chukwu
|-
|''Jerin Tarihin da ya ɓace''
|Mai bincike Lazarus
|Lead
|Ƙananan Jerin
|Seyi Babatope
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award ceremony
!Category
!Film
!Result
!Ref
|-
|2017
|[[2017 Best of Nollywood Awards|Best of Nollywood Awards]]
|Revelation of the Year –male
|{{N/a}}
|{{Nom}}
|
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name|7484900}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
1kgpsevr68fptsv36tac4rdebu3msl9
Matsalar damuwa
0
28510
968762
847851
2026-10-17T20:25:47Z
Em-mustapha
6594
Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Xaynarb|Xaynarb]] ([[User talk:Xaynarb|talk]]): Restore (TwinkleGlobal)
968762
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:High prevalence of concurrent sleep problems, depressive and anxiety symptoms in long COVID patients.jpg|thumb|jadawalin da me kawo fushi]]
[[Fayil:Anxiety.jpg|thumb|damuwa]]
[[Fayil:Pierced heart using sword.jpg|thumb|zuciya mai cike da fushi]]
'''Matsalar damuwa''' rukuni ne na rikice-rikice na hankali wanda ke da matukar damuwa da tsoro.<ref name="DSM5">{{cite book|title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental DisordersAmerican Psychiatric Associati.|year=2013|publisher=American Psychiatric Publishing|location=Arlington|isbn=978-0890425558|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/189 189–195]|edition=5th|url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/189}}</ref> Damuwa shine damuwa game da abubuwan da zasu faru a nan gaba, yayin da kuma tsoro shine amsa ga abubuwan da ke faruwa a yanzu.<ref name="DSM5" /> Wadannan ji na iya haifar da alamun jiki, kamar ƙara yawan bugun zuciya da girgiza.<ref name="DSM5" /> Akwai matsalolin tashin hankali da yawa, gami da rikicewar tashin hankali gabaɗaya, ƙayyadaddun phobia, rikicewar tashin hankali na zamantakewa, rikicewar tashin hankali, agoraphobia, rashin tsoro, da zaɓin mutism.<ref name="DSM5" /> Rashin lafiyar ya bambanta da abin da ke haifar da alamun.<ref name="DSM5" /> Mutum na iya samun matsalar damuwa fiye da ɗaya.<ref name="DSM5" />
Ana tsammanin abin da ke haifar da rikice-rikicen tashin hankali shine haɗuwa da kwayoyin halitta da abubuwan muhalli.<ref name="NIH2016">{{cite web|title=Anxiety Disorders|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml#pub2|website=NIMH|accessdate=14 August 2016|date=March 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160727230427/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml#pub2|archivedate=27 July 2016|df=dmy-all}}</ref> Abubuwan haɗari sun haɗa da tarihin cin zarafin yara, tarihin iyali na rashin tunani, da talauci.<ref name="Lancet2016">{{cite journal|last1=Craske|first1=MG|last2=Stein|first2=MB|title=Anxiety.|journal=Lancet|volume=388|issue=10063|pages=3048–3059|date=24 June 2016|pmid=27349358|doi=10.1016/S0140-6736(16)30381-6}}</ref> Matsalar damuwa sau da yawa yana faruwa tare da wasu cututtuka na hankali, musamman babban rashin damuwa, rashin halin mutum, da rashin amfani da abubuwa.<ref name="Lancet2016" /> Don gano cutar, alamun bayyanar suna buƙatar kasancewa aƙalla watanni 6, fiye da abin da ake tsammani ga yanayin, da rage ikon mutum na yin aiki a rayuwar yau da kullun.<ref name="DSM5" /><ref name="Lancet2016" /> Wasu matsalolin da kuma zasu iya haifar da irin wannan bayyanar cututtuka sun hada da hyperthyroidism; cututtukan zuciya; maganin kafeyin, barasa, ko amfani da cannabis; da kuma janyewa daga wasu magunguna, da sauransu.<ref name="Lancet2016" /><ref name="Test2013partIII">{{cite journal | vauthors=Testa A, Giannuzzi R, Daini S, Bernardini L, Petrongolo L, Gentiloni Silveri N | title=Psychiatric emergencies (part III): psychiatric symptoms resulting from organic diseases | journal=Eur Rev Med Pharmacol Sci | year=2013 | volume=17 Suppl 1 | pages=86–99 | pmid=23436670 | url=http://www.europeanreview.org/wp/wp-content/uploads/86-99.pdf | type=Review | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310035445/http://www.europeanreview.org/wp/wp-content/uploads/86-99.pdf | archivedate=10 March 2016 | df=dmy-all }}{{open access}}</ref> Matsalar damuwa ya bambanta da tsoro na al'ada ko damuwa ta hanyar wuce gona da iri ko nacewa.<ref name="DSM5" />
Ba tare da magani ba, rikice-rikicen tashin hankali yakan kasance.<ref name="DSM5" /><ref name="NIH2016" /> Jiyya na iya haɗawa da sauye-sauyen rayuwa, shawarwari, da magunguna.<ref name="Lancet2016" /> Maganin ɗabi'a na fahimi yana ɗaya daga cikin dabarun shawarwari na yau da kullun da ake amfani da su wajen magance matsalar damuwa.<ref name="Lancet2016" /> Magunguna, irin su antidepressants, benzodiazepines, ko beta blockers, na iya inganta bayyanar cututtuka.<ref name="NIH2016" />
Kimanin kashi 12% na mutane suna fama da matsalar damuwa a cikin shekara guda, kuma tsakanin 5% zuwa 30% suna shafar tsawon rayuwarsu.<ref name="Lancet2016" /><ref name="Kess2007">{{cite journal|last= Kessler | displayauthors=etal|date=2007 |title= Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of mental disorders in the World Health Organization's World Mental Health Survey Initiative |journal= World Psychiatry |volume=6 |issue= 3|pages=168–76|pmid=18188442 |pmc=2174588}}</ref> Suna faruwa a cikin mata kusan sau biyu sau da yawa a cikin maza kuma gabaɗaya suna farawa kafin shekaru 25.<ref name="DSM5" /><ref name="Lancet2016" /> Mafi yawan su ne takamaiman phobias, waɗanda ke shafar kusan 12%, da matsalar damuwa na zamantakewa, wanda ke shafar 10%.<ref name="Lancet2016" /> Phobias ya fi shafar mutane tsakanin shekaru 15 zuwa 35, kuma ba su zama ruwan dare gama gari ba bayan shekaru 55.<ref name="Lancet2016" /> Farashin ya yi girma a Amurka da Turai fiye da sauran sassan duniya.<ref name="Lancet2016" />
== Manazarta ==
[[Category:Translated from MDWiki]]
8k2t5n2pixw2vrij7ep448a6mx0dhmv
968763
968762
2026-10-17T20:26:21Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968763
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:High prevalence of concurrent sleep problems, depressive and anxiety symptoms in long COVID patients.jpg|thumb|jadawalin da me kawo fushi]]
[[Fayil:Anxiety.jpg|thumb|damuwa]]
[[Fayil:Pierced heart using sword.jpg|thumb|zuciya mai cike da fushi]]
'''Matsalar damuwa''' rukuni ne na rikice-rikice na hankali wanda ke da matukar damuwa da tsoro.<ref name="DSM5">{{cite book|title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental DisordersAmerican Psychiatric Associati.|year=2013|publisher=American Psychiatric Publishing|location=Arlington|isbn=978-0890425558|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/189 189–195]|edition=5th|url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/189}}</ref> Damuwa shine damuwa game da abubuwan da zasu faru a nan gaba, yayin da kuma tsoro shine amsa ga abubuwan da ke faruwa a yanzu.<ref name="DSM5" /> Wadannan ji na iya haifar da alamun jiki, kamar ƙara yawan bugun zuciya da girgiza.<ref name="DSM5" /> Akwai matsalolin tashin hankali da yawa, gami da rikicewar tashin hankali gabaɗaya, ƙayyadaddun phobia, rikicewar tashin hankali na zamantakewa, rikicewar tashin hankali, agoraphobia, rashin tsoro, da zaɓin mutism.<ref name="DSM5" /> Rashin lafiyar ya bambanta da abin da ke haifar da alamun.<ref name="DSM5" /> Mutum na iya samun matsalar damuwa fiye da ɗaya.<ref name="DSM5" />
Ana tsammanin abin da ke haifar da rikice-rikicen tashin hankali shine haɗuwa da kwayoyin halitta da abubuwan muhalli.<ref name="NIH2016">{{cite web|title=Anxiety Disorders|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml#pub2|website=NIMH|accessdate=14 August 2016|date=March 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160727230427/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml#pub2|archivedate=27 July 2016|df=dmy-all}}</ref> Abubuwan haɗari sun haɗa da tarihin cin zarafin yara, tarihin iyali na rashin tunani, da talauci.<ref name="Lancet2016">{{cite journal|last1=Craske|first1=MG|last2=Stein|first2=MB|title=Anxiety.|journal=Lancet|volume=388|issue=10063|pages=3048–3059|date=24 June 2016|pmid=27349358|doi=10.1016/S0140-6736(16)30381-6}}</ref> Matsalar damuwa sau da yawa yana faruwa tare da wasu cututtuka na hankali, musamman babban rashin damuwa, rashin halin mutum, da rashin amfani da abubuwa.<ref name="Lancet2016" /> Don gano cutar, alamun bayyanar suna buƙatar kasancewa aƙalla watanni 6, fiye da abin da ake tsammani ga yanayin, da rage ikon mutum na yin aiki a rayuwar yau da kullun.<ref name="DSM5" /><ref name="Lancet2016" /> Wasu matsalolin da kuma zasu iya haifar da irin wannan bayyanar cututtuka sun hada da hyperthyroidism; cututtukan zuciya; maganin kafeyin, barasa, ko amfani da cannabis; da kuma janyewa daga wasu magunguna, da sauransu.<ref name="Lancet2016" /><ref name="Test2013partIII">{{cite journal | vauthors=Testa A, Giannuzzi R, Daini S, Bernardini L, Petrongolo L, Gentiloni Silveri N | title=Psychiatric emergencies (part III): psychiatric symptoms resulting from organic diseases | journal=Eur Rev Med Pharmacol Sci | year=2013 | volume=17 Suppl 1 | pages=86–99 | pmid=23436670 | url=http://www.europeanreview.org/wp/wp-content/uploads/86-99.pdf | type=Review | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310035445/http://www.europeanreview.org/wp/wp-content/uploads/86-99.pdf | archivedate=10 March 2016 | df=dmy-all }}{{open access}}</ref> Matsalar damuwa ya bambanta da tsoro na al'ada ko damuwa ta hanyar wuce gona da iri ko nacewa.<ref name="DSM5" />
Ba tare da magani ba, rikice-rikicen tashin hankali yakan kasance.<ref name="DSM5" /><ref name="NIH2016" /> Jiyya na iya haɗawa da sauye-sauyen rayuwa, shawarwari, da magunguna.<ref name="Lancet2016" /> Maganin ɗabi'a na fahimi yana ɗaya daga cikin dabarun shawarwari na yau da kullun da ake amfani da su wajen magance matsalar damuwa.<ref name="Lancet2016" /> Magunguna, irin su antidepressants, benzodiazepines, ko beta blockers, na iya inganta bayyanar cututtuka.<ref name="NIH2016" />
Kimanin kashi 12% na mutane suna fama da matsalar damuwa a cikin shekara guda, kuma tsakanin 5% zuwa 30% suna shafar tsawon rayuwarsu.<ref name="Lancet2016" /><ref name="Kess2007">{{cite journal|last= Kessler | displayauthors=etal|date=2007 |title= Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of mental disorders in the World Health Organization's World Mental Health Survey Initiative |journal= World Psychiatry |volume=6 |issue= 3|pages=168–76|pmid=18188442 |pmc=2174588}}</ref> Suna faruwa a cikin mata kusan sau biyu sau da yawa a cikin maza kuma gabaɗaya suna farawa kafin shekaru 25.<ref name="DSM5" /><ref name="Lancet2016" /> Mafi yawan su ne takamaiman phobias, waɗanda ke shafar kusan 12%, da matsalar damuwa na zamantakewa, wanda ke shafar 10%.<ref name="Lancet2016" /> Phobias ya fi shafar mutane tsakanin shekaru 15 zuwa 35, kuma ba su zama ruwan dare gama gari ba bayan shekaru 55.<ref name="Lancet2016" /> Farashin ya yi girma a Amurka da Turai fiye da sauran sassan duniya.<ref name="Lancet2016" />
== Manazarta ==
{{reflist}}
t799hwh2ixfpe7e5vxl7nyeqio5xzp6
Kagoro
0
34218
968727
847636
2026-10-17T16:50:35Z
Matar Nasir
45916
968727
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Akatan_(peaks)_of_the_Gworog_mountains.jpg|thumb| Akatan (kololuwar) na tsaunin Gworog]]
'''Gworok'''{{Audio|Ha-Kagoro.ogg|pronunciation}}, wanda kuma aka fi sani da '''Gworog''' ( [[Harshen Hausa|Hausa:]] Kagoro ) babban gari ne a kudancin [[Kaduna (jiha)|jihar Kaduna]], Middle Belt [[Najeriya|Nigeria]] . Tana cikin [[Ƙananan hukumomin Najeriya|karamar]] hukumar [[Kaura]] . Gworok gari ne da kiristoci suka mamaye. Gida ce ga masu wa’azi a ƙasashen waje da yawa, da sanyin yanayi da kuma tsayin daka. Gworog yana da gidan waya. Sauran wurare a kagoro sun hada da Malagum da Tum .
== Geography ==
=== Tsarin ƙasa ===
[[File:Gworok_Hills.jpg|thumb| Gworok (Kagoro) Tuddan]]
Tsawon Gworog ko Kagoro yana da tsayin mita 1152 kuma tsayin daka ya kai mita 120.
=== Yanayi ===
Gworog yana da matsakaicin zafin yanayi na shekara-shekara kusan {{Convert|24.8|C|F}}, matsakaicin matsakaicin tsayi na shekara kusan {{Convert|28.6|C|F}} da ƙananan {{Convert|18.8|C|F}} . Garin ba shi da ruwan sama a ƙarshen shekara da farkon shekara tare da matsakaicin hazo kusan {{Convert|28.1|mm|in}} na kowace shekara., da matsakaicin zafi na 53.7%, kwatankwacin na [[Zangon Kataf]], Zonkwa da [[Kafancan|Kafanchan]] . {{Weather box}}
== Ilimi ==
Kungiyar Catholic Society of African Missions (SMA) tana da hedkwatarta a [[arewacin Najeriya]] a Gworok, kuma darikar Evangelical Church Winning All (ECWA) tana da karfi a wurin, tare da kwalejin tauhidi da kuma Makarantar Fasahar Lafiya.
== Tattalin Arziki ==
=== Yawon shakatawa ===
Gworog na da sha'awa ga masu yawon bude ido saboda yanayin tsaunuka da al'adu irin su bikin Afan, bikin kasa wanda ake yi duk shekara a ranar 1 ga Janairu.
==== Bukukuwan al'adu ====
[[File:Royal_horn_blowers_before_the_palace_of_the_Chief_of_Kagoro_2.jpg|thumb| Masu busa kaho na sarauta da mafarauta a gaban fadar Sarkin Kagoro.]]
Gworog ta yi fice a bikin ta na Afan, wanda ake yi a ranar 1 ga watan Janairu na kowace shekara, inda kuma jama'a ke fitowa daga sassa daban-daban na kasar domin halartar bikin.
== Al'adu ==
=== Tafarnuwa na gargajiya ===
Masarautar Gworog (Kagoro) an kafa shi ne a shekarar 1905 a karkashin mulkin mallaka na Burtaniya a matsayin daya daga cikin gundumomi uku masu cin gashin kansu a Kudancin Zariya (a yanzu Kudancin Kaduna ). Tun daga shekarar 2020, Sarautar Daraja ce ta Farko mai babban birninta a Ucyo (H. Fadan Kagoro). <ref>Smith, M. G. (1982), p. 2.</ref> Sarakunanta, kamar yadda aka sani da sunan, "Əgwam."
A tsawon mulkin marigayi [[Gwamna Awan|Cif Dr. Gwamna Awan (MBE, OON)]], Gworog ya kasance yana da dabara a lokacin yakin neman zabe, domin ’yan siyasa kan ziyarce shi don samun albarka da goyon bayansa. A halin yanzu kamar farkon 2021 shine Əgwam Əgworog (Chief of Gworog (Kagoro)) Əgwam Ufuwai Bonet (CON) .
== Harshe ==
Mutanen Gworog (The Əgworog) suna jin harshen Gworog
=== Kidayar a Gworog ===
# Ənyyu
# Ƙafiya
# Ƙadda
# Ə ba
# Ƙarfafawa
# Uta
# Natad
# Unambwag
# Kubanyyuŋ
# Swag
# Swag bə ənyyuŋ
# Swag bə əfyyaŋ
# Swag bətad
# Swag bə ənay
# Swag bə ətswon
# Swag bə uta
# Swag bə natad
# Swag bə unaymbwag
# Swag bə kubanyyuŋ
# Nswag nfyyaŋ
== Fitattun mutane ==
* Lois Auta, dan gwagwarmaya, wanda ya kafa kuma Shugaba na Cedar Seed Foundation
* [[Gwamna Awan|Dr. Gwamna Awan (MBE, OON)]] : Daya daga cikin sarakunan da aka fi kowa hidima a Afirka (shekaru 63 akan karagar mulki, 1945 - 2008).
* Pst. Chris Delvan Gwamna Ajiyat : Wazirin Linjila kuma mawaki, [[Kaduna (birni)|mazaunin Kaduna]], Najeriya.
* [[Danjuma Laah|Sen.]] [[Danjuma Laah]] : Sanata mai wakiltar Kaduna ta Kudu Sanata (2015 - Kwanan wata).
* [[Nenadi Usman|Sen.]] [[Nenadi Usman|Nenadi Esther Usman]] , Ministan Kudi na Najeriya (2006 - 2007); Sanata mai wakiltar Kaduna ta Kudu (2011-2015)
== Duba kuma ==
* [[Jerin ƙauyuka a jihar Kaduna|Jerin kauyukan jihar Kaduna]]
* Kudancin Kaduna
== Nassoshi ==
{{Reflist}}{{Kaduna State}}
== Kara karantawa ==
*
* {{Cite journal|url-status=1–20}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Commons category-inline}}
9u8168sdmd4a1avjo7fjul38jo6tlba
Berea, South Carolina
0
35423
968723
270454
2026-10-17T16:09:00Z
M Bash Ne
12403
968723
wikitext
text/x-wiki
{{hujja}}{{Databox}}
'''Berea''' wuri ne da aka keɓe (CDP) a cikin gundumar Greenville, [[South Carolina]], Amurka. Yawan jama'a ya kai 14,295 a ƙidayar 2010. Yana daga cikin Greenville – Mauldin – Easley Metropolitan Area Statistical Area .
== Geography ==
Berea yana nan a{{Coord|34|52|44|N|82|27|39|W|type:city}} (34.878845, -82.460751).
A cewar Ofishin Kididdiga na Amurka, CDP tana da yawan yanki na {{Convert|8.0|sqmi|km2}} , wanda daga ciki {{Convert|7.7|sqmi|km2}} (96.25%) ƙasa ce kuma {{Convert|0.3|sqmi|km2}} (3.75%) ruwa ne.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A05770&in=state%3A45|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A05770&in=state%3A45|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A05770&in=state%3A45|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref>
== Alƙaluma ==
=== ƙidayar 2020 ===
{| class="wikitable"
|+Ƙungiyoyin launin fata na Berea
! Race
! Lambobi
! Perc.
|-
| Fari (wanda ba Hispanic ba)
| 7,100
| 45.58%
|-
| Baƙar fata ko Ba'amurke Ba'amurke (wanda ba Hispanic ba)
| 3,044
| 19.54%
|-
| Ba'amurke ɗan asalin
| 31
| 0.2%
|-
| Asiya
| 193
| 1.24%
|-
| Dan Tsibirin Pacific
| 15
| 0.1%
|-
| Wani/Gauraye
| 596
| 3.83%
|-
| Hispanic ko Latino
| 4,599
| 29.52%
|}
Ya zuwa ƙidayar Amurka ta 2020, akwai mutane 15,578, gidaje 5,624, da iyalai 3,543 da ke zaune a cikin CDP.
=== ƙidayar 2010 ===
A ƙidayar 2010 akwai mutane 14,295, gidaje 5,441, da iyalai 3,728 da ke zaune a cikin CDP. Yawan jama'a ya kasance mutane 1,855.5 a kowace murabba'in mil (716.4/km {{Sup|2}} ). Akwai rukunin gidaje 6,093 a matsakaicin yawa na 761.6 a kowace murabba'in mil (290.1/km {{Sup|2}} ). Tsarin launin fata na CDP ya kasance 60.6% Fari, 18.1% Ba'amurke, 0.51% Ba'amurke, 1.2% Asiya, 0.007% Pacific Islander, 16.9% daga sauran jinsi, da 2.7% daga jinsi biyu ko fiye. Hispanic ko Latino na kowane jinsi sun kasance 25.4%. Mutanen zuriyar Mexico sun sami kaso mafi girma na jama'ar Hispanic ko Latino na CDP, a kashi 14.1%.
Daga cikin gidaje 5,441 kashi 29.4% na da ‘ya’ya ‘yan kasa da shekara 18 da ke zaune tare da su, kashi 43.9% ma’aurata ne da ke zaune tare, kashi 17.8% na da mace mai gida babu miji, kashi 31.5% kuma ba iyali ba ne. 25.5% na gidaje mutum ɗaya ne kuma 10.4% mutum ɗaya ne mai shekaru 65 ko sama da haka. Matsakaicin girman gida shine 2.58 kuma matsakaicin girman dangi shine 3.05.
Rarraba shekarun ya kasance 24.1% a ƙarƙashin shekarun 18, 9.4% daga 18 zuwa 24, 27.3% daga 25 zuwa 44, 22.6% daga 45 zuwa 64, da 15.9% 65 ko fiye. Tsakanin shekarun ya kasance shekaru 36.2. Ga kowane mata 100, akwai maza 94.9. Ga kowane mata 100 masu shekaru 18 zuwa sama, akwai maza 92.0.
Matsakaicin kuɗin shiga gidan shine $29,964 kuma matsakaicin kuɗin shiga iyali shine $37,955. Maza suna da matsakaicin kudin shiga na $32,387 sabanin $30,692 na mata. Kudin shiga kowane mutum na CDP shine $17,257. Kusan 25.1% na iyalai da 31.7% na yawan jama'a sun kasance ƙasa da layin talauci, gami da 49.8% na waɗanda ke ƙasa da shekaru 18 da 13.6% na waɗanda shekaru 65 ko sama da haka.
== Ilimi ==
Berea yana da ɗakin karatu na jama'a, reshe na Tsarin Laburare na gundumar Greenville.
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{Greenville County, South Carolina}}{{Authority control}}
lj7pty8b2npcm59a7a3m2kjsgmtofry
Beulah Township, Cass County, Minnesota
0
35815
968712
850731
2026-10-17T16:00:30Z
M Bash Ne
12403
/* Nassoshi */
968712
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{hujja}}
'''Garin Beulah''' Gari ne, a cikin Cass County, [[Minnesota]], [[Amurka]]. Yawan jama'a ya kai 57 a cikin ƙidayar 2000 . An sanya sunan Garin Beulah don Beulah Olds, majami'ar majagaba.yana ya
Dangane da Ofishin Kididdiga ta [[Amurka]], garin yana da yawan yanki na {{Convert|35.7|sqmi|km2}} , wanda daga ciki {{Convert|34.7|sqmi|km2}} ƙasa ce kuma {{Convert|1.1|sqmi|km2}} (3.00%) ruwa ne.
=== Al'ummomin da ba su da haɗin kai ===
* Mae
=== Tafkuna ===
* Edna Lake
* Tafkin Kwai
* Tafkin Tafkin Karamar Ruwa
* Lake Leavitt (rabin gabas)
* Lake Morrison
* Lake Oxbox (gabas kwata)
* Tafkin Tafki
* Rice Pad Lake
* Lake Schafer
* Tankin Lake
* Tafkin Jagora na Uku
* Wren Lake (mafi rinjaye)
=== Garuruwan maƙwabta ===
* Smoky Hollow Township (arewa)
* Ƙananan Garin Pine, Crow Wing County (kudu)
* Garin Crooked Lake (yamma)
* Garin Thunder Lake (arewa maso yamma)
== Alkaluma ==
Dangane da ƙidayar na 2000, akwai mutane 57, gidaje 28, da iyalai 19 da ke zaune a cikin garin. Yawan yawan jama'a ya kasance mutane 1.6 a kowace murabba'in mil (0.6/km <sup>2</sup> ). Akwai rukunin gidaje 112 a matsakaicin yawa na 3.2/sq mi (1.2/km <sup>2</sup> ). Tsarin launin fata na garin ya kasance 98.25% Fari, da 1.75% daga jinsi biyu ko fiye.
Akwai gidaje 28, daga cikinsu kashi 14.3% na da yara ‘yan kasa da shekara 18 da ke zaune tare da su, kashi 64.3% [[Aure|ma’aurata ne da]] ke zaune tare, kuma kashi 28.6% ba na iyali ba ne. Kashi 28.6% na dukkan gidaje sun kasance mutane ne, kuma kashi 10.7% na da wanda ke zaune shi kaɗai wanda ya kai shekaru 65 ko sama da haka. Matsakaicin girman gidan ya kasance 2.04 kuma matsakaicin girman dangi ya kasance 2.40.
A cikin garin an bazu cikin yawan jama'a, tare da 10.5% a ƙarƙashin shekaru 18, 7.0% daga 25 zuwa 44, 54.4% daga 45 zuwa 64, da 28.1% waɗanda shekarunsu suka kai 65 ko sama da haka. Matsakaicin shekarun ya kasance shekaru 55. Ga kowane mata 100, akwai maza 159.1. Ga kowane mata 100 masu shekaru 18 zuwa sama, akwai maza 142.9.
Matsakaicin kuɗin shiga na gida a cikin garin shine $26,875, kuma matsakaicin kuɗin shiga na dangi shine $25,000. Maza suna da matsakaicin kudin shiga na $51,250 sabanin $38,750 na mata. Kudin shiga kowane mutum na garin shine $16,613. Akwai 16.7% na iyalai da 15.9% na yawan jama'ar da ke zaune a ƙasa da layin talauci, gami da 75.0% na ƙasa da sha takwas kuma babu ɗaya daga cikin waɗanda suka haura 64.
== Manazarta ==
* [https://web.archive.org/web/20081205020547/http://www.nationalatlas.gov/ Atlas na Amurka]
* [https://web.archive.org/web/20070310144543/http://www.cyberdriveillinois.com/departments/archives/irad/edgar.html Ofishin Ƙididdiga ta Amurka 2007 TIGER/Line Shapefiles]
* [http://geonames.usgs.gov/domestic/ Hukumar Amurka akan Sunayen Geographic (GNIS)]
{{Reflist}}{{Cass County, Minnesota}}{{Authority control}}
garzyemg8pf9ji99xqwgj4nd54r9dt5
968714
968712
2026-10-17T16:03:06Z
M Bash Ne
12403
968714
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Garin Beulah''' Gari ne, a cikin Cass County, [[Minnesota]], [[Amurka]]. Yawan jama'a ya kai 57 a cikin ƙidayar 2000 . An sanya sunan Garin Beulah don Beulah Olds, majami'ar majagaba.yana ya
Dangane da Ofishin Kididdiga ta [[Amurka]], garin yana da yawan yanki na {{Convert|35.7|sqmi|km2}} , wanda daga ciki {{Convert|34.7|sqmi|km2}} ƙasa ce kuma {{Convert|1.1|sqmi|km2}} (3.00%) ruwa ne.<ref>{{cite book|last=Upham|first=Warren|title=Minnesota Geographic Names: Their Origin and Historic Significance|url=https://archive.org/details/minnesotageogra00uphagoog|year=1920|publisher=Minnesota Historical Society|page=[https://archive.org/details/minnesotageogra00uphagoog/page/n106 87]}}</ref>
=== Al'ummomin da ba su da haɗin kai ===
* Mae
=== Tafkuna ===
* Edna Lake
* Tafkin Kwai
* Tafkin Tafkin Karamar Ruwa
* Lake Leavitt (rabin gabas)
* Lake Morrison
* Lake Oxbox (gabas kwata)
* Tafkin Tafki
* Rice Pad Lake
* Lake Schafer
* Tankin Lake
* Tafkin Jagora na Uku
* Wren Lake (mafi rinjaye)
=== Garuruwan maƙwabta ===
* Smoky Hollow Township (arewa)
* Ƙananan Garin Pine, Crow Wing County (kudu)
* Garin Crooked Lake (yamma)
* Garin Thunder Lake (arewa maso yamma)
== Alkaluma ==
Dangane da ƙidayar na 2000, akwai mutane 57, gidaje 28, da iyalai 19 da ke zaune a cikin garin. Yawan yawan jama'a ya kasance mutane 1.6 a kowace murabba'in mil (0.6/km <sup>2</sup> ). Akwai rukunin gidaje 112 a matsakaicin yawa na 3.2/sq mi (1.2/km <sup>2</sup> ). Tsarin launin fata na garin ya kasance 98.25% Fari, da 1.75% daga jinsi biyu ko fiye.
Akwai gidaje 28, daga cikinsu kashi 14.3% na da yara ‘yan kasa da shekara 18 da ke zaune tare da su, kashi 64.3% [[Aure|ma’aurata ne da]] ke zaune tare, kuma kashi 28.6% ba na iyali ba ne. Kashi 28.6% na dukkan gidaje sun kasance mutane ne, kuma kashi 10.7% na da wanda ke zaune shi kaɗai wanda ya kai shekaru 65 ko sama da haka. Matsakaicin girman gidan ya kasance 2.04 kuma matsakaicin girman dangi ya kasance 2.40.
A cikin garin an bazu cikin yawan jama'a, tare da 10.5% a ƙarƙashin shekaru 18, 7.0% daga 25 zuwa 44, 54.4% daga 45 zuwa 64, da 28.1% waɗanda shekarunsu suka kai 65 ko sama da haka. Matsakaicin shekarun ya kasance shekaru 55. Ga kowane mata 100, akwai maza 159.1. Ga kowane mata 100 masu shekaru 18 zuwa sama, akwai maza 142.9.
Matsakaicin kuɗin shiga na gida a cikin garin shine $26,875, kuma matsakaicin kuɗin shiga na dangi shine $25,000. Maza suna da matsakaicin kudin shiga na $51,250 sabanin $38,750 na mata. Kudin shiga kowane mutum na garin shine $16,613. Akwai 16.7% na iyalai da 15.9% na yawan jama'ar da ke zaune a ƙasa da layin talauci, gami da 75.0% na ƙasa da sha takwas kuma babu ɗaya daga cikin waɗanda suka haura 64.
== Manazarta ==
* [https://web.archive.org/web/20081205020547/http://www.nationalatlas.gov/ Atlas na Amurka]
* [https://web.archive.org/web/20070310144543/http://www.cyberdriveillinois.com/departments/archives/irad/edgar.html Ofishin Ƙididdiga ta Amurka 2007 TIGER/Line Shapefiles]
* [http://geonames.usgs.gov/domestic/ Hukumar Amurka akan Sunayen Geographic (GNIS)]
{{Reflist}}{{Cass County, Minnesota}}{{Authority control}}
13ueomu1o6giukkqfpdejkpsupja7jt
Zaben Gwamnan Jahar Zamfara 2023
0
40254
968953
746340
2026-10-18T08:10:32Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968953
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Zamfara flag.png|thumb]]
{{Databox}}
[[File:2023 Elections in Nigeria 05.jpg|thumb|zabe a jihar Zamfara ]]
Za '''a gudanar da zaben gwamnan jihar Zamfara''' a shekarar 2023, a ranar 11 ga watan Maris shekarar 2023, domin zaben gwamnan jihar Zamfara, a daidai lokacin da zaben 'yan majalisar dokokin jihar Zamfara da sauran zabukan gwamnoni ashirin da bakwai da zabukan sauran 'yan majalisun jihohi.<ref>{{cite web|last1=Oyekanmi|first1=Rotimi|title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25|url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/|website=[[Independent National Electoral Commission|INEC]] News|access-date=27 February 2022|date=26 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/|archive-date=26 February 2022|url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{cite web|last1=Jimoh|first1=Abbas|title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections|url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections|website=[[Daily Trust]]|access-date=26 February 2022|date=26 February 2022|archive-date=25 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections|url-status=dead}}</ref> Za a gudanar da zaben ne makonni biyu bayan zaben shugaban kasa da na 'yan majalisar dokokin kasar. Gwamna [[Bello Matawalle]] na [[All Progressives Congress|jam’iyyar APC]] mai ci ne jam’iyyarsa ta tsayar da shi takara.
[[File:Zamfara State Nigeria.png|thumb|Zamfara State Nigeria]]
Zaben fidda gwani da aka shirya gudanarwa tsakanin 4 ga watan Afrilu zuwa 9 ga watan Yunin shekarar 2022, ya sa [[All Progressives Congress|jam’iyyar All Progressives Congress]] ta tsayar da Matawalle takara ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga watan Mayu yayin da [[Peoples Democratic Party|jam’iyyar Peoples Democratic Party ta]] tsayar da dan banki [[Dauda Lawal]] a ranar 25 ga watan Mayu. Sai dai wata babbar kotun tarayya ta tsige Lawal a matsayin wanda ta zaba a ranar 16 ga watan Satumba saboda wasu kura-kurai a zaben fidda gwani; PDP ta gudanar da wani sabon zaben fidda gwani a ranar 23 ga watan Satumba wanda ya sa Lawal ya sake yin nasara amma daga baya wata babbar kotun tarayya ta soke zaben fidda gwanin da aka sake yi tare da hana jam’iyyar tsayar da dan takara a ranar 8 ga watan Nuwamba.
== Tsarin zabe ==
[[File:2023 Elections in Nigeria 18.jpg|thumb|Daya daga cikin tsarin zaɓe tantace mai zaɓe ]]
Ana zaben Gwamnan Jihar Zamfara ne ta hanyar tsarin zagaye biyu da aka gyara. Idan za a zabe shi a zagayen farko, dole ne dan takara ya samu yawan kuri’u da sama da kashi 25% na kuri’un a akalla kashi biyu bisa uku na [[Ƙananan hukumomin Najeriya|kananan hukumomin jihar]]. Idan babu dan takara da ya tsallake rijiya da baya, za a yi zagaye na biyu tsakanin dan takara da na gaba da ya samu kuri’u mafi yawa a kananan hukumomi.
== Tarihi ==
[[Zamfara|Jihar Zamfara]] tana da yawan jama'a a [[Arewa ta Yamma (Najeriya)|arewa maso yammacin]] kasar, galibin kabilun [[Hausawa]] da [[Fulani]] ne ke zaune a jihar. A shekarun baya kafin zaben, jihar ta yi fama da [[Rikicin Yan bindiga a Najeriya|rikicin ‘yan bindiga]] tare da rikicin [[Rikicin makiyaya da manoma a Najeriya|makiyaya da manoma]] da kuma matsalar garkuwa da mutane a fadin kasar, yayin da ‘yan bindiga ke kai farmaki a daukacin garuruwa, suna garkuwa da ‘yan makaranta, tare da kai farmaki kan masu ababen hawa.
A siyasance, tun farko zaben shekarar 2019, cigaba ke zuwa da rinjayen jam’iyyar APC a jihar inda dan takarar shugaban kasa na jam’iyyar [[Muhammadu Buhari]] ya lashe jihar da sama da kashi 50% sannan jam’iyyar ta [[Zaben majalisar dattawan Najeriya na 2019 a jihar Zamfara|lashe dukkan kujerun majalisar dattawa uku]] yayin da ta kuma lashe zaben majalisar wakilai. A matakin jiha kuma, jam’iyyar APC ta ci gaba da rike rinjayen ‘yan majalisar dokoki da kuma dan takararta – [[Mukhtar Shehu Idris]] ya lashe zaben gwamna da tazara mai yawa. Sai dai kuma tun gabanin kaddamar da [[Kotun Koli Ta Najeriya|kotun koli ta]] yanke hukuncin cewa jam’iyyar APC ta Zamfara ba ta gudanar da zaben fidda gwani na zaben fidda gwani ba, don haka aka yi watsi da dukkan ‘yan takararta. An rantsar da Matawalle, da duk wani wanda ya zo na biyu a PDP, kuma jihar gaba daya ta kasance karkashin PDP har zuwa watan Yunin shekarar 2021, lokacin da Matawalle ya jagoranci kusan kowane zababben zababben gwamnan jihar zuwa APC.
[[File:2023 Elections in Nigeria 07.jpg|thumb|Yadda ake zaɓe]]
Gabanin wa'adin Matawalle, manufar ita ce kawo karshen 'yan fashi tare da magance talauci, rashin aikin yi, da jahilci. Dangane da kwazonsa, an yabawa Matawalle bisa soke biyan fansho na rai da tsoffin zababbun jami’ai. Sai dai ana sukar sa da kashe naira miliyan dari a asusun gwamnati a wata jami’a mai zaman kanta, rashin tsaro da tabarbarewar tsaro, da daukar hayar mataimaka sama da 1700, da dora laifin ‘yan fashi da makami a kan ‘yan bangar siyasa ba tare da wata shaida ba, da kuma kitsa yunkurin tsige mataimakin gwamna [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Aliyu Mohammed Gusau]] bisa dalilai na siyasa. Takaddar labarai na siyasa, da kuma cin zarafi akan tsarin mulkin kasa da tsarin mulki ya ba da izini tare da manyan misalai guda biyu na siyan motoci na alfarma ga jami'ai motoci 19 don kwamishinoni a watan Mayun shekarar 2020 da motoci sama da 250 na shugabannin gargajiya a cikin Afrilun shekarar 2022.<ref name="PDP rerun primary results">{{cite web|last1=Salaudeen|first1=Adeniyi|title=Dauda Lawal Re-Elected As Zamfara PDP Guber Candidate|url=https://www.channelstv.com/2022/09/23/just-in-dauda-lawal-re-elected-as-zamfara-pdp-guber-candidate/|website=[[Channels TV]]|access-date=23 September 2022}}</ref><ref name="PDP rerun annulled">{{cite web|last1=Altine|first1=Maiharaji|title=Court disqualifies Zamfara PDP from contesting gov election|url=https://punchng.com/court-disqualifies-zamfara-pdp-from-contesting-gov-election/|website=[[The Punch]]|access-date=14 November 2022|date=8 November 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=TOP 5, BOTTOM 5: How Nigerian governors ranked in July, 2020|url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-nigerian-governors-ranked-in-july-2020/|website=[[Ripples Nigeria]]|access-date=2 June 2022|quote=Governor Bello Matawalle gets a mention in the Bottom 5 for his prodigal spending of N100 million on a private university in the state, an action we consider not well thought out.}}</ref><ref>{{cite web|title=Ranking Nigerian Governors July/August 2021: Performance dull as insecurity persists|url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-july-august-2021-performance-dull-as-insecurity-persists/|website=[[Ripples Nigeria]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Matawalle’s army of aides|url=https://thenationonlineng.net/matawalles-army-of-aides/|website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=ICYMI…Ranking Nigerian Govs Jan, 2022: Sanwo-Olu’s strides, Ortom’s self-sabotage, Ikpeazu’s shocker, Matawalle’s mystery political bandits|url=https://www.ripplesnigeria.com/icymi-ranking-nigerian-govs-jan-2022-sanwo-olus-strides-ortoms-self-sabotage-ikpeazus-shocker-matawalles-mystery-political-bandits/|website=[[Ripples Nigeria]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Aro|first1=Busola|title=PDP: Impeachment of Zamfara deputy governor unconstitutional… we’ll take legal action|url=https://www.thecable.ng/pdp-impeachment-of-zamfara-deputy-governor-unconstitutional-well-take-legal-action|website=[[TheCable]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref name="Matawalle censorship condemned" /><ref>{{cite web|title=Top 5, Bottom 5: RipplesNigeria ranking of Nigerian governors for August, 2020|url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-ripplesnigeria-ranking-of-nigerian-governors-for-august-2020/|website=[[Ripples Nigeria]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Olu|first1=Tayo|title=Zamfara: Critics Attack Gov Matawalle For Building Mosque Instead Of Infrastructure|url=https://thewhistler.ng/zamfara-critics-attack-gov-matawalle-for-building-mosque-instead-of-infrastructure/|website=The Whistler|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Altine|first1=Maiharaji|title=Matawalle’s expensive car gifts to commissioners|url=https://punchng.com/matawalles-expensive-car-gifts-to-commissioners/|website=[[The Punch]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Maishanu|first1=Abubakar Ahmadu|title=Zamfara governor distributes 260 cars to traditional rulers after accusing them of abetting banditry|url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/522339-zamfara-governor-distributes-260-cars-to-traditional-rulers-after-accusing-them-of-abetting-banditry.html|website=[[Premium Times]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Odeyemi|first1=Joshua|title=Outrage Over Matawalle’s Expensive Car Gifts To Monarchs|url=https://dailytrust.com/outrage-over-matawalles-expensive-car-gifts-to-monarchs|website=[[Daily Trust]]|access-date=2 June 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Gov Matawalle’s wasteful spending|url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/gov-matawalles-wasteful-spending/|website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|access-date=2 June 2022}}</ref>
== Zaben firamare ==
Za a gudanar da zabukan fidda gwani, tare da duk wani kalubalen da za a iya samu kan sakamakon farko, tsakanin 4 ga watan Afrilu da 3 ga watan Yunin shekarar 2022 amma an tsawaita wa'adin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="Lawal disqualification">{{cite web|title=Court Nullifies Zamfara PDP Governorship Primary Election|url=https://www.channelstv.com/2022/09/16/court-nullifies-zamfara-pdp-governorship-primary-election/|website=[[Channels TV]]|access-date=17 September 2022}}</ref>
=== Jam'iyyar All Progressives Congress ===
Rikicin cikin gida tsakanin tsohon Gwamna [[Abdul'aziz Abubakar Yari|Abdul’aziz Abubakar Yari]] da tsohon Sanata [[Kabir Garba Marafa]] wanda ya kai ga soke zaben shekarar 2019 na jam’iyyar APC a Zamfara bayan zaben har zuwa lokacin da Matawalle ya sauya sheka a shekara ta 2021. Yayin da Matawalle ya zama fitaccen dan siyasar Zamfara na APC kwatsam sai Yari da Marafa suka yi sulhu a takaice domin fuskantar Matawalle tare kafin su sake ballewa gabanin babban taron jam'iyyar na jiha a karshen shekarar 2021. Rikicin da ya barke tsakanin kungiyoyin da Matawalle, Marafa, da Yari ke marawa baya, ko wanne ya kai ga rabuwar kawuna guda uku, duk suna ikirarin cewa su ne halastaccen tsarin jam’iyyar. Da yake Matawalle gwamna ne mai ci, jam’iyyar ta kasa ta amince da kungiyarsa a watan Fabrairun shekarar 2022 amma fafutukar cikin gida ta ci gaba har sai da aka samu zaman lafiya daga shugabannin APC na kasa a watan Mayu. Gabanin zaben fidda gwani, [[Abdulmalik Gajam]] shugaban matasa kuma dan tsohon jakada [[Garba Gajam]] ya bayyana kalubale na farko ga Matawalle; yayin da manazarta ke ganin cewa neman Gajam bai samu ‘yar dama ba, kuma mai yiyuwa ne kawai yunƙurin ɗaga martabarsa, abokan Matawalle sun ci gaba da ƙoƙarin shawo kan Gajam ya yi murabus. A ranar farko Gajam a karshe ya janye Matawalle wanda ya lashe zaben ba tare da hamayya ba. A jawabinsa na godiya, Matawalle ya godewa tsohon Gwamna [[Mamuda Aliyu Shinkafi|Mahmud Shinkafi]] tare da Yari da Marafa tare da bayyana hadin kan jam’iyyar.
==== Wanda aka zaba ====
* [[Bello Matawalle]]: Governor (a shekara ta 2019 har zuwa yau)
** Abokiyar takara- [[Hassan Muhammed Gusau|Hassan Nasiha]]: Mataimakin Gwamna (a shekara ta 2022 har zuwa yau) kuma tsohon Sanata mai wakiltar Zamfara ta tsakiya (2007-2011; 2019-2022)
==== Janye ====
* [[Abdulmalik Gajam]]: shugaban matasa kuma dan tsohon jakada [[Garba Gajam]]
=== Jam'iyyar People's Democratic Party ===
Tun bayan sauya shekar Matawalle zuwa jam’iyyar APC, mataimakin gwamna [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Aliyu Mohammed Gusau]] ya yi gaggawar karbe ragamar mulkin jam’iyyar PDP ta Zamfara, inda aka nada shi shugaban jam’iyyar na jiha, har ma ya wakilci Zamfara a taron gwamnonin PDP. Mohammed Gusau ya samu goyon baya daga manyan jiga-jigan jam’iyyar PDP na kasa da kuma fargabar yiwuwar takararsa na gwamna da ake zargin ya kai ga tsige Mohammed Gusau a watan Fabrairun 2022; duk da haka, Mohammed Gusau ya kare ya bayyana takararsa ta gwamna ko ta yaya. Gabanin zaben fidda gwani na watan Mayu, rahotanni sun bayyana cewa [[Aliyu Muhammad Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]] tsohon ministan tsaro, mahaifin Mahdi, kuma shugaban jam'iyyar PDP na Zamfara tare da wasu jiga-jigan PDP na Zamfara sun goyi bayan ma'aikacin banki [[Dauda Lawal]] maimakon Mahdi ko wasu 'yan takara. A ranar farko ta zaben fidda gwani [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Aliyu Mohammed Gusau]] ya janye tare da amincewa da Lawal yayin da sauran ‘yan takara hudu suka ci gaba da zaben fidda gwanin kai tsaye wanda hakan ya sa Lawal ya samu nasara bayan sakamakon da ya nuna ya lashe kusan kashi 98% na kuri’un wakilan. Bayan sanar da sakamakon zaben shugaban kwamitin firamare Adamu Maina Waziri ya bayyana zaben da aka gudanar a matsayin wanda ya dace kuma ya godewa wakilan da suka gudanar da zaben cikin kwanciyar hankali. Sai dai ‘yan takarar uku da suka sha kaye sun shigar da kara kan nasarar Lawal ta hanyar amfani da ikirari na katsalandan ba bisa ka’ida ba daga shugaban jam’iyyar PDP na jihar Bala Mande inda suka kai kara ga shugaban jam’iyyar na kasa Iyorchia Ayu. Bayan da Ayu bai yi wani abu ba, ‘yan takarar da suka sha kaye sun kai kararsu gaban alkalai a kokarinsu na soke zaben fidda gwani; shari’ar tasu ta yi nasara kuma wata babbar kotun tarayya ta soke zaben fidda gwani a ranar 16 ga watan Satumba bisa kura-kuran zabe. A cikin ‘yan kwanaki, jam’iyyar PDP ta jihar ta ki daukaka kara, a maimakon haka ta tsara wani sabon zaben fidda gwani a ranar 23 ga watan Satumba; A kwanakin baya, jam'iyyar ta gudanar da atisayen tantance 'yan takara tare da gudanar da wani karamin taro don kara mata a cikin jerin wakilai. A zaben fidda gwanin da aka yi, Lawal ya sake yin nasara da tazara mai fadi. Sai dai kuma a ranar 8 ga watan Nuwamba, wani hukuncin da wata babbar kotun tarayya ta yanke ya soke zaben fidda gwanin da aka sake yi saboda wasu kura-kurai da aka samu tare da hana jam’iyyar tsayar da dan takara a zaben gwamna. A ranar 23 ga watan Nuwamba, kwamitin daukaka kara da ke zamanta a [[Sokoto (birni)|Sokoto]] ya yi watsi da karar da Lawal ya shigar.
==== zaɓi maras inganci (Invalidity Nominated) ====
* [[Dauda Lawal]]: ma'aikacin banki
** Abokin takara- [[Mani Mallam Mummuni]]
==== An cire shi a cikin firamare mara inganci ====
* [[Wadatau Madawaki]] : ma'aikacin gwamnati
* [[Ibrahim Shehu Gusau]] : Injiniya
* [[Hafiz Usman Nahuche|Hafiz Usman Nuhuche]] 80
==== Janye ====
* [[Mahdi Aliyu Gusau|Mahdi Aliyu Mohammed Gusau]]: Mataimakin Gwamna (a shekara ta 2019 zuwa shekarar 2022) kuma dan tsohon ministan tsaro [[Aliyu Muhammad Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]]
== Gangami ==
Tun a farko-farkon zaben fidda gwani, masana sun yi nuni da cewa, tseren ya biyo bayan yadda zabukan Zamfara ke karkasa su ta hanyar sauya sheka da kawancen wucin gadi. Ficewar Matawalle zuwa APC a watan Yunin shekarar 2021 da kuma yarjejeniyar Mayu 2022 da tsohon Gwamna [[Abdul'aziz Abubakar Yari]] da tsohon Sanata [[Kabir Garba Marafa]] ya haifar da bambanci sosai a zaben 2023 idan aka kwatanta da zaben 2019 lokacin da Matawalle yake PDP ya fafata da APC. raba tsakanin Yari da Marafa. Manazarta sun kuma lura cewa ana ci gaba da sauya sheka a tsakanin jam’iyyun yayin da wasu ‘yan siyasar APC da ba su ji dadin yarjejeniyar Matawalle-Yari-Marafa suka koma PDP yayin da wasu jami’an jam’iyyar PDP suka koma jam’iyyar NNPP. Wannan al’amari dai ya janyo koma baya ga wasan kwaikwayo na cikin gida na jam’iyyar PDP a watan Satumba, lokacin da wata shari’a da suka sha kaye a zaben fidda gwani ta kai wata babbar kotu ta soke zaben fidda gwani na PDP tare da umurtar jam’iyyar da ta gudanar da sabon zaben fidda gwani. Duk da rikicin cikin gida, a sake tsayar da Lawal takara a ranar 23 ga Satumba.
A wata mai zuwa ne hankalin al'ummar kasar ya karkata ga gasar sakamakon cece-ku-ce a yayin da Matawalle ya bayar da umarnin rufe gidajen talabijin da rediyo da dama a ranar 15 ga watan Oktoba a matsayin ramuwar gayya bayan da gidajen rediyon suka gudanar da wani taron yakin neman zaben Lawal. Kungiyoyin 'yancin 'yan jarida sun yi Allah-wadai da matakin da ya dauka a matsayin keta hakkin 'yan jarida da kuma bin doka da oda. A yayin da ake ta cece-kuce an yi wani kazamin rikici tsakanin magoya bayan APC da PDP a [[Gusau]] wanda ya yi sanadin mutuwar mutum guda tare da jikkata 18; manyan jam'iyyun biyu sun yi musayar laifin bala'in da ya haifar da fargabar kara tashin hankalin zabe. Abin takaici ya tabbata a cikin mako mai zuwa lokacin da ‘yan sanda suka bude wuta kan masu zanga-zangar PDP a ranar 20 ga Oktoba, bisa zargin Matawalle.
A watan Nuwamba ne dai hankali ya koma kan shari’a ga Lawal yayin da wata babbar kotu ta soke zaben fidda gwani tare da hana jam’iyyar PDP tsayar da dan takara a zaben. Masu adawa da Lawal na cikin gida na jam’iyyar PDP sun dora laifin rashin cancantar jam’iyyar yayin da Lawal ya roki magoya bayansa da su kwantar da hankalinsu ya kuma ce zai daukaka kara kan hukuncin.
}}-->
{{End}}Sakamakon zaben mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" | [[Bello Matawalle]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <small>APC</small>
! colspan="2" | [[Dauda Lawal]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <small>PDP</small>
! colspan="2" | Wasu
! rowspan="2" | Jimlar Ingantattun Ƙuri'u
|-
! Ƙuri'u
! Kashi
! Ƙuri'u
! Kashi
! Ƙuri'u
! Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Anka/Talata/Mafara Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Anka, Nigeria|Anka]] and [[Talata Mafara]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Bakura/Maradun Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Bakura, Nigeria|Bakura]] and [[Maradun]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Bungudu/Maru Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Bungudu]] and [[Maru, Nigeria|Maru]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Gunmi/Bukkuyum Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Gummi, Nigeria|Gummi]] and [[Bukkuyum]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Gusau/Tsafe Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Gusau]] and [[Tsafe]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Kaura Namoda/Birnin Magaji Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Birnin Magaji/Kiyaw]] and [[Kaura Namoda]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | Shinkafi/Zurmi Federal Constituency {{Efn|Comprising the local government areas of [[Shinkafi]] and [[Zurmi]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | TBD
|-
|-
! Jimlar
! TBD
! %
! TBD
! %
! TBD
! %
! TBD
|}
==== Ta mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben kananan hukumomi.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |[[Bello Matawalle]]<br /><br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Dauda Lawal]]<br /><br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Others
! rowspan="2" |Total Valid Votes
! rowspan="2" |Turnout Percentage
|-
!Votes
!Percentage
!Votes
!Percentage
!Votes
!Percentage
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Anka (Nijeriya)|Anka]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bakura (Nijeriya)|Bakura]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Birnin-Magaji/Kiyaw|Birnin Magaji/Kiyaw]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bukkuyum]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bungudu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gumi|Gummi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gusau]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kaura Namoda]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Maradun]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Maru (Nijeriya)|Maru]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Shinkafi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Talata-Mafara|Talata Mafara]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Tsafe]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Zurmi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
|-
!Totals
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
|}
==== Ta karamar hukuma ====
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |[[Bello Matawalle]]<br /><br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Dauda Lawal]]<br /><br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Others
! rowspan="2" |Total Valid Votes
! rowspan="2" |Turnout Percentage
|-
!Votes
!Percentage
!Votes
!Percentage
!Votes
!Percentage
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Anka (Nijeriya)|Anka]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bakura (Nijeriya)|Bakura]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Birnin-Magaji/Kiyaw|Birnin Magaji/Kiyaw]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bukkuyum]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bungudu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gumi|Gummi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gusau]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kaura Namoda]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Maradun]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Maru (Nijeriya)|Maru]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Shinkafi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Talata-Mafara|Talata Mafara]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Tsafe]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Zurmi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" | %
|-
|-
!Totals
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
|}
== Duba kuma ==
* Zaben Najeriya 2023
* Zaben gwamnonin Najeriya 2023
== Manazarta ==
[[Category:Zabe 2023]]
[[Category:Siyasan Najeriya]]
[[Category:Zaben Gwamnan Jahar Zamfara 2023]]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
<references />
7qp0nuu1md0tce9q1opw9xb29yofy29
Zaben Gwamnan Jihar Kano 2023
0
43187
968954
963182
2026-10-18T08:12:17Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968954
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Nigeria Kano State map.png|thumb|Kano]]
ãã{{databox}}
An gudanar da '''zaɓen gwamnan jihar Kano a shekarar ta dubu biyu da ashirin da uku
2023''' a ranar sha takwas 18 ga watan '''Maris''', a shekara ta dubu biyu da ashirin
da uku 2023, inda aka zaɓi [[Jerin gwamnonin Kano|gwamnan jihar Kano]], tare da ƴan majalisar dokokin jihar [[Kano]] da sauran zaɓukan gwamnoni ashirin da bakwai da zaɓukan sauran majalisun dokokin jihohi an gudanar za zaɓen ne makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya a shekarar dubu biyu da ashirin da uku 2023|zaɓen shugaban ƙasa]] da na ƴan majalisar dokokin ƙasar. [[Abba Kabir Yusuf]] na jam'iyyar New Nigeria People Party ne ya samu nasara.<ref>https://www.bbc.com/hausa/articles/c4n7w83l25jo</ref>
An shirya gudanar da zabain fidda gwani na jam’iyyu ne tsakanin hudu 4 ga watan Afrilu zuwa tara 9 ga watan Yuni a shekara ta dubu
biyu da ashirin 2022 inda jam’iyyar APC [[All Progressives Congress]] ta tsayar da mataimakin gwamna [[Nasir Yusuf Gawuna]] a ranar ashirin da shida 26 ga watan Mayu yayin da [[Jerin jam'iyyun siyasa a Najeriya|jam’iyyar New Nigeria Peoples Party]] ta tsayar da tsohon kwamishina [[Abba Kabir Yusuf]] a ranar shida 6 ga watan Yuni. Bayan sawun da APC tabi kotun tarabunal ta tabbatar da Nasiru Yusuf Gawuna a matsayin gwamna halastaccen za aɓaɓɓen gwaman Kano. A ranar ashirin 20 ga watan Oktoba, shi kuma Abba Kabir Yusuf yaje kotun appeal a ranar sha bakwai 17 ga watan Nuwamba ne itama ta sake ayyana Nasir Yusuf Gawuna a matsayin gwamna halastacce, sai a ka kara taukaka kara<ref>{{cite web |last1=Oyekanmi |first1=Rotimi |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |website=[[Independent National Electoral Commission|INEC]] News |access-date=27 February 2022 |date=26 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{cite web |last1=Jimoh |first1=Abbas |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |website=[[Daily Trust]] |access-date=26 February 2022 |date=26 February 2022 |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> A [[Peoples Democratic Party|jam'iyyar PDP]], an gudanar da zaɓukan fidda gwani guda biyu a ranar ashirin da biyar 25 ga watan Mayu tare da zaɓen fidda gwani na [[Mohammed Abacha]] - ɗan kuma jigon tsohon shugaban mulkin soja [[Sani Abacha]] - yayin da na biyu ya zaɓi tsohon kwamishina [[Sadiq Wali]];<ref name="Sagagi factional PDP primary results">{{cite web |last1=Bukar |first1=Muhammad |title=Muhammad Abacha emerges winner of Kano PDP Parallel guber primary |url=https://dailypost.ng/2022/05/26/muhammad-abacha-emerges-winner-of-kano-pdp-parrarel-guber-primary/ |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]] |access-date=8 June 2022}}</ref><ref name="Wali factional PDP primary results">{{cite web |last1=Muntari |first1=Tukur |title=Sadiq Wali emerges Kano PDP factional gov candidate |url=https://punchng.com/sadiq-wali-emerges-kano-pdp-factional-gov-candidate/ |website=[[The Punch]] |access-date=8 June 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ibrahim |first1=Salim Umar |title=Kano PDP Crisis Worsens As Sons Of Abacha, Aminu Wali Declared Winners Of Guber Primaries |url=https://dailytrust.com/kano-pdp-crisis-worsens-as-sons-of-abacha-aminu-wali-declared-winners-of-guber-primaries |website=[[Daily Trust]] |access-date=8 June 2022}}</ref> kamar wata guda bayan zaɓen fidda gwani, INEC ta amince da Abacha a matsayin wanda ya cancanta amma ta sauya sheka zuwa Wali a watan Yuli.<ref name="INEC recognizes Abacha">{{cite web |last1=Bukar |first1=Muhammad |title=Kano guber: INEC declares PDP primary that produced Muhammad Abacha as authentic |url=https://dailypost.ng/2022/06/30/kano-guber-inec-declares-pdp-primary-that-produced-muhammad-abacha-as-authentic/ |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]] |access-date=30 June 2022}}</ref><ref name="INEC recognizes Wali">{{cite web |last1=Bukar |first1=Muhammad |title=Kano guber: INEC declares PDP primary that produced Muhammad Abacha as authentic |url=https://dailypost.ng/2022/06/30/kano-guber-inec-declares-pdp-primary-that-produced-muhammad-abacha-as-authentic/ |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]] |access-date=22 July 2022}}</ref> An dawo da amincewar Abacha a watan Disamba saboda hukuncin da wata babbar kotun tarayya ta yanke, amma ya koma Wali saboda hukuncin kotun ɗaukaka ƙara a watan Fabrairun shekara ta dubu biyu da ashirin
da uku 2023.<ref name="Court recognizes Abacha in December">{{cite web |last1=Odogwu |first1=Ted |title=Kano court affirms Mohammed Abacha PDP gov candidate |url=https://punchng.com/just-in-kano-court-affirms-mohammed-abacha-pdp-gov-candidate/ |website=[[The Punch]] |access-date=9 January 2023}}</ref><ref name="COA recognises Wali">{{cite web |last1=Odogwu |first1=Ted |title=A’Court sacks Abacha, upholds Wali as gov candidate |url=https://punchng.com/acourt-sacks-abacha-upholds-wali-as-gov-candidate/ |website=[[The Punch]] |access-date=11 February 2023}}</ref>
== Tsarin zaɓe ==
Ana zaɓen [[Jerin gwamnonin Kano|gwamnan jihar Kano]] ne ta hanyar yin gyaran fuska biyu. Idan za a zaɓe shi a zagayen farko, dole ne ɗan takara ya samu yawan ƙuri’u da sama da kashi ashirin da biyar 25% na kuri’un a akalla kashi biyu bisa uku na [[Ƙananan hukumomin Najeriya|ƙananan hukumomin]] jihar . Idan babu dan takara da ya tsallake rijiya da baya, za a yi zagaye na biyu tsakanin ɗan takara da na gaba da ya samu ƙuri’u mafi yawa a ƙananan hukumomi.
== Fage ==
[[Kano (jiha)|Jihar Kano]] jiha ce da ke da yawan jama'a [[Arewa ta Yamma (Najeriya)|a arewa maso yamma]] yawancin ƙabilun [[Hausawa]] da [[Fulani]] ne ke zaune amma tana da ɗimbin al'ummar da ba ƴan asalin ƙabilar [[Inyamurai|Ibo]] da [[Yarbawa]] da sauran kabilu ba. Jihar na da bunkasar tattalin arziki amma tana fuskantar rashin bunkasar fannin noma, cunkoson birane, kwararowar hamada, da kuma karancin ilimi.
A siyasance, zaɓen shekara ta dubu biyu da sha
tara 2019 na jihar an karkasa shi ne a matsayin sake tabbatar da mulkin jam’iyyar APC na tarayya bayan ficewar da aka yi a shekarar dubu biyu da sha takwas 2018 mai tarin yawa daga jam’iyyar da Sanata [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabi’u Musa Kwankwaso]] mai barin gado da abokansa ke jagoranta. Jam’iyyar APC dai ta samu nasara ne a tarayya, inda ta kori kusan dukkanin Sanatoci da ƴan majalisar wakilai na jam’iyyar PDP, inda ta lashe mafi yawan ƴan Majalisar Wakilai da dukkan kujerun Sanatoci guda uku, kasancewar jihar ta samu nasarar lashe zaɓen shugaban kasa a ƙarƙashin jam’iyyar APC [[Muhammadu Buhari]] da sama da kashi saba'in da biyar 75% amma duk da haka ta koma PDP kuma ta samu nasara. ƙananan fitowar jama'a. Sai dai kuma zaben a matakin jihohi ya kara kusantowa saboda Umar Ganduje ya buƙaci a kara zaɓen da aka yi ta cece-kuce domin ya doke [[Abba Kabir Yusuf]] na PDP; [[2019 Kano State House of Assembly election|zaben ƴan majalisar wakilai]] ma ya kara kusanto amma APC ta samu gagarumin rinjaye. A wa’adin shekara ta dubu biyu da sha tara 2019 zuwa shekarar dubu biyu da ashirin da uku 2023, a farkon shekarar dubu biyu da ashirin da biyu 2022 Kwankwaso ya sauya sheka zuwa NNPP, ya biyo bayan sauye-sauyen sauya sheka zuwa jam’iyyar tare da ƴan majalisar wakilai sama da goma sha biyu da ƴan majalisar tarayya da dama sun sauya sheka daga manyan jam’iyyun biyu zuwa NNPP, inda a nan take ta zama jam’iyyar. zuwa babbar jam'iyya ta biyu a jihar Kano.<ref name="NNPP defections">{{cite web |last1=Adewale |first1=Murtala |title=Kano APC: Deputy speaker dumps APC as Shekarau, Rurum others joins Kwankwaso |url=https://guardian.ng/politics/kano-apc-deputy-speaker-dumps-apc-as-shekarau-rurum-others-joins-kwankwaso/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |access-date=13 May 2022 |archive-date=13 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220513125025/https://guardian.ng/politics/kano-apc-deputy-speaker-dumps-apc-as-shekarau-rurum-others-joins-kwankwaso/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Babangida |first1=Mohammed |title=ANALYSIS: How NNPP became Kano’s main opposition party within three months |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/530694-analysis-how-nnpp-became-kanos-main-opposition-party-within-three-months.html |website=[[Premium Times]] |access-date=18 May 2022}}</ref>
Gabanin wa'adi na biyu na Umar Ganduje, gwamnatinsa ta bayyana cewa ta mayar da hankali ne kan kula da albarkatun ruwa, ilimi, kiwon lafiya, bunƙasa noma, yaki da shaye-shayen miyagun kwayoyi, raya karkara, da tsaro. Dangane da kwazonsa, an yabawa Umar Ganduje kan ƙoƙarin mayar da yaran da ba su zuwa makaranta makaranta, inda ya yi kira da a hana kiwo, da manufofin ilimi. Sai dai ya fuskanci suka kan rikicinsa da [[Masarautar Kano|Sarkin Kano]] [[Sanusi Lamido Sanusi|Muhammadu Sanusi II]] wanda ya kai ga korar Sarkin Kano tare da yin gudun hijira ba bisa ƙa'ida ba, tare da haramta wa masu jinsi daban-daban hawan keke guda uku na kasuwanci, tare da rage radadin annobar korona [[COVID-19 a Najeriya|annobar COVID-19.]], da ake zargin kyamar Kiristanci a gwamnatin jihar da kuma cin zarafi da kundin tsarin mulkin ƙasa ya ba shi, da kara cin hanci da rashawa, da jerin lambobin yabo da ake tantama a kai da ya samu a kokarinsa na sake farfado da martabarsa a bainar jama’a, da kuma son zuciya.<ref>{{cite web |last1=Abdulaziz |first1=Abdulaziz |title=ANALYSIS: How Ganduje’s ‘fight’ with Emir Sanusi alters Kano history |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/329536-analysis-how-gandujes-fight-with-emir-sanusi-alters-kano-history.html |website=[[Premium Times]] |access-date=9 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ibrahim |first1=Nasir |title=Kano govt bans opposite sexes from plying same tricycles – Official |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/369919-kano-govt-bans-opposite-sexes-from-plying-same-tricycles-official.html |website=[[Premium Times]] |access-date=9 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, DECEMBER 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-december-2019-top-5-bottom-5/ |website=[[Ripples Nigeria]] |access-date=9 April 2022 |quote=Ganduje, made headlines days back for banning people of the opposite sex from entering the same tricycle in the state...doubtful that the new order is what the people of Kano State need most at the moment. The state government, however, within a short time of proposing the law, announced its suspension. This signifies that it was obviously not a well thought-out initiative, and that stakeholders were not consulted, nor opinion of citizens sought before the law was put in place.}}</ref><ref>{{cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, APRIL 2020: Best, not good enough; COVID-19 exposes incompetence in high places |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-april-2020-best-not-good-enough-covid-19-exposes-incompetence-in-high-places/ |website=[[Ripples Nigeria]] |access-date=9 April 2022 |quote=The lack of willingness of the Kano State Government to admit that there is crisis may have been partly responsible for the notorious position currently occupied by the state in the COVID-19 pandemic chart. Ganduje had strenuously tried to downplay the cause of the spike in deaths in the state. His actions were akin to living in a fool’s paradise.}}</ref><ref>{{cite web |last1=Akaeze |first1=Anthony |title=Fate of children removed from Christian orphanage in Nigeria two years ago still unknown |url=https://baptistnews.com/article/fate-of-children-removed-from-christian-orphanage-in-nigeria-two-years-ago-still-unknown/ |website=[[Baptist News Global]] |access-date=9 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Adewale |first1=Murtala |title=Ganduje under fire over ‘forced’ conversion of Christian girls to Islam |url=https://guardian.ng/news/ganduje-under-fire-over-forced-conversion-of-christian-girls-to-islam/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |access-date=9 April 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520210500/https://guardian.ng/news/ganduje-under-fire-over-forced-conversion-of-christian-girls-to-islam/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Kano Indigenes Write Anti-corruption Agency, ICPC Alleging Governor Ganduje Converted State Property For Family Use |url=http://saharareporters.com/2021/11/22/kano-indigenes-write-anti-corruption-agency-icpc-alleging-governor-ganduje-converted |website=[[Sahara Reporters]] |access-date=9 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Adelakun |first1=Abimbola |title=This is not how Ganduje will find redemption |url=https://punchng.com/this-is-not-how-ganduje-will-find-redemption/ |website=[[The Punch]] |access-date=24 June 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yakubu |first1=Muhammed |title=Kano Deaths: PDP Demands Probe , Berates Ganduje’s Daughter Overbearing On COVID-19 Team |url=https://www.solacebase.com/2020/04/26/kano-deaths-pdp-demands-probe-berates-gandujes-daughter-overbearing-on-covid-19-team/ |website=SolaceBase |access-date=9 April 2022}}</ref> Umar Ganduje also came over fire for his moves to silence
Haka kuma Umar Ganduje ya sha kakkausar suka kan matakin da ya ɗauka na rufe bakin ƴan jarida ta hanyar yin katsalandan a kafafen yada labarai amma musamman ma a lokacin da ya yi barazanar yin mu’amala da [[Ja'afar Ja'afar|Jaafar Jaafar]] (ɗan jaridan da ya fallasa faifan bidiyo na Umar Ganduje yana karɓar cin hanci a wa’adinsa na farko) daga ƙarshe ya tilastawa Jafar gudun hijira na ƙashin kansa.<ref>{{cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, JANUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-january-2020-top-5-bottom-5/ |website=[[Ripples Nigeria]] |access-date=9 April 2022 |quote=Ganduje of Kano State gets a mention in the bottom five because of attempts by his administration to interfere with the operations of media houses in the state.}}</ref><ref>{{cite web |title=Nigerian governor threatens to ‘deal with’ journalists who covered 2018 corruption case |url=https://cpj.org/2021/04/nigerian-governor-threatens-to-deal-with-journalists-who-covered-2018-corruption-case/ |website=[[Committee to Protect Journalists]] |access-date=9 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ayitogo |first1=Nasir |title=Journalist who exposed Ganduje bribe video flees to UK |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/459073-journalist-who-exposed-ganduje-bribe-video-flees-to-uk.html |website=[[Premium Times]] |access-date=9 April 2022}}</ref>
== Zaɓen fidda gwani ==
Za a gudanar da zaɓukan fidda gwani, tare da duk wani ƙalubalen da za a iya samu kan sakamakon farko, tsakanin hudu 4 ga watan Afrilu da uku 3 ga watan Yuni a shekara ta dubu biyu da ashirin da biyu 2022 amma an tsawaita wa'adin zuwa tara 9 ga watan Yuni. A cewar wasu ƴan takara da shugabannin al’umma daga yankin kudancin jihar, wata yarjejeniyar da aka kulla ba a kan yadda za a yi shiyya-shiyya ba, ta sanya mazaɓar Kano ta Kudu za ta zama gwamna mai jiran gado, domin tun bayan dawowar mulkin dimokradiyya a shekara ta dubu daya da dari tara da cassa'in da tara 1999, dukkanin gwamnonin Kano sun fito ne daga Kano ta tsakiya ko kuma da Kano ta Arewa.<ref>{{cite web |last1=Bello |first1=Bashir |title=KANO: It’s Kano-South’s turn to produce next Governor in 2023 ― Gaya |url=https://www.vanguardngr.com/2020/08/kano-its-kano-souths-turn-to-produce-next-governor-in-2023-%E2%80%95-gaya/ |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]] |access-date=23 April 2022}}</ref> gundumomi. Sai dai har yanzu babu wata babbar jam’iyya da ta rufe zaɓen fidda gwani na ƴan takara daga yankunan tsakiya kona ta arewa.
=== Jam'iyyar APC ===
Manazarta na kallon zaɓen fidda gwanin dyan takarar gwamna na jam’iyyar APC a matsayin zagon ƙasa a tsakanin manyan jiga-jigan jam’iyyar APC na jihar Kano, wato: bangaren Gwamna mai barin gado [[Abdullahi Umar Ganduje]] da kungiyar G-7, karkashin [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanatan]] Kano ta tsakiya da tsohon Gwamna [[Ibrahim Shekarau]] tare da ƙungiyar G-7. tare da [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanatan]] Kano ta Arewa [[Barau I Jibrin|Barau Jibrin]].<ref>{{cite web |last1=Sobechi |first1=Leo |title=Silent gripes in Kano State APC crisis |url=https://guardian.ng/politics/silent-gripes-in-kano-state-apc-crisis/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |access-date=15 April 2022 |archive-date=15 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415204507/https://guardian.ng/politics/silent-gripes-in-kano-state-apc-crisis/ |url-status=dead }}</ref> Taƙaddama tsakanin ɓangarorin dai ta kai ƙarshe ne a ƙarshen shekarar dubu biyu da ashirin da daya 2021 lokacin da ɓangaren Umar Ganduje ya gudanar da taron jam’iyyar na ta jam’iyyar G-7; kotuna ta fara yanke hukuncin cewa sakamakon taron G-7 halas ne kafin ɗaukaka kara ya ba da halaccin majalisar Umar Ganduje a watan Fabrairun a shekara ta dubu biyu da ashirin da biyu 2022.<ref name="Road to 2023">{{cite web |last1=Tudunwada |first1=Adnan Mukhtar |title=Ganduje, G-7 and the road to 2023 |url=https://www.thecable.ng/ganduje-g-7-road-2023 |website=TheCable |access-date=10 January 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Maishanu |first1=Abubakar Ahmadu |title=Kano APC Crisis: Ganduje reacts as court nullifies state congress |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/498173-kano-apc-crisis-ganduje-reacts-as-court-nullifies-state-congress.html |website=[[Premium Times]] |access-date=10 January 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Adewale |first1=Murtala |title=Kano APC: Ganduje defeats Shekarau as appeal court dismiss parallel congresses |url=https://guardian.ng/news/ganduje-defeats-shekarau-as-appeal-court-dismiss-parallel-apc-congress/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |access-date=14 April 2022 |archive-date=14 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414203817/https://guardian.ng/news/ganduje-defeats-shekarau-as-appeal-court-dismiss-parallel-apc-congress/ |url-status=dead }}</ref> Dangane da hukuncin da bangaren Umar Ganduje ya yanke, manazarta sun bayyana cewa G-7 ko dai su yi fatan kotun koli ta yanke hukunci a kansu (ta yanke musu hukunci a ranar 6 ga Mayu),<ref>{{cite web |last1=Ochojila |first1=Ameh |last2=Muhammed |first2=Murtala |title=Supreme Court upholds Ganduje-Led Kano APC faction |url=https://guardian.ng/politics/supreme-court-upholds-ganduje-led-kano-apc-faction/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |access-date=8 May 2022 |archive-date=8 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508182853/https://guardian.ng/politics/supreme-court-upholds-ganduje-led-kano-apc-faction/ |url-status=dead }}</ref> su fafata a zaben fidda gwani na APC a karkashin. Kano APC mai adawa da Ganduje, ko kuma ya koma wasu jam’iyyu. Rikicin jam’iyyar na da matukar hadari yayin da rikici ya barke tare da ƙazamin faɗa a watan Yulin a shekara ta dubu biyu da ashirin da daya 2021 tsakanin magoya bayan Jibrin da Murtala Sule Garo, kwamishina na kusa da Umar Ganduje, tare da raunata mutane da dama yayin da aka kai hari tare da kone ofishin yakin neman zaben Jibrin a watan Disamba a shekara ta dubu biyu da ashirin da daya 2021. Rikicin tsakanin jam’iyyar ya yi muni a watan Maris na shekara ta dubu biyu da ashirin da biyu 2022 lokacin da aka kashe mutane hudu a rikicin tsakanin magoya bayan Sule Garo da [[Kabiru Alhassan Rurum]],
wani ɗan takarar gwamna.
Ban da rikicin ɓangaranci, tsoron tsige ɗan takara ya taso ne bayan da uwargidan gwamnan jihar [[Hafsat Ganduje]] ta amince da Sule Garo a wani taron da ya gudana a watan Agusta a shekara ta dubu biyu da ashirin da daya 2021. Duk da cewa gwamnatin jihar ta yi ikirarin cewa an nada ta ne ba tare da wani dalili ba, amma faifan bidiyon da uwargidan shugaban ƙasar ta fito fili ta goyi bayan wani dan takara da ba a bayyana ba a wancan lokaci watanni tara kafin zaben fidda gwani ya sanya aka riƙa yada jita-jitar cewa Gwamna Umar Ganduje shi ma yana goyon bayan Sule Garo. Sule Garo, wanda ya wawure wata cibiyar hada-hadar kudi a shekarar dubu biyu da sha tara 2019 tare da Mataimakin Gwamna [[Nasir Yusuf Gawuna]] domin tilasta zaɓen bai kammalu ba, daga Kano ta Arewa ne kamar yadda Umar Ganduje ke yin takararsa na fusata ga masu goyon bayan karban mulki a yankin. Sai dai a watan Mayun a shekara ta dubu biyu da ahirin da biyu 2022, rahotanni sun bayyana cewa Umar Ganduje zai amince da Gawuna a matsayin dan takarar Gwamna tare da Sule Garo a matsayin mataimakinsa. A martanin da ya mayar, ɗan [[Majalisar Wakilai (Najeriya)|majalisar wakilai]] [[Kabiru Alhassan Rurum]] ya gaggauta ficewa daga jam’iyyar APC domin nuna adawa da wani wanda ba dan kudu ba na shirin samun tikitin takarar jam’iyyar (Gawuna dan Kano ta tsakiya ne). Domin hana ci gaba da kuka, jam'iyyar APC ta jihar ta bayyana cewa yayin da Umar Ganduje da wasu manyan ƴan siyasa suka marawa Gawuna baya, jam'iyyar za ta gudanar da zaben fidda gwani na gaskiya da adalci. Sai dai duk da wannan furucin, an ci gaba da janyewa yayin da Jibrin ya yanke shawarar ficewa daga kujerar majalisar dattawa domin AA Zaura shi ma ya janye daga takarar Sanata. A daya bangaren kuma [[Sha'aban Ibrahim Sharada|Sha’aban Ibrahim Sharada]] da Inuwa Ibrahim Waya sun sha alwashin ci gaba da yakin neman zaɓe. A halin da ake ciki, hakan ya faru ne a bayan wasu jiga-jigan jam’iyyar APC zuwa NNPP, musamman (amma ba gaba daya ba) ƴan siyasa daga Kano ta Kudu da suka koka da yadda jam’iyyar APC da tsaffin magoya bayan G-7 suka cire yankin su. A ranar zaɓen fidda gwani Ibrahim Sharada ne kawai ya fafata da Gawuna a zaɓen fidda gwanin kai tsaye wanda Gawuna ya fito yayin da ɗan takarar jam’iyyar ya kusa kada ƙuri’a. A jawabinsa na karɓar gaisuwar, Gawuna ya godewa shugabannin jam’iyyar bisa goyon bayan da suka ba su, ya kuma yi kira ga ‘yan jam’iyyar da su hada kansu. Ibrahim Sharada ya ki amincewa da sakamakon zaben inda ya yi ikirarin cewa da kyar ya tsallake rijiya da baya a wani harin da aka kai masa na kisan gilla a wurin taron na firamare. Zai ci gaba da shigar da Gawuna ƙara a watan Yuni, inda ya kai karar Gawuna a matsayin dan takara. A watan Agusta, Ibrahim Sharada ya koma ADP don samun takarar ta. <ref name="DailyTrustAPC" /><ref name="DailyTrustIssues" /><ref name="Tracker Politicians">{{cite web |title=2023: Politicians Jostling For Kano Government House |url=https://nigeriantracker.com/2020/11/19/2023-politicians-jostling-for-kano-government-house/ |website=Nigerian Tracker |access-date=10 July 2021}}</ref>
==== Wanda aka zaɓa ====
* [[Nasir Yusuf Gawuna]] : Mataimakin Gwamna Na shekarar dubu biyu da sha takwas(2018-zuwa yau), kwamishinan noma da albarkatun ƙasa a shekarata dubu biyu da sha sha hudu zuwa shekarar dubu biyu da sha takwas da shekarar dubu biyu da sha tara har zuwa shekarar dubu biyu da ashirin da biyu 2014 zuwa 2018; da 2019 kuma zuwa 2022), da kuma shugaban ƙaramar hukumar [[Nasarawa (Kano)|Nasarawa]] a shekara ta dubu biyu da uku 2003 zuwa dubu biyu da
sha daya 2011)
==== Wanda aka cire ====
* [[Sha'aban Ibrahim Sharada]] : [[Majalisar Wakilai (Najeriya)|Dan majalisar wakilai]] mai wakiltar ƙaramar hukumar Kano Municipal a shejara ta (2019-zuwa yau) kuma tsohon mai taimaka wa [[Shugaban Nijeriya|shugaban ƙasa]] [[Muhammadu Buhari]] (wanda ya sauya sheka bayan kammala zaben fidda gwani don samun takarar ADP)<ref>{{cite web |last1=Oloyede |first1=Clement A. |title=Sha’aban Sharada Joins Kano Guber Race |url=https://dailytrust.com/shaaban-sharada-joins-kano-guber-race |website=[[Daily Trust]] |access-date=1 April 2022}}</ref>
==== Wanda suka janye ====
* [[Alhaji Usman Alhaji]] : Sakataren Gwamnatin Jiha a shekara ta (2016–zuwa yau) kuma tsohon Kwamishinan Ilimi na shekara ta (1999 zuwa 2003)<ref>{{cite web |last1=Odogwu |first1=Ted |last2=Muntari |first2=Tukur |title=Ganduje’s commissioner hands over, SSG withdraws from gov race |url=https://punchng.com/gandujes-commissioner-hands-over-ssg-withdraws-from-gov-race/ |website=[[The Punch]] |access-date=21 April 2022 |location=[[Kano (city)|Kano]] |date=21 April 2022 |quote=Secretary to the State Government, [[Alhaji Usman Alhaji]], has withdrawn from the governorship race.}}</ref>
* [[Kabiru Alhassan Rurum]] : [[Majalisar Wakilai (Najeriya)|Dan majalisar wakilai]] mai wakiltar Rano/Bunkure/Kibiya a shekara ta (2019-present), tsohon dan [[Zauren yan majalisar dokokin Jihar Kano|majalisar tarayya]] mai wakiltar Rano a shekara ta (2011 zuwa 2019), kuma tsohon kakakin [[Zauren yan majalisar dokokin Jihar Kano|majalisar wakilai]] na shekarar (2015 zuwa 2017; da kuma 2018 zuwa 2019). (wanda ya sauya sheka kafin zaɓen fidda gwani zuwa jam'iyyar NNPP don [[2023 Nigerian House of Representatives elections in Kano State#Rano/Bunkure/Kibiya|sake tsayawa takara a matsayin MHR na Rano/Bunkure/Kibiya]] )
* [[Bashir Ishaq Bashir]] : Injiniya (wanda ya gaza bayan firamare zuwa LP)
* [[Barau I Jibrin|Barau Jibrin]] : [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata mai]] wakiltar Kano ta Arewa a shekara ta (2015–present), tsohon kwamishinan kimiya da fasaha, kuma tsohon dan [[Majalisar Wakilai (Najeriya)|majalisar wakilai]] mai wakiltar Tarauni a shekara ta (1999 zuwa 2003) (wanda zai sake tsayawa takarar Sanata a Kano ta Arewa )
* [[Murtala Sule Garo]] : tsohon kwamishinan ƙananan hukumomi da cigaban al'umma a shekara ta (2015 zuwa 2022) kuma tsohon shugaban karamar hukumar [[Kabo]] a shekara ta(2014 zuwa 2015)
* Inuwa Ibrahim Waya: tsohon jami'in [[Nigerian National Petroleum Corporation|kamfanin man fetur na Najeriya]]
* [[Abdulkarim Abdulsalam Zaura]] : tsohon ɗan takarar gwamna a jam'iyyar GPN a zaɓen shekara ta (2019) (wanda zai tsaya takarar Sanata a Kano ta Tsakiya )
==== Wanda ba'a karɓa ba ====
* Umar Yakubu Danhassan: Ɗan takarar gwamnan ADP a zaɓen shekara ta ( 2019)
* [[Kabiru Ibrahim Gaya]] : [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata mai]] wakiltar Kano ta Kudu a shekara ta (2007-present) kuma tsohon Gwamna a shekara ta (1992 zuwa 1993)
* [[Salihu Sagir Takai]] :a shekara ta ( 2019) ɗan takarar gwamna na PRP kuma ɗan takarar gwamna a PDP, 2015 PDP takarar gwamna, [[Zaben gwamnan jihar Kano na 2011|2011 ANPP gwamnan jihar]] <ref name="DailyTrustAPC" /> tsohon kwamishinan shekarar (2003 zuwa 2010), kuma tsohon shugaban ƙaramar hukumar [[Takai]] a shekara ta (1999 zuwa 2022) <ref name="DailyTrustIssues" />
==== Sakamako ====
{{Pie chart}}{{Election box begin no change|title=APC primary results<ref name="APC primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Nasir Yusuf Gawuna]]}}|party=All Progressives Congress|votes=2,289|percentage=98.71%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Sha'aban Ibrahim Sharada]]}}|party=All Progressives Congress|votes=30|percentage=1.29%}}
{{Election box total no change|votes=2,319|percentage=100.00%}}
{{Election box invalid no change|votes=20|percentage=N/A}}
{{Election box turnout no change|votes=2,339|percentage=Unknown}}
{{End}}
=== Jam'iyyar NNPP ===
A farkon shekarar dubu biyu da ashirin da
biyu 2022 ne tsohon Gwamna [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabi’u Musa Kwankwaso]] da sauran abokan siyasar sa suka fice daga PDP suka koma NNPP; yayin da Kwankwaso ba zai sake tsayawa takara karo na uku ba kuma yana neman takarar shugaban ƙasa, dan takarar gwamna na jam’iyyar PDP a zaben a shekara ta dubu biyu da sha tara( 2019) [[Abba Kabir Yusuf]] ya shirya sake tsayawa takarar gwamna. Wasu masana na ikirarin cewa jam’iyyar NNPP na da damar yin takara da manyan jam’iyyu tare da goyon bayan tafiyar Kwankwasiyya ta Kwankwaso. A ranakun sha takwas 18 da sha tara 19 ga watan Mayu ne dai rahotanni suka bayyana cewa jam'iyyar ta amince da Abba Kabir Yusuf a matsayin ɗan takararta tare da Aminu Abdussalam Gwarzo - wanda shi ne abokin takarar PDP a zaben shekarar (2019) ya samu kujerar mataimakin gwamna. An tabbatar da wannan rahoton ne a ranar shida 6 ga watan Yuni, ranar zaɓen fidda gwani, lokacin da Yusuf ya yi nasara ba tare da hamayya ba.
==== Wanda aka zaɓa ====
* [[Abba Kabir Yusuf]] : a shekara ta dubu biyu da sha tara(2019) Ɗan takarar gwamna a PDP ; tsohon Kwamishinan Ayyuka, Gidaje da Sufuri a shekara ta dubu biyu da sha daya (2011 zuwa dubu biyu da sha biyar 2015); kuma surukin tsohon Gwamna [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabiu Musa Kwankwaso]]
==== Wanda ba'a karɓa ba ====
* [[Abdullahi Baffa Bichi]] : tsohon babban sakataren [[Asusun Tallafawa Manyan Makarantun Ilimi|asusun kula da manyan makarantu ta Najeriya]]
==== Sakamako ====
=== Jam'iyyar PDP ===
Shekarun da suka gabata kafin zaɓen fidda gwani na jam’iyyar PDP, an yi ta fama da rigingimun jam’iyya tsakanin ɓangarorin jam’iyyar biyu, ɗaya na goyon bayan tsohon minista [[Aminu Bashir Wali|Aminu Wali]] yayin da ɗaya kuma ya samu goyon bayan tsohon Gwamna [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabi’u Musa Kwankwaso]] . Sai dai kuma a farkon shekarar 2022, Kwankwaso da sauran abokansa sun fice daga PDP zuwa NNPP. Yayin da da yawa daga cikin ƴaƴan Kwankwasiyya na Kwankwaso suka sauya sheƙa tare da shi, manazarta sun bayyana cewa hayewar jam’iyyar NNPP na iya yin illa ga jam’iyyar PDP a babban zabe. Ficewar ta kuma kai Wali wajen tabbatar da ikonsa na jam'iyyar ta jihar amma a baya majalisar zartarwa ta jihar ta kalubalanci shi. Hukumar zartaswar jihar da wasu ‘yan takara – wadanda ke fargabar cewa idan Wali ya samu cikakken iko a jam’iyyar, zai dora dansa (tsohon kwamishina [[Sadiq Wali]] ) a matsayin dan takarar gwamna – sun yi jayayya da bangaren Wali da jam’iyyar ta kasa kan ƴan majalisun unguwanni da ke tsoma baki cikin jam’iyyar. ƙara rikicin gabanin firamare. {{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar zaɓen fidda gwanin dai an gudanar da zaɓen fidda gwani guda biyu tare da ƙungiyar Wali ta gudanar da zaɓen fidda gwani na kai tsaye a cibiyar matasa ta Sani Abacha yayin da bangaren Sagagi ya gudanar da zaben fidda gwani a hedikwatar jam’iyyar ta jihar. Bayan an gudanar da zabukan fidda gwanin na biyu cikin lumana, an kammala fidda gwani na Youth Centre [[Sadiq Wali|da Sadiq Wali]] ya yi nasara yayin da [[Mohammed Abacha]] ya samu nasara. Kwamitin aiki na jam’iyyar PDP na kyasa ya jinkirta miƙa takardar shaidar cin zaɓe ga dyaya daga cikin waɗanda suka yi nasara a farkon watan Yuni kafin INEC ta amince da zaben fidda gwani na ɓangaren Abacha wanda Sagagi ya lashe a ƙarshen watan Yuni. Sai dai a watan Yuli, INEC ta sanya Wali a matsayin wanda jam’iyyar ta tsayar; Nan take Abacha ya kai ƙara domin a sauya hukuncin. A watan Disamba ne dai wata babbar kotun tarayya ta bayar da umarnin INEC ta sake amincewa da Abacha a matsayin wanda aka zaɓa; Wali ya sha alwashin ɗaukaka ƙara kan hukuncin. Koko nasa ya yi nasara, inda kotun ɗaukaka kara ta goyi bayan shari’ar tasa, ta kuma umurci INEC da ta mayar wa Wali lamba a ranar Goma 10 ga watan Fabrairu a shekara ta dubu biyu da ashirin da uku 2023.
==== Ɓangaren sagagi ====
* [[Mohammed Abacha]] : lauya kuma ɗan tsohon [[Mulkin Soja a Najeriya|shugaban mulkin soja na Najeriya]] [[Sani Abacha]]
==== Wanda aka zaɓa ta ɓangaren Wali ====
* [[Sadiq Wali]] : Tsohon Kwamishinan Albarkatun Ruwa A shekara ta dubu biyu da sha tara (2019 zuwa 2022), Ɗan Takarar Gwamnan Jihar PDP a shekara ta dubu biyu da sha tara (2019) Kuma Ɗan Tsohon Ministan Harkokin Waje [[Aminu Bashir Wali|Aminu Wali]]
==== Waɗanda ba'a karɓa ba ====
* Muhammad Ibrahim Al-Amin Little: a shekara ta dubu biyu da uku (2003) ANPP da PRP ɗan takarar gwamna
* [[Mustapha Bala Gesto]] : ɗan takarar gwamna na NPM a shekara ta dubu biyu da sha tara (2019)
* Jafar Sani Bello: Ɗan takarar gwamna na jam'iyyar PDP a shekara ta dubu biyu da sha tara ( 2019)
* [[Yusuf Bello Dambatta]] : tsohon kwamishinan kasa da tsare-tsare a shekara ta dubu biyu da sha hudu(2014 zuwa dubu biyu
da sha biyar 2015), tsohon kwamishinan tsare-tsare da kasafin kuɗi a shekara ta dubu biyu da sha daya (2011 zuwa dubu biyu da sha hudu 2014), da kuma tsohon kwamishinan kuɗi a shekara ta dubu biyu da sha daya (2011).
* [[Yunusa Adamu Dangwani]] : tsohon kwamishinan albarkatun ruwa (2012–2015) kuma tsohon shugaban ma'aikatan gwamna [[Rabi'u Musa Kwankwaso]] (2011-2012)
==== Wanda suka Janye ====
* [[Muazu Magaji]] : tsohon shugaban kwamitin isar da bututun iskar gas (2020-2021) kuma tsohon kwamishinan ayyuka (2019-2020)
* [[Muhuyi Magaji Rimin Gado]] : Tsohon Shugaban Hukumar Ƙorafe-ƙorafen Jama'a da Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa ta Kano (2015-2022) (zai tsaya takarar Sanata mai wakiltar Kano ta Arewa ).
=== Ƙananan jam'iyyun ===
{{div col}}
* [[Hamisu Santuraki]] ([[Action Alliance]])<ref name="INEC Oct. final nominee list">{{cite web |title=FINAL LIST OF CANDIDATES FOR STATE ELECTIONS - Governorship & Houses of Assembly |url=https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |website=[[Independent National Electoral Commission]] |access-date=6 October 2022 |archive-date=5 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211311/https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |url-status=dead }}</ref>
**Mataimaki: [[Fatima Muhammad]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Sha'aban Ibrahim Sharada]] ([[Action Democratic Party (Nigeria)|Action Democratic Party]])<ref>{{cite web |last1=Odunsi |first1=Wale |title=Hassan-Koguna emerges ADP Kano governorship candidate |url=https://dailypost.ng/2022/06/06/hassan-koguna-emerges-adp-kano-governorship-candidate/ |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]] |access-date=6 June 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ibrahim |first1=Salim Umar |title=Kano: Sharada Defects To ADP, Picks Governorship Ticket |url=https://dailytrust.com/kano-sharada-defects-to-adp-picks-governorship-ticket |website=[[Daily Trust]] |access-date=7 October 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Rabiu Ahmad Bako]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Ibrahim Muhammad]] ([[Action Peoples Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Aminu Sani Rogo]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Mahmud Sani]] ([[African Action Congress]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Mustapha Idi Gaya]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Khalid Ibrahim Idris]] ([[African Democratic Congress]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Aminu A. Anas]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Ibrahim Sani]] ([[Allied Peoples Movement]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Aminu Garba Dantsho]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Umar Yakasai Sulenkuka]] ([[All Progressives Grand Alliance]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Abdulsalam Gwarmai Hamisu]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Furera Ahmad Yakubu]] ([[Boot Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Usman Garba Rano]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Mohammed Raji Abdullahi]] ([[Labour Party (Nigeria)|Labour Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Auwal Muhammad Falala]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Aishatu Mahmud]] ([[National Rescue Movement]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Ismail Sammani]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Salihu Tanko Yakasai]] ([[People's Redemption Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Shazali Muhammad]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Mohammed G. Bala]] ([[Social Democratic Party (Nigeria)|Social Democratic Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Habiby Dundy Sabo]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Ahmed Isa Muhammad]] ([[Young Progressives Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Yakubu Uba Muhammad]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Isa Nuhu]] ([[Zenith Labour Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Mataimaki: [[Mukaddas Adamu Yakubu]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
{{div col end}}
== Gangami ==
Bayan kammala zaɓuɓɓukan fidda gwani, masana sun mayar da hankali ne kan batutuwan cikin gida na manyan jam’iyyun guda uku da ke ci gaba da gudana, da suka haɗa da: rigimar da ta shafi halaltaccen dan takarar jam’iyyar PDP, da ƴaƴan jam’iyyar APC da wasu suka fice daga jam’iyyar, da rashin kwanciyar hankali a jam’iyyar NNPP. A ɓangaren PDP kuwa, INEC ta fara amincewa da Mohammed Abacha a matsayin wanda aka zaɓa a watan Yunin a shekarar dubu biyu da ashirin da biyu 2022 amma ta sauya sheƙa zuwa Sadiq Wali a wata mai zuwa; Nan take Abacha ya kai kara kamar yadda masana suka lura da rikicin PDP na jihar da ba ya ƙarewa. Duk da cewa sauya sheka daga APC ya ragu idan aka kwatanta da a farkon shekarar dubu biyu da ashirin da biyu 2022 kuma Ganduje ya sasanta da wasu tsoffin abokan hamayyar sa na cikin jam’iyyar, sauran ƴan jam’iyyar da suka fusata sun ci gaba da ficewa ciki har da MHR Sha’aban Ibrahim Sharada – wanda ya zo na biyu a zaben fidda gwani na gwamnan APC – wanda ya fice. ga jam'iyyar ADP inda ya fafata a zaɓen fidda gwani na takarar gwamna a jam'iyyar. A halin da ake ciki dai sabuwar ƙawancen da aka ƙulla tsakanin tsohon gwamnan jihar Rabiu Musa Kwankwaso da Ibrahim Shekarau a jam'iyyar NNPP cikin sauri ya ruguje yayin da Shekarau da abokansa suka fara nuna ɓacin rai a bainar jama'a game da saba alkawuran da Kwankwaso ya dauka a farkon watan Agusta. Yunƙurin da Kwankwaso ya yi na ganin bayan ƙawancen ya ci tura, kuma Shekarau ya sauya sheƙa zuwa PDP a taron gangamin da dan takarar shugaban ƙasa na jam’iyyar PDP Atiku Abubakar da wasu jiga-jigan jam’iyyar PDP suka gudanar a ranar ashirin da tara 29 ga watan Agusta. Wannan sauya sheka ya haifar da halin da kowanne daga cikin fitattun ubangidan siyasar jihar guda uku (Ganduje, Kwankwaso, da Shekarau) duk suna cikin jam’iyyu uku. Yayin da jam’iyyar PDP ta ƙasa ta mayar da hankali kan yadda Malam Shekarau zai iya taimaka wa Abubakar a jihar, an kuma lura cewa Shekarau na iya bunƙasa ayyukan gwamnonin jam’iyyar idan har aka warware rikicin; wani mai taimaka wa Shekarau ya yi ikirarin cewa zai yi aiki a kan sulhuntawar jam’iyya.
A ƙarshen watan Oktoba da farkon watan Nuwamba wata sabuwar ɓaraka ta ɓarke a cikin jam’iyyar APC, yayin da mataimakin ɗan takarar gwamna na jam’iyyar Murtala Sule Garo ya yi kaca-kaca da shugaban masu rinjaye na majalisar wakilai Alhassan Doguwa a wani taro a gidan Gawuna. Masu fashin baki a cikin gaggawa sun lura cewa sabon rikicin da ke faruwa a jam’iyyar APC na Kano na iya kawo cikas ga ci gaban jam’iyyar a jihar gaba daya. Ba wai kawai ƴan siyasar biyu sun fito fili sun nemi afuwarsu ba, Doguwa ya zargi Sule Garo da taka-tsan-tsan ya goyi bayan dan takarar shugaban kasa na jam’iyyar PDP, Atiku Abubakar — wanda kuma shi ne surukin Sule Garo, kafin daga bisani ƙungiyar ƴan jarida ta Najeriya ta zarge shi da cin zarafin wani dan jarida a jihar. babi. Yayin da takaddamar ta taso, an fitar da kuri'ar farko da jama'a suka yi na tseren - wanda NOI Polls ta gudanar da kuma gidauniyar Anap Foundation - an fitar da shi ne a ranar bakwai 7 ga watan Nuwamba inda ta nuna jagorar Yusuf tare da Gawuna a matsayi na biyu da Wali a matsayi na uku. A cikin wannan watan ne Ganduje da wasu jiga-jigan jam’iyyar APC suka yi ikirarin cewa sun sasanta Doguwa da Garo amma manazarta sun sake nanata illar da jam’iyyar ke samu daga rikicin, musamman idan aka yi la’akari da rashin farin jinin Ganduje saboda sabon son zuciya da kuma zargin daure masu TikTok suka yi a gidan yari da suka buga wasan barkwanci. Ganduje.
A farkon watan Disamba, an mayar da hankali kan tashe-tashen hankulan zaɓe, sakamakon rikicin da ya ɓarke tsakanin magoya bayan APC da NNPP. Bangarorin biyu dai sun zargi ɗaya ɓangaren da tada zaune tsaye, da shirya hare-hare, da kuma tada zaune tsaye. A cikin wannan watan ne rikicin PDP ya koma kan gaba inda kotu ta mayar wa Abacha takarar; Wali ya sha alwashin ɗaukaka ƙara kan hukuncin. A cikin sabuwar shekara, BBC Hausa ta shirya muhawara a ranar sha hudu 14 ga Janairu,shekarar dubu biyu da ashirin da
Uku 2023, inda ta gayyaci Abacha, Gawuna, Ibrahim Sharada, da Yusuf baya ga Salihu Tanko Yakasai na PRP don shiga. Muhawarar wacce aka gudanar a Makarantar Kasuwancin Dangote ta Jami’ar Bayero, ta tabo batutuwa da suka shafi ilimi da tsaro. Bayan ƴan kwanaki, ƴan takara bakwai sun sanya hannu kan yarjejeniyar zaman lafiya a wani taron da kwamitin zaman lafiya na Kano tare da hadin gwiwar kwamitin zaman lafiya na kasa, Majalisar Ɗinkin Duniya, da cibiyar Kukah suka shirya; musamman Gawuna baya nan amma Sule Garo ya wakilce shi.
A cikin ci gaba da tarurruka da tarurrwa, masu sharhi sun sake jaddada cewa zaɓen gwamna ya kasance yaƙi ne tsakanin Ganduje, Kwankwaso, da Shekarau. Ɗaya daga cikin dandalin, muhawara ta jaridar Media Trust a ranar hudu 4 ga Fabrairu wanda ɗan jaridar Daily Trust Suleiman ya shirya, ya mai da hankali kan batutuwa da yawa ciki har da noma, ilimi, gidaje, manufofin zamantakewa, sufuri, rashin aikin yi, da kuma kula da ruwa. A tsakiyar ƙarshen kamfen ɗin a watan Fabrairu da Maris, taƙaddamar zaɓen PDP ta ci gaba lokacin da Kotun ɗaukaka ƙara ta mayar da gabatarwa ga Wali.
== Sakamako ==
=== Sakamakon ƙarshe ===
{| class="wikitable sortable"
|+ Zaɓen gwamnan Jihar Kano na 2023
! colspan="2" | Ɗan takara
! Jam'iyya
! Ƙuri'u
! Kashi
|-
| || Hamisu Santuraki
| Action Alliance
|
|
|-
| || Sha'aban Ibrahim Sharada
| Action Democratic Party (Nigeria)
| 12,832<ref>{{cite web | title=Kano Election View }}</ref>
|
|-
| || Ibrahim Muhammad
| Action Peoples Party
| 430
|
|-
| || Mahmud Sani
| African Action Congress
| 955
|
|-
| || Khalid Ibrahim Idris
| African Democratic Congress
| 9,500
|
|-
| || Ibrahim Sani
| Allied Peoples Movement
| 4,955
|
|-
| || Nasir Yusuf Gawuna
| All Progressives Congress
| 890,705
| 45%
|-
| || Umar Yakasai Sulenkuka
| All Progressives Grand Alliance
| 1,360
|
|-
| || Furera Ahmad Yakubu
| Boot Party
| 533
|
|-
| || Mohammed Raji Abdullahi
| Labour Party (Nigeria)
| 5,409
|
|-
| || Abba Kabir Yusuf
| New Nigeria Peoples Party
| 1,019,602<ref>{{cite web | title=Abba Kabir Yusuf ya lashe zaben gwamnan jihar Kano | date=20 March 2023 }}</ref>
| 52%
|-
| || Aishatu Mahmud
| National Rescue Movement
| 862
|
|-
| || Sadiq Wali
| Peoples Democratic Party (Nigeria)
| 15,957
| 1%
|-
| || Salihu Tanko Yakasai
| People's Redemption Party
| 2,183
|
|-
| || Mohammed G. Bala
| Social Democratic Party (Nigeria)
| 759
|
|-
| || Ahmed Isa Muhammad
| Young Progressives Party
| 9,835
|
|-
| || Isa Nuhu
| Zenith Labour Party
| 1,882
|
|-
! colspan="3" | Jimilla
!
! 100.00%
|-
! colspan="3" | Ƙuri'un da ba su inganta ba
!
! N/A
|-
! colspan="3" | Yawan masu kaɗa ƙuri'a
!
!
|}
==== Gundumar Sanata ====
Sakamakon zaɓen da gundumar majalisar dattawa ta gudanar.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |[[Nasir Yusuf Gawuna]]<br><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Abba Kabir Yusuf]]<br><small>NNPP</small>
! colspan="2" |[[Sadiq Wali]]<br><small>PDP</small>
! colspan="2" |Saura7
! rowspan="2" |Addinin ƙuri'u masu kyau
|-
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
|-
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Gundumar Sanatan Kano ta Tsakiya | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Gundumar Sanatan Kano ta Arewa.
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Gundumar Sanatan Kano ta Kudu.
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
|-
<!--TOT--> !Jimulla
<!--APC--> !TBD
<!--APC--> !%
<!--NNPP-->!TBD
<!--NNPP-->!%
<!--PDP--> !TBD
<!--PDP--> !%
<!--OTH--> !TBD
<!--OTH--> !%
<!--TOT--> !TBD
|}
==== Mazaɓar majalisar tarayya ====
Sakamakon mazaɓun majalisun taraiya
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Majalisar Taraiya
! colspan="2" |[[Nasir Yusuf Gawuna]]<br><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Abba Kabir Yusuf]]<br><small>NNPP</small>
! colspan="2" |[[Sadiq Wali]]<br><small>PDP</small>
! colspan="2" |Saura
! rowspan="2" |Adadin ƙuri'un da aka ƙada
|-
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
!Ƙuri'u
!A cikin ɗari
|-
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Ajingi]], [[Albasu]], da [[Gaya]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Bebeji]] da [[Kiru]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Bichi]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Dala]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Dambatta]] da [[Makoda]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Doguwa]] da [[Tudun Wada]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Dawakin Kudu]] da [[Warawa]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Dawakin Tofa]], [[Rimin Gado]], da [[Tofa]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta Fagge [[Fagge]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Gabasawa]] da [[Gezawa]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Gwarzo]] da [[Kabo]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Gwale (Kano)|Gwanle]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Kumbotso]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Kano Municipal]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Kunchi]] da [[Tsanyawa]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Karaye]] da [[Rogo]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Garun Mallam]], [[Kura]], da [[Madobi]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Minjibir]] da [[Ungogo]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Nasarawa]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Bunkure]], [[Kibiya]], da [[Rano]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Sumaila]] da [[Takai]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Bagwai]] da [[Shanono]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Tarauni ]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | Majalisar taraiya ta [[Garko]] da [[Wudil]].
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
|-
<!--TOT--> !Jimulla
<!--APC--> !TBD
<!--APC--> !%
<!--NNPP-->!TBD
<!--NNPP-->!%
<!--PDP--> !TBD
<!--PDP--> !%
<!--OTH--> !TBD
<!--OTH--> !%
<!--TOT--> !TBD
|}
==== Ta ƙaramar hukuma ====
Sakamakon zaɓen ƙananan hukumomi.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Ƙaramar hukuma
! colspan="2" |[[Nasir Yusuf Gawuna]]<br><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Abba Kabir Yusuf]]<br><small>NNPP</small>
! colspan="2" |[[Sadiq Wali]]<br><small>PDP</small>
! colspan="2" |Saura
! rowspan="2" |Adadin ƙuri'u masu kyau
! rowspan="2" |Cikin ɗari
|-
!Ƙuri'u
! Cikin ɗari
!Ƙuri'u
! Cikin ɗari
!Ƙuri'u
!Cikin ɗari
!Ƙuri'u
!Cikin ɗari
|-
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Ajingi]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Albasu]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Bagwai]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Bebeji]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Bichi]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Bunkure]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Dala]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Dambatta]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Dawakin Kudu]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Dawakin Tofa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Doguwa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Fagge]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Gabasawa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Garko]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Garun Mallam]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Gaya]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Gezawa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Gwale]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Gwarzo]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kabo]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kano Municipal]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Karaye]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kibiya]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kiru]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kumbotso]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kunchi]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Kura]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Madobi]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Makoda]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Minjibir]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Nasarawa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Rano]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Rimin Gado]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Rogo]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Shanono]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Sumaila]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Takai]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Tofa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Tsanyawa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Tudun Wada]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Ungogo]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Warawa]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
<!--LGA-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | [[Wudil]]
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--APC-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--NNPP-->|bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--PDP-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--OTH-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
<!--TOT-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | TBD
<!--TUR-->| bgcolor=#c4b5bb align="center" | %
|-
|-
<!--TOT--> !Totals
<!--APC--> !TBD
<!--APC--> !%
<!--NNPP-->!TBD
<!--NNPP-->!%
<!--PDP--> !TBD
<!--PDP--> !%
<!--OTH--> !TBD
<!--OTH--> !%
<!--TOT--> !TBD
<!--TUR--> !%
|}
<!--==== Notes ====
{{hidden begin
|title= Election day notes by LGA
|titlestyle= background:#8e574e;
}}
{{notelist-lr}}
{{hidden end}}-->
<!--===Response===-->
<!--====Candidates and parties====-->
<!--====Civil society====-->
<!--===Analysis===-->
== Manazarta ==
{{reflist|3}}
[[Category:Zabe 2023]]
[[Category:Jihar Kano]]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
<references />
94aupe3hcq5zx4w7ora4k4j1sat08ux
Zaben majalisar dattawan Najeriya 2023
0
43672
968977
746511
2026-10-18T09:00:58Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968977
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
An gudanar da '''zaɓen Majalisar Dattawan Najeriya na 2023''' a ranar 25 ga watan Fabrairun 2023 a dukkan gundumomin Sanatoci 109 inda masu kaɗa ƙuri'ar suka zaɓi Sanatoci ta hanyar amfani da ƙuri'u na farko.<ref>{{cite web |last1=Oyekanmi |first1=Rotimi |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |website=[[Independent National Electoral Commission|INEC]] News |access-date=27 February 2022 |date=26 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{cite web |last1=Jimoh |first1=Abbas |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |website=[[Daily Trust]] |access-date=26 February 2022 |date=26 February 2022 |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben Sanata na ƙarshe na dukkan gundumomi shi ne a shekarar 2019.
Sauran zaɓukan tarayya da suka haɗa da na ƴan majalisar wakilai da na [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|shugaban ƙasa]], an kuma gudanar da su a rana guda yayin da za a gudanar da zaɓukan jihohi makonni biyu bayan haka a ranar 11 ga Maris. Waɗanda suka lashe waɗannan zaɓukan majalisar dattawa za su fara aiki ne a majalisar dokokin [[Najeriya]] ta 10. Jam’iyyar APC ta samu rinjaye a [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Majalisar Dattawa]] tun bayan zaɓen 2015 kuma ta tabbatar da wannan rinjaye a shekarar 2019.
== Fage ==
Bayan zaɓen 2015-2019 na majalisar dattawa ƙarƙashin jagorancin shugaban majalisar dattawa [[Bukola Saraki]] (PDP) kuma da ƴar [[Peoples Democratic Party|jam’iyyar]] [[All Progressives Congress]], zaɓukan 2019 sun karkata ne da gagarumin koma-baya ga jam’iyyar APC da kuma kayar da manyan mutane da dama suka yi. Sanatoci-ciki har da Saraki. Kamar yadda yake a majalisar wakilai, jam’iyyar APC ta samu rinjaye bayan da ta kusa rasa ta saboda sauya sheka a 2018.
A lokacin buɗe majalisar dokokin Najeriya ta 9, an zabi [[Ahmed Ibrahim Lawan|Ahmad Lawan]] (APC-Yobe North) a matsayin shugaban majalisar dattijai kuma [[Ovie Omo-Agege]] (APC -Delta ta Tsakiya) ya zama mataimakin shugaban majalisar dattawa yayin da jam'iyyar ta guje wa gwagwarmayar cikin gida da ta jagoranci Saraki da [[Ike Ekweremadu]] su dauki wadannan ofisoshin a shekarar 2015. Enyinnaya Abaribe (PDP-Abia ta Kudu) ya zama Shugaban Ƙananan Hukumomi na Majalisar Dattijai.<ref>{{cite web |last1=Jimoh |first1=Azimazi Momoh |title=Senate announces Principal Officers |url=https://guardian.ng/news/senate-announces-principal-officers/ |website=The Guardian |date=2 July 2019 |access-date=7 August 2021 |archive-date=7 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807073514/https://guardian.ng/news/senate-announces-principal-officers/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Ojoye |first1=Taiwo |last2=Aborisade |first2=Sunday |last3=Nwogu |first3=Success |title=Abaribe emerges Senate Minority Leader |url=https://punchng.com/abaribe-emerges-senate-minority-leader/ |website=[[The Punch]] |access-date=14 August 2021}}</ref> A cikin shekaru biyu na farko na wa'adin 2019 2023, APC ta fadada mafi rinjaye ta hanyar sauye-sauye na tsoffin sanatocin PDP guda shida amma a rabi na biyu na wa'anar, jam'iyyun biyu sun sha wahala da sauye-shirye da yawa yayin da jam'iyyar fidda gwani ta 2023 ta kusa tare da murabus uku na APC. Ƙarin sauye-ƙai sun faru ne bayan.
A mahangar jam’iyyar APC, manazarta na kallon majalisar dattijai ta 9 a matsayin wani sauyi daga majalisar da rigingimun zartarwa da suka zama ruwan dare a majalisar dattawan ta 8 sai dai masu suka sun yi wa majalisar a matsayin tambarin roba da ba ta da yunƙurin yi wa kanta shawara kan ɓangaren zartarwa. Dangane da takamaiman manyan kudurori, an lura da Majalisar Dattawa don zartar da dokar cin zarafin jima'i a watan Yuli 2020, daftarin kuɗi na 2020 a watan Disamba 2020, dokar masana'antar mai a Yuli 2021, sabon dokar zaɓe a Janairu 2022, da dama na gyare-gyaren tsarin mulki da kuma Ƙudurin da ya shafi laifuffuka a watan Maris 2022, da gyaran dokar zaɓe a watan Mayun 2022 da kuma yabawa kan ƙin amincewa da tantancewar da tsohuwar mataimakiyar [[Muhammadu Buhari|Buhari]], [[Lauretta Onochie]] ta yi wa [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|INEC]].<ref>{{cite web |title=Nigerian Senate rejects diaspora vote, special seats for women |url=https://www.reuters.com/world/africa/nigerian-senate-rejects-diaspora-vote-special-seats-women-2022-03-01/ |website=[[Reuters]] |access-date=16 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Iroanusi |first1=QueenEsther |title=Again, Gender Equality bill suffers setback at Senate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/500980-again-gender-equality-bill-suffers-setback-at-senate.html |website=[[Premium Times]] |access-date=16 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Asadu |first1=Chinedu |title=Nigerian lawmakers reject bill seeking gender equality |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/nigerian-lawmakers-reject-bill-seeking-gender-equality-81792740 |website=[[ABC News]] |publisher=[[Associated Press]] |access-date=16 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ejekwonyilo |first1=Ameh |title=Constituency Projects: Why federal lawmakers easily rob their constituents – Report |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/523447-constituency-projects-why-federal-lawmakers-easily-rob-their-constituents-report.html |website=[[Premium Times]] |access-date=16 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Iroanusi |first1=QueenEsther |title=How Nigerian lawmakers ‘diverted’ over N5.2 billion in 2019 – Audit Report |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/501112-how-nigerian-lawmakers-diverted-over-n5-2-billion-in-2019-audit-report.html |website=[[Premium Times]] |access-date=16 May 2022}}</ref> A daya hannun kuma, an soki lamirin yin watsi da gyare-gyaren tsarin mulki na ba wa mata damar kaɗa ƙuri’a a majalisun dokoki da na ƙasashen waje tare da ci gaba da dakile wani muhimmin kudiri na daidaita jinsi da kuma almubazzaranci da dukiyar al’umma. An kuma zargi majalisar dattijai da laifin soke aikin sa ido bayan wasu da aka nada a matsayin ministoci da kyar aka yi musu tambayoyi ko kuma aka ce su yi “baka” su tafi ba tare da amsa tambayoyi ba a yayin zaman tabbatar da su.<ref>{{cite web |title=Senate’s ‘bow and go’ doctrine |url=https://punchng.com/senates-bow-and-go-doctrine/ |website=[[The Punch]] |access-date=7 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Oderemi |first1=Kunle |title=Take A Bow As Senate’s Albatross |url=https://tribuneonlineng.com/take-a-bow-as-senates-albatross/ |website=[[Nigerian Tribune]] |access-date=7 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=Iroanusi |first1=QueenEsther |title=ROUND-UP: How Senate screened, confirmed ministerial nominees |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539879-round-up-how-senate-screened-confirmed-ministerial-nominees.html |website=[[Premium Times]] |access-date=7 July 2022}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Siyasa]]
[[Category:Siyasa a Najeriya]]
qjp37mq087n0uhivxbmnd4g8oz8hviw
Dambun nama
0
44719
968728
490529
2026-10-17T17:09:57Z
Matar Nasir
45916
completed the procedure of dambun nama
968728
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Meat in Marketplace.jpg|thumb]]
[[Fayil:Mercado Municipal (São Paulo) 07.jpg|thumb|Dambun Nama]]
'''Dambun Nama''' wani nau'in abincin kwadayine wanda hausawa ke sarrafa naman kamar Naman Kaji da naman Shanu da naman rago wajen komawa Kaman Dambu. Ana dafa naman ne sai a Daka shi har yayi laushi sannan sai a soya shi da mai.<ref>https://ounjealadun.com/2022/09/21/dambu-nama/</ref>
==Yadda ake Dafa Dambun Nama==
Ki wanke nama sosai ki dora a wuta. Ki zuba kayan kamshi da albasa ki rufe ki barshi ya dahu sosai. Ki zuba maggi da salt.Sai a barshi ya dahu luguf har sai ya fara farfashewa kuma ruwan cikinsa ya kare,sai a daka shi a turmi bayan an daka sai a soya shi a cikin mai. <ref>https://cookpad.com/ng/recipes/6355823-dambun-nama</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[category:Abinci]]
cnk8r68qgyezvs54ambg8opf68ndh6m
Zaben gwamnonin Najeriya 2023
0
44804
968975
746508
2026-10-18T09:00:20Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968975
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
An gudanar da '''zaben gwamnonin Najeriya na 2023''' na [[Gwamnonin Najeriya|gwamnonin jihohi]] a [[Jerin jihohi a Nijeriya|jihohi 31 cikin 36 na Najeriya]]. A ranar 18 ga watan Maris,a daidai lokacin da aka gudanar da zaɓen kowace Majalisar Dokoki ta Jiha, makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|zaben shugaban kasa]] da na ƴan majalisar dokoki - yayin da za a gudanar da zaɓen [[Imo|jihar Imo]], da [[Kogi]] da [[Bayelsa]] a ranar 11 ga watan Nuwamba.<ref>{{cite web |last1=Oyekanmi |first1=Rotimi |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25  |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |website=[[Independent National Electoral Commission|INEC]] News |access-date=27 February 2022 |date=26 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{cite web |last1=Jimoh |first1=Abbas |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |website=[[Daily Trust]] |access-date=26 February 2022 |date=26 February 2022 |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=INEC shifts governorship, assembly polls by one week |url=https://punchng.com/inec-shifts-governorship-assembly-polls-by-one-week/ |website=[[The Punch]] |access-date=9 March 2023}}</ref><ref name="November Dates">{{cite web |last1=Adenekan |first1=Samson |title=INEC releases date for Bayelsa, Imo, Kogi off-cycle governorship elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/561653-inec-releases-date-for-bayelsa-imo-kogi-off-cycle-governorship-elections.html |website=[[Premium Times]] |access-date=25 October 2022}}</ref> Zaɓen gwamnonin da aka saba yi na ƙarshe na dukkan jihohin kasar shi ne a shekarar 2019 . Dukkanin Jihohin dai na da wa’adi biyu na Gwamnoni wanda hakan ya sa gwamnoni 18 da ke kan karagar mulki ba za su iya sake tsayawa takara ba.
== Sakamako ==
Kafin zaɓen dai akwai gwamnonin APC 21, gwamnoni 14 na PDP, da na APGA guda ɗaya. Daga cikin ofisoshin gwamnan da za a yi zaɓe a shekarar 2023, 19 na ɗan jam’iyyar APC ne, yayin da 12 kuma ɗan PDP ne ke riƙe da shi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Siyasa]]
[[Category:Siyasa a Najeriya]]
lnbq09kj2efinqnkh5en96c7rkztued
Ƙungiyar Ma'aikatan Ma'adinai ta Ƙasa (Afirka ta Kudu)
0
51194
969008
882181
2026-10-18T11:46:32Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969008
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ƙungiyar Ma'aikatan Ma'adinai ta Kasa''' ('''NUM''') galibi ƙungiya ce mai alaƙa da masana'antar ma'adinai, ƙungiyar ma'aikata tare da manufofi ta hanyar ma'aikata, a Afirka ta Kudu. Tare da mambobi 300,000 a shekarar 2014, ita ce babbar ƙungiya ta Congress of South African Trade Unions (COSATU).
== Tarihi ==
An kafa kungiyar ne a shekarar 1982 a matsayin kungiyar ma'aikatan ma'adinai, a kan shirin Majalisar Kwadago ta Afirka ta Kudu. Shugabansu na farko shi ne Cyril Ramaphosa, a ƙarƙashinsa ya girma cikin sauri, ya sami karbuwa daga Chamber of Mines a 1983.
NUM ta yi nasarar kamfen a cikin shekarun 1980s don ƙarshen tsarin ajiyar aiki, tsarin da ya tabbatar da cewa an ba da ayyukan da aka fi biyan kuɗi ga fararen fata. Kungiyar ta kasance mai kafa kungiyar Congress of South African Trade Unions a shekarar 1985. A shekara ta 2001, ta shagaltar da Kungiyar Ma'aikatan Ginin da Allied, yayin da a cikin 2021 ta shagamar da Kungiyar 'Yancin Metalworkers ta Afirka ta Kudu.An kammala hadewar a cikin 2021.
NUM tana da alaƙa da duniya tare da Ƙungiyar Ƙasashen Duniya ta Chemical, Energy, Mine da Janar Workers' Unions.
=== Yajin aikin 2007 ===
A ranar 4 ga watan Disamba na shekara ta 2007, kungiyar ta shiga yajin aiki don nuna rashin amincewa da yanayin aiki a ma'adinan Afirka ta Kudu. Yajin aikin ya samo asali ne daga hauhawar mutuwar ma'aikata daga 2006 zuwa 2007, duk da shirin gwamnati a watan Oktoba don rage mutuwar. Kasa da kashi 5% na ma'aikatan ma'adinai sun zo aiki a wannan rana.
=== Yunkurin yajin aiki na 2012 ===
[[File:COSATU_rally.JPG|left|thumb|Takardar NUM tana kira ga babban taro a kusa da Matlosana.]]
A ranar 10 ga watan Agustan shekara ta 2012, dubban mambobin NUM sun fara jerin yajin aiki a ma'adinan Lonmin na Marikana da ke da alaƙa da buƙatun kara albashi. Kashegari, shugabannin NUM sun yi zargin sun bude wuta a kan mambobin NUM da ke tafiya zuwa ofisoshin su don neman tallafi daga ƙungiyarsu - abin da ya faru yanzu ya zama abin tashin hankali na farko a lokacin yajin aikin. An ce a cikin kafofin watsa labarai cewa kisan ma'aikatan hakar ma'adinai biyu ya kasance babban dalilin rushewar amincewa a cikin ƙungiyar tsakanin ma'aikata. A cikin gabatarwar ga Hukumar Farlam, NUM ta ce an tabbatar da cewa an yi amfani da karfi mai kisa a wannan rana.
An kiyasta cewa tsakanin 12 da 14 ga watan Agusta kimanin mutane tara (akalla ma'aikata hudu, jami'an 'yan sanda biyu da masu tsaro biyu) an kashe su a yankin da ke kusa da Marikana - kodayake akwai rahotanni masu rikitarwa game da wanda ya kashe a lokacin waɗannan kwanakin.
A ranar 16 ga watan Agusta, 'yan sanda sun bude wuta a kan wani rukuni na masu hakar ma'adinai da suka taru a kan tudu kusa da Nkaneng, akalla mutane 34 ne suka mutu a Marikana, 78 sun ji rauni kuma an kama 259. Masu hakar ma'adinai suna ɗauke da machetes kuma sun ki amincewa da bukatar da za a yi wa su kwashe makamai. A cewar [[Majalisar Kungiyar Kwadago ta Afirka ta Kudu|Majalisa]] ta Kungiyar Kwadago ta Afirka ta Kudu, 'yan sanda sun fara amfani da iskar hawaye, bindigogi na ruwa sannan suka yi amfani da "harsashi masu rai". An yi la'akari da kisan kiyashi a ko'ina cikin kafofin watsa labarai tare da 'yan sanda, Lonmin da NUM kanta ana zargin su.
Ru'ya ta Yohanna game da abin da ya faru wanda ya fara da bincike na ilimi sannan ya biyo bayan rahoto na Greg Marinovich ya nuna cewa yawancin kashe-kashen sun faru ne daga kyamara mintuna da yawa bayan an rubuta wasu kashe-kisan a talabijin.
A cewar ''[[New York Times]]'', "Frans Baleni, babban sakatare na National Union of Mineworkers, ya kare 'yan sanda a wata hira da Kaya FM, tashar rediyo" yana cewa "' yan sanda sun yi haƙuri, amma waɗannan mutane suna da makamai masu haɗari sosai".<ref>[https://www.nytimes.com/2012/08/17/world/africa/south-african-police-fire-on-striking-miners.html?_r=1 Mine Strike Mayhem Stuns South Africa as Police Open Fire], Lydia Polgreen, ''The New York Times'', 16 August 2012</ref>
Harbin ya kasance daya daga cikin mafi munin da hukumomin Afirka ta Kudu suka yi tun ƙarshen zamanin wariyar launin fata a Afirka ta Kudu. Baleni da sauran jami'an NUM sun kuma zargi 'dakarun uku' da kasancewa a bayan yajin aikin Marikana.<ref>[http://dailymaverick.co.za/opinionista/2012-10-12-marikana-prequel-num-and-the-murders-that-started-it-all Marikana prequel: NUM and the murders that started it all], Jared Sacks, ''Daily Maverick'', 12 October 2012</ref><ref>[http://mg.co.za/article/2012-08-23-activists-decry-talk-of-third-force-at-marikan Activists decry talk of third force at Marikana]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Mail & Guardian'', 24 August 2012</ref>
== Rashin goyon baya ==
An yi jayayya cewa an yi fice daga NUM.<ref>[http://www.miningmx.com/page/opinion/columnists/1598486-Ramaphosa-can-t-stop-exodus-from-the-NUM#.UZTAbKIyZvI Ramaphosa can't stop exodus from the NUM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921150440/http://www.miningmx.com/page/opinion/columnists/1598486-Ramaphosa-can-t-stop-exodus-from-the-NUM#.UZTAbKIyZvI |date=2015-09-21 }}, Jan de Lange, ''Mining MX'', 6 May 2013,</ref> A cewar Mai Shari'a Malala, a rubuce a cikin ''The Guardian'', "NUM ta rasa duk abin da za a iya gaskatawa kuma tana zubar da jini. Sakataren da aka riga aka biya shi, Baleni, an ba shi karin albashi sama da 40% a shekarar da ta gabata kuma jimlar albashi ya fi R105 000 a wata. Shugabannin NUM sun ki fita daga motocin 'yan sanda don yin magana da ma'aikata.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/aug/17/marikana-action-strike-poor-state-haves The Marikana action is a strike by the poor against the state and the haves], Justice Malala, ''The Guardian'', 17 August 2012</ref> Wasu kuma sun yi jayayya cewa lambobin membobin NUM sun karu kuma, yanzu, sakamakon yajin aiki a Arewa maso Yamma, membobinta na iya tsayawa a kusa da 150,000.<ref>[http://dailymaverick.co.za/article/2012-10-24-a-num-sized-headache-and-no-one-else-to-blame A NUM sized headache and no one else to blame], Mandy de Waal, ''The Daily Maverick'', 24 October 2012</ref>
Wasu sun yaba da kungiyar. Wani edita a cikin Kasuwancin Kasuwanci ya ce "NUM shine mai tunani, wanda ake la'akari da zuciyar ƙungiyar a nan... Yana godiya da kuma darajar masu zaman kansu da kamfanoni masu karfi. "<ref>[http://www.bdlive.co.za/opinion/editorials/2012/08/17/editorial-a-failure-of-our-society-on-many-levels A failure of our society on many levels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820231151/http://www.bdlive.co.za/opinion/editorials/2012/08/17/editorial-a-failure-of-our-society-on-many-levels |date=2012-08-20 }}, Editorial, ''Business Day'', 17 August 2012</ref>
Kungiyar masu adawa da kungiyar ma'aikata da gine-gine (AMCU) ta karu da mambobi tun bayan harbe-harbe na Marikana kuma yanzu tana wakiltar sama da 40% na ma'aikata a Amplats da 70% a Lonmin.
== Jagoranci ==
=== Sakatare Janar ===
: 1982: [[Cyril Ramaphosa]]
: 1991: Kgalema Motlanthe
: 1998: Gwede Mantashe
: 2006: Frans Baleni
: 2015: [[David Sipunzi]]
: 2022: [[William Mabapa]]
=== Shugabannin ===
: 1982: James Motlatsi
: 2000: Senzeni Zokwana
: 2014: [[Piet Matosa]]
: 2018: [[Joseph Montisetse]]
: 2022: [[Daniel Balepile]]
== Ƙarin karantawa ==
* {{Cite book|last=International Centre for Trade Union Rights}}
== Bayanan da aka yi amfani da su ==
== Haɗin waje ==
* Shafin yanar gizon [http://www.num.org.za/ NUM].
[[Category:Afrika]]
[[Category:Ƙungiyoyin kasuwanci a Afrika]]
[[Category:Ƙungiyoyin kasuwanci]]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7p56ofujabzwyx9ul3ibsrz3tp01mlj
Bertha Kreidmann
0
51470
968717
825763
2026-10-17T16:04:06Z
M Bash Ne
12403
/* Nassoshi */
968717
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{hujja}}
'''Rabbinowicz-Kreidmann''' Yiddish;ya mutu Mayu 16,1871) mawaƙin [[Ibrananci]] ne kuma marubucin wasiƙa.{{R|Remy, Nahida (1895). The Jewish Woman. Translated by Mannheimer, Louise. Cincinnati: C. J. Krehbiel & Company. pp. 170–171}}
Mahaifinta,Moshe Aharon Kreidmann,mutum ne mai ilimi daga Iași wanda ya karfafa ayyukan ’yarsa.{{R|kayserling}} Ta koma [[Vienna]] bayan aurenta da Baruch Rabbinowicz,wanda ke karatun likitanci a can.{{R|cohen-feiner}} Ba ta zauna cikin jin daɗi da mijinta ba kuma ta fada cikin damuwa,wanda a ƙarshe ya kai ta ga kashe kanta tana da shekara 22.{{R|ivrianokhi_1871}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{Reflist|refs=
<ref name=kayserling>{{cite book|title=Die jüdischen Frauen in der Geschichte, Literatur und Kuns|first=Meyer|last=Kayserling|publisher=Brockhaus|date=1879|location=Leipzig|language=de|pages=312–313|url=https://books.google.com/books?id=9kcLAAAAIAAJ&pg=PA312}}</ref>
<ref name=remy>{{cite book|first=Nahida|last=Remy|author-link=Nahida Ruth Lazarus|translator-first=Louise|translator-last=Mannheimer|title=The Jewish Woman|location=Cincinnati|date=1895|pages=170–171|publisher=C. J. Krehbiel & Company|url=https://books.google.com/books?id=KoU6AQAAMAAJ&pg=PA170}}</ref>
<ref name=cohen-feiner>{{cite book|title=Ḳol ʻalmah ʻIvriyah : kitve nashim maśkilot ba-meʼah ha-teshaʻ-ʻeśreh|language=he|first1=Tova|last1=Cohen|first2=Shmuel|last2=Feiner|date=2006|location=Tel Aviv|publisher=Hotsaʼat ha-Ḳibuts ha-meʼuḥad|pages=110–113}}</ref>
<ref name=ivrianokhi_1871>{{cite journal|first=Y.|last=Kurtzman|title=מאלדויא וואלאכייא|language=he|journal=ʻIvri Anokhi|date=12 May 1871|volume=7|issue=30|location=Brody|url=https://www.nli.org.il/en/newspapers/iva/1871/05/12/01/article/8/?e=-------en-20--1--img-txIN%7ctxTI--------------1|access-date=11 June 2023|archive-date=12 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312205807/https://www.nli.org.il/en/newspapers/iva/1871/05/12/01/article/8/?e=-------en-20--1--img-txIN%7CtxTI--------------1|url-status=dead}}</ref>
}}
9aa8iwr3mg5prdt2ctwwkyh7ifpg2lu
Kingsley Ogoro
0
54253
968640
968458
2026-10-17T14:37:20Z
Baby juuu
38856
/* Early life */
968640
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Kingsley Eloho Ogoro (born August 29, 1965), is a Nigerian film director, screenwriter, music producer and former dancer. He is best known for the 2003 film Osuofia in London starring Nkem Owoh, and has since worked mainly as a producer and director in the Nollywood film industry.
== Early life ==
Ogoro attended the [[Jami'ar Usmanu Ɗanfodiyo|University of Sokoto]] where he studied Banking & Finance, graduating in (1988), but remained interested in music despite his parents' disapproval. Prior to his university education, he reached the John Player Disco Dancing Championships finals, after which he began focusing on a music career as a producer.<ref>{{Cite web |title=My Parents Forced Me To School |url=https://www.modernghana.com/nollywood/1556/my-parents-forced-me-to-schoolkingsley-ogoro.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120010953/https://www.modernghana.com/nollywood/1556/my-parents-forced-me-to-schoolkingsley-ogoro.html |archive-date=2022-11-20 |access-date=2022-11-20}}</ref>
== Personal life ==
The site is served by a main road, so the two structures will be linked via an underground arcade. The tower consists of three cylindrical concrete pillar-like structures varying in height and linked together near the tower's first peak using a disc-shaped section that is intended to house in its two floors an observation deck and a viewing restaurant. Around the pillars of the tower, three transparent stainless steel wings wrap around the base of the tower and gradually open outwards in a fan-like fashion as they extend up the height of the tower
== Filmography ==
=== As producer ===
* ''The Widow'' (2005)
* ''[[Across the Niger]]'' (2004)
* ''[[Osuofia in London]] 2'' (2004)
* ''Veno'' (2004)
* ''Dangerous Babe'' (2003)
* ''[[Osuofia in London]]'' (2003)
=== As director ===
* ''The Widow'' (2005)
* ''Osuofia in London 2'' (2004)
* ''Veno'' (2004)
* ''[[Osuofia in London]]'' (2003)
* ''The Return'' (2003)
=== As screenwriter ===
* ''The Widow'' (2005)
* ''Osuofia in London 2'' (2004)
* ''Osuofia in London'' (2003)
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1965]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
bne2rtqqew0x3l5y6ci00u2zmm0ncnb
Tish Cohen
0
57511
968730
798696
2026-10-17T17:26:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968730
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Christian Cynosure Vol 56 No 12 1924-04.pdf|thumb|Tish Cohen]]
'''Tish Cohen'''(an haife shi Disamba 1,1963, a Toronto)marubuci ɗan Kanada ne.
== Rayuwar farko ==
An haife shi a [[Toronto]],Cohen ya shafe yawancin yarinta a [[Montréal|Montreal]],amma ya shafe shekarunta na samartaka tare da mahaifinta yana farawa a cikin digiri na 7 a makarantar sakandare a Orange County, California(The OC).<ref name="Archer 2007">Bert Archer: [https://www.theglobeandmail.com/arts/the-lucrative-business-of-speedwriting/article20397772/ ''The lucrative business of speedwriting''], [[The Globe and Mail]], May 21, 2007</ref> <ref>[https://torontosun.com/2013/09/19/celebrity-spaces-tish-cohen Celebrity Spaces: Tish Cohen], [[Toronto Sun]], September 19, 2013: „until seventh grade and then moved to California for high school"</ref> <ref>Cecily Ross: [https://nationalpost.com/afterword/book-review-the-truth-about-delilah-blue-by-tish-cohen/ ''Book Review: The Truth About Delilah Blue, by Tish Cohen''], nationalpost.com, July 24, 2010: "Like her creation, the author was raised in California by a single father."</ref>
== Sana'a ==
Tish Cohen ta kammala karatunta a Makarantar Gudanarwa ta Ted Rogers na Jami'ar Metropolitan a 1988.<ref>[https://www.torontomu.ca/alumni/events/alumni-achievement-awards/recipients/tish-cohen/ ''Tish Cohen''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220175729/https://www.torontomu.ca/alumni/events/alumni-achievement-awards/recipients/tish-cohen/ |date=2023-02-20 }}, .torontomu.ca</ref>Kafin aikinta na rubuce-rubuce,Cohen ta yi aiki a matsayin mai siyar da kafofin watsa labarai a wata hukumar talla,manajan gallery,mai zane,mai karantawa,mai zanen ado da edita.<ref>[http://fromyourdesks.com/2010/08/16/tish-cohen/ Tish Cohen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230924181723/https://fromyourdesks.com/2010/08/16/tish-cohen/ |date=2023-09-24 }}, fromyourdesks.com, August 16, 2010</ref> <ref name="kates">Kathryn Kates: [https://www.thestar.com/news/2007/09/01/a_flair_for_fiction_reallife_decor.html ''A flair for fiction, real-life decor: Tish Cohen will soon see her novel Town House made into a movie by a production company headed by Ridley Scott, director of films such as Gladiator, Alien and Blade Runner.''], [[Toronto Star]], September 1, 2007</ref>
== Rubutu ==
Cohen sananne ne don rubuta saurin sauri.<ref name="Archer 2007"/>Littafin'ya'yanta ''The Invisible Rules of the Zoë Lama'' ya zama mai siyarwa a Kanada a cikin 2007.''Gidan gidanta'' na novel ya kasance ɗan wasan ƙarshe na 2008 don Kyautar Kyautar Rubutun Commonwealth' Mafi kyawun Littafin Farko(yankin Kanada da yankin Caribbean).<ref>[https://www.bookreporter.com/authors/tish-cohen ''Tish Cohen, Biography''], bookreporter.com</ref> <ref>[https://www.cbc.ca/news/entertainment/ondaatje-among-canadians-vying-for-commonwealth-writers-prize-1.755905 ''Entertainment: Ondaatje among Canadians vying for Commonwealth Writers' Prize''], [[CBC.ca]], Februar 14, 2008</ref>Hakkin yin ta novel ''Town House'' a cikin wani fim da aka saya da Ridley Scott ta fim samar kamfanin da kuma zabi ta Fox 2000 a 2005.<ref name="kates"/> <ref>Vit Wagner: [https://www.thestar.com/entertainment/2007/08/19/author_ready_to_bring_her_book_to_the_big_screen.html ''Author ready to bring her book to the big screen: Tish Cohen has had loads of time to imagine a dream cast for the movie version of her popular debut novel Town House.''], [[Toronto Star]], August 19, 2007: "Fox 2000 optioned the book back in 2005, even before a publisher picked it up."</ref>An kuma fassara shi zuwa Jamusanci da Italiyanci kuma an buga shi azaman ''Super Agoraphobietherapie'' a Jamus a Luchterhand Literaturverlag a 2009. Kirkus Reviews da aka dangana ga labari "wani taurari na haruffa waɗanda wawanci ya sa dangin Little Miss Sunshine su yi kama da Ozzie da Harriet." .<ref>[https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/tish-cohen/town-house/ ''Town House''], [[kirkusreviews.com]], March 1, 2007, published online May 20, 2010</ref>Mawallafa Weekly sun soki shirin a matsayin"tsari",amma kuma sun siffanta littafin a matsayin"rubuce mai ban tsoro". <ref>[https://www.publishersweekly.com/978-0-06-113131-8 ''Town House''], [[Publishers Weekly]], May 2007</ref>The Globe and Mail sun yi bitar littafin kamar haka:"Akwai fiye da fara'a da ban sha'awa a cikin haruffan Cohen ya ƙirƙira." Ya kwatanta shi da Alexander McCall Smith's 44 Scotland Street:"Cohen's Lucie dan Arewacin Amurka kusa da dangin McCall Smith's Bertie"kuma ya yaba da wannan a matsayin"nasara mai ban mamaki a kanta".<ref>T. F. Rigelhof: [https://www.theglobeandmail.com/arts/the-power-of-art-times-three/article723372/ ''The power of art, times three''], [[The Globe and Mail]], May 26, 2007</ref>Tauraruwar Toronto ta ba da shawarar littafin a matsayin ɗaya daga cikin litattafai guda huɗu na yanzu don zafi zafi kuma ya bayyana shi a matsayin"labari mai ban dariya game da abin ban dariya wanda rayuwarsa ta fara bayyana."<ref>[https://www.thestar.com/entertainment/2007/06/24/hot_summer_reading_tips.html ''Hot summer reading tips: Current Beach Reads''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220223818/https://www.thestar.com/entertainment/2007/06/24/hot_summer_reading_tips.html |date=2023-02-20 }}, Toronto Star, Juni 24, 2007</ref>
Littafin labari ''Inside Out Girl'' ya kasance mai siyar da Globe da Mail a cikin 2009. <ref>[https://www.thedebutanteball.com/news-flash-february-8/ ''News Flash, February 8, Inside Out Girl''] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, thedebutanteball.com, February 8, 2009</ref>Allison Burnett ya rattaba hannu kan wata yarjejeniya don daidaita littafin ''Inside Out Girl'' zuwa fim a watan Agusta 2009. <ref>Cat Parker [https://movieweb.com/allison-burnett-set-for-inside-out-girl/ ''Allison Burnett Set for Inside Out Girl: Adapting Tish Cohen's novel centered on a romance between single parents.''], movieweb.com, August 26, 2009</ref>
Littafin labari ''Gaskiya Game da Delilah Blue'',wanda ke hulɗa da wata budurwa tare da tsohon uba tare da [[cutar Alzheimer]] da mahaifiyar da ba ta nan,an ba da shawarar a matsayin ɗaya daga cikin 10 lokacin rani da Vit Wagner na Toronto Star ya karanta a 2010.<ref>Vit Wagner: [https://www.thestar.com/entertainment/books/2010/06/25/summer_reads.html ''Summer reads: 10 books worth a read this summer''], Toronto Star, June 25, 2010</ref> Cynthia MacDonald ta sake nazarin wannan labari don The Globe and Mail a watan Yuni 2010 kuma ta dauke shi a matsayin"kyakkyawan karatun rairayin bakin teku na farko". <ref>Cynthia MacDonald: [https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/review-the-truth-about-delilah-blue-by-tish-cohen/article1374458/ ''Review: The Truth About Delilah Blue by Tish Cohen''], [[The Globe and Mail]], June 11, 2010</ref>
Don littafin Tish Cohen na"Mala'ikan Bincike",wanda batunsa shine tallafi,<ref>Rosemary Counter: [https://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/book-reviews/tish-cohens-new-novel-an-accomplished-look-at-adoption/article13025278/ ''BOOK REVIEW: Tish Cohen’s new novel an accomplished look at adoption''], theglobeandmail.com, Juli 5, 2013</ref> National Post ya danganta"basirar ba da labari"ga marubucin a watan Yuni 2013. <ref>[https://nationalpost.com/entertainment/books/book-reviews/book-review-the-search-angel-by-tish-cohen ''Book Review: The Search Angel, by Tish Cohen''], nationalpost.com, June 21, 2013</ref>
Cohen da Barbara Fogler sun rubuta wasan kwaikwayo na Sheila McCarthys gajeren fim ''Russet Season'' wanda aka fara a Toronto Yahudawa Film Festival a 2017. <ref>[https://tjff.com/media/tjff_2017_programme.pdf RUSSET SEASON, CANADA 2016, 9 MIN, DIRECTOR: SHEILA MCCARTH]. PDF, p. 46 at tjff.com</ref> <ref>[https://vimeo.com/172104941/credits Russet Season, Credits], [[Vimeo]]</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Cohen ya auri lauya kuma yana da 'ya'ya biyu.<ref name="kates"/>
=== Littattafai ===
* 2007:Gidan Gari,Harper Perennial, New York,
** 2009:Tish Cohen:Super Agoraphobietherapie,2009, Luchterhand-Literaturverlag, (wanda Martin Ruben Becker ya fassara zuwa Jamusanci)
* 2008:Inside Out Girl,Harper Perennial,New York,
* 2010:Gaskiya Game da Delilah Blue, Harper Perennial,New York,
* 2013:''The Search Angel'', HarperCollins,New York,
* 2019:''Lokacin bazara Mun Rasa ta'' aka ''Little Green'',Littattafan Gallery, New York,
=== Children's books ===
* 2007:Dokokin Ganuwa na Zoë Lama, Littattafan Yara na Dutton,
* 2008:Zoë Lama Daya Daya, Littattafan Yara Dutton,
* 2009:Ƙarya Baƙar fata,Egmont,New York,
* 2011:Switch,Egmont,New York,
== Nassoshi ==
<references responsive="1"></references>
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://www.harpercollins.com/blogs/authors/tish-cohen Tish Cohen]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} a HarperCollins
* {{IMDb name|2720507}}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
fje5bsbroizuf272tw8dcqblly0kcef
Dufuna kwalekwale
0
58443
968642
968362
2026-10-17T14:38:40Z
Baby juuu
38856
968642
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kwale kwalen Dufuna''' shine Kwalen kwale na biyu mafi tsufa da aka sani a duniya. Wani sassaƙaƙƙen kwale kwale daga kututturen itace da aka gano a shekarar alif 1987 ta hannun wani makiyayi Bafulatani, a ƴan kilomitoci daga ƙauyen Dufuna, a Ƙaramar Hukumar [[Fune]], kusa da [[Kogin Komadugu Gana]], a Jihar [[Yobe]], [[Najeriya]].<ref>{{cite journal |last1=Garba |first1=Abubakar |date=1996 |title=The architecture and chemistry of a dug-out: the Dufuna Canoe in ethno-archaeological perspective |s2cid=207909025 |url=http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/oai/container/index/docId/1859 |journal=Berichte des Sonderforschungsbereichs |volume=268 |issue=8 |page=193}}</ref> Binciken shekarun wani samfurin gawayi da aka samu kusa da wurin, ta hanyar amfani da hanyar auna shekarun radiocarbon, ya nuna cewa kwalen tana da shekaru tsakanin 8,500 zuwa 8,000, lamarin da ya danganta wurin da [[Tafkin Chadi]].<ref>{{cite journal |last1=Gumnior |first1=Maren |last2=Thiemeyer |first2=Heinrich |title=Holocene fluvial dynamics in the NE Nigerian Savanna |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618203000144 |journal=Quaternary International |date=2003 |volume=111 |page=54 |doi=10.1016/s1040-6182(03)00014-4 |s2cid=128422267|url-access=subscription }}</ref> Tsawon kwalen ya kai {{convert|8.4|m}}, yayin da tsayinta a wuri mafi tsawo ya kai {{convert|0.5|m}}.<ref name="Breunig" /> A halin yanzu, tana cikin [[Damaturu]], Najeriya.<ref name=trillo/>
==Tarihi da asali==
An gano kwalen Dufuna a ƙauyen [[Dufuna]], wanda yake tsakanin [[Potiskum]] da [[Gashua]], a Jihar [[Yobe]].<ref name="ADE01">{{Cite journal |last=Adewumi |first=Afolasade A |date=2014 |title=Dufuna Canoe Find: Birthing the Underwatercultural Heritage In Nigeria |url=https://www.academia.edu/35514815 |journal=University of Ibadan Journal of Public and International Law |volume=4 |pages=1–12}}</ref>{{rp|5}} A ranar 4 ga Mayu, 1987, Mallam Ya'u, wani makiyayin shanu na Fulani, yana haƙa rijiya lokacin da ya bugi wani abu mai tauri a zurfin {{convert|4.5|m}}.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Ya sanar da shugaban ƙauyensu game da abin da ya gano.<ref name=ADE01/>{{rp|5}}
A shekarun 1989 da 1990, Jami'ar [[Jami'ar Maiduguri|Maiduguri]] ta gudanar da bincike na farko a wurin domin tabbatar da ko abin da aka gano kwale ce, tare da ɗaukar samfuran itacen domin tantance shekarunsa ta hanyar radiocarbon.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Daga baya, wani aikin bincike na haɗin gwiwa da Farfesa Peter Breunig da Garba Abubakar suka jagoranta, wanda [[Jami'ar Goethe Frankfurt|Jami'ar Frankfurt]] da Jami'ar Maiduguri suka ɗauki nauyinsa, ya sake komawa wurin. An sake ɗaukar wasu samfuran itacen, sannan dakunan gwaje-gwaje biyu na Jamus suka tantance shekarunsu.<ref name=ADE01/>{{rp|5}}
A shekarar 1994, wani tawagar masu binciken kayan tarihi daga [[Jamus]] da Najeriya ta haƙo kwalen daga ƙasa. Ma'aikata hamsin sun ɗauki makonni biyu suna tono ta, kuma an gano cewa tsawonta ya kai {{convert|8.4|m}}, faɗinta {{convert|50|cm}}, sannan kaurinta santimita 5 ne.<ref name=ADE01/>{{rp|5–6}} An gano kwalen tana cikin ƙasa mai cike da ruwa, tana kwance a kan shimfiɗar yashi, tare da ɗigon laka tsakanin ta da saman ƙasa. Wannan ya kare ta daga iskar oxygen.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Binciken kwalen ya nuna cewa an ƙera gabanta da bayanta cikin ƙwarewa, har suka zama masu kaifi. An yi aikin ne ta amfani da "kayan aikin sassaka masu kama da gatari da ƙananan gatari masu kaifi a ɓangarori biyu, masu kama da kayan aikin zamanin duwatsu ƙanana".<ref name=ADE01/>{{rp|8}} Farfesa Breunig ya bayyana cewa ƙwarewar da aka nuna wajen ƙera kwalen tana nuni da dogon ci gaban fasahar ƙera kwale-kwale, kuma kwalen ba sabon salo ba ce a lokacin da aka ƙera ta.<ref name=ADE01/>{{rp|9}} A wani bincike da ƙungiyar masana kimiyya ta Amurka ta gudanar a shekarar 2015, sun gano cewa girman [[Tafkin Chadi]] ya ragu da kashi 95 cikin ɗari a cikin shekaru arba'in. Saboda haka, ana iya ɗauka cewa yankin da ƙauyen Dufuna yake a yau ya kasance wani ɓangare na filin da ruwan tafkin ke ambaliya a zamanin da.<ref name=ADE01/>{{rp|6–7}}
An tantance shekarun kwalen ta hanyar radiocarbon aƙalla sau biyu. Sakamakon ya nuna cewa an ƙera ta tsakanin shekarar 6556 zuwa 6388 kafin haihuwar Annabi Isa, da kuma tsakanin shekarar 6164 zuwa 6005 kafin haihuwar Annabi Isa.<ref name="Breunig">{{cite journal |last1=Breunig |first1=Peter |last2=Neumann |first2=Katharina |last3=Van Neer |first3=Wim |title=New research on the Holocene settlement and environment of the Chad Basin in Nigeria |url=https://www.academia.edu/6747300 |journal=African Archaeological Review |date=1996 |volume=13 |issue=2 |pages=116–117 |doi=10.1007/BF01956304 |jstor=25130590 |s2cid=162196033}}</ref> Wannan ya sa ta zama kwale mafi tsufa da aka sani a Afirka, kuma ta biyu mafi tsufa a duniya bayan [[Kwalen Pesse]].<ref name="Breunig" /><ref name=trillo>{{cite book |author=Richard Trillo |title=The Rough Guide to West Africa |chapter-url=https://books.google.com/books?id=TL1q6BiISt8C&pg=PT2640 |date=16 June 2008 |publisher=Rough Guides |isbn=978-1-4053-8070-6 |pages=Unnumbered |chapter=Nigeria Part 3:14.5 the north and northeast Maiduguri}}</ref> Wataƙila an ƙera ta ne bisa wata tsohuwar al'adar ƙera kwale-kwale, kuma ana amfani da ita wajen kamun kifi a [[Kogin Komadugu Gana]].<ref name="Breunig" /> Mai yiwuwa mutanen da suka ƙera ta sun fito ne daga wata al'umma da ta zauna a wani yanki da ya taso daga yammacin [[Sahara]] zuwa [[Kogin Nilu]] a tsakiyar [[Sudan]], har zuwa arewacin [[Kenya]].<ref name="Breunig" />
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Tarihi]]
[[Rukuni:Jihar Yobe]]
de9u4dx49bm5st60918vyjifs2crhx7
968643
968642
2026-10-17T14:39:12Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi da asali */
968643
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kwale kwalen Dufuna''' shine Kwalen kwale na biyu mafi tsufa da aka sani a duniya. Wani sassaƙaƙƙen kwale kwale daga kututturen itace da aka gano a shekarar alif 1987 ta hannun wani makiyayi Bafulatani, a ƴan kilomitoci daga ƙauyen Dufuna, a Ƙaramar Hukumar [[Fune]], kusa da [[Kogin Komadugu Gana]], a Jihar [[Yobe]], [[Najeriya]].<ref>{{cite journal |last1=Garba |first1=Abubakar |date=1996 |title=The architecture and chemistry of a dug-out: the Dufuna Canoe in ethno-archaeological perspective |s2cid=207909025 |url=http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/oai/container/index/docId/1859 |journal=Berichte des Sonderforschungsbereichs |volume=268 |issue=8 |page=193}}</ref> Binciken shekarun wani samfurin gawayi da aka samu kusa da wurin, ta hanyar amfani da hanyar auna shekarun radiocarbon, ya nuna cewa kwalen tana da shekaru tsakanin 8,500 zuwa 8,000, lamarin da ya danganta wurin da [[Tafkin Chadi]].<ref>{{cite journal |last1=Gumnior |first1=Maren |last2=Thiemeyer |first2=Heinrich |title=Holocene fluvial dynamics in the NE Nigerian Savanna |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618203000144 |journal=Quaternary International |date=2003 |volume=111 |page=54 |doi=10.1016/s1040-6182(03)00014-4 |s2cid=128422267|url-access=subscription }}</ref> Tsawon kwalen ya kai {{convert|8.4|m}}, yayin da tsayinta a wuri mafi tsawo ya kai {{convert|0.5|m}}.<ref name="Breunig" /> A halin yanzu, tana cikin [[Damaturu]], Najeriya.<ref name=trillo/>
==Tarihi da asali==
An gano kwalen Dufuna a ƙauyen [[Dufuna]], wanda yake tsakanin [[Potiskum]] da [[Gashua]], a Jihar [[Yobe]].<ref name="ADE01">{{Cite journal |last=Adewumi |first=Afolasade A |date=2014 |title=Dufuna Canoe Find: Birthing the Underwatercultural Heritage In Nigeria |url=https://www.academia.edu/35514815 |journal=University of Ibadan Journal of Public and International Law |volume=4 |pages=1–12}}</ref>{{rp|5}} A ranar 4 ga watan Mayu, 1987, Mallam Ya'u, wani makiyayin shanu na Fulani, yana haƙa rijiya lokacin da ya bugi wani abu mai tauri a zurfin {{convert|4.5|m}}.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Ya sanar da shugaban ƙauyensu game da abin da ya gano.<ref name=ADE01/>{{rp|5}}
A shekarun 1989 da 1990, Jami'ar [[Jami'ar Maiduguri|Maiduguri]] ta gudanar da bincike na farko a wurin domin tabbatar da ko abin da aka gano kwale ce, tare da ɗaukar samfuran itacen domin tantance shekarunsa ta hanyar radiocarbon.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Daga baya, wani aikin bincike na haɗin gwiwa da Farfesa Peter Breunig da Garba Abubakar suka jagoranta, wanda [[Jami'ar Goethe Frankfurt|Jami'ar Frankfurt]] da Jami'ar Maiduguri suka ɗauki nauyinsa, ya sake komawa wurin. An sake ɗaukar wasu samfuran itacen, sannan dakunan gwaje-gwaje biyu na Jamus suka tantance shekarunsu.<ref name=ADE01/>{{rp|5}}
A shekarar 1994, wani tawagar masu binciken kayan tarihi daga [[Jamus]] da Najeriya ta haƙo kwalen daga ƙasa. Ma'aikata hamsin sun ɗauki makonni biyu suna tono ta, kuma an gano cewa tsawonta ya kai {{convert|8.4|m}}, faɗinta {{convert|50|cm}}, sannan kaurinta santimita 5 ne.<ref name=ADE01/>{{rp|5–6}} An gano kwalen tana cikin ƙasa mai cike da ruwa, tana kwance a kan shimfiɗar yashi, tare da ɗigon laka tsakanin ta da saman ƙasa. Wannan ya kare ta daga iskar oxygen.<ref name=ADE01/>{{rp|5}} Binciken kwalen ya nuna cewa an ƙera gabanta da bayanta cikin ƙwarewa, har suka zama masu kaifi. An yi aikin ne ta amfani da "kayan aikin sassaka masu kama da gatari da ƙananan gatari masu kaifi a ɓangarori biyu, masu kama da kayan aikin zamanin duwatsu ƙanana".<ref name=ADE01/>{{rp|8}} Farfesa Breunig ya bayyana cewa ƙwarewar da aka nuna wajen ƙera kwalen tana nuni da dogon ci gaban fasahar ƙera kwale-kwale, kuma kwalen ba sabon salo ba ce a lokacin da aka ƙera ta.<ref name=ADE01/>{{rp|9}} A wani bincike da ƙungiyar masana kimiyya ta Amurka ta gudanar a shekarar 2015, sun gano cewa girman [[Tafkin Chadi]] ya ragu da kashi 95 cikin ɗari a cikin shekaru arba'in. Saboda haka, ana iya ɗauka cewa yankin da ƙauyen Dufuna yake a yau ya kasance wani ɓangare na filin da ruwan tafkin ke ambaliya a zamanin da.<ref name=ADE01/>{{rp|6–7}}
An tantance shekarun kwalen ta hanyar radiocarbon aƙalla sau biyu. Sakamakon ya nuna cewa an ƙera ta tsakanin shekarar 6556 zuwa 6388 kafin haihuwar Annabi Isa, da kuma tsakanin shekarar 6164 zuwa 6005 kafin haihuwar Annabi Isa.<ref name="Breunig">{{cite journal |last1=Breunig |first1=Peter |last2=Neumann |first2=Katharina |last3=Van Neer |first3=Wim |title=New research on the Holocene settlement and environment of the Chad Basin in Nigeria |url=https://www.academia.edu/6747300 |journal=African Archaeological Review |date=1996 |volume=13 |issue=2 |pages=116–117 |doi=10.1007/BF01956304 |jstor=25130590 |s2cid=162196033}}</ref> Wannan ya sa ta zama kwale mafi tsufa da aka sani a Afirka, kuma ta biyu mafi tsufa a duniya bayan [[Kwalen Pesse]].<ref name="Breunig" /><ref name=trillo>{{cite book |author=Richard Trillo |title=The Rough Guide to West Africa |chapter-url=https://books.google.com/books?id=TL1q6BiISt8C&pg=PT2640 |date=16 June 2008 |publisher=Rough Guides |isbn=978-1-4053-8070-6 |pages=Unnumbered |chapter=Nigeria Part 3:14.5 the north and northeast Maiduguri}}</ref> Wataƙila an ƙera ta ne bisa wata tsohuwar al'adar ƙera kwale-kwale, kuma ana amfani da ita wajen kamun kifi a [[Kogin Komadugu Gana]].<ref name="Breunig" /> Mai yiwuwa mutanen da suka ƙera ta sun fito ne daga wata al'umma da ta zauna a wani yanki da ya taso daga yammacin [[Sahara]] zuwa [[Kogin Nilu]] a tsakiyar [[Sudan]], har zuwa arewacin [[Kenya]].<ref name="Breunig" />
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Tarihi]]
[[Rukuni:Jihar Yobe]]
demapov8n7ftdirb2qytr1yiq0rzgrr
Teco Benson
0
61674
968672
967716
2026-10-17T15:18:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968672
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Teco Benson (Fabrairu 28, 1971) darektan fina-finai ne Na Najeriya, marubuci, furodusa, kuma ɗan wasan kwaikwayo. An zabi shi a matsayin Darakta mafi kyau a Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka a 2006 da 2008, kuma ya lashe Darakta na Shekara a Kyautar Nollywood ta 2011. A shekara ta 2012, Shugaba Goodluck Jonathan na Najeriya ya yi masa ado a matsayin memba na Order of the Federal Republic . [1] [2][3]
== Ayyuka ==
Teco ma'aikacin gwamnati ne da ke aiki tare da Hukumar Kare Muhalli ta Jihar Anambra . Ya fara aikinsa a matsayin ɗan wasan kwaikwayo a shekara ta 1994, sannan ya shiga rubuce-rubuce da samar da fim a shekara ta 1995 kafin ya sauya zuwa jagora a shekara ta 1997. A shekara ta 2003, ya yi fim na farko da aka yi a Saliyo mai taken Blood Diamonds . <ref>{{Cite web |title=Teco Benson on IMDb |url=https://www.imdb.com/name/nm2201607/ |access-date=15 March 2014 |publisher=IMDb}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nollywood Personalities: Teco Benson |url=http://www.africafilms.tv/en/personnes/837?PHPSESSID=7g9frm93qjp7gabugpmj1cuqm2 |access-date=15 March 2014 |publisher=Africafilms.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Teco Benson Biography |url=http://www.happenings9ja.com/happenings/posts/entertainment-lifestyle/music-movies/beam-on-nollywood-teco-benson-a-veteran-director |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315172636/http://www.happenings9ja.com/happenings/posts/entertainment-lifestyle/music-movies/beam-on-nollywood-teco-benson-a-veteran-director |archive-date=15 March 2014 |access-date=15 March 2014 |publisher=Happenings9ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=Teco Benson |url=http://www.africanfilmny.org/2013/teco-benson/ |access-date=15 March 2014 |publisher=Africa Film Festival Inc}}</ref><ref>{{Cite web |title=Teco Benson Filmography on iROKOtv |url=http://irokotv.com/director/179/teco-benson |access-date=16 March 2014 |publisher=iROKO Partners Ltd |archive-url=https://web.archive.org/web/20140316122536/http://irokotv.com/director/179/teco-benson |archive-date=16 March 2014 |url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=ADULTERY, FORNICATION NO LONGER A BIG DEAL IN ENTERTAINMENT INDUSTRY –TECO BENSON |url=https://www.thenigerianvoice.com/movie/3862/adultery-fornication-no-longer-a-big-deal-in-entertainment.html |access-date=2025-12-14 |website=Nigerian Voice}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Teco Kirista ne wanda aka sake haifa wanda ya yi aure a shekara ta 2001 tare da yara 3.<ref name=":0" /> Zai iya shirya shinkafa, miya mai zaki, da miya mai kayan lambu.
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
|-
|1996
|''Yarjejeniya'' (marubuci da ɗan wasan kwaikwayo kawai)
|
|-
|1997
|Rashin tausayi (marubuci kawai)
|
|-
|1997
|Water-loo (''Ruwa'' ɗan wasan kwaikwayo)
|-
|1998
|''Rashin jituwa'' (marubuci kawai)
|
|-
|1998
|''Wasan Ruwa''
|
|-
|1998
|Ofishin Jakadancin Kisan kai (marubuci kawai)
|
|-
|1998
|Power to Bind (kuma marubuci da furodusa)
|
|-
|1998
|Scores to Settle (marubuci kawai)
|
|-
|1998
|Magic Money (kuma marubuci da furodusa)
|
|-
|1999
|''Ranar Ƙididdiga''
|
|-
|1999
|''[[End of the Wicked|Ƙarshen Mugun]]'' (kuma marubuci)
|
|-
|1999
|''Laifi Mai Tsarki'' (kuma marubuci da furodusa)
|
|-
|1999
|''Farashin''
|
|-
|1999
|''An la'anta su Daga Ƙarshe''
|
|-
|1999
|The Bastard (kuma marubuci)
|
|-
|2000
|''Ƙayyadadden Ƙayyadaddun''
|
|-
|2000
|Grace to Grass (kuma marubuci da furodusa)
|
|-
|2000
|''Hanyar zuwa Kabari'' (kuma marubuci)
|
|-
|2000
|''Yanayin Gaggawa''
|
|-
|2000
|''Shekaru da aka ɓata''
|
|-
|2001
|''Hasken rana mai zurfi''
|
|-
|2002
|''Ƙarfin Ƙarfi''
|
|-
|2002
|''Wauta ce!'' (kuma mai samarwa)
|
|-
|2002
|An haife shi 2 Ya sha wahala
|
|-
|2002
|''Hanyar zuwa Kabari''
|
|-
|2003
|''Fitarwa ta hanyar haɗari''
|
|-
|2003
|''Ikon Ƙungiya''
|
|-
|2004
|''Diamonds na jini''
|
|-
|2004
|''Alamar Hadari'' (kuma mai samarwa)
|
|-
|2004
|''Yakin Yakin''
|
|-
|2004
|''Yanayin Gaggawa'' 1 da 2
|
|-
|2005
|''Ranar Gafartawa''
|
|-
|2005
|''Aljanu shida''
|
|-
|2006
|''Fashewa''
|
|-
|2006
|''Shiru na Alloli 1 & 2''
|
|-
|2008
|''Aikin zuwa Babu Wuri 1 & 2''
|
|-
|2010
|''Annabi na ƙarya'' (kuma marubuci)
|
|-
|2010
|''Babban Matsi na Jini''
|
|-
|2010
|Dokta Mai Zubbi
|
|-
|2011
|''Brushes Biyu da Jariri''
|
|-
|2013
|''Hadari'' (kuma marubuci)
|
|-
|2015
|''Jinin a cikin Lagoon''
|
|-
|2017
|''Mr & Mrs, Babi na 2''
|
|-
|2018
|''Jinin Ɗaya''
|
|-
|2000
|''Laifin zartarwa''
|
|-
|1999
|''Idanu don Idanu''
|
|-
|
|''Ƙararrawar Ƙarya''
|
|-
|
|''Laifi''
|
|-
|
|''Iku doro''
|
|-
|
|''Mfana Ibagha''
|
|-
|
|''Red Hot''
|
|-
|
|''Sanata''
|
|-
|
|''Tsoro''
|
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin Jaruman Finafinan Najeriya|Jerin 'yan wasan kwaikwayo na Najeriya]]
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
* [[Jerin daraktocin fina-finai na Najeriya]]
== Mnazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
mg2pm0873xxqy2l4nceh7za6264kbwq
Yehor Yarmolyuk
0
64796
968943
903066
2026-10-18T07:11:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968943
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Yehor Yarmolyuk''' (an haifeshi ranar 1 ga watan Maris 2004), wani lokaci ana kiransa Yehor Yarmoliuk, ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Yukren wanda ke taka leda a ƙungiyar Premier League Brentford a matsayin tsakiya. {{Stub}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Haifaffun 2004]]
== Club career ==
=== SC Dnipro-1 ===
Dan wasan tsakiya ne na tsakiya, <ref name="Todos">{{Cite web |last=Todos |first=Andrew |date=27 September 2023 |title=Yehor Yarmolyuk – The Interview: One year at Brentford |url=https://zoryalondonsk.com/2023/09/27/yehor-yarmolyuk-the-interview-one-year-at-brentford/ |access-date=27 September 2023 |website=Zorya Londonsk |language=en |archive-date=27 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927144053/https://zoryalondonsk.com/2023/09/27/yehor-yarmolyuk-the-interview-one-year-at-brentford/ |url-status=dead }}</ref> Yarmolyuk samfurin wasu makarantun wasanni na matasa na Dnipropetrovsk Oblast kuma a watan Mayu shekara ta 2019, yana da shekaru 15, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar Premier League ta Ukraine SC Dnipro-1. <ref>{{Cite web |title=СК Дніпро-1 підписав контракт з 15-річним хавбеком |url=https://football24.ua/sk_dnipro_1_pidpisav_kontrakt_z_15_richnim_havbekom_n534586/ |access-date=17 August 2020 |website=Футбол 24 |language=Ukrainian}}</ref> Ci gabansa ya kasance kamar yadda ya buga wasanni biyu na farko a ƙarshen kakar 2019-20.<ref name="Soccerway">{{Soccerway|659123}}</ref> Bayyanar Yarmolyuk ta biyu ta sanya shi dan wasa na biyu mafi ƙanƙanta da ya fara wasa a tarihin jirgin saman Ukraine,yana da shekaru 16 da kwanaki 140. <ref>{{Cite web |date=21 July 2020 |title=Єгор Ярмолюк – рекордсмен України! |url=https://www.scdnipro1.com.ua/%d1%94%d0%b3%d0%be%d1%80-%d1%8f%d1%80%d0%bc%d0%be%d0%bb%d1%8e%d0%ba-%d1%80%d0%b5%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%b4%d1%81%d0%bc%d0%b5%d0%bd-%d1%83%d0%ba%d1%80%d0%b0%d1%97%d0%bd%d0%b8/ |access-date=14 July 2022 |website=СК Дніпро-1 |language=uk}}</ref> Yarmolyuk ya sanya hannu kan sabon kwangilar shekaru uku a watan Oktoba shekarar 2020.<ref>{{Cite web |date=6 October 2020 |title=Новий контракт з рекордсменом |url=https://www.scdnipro1.com.ua/%d0%bd%d0%be%d0%b2%d0%b8%d0%b9-%d0%ba%d0%be%d0%bd%d1%82%d1%80%d0%b0%d0%ba%d1%82-%d0%b7-%d1%80%d0%b5%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%b4%d1%81%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d0%be%d0%bc/ |access-date=15 July 2022 |website=СК Дніпро-1 |language=uk}}</ref> Ya cigaba dayin karin wasanni 19 a lokacin 2020-21 da 2021-22, kafin a rage kakar wasa ta ƙarshe saboda mamayar Rasha a Ukraine. <ref name="DniproProfile">{{Cite web |title=Єгор Ярмолюк |url=https://www.scdnipro1.com.ua/player/yarmolyuk-yegor-romanovich/ |access-date=14 July 2022 |website=СК Дніпро-1 |language=uk}}</ref><ref name="SignsBrentford">{{Cite web |title=Yehor Yarmoliuk joins Brentford from SC Dnipro-1 |url=https://www.brentfordfc.com/news/2022/july/yehor-yarmoliuk-joins-brentford-from-sc-dnipro-1/ |access-date=14 July 2022 |website=brentfordfc.com |language=en-gb |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714160755/https://www.brentfordfc.com/news/2022/july/yehor-yarmoliuk-joins-brentford-from-sc-dnipro-1/ |archive-date=14 July 2022 |url-status=dead}}</ref> Yarmolyuk ya zira kwallaye guda daya ga kulob din, a gasar cin Kofin Ukraine ta 2-1 na nasarar 32 a kan VPK-Ahro Shevchenkivka a ranar 22 ga watan Satumba shekarata 2021.<ref name="Soccerway" />
p2fibjo8ou8j78p35kwp16jby8nea83
Yaren Czech
0
71756
968840
456841
2026-10-17T21:28:56Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968840
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Gyara mukala}}
'''Czech''' ( /tʃ ɛ k / ; endonym <nowiki></link></nowiki> [ ˈtʃɛʃcɪna ]<nowiki></link></nowiki> ), a tarihi kuma ana kiranta da '''Bohemian''' / ( / b oʊ ˈ hiː miən , ba - / ; {{Refn|{{Citation |last= Jones |first= Daniel |author-link= Daniel Jones (phonetician) |title= English Pronouncing Dictionary |editor= Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |orig-year= 1917 |year= 2003 |isbn= 978-3-12-539683-8 }}}} Latin </link> ), [[Yaren Slavic|harshe ne na Yammacin Slavic]] na [[Harsunan Czech-Slovak|ƙungiyar Czech-Slovak]], an rubuta shi da [[Harafin Latin|rubutun Latin]] . <ref name="brit2" /> Sama da mutane miliyan 10 ke magana, yana aiki a matsayin yaren hukuma na [[Kazech|Jamhuriyar Czech]] . Czech yana da alaƙa da [[Harshen Slovak|Slovak]], har zuwa maƙasudin [[Hankalin juna|fahimtar juna]], da kuma [[Yaren Poland|Yaren mutanen Poland]] zuwa ƙaramin digiri. Czech [[Fusional harshe|harshe ne mai hadewa]] tare da wadataccen tsarin [[Ilimin Halitta (ilimin harshe)|ilimin halittar]] jiki da daidaita [[tsarin kalma]] . Kalmominsa sun sami tasiri sosai daga [[Harshen Latin|Latin]] da [[German language|Jamusanci]] .
Ƙungiya ta Czech-Slovak ta haɓaka a cikin Yammacin Slavic a cikin babban zamani na zamani, kuma daidaitawar Czech da Slovak a cikin yaren Czech-Slovak ya samo asali a farkon zamani. A cikin ƙarshen 18th zuwa tsakiyar 19th karni, ma'aunin rubutu na zamani ya zama an daidaita shi a cikin mahallin Farfaɗowar Ƙasar Czech . Mafi yawan magana da ba daidai ba iri-iri, wanda aka fi sani da Czech Common, ya dogara ne akan yaren [[Prag|Prague]], amma yanzu ana magana da shi azaman interdialect a cikin mafi yawan Bohemia . Yarukan da ake magana a cikin Moravia sun fi bambanta fiye da yarukan Bohemia. Wani sanannen kuskure ya ɗauka cewa yarukan Moravia na gabas sun fi kusa da Slovak fiye da Czech, amma wannan ba daidai ba ne; a haƙiƙa, akasin haka gaskiya ne, kuma wasu yarukan da ke yammacin Slovakia suna baje kolin fasalulluka fiye da daidaitattun Czech fiye da daidaitaccen Slovak. <ref name="rejzek" />
Czech tana da ƙima mai matsakaicin girman jigon waya, wanda ya ƙunshi monophthongs guda goma, diphthongs uku da baƙaƙe 25 (an raba su zuwa nau'ikan "mai wuya", "tsaka-tsaki" da "laushi"). Kalmomi na iya ƙunsar rikitattun gungu na baƙar magana ko rashin wasula gaba ɗaya. Czech yana da haɓakar alveolar trill, wanda aka sani yana faruwa azaman sauti a cikin wasu harsuna kaɗan kawai, wanda grapheme ''ř'' ke wakilta.
== UmarRabewa ==
Harsunan Yammacin Slavic ana magana da su a tsakiyar Turai. An bambanta Czech daga sauran yarukan Slavic na Yamma ta hanyar taƙaitaccen bambance-bambance tsakanin baƙaƙe masu “wuya” da “laushi” (duba [[Czech language#Phonology|phonology]] a ƙasa).
Czech memba ne na reshen Slavic na Yamma na reshen Slavic na dangin harshen Indo-Turai . Wannan reshe ya haɗa da Yaren mutanen Poland, Kashubian, Upper da Lower Sorbian da Slovak . Slovak shine yaren da ya fi kusanci da Czech, sannan yaren Poland da Silesian . <ref name="Sussex 2011 54–56">{{Harvard citation no brackets|Sussex|Cubberley|2011}}</ref>
<ref name="Sussex 2011 54–56">{{Harvard citation no brackets|Sussex|Cubberley|2011}}</ref>
== Tarihi ==
=== Tsakiyar Tsakiya/Tsohuwar Czech ===
[[File:Kralice.jpg|alt=A Gothic-style book with ornate, flowery designs on the cover|left|thumb| Littafi Mai Tsarki na Kralice shine cikakken fassarar Littafi Mai-Tsarki na farko zuwa yaren Czech daga yaren asali. An fara buga kundinsa guda shida tsakanin 1579 da 1593.]]
Kalmar "Tsohuwar Czech" ana amfani da ita ga lokacin da ke gabatowa karni na 16, tare da farkon bayanan babban lokacin na da kuma an lasafta shi da "Tsohon Czech", amma kuma ana amfani da kalmar "Tsohon Czech". Tsohon Slavonic ne ya fara aiwatar da aikin rubutaccen harshe da aka rubuta da Glagolitic, daga baya kuma da [[Harshen Latin|Latin]] da aka rubuta da rubutun Latin.{{Stub}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
2vbp7oqifmyfn461eboo1pb4m51q8c5
968841
968840
2026-10-17T21:29:27Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Harsuna]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968841
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Gyara mukala}}
'''Czech''' ( /tʃ ɛ k / ; endonym <nowiki></link></nowiki> [ ˈtʃɛʃcɪna ]<nowiki></link></nowiki> ), a tarihi kuma ana kiranta da '''Bohemian''' / ( / b oʊ ˈ hiː miən , ba - / ; {{Refn|{{Citation |last= Jones |first= Daniel |author-link= Daniel Jones (phonetician) |title= English Pronouncing Dictionary |editor= Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |orig-year= 1917 |year= 2003 |isbn= 978-3-12-539683-8 }}}} Latin </link> ), [[Yaren Slavic|harshe ne na Yammacin Slavic]] na [[Harsunan Czech-Slovak|ƙungiyar Czech-Slovak]], an rubuta shi da [[Harafin Latin|rubutun Latin]] . <ref name="brit2" /> Sama da mutane miliyan 10 ke magana, yana aiki a matsayin yaren hukuma na [[Kazech|Jamhuriyar Czech]] . Czech yana da alaƙa da [[Harshen Slovak|Slovak]], har zuwa maƙasudin [[Hankalin juna|fahimtar juna]], da kuma [[Yaren Poland|Yaren mutanen Poland]] zuwa ƙaramin digiri. Czech [[Fusional harshe|harshe ne mai hadewa]] tare da wadataccen tsarin [[Ilimin Halitta (ilimin harshe)|ilimin halittar]] jiki da daidaita [[tsarin kalma]] . Kalmominsa sun sami tasiri sosai daga [[Harshen Latin|Latin]] da [[German language|Jamusanci]] .
Ƙungiya ta Czech-Slovak ta haɓaka a cikin Yammacin Slavic a cikin babban zamani na zamani, kuma daidaitawar Czech da Slovak a cikin yaren Czech-Slovak ya samo asali a farkon zamani. A cikin ƙarshen 18th zuwa tsakiyar 19th karni, ma'aunin rubutu na zamani ya zama an daidaita shi a cikin mahallin Farfaɗowar Ƙasar Czech . Mafi yawan magana da ba daidai ba iri-iri, wanda aka fi sani da Czech Common, ya dogara ne akan yaren [[Prag|Prague]], amma yanzu ana magana da shi azaman interdialect a cikin mafi yawan Bohemia . Yarukan da ake magana a cikin Moravia sun fi bambanta fiye da yarukan Bohemia. Wani sanannen kuskure ya ɗauka cewa yarukan Moravia na gabas sun fi kusa da Slovak fiye da Czech, amma wannan ba daidai ba ne; a haƙiƙa, akasin haka gaskiya ne, kuma wasu yarukan da ke yammacin Slovakia suna baje kolin fasalulluka fiye da daidaitattun Czech fiye da daidaitaccen Slovak. <ref name="rejzek" />
Czech tana da ƙima mai matsakaicin girman jigon waya, wanda ya ƙunshi monophthongs guda goma, diphthongs uku da baƙaƙe 25 (an raba su zuwa nau'ikan "mai wuya", "tsaka-tsaki" da "laushi"). Kalmomi na iya ƙunsar rikitattun gungu na baƙar magana ko rashin wasula gaba ɗaya. Czech yana da haɓakar alveolar trill, wanda aka sani yana faruwa azaman sauti a cikin wasu harsuna kaɗan kawai, wanda grapheme ''ř'' ke wakilta.
== UmarRabewa ==
Harsunan Yammacin Slavic ana magana da su a tsakiyar Turai. An bambanta Czech daga sauran yarukan Slavic na Yamma ta hanyar taƙaitaccen bambance-bambance tsakanin baƙaƙe masu “wuya” da “laushi” (duba [[Czech language#Phonology|phonology]] a ƙasa).
Czech memba ne na reshen Slavic na Yamma na reshen Slavic na dangin harshen Indo-Turai . Wannan reshe ya haɗa da Yaren mutanen Poland, Kashubian, Upper da Lower Sorbian da Slovak . Slovak shine yaren da ya fi kusanci da Czech, sannan yaren Poland da Silesian . <ref name="Sussex 2011 54–56">{{Harvard citation no brackets|Sussex|Cubberley|2011}}</ref>
<ref name="Sussex 2011 54–56">{{Harvard citation no brackets|Sussex|Cubberley|2011}}</ref>
== Tarihi ==
=== Tsakiyar Tsakiya/Tsohuwar Czech ===
[[File:Kralice.jpg|alt=A Gothic-style book with ornate, flowery designs on the cover|left|thumb| Littafi Mai Tsarki na Kralice shine cikakken fassarar Littafi Mai-Tsarki na farko zuwa yaren Czech daga yaren asali. An fara buga kundinsa guda shida tsakanin 1579 da 1593.]]
Kalmar "Tsohuwar Czech" ana amfani da ita ga lokacin da ke gabatowa karni na 16, tare da farkon bayanan babban lokacin na da kuma an lasafta shi da "Tsohon Czech", amma kuma ana amfani da kalmar "Tsohon Czech". Tsohon Slavonic ne ya fara aiwatar da aikin rubutaccen harshe da aka rubuta da Glagolitic, daga baya kuma da [[Harshen Latin|Latin]] da aka rubuta da rubutun Latin.{{Stub}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Harsuna]]
5criqrze2xh9ptazfys3er8imn296q2
Nelly (Egyptian entertainer)
0
72177
968811
620996
2026-10-17T21:24:42Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
968811
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Nelly''' Artin Kalfayan''' (Arabic), wanda aka fi sani da sunanta Nelly, 'yar wasan kwaikwayo ce ta Masar, mawaƙa, mai wasan kwaikwayo, mai rawa, mutumin talabijin, kuma mai ba da nishaɗi.
== Tarihin iyali ==
An haifi Nelly a shekara ta 1951 ga dangin Armeniya-Masar a [[Kairo|Alkahira]] . Ita ce ƙaramar 'yar'uwar [[Feyrouz (actress)|Feyrouz]], sanannen yar wasan kwaikwayo, kuma dan uwan [[Lebleba|Lubluba]], wata sananniyar 'yar wasan kwaikwayo ta Masar wacce ta girme ta. Nelly ta auri darektan fim din Masar [https://ar.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D9%81:Hossam_El_Din_Mostafa.jpg&oldid=55442852][./Nelly_(Egyptian_entertainer)#cite_note-:2-1 <span class="mw-reflink-text"><nowiki>[1]</nowiki></span>], kuma daga baya ta yi alkawari da mawaƙa Moody Elemam na ɗan gajeren lokaci. Daga baya ta auri Khaled Barakat (ɗan kasuwa na Masar) kuma ta koma London, sannan daga baya ta sake aure.
== Ayyuka ==
Mahaifinta mai shirya fina-finai ne . [https://elcinema.com/work/1002182/upload] {{Ana bukatan hujja|date=May 2011}}[ana buƙatar ambaton] kuma ta fara aikinta a matsayin yarinya 'yar wasan kwaikwayo, tana bin sawun' yar'uwarta, [[Feyrouz (actress)|Feyrouz (yar wasan kwaikwayo)]] , wacce ta kasance sananniyar yar wasan kwaikwayo a gabanta. Ta fito a fina-finai da yawa a matsayin yarinya الحman ፊልም ,عصافير الجنة ,حتى نلتقي توبة ፊልም ta kuma shiga cikin shirye-shiryen rediyo kuma na farko shi ne Queensland من الع لاو tare da mafi girma Mohammed Abdel Wahab da kuma nasarar wasan kwaikwayo ɗaya tare da Farid Shawqi El [[El dalouaa|Dalouaa]] ,Sunan ta girma a shekarar 1966, tana da shekaru 17, tare da fim na farko wanda ta taka rawar gani, Mahmoud Zulfikar a matsayin Saghiqa". Ɗaya daga cikin rawar da ta fi shahara shi ne rawar da ta taka a cikin "Al Azab Imra'a".
[[File:SalahZulfikar&Nelly_-_52394987924.jpg|thumb|200x200px|Nelly da Salah Zulfikar a cikin Tunawa da Dare na Ƙauna (1973) ]]
Tana <ref>The names of 66 films that Nelly has appeared in are listed in Arabic under the heading السيرة الذاتية at [http://www.fnoonarabia.com/artists_archieve/artistdetail.aspx?id=269 fnoonarabia.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306025021/http://www.fnoonarabia.com/artists_archieve/artistdetail.aspx?id=269 |date=2009-03-06 }}.</ref> fina-finai sama da 60 da ta samu. Yawancin waɗannan sune kiɗa, ko fina-finai tare da zaren makirci da wasan kwaikwayo wanda aka nuna shi lokaci-lokaci tare da waƙa da rawa. Yawancin su suna da ruhun ban dariya. Nelly yi aiki a fina-finai bakwai tare da Salah Zulfikar, kuma ta yi aiki ne a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na melodrama, mafi mahimmanci "Bardis" da "Ad Dawwama".
=== Fawazir Nelly ===
Daga cikin ayyukanta na fasaha, Nelly an fi saninta a duk faɗin Larabawa don ''"Fawazir Ramadan"'' (فوازير رمضان) (wanda aka fassara a matsayin rikitarwa na Ramadan), saitin wasan kwaikwayo na talabijin tare da kiɗa da rawa da yawa, tare da Nelly tauraron wasan kwaikwayon. An watsa shirye-shiryen da aka biyo baya sosai ga manyan tashoshin talabijin na Larabawa a duk faɗin Duniya ta Larabawa a kowace rana a lokacin watan Ramadan mai tsarki, tare da sassan nishaɗi na gaba ɗaya. Kowace shekara ana gudanar da jerin "fawazir" tare a kan wani daban-daban na shirya taken. Nunin ya hada da: ''Fawazir Arusty'' (1980), ''Fawazir Al Khatbah'' (1981), ''Fawazir Alam Wareq'' (1990), ''Fawazir Sanduq El Dunya'' (1991), ''Fawazir Om El Oreaf'' (1992), ''Fawazir Dunya Laaba'' (1995), ''Fawazir Zay El Naharda'' (1996). Nelly karshe fawazir ya kasance a cikin 1996, amma ta yi wani show a cikin fawazir style da ake kira ''Alf Leila Wa Leila'' a cikin 2001. [1] <ref>Reported at [http://www.kulifi.com/v/t35502.html kulifi.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110215020602/http://www.kulifi.com/v/t35502.html |date=2011-02-15 }}, 26 Dec 2009 (in Arabic).</ref> daga wannan lokacin, Nelly ta ki amincewa da shawarwari da yawa don yin wani fawazir saboda "rashin sabbin ra'ayoyi".
=== Shekaru na baya-bayan nan ===
Nelly ta yi ritaya daga yin fina-finai, wasan kwaikwayo, da kiɗa, amma an bayyane ta a matsayin baƙo a yawancin shirye-shiryen talabijin da nishaɗi. Ta kuma yi aiki a matsayin alƙali a cikin 2006 a cikin The ''X Factor, XSeer Al Najah'' TV singing talent search show. A watan Janairun 2010 an ruwaito cewa Nelly ta yarda da rawar 'yar wasan kwaikwayo a cikin wani wasan kwaikwayo na TV mai tsanani. Idan wannan shawarar ta kammala, za ta zama rawar wasan kwaikwayo ta farko ta Nelly tun daga shekara ta 1989. <ref>Reported at [http://vb.eqla3.com/showpost.php?p=16046528&postcount=515 eqla3.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190730042931/http://www.vb.eqla3.com/showpost.php?p=16046528&postcount=515 |date=2019-07-30 }}, 19 Jan 2010 (in Arabic).</ref>
== Hotunan fina-finai ==
=== Gidan wasan kwaikwayo ===
* EL- DALOUAA [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%B9%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (الدلوعة)
* OUAA TAAKAR DAMAK (أوعى تعكر دمك)
* EL-EYAL EL TAYIBIN (العي الطيبين)
* cabareh (كاب vap)
* cinderella da madah (سندريلا و المداح)
* eyal el tayibin (العيال الطيبين)
* DONIA DOULAB (aldiya)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%20%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (إنقلاب) [1]
* SOUK EL HALAWA (سوق الحلاوة)
* Rashin amfani da shi kuma ya yi amfani da shi
=== Shirye-shiryen ===
* (2002) Rubuce-rubucen talabijin<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.layalina.com/%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A-0.html|title=نيللي - ليالينا|work=ليالينا|access-date=2018-01-09|language=ar}}</ref>
* الرمال الناعمة
* <ref name=":1" /> (2000) Talabijin ne da aka yi amfani da shi
* <ref name=":1" /> (1997) Jerin talabijin na tlangi
* Ƙaunar ƙanƙara[https://www.layalina.com/%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A-0.html]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%A9%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF%20%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%86&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1]
* A cikin gida
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D8%AA%20%D9%85%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%89&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] cikin yanayin [1]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%83%20%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%83%20%D9%88%D9%84%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9%201&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] جالك ولد [1]
* Kasancewa da na samu
* Tun [https://elcinema.com/work/1127552/] cikin abubuwan da suka faru
* Girman zakka
Fina-finai
* Mekanika [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D9%8A%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%83%D8%A7%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (Nancy / Rich spoiled heriress) (1993)
* Ana Wenty [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%20%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D8%B1%20%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Sa'at Alsafar [1] (1985)
* Jawtar [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%82%D8%B7%20%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A1%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] aka yi [1]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%88%D9%84%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1] (1983)
* Gafin da nake fama da shi
* [https://elcinema.com/work/2026714/upload#] المر [1]
* الخاتم <ref name=":1" />
* اتنين على الهوا <ref name=":1" />
* Da'a ta ragu <ref name=":1" />
* مع تح__tir____tir____tir__ لأستاذي العزيز <ref name=":1" />
* Dendsh <ref name=":1" />
* [[Moment of Weakness|Lokaci na Rashin Rashin Ruwa]]<ref name=":1" />
* العاشقة <ref name=":1" />
* Zunubi Mala'ika (خط Trigoة ملاك) [1] (1979)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B0%D8%A7%D8%A8%20%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5]-azab emra aa (Inass) (1977) [1]
* Alkawari <ref name=":1" />
* Wannan ya zama mai girma<ref name=":1" />
* Taƙaitaccen bayani<ref name=":1" />
* Za a yi amfani da ita a matsayin mai suna يا. يا لول عيب <ref name=":1" />
* إمرأة بلا исповедь<ref name=":1" />
* الإعتراف الأخير <ref name=":1" />/Al eeteraf a kan layi (1978)
* Fasinjojiyar Kwaba<ref name=":1" />
* Harkokin Kasuwanci <ref name=":1" />
* Sauye-sauye<ref name=":1" />
* عذراء. Jagora <ref name=":1" />
* البنت الحلوة الكدابة <ref name=":1" />
* الدموع في عيون ضاحكة <ref name=":1" />
* Shiلة الأنس <ref name=":1" />
* العاشقات <ref name=":1" />
* الحساب يا مدموزيل <ref name=":1" />
* Rashin jituwa <ref name=":1" />
* نساء ضائعات <ref name=":1" />
* إمرأتان <ref name=":1" />
* Bayyanawa <ref name=":1" />
* Ciddle da ke cikin wannan hanya <ref name=":1" />
* __hau__ Harkokin Kasuwanci<ref name=":1" />
* Sunan: للحب <ref name=":1" />
* غابة من السيقان <ref name=":1" />
* Rubuce-rubuce<ref name=":1" />
* نساء للشتاء <ref name=":1" />
* Taron <ref name=":1" />
* بنات للحب <ref name=":1" />
* الشحات <ref name=":1" />
* Yankin shelf <ref name=":1" />
* نساء <ref name=":1" />
* Good Morning, ƙaunatacciyar matarsa <ref name=":1" />
* Tunawa da Dare na Soyayya<ref name=":1" />
* Harkokin sadarwa <ref name=":1" />
* شياطين البحر <ref name=":1" />
* Maɗabilu <ref name=":1" />
* شباب في عاصفة <ref name=":1" />
* Ruwa ta hanyar <ref name=":1" />
* Don Allah <ref name=":1" /> a tsakanin su.
* Harkokin <ref name=":1" /> aka samu
* Lafiya <ref name=":1" /> kasa da kuma
* [[My Husband's Wife|Matar Mijina]]<ref name=":1" />
* مغامرة شباب <ref name=":1" />
* Medinet al-Samt (1973)
* <ref name=":1" />"Atsaya"
* __hau____hau____hau__ <ref name=":1" /> zama haka, ya zama haka, kuma ya zama haka.
* دلع البنات<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elcinema.com/person/1085988/|title=نيللي - ﺗﻤﺜﻴﻞ - فيلموجرافيا، صور، فيديو|website=elCinema.com|language=ar|access-date=2018-01-09}}</ref>
* Arziki <ref name=":1" /> kuma hanawa
* Rubuce-rubuce 70 <ref name=":1" />
* Asalin da aka yi amfani da shi <ref name=":1" />
* Pilot way way way wayyuwa <ref name=":1" />/El [[The Man Who Lost His Shadow|Ragol el-lazi fakad zilloh]] (Samia Samy) (1968)
* نس بلااء غد <ref name=":1" />
* اللص الظريف <ref name=":1" />
* <ref name=":0" /> Kasuwanci [1]
* Don haka <ref name=":0" />, 'yanayi ne?
* Ana [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5]-Doctor [1] (1968)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A9%20%D8%B5%D9%8A%D9%81%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] seif [1] (1967)
* Beit [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A8%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AA&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Taliban [1] (1967)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1] (1967)
* Teddy Boys (المشاغبون) [1] (1966)
* <ref name=":0" />[Inda Aka Ɗauko Hoto da aka yi]
* <ref name=":1" /> Haɗuwa da aka yi
* Kayan aiki <ref name=":1" /> (1958
* رحمة <ref name=":0" /> السماء [1] (1958)
* <ref name=":0" />'ad da aka yi amfani da su (1957)
* Tsuntsaye Aljanna (عصافير الجنة)<ref>{{Citation|last=Shawkat|first=Seif Eddine|title=Birds of Paradise|date=1956|url=https://www.imdb.com/title/tt0342063/|others=Feyrouz, Nelly|access-date=2018-01-09}}</ref> (1956)
* الحman (1953)
'''RADIO SERIES'''
* Kasancewa [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A%20%D8%B4%D9%8A%D8%A1%20%D9%85%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] na samu
* Halin [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B3%D9%86%D8%A9%20%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%89%20%D8%AD%D8%A8%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] ake yi a kan jama'a
* Fushighة [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D8%B5%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%84%D8%A8%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] القلب [1]
* Bawa [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%87%D9%8A%D8%A7%D9%85%20%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%20%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Farisa الأحلام [1]
* إمرأة [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D9%88%D8%B1%D8%B7%D8%A9%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A%20%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] ورطة [1]
=== Shirye-shiryen talabijin ===
* THE X_FACTOR XIR [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B0%D8%A7%20%D8%A7%D9%83%D8%B3%20%D9%81%D8%A7%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%20%D8%A7%D9%83%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%A9%202006&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] HAYAT [1]2006
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%8A%D9%88%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%202003&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] EL_FAN [1]2003
* Janar da AKHAR
* TARATA Abdel Halim Hafez
== Kyaututtuka ==
* Matsayi mafi kyau a cikin "Al Azab Imra'a"
* Kyautar nasarar rayuwa a lokacin bikin fina-finai na kasa da kasa na [[Alexandria]] a 1999
* Kyautar Murex Excellence a [[Lebanon]] 2008.
* Kyautar Rayuwa ta Alkahira Fim Festival ta Duniya ta mallaki Golden Pyramid AwardKyautar Pyramid ta Zinariya
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
6gmwuoaftzzxve8c5qs94lmv9lcajtu
968814
968811
2026-10-17T21:25:04Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
968814
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Nelly Artin Kalfayan''' (Arabic), wanda aka fi sani da sunanta Nelly, 'yar wasan kwaikwayo ce ta Masar, mawaƙa, mai wasan kwaikwayo, mai rawa, mutumin talabijin, kuma mai ba da nishaɗi.
== Tarihin iyali ==
An haifi Nelly a shekara ta 1951 ga dangin Armeniya-Masar a [[Kairo|Alkahira]] . Ita ce ƙaramar 'yar'uwar [[Feyrouz (actress)|Feyrouz]], sanannen yar wasan kwaikwayo, kuma dan uwan [[Lebleba|Lubluba]], wata sananniyar 'yar wasan kwaikwayo ta Masar wacce ta girme ta. Nelly ta auri darektan fim din Masar [https://ar.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D9%81:Hossam_El_Din_Mostafa.jpg&oldid=55442852][./Nelly_(Egyptian_entertainer)#cite_note-:2-1 <span class="mw-reflink-text"><nowiki>[1]</nowiki></span>], kuma daga baya ta yi alkawari da mawaƙa Moody Elemam na ɗan gajeren lokaci. Daga baya ta auri Khaled Barakat (ɗan kasuwa na Masar) kuma ta koma London, sannan daga baya ta sake aure.
== Ayyuka ==
Mahaifinta mai shirya fina-finai ne . [https://elcinema.com/work/1002182/upload] {{Ana bukatan hujja|date=May 2011}}[ana buƙatar ambaton] kuma ta fara aikinta a matsayin yarinya 'yar wasan kwaikwayo, tana bin sawun' yar'uwarta, [[Feyrouz (actress)|Feyrouz (yar wasan kwaikwayo)]] , wacce ta kasance sananniyar yar wasan kwaikwayo a gabanta. Ta fito a fina-finai da yawa a matsayin yarinya الحman ፊልም ,عصافير الجنة ,حتى نلتقي توبة ፊልም ta kuma shiga cikin shirye-shiryen rediyo kuma na farko shi ne Queensland من الع لاو tare da mafi girma Mohammed Abdel Wahab da kuma nasarar wasan kwaikwayo ɗaya tare da Farid Shawqi El [[El dalouaa|Dalouaa]] ,Sunan ta girma a shekarar 1966, tana da shekaru 17, tare da fim na farko wanda ta taka rawar gani, Mahmoud Zulfikar a matsayin Saghiqa". Ɗaya daga cikin rawar da ta fi shahara shi ne rawar da ta taka a cikin "Al Azab Imra'a".
[[File:SalahZulfikar&Nelly_-_52394987924.jpg|thumb|200x200px|Nelly da Salah Zulfikar a cikin Tunawa da Dare na Ƙauna (1973) ]]
Tana <ref>The names of 66 films that Nelly has appeared in are listed in Arabic under the heading السيرة الذاتية at [http://www.fnoonarabia.com/artists_archieve/artistdetail.aspx?id=269 fnoonarabia.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306025021/http://www.fnoonarabia.com/artists_archieve/artistdetail.aspx?id=269 |date=2009-03-06 }}.</ref> fina-finai sama da 60 da ta samu. Yawancin waɗannan sune kiɗa, ko fina-finai tare da zaren makirci da wasan kwaikwayo wanda aka nuna shi lokaci-lokaci tare da waƙa da rawa. Yawancin su suna da ruhun ban dariya. Nelly yi aiki a fina-finai bakwai tare da Salah Zulfikar, kuma ta yi aiki ne a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na melodrama, mafi mahimmanci "Bardis" da "Ad Dawwama".
=== Fawazir Nelly ===
Daga cikin ayyukanta na fasaha, Nelly an fi saninta a duk faɗin Larabawa don ''"Fawazir Ramadan"'' (فوازير رمضان) (wanda aka fassara a matsayin rikitarwa na Ramadan), saitin wasan kwaikwayo na talabijin tare da kiɗa da rawa da yawa, tare da Nelly tauraron wasan kwaikwayon. An watsa shirye-shiryen da aka biyo baya sosai ga manyan tashoshin talabijin na Larabawa a duk faɗin Duniya ta Larabawa a kowace rana a lokacin watan Ramadan mai tsarki, tare da sassan nishaɗi na gaba ɗaya. Kowace shekara ana gudanar da jerin "fawazir" tare a kan wani daban-daban na shirya taken. Nunin ya hada da: ''Fawazir Arusty'' (1980), ''Fawazir Al Khatbah'' (1981), ''Fawazir Alam Wareq'' (1990), ''Fawazir Sanduq El Dunya'' (1991), ''Fawazir Om El Oreaf'' (1992), ''Fawazir Dunya Laaba'' (1995), ''Fawazir Zay El Naharda'' (1996). Nelly karshe fawazir ya kasance a cikin 1996, amma ta yi wani show a cikin fawazir style da ake kira ''Alf Leila Wa Leila'' a cikin 2001. [1] <ref>Reported at [http://www.kulifi.com/v/t35502.html kulifi.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110215020602/http://www.kulifi.com/v/t35502.html |date=2011-02-15 }}, 26 Dec 2009 (in Arabic).</ref> daga wannan lokacin, Nelly ta ki amincewa da shawarwari da yawa don yin wani fawazir saboda "rashin sabbin ra'ayoyi".
=== Shekaru na baya-bayan nan ===
Nelly ta yi ritaya daga yin fina-finai, wasan kwaikwayo, da kiɗa, amma an bayyane ta a matsayin baƙo a yawancin shirye-shiryen talabijin da nishaɗi. Ta kuma yi aiki a matsayin alƙali a cikin 2006 a cikin The ''X Factor, XSeer Al Najah'' TV singing talent search show. A watan Janairun 2010 an ruwaito cewa Nelly ta yarda da rawar 'yar wasan kwaikwayo a cikin wani wasan kwaikwayo na TV mai tsanani. Idan wannan shawarar ta kammala, za ta zama rawar wasan kwaikwayo ta farko ta Nelly tun daga shekara ta 1989. <ref>Reported at [http://vb.eqla3.com/showpost.php?p=16046528&postcount=515 eqla3.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190730042931/http://www.vb.eqla3.com/showpost.php?p=16046528&postcount=515 |date=2019-07-30 }}, 19 Jan 2010 (in Arabic).</ref>
== Hotunan fina-finai ==
=== Gidan wasan kwaikwayo ===
* EL- DALOUAA [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%B9%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (الدلوعة)
* OUAA TAAKAR DAMAK (أوعى تعكر دمك)
* EL-EYAL EL TAYIBIN (العي الطيبين)
* cabareh (كاب vap)
* cinderella da madah (سندريلا و المداح)
* eyal el tayibin (العيال الطيبين)
* DONIA DOULAB (aldiya)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%20%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (إنقلاب) [1]
* SOUK EL HALAWA (سوق الحلاوة)
* Rashin amfani da shi kuma ya yi amfani da shi
=== Shirye-shiryen ===
* (2002) Rubuce-rubucen talabijin<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.layalina.com/%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A-0.html|title=نيللي - ليالينا|work=ليالينا|access-date=2018-01-09|language=ar}}</ref>
* الرمال الناعمة
* <ref name=":1" /> (2000) Talabijin ne da aka yi amfani da shi
* <ref name=":1" /> (1997) Jerin talabijin na tlangi
* Ƙaunar ƙanƙara[https://www.layalina.com/%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A-0.html]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%A9%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF%20%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%86&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1]
* A cikin gida
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D8%AA%20%D9%85%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%89&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] cikin yanayin [1]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%83%20%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%83%20%D9%88%D9%84%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9%201&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] جالك ولد [1]
* Kasancewa da na samu
* Tun [https://elcinema.com/work/1127552/] cikin abubuwan da suka faru
* Girman zakka
Fina-finai
* Mekanika [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D9%8A%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%83%D8%A7%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (Nancy / Rich spoiled heriress) (1993)
* Ana Wenty [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%20%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D8%B1%20%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Sa'at Alsafar [1] (1985)
* Jawtar [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%82%D8%B7%20%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A1%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] aka yi [1]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%88%D9%84%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1] (1983)
* Gafin da nake fama da shi
* [https://elcinema.com/work/2026714/upload#] المر [1]
* الخاتم <ref name=":1" />
* اتنين على الهوا <ref name=":1" />
* Da'a ta ragu <ref name=":1" />
* مع تح__tir____tir____tir__ لأستاذي العزيز <ref name=":1" />
* Dendsh <ref name=":1" />
* [[Moment of Weakness|Lokaci na Rashin Rashin Ruwa]]<ref name=":1" />
* العاشقة <ref name=":1" />
* Zunubi Mala'ika (خط Trigoة ملاك) [1] (1979)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B0%D8%A7%D8%A8%20%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5]-azab emra aa (Inass) (1977) [1]
* Alkawari <ref name=":1" />
* Wannan ya zama mai girma<ref name=":1" />
* Taƙaitaccen bayani<ref name=":1" />
* Za a yi amfani da ita a matsayin mai suna يا. يا لول عيب <ref name=":1" />
* إمرأة بلا исповедь<ref name=":1" />
* الإعتراف الأخير <ref name=":1" />/Al eeteraf a kan layi (1978)
* Fasinjojiyar Kwaba<ref name=":1" />
* Harkokin Kasuwanci <ref name=":1" />
* Sauye-sauye<ref name=":1" />
* عذراء. Jagora <ref name=":1" />
* البنت الحلوة الكدابة <ref name=":1" />
* الدموع في عيون ضاحكة <ref name=":1" />
* Shiلة الأنس <ref name=":1" />
* العاشقات <ref name=":1" />
* الحساب يا مدموزيل <ref name=":1" />
* Rashin jituwa <ref name=":1" />
* نساء ضائعات <ref name=":1" />
* إمرأتان <ref name=":1" />
* Bayyanawa <ref name=":1" />
* Ciddle da ke cikin wannan hanya <ref name=":1" />
* __hau__ Harkokin Kasuwanci<ref name=":1" />
* Sunan: للحب <ref name=":1" />
* غابة من السيقان <ref name=":1" />
* Rubuce-rubuce<ref name=":1" />
* نساء للشتاء <ref name=":1" />
* Taron <ref name=":1" />
* بنات للحب <ref name=":1" />
* الشحات <ref name=":1" />
* Yankin shelf <ref name=":1" />
* نساء <ref name=":1" />
* Good Morning, ƙaunatacciyar matarsa <ref name=":1" />
* Tunawa da Dare na Soyayya<ref name=":1" />
* Harkokin sadarwa <ref name=":1" />
* شياطين البحر <ref name=":1" />
* Maɗabilu <ref name=":1" />
* شباب في عاصفة <ref name=":1" />
* Ruwa ta hanyar <ref name=":1" />
* Don Allah <ref name=":1" /> a tsakanin su.
* Harkokin <ref name=":1" /> aka samu
* Lafiya <ref name=":1" /> kasa da kuma
* [[My Husband's Wife|Matar Mijina]]<ref name=":1" />
* مغامرة شباب <ref name=":1" />
* Medinet al-Samt (1973)
* <ref name=":1" />"Atsaya"
* __hau____hau____hau__ <ref name=":1" /> zama haka, ya zama haka, kuma ya zama haka.
* دلع البنات<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elcinema.com/person/1085988/|title=نيللي - ﺗﻤﺜﻴﻞ - فيلموجرافيا، صور، فيديو|website=elCinema.com|language=ar|access-date=2018-01-09}}</ref>
* Arziki <ref name=":1" /> kuma hanawa
* Rubuce-rubuce 70 <ref name=":1" />
* Asalin da aka yi amfani da shi <ref name=":1" />
* Pilot way way way wayyuwa <ref name=":1" />/El [[The Man Who Lost His Shadow|Ragol el-lazi fakad zilloh]] (Samia Samy) (1968)
* نس بلااء غد <ref name=":1" />
* اللص الظريف <ref name=":1" />
* <ref name=":0" /> Kasuwanci [1]
* Don haka <ref name=":0" />, 'yanayi ne?
* Ana [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5]-Doctor [1] (1968)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A9%20%D8%B5%D9%8A%D9%81%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] seif [1] (1967)
* Beit [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A8%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AA&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Taliban [1] (1967)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1] (1967)
* Teddy Boys (المشاغبون) [1] (1966)
* <ref name=":0" />[Inda Aka Ɗauko Hoto da aka yi]
* <ref name=":1" /> Haɗuwa da aka yi
* Kayan aiki <ref name=":1" /> (1958
* رحمة <ref name=":0" /> السماء [1] (1958)
* <ref name=":0" />'ad da aka yi amfani da su (1957)
* Tsuntsaye Aljanna (عصافير الجنة)<ref>{{Citation|last=Shawkat|first=Seif Eddine|title=Birds of Paradise|date=1956|url=https://www.imdb.com/title/tt0342063/|others=Feyrouz, Nelly|access-date=2018-01-09}}</ref> (1956)
* الحman (1953)
'''RADIO SERIES'''
* Kasancewa [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A%20%D8%B4%D9%8A%D8%A1%20%D9%85%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] na samu
* Halin [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B3%D9%86%D8%A9%20%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%89%20%D8%AD%D8%A8%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] ake yi a kan jama'a
* Fushighة [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D8%B5%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%84%D8%A8%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] القلب [1]
* Bawa [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%87%D9%8A%D8%A7%D9%85%20%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%20%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Farisa الأحلام [1]
* إمرأة [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D9%88%D8%B1%D8%B7%D8%A9%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A%20%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] ورطة [1]
=== Shirye-shiryen talabijin ===
* THE X_FACTOR XIR [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B0%D8%A7%20%D8%A7%D9%83%D8%B3%20%D9%81%D8%A7%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%20%D8%A7%D9%83%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%A9%202006&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] HAYAT [1]2006
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%8A%D9%88%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%202003&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] EL_FAN [1]2003
* Janar da AKHAR
* TARATA Abdel Halim Hafez
== Kyaututtuka ==
* Matsayi mafi kyau a cikin "Al Azab Imra'a"
* Kyautar nasarar rayuwa a lokacin bikin fina-finai na kasa da kasa na [[Alexandria]] a 1999
* Kyautar Murex Excellence a [[Lebanon]] 2008.
* Kyautar Rayuwa ta Alkahira Fim Festival ta Duniya ta mallaki Golden Pyramid AwardKyautar Pyramid ta Zinariya
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
hqwtc6kk47vmrez35jojk08fe22vi5s
968819
968814
2026-10-17T21:25:31Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Mutanen Misra]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968819
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Nelly Artin Kalfayan''' (Arabic), wanda aka fi sani da sunanta Nelly, 'yar wasan kwaikwayo ce ta Masar, mawaƙa, mai wasan kwaikwayo, mai rawa, mutumin talabijin, kuma mai ba da nishaɗi.
== Tarihin iyali ==
An haifi Nelly a shekara ta 1951 ga dangin Armeniya-Masar a [[Kairo|Alkahira]] . Ita ce ƙaramar 'yar'uwar [[Feyrouz (actress)|Feyrouz]], sanannen yar wasan kwaikwayo, kuma dan uwan [[Lebleba|Lubluba]], wata sananniyar 'yar wasan kwaikwayo ta Masar wacce ta girme ta. Nelly ta auri darektan fim din Masar [https://ar.m.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D9%81:Hossam_El_Din_Mostafa.jpg&oldid=55442852][./Nelly_(Egyptian_entertainer)#cite_note-:2-1 <span class="mw-reflink-text"><nowiki>[1]</nowiki></span>], kuma daga baya ta yi alkawari da mawaƙa Moody Elemam na ɗan gajeren lokaci. Daga baya ta auri Khaled Barakat (ɗan kasuwa na Masar) kuma ta koma London, sannan daga baya ta sake aure.
== Ayyuka ==
Mahaifinta mai shirya fina-finai ne . [https://elcinema.com/work/1002182/upload] {{Ana bukatan hujja|date=May 2011}}[ana buƙatar ambaton] kuma ta fara aikinta a matsayin yarinya 'yar wasan kwaikwayo, tana bin sawun' yar'uwarta, [[Feyrouz (actress)|Feyrouz (yar wasan kwaikwayo)]] , wacce ta kasance sananniyar yar wasan kwaikwayo a gabanta. Ta fito a fina-finai da yawa a matsayin yarinya الحman ፊልም ,عصافير الجنة ,حتى نلتقي توبة ፊልም ta kuma shiga cikin shirye-shiryen rediyo kuma na farko shi ne Queensland من الع لاو tare da mafi girma Mohammed Abdel Wahab da kuma nasarar wasan kwaikwayo ɗaya tare da Farid Shawqi El [[El dalouaa|Dalouaa]] ,Sunan ta girma a shekarar 1966, tana da shekaru 17, tare da fim na farko wanda ta taka rawar gani, Mahmoud Zulfikar a matsayin Saghiqa". Ɗaya daga cikin rawar da ta fi shahara shi ne rawar da ta taka a cikin "Al Azab Imra'a".
[[File:SalahZulfikar&Nelly_-_52394987924.jpg|thumb|200x200px|Nelly da Salah Zulfikar a cikin Tunawa da Dare na Ƙauna (1973) ]]
Tana <ref>The names of 66 films that Nelly has appeared in are listed in Arabic under the heading السيرة الذاتية at [http://www.fnoonarabia.com/artists_archieve/artistdetail.aspx?id=269 fnoonarabia.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306025021/http://www.fnoonarabia.com/artists_archieve/artistdetail.aspx?id=269 |date=2009-03-06 }}.</ref> fina-finai sama da 60 da ta samu. Yawancin waɗannan sune kiɗa, ko fina-finai tare da zaren makirci da wasan kwaikwayo wanda aka nuna shi lokaci-lokaci tare da waƙa da rawa. Yawancin su suna da ruhun ban dariya. Nelly yi aiki a fina-finai bakwai tare da Salah Zulfikar, kuma ta yi aiki ne a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na melodrama, mafi mahimmanci "Bardis" da "Ad Dawwama".
=== Fawazir Nelly ===
Daga cikin ayyukanta na fasaha, Nelly an fi saninta a duk faɗin Larabawa don ''"Fawazir Ramadan"'' (فوازير رمضان) (wanda aka fassara a matsayin rikitarwa na Ramadan), saitin wasan kwaikwayo na talabijin tare da kiɗa da rawa da yawa, tare da Nelly tauraron wasan kwaikwayon. An watsa shirye-shiryen da aka biyo baya sosai ga manyan tashoshin talabijin na Larabawa a duk faɗin Duniya ta Larabawa a kowace rana a lokacin watan Ramadan mai tsarki, tare da sassan nishaɗi na gaba ɗaya. Kowace shekara ana gudanar da jerin "fawazir" tare a kan wani daban-daban na shirya taken. Nunin ya hada da: ''Fawazir Arusty'' (1980), ''Fawazir Al Khatbah'' (1981), ''Fawazir Alam Wareq'' (1990), ''Fawazir Sanduq El Dunya'' (1991), ''Fawazir Om El Oreaf'' (1992), ''Fawazir Dunya Laaba'' (1995), ''Fawazir Zay El Naharda'' (1996). Nelly karshe fawazir ya kasance a cikin 1996, amma ta yi wani show a cikin fawazir style da ake kira ''Alf Leila Wa Leila'' a cikin 2001. [1] <ref>Reported at [http://www.kulifi.com/v/t35502.html kulifi.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110215020602/http://www.kulifi.com/v/t35502.html |date=2011-02-15 }}, 26 Dec 2009 (in Arabic).</ref> daga wannan lokacin, Nelly ta ki amincewa da shawarwari da yawa don yin wani fawazir saboda "rashin sabbin ra'ayoyi".
=== Shekaru na baya-bayan nan ===
Nelly ta yi ritaya daga yin fina-finai, wasan kwaikwayo, da kiɗa, amma an bayyane ta a matsayin baƙo a yawancin shirye-shiryen talabijin da nishaɗi. Ta kuma yi aiki a matsayin alƙali a cikin 2006 a cikin The ''X Factor, XSeer Al Najah'' TV singing talent search show. A watan Janairun 2010 an ruwaito cewa Nelly ta yarda da rawar 'yar wasan kwaikwayo a cikin wani wasan kwaikwayo na TV mai tsanani. Idan wannan shawarar ta kammala, za ta zama rawar wasan kwaikwayo ta farko ta Nelly tun daga shekara ta 1989. <ref>Reported at [http://vb.eqla3.com/showpost.php?p=16046528&postcount=515 eqla3.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190730042931/http://www.vb.eqla3.com/showpost.php?p=16046528&postcount=515 |date=2019-07-30 }}, 19 Jan 2010 (in Arabic).</ref>
== Hotunan fina-finai ==
=== Gidan wasan kwaikwayo ===
* EL- DALOUAA [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%B9%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (الدلوعة)
* OUAA TAAKAR DAMAK (أوعى تعكر دمك)
* EL-EYAL EL TAYIBIN (العي الطيبين)
* cabareh (كاب vap)
* cinderella da madah (سندريلا و المداح)
* eyal el tayibin (العيال الطيبين)
* DONIA DOULAB (aldiya)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D8%A9%20%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%20%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (إنقلاب) [1]
* SOUK EL HALAWA (سوق الحلاوة)
* Rashin amfani da shi kuma ya yi amfani da shi
=== Shirye-shiryen ===
* (2002) Rubuce-rubucen talabijin<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.layalina.com/%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A-0.html|title=نيللي - ليالينا|work=ليالينا|access-date=2018-01-09|language=ar}}</ref>
* الرمال الناعمة
* <ref name=":1" /> (2000) Talabijin ne da aka yi amfani da shi
* <ref name=":1" /> (1997) Jerin talabijin na tlangi
* Ƙaunar ƙanƙara[https://www.layalina.com/%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A-0.html]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%A9%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF%20%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%86&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1]
* A cikin gida
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D8%AA%20%D9%85%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9%20%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%89&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] cikin yanayin [1]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%83%20%D8%AC%D8%A7%D9%84%D9%83%20%D9%88%D9%84%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%82%D8%A9%201&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] جالك ولد [1]
* Kasancewa da na samu
* Tun [https://elcinema.com/work/1127552/] cikin abubuwan da suka faru
* Girman zakka
Fina-finai
* Mekanika [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D9%8A%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%83%D8%A7%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] (Nancy / Rich spoiled heriress) (1993)
* Ana Wenty [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%20%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%81%D8%B1%20%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Sa'at Alsafar [1] (1985)
* Jawtar [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%82%D8%B7%20%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A1%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] aka yi [1]
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%88%D9%84%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1] (1983)
* Gafin da nake fama da shi
* [https://elcinema.com/work/2026714/upload#] المر [1]
* الخاتم <ref name=":1" />
* اتنين على الهوا <ref name=":1" />
* Da'a ta ragu <ref name=":1" />
* مع تح__tir____tir____tir__ لأستاذي العزيز <ref name=":1" />
* Dendsh <ref name=":1" />
* [[Moment of Weakness|Lokaci na Rashin Rashin Ruwa]]<ref name=":1" />
* العاشقة <ref name=":1" />
* Zunubi Mala'ika (خط Trigoة ملاك) [1] (1979)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B0%D8%A7%D8%A8%20%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A9&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5]-azab emra aa (Inass) (1977) [1]
* Alkawari <ref name=":1" />
* Wannan ya zama mai girma<ref name=":1" />
* Taƙaitaccen bayani<ref name=":1" />
* Za a yi amfani da ita a matsayin mai suna يا. يا لول عيب <ref name=":1" />
* إمرأة بلا исповедь<ref name=":1" />
* الإعتراف الأخير <ref name=":1" />/Al eeteraf a kan layi (1978)
* Fasinjojiyar Kwaba<ref name=":1" />
* Harkokin Kasuwanci <ref name=":1" />
* Sauye-sauye<ref name=":1" />
* عذراء. Jagora <ref name=":1" />
* البنت الحلوة الكدابة <ref name=":1" />
* الدموع في عيون ضاحكة <ref name=":1" />
* Shiلة الأنس <ref name=":1" />
* العاشقات <ref name=":1" />
* الحساب يا مدموزيل <ref name=":1" />
* Rashin jituwa <ref name=":1" />
* نساء ضائعات <ref name=":1" />
* إمرأتان <ref name=":1" />
* Bayyanawa <ref name=":1" />
* Ciddle da ke cikin wannan hanya <ref name=":1" />
* __hau__ Harkokin Kasuwanci<ref name=":1" />
* Sunan: للحب <ref name=":1" />
* غابة من السيقان <ref name=":1" />
* Rubuce-rubuce<ref name=":1" />
* نساء للشتاء <ref name=":1" />
* Taron <ref name=":1" />
* بنات للحب <ref name=":1" />
* الشحات <ref name=":1" />
* Yankin shelf <ref name=":1" />
* نساء <ref name=":1" />
* Good Morning, ƙaunatacciyar matarsa <ref name=":1" />
* Tunawa da Dare na Soyayya<ref name=":1" />
* Harkokin sadarwa <ref name=":1" />
* شياطين البحر <ref name=":1" />
* Maɗabilu <ref name=":1" />
* شباب في عاصفة <ref name=":1" />
* Ruwa ta hanyar <ref name=":1" />
* Don Allah <ref name=":1" /> a tsakanin su.
* Harkokin <ref name=":1" /> aka samu
* Lafiya <ref name=":1" /> kasa da kuma
* [[My Husband's Wife|Matar Mijina]]<ref name=":1" />
* مغامرة شباب <ref name=":1" />
* Medinet al-Samt (1973)
* <ref name=":1" />"Atsaya"
* __hau____hau____hau__ <ref name=":1" /> zama haka, ya zama haka, kuma ya zama haka.
* دلع البنات<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.elcinema.com/person/1085988/|title=نيللي - ﺗﻤﺜﻴﻞ - فيلموجرافيا، صور، فيديو|website=elCinema.com|language=ar|access-date=2018-01-09}}</ref>
* Arziki <ref name=":1" /> kuma hanawa
* Rubuce-rubuce 70 <ref name=":1" />
* Asalin da aka yi amfani da shi <ref name=":1" />
* Pilot way way way wayyuwa <ref name=":1" />/El [[The Man Who Lost His Shadow|Ragol el-lazi fakad zilloh]] (Samia Samy) (1968)
* نس بلااء غد <ref name=":1" />
* اللص الظريف <ref name=":1" />
* <ref name=":0" /> Kasuwanci [1]
* Don haka <ref name=":0" />, 'yanayi ne?
* Ana [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%86%D8%A7%20%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5]-Doctor [1] (1968)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A9%20%D8%B5%D9%8A%D9%81%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] seif [1] (1967)
* Beit [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A8%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AA&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Taliban [1] (1967)
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%20%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] [1] (1967)
* Teddy Boys (المشاغبون) [1] (1966)
* <ref name=":0" />[Inda Aka Ɗauko Hoto da aka yi]
* <ref name=":1" /> Haɗuwa da aka yi
* Kayan aiki <ref name=":1" /> (1958
* رحمة <ref name=":0" /> السماء [1] (1958)
* <ref name=":0" />'ad da aka yi amfani da su (1957)
* Tsuntsaye Aljanna (عصافير الجنة)<ref>{{Citation|last=Shawkat|first=Seif Eddine|title=Birds of Paradise|date=1956|url=https://www.imdb.com/title/tt0342063/|others=Feyrouz, Nelly|access-date=2018-01-09}}</ref> (1956)
* الحman (1953)
'''RADIO SERIES'''
* Kasancewa [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A%20%D8%B4%D9%8A%D8%A1%20%D9%85%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B0%D8%A7%D8%A8&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] na samu
* Halin [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B3%D9%86%D8%A9%20%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%89%20%D8%AD%D8%A8%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] ake yi a kan jama'a
* Fushighة [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D8%B5%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%84%D8%A8%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] القلب [1]
* Bawa [https://www.google.com/gasearch?q=%D9%87%D9%8A%D8%A7%D9%85%20%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%20%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%85&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] Farisa الأحلام [1]
* إمرأة [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A9%20%D9%81%D9%8A%20%D9%88%D8%B1%D8%B7%D8%A9%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%20%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D8%B9%D9%8A%20%D9%86%D9%8A%D9%84%D9%84%D9%8A&tbm=&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] ورطة [1]
=== Shirye-shiryen talabijin ===
* THE X_FACTOR XIR [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B0%D8%A7%20%D8%A7%D9%83%D8%B3%20%D9%81%D8%A7%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1%20%D8%A7%D9%83%D8%B3%D9%8A%D8%B1%20%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%A9%202006&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] HAYAT [1]2006
* [https://www.google.com/gasearch?q=%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%8A%D9%88%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%202003&shem=rime&source=sh/x/gs/m2/5] EL_FAN [1]2003
* Janar da AKHAR
* TARATA Abdel Halim Hafez
== Kyaututtuka ==
* Matsayi mafi kyau a cikin "Al Azab Imra'a"
* Kyautar nasarar rayuwa a lokacin bikin fina-finai na kasa da kasa na [[Alexandria]] a 1999
* Kyautar Murex Excellence a [[Lebanon]] 2008.
* Kyautar Rayuwa ta Alkahira Fim Festival ta Duniya ta mallaki Golden Pyramid AwardKyautar Pyramid ta Zinariya
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Mutanen Misra]]
kvnz4lrrdwke7pc9kmkfx3cgzdoywlm
Hanna-Elisabeth Müller
0
72490
968623
962092
2026-10-17T14:27:52Z
Nura Bello
24854
968623
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta 3 ga Mayu 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
efmdm5rei54owt2whxi23l3ag0owf1j
968624
968623
2026-10-17T14:28:33Z
Nura Bello
24854
968624
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga Mayu 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
rqv4xx8nrhorepo0hs9hagmoki3x46h
968626
968624
2026-10-17T14:29:26Z
Nura Bello
24854
968626
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
ewheununsha5pqf0d3cjtkvo66waxel
968627
968626
2026-10-17T14:29:51Z
Nura Bello
24854
968627
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
1xmp73slm5qttgvqfrrit08g1sytd73
968628
968627
2026-10-17T14:30:27Z
Nura Bello
24854
968628
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
q4jt5tsq59rump13x35e4kmuxhq2ca9
968629
968628
2026-10-17T14:31:49Z
Nura Bello
24854
968629
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
drbfy18oyx1bx06x8f2o6f4caf58fnm
968630
968629
2026-10-17T14:33:06Z
Baby juuu
38856
/* Ilimin kiɗa */
968630
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
sfmee9emon8eyesyfrw469js7taxq2b
968631
968630
2026-10-17T14:33:30Z
Baby juuu
38856
/* Sauran gidajen opera */
968631
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
qkhbgn4cen492n0f90uczc0l366xv2x
968633
968631
2026-10-17T14:34:04Z
Nura Bello
24854
968633
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
7pdqg436x94xpvbrqp9bxhi6t0bwt43
968636
968633
2026-10-17T14:35:30Z
Nura Bello
24854
968636
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
i021yuddpvuct8y9mqu4rp3v591azj8
968639
968636
2026-10-17T14:37:16Z
Nura Bello
24854
968639
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
oazm6s3y7renkxeo6tm3lm5l3oc9v43
968641
968639
2026-10-17T14:38:23Z
Nura Bello
24854
968641
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu a 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
6io9r8309zv96fxmepc7hz56t4gkcjk
968649
968641
2026-10-17T14:53:41Z
Nura Bello
24854
968649
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
oazm6s3y7renkxeo6tm3lm5l3oc9v43
968658
968649
2026-10-17T15:10:30Z
Nura Bello
24854
968658
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin watan Oktoba 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
gm15i8nvxm39lyfv63yr57g98dl5n85
968660
968658
2026-10-17T15:11:16Z
Nura Bello
24854
968660
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin watan Oktoba shekarar 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
5edaj5aday6rcv04jz4d3cr1bq7jmlp
968663
968660
2026-10-17T15:12:36Z
Nura Bello
24854
968663
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin watan Oktoba shekarar 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin watan Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
7nnjhgysmdz2p34esi4raatb0s7aaek
968666
968663
2026-10-17T15:14:12Z
Nura Bello
24854
968666
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller.jpg |thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
'''Hanna-Elisabeth Müller''' (an Haife ta ne 3 ga watan Mayu a shekarar 1985 a Mannheim ) Soprano ce ta Jamus a cikin wasan opera, kide kide da recitals.
== Rayuwa ==
=== Ilimin kiɗa ===
[[File:Hanna-Elisabeth_M%C3%BCller03.JPG |left|thumb| Hanna-Elisabeth Müller]]
Tun yana yaro, Müller ya ɗauki darasin violin tare da Dinu Hartwich kuma daga baya ya shiga ƙungiyar mawaƙa. Tun tana shekara 11, ta ɗauki darussan murya tare da Judith Janzen don rera sassan solo. A cikin shekarar 1998, ta yi wasan soprano na yaro a cikin ''MASS'' na Leonard Bernstein a lokacin ''Kultursommer Ludwigshafen'' . <ref>[http://www.merkur-online.de/aktuelles/kultur/hanna-elisabeth-mueller-staatsoper-opernfestspielen-3698201.html?cmp=defrss Interview with Hanna-Elisabeth Müller], 15 July 2014, ''Münchner Merkur''</ref> Ta ci gaba da rera waƙa a matsayin abin sha'awa a lokacin karatunta na sakandare kuma ta sami kyaututtuka da yawa a gasar ƙaramin mawaƙa Jugend musiziert .
=== Farkon aiki ===
Bayan ta kammala karatunta na sakandare, ta karanci fasahar murya a cikin ajin soloist na tsohon mawakin opera Rudolf Piernay a Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim . Don kammala karatun ta, ta halarci manyan azuzuwan Dietrich Fischer-Dieskau, <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Qc_BeIdDjcQ Video document of participation in the master class of Dietrich Fischer-Dieskau, May 2009]</ref> Júlia Várady, Edith Wiens, Elly Ameling, Thomas Hampson da Wolfram Rieger .
A cikin gasa duo na waƙar shekarar 2009 a Enschede, Netherlands, ta sami, tare da rakiyarta Mihaela Tomi, lambar yabo mafi girma, lambar yabo ta masu sauraro da lambar yabo don mafi kyawun fassarar opus na zamani. <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |title=Webseite der Musikhochschule Mannheim: Biografie von Mihaela Tomi |access-date=2024-02-28 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228093410/http://www.muho-mannheim.de/personal/Bios/tomi_mihaela.htm |url-status=dead }}</ref> A 2010 ta sami lambar yabo ta 1 a gasar ''Ton und Erklärung - Werkvermittlung a Musik und Wort'' na Kulturkreis der Deutschen Wirtschaft. <ref>[http://www.kulturkreis.eu/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=268&Itemid=395 Preisträgerportrait im Portal des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft]</ref> Wani alkali na kwararru tara ne suka bayar da wannan lambar yabo wanda Francisco Araiza <ref>[http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/hannah-elisabeth-mueller-erhaelt-musikpreis-des-kulturkreises-der-deutschen-wirtscha Hanna-Elisabeth Müller erhält Musikpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft], ''[[Neue Musikzeitung]]'', 20 September 2010]</ref> ya jagoranta kuma ta tabbatar da cewa ba wai kawai ta iya yin kida a matakin koli ba har ma da bayyana shi cikin gamsarwa. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AajrH-857ZY Video report of the competition "Ton und Erklärung" 2010 in Kaiserslautern]</ref> A cikin 2011, ta sami lambobin yabo a gasar fasaha ta kasa da kasa ta Ada Sari a Nowy Sącz . <ref>{{Cite web |url=http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |title=University of Music Mannheim, Preise und Auszeichnungen Frühjahrsemster 2011 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2022-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313091031/http://www.muho-mannheim.de/wirueberuns/Wettbewerbe/docs/Preise%20FS%2011.pdf |url-status=dead }}</ref>
[[Fayil:Eröffnungsfestival der Elbphilharmonie.jpg|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
Farkon matakin farko na halarta a cikin muhimman ayyuka sune Euridice a cikin ''Orfeo ed Euridice'' (Afrilu 2010) a Kammeroper Rheinsberg <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/rheinsberger-musikakademie-die-liebe-ein-witz/1784824.html Premierenkritik ''Orpheus und Eurydike'' in Rheinsberg], ''Tagesspiegel'', 8 April 2010</ref> da Pamina a cikin ''Die Zauberflöte'' (Nuwamba 2011) a gidan wasan kwaikwayo & Philharmonie Thüringen, Gera. <ref>{{Cite web |title=Premierenankündigung ''Zauberflöte'' in Gera, November 2011 |url=https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |access-date=2024-02-28 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307205338/https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=121421&_nav_id1=10267&_nav_id2=21132&_lang=de |url-status=dead }}</ref> Ta kuma wakilci wannan rawar a Teatro dell'Opera di Roma a cikin Maris 2012. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KM_Bm-PTXMU Audio and photo document of debut of Hanna-Elisabeth Müller at Teatro dell'Opera di Roma]</ref> A kan 22 Disamba 2013 Rolando Villazón ya nuna ta a cikin jerin ''Stars de Demain'' ta Arte . <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=52acyuAzLZU Video excerpt of ''Stars de Demain'' with Rolando Villazon, 22 December 2013]</ref>
=== Opera State Bavaria ===
[[Fayil:Hanna-Elisabeth Müller02.JPG|thumb|Hanna-Elisabeth Müller]]
A Bavarian Jihar Opera, Munich, Müller ya kasance memba na opera studio a kakar 2010/11 da kuma memba na kamfanin daga kakar 2012/2013 zuwa 2015/2016. <ref>[https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html Biography of Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210623003324/https://www.staatsoper.de/biographien/detail-seite/mueller-hanna-elisabeth.html |date=2021-06-23 }}, Bavarian State Opera]</ref> Wannan ya haifar da yawan fitowar rawar da suka samu nasara, misali kamar Gretel a ''Hänsel und Gretel'' (Maris 2013), Zerlina a ''Don Giovanni'' (Mayu 2013), Susanna a cikin ''Le nozze di Figaro'' (Satumba 2013), Sophie a ''Werther'' <ref>[http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut Review ''Werther''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718023842/http://der-neue-merker.eu/muenchen-werther-angela-browers-super-charlotten-debut|date=2017-07-18}}, ''[[Der Neue Merker]]''</ref> (Oktoba). 2015) da Marzelline a cikin ''Fidelio'' <ref>[http://www.beckmesser.com/un-bieito-pretencioso-y-aburrido-en-fidelio/ Review of ''Fidelio'' performance on 10 February 10 2016 in Munich (in Spanish)]</ref> (Fabrairu 2016). Bugu da ƙari, ta gabatar da rawar da ta riga ta yi a wasu gidajen opera, watau Zdenka a cikin Andreas Dresen 's sabon samar da ''Arabella'' a lokacin Munich Opera Festival a Yuli 2015 <ref>[https://www.nytimes.com/2015/07/13/arts/music/review-arabella-brings-intrigue-to-the-munich-opera-festival.html?emc=edit_tnt_20150713&nlid=54612813&tntemail0=y Review of ''Arabella'' at Bavarian State Opera, Munich], 17 Juli 2015, ''The New York Times''</ref> da Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a Yuli 2016. A cikin 2013 ta sami lambar yabo ta "Festspielpreis der Gesellschaft zur Förderung der Münchner Opernfestspiele". <ref>[http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html Gesellschaft Freunde der Künste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915070950/http://www.freundederkuenste.de/aktuelles/medien-ausschreibungen/ankuendigung/hanna-elisabeth-mueller-erhielt-den-festspielpreis-zur-foerderung-der-muenchner-opernfestspiele.html |date=2017-09-15 }}, 1 August 2013]</ref>
=== Sauran gidajen opera ===
A ranar 12 ga watan Afrilu shekarar 2014 ta yi muhawara a matsayin Zdenka a ''Arabella'' ta Richard Strauss yayin bikin Ista na Salzburg . Ta kasance a kan mataki tare da Renée Fleming da Thomas Hampson kuma ta shawo kan masu sauraro da kuma masu sukar. <ref>[http://salzburg.orf.at/news/stories/2641667/ Bericht im Salzburger ORF-Portal vom 13. April 2014]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |title=Portrait von Hanna-Elisabeth Müller in den Salzburger Nachrichten vom 17. April 2014 |access-date=2024-02-28 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707121937/http://www.salzburg.com/nachrichten/spezial/festspiele/osterfestspiele/sn/artikel/bei-strauss-fuehle-ich-mich-wohl-103081/ |url-status=dead }}</ref> Wannan nasarar ta kasance mai mahimmanci ga zaben kamar yadda ''Nachwuchskünstlerin des Jahres'' (mai zane mai zuwa na shekara) ta masu sukar mujallar ''Opernwelt'' . <ref>[http://www.kultiversum.de/Opernwelt/Kritikerumfrage-2014.html Kritikerumfrage 2014 der Zeitschrift ''Opernwelt'']</ref> Kamar yadda Zdenka ta kuma yi muhawara a Semperoper Dresden a cikin Nuwamba 2014. <ref>[http://www.der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella Kritik über die Dresdner ''Arabella''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009195750/http://der-neue-merker.eu/dresden-semperoper-arabella|date=2017-10-09}}, November 2014 in ''[[Der Neue Merker]]'', Vienna</ref> A ranar 5 ga Satumba 2015 ta fara halarta a matsayin Sophie a ''Der Rosenkavalier'' a De Nederlandse Opera Amsterdam . <ref>{{Cite web |url=http://www.operaballet.nl/en/opera/2015-2016/show/der-rosenkavalier-0 |title=Announcement of ''Rosenkavalier'' for September 2015 by De Nederlandse Opera Amsterdam |access-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822190719/https://www.operaballet.nl/en/opera/dutch-national-opera |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}</ref>
A cikin shekarar 2017 Müller ya wuce muhimman matakai na ayyukanta na duniya, wato halartata na farko a Metropolitan Opera, New York, a matsayin Marzelline a cikin samar da Jürgen Flimm na ''Fidelio'' (Maris 2017), <ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/17/arts/music/review-spruce-and-taut-the-met-operas-fidelio-looks-good-at-17.html "Review: Spruce and Taut, the Met Opera's ''Fidelio'' Looks Good at 17"] by [[Anthony Tommasini]], ''[[The New York Times]]'', 17 March 2017</ref> da kuma a La Scala, Milan, inda ta samu. rawar ta na farko a matsayin Donna Anna a Don Giovanni . Ayyukanta na farko a Zürich Opera House ya kasance a cikin watan Fabrairu 2018 a cikin sabon aikin Ilia a Idomeneo,
=== Oratorios da recitals ===
Bayan ayyukanta a gidajen wasan opera, Müller yana yawan rera waƙa a cikin karance-karance da oratorios. Tallafawa ta Südwestrundfunk a cikin ''SWR2 Sabon Talent Program'' daga 2013 zuwa 2015 <ref>{{Cite web |title=Vorstellung von Hanna-Elisabeth Müller im Portal des SWR |url=http://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |access-date=2024-02-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711123652/https://www.swr.de/swr2/musik/hanna-elisabeth-mueller-sopran/-/id=661124/did=13636104/nid=661124/1081v9s/index.html |url-status=dead }}</ref> ya ba ta damar isa ga ɗimbin masu sauraro tare da watsa sauti na recitals waƙa guda biyu. Daya daga cikinsu ita ce ta halarta a karon a Schwetzinger Festspiele, tare da pianist Juliane Ruf, a kan 26 May 2013.
A cikin watan Oktoba shekarar 2014 ta rera soprano solo a cikin ''Ein deutsches Requiem'' na Johannes Brahms a cikin wani wasan kwaikwayo da 3sat ya watsa tare da WDR Symphony Orchestra da Jukka-Pekka Saraste . A kasar Sin Staatskapelle Dresden ne ya nuna mata a lokacin rangadin da suka yi a watan Nuwamban a shekarar 2015, inda ta rera wasan soprano na Symphony No. 4 na Gustav Mahler . <ref>[http://german.cri.cn/3105/2015/11/10/1s242992.htm Review of concert by Staatskapelle Dresden at Shanghai, 9 November 2015; CRI online in German language]</ref> A cikin watan Maris 2016 ta yi muhawara tare da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss a cikin kide-kide na Orquesta Sinfónica del Principado de Asturias a [[Bilbao]] (Spain) <ref>[http://www.lne.es/sociedad/2016/03/06/gran-exito-trompista-monte-fez/1893043.html Gran éxito del trompista Monte de Fez y la OSPA en el festival Musika-Música (Announcement of concert) (in Spanish)]</ref> da kuma WDR Symphony Orchestra a Viersen <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/viersen/muellers-makelloser-schoengesang-aid-1.5836569 Müllers makelloser Schöngesang (Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 11, 2016), in RP online]</ref> da [[Duisburg]] . <ref>[http://www.rp-online.de/nrw/staedte/duisburg/sternstunde-im-musikleben-der-stadt-aid-1.5832283 Review of the concert by WDR Symphony Orchestra at Duisburg on March 12, 2016, in RP online]</ref> A cikin bude kide kide na Salzburg Festival 2016 ta rera bangaren soprano ''(Jibrilu da Eva)'' a cikin ''Halitta'' ta Joseph Haydn, kuma a cikin kakar bude kide kide a Philharmonie de Paris a watan Satumba 2016 ta yi debuted a matsayin ''Gretchen'' a ''Szenen aus Goethes Faust'' da Robert Schumann . A ranar 11 ga Janairu 2017 ta maye gurbin a ɗan gajeren sanarwa Camilla Tilling da ba ta da tushe a wurin buɗaɗɗen kide kide na Elbphilharmonie Hamburg don a cikin motsi na huɗu na Symphony na Beethoven No. 9 .
=== Label ɗin rikodin ===
A cikin 2019 Hanna-Elisabeth Müller, ta sanya hannu kan keɓancewar, yarjejeniya mai tarin yawa tare da Pentatone .
== Repertoire ==
Müller ya yi ayyuka kamar haka a cikin fitattun gidajen opera:
* Berta ( ''Il Barbiere di Siviglia'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Donna Anna ( ''Don Giovanni'' ), Teatro alla Scala, Milano
* Donna Clara ( ''Der Zwerg'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Eurydice ( ''Orfeo ed Euridice'' ), Kammeroper Schloss Rheinsberg, Jamus
* Gretel ( ''Hänsel und Gretel'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Ilia ( Idomeneo ), Zürich Opera House
* Marzelline ( ''Fidelio'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich; Metropolitan Opera, New York
* Pamina ( ''Die Zauberflöte'' ), Teatro dell'opera di Roma; Opera Jihar Bavaria, Munich; Royal Festival Hall, London (shirgin wasan kwaikwayo) <ref>[http://www.musicomh.com/classical/reviews-classical/magic-flute-royal-festival-hall-london Review: The Magic Flute @ Royal Festival Hall, London; musicOMH, May 10, 2016]</ref>
* Prinzessin ( ''L'enfant et les sortilèges'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Servilia ( ''La clemenza di Tito'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Sophie ( ''Der Rosenkavalier'' ), De Nederlandse Opera, Amsterdam; Bavarian Opera, Munich
* Sophie ( ''Werther'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Susanna ( ''Le nozze di Figaro'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Woglinde ( ''Das Rheingold'', ''Götterdämmerung'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
* Zdenka ( ''Arabella'' ), Großes Festspielhaus, Salzburg; Semperoper, Dresden; Bavarian Opera, Munich
* Zerlina ( ''Don Giovanni'' ), Bavarian Jihar Opera, Munich
Repertoire na kide-kide ta hada da sassan soprano na oratorios da talakawa da yawa da kuma wakokin kade-kade da kide kide daga Baroque zuwa Late Romanticism, misali ''The Creation'' and the ''Missa in angustiis'' ( ''Nelsonmesse'' ) na Joseph Haydn, <ref>[http://www.augsburger-allgemeine.de/neu-ulm/Mit-Pauken-und-Trompeten-id33554322.html ''Augsburger Allgemeine'', Review as of March 30, 2015]</ref> ''Missa Solemnis'' na [[Ludwig van Beethoven]], <ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/im-glauben-fest-der-rias-kammerchor-und-beethovens-missa-solemnis/6012902.html Review of a performance of Beethoven's Missa Solemnis with the RIAS-Kammerchor, ''Der Tagesspiegel'', 3 January 2012]</ref> motsi na biyar "Ihr habt nun Traurigkeit" na ''A Jamus Requiem'' by Johannes Brahms, motsi na hudu na Symphony na 4 na Gustav Mahler, waƙoƙin Franz Schubert kamar yadda Felix Mottl ya tsara, <nowiki><i id="mwARc">Bakwai Farko Waƙoƙi</i></nowiki> na Alban Berg da ''waƙoƙin Ƙarshe huɗu'' na Richard Strauss .
A cikin karatun, wanda Südwestrundfunk ya watsa, ta yi waƙoƙin Benjamin Britten, Francis Poulenc, Robert Schumann, Richard Strauss, William Walton da Hugo Wolf .
== Hotuna ==
=== Audio ===
* Mass No. 3 in f minor by Anton Bruckner, Hanna-Elisabeth Müller, Anke Vondung, Dominik Wortig, Franz-Josef Selig, Chor des Bayerischen Rundfunks, Bamberger Symphoniker, Robin Ticciati . Tudor, Afrilu 2014.
* "Traumgekrönt"; waƙoƙin Richard Strauss, Arnold Schönberg da Alban Berg. Hanna-Elisabeth Müller, soprano; Juliane Ruf, piano. Belvedere, Yuni 2017.
* Gustav Mahler, Symphony No. 4 a G major. Hanna-Elisabeth Müller, Soprano; Duisburger Symphoniker, Ádám Fischer . GASKIYA, Agusta 2017.
* Richard Strauss, Der Rosenkavalier . Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Sophie, Camilla Nylund a matsayin Marschallin, Paula Murrihy a matsayin Oktavian, Peter Rose a matsayin Baron Ochs von Lerchenau. Mawakan Philharmonic na Netherlands, Marc Albrecht . Rikodi kai tsaye na Satumba 2015, Kalubale Classics, Satumba 2017.
* "Reine de coeur", Hanna-Elisabeth Müller soprano, Juliane Ruf piano (Francis Poulenc, Robert Schumann, Alexander von Zemlinsky), Fabrairu 2020, Pentatone
* " [https://www.pentatonemusic.com/product/sinnbild-strauss-songs/ Sinnbild Strauss Songs] ", Hanna-Elisabeth Müller soprano, WDR Symphony Orchestra karkashin sandar Christoph Eschenbach, Yuni 2022, Pentatone
=== DVD ===
* Richard Strauss: Arabella. Rikodi kai tsaye na bikin Ista na Salzburg 2014 tare da Hanna-Elisabeth Müller a matsayin Zdenka, Renée Fleming a matsayin Arabella, Thomas Hampson a matsayin Mandryka, Daniel Behle a matsayin Matteo. Daraktan mataki: Florentine Klepper. Sächsischer Staatsopernchor da Staatskapelle Dresden karkashin jagorancin Christian Thielemann . Unitel Classica, Satumba 2014.
* Johannes Brahms: Ein Deutsches Requiem. Rikodin Live na wasan kwaikwayo a Stift St. Florian, Agusta 2016, tare da Hanna-Elisabeth Müller, soprano, Simon Keenlyside, baritone, Cleveland Orchestra da Wiener Singverein wanda Franz Welser-Möst ke gudanarwa. Concorde, Janairu 2017.
* Kundin bukin kaddamar da Elbphilharmonie, Hamburg. Hanna-Elisabeth Müller a matsayin soprano soloist a cikin motsi na hudu na Symphony na Beethoven No. 9 . NDR Elbphilharmonie Orchester karkashin sandar Thomas Hengelbrock . CMajor, Yuni 2017.
== Nassoshi ==
{{reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Authority control}}
* [http://www.hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ Yanar Gizo na Hanna-Elisabeth Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305035412/http://hannaelisabethmueller.de/index.php/en/ |date=2017-03-05 }}
* [http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html Tarihin rayuwar Hanna-Elisabeth Müller akan gidan yanar gizon hukumarta (KünstlerSekretariat am Gasteig, Munich)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190507/http://www.ks-gasteig.de/en/kuenstleragentur/artists/soprano/hanna-elisabeth-mueller/biography/index.html |date=2016-03-04 }}
{{Authority control}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1985]]
eg5cmw6mk27sn8fbsqmfdfdefq6pcgq
Zenande Mfenyana
0
73958
968983
618051
2026-10-18T09:42:30Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968983
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Zenande Mfenyana''' (an haife ta a 11 ga Oktoba 1985<ref name="briefly.co.za">{{cite web|url=https://briefly.co.za/amp/32886-zenande-mfenyana-biography-age-boyfriend-husband-parents-hairstyles-pictures-net-worth.html|title=Zenande Mfenyana biography: age, boyfriend, husband, parents, hairstyles, pictures and net worth|website=briefly.co.za|last= Adeaga Favour|date=3 July 2019}}</ref> ) 'yar [[Afirka ta Kudu]] ce kuma 'yar wasan kwaikwayo. An san ta da nuna Noluntu Memela a kan SABC 1 Generations.<ref name="briefly.co.za" />
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Mfenyana a shekara ta 1985 a [[Johannesburg]], sannan ta koma Gabashin Cape a Queenstown inda ta kammala karatun ta a makarantar sakandare ta Queenstown. Ta shiga Jami'ar [[Pretoria]] kuma tana da BA a Drama.
== Ayyuka ==
Mfenyana ta shiga cikin hasken wuta a shekara ta 2011 inda ta fito a wasan kwaikwayo na SABC 1 na Mfundi Vundla. Ta nuna rawar Noluntu Memela, 'yar Mawande Memela, har sai da aka kore ta a watan Agustshekarar an 2014 saboda yajin aiki wanda ya ƙunshi 15 daga cikin 'yan wasan, ciki har da Connie Ferguson (Karabo Moroka), [[Sophie Ndaba]] (Queen Moroka) da Nambitha Mpumlwana (Mawande Memella).<ref name="World 2014">{{cite web | last=World | first=Sunday | title=Zenande Mfenyana moves on after Generations | website=SundayWorld | date=Nov 9, 2014 | url=http://www.sundayworld.co.za/news/2014/11/09/zenande-mfenyana-moves-on-after-generations | access-date=Aug 11, 2017 | archive-date=July 3, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180703133323/http://www.sundayworld.co.za/news/2014/11/09/zenande-mfenyana-moves-on-after-generations | url-status=dead }}</ref>
A watan Januirun shekarar 2015, Mfenyana ta fito a matsayin Reba a wasan kwaikwayo na e.tv Ashes to Ashes, tare da [[Tina Jaxa]] da Menzi Ngubane . <ref>{{cite web|url=http://www.tvsa.co.za/actors/viewactor|title=Zenande Mfenyana biography {{!}} Tvsa|website=tvsa.co.za|last=|date=}}</ref>
Mfenyana daga nan ya taka muhimmiyar rawa ta Babalwa a cikin yanayi na farko da na biyu na jerin wasan kwaikwayo na Xhosa na Ferguson Films na ''Igazi'', tare da Vatiswa Ndara, Jet Novuka da marigayi Nomhle Nkonyeni .
Ya zuwa watan Fabrashekarar irun 2017, tana taka muhimmiyar rawa ta Goodness Mabuza a jerin fina-finai na Ferguson 'Mzansi Magic The Queen, tare da masu samar da shi Shona da Connie Ferguson .<ref name="Kekana 2017">{{cite web | last=Kekana | first=Chrizelda | title=The Queen's Goodness is the 'perfect fit' for Zenande Mfenyana | website=SundayWorld | date=Apr 18, 2017 | url=http://www.sundayworld.co.za/lifestyle/2017/04/18/the-queen-s-goodness-is-the-perfect-fit-for-zenande-mfenyana | access-date=Aug 11, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181009160227/http://www.sundayworld.co.za/lifestyle/2017/04/18/the-queen-s-goodness-is-the-perfect-fit-for-zenande-mfenyana | archive-date=October 9, 2018 | url-status=dead}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|
|''[[Generations (South African TV series)|Tsararru]]''
|Noluntu Memela
|
|-
|
|''Ashes zuwa Ashes''
|Reba Namane
|
|-
|
|''Igazi''
|Babalwa
|
|-
|
|''MTV Shuga (Down South) ''
|Cynthia Vilakazi
|
|-
|2017–2022
|''Sarauniyar''
|Kyakkyawan Mabuza
|
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haihuwan 1985]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
s0pv5vb9yazr51659bqnshav0e4e3v6
968984
968983
2026-10-18T09:42:32Z
KiranBOT
35988
cire bin AMP daga URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|cikakkun bayanai]]) ([[User talk:Usernamekiran|rahoton kuskure]]) v3.1.1s
968984
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Zenande Mfenyana''' (an haife ta a 11 ga Oktoba 1985<ref name="briefly.co.za">{{cite web|url=https://briefly.co.za/32886-zenande-mfenyana-biography-age-boyfriend-husband-parents-hairstyles-pictures-net-worth.html|title=Zenande Mfenyana biography: age, boyfriend, husband, parents, hairstyles, pictures and net worth|website=briefly.co.za|last= Adeaga Favour|date=3 July 2019}}</ref> ) 'yar [[Afirka ta Kudu]] ce kuma 'yar wasan kwaikwayo. An san ta da nuna Noluntu Memela a kan SABC 1 Generations.<ref name="briefly.co.za" />
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Mfenyana a shekara ta 1985 a [[Johannesburg]], sannan ta koma Gabashin Cape a Queenstown inda ta kammala karatun ta a makarantar sakandare ta Queenstown. Ta shiga Jami'ar [[Pretoria]] kuma tana da BA a Drama.
== Ayyuka ==
Mfenyana ta shiga cikin hasken wuta a shekara ta 2011 inda ta fito a wasan kwaikwayo na SABC 1 na Mfundi Vundla. Ta nuna rawar Noluntu Memela, 'yar Mawande Memela, har sai da aka kore ta a watan Agustshekarar an 2014 saboda yajin aiki wanda ya ƙunshi 15 daga cikin 'yan wasan, ciki har da Connie Ferguson (Karabo Moroka), [[Sophie Ndaba]] (Queen Moroka) da Nambitha Mpumlwana (Mawande Memella).<ref name="World 2014">{{cite web | last=World | first=Sunday | title=Zenande Mfenyana moves on after Generations | website=SundayWorld | date=Nov 9, 2014 | url=http://www.sundayworld.co.za/news/2014/11/09/zenande-mfenyana-moves-on-after-generations | access-date=Aug 11, 2017 | archive-date=July 3, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180703133323/http://www.sundayworld.co.za/news/2014/11/09/zenande-mfenyana-moves-on-after-generations | url-status=dead }}</ref>
A watan Januirun shekarar 2015, Mfenyana ta fito a matsayin Reba a wasan kwaikwayo na e.tv Ashes to Ashes, tare da [[Tina Jaxa]] da Menzi Ngubane . <ref>{{cite web|url=http://www.tvsa.co.za/actors/viewactor|title=Zenande Mfenyana biography {{!}} Tvsa|website=tvsa.co.za|last=|date=}}</ref>
Mfenyana daga nan ya taka muhimmiyar rawa ta Babalwa a cikin yanayi na farko da na biyu na jerin wasan kwaikwayo na Xhosa na Ferguson Films na ''Igazi'', tare da Vatiswa Ndara, Jet Novuka da marigayi Nomhle Nkonyeni .
Ya zuwa watan Fabrashekarar irun 2017, tana taka muhimmiyar rawa ta Goodness Mabuza a jerin fina-finai na Ferguson 'Mzansi Magic The Queen, tare da masu samar da shi Shona da Connie Ferguson .<ref name="Kekana 2017">{{cite web | last=Kekana | first=Chrizelda | title=The Queen's Goodness is the 'perfect fit' for Zenande Mfenyana | website=SundayWorld | date=Apr 18, 2017 | url=http://www.sundayworld.co.za/lifestyle/2017/04/18/the-queen-s-goodness-is-the-perfect-fit-for-zenande-mfenyana | access-date=Aug 11, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181009160227/http://www.sundayworld.co.za/lifestyle/2017/04/18/the-queen-s-goodness-is-the-perfect-fit-for-zenande-mfenyana | archive-date=October 9, 2018 | url-status=dead}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|
|''[[Generations (South African TV series)|Tsararru]]''
|Noluntu Memela
|
|-
|
|''Ashes zuwa Ashes''
|Reba Namane
|
|-
|
|''Igazi''
|Babalwa
|
|-
|
|''MTV Shuga (Down South) ''
|Cynthia Vilakazi
|
|-
|2017–2022
|''Sarauniyar''
|Kyakkyawan Mabuza
|
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haihuwan 1985]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
q51rftza5hc3wrhport5g1q9ze0oufe
5th Africa Movie Academy Awards
0
74071
968894
687641
2026-10-17T22:41:07Z
Nura Bello
24854
968894
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Wikimania 2011 Conference Book.pdf|thumb|5th Africa Movie Academy Awards]]
A ranar 4 ga watan Afrilu, a shekara ta 2009 ne aka gudanar da bikin '''bayar da lambar yabo ta fina-finan Afirka''' karo na 5, a Cibiyar Al'adu ta Gloryland da ke [[Yenagoa]], [[Bayelsa|Jihar Bayelsa]], [[Najeriya|a Nijeriya]], domin karrama fitattun fina-finan [[Afirka|Afrika]] a shekara ta 2008. An watsa shi kai tsaye a gidan talabijin na [[Najeriya|ƙasar Najeriya]]. Jarumar Africa Movie Academy Award [[Kate Henshaw|Kate Henshaw-Nuttal]] da ɗan wasan barkwanci na Najeriya Julius Agwu ne suka shirya bikin.<ref name=allafr1>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200904100099.html|title=AMAA - Africans Can Speak With One Voice|last=Okoye|first=Chinyere|date=9 April 2009|work=[[AllAfrica.com]]|publisher=[[AllAfrica.com|AllAfrica Global Media]]|access-date=5 September 2010}}</ref> Fitattun jarumai da dama ne suka halarci taron, ciki har da [[Timipre Sylva]] ([[Jerin sunayen Gwamnoni jihar Bayelsa|Gwamnan]] [[Bayelsa|jihar Bayelsa]]) da kuma jaruman fina-finan [[Nollywood]]. Baƙi na musamman sune wanda ya lashe lambar yabo ta Academy Forest Whitaker da ɗan wasan Hollywood Danny Glover.<ref name="allafr2">{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200904080171.html|title=AMAA 2009 - the Crash of Nollywood|last=Gbemudu|first=Emma|date=8 April 2009|work=[[AllAfrica.com]]|publisher=[[AllAfrica.com|AllAfrica Global Media]]|access-date=5 September 2010}}</ref>
An sanar da sunayen mutanen ne a ranar 3 ga watan Maris, a shekara ta 2009, a yayin [[Panafrican Film and Television Festival of Ouagadougou|bikin nuna fina-finai da talabijin na Pan African]] karo na 21 na [[Ouagadougou|birnin Ouagadougou]] (FESPACO) na shugaban AMAA, Peace Anyiam-Osigwe. Kimanin mutane 403 daga ƙasashen [[Afirka]] 54 ne suka shiga neman lambar yabo.<ref name=allafr1>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200904100099.html|title=AMAA - Africans Can Speak With One Voice|last=Okoye|first=Chinyere|date=9 April 2009|work=[[AllAfrica.com]]|publisher=[[AllAfrica.com|AllAfrica Global Media]]|access-date=5 September 2010}}</ref>
Da jimillar sunayen mutane goma sha biyu, fim ɗin [[Kenya]] ''[[From a Whisper]]'' ne ya jagoranci kidayar ‘yan takarar, yayin da [[Uganda|Ugandan]] ''[[Battle of the Souls (fim)|Battle of the Souls]]'' da ''[[Gugu and Andile|Gugu da Andile]]'' [[Afirka ta Kudu|na Afirka ta Kudu]] suka biyo baya da guda goma kowanne. ''Arugba'' [[Najeriya|na Najeriya]] ya samu sunayen ‘yan takara tara, [[Misra|Masar]] ''ta bakwai'' ta samu sunayen ‘yan takara takwas, sai kuma ‘yan [[Ghana]] ''Agony of the Christ'' da na ‘yan takara bakwai.<ref name="allafr2">{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200904080171.html|title=AMAA 2009 - the Crash of Nollywood|last=Gbemudu|first=Emma|date=8 April 2009|work=[[AllAfrica.com]]|publisher=[[AllAfrica.com|AllAfrica Global Media]]|access-date=5 September 2010}}</ref>
''[[From a Whisper]]'' ya lashe kyaututtuka biyar, ciki har da Mafi kyawun Hoto, Mafi kyawun Darakta ( Wanuri Kahiu) da Mafi kyawun Sauti. ''Gugu da Andile ne'' suka kai matsayi na biyu da kyaututtuka uku. ''[[Battle of the Souls (fim)|Battle of the Souls]]'', ''Seven Heaven'', Small Boy, ''[[Arugba]]'' da Live to Remember kowannensu ya sami lambobin yabo biyu.<ref name=allafr1>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200904100099.html|title=AMAA - Africans Can Speak With One Voice|last=Okoye|first=Chinyere|date=9 April 2009|work=[[AllAfrica.com]]|publisher=[[AllAfrica.com|AllAfrica Global Media]]|access-date=5 September 2010}}</ref>
== Masu nasara ==
=== Manyan kyaututtuka ===
An jera waɗanda suka yi nasara a Rukunin Kyautar guda 23 da farko kuma an nuna su cikin manyan haruffa.<ref name="amaa">{{cite web | title =AMAA Awards and Nominees 2009 | publisher=[[Africa Movie Academy Awards]] | url = http://ama-awards.com/amaa-awards-and-nominees-2009 | access-date = 6 November 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110405090903/http://www.ama-awards.com/amaa-nominees-and-winners-2009 |archive-date = 5 April 2011}}</ref>
{| class="wikitable" style="width:100%"
! style="width=" |Mafi kyawun Hoto
! style="width=" | Mafi Darakta
|-
| valign="top" |
* '''''[[From a Whisper|Daga Wasika]]''''' (Kenya)
** ''[[Arugba]]'' (Nigeria)
** ''[[Gugu and Andile|Gugu da Andile]]'' (Afirka ta Kudu)
** ''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Souls]]'' (Uganda)
** ''Sama ta bakwai'' (Misira)
| valign="top" |
* '''Wanuri Kahiu''' – '''''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]'''''
** [[Tunde Kelani]] – ''Arugba''
** Minky Schlesinger – ''Gugu and Andile''
** [[Matt Bashi|Matt Bish]] - ''[[Battle of the Souls (fim)|Yakin rayuka]]''
** Saad Hendawy - ''Sama ta Bakwai''
|-
! style="width=" | Mafi kyawun Jaruma a matsayin jagora
! style="width=" | Mafi kyawun ɗan wasan kwaikwayo a cikin babban matsayi
|-
| valign="top" |
* '''[[Funke Akindele]]''' – '''''[[Jenifa]]'''''
** [[Stephanie Okereke Linus|Stephanie Okereke]] da [[Nse Ikpe-Etim|Nse Etim]] – ''[[Reloaded (2009 fim)|Sake lodi]]''
** [[Stella Damasus|Stella Damasus-Aboderin]] - ''Jihar Zuciya''
** [[Corine Onyango]] - ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''
** [[Nadia Buari]] - ''azabar Almasihu''
| valign="top" |
* '''[[Farouk El-Fishawy|Farouk Al-Fichawi]]''' - '''''Sama ta bakwai'''''
** Godfrey Odhiamba - ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''
** [[Mike Ezuruonye]] – ''The Assassin''
** [[Majid Michel]] - ''azabar Almasihu''
** Peter Badejo – ''Arugba''
|-
! style="width=" | Mafi kyawun Jaruma A Matsayin Taimakawa
! style="width=" | Mafi kyawun Jarumi A Matsayin Taimakawa
|-
| valign="top" |
* '''Mercy Johnson''' - '''''Rayuwa don Tunawa'''''
** Aggie Kebirungi – ''[[Battle of the Souls (fim)|Yakin Souls]]''
** Mosunmola Filani – ''[[Jenifa]]''
** Daphney Hlomoku – ''Gugu and Andile''
** Chika Ike - ''The Assassin''
| valign="top" |
* '''Joel Okuyo Atiku''' - '''''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Souls]]'''''
** Femi Adebayo – ''Apaadi''
** Abubakar Mvenda & Ken Ambani – ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''
** Neil Mc Carthy – ''Gugu and Andile''
** Yemi Blaq – ''Grey Focus''
|-
! style="width=" | Jaruma Mai Alkawari
! style="width=" | Jarumin Da Yafi Alkawari
|-
| valign="top" |
* '''Lungelo Dhladha''' – '''''Gugu and Andile'''''
** [[Bayray McNwizu|Bhaira Mcwizu]] – ''Cindy's Note''
** Bukola Awoyemi – ''Arugba''
** Lydia Farson - ''An raini''
** Béa Flore Mfouemoun – ''Mah Sa-Sah''
| valign="top" |
* '''Litha Booi''' – '''''Gugu and Andile'''''
** Mavila Anthana Keriario - ''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Souls]]''
** Ruffy Samuel - ''Matattu Karshen''
** Segun Adefila – ''Arugba''
** [[Sherif Ramzy]] - ''Sama ta Bakwai''
|-
! style="width=" | Mafi kyawun raye-raye
! style="width=" | Mafi kyawun Fim a Harshen Afirka
|-
| valign="top" |
* '''''Kono''''' (Burkina Faso)
** ''Leila'' (Burkina Faso)
** ''Karamin Ilmantarwa ya bambanta'' (Kenya)
** ''Manani Ogre'' (Kenya)
** ''Cheprono'' (Kenya)
| valign="top" |
* '''''Gugu da Andile''''' ( [[Afirka ta Kudu]] ) in [[Harshen Zulu|Zulu]] da [[Harshen Xhosa|Xhosa]] - Minky Schlesinger
** ''Arugba'' ( [[Najeriya|Nigeria]] ) in [[Yarbanci|Yoruba]] – [[Tunde Kelani]]
** ''Mah Sa-Sah'' ( [[Kamaru]] ) a cikin harsunan Kamaru - Daniel Kamwa
** ''Uyai'' ( [[Najeriya|Nigeria]] ) in [[Harshen Ibibio|Ibibio]] - Emem Isong
** ''Apaadi'' ( [[Najeriya|Nigeria]] ) in [[Yarbanci|Yoruba]]
|-
! style="width=" | Mafi kyawun Jarumin Yara
! style="width=" | Mafi kyawun wasan allo
|-
| valign="top" |
* '''Richard Chukwuma''' – '''''Karamin Yaro'''''
** Celia Greenwoood - ''The Assassin''
** Shanlar Kirunga - ''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Souls]]''
** Samara Milgwi - ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''
| valign="top" |
* '''''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''''' - '''Wanuri Kahiu'''
** ''Sama ta bakwai'' – Zainab Aziz
** ''[[Through the Glass|Ta Gilashin]]'' - [[Stephanie Okereke Linus|Stephanie Okereke]]
** ''[[Reloaded (2009 fim)|Sake kunnawa]]'' – Emem Isong
** ''Kyakkyawan rai'' - Tchidi Chikere
|}
=== Ƙarin kyaututtuka ===
{| class="wikitable" style="width:100%"
! style="width=" |Mafi kyawun Fasalin Takardu
! style="width=" | Mafi kyawun Takardun Takardun Gajeru
|-
| valign="top" |
* '''''[[For the Best and for the Onion|Ga Mafi Kyau kuma Ga Albasa]]''''' (Niger) & '''''Malcolm's Echo'''''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <small>Kyautar haɗin gwiwa</small>
** ''Fayiloli masu zaman kansu'' (Misira)
** ''Shit on the Rock'' (Nijeriya)
** ''Kaka Ba Gida'' (Afirka ta Kudu)
| valign="top" |
* '''''Zuwan Shekaru''''' (Kenya)
** ''Kisa na Biyu'' (Nijeriya)
** ''Santos the Survivor'' (Kenya)
** ''Batattu a Kudu'' (Rwanda)
** ''Kwango ta kafa'' (Afirka ta Kudu)
|-
! style="width=" | Nasarar AMAA a cikin Sauti
! style="width=" | Nasarar AMAA a cikin Gyarawa
|-
| valign="top" |
* '''''Sama ta bakwai''''' (Misira)
** ''[[From a Whisper|Daga Wasika]]'' (Kenya)
** ''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Souls]]'' (Uganda)
** ''Gugu da Andile'' (Afirka ta Kudu)
** ''Grey Focus'' (Nijeriya)
| valign="top" |
* '''''[[From a Whisper|Daga Wasika]]''''' (Kenya)
** ''Cindy's Note'' (Nijeriya)
** ''Sake lodi'' (Nijeriya)
** ''Modupe Temi'' (Nigeria)
** ''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Souls]]'' (Uganda)
|-
! style="width=" | Nasarar AMAA a Hanyar Art
! style="width=" | Nasarar AMAA a Cinematography
|-
| valign="top" |
* '''''Karamin Yaro''''' - '''Michelle Bello'''
** ''Manzanni biyar'' – Ifeanyi Onyeabor
** ''Zafin Kristi'' - Jude Odoh
** ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]'' - Kay Tuckerman
** ''Juyin juya hali'' – Eddybongo Uka
| valign="top" |
* '''''Bayanan Cindy''''' - '''[[Izu Ojukwu]]'''
** Marius Van Graan ''[[From a Whisper|daga wani raɗaɗi]]''
** ''Sama ta bakwai'' - Ramses Marzouk
** ''Gugu and Andile'' – Greg Heimann
** ''[[Battle of the Souls (fim)|Yaƙin Rayukan]]'' - Stephen Njero da Tony Matomi
|-
! style="width=" | Nasarar AMAA a cikin kayan shafa
! style="width=" | Nasarar AMAA a cikin Costume
|-
| valign="top" |
* '''''Rayuwa Don Tunawa'''''
** ''Zafin Kristi''
** ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''
** ''An kashe''
** ''Ase n'tedumare''
| valign="top" |
* '''''[[Arugba]]'''''
** ''Zafin Kristi''
** ''Apaadi''
** ''Rayuwa Don Tunawa''
** ''Sama ta bakwai''
|-
! style="width=" | Mafi kyawun Sauti na Asali
! style="width=" | Nasarar AMAA a cikin Tasirin Kayayyakin gani
|-
| valign="top" |
* '''''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]'''''
** ''Arugba''
** ''Kyakykyawan Rai''
** ''Zafin Kristi''
** ''[[Jenifa]]''
| valign="top" |
* '''''[[Battle of the Souls (fim)|Yakin Rayuka]]'''''
** ''Manzanni biyar''
** ''Hayaki da madubai''
** ''Zafin Kristi''
** ''Juyin Juya Hali''
|-
! style="width=" | Zuciyar Afirka <small>(Wannan lambar yabo an ba shi kyautar mafi kyawun fim a Najeriya)</small>
|-
| valign="top" |
* '''''Arugba''''' - '''[[Tunde Kelani]]'''
** ''Cindy's Note'' - [[Izu Ojukwu]]
** ''Kyakkyawan Soul'' - Tchidi Chikere
** ''Jihar Zuciya'' - Kingsley Omoife da [[Richard Mofe-Damijo]]
** ''[[Jenifa]]'' - [[Funke Akindele]]
|}
== Fina-finai masu naɗi mai yawa ==
Fina-finan da ke gaba sun sami naɗi da yawa.{{Col-begin}}
{{Col-2}}
*;12 nominations
**''[[From a Whisper]]''
*;10 nominations
**''Battle of the Soul''
**''Gugu and Andile''
*;9 nominations
**''Arugba''
*;8 nominations
**''Seventh Heaven''
*;7 nominations
**''Agony of the Christ''
*;4 nominations
**''Cindy's Note''
**''The Assassin''
**''[[Jenifa]]''
{{Col-2}}
*;3 nominations
**''Beautiful Soul''
**''Reloaded''
**''Live to Remember''
**''Apaadi''
*;2 nominations
**''Grey Focus''
**''Revolution''
**''Five Apostles''
**''Reloaded''
**''Small Boy''
**''Mah Sa-Sah''
**''State of the Heart''
{{Col-end}}
== Fina-finai masu kyaututtuka da yawa ==
Fina-finai masu zuwa sun sami kyaututtuka da yawa.
* '''5 lambobin yabo'''
** ''[[From a Whisper|Daga Wasiwa]]''
* '''3 lambobin yabo'''
** ''Gugu da Andile''
* '''2 lambobin yabo'''
** ''Arugba''
** ''Yakin Ruhi''
** ''Sama ta bakwai''
** ''Karamin Yaro''
** ''Rayuwa Don Tunawa''
== Manazarta ==
[[Category:Bikin bayar da kyaututtukan harkar Fim]]
nwr39skls1oh8lrjrdpn09hobso1lxe
Yarukan Dii
0
74902
968940
823902
2026-10-18T06:31:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968940
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yaren Dii''' wani yare ne a cikin reshen [[Harsunan Daru|Duru]] a [[Harsunan Savannas|yarukan Savanna]] . ''Yag Dii'' shine sunan kabilanci.
Ethnologue ya lissafa Mambe", Mamna'a, Goom, Boow, Ngbang, Sagzee, Vaazin, Home, Nyok a matsayin yaruka, kuma ya lura cewa Goom na iya zama yare daban. Blench (2004) ya lissafa su duka, da kuma ''Phaane'', a matsayin yaruka daban-daban, ba kusa da juna ba fiye da saura yarukan Dii, Duupa, Dugun (Panõ).
'''Duupa''' (masu magana da yaren mutun 5,000) sun kasance suna zaune a cikin tsaunukan Hosséré Vokré zuwa gabashin Poli (a cikin garin Poli, Sashen Faro, Yankin Arewa). a yau, yawancinsu sun sauko daga duwatsu kuma yanzu suna zaune a cikin filayen [[Lobi River|Kogin Lobi]] (a kusa da mahaɗar inda hanyar Ngaoundéré-[[Garoua]] ta wuce) da kuma a Poli.
'''Dugun''', wanda kuma ake kira '''Pa'no''' (masu magana da yaren mutun 7,000 (Lars Lode 1997)), suna zaune a kudu maso gabashin Poli a yankin Arewa (a cikin garin Poli, garin Faro, da garin Lagdo a cikin sashen Bénoué). ''Dugun'' suna zaune a cikin filayen, kuma ''Saa'' a tsakiyar wani tsaunuka wanda yake da wuyar isa. Lars Lode, masanin yare na mishan, ya kiyasta kamanceceniya na 95% tsakanin nau'ikan biyu ta amfani da jerin kalmomi 100. Dugun suna ɗaukar kansu a matsayin rukuni na mutanen Dii (ko Duru). , koda yake yana da alaƙa da Dii, ya bambanta.
'''Dii''' (47,000 mutane magana da yaren (SIL 1982)) suna zaune a gabashin Dugun. Suna zaune a babban bangare na filayen [[Benue (kogi)|Kogin Bénoué]], gami da sassan Mayo-Rey (Tcholliré commune, Yankin Arewa) da Vina (Mbé da Ngaoundéré communes, Yankin Adamaoua). Sun fi yawa a gabashin Poli a cikin filayen Mayo-Sala da Mayo-Rey (a cikin garin Tcholliré) da kuma yankin Benue River (a cikin yankin Lagdo) da kuma saman yankin Vina River (a yankunan Nganha da Mbé), a gefen dutsen Adamaoua (Ngaoundéré). '''Nyok''', wanda wasu masu magana da yaren Dii suka ɗauka a matsayin yaren sirri (yaren na masu sihiri), na iya zama yare daban. Bugu da ƙari, ba'a san abubuwa da yawa game da '''Goom''' ba, wanda ''ALCAM'' (2012) ya ɗauka a matsayin yaren Dii.
== Tsarin Rubuce-rubuce ==
{| class="wikitable"
|+Harshen haruffa
! colspan="47" |Harafin manyan haruffa
|-
|[[A]]
|[[B]]
|[[Ɓ|Ɓara]]
|[[D]]
|[[E]]
|Ɛ
|Ə
|[[F]]
|[[G]]
|Gb
|[[H]]
|[[I|Na]]
|Sanya
|[[L]]
|[[M]]
|[[ʼM]]
|Mb
|[[Mgb (trigraph)|Mgb]]
|[[N]]
|ʼN
|Nd
|Nz
|Ŋ
|[[Ŋg (digraph)|Ŋg]]
|[[O]]
|O
|[[R]]
|[[S]]
|[[U]]
|Sanya
|[[V]]
|[[Vb (digraph)|Vb]]
|[[W]]
|[[ʼW]]
|[[Y]]
|[[ʼY]]
|[[Z]]
|-
! colspan="47" |Harafin ƙananan kalmomi
|-
|a
|b
|ɓ
|d
|da kuma
|ɛ
|ə
|f
|g
|gb
|h
|i
|Ƙari
|l
|m
|ʼm
|mb
|mgb
|n
|ʼn
|nd
|nz
|ŋ
|Gãnuwa
|o
|Owu
|r
|s
|u
|ʉ
|v
|vb
|w
|ʼw
|da kuma
|'Y
|z
|}
Ana nuna nasalisation tare da cedilla: ‹a̧, ː, ə̧, i̧, o̧, u̧›; Ba za a iya sanya sautin ‹ɨ, ɔ, ʉ› ba.
Ana nuna sautunan ta hanyar karin magana
* Babban sautin yana nunawa ta hanyar karin magana: ‹á, á̧, é, ː́, í, í̧, ɨ́, ó, ó̧, ɔ́, ú, ú̧, ʉ́›;
* Sautin da bashi da kyau ana nuna shi ta hanyar magana mai tsanani: ‹à, à̧, è, ː, ə̧, ì, ì, ɨ̀, ò, ò̧, ɔ̀, ù, ù̧, ʉ̀›;
* Matsakaicin sautin yana nunawa ba tare da alamar ba: ‹a, a̧, e, ː, i̧, ɨ, o, o̧, ɔ, u, u̧, ʉ›.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
* [Hasiya] [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Adamawa%20language%20list.pdf Jerin harsunan Adamawa] (ms)
{{Adamawa languages}}
r7ywc16f3jg7vz4oortzitih6ypb5hd
Yahayya Attiyat Allah
0
76857
968926
644497
2026-10-18T03:03:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968926
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Yahya25.jpg|thumb|Yahayya Attiyat Allah]]
'''Yahia Attiyat Allah El Idrissi''' ( {{Lang-ar|يحيى عطية الله الإدريسي}} ; an haife shi a ranar 2 ga watan Maris shekara ta 1995) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar [[Moroko|Morocco]] wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya]] ko hagu don ƙungiyar Premier League ta Rasha PFC Sochi da kuma [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Maroko]] . <ref>[https://www.slgr.gr/en/player/3461/ Profile at Super League Greece] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125015937/https://www.slgr.gr/en/player/3461/ |date=2022-11-25 }}, slgr.gr</ref> <ref>[https://www.sofascore.com/player/yahia-attiyat-allah/919677 Profile at Sofascore], sofascore.com</ref>
Ya fara aikinsa na ƙwararru yana wasa a Safi Olympic . Sa'an nan kuma ya ci gaba da ciyar da kakar wasa guda daya a Turai, yana taka leda a kungiyar Volos ta Girka, kafin ya dawo wasa a gefen Wydad na Moroccan.
Sannan a cikin 2024, Yahia ya sanya hannu tare da kulob din Premier League na Rasha PFC Sochi .
== Sana'a ==
A wasan farko na [[Gasar Super League ta Afrika|gasar cin kofin Afrika]], Attiat-Allah ya ci kwallo ta uku a wasan da kungiyar [[Enyimba International F.C.|Enyimba]] ta Najeriya ta lallasa ta da ci 3-0 a gida, bayan da ta doke ta a waje da ci 1-0, wanda hakan ya ba ta damar zuwa wasan kusa da na karshe. <ref>{{Cite web |date=2023-10-26 |title=Wydad qualifies for African League semi-finals |url=https://en.hespress.com/73458-wydad-qualifies-for-african-league-semi-finals.html |access-date=2023-10-28 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-10-26 |title=Wydad cruise past Enyimba in AFL to set up Esperance semi-final |url=https://www.cafonline.com/news/wydad-cruise-past-enyimba-in-afl-to-set-up-esperance-semi-final/ |access-date=2023-10-28 |website=CAF |language=en-GB}}</ref>
A ranar 1 ga Nuwamba 2023, CAF ta zabi Attait-Allah don Gwarzon Dan Wasan Interclub na 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-01-11 |title=CAF announces CAF Awards 2023 Nominees for Men’s Categories |url=https://www.cafonline.com/news/caf-announces-caf-awards-2023-nominees-for-men-s-categories/ |access-date=2023-11-01 |website=CAF |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-11-02 |title=CAF awards names nominees for 2023 with strong Moroccan presence |url=https://en.hespress.com/73829-caf-awards-names-nominees-for-2023-with-strong-moroccan-presence.html |access-date=2023-11-02 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref>
[[Fayil:Juan Carlos Garrido (16-01-2013).jpg|thumb|Yahayya Attiyat Allah]]
A ranar 8 ga Fabrairu 2024, Attiyat Allah ya rattaba hannu tare da kulob din Premier League na Rasha PFC Sochi . <ref>{{Cite web |date=8 February 2024 |title=Яхья Аттьят-Алла перешел в «Сочи»! |url=https://pfcsochi.ru/news/2023-2024/yakhya-attyat-alla-pereshel-v-sochi-/ |publisher=PFC Sochi |language=ru}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Erraji |first=Abdellah |title=Morocco’s Yahia Attiat Allah Signs With Russia’s FC Sochi |url=https://www.moroccoworldnews.com/2024/02/360689/moroccos-yahia-attiat-allah-signs-with-russias-fc-sochi |access-date=2024-02-11 |website=Morocco World News |language=en}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Attait-Allah ya taka leda a tsawon rayuwarsa a U13, U15 da U17, da U23, ana kiransa akai-akai zuwa tawagar kasar. A cikin 2015, ya fara buga wasansa na farko a tawagar 'yan wasan Olympics.
A ranar 17 ga Maris 2022, Vahid Halilhodžić ya zaɓe shi don fafatawa sau biyu da tawagar Jamhuriyar Demokaradiyyar Kwango da ke kirgawa gasar cin kofin duniya ta 2022. <ref>{{Cite web |date=2022-03-17 |title=National coach Vahid Halilhodzic reveals final list of players for upcoming FIFA game against DR Congo |url=https://en.hespress.com/38262-national-coach-vahid-halilhodzic-reveals-final-list-of-players-for-upcoming-fifa-game-against-dr-congo.html |access-date=2023-11-02 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref> A wasan da aka buga a [[Kasabalanka|Casablanca]] Attiat-Allah ya zo ne a minti na 81 a maimakon [[Adam Masina]] ya ci wasan da ci 4-1 wanda hakan ya sa ya samu tikitin shiga [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] . <ref>{{Cite web |title=Morocco 4-1 Congo DR (Mar 29, 2022) Final Score |url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/629215 |access-date=2023-11-02 |website=ESPN |language=en}}</ref>
=== 2022 FIFA World Cup ===
A ranar 10 ga Nuwamba 2022, an nada shi cikin tawagar 'yan wasa 26 na Morocco don [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA 2022]] a [[Qatar]] . <ref>{{Cite web |title=Morocco World Cup 2022 squad: Who's in and who's out? {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-bh/lists/morocco-2022-world-cup-squad-hakimi-ziyech-mazraoui-qatar/blta36257fc4feeb66a |access-date=10 November 2022 |website=www.goal.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=10 November 2022 |title=Moroccan coach unveils list of 26 Atlas Lions in 2022 World Cup |url=https://en.hespress.com/52697-moroccan-coach-unveils-list-of-26-atlas-lions-in-2022-world-cup.html |access-date=10 November 2022 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref> Attiat-Allah ya halarci wasanni da dama a lokacin gasar. Shi ne na biyu zabin zuwa hagu-baya matsayi bayan [[Noussair Mazraoui]] . Ya gudanar da buga wasanni biyu kawai a matakin rukuni, na farko da Belgium da na biyu a kan Kanada . Ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa a zagaye na 16 da [[Ispaniya|Spain]] . Ya fara farawa da [[Portugal]] bayan Mazraoui ya ji rauni kuma ya ba da taimako ga burin da ya ci nasara tare da kai ta [[Youssef En-Nesyri]] . <ref>{{Cite web |date=2022-12-11 |title=En-Nesyri’s Morocco winner against Portugal beats Ronaldo's record for highest headed goal {{!}} Goal.com English Bahrain |url=https://www.goal.com/en-bh/news/en-nesyri-morocco-winners-against-portugal-beats-ronaldo-s-record-for-highest-headed-goal/blt1a962780f666cf3d |access-date=2023-10-28 |website=www.goal.com |language=en-BH}}</ref> Ya ci gaba da buga wasan kusa da na karshe da Faransa (rasa, 2-0) da wasa na uku da Croatia (nasara, 2-1). Morocco ta kammala tafiya a matsayi na hudu a gasar. <ref>{{Cite web |date=2022-12-21 |title=Morocco WC team returns to heroes' reception |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37634972/morocco-receives-triumphant-homecoming-historic-fourth-place-2022-world-cup-qatar |access-date=2023-10-28 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Morse |first=Ben |date=2022-12-17 |title=Croatia beats Morocco in World Cup third-place playoff match |url=https://www.cnn.com/2022/12/17/football/croatia-morocco-third-place-playoff-2022-world-cup-spt-intl/index.html |access-date=2023-10-28 |website=CNN |language=en}}</ref>
=== 2023 ===
A ranar 28 ga Disamba, 2023, Attait-Allah yana cikin 'yan wasa 27 da koci Walid Regragui ya zaba don wakiltar Morocco a [[Gasar cin kofin ƙasashen Afrika 2023|gasar cin kofin Afirka na 2023]] . <ref>{{Cite web |date=2023-12-28 |title=Regragui unveils 27 player list for Morocco’s participation in CAN 2023 |url=https://en.hespress.com/77181-regragui-unveils-27-player-list-for-moroccos-participation-in-can-2023.html |access-date=2023-12-29 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-12-28 |title=Regragui names 27 provisional players for AFCON |url=https://www.cafonline.com/caf-africa-cup-of-nations/news/regragui-names-27-provisional-players-for-afcon/ |access-date=2023-12-29 |website=CAF |language=en-GB}}</ref>
== Kididdigar sana'a ==
=== Kulob ===
{{Updated|10 March 2024}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="6" |Olympic Safi
|2014–15
|Botola
|26
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|26
|2
|-
|2015–16
|Botola
|16
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|16
|0
|-
|2016–17
|Botola
|19
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|19
|0
|-
|2017–18
|Botola
|22
|4
|1
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|23
|5
|-
|2018–19
|Botola
|28
|4
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|28
|4
|-
! colspan="2" |Total
!111
!10
!1
!1
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!112
!11
|-
|Volos
|2019–20
|Super League Greece
|8
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|10
|1
|-
| rowspan="6" |[[Wydad AC|Wydad]]
|2019–20
|Botola
|14
|0
|0
|0
|3{{Efn|Appearances in [[CAF Champions League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|17
|0
|-
|2020–21
|Botola
|25
|2
|1
|0
|11{{Efn}}
|0
| colspan="2" |—
|37
|2
|-
|2021–22
|Botola
|24
|1
|3
|0
|13{{Efn}}
|0
| colspan="2" |—
|40
|2
|-
|2022–23
|Botola
|27
|2
|0
|0
|14{{Efn}}
|1
|2{{Efn|One appearance in [[CAF Super Cup]], one appearance in [[FIFA Club World Cup]]}}
|0
|43
|3
|-
|2022–23
|Botola
|11
|2
|0
|0
|12{{Efn|Six appearances and one goal in CAF Champions League, six appearances and one goal in [[African Football League]]}}
|2
| colspan="2" |—
|23
|4
|-
! colspan="2" |Total
!101
!7
!4
!0
!53
!3
!2
!0
!160
!11
|-
|Sochi
|2023–24
|Russian Premier League
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
! colspan="3" |Career total
!221
!19
!7
!1
!53
!3
!2
!0
!283
!22
|}
{{Notelist}}
=== Ƙasashen Duniya ===
{{Updated|matches played 28 October 2023}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tawagar kasa
! Shekara
! Aikace-aikace
! Manufa
|-
| rowspan="3" | [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Maroko]]
| 2021
| 4
| 0
|-
| 2022
| 6
| 0
|-
| 2023
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimlar
! 15
! 0
|}
== Girmamawa ==
'''Wydad AC'''
* Kungiyar Morocco : 2020-21, 2021-22
* CAF Champions League : 2021-22
* [[Gasar Super League ta Afrika|Gasar Cin Kofin Afirka]] ta biyu: 2023 <ref>https://fr.soccerway.com/international/africa/african-football-league/2023/s24026/final-stages/{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
'''Mutum'''
* Gwarzon Dan Wasan [[Wydad AC]] : 2021–22
* Tawagar Botola na Lokacin: 2021-22 <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CfzzDFCNSsp/?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ== |access-date=2023-09-26 |website=www.instagram.com}}</ref>
'''Umarni'''
* Tsarin Al'arshi : 2022 <ref>{{Cite web |date=2022-12-20 |title=King receives members of national soccer team, decorates them with Royal wissams |url=https://en.hespress.com/55519-king-receives-members-of-national-soccer-team-decorates-them-with-royal-wissams.html |access-date=2023-06-10 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1995]]
nl9cifc74pmas5u9v7cr905aft5fsnl
Warith Alatishe
0
77595
968905
673440
2026-10-18T00:25:36Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968905
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Oregon State vs California basketball 2021, 2.jpg|thumb|Warith Alatishe a tsakiyar filin wasa ]]
[[Fayil:Warith Alatishe.jpg|thumb|Warith Alatishe]]
'''AbdulWarith Bolaji Alatishe''' (an haife shi a watan Janairu 22, shekarar 2000) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon kwando ne Ba'amurke don Texas Legends na NBA G League . Ya buga wasan kwando na kwaleji don Beavers na Jihar Oregon na taron Pac-12 . Ya kuma buga wa Nicholls Colonels wasa.
== Rayuwar farko da aikin sakandare ==
An haife shi a jihar [[Ibadan]], Najeriya, Alatishe ya koma [[Houston|Houston, Texas]] yana da shekaru uku. Ya fara buga ƙwallon kwando mai tsari a matsayin ƙarami a makarantar sakandare ta Westside a Houston. <ref name="sowa">{{Cite web |last=Sowa |first=Jesse |date=February 10, 2021 |title=OSU men's basketball: Short on experience, Alatishe driven to get better |url=https://www.gazettetimes.com/sports/beavers-sports/basketball/osu-mens-basketball-short-on-experience-alatishe-driven-to-get-better/article_01410646-1000-55ad-af68-20dc6b4fe119.html |access-date=March 22, 2021 |website=[[Corvallis Gazette-Times]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya himmatu wajen buga ƙwallon kwando na kwaleji a Nicholls, shirin NCAA Division I kaɗai don ba shi. <ref> name="daschel">{{Cite web |last=Daschel |first=Nick |date=January 27, 2021 |title=Oregon State’s Warith Alatishe, an under-the-radar prospect who emerges as an elite college basketball rebounder |url=https://www.oregonlive.com/beavers/2021/01/oregon-states-warith-alatishe-an-under-the-radar-prospect-who-emerges-as-an-elite-college-basketball-rebounder.html |access-date=March 22, 2021 |website=[[The Oregonian]]}}</ref>
== Aikin koleji ==
Alatishe ya sami iyakanceccen lokacin wasa a matsayin sabon ɗan wasa a Nicholls. <ref>{{Cite web |last=Sowa |first=Jesse |date=August 6, 2020 |title=OSU men's basketball: Alatishe jumps at a chance to play in Pac-12 |url=https://www.gazettetimes.com/sports/beavers-sports/basketball/osu-mens-basketball-alatishe-jumps-at-a-chance-to-play-in-pac-12/article_76f72ea1-7e49-5d45-b70d-838ab30c72e7.html |access-date=March 22, 2021 |website=[[Corvallis Gazette-Times]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A matsayinsa na biyu, ya sami maki 10.9 da sake dawowa 8.3 a kowane wasa, yana samun karramawar Teamungiyar ta Uku Duk- Southland . <ref>{{Cite web |date=March 9, 2020 |title=McClanahan, Alatishe capture All-SLC honors |url=https://www.dailycomet.com/sports/20200309/mcclanahan-alatishe-capture-all-slc-honors |access-date=March 22, 2021 |website=[[The Daily Comet]] |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617023724/https://www.dailycomet.com/sports/20200309/mcclanahan-alatishe-capture-all-slc-honors |url-status=dead }}</ref> Don ƙaramar kakarsa, Alatishe ya koma Jihar Oregon . <ref>{{Cite web |last=Slaughter |first=Brenden |date=June 25, 2020 |title=Catching up with Oregon State Signee Warith Alatishe |url=https://oregonstate.rivals.com/news/catching-up-with-oregon-state-signee-warith-alatishe |access-date=March 22, 2021 |website=[[Rivals.com|Rivals]] |archive-date=September 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918050454/https://oregonstate.rivals.com/news/catching-up-with-oregon-state-signee-warith-alatishe |url-status=dead }}</ref> Ya zaɓi Beavers akan Texas A&amp;M, wanda mataimakin koci Marlon Stewart ya zana shi. <ref> name="daschel">{{Cite web |last=Daschel |first=Nick |date=January 27, 2021 |title=Oregon State’s Warith Alatishe, an under-the-radar prospect who emerges as an elite college basketball rebounder |url=https://www.oregonlive.com/beavers/2021/01/oregon-states-warith-alatishe-an-under-the-radar-prospect-who-emerges-as-an-elite-college-basketball-rebounder.html |access-date=March 22, 2021 |website=[[The Oregonian]]}}</ref> Ya sami ƙetare don cancanta nan take daga Ƙungiyar Ƙwararrun Ƙwararru ta Ƙasa . <ref>{{Cite web |last=Daschel |first=Nick |date=November 20, 2020 |title=Oregon State forward Warith Alatishe will play this season after forward wins eligibility plea with NCAA |url=https://www.oregonlive.com/beavers/2020/11/oregon-state-forward-warith-alatishe-will-play-this-season-after-forward-wins-eligibility-plea-with-ncaa.html |access-date=March 22, 2021 |website=[[The Oregonian]]}}</ref> A matsayin ƙarami, Alatishe ya sami Pac-12 All-Defensive Honorable Mention. <ref>{{Cite web |date=March 9, 2021 |title=Thompson and Alatishe earn All-Pac-12 Honors |url=https://247sports.com/college/oregon-state/Article/Ethan-Thompson-Warith-Alatishe-Oregon-State-mens-basketball-all-pac-12-honors-162102954/ |access-date=March 22, 2021 |website=[[247Sports.com|247Sports]]}}</ref> Ya jagoranci Jihar Oregon zuwa taken gasar Pac-12 na farko kuma an nada shi gasa mafi fitaccen ɗan wasa. <ref>{{Cite web |date=March 13, 2021 |title=Warith Alatishe on Oregon State's Pac-12 Title heading into the 2021 NCAA Tournament: 'It only adds confidence to us' |url=https://pac-12.com/videos/warith-alatishe-oregon-states-pac-12-title-heading-2021-ncaa-tournament-it-only-adds |access-date=March 22, 2021 |publisher=[[Pac-12 Conference]] |archive-date=April 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420124421/https://pac-12.com/videos/warith-alatishe-oregon-states-pac-12-title-heading-2021-ncaa-tournament-it-only-adds |url-status=dead }}</ref> Alatishe ya sami matsakaicin maki 9.5, sake dawowa 8.6, da tubalan 1.4 a kowane wasa. Bayan kakar wasa, ya ayyana don daftarin NBA na 2021, amma a ƙarshe ya koma Jihar Oregon. <ref>{{Cite web |last=Slaughter |first=Brenden |date=April 22, 2021 |title=Warith Alatishe Declares For NBA Draft |url=https://oregonstate.rivals.com/news/warith-alatishe-declares-for-nba-draft |access-date=October 7, 2021 |website=[[Rivals.com]] |archive-date=October 7, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007120407/https://oregonstate.rivals.com/news/warith-alatishe-declares-for-nba-draft |url-status=dead }}</ref>
== Sana'ar sana'a ==
=== Ontario Clippers (2022-2024) ===
A ranar 24 ga Oktoba, 2022, Alatishe ya shiga cikin Clippers na Ontario . <ref>{{Cite web |date=October 24, 2022 |title=Ontario Clippers Announce Training Camp Roster for 2022-23 NBA G League Season |url=https://www.oursportscentral.com/services/releases/ontario-clippers-announce-training-camp-roster-for-2022-23-nba-g-league-season/n-5893040 |access-date=October 24, 2022 |website=OurSportsCentral.com}}</ref>
=== Texas Legends (2024-yanzu) ===
A ranar 12 ga Fabrairu, 2024, Texas Legends ta sami Alatishe a cikin cinikin ƙungiyoyi uku har ma da Maine Celtics . <ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Britney |date=February 12, 2024 |title=LEGENDS ACQUIRE WARITH ALATISHE IN THREE-TEAM TRADE |url=https://texas.gleague.nba.com/news/legends-acquire-warith-alatishe-in-three-team-trade |access-date=February 12, 2024 |website=NBA.com}}</ref>
== Kididdigar sana'a ==
{{NBA player statistics legend}}
== Rayuwa ta sirri ==
Mahaifinsa, Murtadha, abokin wasan kwando ne na Hall of Fame [[Hakeem Olajuwon]] . Duk iyayensa [[Ungozoma|ma'aikatan jinya]] ne . Alatishe ya fito daga gidan [[musulmi]] . <ref name="daschel">{{Cite web |last=Daschel |first=Nick |date=January 27, 2021 |title=Oregon State’s Warith Alatishe, an under-the-radar prospect who emerges as an elite college basketball rebounder |url=https://www.oregonlive.com/beavers/2021/01/oregon-states-warith-alatishe-an-under-the-radar-prospect-who-emerges-as-an-elite-college-basketball-rebounder.html |access-date=March 22, 2021 |website=[[The Oregonian]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 2000]]
i0yu09si7x8386osc1djln2lu9i42fi
Young Jonn
0
77717
968948
885432
2026-10-18T07:33:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968948
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:YOUNG JOHN5213.jpg|thumb|Young Jonn]]
[[Fayil:YOUNG JOHN5213.jpg|thumb|Young Jonn]]
'''John Saviours Udomboso''' (an haife shi ranar 16 ga watan Fabrairun shekara ta 1995), wanda aka fi sani da Young Jonn, mawaƙi ne na Najeriya, marubucin waƙa kuma mai shirya rikodin, a halin yanzu ya sanya hannu kan Chocolate City Music . An kuma san shi da waƙoƙin da ya yi a matsayin Dada da remix tare da Davido . Ya sami ƙididdigar samar da kiɗa a kan masana' a cikin shekarun 2010 kuma yana da alaƙa da dangin YBNL da ke ci gaba da zama # 3 a cikin jerin NET na "Nigeria's Top 7 Biggest Music Producers" kuma ya ci gaba da zabarsa a cikin "Producer of The Year" a 2015 Nigeria Entertainment Awards da The Headies 2015. <ref>{{Cite web |url=https://newswirengr.com/2022/10/27/young-john-biography-education-career-relationship-net-worth-achievements-and-more/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2024-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330103910/https://newswirengr.com/2022/10/27/young-john-biography-education-career-relationship-net-worth-achievements-and-more/ |archive-date=2023-03-30 |url-status=dead}}</ref> {{Stub}}
==Manzarta==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1995]]
Young Jonn (ainihin sunansa John Saviours Udomboso) fitaccen mawaƙi ne, marubucin waƙoƙi kuma mai shirya kiɗa daga Najeriya. An haife shi a ranar 16 ga Fabrairu, 1995 a Ibadan, Jihar Oyo, amma asalinsa daga Jihar Akwa Ibom yake. Ya shahara da laƙabin "The Wicked Producer", saboda irin gudummawar da ya bayar wajen samar da shahararrun waƙoƙin Afrobeats kafin ya zama mawaƙi.
Rayuwar farko
Young Jonn ya taso ne cikin iyali mai bin addinin Kirista. Tun yana ƙarami yake da sha'awar kiɗa, inda ya fara koyon kaɗa kayan kiɗa kamar piano da ganguna. A lokacin makaranta ya kuma kasance yana sha'awar ƙwallon ƙafa, ƙwallon kwando, rawa da kwaikwayo.
Karatu
Ya yi karatun firamare a Ideal Foundation Primary School da ke Ibadan, sannan ya yi sakandare a GOF College da ke Osogbo, Jihar Osun. Daga bisani ya shiga Jami'ar Ibadan, inda ya karanci Communication and Language Arts.
Farkon aikinsa
Tun yana matashi ya kafa ƙungiyar kiɗa tare da 'yan'uwansa mai suna AVG. A shekarar 2012 ya shiga Hit Factory Studio a matsayin mai shirya kiɗa. Wannan ne ya buɗe masa ƙofa zuwa manyan mawakan Najeriya. Babbar nasararsa ta farko ita ce samar da waƙar "Story For The Gods" ta Olamide, wacce ta yi matuƙar fice.
Nasara a matsayin mai shirya kiɗa
Young Jonn ya samar da waƙoƙi masu yawa ga manyan mawaka kamar:
Olamide
Davido
Lil Kesh
Kizz Daniel
Tiwa Savage
Phyno
Flavour
Mayorkun
Salon shirya kiɗansa ya taimaka wajen bunƙasa kiɗan Afrobeats a Najeriya da Afirka baki ɗaya.
Sauyawa zuwa zama mawaƙi
Bayan ya yi suna sosai a matsayin producer, ya rattaba hannu da Chocolate City Music a shekarar 2021, sannan ya fara fitar da waƙoƙinsa. EP ɗinsa na farko mai suna Love Is Not Enough Vol. 1 ya fito a 2022, sannan ya biyo shi da Love Is Not Enough Vol. 2. A shekarar 2024 ya saki kundin waƙoƙinsa na farko mai suna Jiggy Forever, wanda ya samu karɓuwa sosai.
Fitattun waƙoƙi
Wasu daga cikin shahararrun waƙoƙinsa sun haɗa da:
Dada
Dada (Remix) tare da Davido
Xtra Cool
Normally
Next To You
Sharpally
Bahamas
Big Big Things
Aquafina
Che Che
Kyaututtuka
Young Jonn ya samu lambobin yabo da naɗe-naɗe da dama, ciki har da:
The Headies – Producer of the Year (2016).
Soundcity MVP Awards – African Producer of the Year (2017).
Naɗe-naɗe da dama saboda gudummawarsa ga masana'antar kiɗan Najeriya.
Tasiri
Ana kallon Young Jonn a matsayin ɗaya daga cikin mutanen da suka taka muhimmiyar rawa wajen haɓaka kiɗan Afrobeats. Ya fara ne a bayan fage a matsayin mai shirya kiɗa, amma daga baya ya zama fitaccen mawaƙi mai waƙoƙi da dama da suka yi tasiri a Najeriya da sauran ƙasashen duniya.
4b7l125fa9bq983uecdq0ekiq8zh563
Zola Budd
0
77836
968985
541230
2026-10-18T09:59:36Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968985
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Zola Budd''' (wanda aka fi sani da '''Zola Pieterse'''; an haife shi a ranar 26 ga Mayu 1966) ɗan Afirka ta Kudu ne mai tseren tsakiya da nesa. Ta yi gasa a Wasannin Olympics na 1992 na Burtaniya da kuma wasannin Olympics nke 1992 na Afirka ta Kudu, lokuta biyu a cikin mita 3,000. A shekara ta 1984 (ba a yarda da ita ba) da 1985, ta karya rikodin duniya a mita 5,000. Ta kuma lashe gasar zakarun duniya sau biyu (1985-1986). Budd yafi horar da shi kuma ya yi tsere ba tare da kafafu ba. Mafi kyawun mil dinta na 4:17.57 a 1985 ya tsaya a matsayin rikodin Burtaniya na shekaru 38 har sai Laura Muir ta gudu 4:15.24 a ranar 21 ga Yuli 2023.
Ta koma Afirka ta Kudu a shekarar 1989, kuma ta wakilci Afirka ta Kudu als Wasannin Olympics na 1992 . Ta koma tare da iyalinta zuwa [[South Carolina|Kudancin Carolina]], Amurka a shekara ta 2008; kuma ta yi gasa a Marathon da ultramarathon. Ta koma Afirka ta Kudu a cikin 2020-2021.
== Ayyukan wasanni ==
=== Rubuce-rubucen duniya na mita 5000 ===
Budd, wacce aka haife ta a [[Bloemfontein]], Orange Free State, Afirka ta Kudu, ta sami shahara a farkon shekara ta 1984, tana da shekaru 17, lokacin da ta karya rikodin duniya na 5000 m tare da lokacin 15:01.83. <ref>[https://www.upi.com/Archives/1984/11/01/Zola-Budds-brief-but-controversial-international-track-and-field/4410468133200/ Zola Budd's brief but controversial international track and field...], Mike Collett, [[United Press International|UPI]], 1 November 1984</ref> Tun lokacin da ta yi wasan kwaikwayon a Afirka ta Kudu, sannan aka cire ta daga gasar wasanni ta kasa da kasa saboda manufofin rarrabewa, Ƙungiyar Wasannin Amateur ta Duniya (IAAF) ta ki tabbatar da lokacin Budd a matsayin rikodin duniya na hukuma.
[[Fayil:Zola Budd 1986.jpg|thumb|Zola Budd]]
A shekara ta 1985, ta yi ikirarin rikodin duniya a hukumance, yayin da take wakiltar Burtaniya, ta yi amfani da 14:48.07 .
=== Zuwan Burtaniya ===
The Daily Mail, wata jarida ta Burtaniya, ta shawo kan mahaifin Budd don ƙarfafa ta ta nemi rajista a matsayin Dan ƙasar Burtaniya, a kan dalilin cewa kakanta ɗan Burtaniya ne, don kauce wa takunkumin wasanni na duniya na Afirka ta Kudu, don ta iya yin gasa a gasar Olympics ta bazara ta 1984 a Los Angeles. Tare da turawa mai karfi daga Daily Mail, an ba da rajista a matsayin ɗan ƙasar Burtaniya cikin ɗan gajeren lokaci kuma ta koma Guildford. Aikace-aikacensa da isowarsa sun kasance masu kawo rigima saboda samun fasfo da sauri. Kungiyoyin da ke tallafawa kawar da wariyar launin fata sun yi kamfen don nuna saurin maganin da ta samu; masu neman zama 'yan ƙasa yawanci suna jiran shekaru don a yi la'akari da aikace-aikacen su.
Ba da daɗewa ba, an tilasta Budd ya janye daga tseren mita 1500 a Crawley, Sussex, lokacin da majalisar gari ta janye gayyatar su a ɗan gajeren sanarwa. Wannan tseren ya kasance wani ɓangare na taron kaddamarwa na sabon Cibiyar Wasanni ta Bewbush na garin kuma Magajin garin Alf Pegler ya ce membobin majalisa sun nuna shakku cewa muhimmancin taron zai rufe shi da "ma'anar siyasa da masu zanga-zangar adawa da wariyar launin fata".
Ta yi tseren gasa na farko a kan hanyar cinder a Central Park a Dartford, Kent, ta rufe 3000 m a cikin 9:02.6 a cikin tseren da aka nuna kai tsaye a BBC's Grandstand . <ref>{{Cite web |title=Dartford Harriers History |url=http://www.dartfordharriersac.co.uk/History/History.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100630112008/http://www.dartfordharriersac.co.uk/History/History.htm |archive-date=30 June 2010 |publisher=Dartford Harriers Athletic Club}}</ref> Ta yi tsere a wasu tseren a Burtaniya, gami da Gasar Cin Kofin Burtaniya 1500 m (ta ci a 4:04) da kuma 3000 m a gwajin Olympics na Burtaniya, wanda ta ci a 8:40, ta sami matsayi a cikin tawagar Olympics ta Burtaniya. A cikin 2000 m a Crystal Palace a watan Yulin 1984 ta kafa sabon rikodin duniya na 5:33.15. <ref>{{Cite web |last=Perkiömäki |first=Mika |title=World Record progression in women's running events |url=http://www.saunalahti.fi/~sut/eng/wwrrun.html |website=World-Wide Track & Field Statistics On-Line DoIt}}</ref> Da yake tsokaci a lokacin tseren ga BBC, David Coleman ya ce, "Yanzu za a nuna saƙon a duk duniya - Zola Budd ba labari ba ne".
A Burtaniya, Budd ya horar da shi a Aldershot, Farnham da Gundumar Wasanni.
=== 1984 Olympic mita 3000 ===
[[File:Zola_Budd,_Mary_Decker,_Maricica_Puică_1984.jpg|thumb|Budd (barefoot), Decker, da Puică suna jagorantar tseren 3000 m a gasar Olympics ta 1984]]
A cikin wasannin Olympics na 1984, wanda aka gudanar a Los Angeles, California, kafofin watsa labarai sun ba da labarin tseren 3000 m a matsayin duel tsakanin Budd da zakara na duniya Mary Decker na Amurka. Koyaya, masana suna sa ran cewa babban gasa na Decker zai zama Maricica Puică ta Romania, wacce ta saita lokaci mafi sauri a wannan shekarar.<ref name="sr2">[https://web.archive.org/web/20200417175006/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1984/ATH/womens-3000-metres.html Athletics at the 1984 Los Angeles Summer Games: Women's 3,000 metres]. sports-reference.com</ref>
Decker ya saita saurin gudu daga bindiga tare da Budd a kusa da shi, sannan Puică da Wendy Sly na Burtaniya suka biyo baya. Lokacin da saurin ya ragu bayan tsakiyar hanya, Budd ya jagoranci a kan madaidaiciya kuma ya gudu a fadin fakitin a kusa da juyawa. Da yake saita saurin, ta dauki kanta, Decker, Sly da Puică daga cikin fakitin. Gudun a matsayin rukuni wani yanayi ne mai ban mamaki ga Budd da Decker, dukansu biyu an saba da su don gudu a gaba da kuma gaba da sauran masu fafatawa.<ref name="sr2"/>
A mita 1700, karo na farko ya faru. Decker ya shiga cikin hulɗa da ɗaya daga cikin ƙafafun Budd, ya buga Budd dan kadan daga ma'auni. Koyaya, matan biyu sun ci gaba da kasancewa kusa da su. Matakai biyar, a lokacin tseren 4:58, Budd da Decker sun sake tuntuɓar, tare da ƙafar hagu ta Budd tana goge cinyarsa ta Decker, wanda ya sa Budd ta rasa ma'auni kuma ta tura ta cikin hanyar Decker. Takalmin gudu na Decker ya sauka da karfi a cikin idon Budd, sama da diddige, yana jawo jini. Hotunan bidiyo da jami'an wasannin Olympics suka bincika daga baya sun nuna Budd a bayyane yake cikin ciwo. Koyaya, ta ci gaba da daidaitawa kuma ta ci gaba.
Decker ta hau kan Budd; sannan, ba da daɗewa ba, ta yi karo da mai tseren Burtaniya kuma ta fadi a kan iyaka, ta ji rauni a cinya. Faduwar ta ƙare tseren ta, kuma saurayinta (kuma daga baya, mijinta), Mai jefa discus na Burtaniya Richard Slaney ya ɗauke ta da hawaye.
[[Fayil:Zola Budd, Mary Decker, Maricica Puică 1984 (cropped).jpg|thumb|Zola Budd]]
Budd, wanda abin da ya faru ya shafi shi sosai, ya ci gaba da jagorantar wani lokaci, amma ya ɓace, ya kammala na bakwai. Lokacin kammalawarta na 8:48 ya kasance a waje da mafi kyawunta na 8:37. Budd ya yi ƙoƙari ya nemi gafara ga Decker a cikin ramin bayan tseren, amma Decker ya yi fushi, kuma ya amsa, "Kada ku damu!" Puică ya ci nasara, tare da Sly na biyu, kuma Lynn Williams na Kanada na uku. <ref name="sr2"/>
Wani juri na Ƙungiyar Ƙungiyoyin Wasanni ta Duniya (IAAF) ya gano cewa ba ta da alhakin haɗarin. Decker ya ce shekaru da yawa bayan taron: "Dalilin da ya sa na fadi, wasu mutane suna tunanin ta yi mini tuntuɓe da gangan. Na san hakan ba haka ba ne. Dalilin da ya haifar da na fadi shi ne saboda ni ba ni da kwarewa sosai wajen gudu a cikin fakiti".<ref>{{Cite web |last=Parker-Pope |first=Tara |date=1 August 2008 |title=An Olympic Blast From the Past |url=http://well.blogs.nytimes.com/2008/08/01/an-olympic-blast-from-the-past/ |website=Well – Tara Parker-Pope on Health}}</ref>
Gabaɗaya, alhakin mai tsere ne ya guje wa hulɗa da mai tsere a gaba; ko Budd yana da isasshen iko da tseren don ya ja cikin layin kamar yadda ta yi an yi jayayya sosai. "Wannan ba yana nufin, "mai ba da labari Kenny Moore ya rubuta a bayan haka, "cewa shugaba zai iya karkatar da shi ba tare da hukunci ba, amma a cikin bayarwa da ɗaukar kaya, 'yan wasa suna koyon yin alawus. " Da farko kafofin watsa labarai na Amurka sun goyi bayan Decker, yayin da' yan jaridar Burtaniya suka goyi bayan Budd.
A shekara ta 2002, lokacin ya kasance na 93 a cikin Channel 4's 100 Greatest Sporting Moments. A wani labari na Celebrity Come Dine with Me, Budd ta bayyana cewa ba ta taɓa ganin hoton haɗarin ba. {{Ana bukatan hujja|date=August 2020}}Budd da Decker daga baya sun sake haduwa don wani shirin fim na 2016 game da lamarin, The ''Fallen'' .
=== Gasar kasa da kasa ===
Budd ta yi gasa a duniya don Burtaniya a 1985 da 1986. A watan Fabrairun 1985, ta kasance Gasar Cin Kofin Duniya (ta doke Ingrid Kristiansen), amma daga bisani ta ci gaba da cin nasara da yawa. Mafi mahimmanci daga cikin waɗannan shine sakewa da Mary Decker-Slaney a Crystal Palace a watan Yulin 1985, inda ta gama ta huɗu, wasu sakan 13 a bayan Decker-slaney.
Halin Budd ya inganta sosai bayan wannan tseren, duk da haka, yayin da ta ci gaba da karya rikodin Burtaniya da Commonwealth na 1500 m (a 3:59.96), mil (4:17.57), 3000m (8:28.83) da 5000m (14:48.07). Wannan na karshe ya rage rikodin duniya da sakan goma. Ta kuma yi nasara a gasar cin Kofin Turai ta 3000m . Lokaci mafi kyau a cikin 1500m, tseren mil da 3000m an saita su a cikin tseren tare da Decker-Slaney da Maricica Puică . Budd ya gama na uku a cikin dukkan tseren uku, tare da Decker-Slaney da Puică suna zuwa na farko da na biyu, bi da bi.
1986 ta fara ne tare da kare taken ta na Duniya na Cross da kuma rikodin duniya na 3000m na cikin gida na 8:39.79. Koyaya, bayan nasarori biyu a farkon kakar wasa sama da 1500m (4:01.93) da 3000m (8:34.72), lokacin wasan waje ya kawo nasarori da yawa daga 'yan wasa ya kamata ta doke ta cikin sauƙi. Ta yi gasa a duka 1500m da 3000m a Gasar Turai amma ba ta lashe lambar yabo a kowanne ba, ta kammala ta 9th da 4th, bi da bi. Daga baya ya bayyana cewa Budd tana fama da rauni mai raɗaɗi a kafa don yawancin kakar; ba ta yi gasa a 1987 ba yayin da ta nemi magani don wannan.
== Rayuwa ta mutum ==
=== Dakatar da shi, komawa Afirka ta Kudu da aure ===
A shekara ta 1988, Budd ya sake yin gasa tare da wasu tseren kasa. Koyaya, kasashe da yawa na Afirka sun yi iƙirarin cewa ta yi gasa a wani taron a Afirka ta Kudu kuma ta nace a dakatar da ita daga gasar. Budd ta ce ta halarci taron ne kawai kuma ba ta yi gasa ba. Ƙungiyar 'yan wasa ta duniya ta amince da wannan cajin kuma ta dakatar da Budd, a wannan lokacin ta koma Afirka ta Kudu, kuma ta yi ritaya daga gasar kasa da kasa na shekaru da yawa.
A shekara ta 1989, Budd ta auri Mike Pieterse . Ma'auratan suna da 'ya'ya uku, 'yar Lisa da tagwaye, Azelle da Mike. Har ila yau, a cikin 1989, Budd ta buga tarihin rayuwarta, ''Zola'' (wanda aka rubuta tare da Hugh Eley).
Lokacin da ta dawo Afirka ta Kudu, Budd ta sake fara tsere. Ta yi kyakkyawan yanayi a shekarar 1991 kuma ita ce mace ta biyu mafi sauri a duniya sama da 3000m. Bayan sake shigar da Afirka ta Kudu zuwa wasanni na kasa da kasa, ta shiga gasar 3000m a gasar Olympics ta 1992 a Barcelona amma ba ta cancanci wasan karshe ba. A shekara ta 1993, ta kammala ta huɗu a gasar zakarun duniya amma ba za ta taɓa fassara wannan nau'in zuwa waƙa ba.
Budd ya kasance mai riƙe da yawancin rikodin Burtaniya da Afirka ta Kudu a ƙananan da manyan matakan, kuma har yanzu yana riƙe da rikodin duniya guda biyu: mil da 3000m.
=== Komawa zuwa Amurka ===
[[File:Zola_Pieterse,_2012_Comrades.jpg|right|thumb|Pieterse a cikin 2012 Comrades Marathon . Ta gama a matsayi na bakwai a tseren 2014, kuma ita ce mace ta farko da ta tsallake layin.<ref name="rond">{{Cite web |last=Rondganger |first=Lee |date=12 June 2014 |title=Budd stripped of Comrades win |url=http://www.iol.co.za/sport/more-sport/budd-stripped-of-comrades-win-1702577 |access-date=26 August 2016 |website=Independent Online}}</ref>]]
Bayan zarge-zargen cewa mijinta yana da wani al'amari, <ref>{{Cite web |last=Independent Newspapers Online |date=15 April 2006 |title=Zola left in tears yet again |url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/zola-left-in-tears-yet-again-1.274176 |access-date=16 July 2015 |website=Independent Online}}</ref> Budd, a karkashin sunan aurenta Pieterse, da 'ya'yanta uku sun koma Myrtle Beach, South Carolina, Amurka, a watan Agustan shekara ta 2008; mijinta ya shiga tare da su daga baya. Da farko tana da biza ta shekaru biyu wanda ya ba ta damar yin gasa a zagaye na masanan Amurka. Ta yi tsere a cikin rukunin Kudancin Carolina na Amurka Track and Field, inda ta lashe rukunin mata na Dasani Half-Marathon a lokacin Bi-Lo Myrtle Beach Marathon a ranar 14 ga Fabrairu 2009 tare da lokacin 1:20:41.
A ranar 12 ga watan Janairun shekara ta 2012, ta sanar da shiga cikin 2012 na kusan kilomita 90 (56 Marathon wanda aka gudanar a ranar 3 ga watan Yunin shekara ta 2012. <ref>{{Cite web |title=Comrades Marathon Results |url=http://results.comrades.com/Splits.aspx?RaceId=93&EventId=1&AthleteId=109195 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130818111603/http://results.comrades.com/Splits.aspx?RaceId=93&EventId=1&AthleteId=109195 |archive-date=18 August 2013 |access-date=18 August 2013}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 June 2012 |title=Budd completes first Comrades |url=http://www.sport24.co.za/OtherSport/Athletics/Budd-Fordyce-finishes-together-20120603 |access-date=23 January 2013 |website=Sport24 South Africa}}</ref> Ta kuma shiga cikin Marathon na Tekuna Biyu a lokacin karshen mako na Easter na 2012 yayin da ta horar da ita zuwa ga Marathon na Comrades wanda ta ƙare a cikin 8:06:09 (ta kasance mace ta 37 da ta gama), ta sami lambar yabo ta Bill Rowan . <ref>{{Cite web |title=Comrades Marathon Results History |url=http://results.ultimate.dk/comrades/resultshistory/front/index.php?profile=true&ProfileID=109195 |access-date=19 October 2018 |website=results.ultimate.dk |archive-date=9 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180109181830/http://results.ultimate.dk/comrades/resultshistory/front/index.php?profile=true&ProfileID=109195 |url-status=dead }}</ref> Kodayake ta shirya gudanar da Comrades a cikin 2013 ta janye saboda rashin lafiya.
A watan Yunin 2014, Budd ya sake shiga Comrades, yana fatan samun lambar azurfa gaba ɗaya kuma na ɗan lokaci a ƙarƙashin awanni 7 da minti 30 (7:30). <ref>{{Cite web |last=Ballantyne, Tommy |date=31 May 2014 |title=Comrades a test of true grit |url=http://www.iol.co.za/sport/athletics/comrades-a-test-of-true-grit-1.1696761#.U4shW_mSzHU |access-date=16 July 2015 |website=Independent Online}}</ref> Budd ta doke burinta na lokaci, ta gama da lokaci na 6:55:55 kuma ta sami lambar zinare don kammala 10 da kuma lambar zinare a matsayin 'veteran' na farko (babban) mai kammala yayin da ta zo a matsayin mace ta 7 a gaba ɗaya (shekaru shida na farko sun kasance aƙalla shekaru 10 ƙarami). <ref>{{Cite web |title=Comrades Marathon @ UltimateLIVE |url=http://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=1978&AthleteId=32475 |access-date=16 July 2015 |website=ultimate.dk}}</ref> Budd ta sadaukar da 2014 Comrades run ga malamin Afirka ta Kudu Pierre Korkie, wanda [[Al-Qaeda]] ta tsare a Yemen na shekara guda. <ref>{{Cite web |title=Jacaranda FM – Budd dedicates run to Korkie |url=http://www.jacarandafm.com/post/budd-dedicates-run-to-korkie/ |access-date=16 July 2015 |website=Jacaranda FM}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sapa |date=17 May 2014 |title=Pierre Korkie still captive in Yemen one year on |url=http://mg.co.za/article/2014-05-17-pierre-korkie-still-captive-in-yemen-one-year-on |access-date=16 July 2015 |website=Mail & Guardian}}</ref> An kwace ta lambar zinare ta 'tsofaffi' (amma ba kyautar kuɗi ba don kammala ta 7th gabaɗaya) biyo bayan zarge-zargen cewa ba ta nuna alamar ƙaramin shekaru a kan rigarta mai gudu ba, ban da sunan tsohon soja da aka riga aka nuna akan ta mai gudu. Budd da kocinta sun nuna cewa an ba da lambar zinare da lambar azurfa ga masu tsere biyu waɗanda kuma ba su da alamar ƙaramin shekaru a kan rigunsu, kuma sun sanar a watan Satumbar 2014 cewa sun fara shari'ar kotu a kan kungiyar Comrades Marathon don sake dawo da nasarar tsohuwar ta.[5]
A watan Maris na shekara ta 2015, Budd ya lashe gasar Run Hard Columbia (SC) Marathon a cikin lokaci na 3:05:27.<ref>[https://www.runhardcolumbiamarathon.com/files/results2015/marathon.pdf Run Hard Results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210704120912/https://www.runhardcolumbiamarathon.com/files/results2015/marathon.pdf |date=2021-07-04 }}. runhardcolumbiamarathon.com</ref>
Ya zuwa watan Yulin 2020, ta kasance Mataimakin Cross Country da Girls Track Coach a makarantar sakandare ta Conway a Conway, South Carolina; kuma ta ba da gudummawa a matsayin mataimakin koci a Jami'ar Coastal Carolina, kuma a Conway . <ref>Wooten, Eddie (2014). [http://www.news-record.com/blogs/wooten_running_shorts/article_e35c86fe-9b55-11e3-839a-001a4bcf6878.html Zola Budd Pieterse: 'I couldn't ask for anything more'] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, news-record.com</ref><ref>Quick, David (18 January 2014).[https://web.archive.org/web/20140121221851/http://www.postandcourier.com/article/20140118/PC20/140119396 Zola Budd Pieterse wins Charleston Marathon], ''The Post and Courier''</ref>
Ta koma Afirka ta Kudu a shekarar 2021.<ref>[https://www.news24.com/you/news/local/zola-budd-is-happy-to-be-back-in-south-africa-after-being-away-for-12-years-20211021 Zola Budd is happy to be back in South Africa after being away for 12 years], [[News24 (website)|News24]], 21 October 2021</ref>
== Tasirin al'adu ==
A Afirka ta Kudu a yau, ana kiran Takis na gari da lakabi "Zola Budd" saboda saurin su. Mawakin Brenda Fassie (wanda mujallar Time ta kira "[[Madonna]] na garuruwa" a cikin 2001) ya sami nasara a cikin shekarun 1980 tare da waƙarta "Zola Budd".A ranar 20 ga watan Yulin 2012 BBC Radio 4 ta watsa wani wasa da Richard Monks ya yi game da ayyukan siyasa da kafofin watsa labarai da aka dauka don kawo Zola Budd zuwa Burtaniya tare da mahaifinta yana da shekaru 17, rubutun da ke nuna cewa ba ta son zama kuma tana son gida.<ref>{{Cite web |date=20 July 2012 |title=Afternoon Drama – Zola |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b01kt7cx |access-date=20 July 2012 |publisher=BBC}}</ref>
== Mafi kyawun mutum ==
{| class="wikitable"
!
!Abin da ya faru
!Lokaci
!Ranar
!Wurin da yake
|-
| rowspan="9" |A waje
|800 m
|2:00.9.h
|16 Maris 1984
| Kroonstad, Afirka ta Kudu
|-
|1000 m
|2:37.9h
|7 Fabrairu 1983
|[[Bloemfontein| Bloemfontein, Afirka ta Kudu]]
|-
|1500 m
|3:59.96
|30 ga watan Agusta 1985
|Brussels, Belgium
|-
|Mile
|4:17.57
|21 ga watan Agusta 1985
|Zürich, Switzerland
|-
|M 2000
|5:30.19
|11 ga Yuli 1986
|[[Landan|Landan, Ingila]]
|-
|3000 m
|8:28.83
|7 ga Satumba 1985
|[[Rum|Roma, Italiya]]
|-
|2 mil
|9:29.6h
|9 Yuni 1985
|[[Landan|Landan, Ingila]]
|-
|5000 m
|14:48.07
|26 ga watan Agusta 1985
|[[Landan|Landan, Ingila]]
|-
|10,000 m
|36:44.88
|9 Maris 2012
|Myrtle Beach, Amurka
|-
| rowspan="2" |Cikin gida
|1500 m
|4:06.87
|25 Janairu 1986
|Cosford, Ingila
|-
|3000 m
|8:39.79
|8 Fabrairu 1986
|Cosford, Ingila
|}
== Gasar kasa da kasa ==
{| {{AchievementTable|Event=yes}}
|-
!colspan=6|Representing {{GBR2}} / {{ENG}}
|-
|1984
|[[Athletics at the 1984 Summer Olympics|Olympic Games]]
|Los Angeles, United States
|7th
|3000m
|8:48.80
|-
|1985
|[[1985 IAAF World Cross Country Championships|World Cross Country Championships]]
|[[Lisbon]], Portugal
|bgcolor=gold|1st
|5 km
|15:01
|-
|1985
|[[1985 European Cup (athletics)|European Cup]]
|Moscow, Soviet Union
|bgcolor=gold|1st
|3000m
|8:35.32
|-
|1986
|[[1986 IAAF World Cross Country Championships|World Cross Country Championships]]
|[[Neuchatel]], Switzerland
|bgcolor=gold|1st
|4.7 km
|14:49
|-
|rowspan=2|1986
|rowspan=2|[[1986 European Athletics Championships|European Championships]]
|rowspan=2|[[Stuttgart]], Germany
|9th
|1500m
|4:05.32
|-
|4th
|3000m
|8:38.20
|-
!colspan=6|Representing {{RSA}}
|-
|1992
|[[Athletics at the 1992 Summer Olympics|Olympic Games]]
|[[Barcelona]], Spain
|25th<small> (heats)</small>
|3000m
|9:07.10
|-
|1993
|[[1993 IAAF World Cross Country Championships|World Cross Country Championships]]
|[[Amorebieta]], Spain
|4th
|6.4 km
|20:10
|-
|1994
|[[1994 IAAF World Cross Country Championships|World Cross Country Championships]]
|[[Budapest]], Hungary
|7th
|6.2 km
|21:01
|-
!colspan=5|Marathons
|-
|2003
|[[London Marathon]]
|London, United Kingdom
|DNF
|—
|—
|-
|2007
|Kloppers Marathon
|[[Bloemfontein]], South Africa
|bgcolor=gold|1st
|—
|3:10:30
|-
|2008
|[[New York City Marathon]]
|New York, United States
|69th
|—
|2:59.53
|-
|2011
|Kiawah Island Marathon
|[[Kiawah Island, South Carolina|Kiawah Island]], United States
|5th
|—
|3:01:51
|-
|2012
|[[Myrtle Beach Marathon]]
|[[Myrtle Beach]], United States
|bgcolor=cc9966|3rd
|—
|3:00:14
|-
|2012
|Jacksonville Marathon
|[[Jacksonville, Florida|Jacksonville]], United States
|4th
|—
|2:55:39
|-
|2014
|Charleston Marathon
|[[Charleston, South Carolina|Charleston, SC]], United States
|bgcolor=gold|1st
|—
|2:59:42
|-
|2015
|Run Hard Columbia Marathon
|[[Columbia, South Carolina|Columbia SC]], United States
|bgcolor=gold|1st
|—
|3:05:27
|-
|2017
|[[Stirling Scottish Marathon]]
|[[Stirling]], United Kingdom
|9th
|—
|3:12:24
|}
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist|2}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1966]]
[[Category:Webarchive template wayback links]]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
6s5vty6tcpspvzefdf2eac69ku0onxl
Jami'ar Kabale
0
79145
968893
700979
2026-10-17T22:31:15Z
Nura Bello
24854
968893
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kabale_University_Library.jpg|thumb|Laburaren Mukombe, na farko da tsohuwar Laburaren Jami'ar Kabale]]
'''Jami'ar Kabale''' (KAB) jami'a ce ta jama'a a cikin Karamar Hukumar Kabale, [[Uganda]] .
== Wurin da yake ==
Babban harabar KAB tana kan Kikungiri Hill, a cikin Karamar Hukumar Kabale, a kan kadada 52 (130 acres) na ƙasar da Gwamnatin [[Gundumar 9|Gundumar]] Kabale ta bayar. Wannan wurin yana da kilomita 1 (0.62 daga titin Kabale-Katuna / Gatuna, kimanin 409 kilometres (254 mi) , ta hanyar hanya, kudu maso yammacin [[Kampala]], babban birnin Uganda kuma birni mafi girma. Matsayin KAB sune 1°16'20.0"S, 29°59'18.0"E (Latitude:-1.272215; Longitude:29.988321).
== Tarihi ==
A cewar Education News Uganda, an kafa Jami'ar Kabale (KAB) a matsayin cibiyar mai zaman kanta a cikin shekara 2001 ta masu ruwa da tsaki a Yankin Kigezi.<ref>{{Cite web |last=CTU |date=8 June 2015 |title=Undergraduate courses offered at Kabale University |url=http://www.campustimesug.com/undergraduate-courses-offered-at-kabale-university |access-date=29 January 2016 |publisher=Campus Times Uganda (CTU)}}</ref> Babban burin KAB shine ta ba da gudummawa ga ci gaban zamantakewar al'umma na Kigezi, Uganda, Gabashin Afirka, Gabashin Afrịka, da Afirka ta hanyar horo mai sauƙi, bincike, da isar da sabis na rarraba, ta amfani da hanyoyin shiga tsakani da kuma hadawa.<ref name="ETO">{{Cite web |last=Kushaba |first=Anthony |date=22 March 2012 |title=Museveni Endorses Take over of Kabale University |url=http://ugandaradionetwork.com/story/museveni-endorses-take-over-of-kabale-university |access-date=29 January 2016 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref> KAB ta sami izini daga Majalisar Kasa ta Uganda don Ilimi Mafi Girma a shekara ta 2005.<ref>{{Cite web |last=NCHE |title=Uganda National Council for Higher Education: Private Universities |url=http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221848/http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/2 |archive-date=3 March 2016 |access-date=7 September 2014 |publisher=National Council for Higher Education (NCHE)}}</ref>
Ya zuwa shekara ta 2012, Jami'ar Kabale Jami'ar Jama'a ce, mallakar Gwamnatin Jamhuriyar Uganda ce. Asalin wannan ya koma watan Janairun shekara ta 2015, bayan da masu ruwa da tsaki suka yi amfani da shi, <ref name="ETO"/> Gwamnatin Uganda ta nuna shirye-shiryenta na karɓar jami'ar mai zaman kanta, idan an cika wasu sharuɗɗa. <ref>{{Cite web |last=Our Reporter |date=17 January 2015 |title=Government To Take Over Kabale University, M7 Sets Conditions |url=http://www.redpepper.co.ug/govt-to-take-over-kabale-university-m7-sets-conditions |access-date=9 June 2024 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801005959/https://redpepper.co.ug/govt-to-take-over-kabale-university-m7-sets-conditions/ |url-status=dead }}</ref> A watan Yunin 2015, gwamnati ta karɓi jami'ar a hukumance.<ref>{{Cite web |last=Okello |first=Dickens |date=26 June 2015 |title=Lira, Kabale, Soroti now Public Universities |url=http://www.chimpreports.com/lira-kabale-soroti-now-public-universities/ |access-date=29 January 2016 |publisher=Chimpreports.com}}</ref>
== Malamai ==
An tsara jami'ar a cikin waɗannan rukunin ilimi: <ref>{{Cite web |last=Kabale University |date=21 January 2018 |title=The Academic Units of Kabale University |url=http://www.kab.ac.ug/ |access-date=21 January 2018 |publisher=Kabale University}}</ref>
* Makarantar Kiwon Lafiya<ref>{{Cite web |title=Kabale University School of Medicine (KABSOM) |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/kabale-university-school-of-medicine-kabsom/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Jama'a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302002523/https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ |date=2024-03-02 }}<ref>{{Cite web |title=Faculty of Arts & Social Sciences |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US |archive-date=2022-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706132827/https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ |url-status=dead }}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-computing-library-and-information-science/ Faculty of Computing, Library and Information Science]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Computing, Library and Information Science |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-computing-library-and-information-science/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-engineering-technology-applied-design-and-fine-art/ Faculty of Engineering, Technology, Applied Design da Fine Art]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Engineering, Technology, Applied Design and Fine Art |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-engineering-technology-applied-design-and-fine-art/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-education/ Ma'aikatar Ilimi]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Education |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-education/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-science/ Kwalejin Kimiyya]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Science |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-science/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-economics-and-management-sciences/ Kwalejin Tattalin Arziki da Kimiyya ta Gudanarwa]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Economics and Management Sciences |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-economics-and-management-sciences/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-agriculture-and-environmental-sciences/ Kwalejin Aikin Gona da Kimiyya ta Muhalli]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Agriculture and Environmental Sciences |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-agriculture-and-environmental-sciences/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/ Cibiyar Harsuna]<ref>{{Cite web |title=Institute of Language Studies |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
=== Shirye-shiryen difloma ===
Darussan difloma da jami'ar ta bayar sun hada da wasu daga cikin wadannan.<ref name="Data">{{Cite web |last=Kabale University |date=21 January 2018 |title=Kabale University: Academic Units - Short Courses |url=http://www.kab.ac.ug/index.php/programs/short-courses |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907215020/http://www.kab.ac.ug/index.php/programs/short-courses |archive-date=7 September 2014 |access-date=21 January 2018 |publisher=Kabale University}}</ref>
* Diploma a Kimiyya ta Kwamfuta
* Diploma a cikin Fasahar Bayanai
* Diploma a cikin Ilimi (Ilimi na Farko)
* Diploma a Ilimi (Ilimi na Sakandare)
* Diploma a cikin Ayyukan Jama'a da Gudanar da Jama'a
* Diploma a cikin Gudanar da Kasuwanci da Gudanarwa
* Diploma a cikin Gudanar da Rubuce-rubuce
* Diploma a cikin Gudanar da Rubuce-rubucen Kiwon Lafiya
* Diploma a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Diploma a cikin Kula da Lafiya
* Diploma a Faransanci
* Diploma a cikin Swahili
* Diploma a cikin Shawarwari
* Digiri na digiri na biyu a cikin Shirye-shiryen Ayyuka da Gudanarwa
* Digiri na digiri na biyu a cikin Gudanar da Albarkatun Dan Adam
* Digiri na digiri na biyu a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Digiri na digiri a cikin Ilimi
=== Shirye-shiryen digiri na farko ===
Wadannan sune wasu daga cikin darussan digiri na farko da ake bayarwa a jami'ar.<ref name="Data"/>
* Bachelor of Arts a Ilimi
* Bachelor na Ilimi
* Bachelor of Arts a cikin Tattalin Arziki
* Bachelor na Ayyukan Jama'a da Gudanar da Jama'a
* Bachelor na Gudanar da Kasuwanci
* Bachelor na Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Bachelor na Laburaren da Kimiyya na Bayanai
* Bachelor na Kimiyya ta Kwamfuta
* Bachelor na Fasahar Bayanai
* Bachelor na Aikin Gona da Gudanar da Amfani da Kasa
* Bachelor na Gudanar da Yawon Bude Ido
* [[Kimiyyar muhalli|Bachelor na Kimiyya ta Muhalli]]
* Bachelor of Science a Aikin Gona
* [[Lafiyar muhalli|Bachelor na Kimiyya ta Lafiya]]
* Bachelor na Agribusiness
* Bachelor na Anesthesia da Critical Care Medicine
* Bachelor na Gine-gine da Injiniyanci
* Bachelor na Injiniyan Injiniya
* Bachelor na Injiniyan Lantarki
* Bachelor of Medicine da Bachelor of Surgery (ta hanyar Makarantar Kiwon Lafiya ta Jami'ar Kabale). <ref name="DocR">{{Cite web |last=Zam Zam Nakityo |date=5 June 2015 |title=Kabale University to offer new courses in Medicine |url=https://www.campustimesug.com/kabale-university-to-offer-new-courses-in-medicine/ |access-date=5 March 2022 |website=Campus Times Uganda}}</ref>
=== Shirye-shiryen digiri na biyu ===
Wadannan sune wasu daga cikin darussan digiri na biyu da Jami'ar Kabale ke bayarwa.<ref name="Data"/><ref>{{Cite web |title=Postgraduate Programmes |url=https://www.kab.ac.ug/postgraduate-programmes/ |access-date=2021-04-24 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-05-16 |title=Kabale University Launches First PhD Programs |url=https://chimpreports.com/kabale-university-launches-first-phd-programs/ |access-date=2021-05-29 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
* Jagoran Fasaha a Gudanar da Ilimi
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci
* Jagoran Fasaha a Nazarin Ci Gaban
* Masana a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Jagoran Fasaha a [[Albarkatun dan'adam|Gudanar da albarkatun ɗan adam]]
* Jagoran Kimiyya na Bayanai
* Jagoran Kimiyya a cikin Muhalli da albarkatun kasa
* Jagoran Kulawa da Bincike
* Jagoran Lafiya na Jama'a
* Jagoran Ilimi na Ilimi
* Jagoran Gudanar da Ƙungiya da Jagora.
=== Digiri na Doctoral (PhDs) ===
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Kasuwanci (Ta hanyar Bincike)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Business Administration (By Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa (Ta hanyar Bincike)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Public Administration and Management (By Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-coursework-and-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa (Ta hanyar Ayyuka da Thesis)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Public Administration and Management (By Coursework and Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-coursework-and-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-coursework-and-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Kasuwanci (Ta hanyar Ayyuka da Bincike)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Business Administration (By Coursework and Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-coursework-and-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctoral-of-philosophy-phd-in-education/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Ilimi]<ref>{{Cite web |title=Doctoral of Philosophy (PhD) in Education |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctoral-of-philosophy-phd-in-education/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
=== Gajerun Darussan ===
* Takardar shaidar Bridging ta Ilimi Mafi Girma
* Mai ba da takardar shaidar lissafin jama'a (CPA)
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist|2}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.kab.ac.ug/ Shafin farko na Jami'ar Kabale]
* [https://elearning.kab.ac.ug/ Jami'ar Kabale - ilmantarwa]<ref>{{Cite web |title=Kabale University - Virtual Learning Environment |url=https://elearning.kab.ac.ug/ |access-date=2022-08-21 |website=elearning.kab.ac.ug}}</ref>
* Laburaren Jami'ar Kabale[https://library.kab.ac.ug/ Laburaren karatu]
* [http://campusbee.ug/lifestyle/10-weird-facts-kabale-university-students/ 10 Gaskiya Mai Bayani Game da Daliban Jami'ar Kabale]
q8kefw2o1q9l8n0iytp1kg0h5vaqxof
968895
968893
2026-10-17T22:42:49Z
Nura Bello
24854
968895
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Kabale_University_Library.jpg|thumb|Laburaren Mukombe, na farko da tsohuwar Laburaren Jami'ar Kabale]]
'''Jami'ar Kabale''' (KAB) jami'a ce ta jama'a a cikin Karamar Hukumar Kabale, [[Uganda]] .
== Wurin da yake ==
Babban harabar KAB tana kan Kikungiri Hill, a cikin Karamar Hukumar Kabale, a kan kadada 52 (130 acres) na ƙasar da Gwamnatin [[Gundumar 9|Gundumar]] Kabale ta bayar. Wannan wurin yana da kilomita 1 (0.62 daga titin Kabale-Katuna / Gatuna, kimanin 409 kilometres (254 mi) , ta hanyar hanya, kudu maso yammacin [[Kampala]], babban birnin Uganda kuma birni mafi girma. Matsayin KAB sune 1°16'20.0"S, 29°59'18.0"E (Latitude:-1.272215; Longitude:29.988321).
== Tarihi ==
A cewar Education News Uganda, an kafa Jami'ar Kabale (KAB) a matsayin cibiyar mai zaman kanta a cikin shekara 2001 ta masu ruwa da tsaki a Yankin Kigezi.<ref>{{Cite web |last=CTU |date=8 June 2015 |title=Undergraduate courses offered at Kabale University |url=http://www.campustimesug.com/undergraduate-courses-offered-at-kabale-university |access-date=29 January 2016 |publisher=Campus Times Uganda (CTU)}}</ref> Babban burin KAB shine ta ba da gudummawa ga ci gaban zamantakewar al'umma na Kigezi, Uganda, Gabashin Afirka, Gabashin Afrịka, da Afirka ta hanyar horo mai sauƙi, bincike, da isar da sabis na rarraba, ta amfani da hanyoyin shiga tsakani da kuma hadawa.<ref name="ETO">{{Cite web |last=Kushaba |first=Anthony |date=22 March 2012 |title=Museveni Endorses Take over of Kabale University |url=http://ugandaradionetwork.com/story/museveni-endorses-take-over-of-kabale-university |access-date=29 January 2016 |publisher=Uganda Radio Network}}</ref> KAB ta sami izini daga Majalisar Kasa ta Uganda don Ilimi Mafi Girma a shekara ta 2005.<ref>{{Cite web |last=NCHE |title=Uganda National Council for Higher Education: Private Universities |url=http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221848/http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities/page/2 |archive-date=3 March 2016 |access-date=7 September 2014 |publisher=National Council for Higher Education (NCHE)}}</ref>
Ya zuwa shekara ta 2012, Jami'ar Kabale Jami'ar Jama'a ce, mallakar Gwamnatin Jamhuriyar Uganda ce. Asalin wannan ya koma watan Janairun shekara ta 2015, bayan da masu ruwa da tsaki suka yi amfani da shi, <ref name="ETO"/> Gwamnatin Uganda ta nuna shirye-shiryenta na karɓar jami'ar mai zaman kanta, idan an cika wasu sharuɗɗa. <ref>{{Cite web |last=Our Reporter |date=17 January 2015 |title=Government To Take Over Kabale University, M7 Sets Conditions |url=http://www.redpepper.co.ug/govt-to-take-over-kabale-university-m7-sets-conditions |access-date=9 June 2024 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801005959/https://redpepper.co.ug/govt-to-take-over-kabale-university-m7-sets-conditions/ |url-status=dead }}</ref> A watan Yunin 2015, gwamnati ta karɓi jami'ar a hukumance.<ref>{{Cite web |last=Okello |first=Dickens |date=26 June 2015 |title=Lira, Kabale, Soroti now Public Universities |url=http://www.chimpreports.com/lira-kabale-soroti-now-public-universities/ |access-date=29 January 2016 |publisher=Chimpreports.com}}</ref>
== Malamai ==
An tsara jami'ar ne a cikin waɗannan rukunin ilimi: <ref>{{Cite web |last=Kabale University |date=21 January 2018 |title=The Academic Units of Kabale University |url=http://www.kab.ac.ug/ |access-date=21 January 2018 |publisher=Kabale University}}</ref>
* Makarantar Kiwon Lafiya<ref>{{Cite web |title=Kabale University School of Medicine (KABSOM) |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/kabale-university-school-of-medicine-kabsom/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Jama'a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302002523/https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ |date=2024-03-02 }}<ref>{{Cite web |title=Faculty of Arts & Social Sciences |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US |archive-date=2022-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706132827/https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-arts-social-sciences/ |url-status=dead }}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-computing-library-and-information-science/ Faculty of Computing, Library and Information Science]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Computing, Library and Information Science |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-computing-library-and-information-science/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-engineering-technology-applied-design-and-fine-art/ Faculty of Engineering, Technology, Applied Design da Fine Art]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Engineering, Technology, Applied Design and Fine Art |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-engineering-technology-applied-design-and-fine-art/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-education/ Ma'aikatar Ilimi]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Education |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-education/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-science/ Kwalejin Kimiyya]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Science |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-science/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-economics-and-management-sciences/ Kwalejin Tattalin Arziki da Kimiyya ta Gudanarwa]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Economics and Management Sciences |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-economics-and-management-sciences/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-agriculture-and-environmental-sciences/ Kwalejin Aikin Gona da Kimiyya ta Muhalli]<ref>{{Cite web |title=Faculty of Agriculture and Environmental Sciences |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/faculty-of-agriculture-and-environmental-sciences/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/ Cibiyar Harsuna]<ref>{{Cite web |title=Institute of Language Studies |url=https://www.kab.ac.ug/university_unit/institute-of-language-studies/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
=== Shirye-shiryen difloma ===
Darussan difloma da jami'ar ta bayar sun hada da wasu daga cikin wadannan.<ref name="Data">{{Cite web |last=Kabale University |date=21 January 2018 |title=Kabale University: Academic Units - Short Courses |url=http://www.kab.ac.ug/index.php/programs/short-courses |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907215020/http://www.kab.ac.ug/index.php/programs/short-courses |archive-date=7 September 2014 |access-date=21 January 2018 |publisher=Kabale University}}</ref>
* Diploma a Kimiyya ta Kwamfuta
* Diploma a cikin Fasahar Bayanai
* Diploma a cikin Ilimi (Ilimi na Farko)
* Diploma a Ilimi (Ilimi na Sakandare)
* Diploma a cikin Ayyukan Jama'a da Gudanar da Jama'a
* Diploma a cikin Gudanar da Kasuwanci da Gudanarwa
* Diploma a cikin Gudanar da Rubuce-rubuce
* Diploma a cikin Gudanar da Rubuce-rubucen Kiwon Lafiya
* Diploma a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Diploma a cikin Kula da Lafiya
* Diploma a Faransanci
* Diploma a cikin Swahili
* Diploma a cikin Shawarwari
* Digiri na digiri na biyu a cikin Shirye-shiryen Ayyuka da Gudanarwa
* Digiri na digiri na biyu a cikin Gudanar da Albarkatun Dan Adam
* Digiri na digiri na biyu a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Digiri na digiri a cikin Ilimi
=== Shirye-shiryen digiri na farko ===
Wadannan sune wasu daga cikin darussan digiri na farko da ake bayarwa a jami'ar.<ref name="Data"/>
* Bachelor of Arts a Ilimi
* Bachelor na Ilimi
* Bachelor of Arts a cikin Tattalin Arziki
* Bachelor na Ayyukan Jama'a da Gudanar da Jama'a
* Bachelor na Gudanar da Kasuwanci
* Bachelor na Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Bachelor na Laburaren da Kimiyya na Bayanai
* Bachelor na Kimiyya ta Kwamfuta
* Bachelor na Fasahar Bayanai
* Bachelor na Aikin Gona da Gudanar da Amfani da Kasa
* Bachelor na Gudanar da Yawon Bude Ido
* [[Kimiyyar muhalli|Bachelor na Kimiyya ta Muhalli]]
* Bachelor of Science a Aikin Gona
* [[Lafiyar muhalli|Bachelor na Kimiyya ta Lafiya]]
* Bachelor na Agribusiness
* Bachelor na Anesthesia da Critical Care Medicine
* Bachelor na Gine-gine da Injiniyanci
* Bachelor na Injiniyan Injiniya
* Bachelor na Injiniyan Lantarki
* Bachelor of Medicine da Bachelor of Surgery (ta hanyar Makarantar Kiwon Lafiya ta Jami'ar Kabale). <ref name="DocR">{{Cite web |last=Zam Zam Nakityo |date=5 June 2015 |title=Kabale University to offer new courses in Medicine |url=https://www.campustimesug.com/kabale-university-to-offer-new-courses-in-medicine/ |access-date=5 March 2022 |website=Campus Times Uganda}}</ref>
=== Shirye-shiryen digiri na biyu ===
Wadannan sune wasu daga cikin darussan digiri na biyu da Jami'ar Kabale ke bayarwa.<ref name="Data"/><ref>{{Cite web |title=Postgraduate Programmes |url=https://www.kab.ac.ug/postgraduate-programmes/ |access-date=2021-04-24 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-05-16 |title=Kabale University Launches First PhD Programs |url=https://chimpreports.com/kabale-university-launches-first-phd-programs/ |access-date=2021-05-29 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
* Jagoran Fasaha a Gudanar da Ilimi
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci
* Jagoran Fasaha a Nazarin Ci Gaban
* Masana a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa
* Jagoran Fasaha a [[Albarkatun dan'adam|Gudanar da albarkatun ɗan adam]]
* Jagoran Kimiyya na Bayanai
* Jagoran Kimiyya a cikin Muhalli da albarkatun kasa
* Jagoran Kulawa da Bincike
* Jagoran Lafiya na Jama'a
* Jagoran Ilimi na Ilimi
* Jagoran Gudanar da Ƙungiya da Jagora.
=== Digiri na Doctoral (PhDs) ===
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Kasuwanci (Ta hanyar Bincike)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Business Administration (By Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa (Ta hanyar Bincike)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Public Administration and Management (By Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-coursework-and-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Jama'a da Gudanarwa (Ta hanyar Ayyuka da Thesis)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Public Administration and Management (By Coursework and Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-public-administration-and-management-by-coursework-and-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-coursework-and-research/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Gudanar da Kasuwanci (Ta hanyar Ayyuka da Bincike)] <ref>{{Cite web |title=Doctor of Philosophy (PhD) in Business Administration (By Coursework and Research) |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctor-of-philosophy-phd-in-business-administration-by-coursework-and-research/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
* [https://www.kab.ac.ug/programme/doctoral-of-philosophy-phd-in-education/ Dokta na Falsafa (PhD) a cikin Ilimi]<ref>{{Cite web |title=Doctoral of Philosophy (PhD) in Education |url=https://www.kab.ac.ug/programme/doctoral-of-philosophy-phd-in-education/ |access-date=2022-08-21 |website=Kabale University |language=en-US}}</ref>
=== Gajerun Darussan ===
* Takardar shaidar Bridging ta Ilimi Mafi Girma
* Mai ba da takardar shaidar lissafin jama'a (CPA)
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist|2}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.kab.ac.ug/ Shafin farko na Jami'ar Kabale]
* [https://elearning.kab.ac.ug/ Jami'ar Kabale - ilmantarwa]<ref>{{Cite web |title=Kabale University - Virtual Learning Environment |url=https://elearning.kab.ac.ug/ |access-date=2022-08-21 |website=elearning.kab.ac.ug}}</ref>
* Laburaren Jami'ar Kabale[https://library.kab.ac.ug/ Laburaren karatu]
* [http://campusbee.ug/lifestyle/10-weird-facts-kabale-university-students/ 10 Gaskiya Mai Bayani Game da Daliban Jami'ar Kabale]
ovyt9z0r62cnz3kwjnztt6kkyeura89
IIE MSA
0
80137
968876
515468
2026-10-17T22:19:05Z
Nura Bello
24854
968876
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar a kan gonar noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin 2019, an sake masa suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
fmecm6gpgvtgxn3nwdx6eyl6eg0v3mp
968877
968876
2026-10-17T22:20:18Z
Nura Bello
24854
968877
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan gonar noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin 2019, an sake masa suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
iq8rpl9lor6igaw5voo5wjrzkehdkr7
968878
968877
2026-10-17T22:21:47Z
Nura Bello
24854
968878
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan ayyukan gonar noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin 2019, an sake masa suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7cgvol78vdyy2zrrtig3fpmayx8dp7e
968879
968878
2026-10-17T22:22:21Z
Nura Bello
24854
968879
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan ayyukan gona noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin 2019, an sake masa suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9otlxhhgvvj6lxq6meu7z52l4i185te
968880
968879
2026-10-17T22:23:04Z
Nura Bello
24854
968880
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan ayyukan gona da noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin 2019, an sake masa suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ccw7br7iuiyquzbtww6q50zlf6ntztn
968881
968880
2026-10-17T22:24:19Z
Nura Bello
24854
968881
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan ayyukan gona da noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin shekarun 2019, an sake masa suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ehr31u9sk74vxihict5lhnfffqz761b
968882
968881
2026-10-17T22:25:19Z
Nura Bello
24854
968882
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan ayyukan gona da noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin shekarun 2019, an sake mata suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
5o0k4nvzhmuvo3q3xb404xc9f2xfs5a
968886
968882
2026-10-17T22:28:10Z
Nura Bello
24854
968886
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Iie msa campus two.jpg|thumb|Kasan IIE MSA]]
[[Fayil:Iie msa campus.jpg|thumb|LIE MSA cikin makaranta]]
'''IIE MSA''', wanda aka fi sani da '''Monash [[Afirka ta Kudu]]''', [[jami'a]] ce da ke [[Johannesburg]], Gauteng, Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite journal |last=Backhouse |first=Judy |date=1 December 2005 |title=Diversity on the South African Campus of Monash University and the implications for Faculty of Information Technology undergraduate courses |url=https://doi.org/10.1080/16823200509487118 |journal=Education as Change |volume=9 |issue=2 |pages=96–111 |doi=10.1080/16823200509487118 |via=Taylor and Francis+NEJM}}</ref> Manajan Darakta a IIE MSA a halin yanzu shine Louise Wiseman . <ref>{{Cite web |last=Mndende |first=Athenkosi |date=6 December 2021 |title='Too many skilled graduates for too few jobs': Experts share the skillsets needed to secure employment |url=https://www.news24.com/parent/learn/learning-difficulties/too-many-skilled-graduates-for-too-few-jobs-experts-share-the-skillsets-needed-to-secure-employment-20211206 |access-date=6 December 2021 |website=News24}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa IIE MSA a cikin shekaun 2001 a matsayin Monash Afirka ta Kudu ta Jami'ar Monash, jami'ar Australiya mai suna bayan injiniyan farar hula, John Monash . <ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}</ref>
An gina jami'ar ne a kan ayyukan gona da noma a Ruimsig, Roodeport . Abinda aka fara amfani da shi a IIE MSA ya kasance a cikin ilimin ƙasa da [[kimiyyar muhalli]].
A cikin shekarun 2019, an sake mata suna a matsayin IIE MSA bayan ya zama wani ɓangare na Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta.<ref name="msa">{{Cite web |title=Change of ownership for Monash South Africa |url=https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa |website=Monash University}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.monash.edu/news/articles/change-of-ownership-for-monash-south-africa "Change of ownership for Monash South Africa"]. ''Monash University''.</cite></ref>
== Tsangayu ==
=== Makarantu ===
Monash Afirka ta Kudu ba ta karɓar ɗalibai zuwa digiri da difloma IIE MSA wanda ya sayi Monash SA ya ci gaba da tayin wanda ya fada cikin waɗannan:
==== Kwalejin Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ====
Ma'aikatar tana ba da shirye-shiryen digiri na farko masu ban sha'awa, shirye-shirye na girmamawa, difloma na digiri na biyu da digiri na biyu. Har ila yau, yana gane masu sana'a masu aiki, ko suna da wuri, tsakiyar ko matakan aiki masu ci gaba, kuma suna karɓar zaɓuɓɓukan lokaci-lokaci da na digiri.
Ma'aikatar Kasuwanci, Injiniya da Fasaha ta IIE MSA tana ba da digiri na biyu a cikin waɗannan yankuna: [7]
* Lissafi
* Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai
* Tattalin Arziki
* Injiniyan lantarki da lantarki
* Dokar
* Gudanarwa
* Tallace-tallace
Yana daya daga cikin cibiyoyin masu zaman kansu guda biyu da suka sami izinin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA) don digiri na lissafi. {{Ana bukatan hujja|date=April 2020}}A cikin shakarun 2013, Monash Afirka ta Kudu ta fara bayar da takardar shaidar digiri na biyu a cikin shirin lissafi, wanda ke aiki a matsayin abin da ake buƙata na ƙarshe don rubuta jarrabawar kwamitin Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudu (SAICA). Wannan shi ne karo na farko da aka ba da izini ga wata hukuma mai zaman kanta. Monash ya cimma wannan ta hanyar haɗin gwiwa tare da mai ba da sabis mai zaman kansa CA Connect . Daga shekarar ilimi ta 2018, ma'aikatar ta sanar da cewa za ta tafi kadai wajen bayar da shirin da ke ci gaba.
==== Kwalejin Kimiyya da Lafiya ====
Kwalejin Kimiyya da Lafiya ta IIE MSA a halin yanzu tana ba da digiri na IIE a cikin waɗannan yankuna:
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a
* Bachelor of Social Science - tare da wadannan fannoni na karatu:
* Sadarwa da Nazarin Watsa Labarai,
* Ilimin aikata laifuka da Shari'ar Laifuka,
* Nazarin Ci Gaban (haɗe da Yanayin Dan Adam),
* Nazarin Kasa da Kasa,
* Nazarin aikin jarida,
* Falsafa,
* Nazarin Siyasa,
* Ilimin halayyar dan adam
* Ayyukan Hulɗa da Jama'a, da
* Ilimin zamantakewa.
<sup>1</sup> Bachelor of Child and Youth Care ya sami amincewar Majalisar Ayyukan Jama'a ta Afirka ta Kudu.
== Shirye-shiryen ==
Ana ba da kewayon digiri na IIE da digiri na biyu da shirye-shiryen gajeren ilmantarwa a IIE MSA. A halin yanzu, digiri da gajerun shirye-shiryen da ake bayarwa sune:
=== Ɗalibi na farko ===
* Bachelor na Kwamfuta da Kimiyya na Bayanai <ref name="iiemsa">{{Cite web |title=Bachelor degree |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/bachelor-degrees/}}</ref>
* Bachelor na Kimiyya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Lafiya ta Jama'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a Shari'a <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan lantarki da lantarki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyan Injiniya <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na Kasuwanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor na lissafi <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Commerce a cikin Tattalin Arziki <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Engineering a cikin Injiniyanci <ref name="iiemsa" />
* Bachelor of Arts <ref name="iiemsa" />
=== Bayan kammala karatun digiri ===
* Jagoran Falsafa a cikin Fasaha <ref name="master">{{Cite web |title=Master Degrees |url=https://www.iiemsa.co.za/degree/master-degrees/}}</ref>
* Jagoran Falsafa a cikin Ruwa mai Haɗin Kai <ref name="master" />
* Jagoran Gudanarwa na Kasuwancin Duniya <ref name="master" />
* Jagoran Gudanar da Kasuwanci <ref name="master" />
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.iiemsa.co.za/ Shafin yanar gizon hukuma]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7jxyqt6h9qnxoll54tjpq1zsb7z9z53
Zaben gwamna na Jihar Jigawa na 2023
0
81507
968966
746473
2026-10-18T08:39:25Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968966
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Nigeria-karte-politisch-jigawa.png|thumb|inda ake zabe a jigawa]]
'''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Jigawa na 2023''' Ya faru ne a ranar 18 ga [[Maris]] 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Jigawa|Gwamnan Jihar Jigawa]], tare da [[2023 Jigawa State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Jigawa]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihohi.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - daga baya aka shirya shi don gudanar da makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[Mohammed Badaru Abubakar]] yana da iyakacin wa'adi kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba.
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party da ta zabi [[Mustapha Sule Lamido]] - dan kasuwa kuma dan tsohon Gwamna Sule Lamito - a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi Mataimakin Gwamna [[Umar Namadi]] a ranar 26 ga Mayu kuma karamin Jam'iyyar New Nigeria Peoples Party ta zabi tsohon kwamishinan [[Aminu Ibrahim Ringim]] ba tare da hamayya ba a ranar 6 ga Yuni <ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=Jigawa 2023: Sule Lamido’s son emerges PDP governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/532478-jigawa-2023-sule-lamidos-son-emerges-pdp-governorship-candidate.html |access-date=26 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> .<ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=UPDATED: Jigawa deputy governor emerges APC governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/532799-just-in-jigawa-deputy-governor-emerges-apc-governorship-candidate.html |access-date=2 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="NNPP primary results">{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=Ringim emerges NNPP gubernatorial candidate in Jigawa |url=https://dailypost.ng/2022/06/06/ringim-emerges-nnpp-gubernatorial-candidate-in-jigawa/ |access-date=6 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
An zabi [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Jigawa|Gwamnan Jihar Jigawa]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
[[Jigawa|Jihar Jigawa]] jiha ce ta [[Arewa ta Yamma (Najeriya)|arewa maso yamma]] wacce galibi mazaunan kabilun [[Hausawa|Hausas]] da [[Fulani|Fulanis]] ne. Yana da tattalin arziki mai girma amma yana fuskantar bangaren noma mara ci gaba, hamada, da ƙarancin ilimi.
A siyasance, zaben 2019 ya tabbatar da matsayin jihar a matsayin daya daga cikin jihohin APC mafi tsayin daka a cikin kasar yayin da duka [[Muhammadu Buhari|Buhari]] da Abubakar suka lashe jihar da yawa kuma kowane kujerar majalisa a kan Sanata, Majalisar Wakilai, da Majalisar Majalisar Dokoki sun dauki nauyin wadanda aka zaba na APC. A farkon wa'adinsa, Abubakar ya ce gwamnatinsa za ta mai da hankali kan karfafa matasa, ci gaban ɗan adam, da ayyukan zamantakewa.<ref>{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=Gov Badaru sworn in as Jigawa governor, reveals where he’ll focus |url=https://dailypost.ng/2019/05/29/gov-badaru-sworn-jigawa-governor-reveals-hell-focus/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa Abubakar saboda basirarsa ta kudi amma an soki shi saboda yawan rashin halarta daga [[Dutse]] da rashin nuna gaskiya ga gwamnati tare da zuwa hutu a cikin ambaliyar ruwa a watan Satumbar 2022.<ref>{{Cite web |last=Suleiman |first=Dahiru |date=21 December 2021 |title=Badaru, Speaker’s continued absence frustrating government activities in Jigawa |url=https://guardian.ng/news/badaru-speakers-continued-absence-frustrating-government-activities-in-jigawa/ |access-date=8 April 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, JANUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-january-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Jigawa State Governor, Muhammad Badaru makes the January, 2020 ranking for the first time, and notably within the bottom five. The poor rating derives largely from the failure of his administration to institute transparency in its finances.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=Jigawa Flood: Death toll rises to 92 as governor travels on holiday |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/554871-jigawa-flood-death-toll-rises-to-92-as-governor-travels-on-holiday.html |access-date=19 September 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission|INEC]] News}}</ref> A cewar wasu kungiyoyi daga gundumar sanatocin arewa maso gabashin jihar, yarjejeniyar yanki ta ba da izini ta sa Arewa maso Gabas ta samar da gwamna na gaba kamar yadda aka kirkiro jihar a shekarar 1991, duk gwamnonin Jigawa sun fito ne daga ko dai gundumomin sanatocin Kudu maso Yamma ko Arewa maso Yamma.<ref name="Zoning">{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Jigawa 2023: APC seeks to continue political dominance |url=https://thenationonlineng.net/jigawa-2023-apc-seeks-to-continue-political-dominance/ |access-date=7 May 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Duk da yake babu wani daga cikin manyan jam'iyyun da suka tsara takardun su, APC ta zabi dan arewa maso gabas yayin da NNPP da PDP ba su yi ba.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}A daren da ya gabata kafin zaben fidda gwani, Gwamna [[Mohammed Badaru Abubakar]] ya nemi 'yan takara su zabi dan takara daga cikinsu amma masu neman sun ki amincewa da bukatarsa.<ref>{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=Jigawa governorship aspirants ‘reject’ governor’s consensus proposal, insist on primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/532398-jigawa-governorship-aspirants-reject-governors-consensus-proposal-insist-on-primary.html |access-date=7 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Kashegari, 'yan takara tara sun ci gaba da zuwa zaben fidda gwani a [[Kazaure|Kazaur]] wanda ya ƙare tare da [[Umar Namadi]] - Mataimakin Gwamna kuma tsohon Kwamishinan Kudi - ya fito a matsayin dan takarar APC bayan sakamakon ya nuna Namadi ya lashe sama da kashi 85% na kuri'un wakilai. A cikin jawabinsa na karɓa, Namadi ya gode wa Abubakar kafin ya mika reshe na zaitun ga tsoffin abokan hamayyarsa.<ref name="APC primary results"/> Bayan zaben fidda gwani, Abubakar ya kafa kwamitin sulhu na jam'iyya a kokarin hana yiwuwar ficewa.<ref>{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=APC Primaries: Gov Badaru inaugurates committee, as mass defection looms |url=https://dailypost.ng/2022/06/06/apc-primaries-gov-badaru-inaugurates-committee-as-mass-defection-looms/ |access-date=7 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A watan Yuni, an sanar da abokin takarar Namadi a matsayin [[Aminu Usman]] - kwamishinan aiki.<ref name="APC running mate">{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=Jigawa APC picks Works Commissioner, Aminu Usman as Deputy Governorship candidate |url=https://dailypost.ng/2022/06/22/jigawa-apc-picks-works-commissioner-aminu-usman-as-deputy-governorship-candidate/ |access-date=22 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Duk da yunkurin sulhu, tsohon dan takara [[Farouk Adamu Aliyu]] ya kalubalanci sakamakon farko a kotu; a watan Satumba, Babban Kotun Tarayya ta kori karar sa.<ref>{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=Court affirms Jigawa APC gubernatorial primary election |url=https://dailypost.ng/2022/09/14/court-affirms-jigawa-apc-gubernatorial-primary-election/ |access-date=14 September 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A watan Janairu, yakin kotun ya kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] wanda ya yanke hukunci a madadin Namadi a ranar 13 ga Janairu. <ref>{{Cite web |last=Oyeyemi |first=Fadehan |title=Jigawa APC guber ticket battle: Supreme Court fixes Jan 13 for judgment |url=https://dailypost.ng/2023/01/11/jigawa-apc-guber-ticket-battle-supreme-court-fixes-jan-13-for-judgment/ |access-date=12 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyeyemi |first=Fadehan |title=Supreme Court affirms Jigawa’s Deputy Governor Namadi APC gubernatorial candidate |url=https://dailypost.ng/2023/01/13/supreme-court-affirms-jigawas-deputy-governor-namadi-apc-gubernatorial-candidate/ |access-date=13 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Umar Namadi]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu) da Kwamishinan Kudi (2015-2019) <ref name="APC">{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=2023: Jigawa APC crisis deepens, state party chair removed |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/413596-2023-jigawa-apc-crisis-deepens-state-party-chair-removed.html |access-date=10 July 2021 |website=[[Premium Times]]}}</ref> <ref name="PostAPC">{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=2023: I have no other political ambition after now – Water Resources Minister, Adamu |url=https://dailypost.ng/2021/04/10/2023-i-have-no-other-political-ambition-after-now-water-resources-minister-adamu/ |access-date=10 July 2021 |website=Daily Post}}</ref> <ref name="Zoning"/><ref name="APC primary results"/>
** Abokin gudu - [[Aminu Usman]]: Kwamishinan Ayyuka da Sufuri <ref name="APC running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Farouk Adamu Aliyu]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Buji / Birnin Kudu (2003-2007) kuma tsohon Shugaban Majalisar Wakiyoyi<ref name="APC primary results"/>
* [[Aminu Kani]]: ɗan kasuwa <ref name="APC primary results" />
* [[Ibrahim Hassan Hadejia]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Jigawa ta Arewa (2019-yanzu), tsohon Mataimakin Gwamna (2003-2007; 2015-2019), Sakataren Gwamnatin Jiha (2001-2003), da Babban Lauyan Jiha (1999-2001) <ref name="APC primary results" /><ref>{{Cite web |title=09-05-2022 DAN HASSAN Sanatan Jigawa ta arewa maso gabas, Sanata Ibrahim Hassan Hadejia ya sayi form din tsayawa takarar gwamnan jihar jigaw a jamiyyar APC Yace ya sayi form din ne bayan shawara da kuma tuntubar abokai da shugabanni Sanata Ibrahim Hasan Hadejia ya kara da cewar ya fito takarar gwamnan ne da yakinin cewar Allah ke bada mulki kuma tuni ya riga ya kaddara wanda zai samu Ya bukaci adduar jamaar jihar Jigawa kan wannan bukata , inda kuma yake yiwa abokan nema fatan alheri a samu ko a rashin wannan matsayi tare da mutunta juna da nusar da magoya baya kan tafiya mai tsari da kuma tsafta Daga nan sai Sanatan ya yi adduar Allah ya zabawa jihar jigawa abin da zai zama abin alheri a gare ta |url=https://www.facebook.com/newsroomradiojigawa/posts/pfbid0RjXbCqH6CrvwtGTJpjypQMqY7CozhAWrg45eNu8LXpjc7oZ3hvYoM2vt7dTE5chel |access-date=11 May 2022 |website=[[Facebook]] |publisher=Jigawa State Radio |language=ha}}</ref>
* [[Sani Hussaini Garin Gabas]]: tsohon Babban Lauyan Jiha <ref name="APC primary results" />
* Ahmad Mahmoud: tsohon Mataimakin Gwamna (2007-2015) <ref name="APC primary results" />
* [[Abba Muktar]]<ref name="APC primary results" />
* [[Mohammed Sabo Nakudu]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Jigawa Kudu maso Yamma (2015-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Buji / Birnin Kudu (2007-2015) <ref name="APC primary results" />
* [[Ahmed Zakari]]: tsohon mataimakin Shugaba [[Muhammadu Buhari]] kuma ɗan tsohon mataimakan [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] [[Amina Bala Zakari|Amina Zakari]] <ref name="APC primary results" /><ref>{{Cite web |last=Usman |first=Mustapha |title=Buhari’s youngest cabinet member picks nomination form for Jigawa governorship race |url=https://dailynigerian.com/buhari-youngest-cabinet/ |access-date=11 May 2022 |website=[[Daily Nigerian]]}}</ref>
==== Ya ƙi ====
* [[Danladi Abdullahi Sankara]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Jigawa Arewa maso Yamma (2015-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Gagarawa / Gumel / Maigatari / Sul Tankarkar (1999-2003)
* [[Suleiman Hussein Adamu|Suleiman Adamu Kazaure]]: Ministan albarkatun ruwa (2015-yanzu) <ref name="PostAPC" />
* [[Muhammed Babandede]]: tsohon Babban Mai Kula da Shige da Fice na Najeriya (2016-2021) <ref name="PostAPC"/>
{{Pie chart}}{{Election box begin no change|title=APC primary results<ref name="APC primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Umar Namadi]]}}|party=All Progressives Congress|votes=1220|percentage=86.04%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Mohammed Sabo Nakudu]]}}|party=All Progressives Congress|votes=106|percentage=7.48%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Ibrahim Hassan Hadejia]]}}|party=All Progressives Congress|votes=58|percentage=4.09%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Aminu Kani]]}}|party=All Progressives Congress|votes=16|percentage=1.13%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Farouk Adamu Aliyu]]}}|party=All Progressives Congress|votes=13|percentage=0.92%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Sani Hussaini Garin Gabas]]}}|party=All Progressives Congress|votes=5|percentage=0.35%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|Ahmad Mahmoud}}|party=All Progressives Congress|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Abba Muktar]]}}|party=All Progressives Congress|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Ahmed Zakari]]}}|party=All Progressives Congress|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box total no change|votes=1,418|percentage=100.00%}}
{{Election box invalid no change|votes=2|percentage=N/A}}
{{Election box turnout no change|votes=1,420|percentage=Unknown}}
{{End}}
=== Sabuwar Jam'iyyar Jama'ar Najeriya ===
NNPP ta kasa ta sanar da jadawalin farko a ranar 12 ga Afrilu 2022, inda ta saita farashin furcin sha'awa a miliyan 1 da kuma farashin furcin gabatarwa a miliyan 10 tare da sayar da siffofin daga 10 ga Afrilu zuwa 5 ga Mayu. Sauran jadawalin an sake fasalin su a ranar 19 ga Mayu; bayan sayen da gabatar da fom ɗin, kwamiti na jam'iyya za su bincika 'yan takarar gwamna a ranar 28 ga Mayu yayin da aka tsara tsarin daukaka kara na gwaji don washegari. An shirya majalisun majalisa a ranar 22 ga Afrilu don zabar wakilai don zaben fidda gwani. 'Yan takarar da aka amince da su ta hanyar tantancewa za su ci gaba zuwa zaben fidda gwani na 30 ga Mayu, tare da dukkan sauran zaben fidda gashin gwamna na NNPP; ana iya yin kalubalen sakamakon washegari. An sake sauya ranar farko, zuwa 6 ga Yuni.
A farkon 2022, [[Aminu Ibrahim Ringim]] (tsohon jami'in majalisar ministocin jihar wanda ya kasance dan takarar gwamna na PDP a [[Zaben Gwamnan Jahar na 2015|2015]] da 2019) da yawancin abokansa sun fice daga PDP don shiga NNPP a cikin hauhawar matsayi na NNPP bayan tsohon [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Kano|Gwamnan Jihar Kano]] [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabiu Musa Kwankwaso]] ya shiga jam'iyyar. A ranar farko, Ibrahim Ringim ya ci nasara ba tare da hamayya ba.<ref name="NNPP primary results"/> A watan Yulin, an sanar da mataimakin gwamna na jam'iyyar a matsayin [[Abdulaziz Usman]] - tsohon Sanata.<ref name="NNPP running mate">{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=2023: Jigawa NNPP picks Abdulaziz Usman as Ringim’s running mate |url=https://dailypost.ng/2022/07/16/2023-jigawa-nnpp-picks-abdulaziz-usman-as-ringims-running-mate/ |access-date=16 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Aminu Ibrahim Ringim]]: [[Zaben Gwamnan Jahar na 2015|2015]] da 2019 dan takarar gwamna na PDP, tsohon shugaban ma'aikatan Gwamna Sule Lamido, Kwamishinan Aikin Gona, tsohon memba na Majalisar Wakilai <ref>{{Cite web |last=Mgbo |first=Desmond |title=Road to 2023: No justice in Jigawa PDP –Ibrahim Ringim |url=https://www.sunnewsonline.com/road-to-2023-no-justice-in-jigawa-pdp-ibrahim-ringim/ |access-date=7 May 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref name="NNPP primary results"/>
** Mataimakin mai gudu - [[Abdulaziz Usman]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Jigawa Arewa maso Gabas (2007-2015) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai (1999-2007) <ref name="NNPP running mate"/>
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change|title=NNPP primary results<ref name="NNPP primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Aminu Ibrahim Ringim]]}}|party=New Nigeria Peoples Party|votes=861|percentage=100.00%}}
{{Election box total no change|votes=861|percentage=100.00%}}
{{Election box turnout no change|votes=861|percentage=100.00%}}
{{End}}{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar zaben fidda gwani, tsohon MHR Bashir Adamu ya janye daga tseren amma ya yi alkawarin goyon bayansa ga duk wani dan takarar da jam'iyyar ta zaba.<ref name="Adamu withdrew">{{Cite web |last=Abubakar |first=Mohammed |title=PDP Primaries: Adamu Withdraws From Jigawa Governorship Race. |url=https://dailytrust.com/pdp-primaries-adamu-withdraws-from-jigawa-governorship-race |access-date=25 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Lokacin da aka kammala tattara kuri'u daga baya a wannan rana, [[Mustapha Sule Lamido]] ya fito da nasara tare da kuri'u 829 zuwa 0 ga abokin hamayyarsa [[Saleh Shehu Hadejia]]; kuri'u uku ba su da inganci.<ref name="PDP primary results"/> A ranar 11 ga watan Yuni, Lamido ya zabi Shugaban PDP na jihar [[Babandi Ibrahim Gumel]] a matsayin abokin takararsa.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Muhammad |first=Khaleel |title=Jigawa guber: Lamido picks PDP Chairman as running mate |url=https://dailypost.ng/2022/06/11/jigawa-guber-lamido-picks-pdp-chairman-as-running-mate/ |access-date=11 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
{{Election box begin no change|title=PDP primary results<ref name="PDP primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Mustapha Sule Lamido]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=829|percentage=100.00%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Hazeem Gbolarumi]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box total no change|votes=829|percentage=100.00%}}
{{Election box invalid no change|votes=3|percentage=N/A}}
{{Election box turnout no change|votes=832|percentage=Unknown}}
{{End}}
=== Ƙananan ƙungiyoyi ===
{{Election box begin no change|title=2023 Jigawa State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Binta Yahaya Umar]]|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sulaiman Yusuf Ibrahim]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sani Muhammad]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Umar Namadi]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ahmed Yero]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Abdullahi Tsoho Garba]]{{efn|name=LPdefects}}|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Aminu Ibrahim Ringim]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Hassan Ibrahim Aminu]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Mustapha Sule Lamido]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ahmed Adamu Kaugama]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ahmed Bello Ibrahim]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Suleiman Abdullahi|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change|votes=|percentage=100.00%}}
{{Election box turnout no change|votes=|percentage=}}
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
.Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |[[Umar Namadi]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Aminu Ibrahim Ringim]]<br /><small>NNPP</small>
! colspan="2" |[[Mustapha Sule Lamido]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Arewa maso Gabas ta Jigawa{{Efn|Comprising the local government areas of [[Auyo]], [[Biriniwa]], [[Guri, Jigawa|Guri]], [[Hadejia]], [[Kafin Hausa]], [[Kaugama]], [[Kiri Kasama]], and [[Malam Madori]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Arewa maso Yamma ta Jigawa{{Efn|Comprising the local government areas of [[Babura]], [[Garki, Jigawa|Garki]], [[Gagarawa]], [[Gumel]], [[Gwiwa]], [[Kazaure]], [[Maigatari]], [[Ringim]], [[Roni, Jigawa|Ron]], [[Sule Tankarkar]], [[Taura, Jigawa|Taura]], and [[Yankwashi]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Kudu maso Yamma ta Jigawa{{Efn|Comprising the local government areas of [[Birnin Kudu]], [[Buji, Jigawa|Buji]], [[Dutse]], [[Gwaram]], [[Jahun]], [[Kiyawa]], and [[Miga, Jigawa|Miga]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" |[[Umar Namadi]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Aminu Ibrahim Ringim]]<br /><small>NNPP</small>
! colspan="2" |[[Mustapha Sule Lamido]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Babura/Garki Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Babura]] and [[Garki, Jigawa|Garki]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Birnin Kudu / Buji Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Birnin Kudu]] and [[Buji, Jigawa|Buji]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Biriniwa/Guri/Kirikasamma Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Biriniwa]], [[Guri, Jigawa|Guri]], and [[Kiri Kasama]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Dutse/Kiyawa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Dutse]] and [[Kiyawa]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gagarawa/Gumel/Maigatari/Sule Tankarkar Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Gagarawa]], [[Gumel]], [[Maigatari]], and [[Sule Tankarkar]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gwaram Tarayyar Tarayya{{Efn|Comprising the local government area of [[Gwaram]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Hadejia/Auyo/Kafin Majalisa ta Tarayyar Hausa{{Efn|Comprising the local government areas of [[Auyo]], [[Hadejia]], and [[Kafin Hausa]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Kazaure/Roni/Gwiwa/Yankwashi Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Gwiwa]], [[Kazaure]], [[Roni, Jigawa|Roni]], and [[Yankwashi]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Mallam Madori / Kaugama{{Efn|Comprising the local government areas of [[Kaugama]] and [[Malam Madori]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Jahun / Miga Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Jahun]] and [[Miga, Jigawa|Miga]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ringim/Taura Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ringim]] and [[Taura, Jigawa|Taura]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |[[Umar Namadi]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Aminu Ibrahim Ringim]]<br /><small>NNPP</small>
! colspan="2" |[[Mustapha Sule Lamido]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
! rowspan="2" |Kashi na masu halarta
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Auyo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Babura]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Birniwa|Biriniwa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Birnin Kudu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Buji (Nijeriya)|Buji]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Dutse]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gagarawa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Garki (Nijeriya)|Garki]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gumel]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Guri (Nijeriya)|Guri]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gwaram]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gwiwa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Haɗejiya|Hadejia]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Jahun]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kafin Hausa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kaugama]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kazaure|Kazaur]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kiri Kasama]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Kiyawa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Maigatari]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Malam Madori]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Miga (Nijeriya)|Miga]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ringim]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Roni (Nijeriya)|Roni]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Sule Tankarkar]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Taura (Nijeriya)|Taura]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Yankwashi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
|}
== Bayani ==
<references />
s4wfi0ssqk4q3ovcqi4ifhxjleof5pp
Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 2024
0
81711
968935
959429
2026-10-18T06:22:18Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968935
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:United_Center_2014.jpg|thumb|Cibiyar United, wurin taron da aka shirya (an dauki hoton a cikin 2014) ]]
Taron zaben shugaban kasa ne inda wakilai na Jam'iyyar Democratic Party ta Amurka za su zabi wadanda jam'iyyar ta zaba a matsayin shugaban kasa da mataimakin shugaban kasa a zaben shugaban Amurka na 2024. An shirya za a gudanar da shi a ranar 19 zuwa 22 ga watan Agusta, 2024, a Cibiyar United a [[Chicago|Birnin Chicago, Illinois]].
Ta hanyar al'ada, <ref>{{Cite web |date=August 3, 2000 |title=Whose Convention Goes First? |url=https://slate.com/news-and-politics/2000/08/whose-convention-goes-first.html |access-date=April 11, 2020 |website=Slate Magazine |language=en}}</ref> saboda Jam'iyyar Democrat a halin yanzu tana riƙe da [[White House|Fadar White House]], za a gudanar da taron ta bayan Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta 2024, wanda ake gudanarwa daga Yuli 15 zuwa 18, 2024.
== Zaɓin shafin ==
=== Abubuwan da suka faru a farkon ===
A cikin raguwar Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta shekara ta 2020 da aka gudanar a sassa daban-daban na Amurka, gami da babban birni mai karɓar bakuncin Milwaukee, [[Wisconsin]], a cikin tasirin kama-da-wane da ya shafi cutar ta COVID-19, an yi tattaunawa tsakanin wasu sanannun mutane a Milwaukees game da birnin da ke turawa don karɓar taron 2024 a matsayin ta'aziyya.<ref>{{Cite web |last=Calvi |first=Jason |date=August 6, 2020 |title=In light of DNC changes, some ponder Milwaukee hosting 2024 convention |url=https://www.fox6now.com/news/in-light-of-dnc-changes-some-ponder-milwaukee-hosting-2024-convention |access-date=August 9, 2020 |website=WITI}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jannene |first=Jeramey |date=May 25, 2020 |title=Will Milwaukee Get DNC in 2024? |url=https://urbanmilwaukee.com/2020/05/25/will-milwaukee-get-dnc-in-2024/ |access-date=August 9, 2020 |website=Urban Milwaukee |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jacobo |first=Victor |date=August 6, 2020 |title=With 2020 DNC nearly gone, calls grow for a bid to host in 2024 |url=https://www.cbs58.com/news/with-2020-dnc-nearly-gone-calls-grow-for-a-bid-to-host-in-2024 |access-date=August 9, 2020 |website=WDJT-TV |language=en}}</ref> An yi hasashe cewa, saboda yanayin da ke kewaye da raguwar taron na 2020, Milwaukee zai zama mai tsere na gaba don karɓar bakuncin taron idan ya bi shi.<ref>{{Cite web |last=Schmidt |first=Mitchell |date=August 15, 2020 |title=Democrats adapt to the downsized Milwaukee Democratic National Convention |url=https://madison.com/wsj/news/local/govt-and-politics/democrats-adapt-to-the-downsized-milwaukee-democratic-national-convention/article_ae53ee46-682d-5840-9a61-bec509f3809d.html |url-access=subscription |access-date=August 15, 2020 |website=madison.com |publisher=Wisconsin State Journal |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819173711/https://madison.com/wsj/news/local/govt-and-politics/democrats-adapt-to-the-downsized-milwaukee-democratic-national-convention/article_ae53ee46-682d-5840-9a61-bec509f3809d.html |archive-date=August 19, 2020 |url-status=dead}}</ref> Magajin garin Milwaukee Tom Barrett ya kasance a buɗe ga birnin da ke karbar bakuncin taron Democrat ko Republican a shekarar 2024. <ref name="Calvi1">{{Cite web |last=Calvi |first=Jason |date=April 23, 2021 |title=Could Milwaukee host 2024 DNC? 1-on-1 with committee chair |url=https://www.fox6now.com/news/milwaukee-democratic-convention-2024-jaime-harrison |access-date=April 25, 2021 |website=WITI}}</ref>
A lokacin rani na 2021, Shugaban Kwamitin Kasa na Democrat Jaime Harrison ya aika da wasiƙu zuwa birane sama da ashirin yana gayyatar su don neman karɓar bakuncin taron.<ref>{{Cite web |last=Mucha |first=Sarah |date=July 30, 2021 |title=First look: DNC kicks off host city competition for 2024 convention |url=https://www.axios.com/dnc-host-city-search-96c094d1-337a-4c2d-8141-d2010132a372.html |access-date=October 13, 2021 |website=Axios |archive-date=May 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524153524/http://www.axios.com/dnc-host-city-search-96c094d1-337a-4c2d-8141-d2010132a372.html |url-status=dead }}</ref>
Jami'ai a [[Ohio]]" id="mwQw" rel="mw:WikiLink" title="Columbus, Ohio">Columbus, Ohio, sun, tun aƙalla 2019, sun tattauna ƙoƙarin neman ko dai taron Democrat ko Republican a 2024. <ref>{{Cite web |last=Colombo |first=Hayleigh |date=November 13, 2019 |title=Should Columbus bid to host the DNC or RNC in 2024? Tourism leaders say it's a question of ROI |url=https://www.bizjournals.com/columbus/news/2019/11/13/should-columbus-bid-to-host-the-dnc-or-rnc.html |access-date=August 9, 2020 |website=Columbus Business First}}</ref>
Bayan kasancewa daya daga cikin kusan birane ashirin da Harrison ya gayyaci su nemi, Magajin garin Milwaukee Barrett ya rubuta wa Harrison wasika da ke nuna sha'awar birnin na karbar bakuncin taron jam'iyyar na 2024.<ref>{{Cite web |last=Hess |first=Corrinne |date=September 28, 2021 |title=Milwaukee To DNC: We're Ready To Host In 2024 |url=https://www.wpr.org/milwaukee-dnc-were-ready-host-2024 |access-date=October 13, 2021 |website=Wisconsin Public Radio |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vetterkind |first=Riley |date=August 2, 2021 |title=Milwaukee one of 20 cities invited to consider hosting 2024 Democratic National Convention |url=https://madison.com/wsj/news/local/govt-and-politics/milwaukee-one-of-20-cities-invited-to-consider-hosting-2024-democratic-national-convention/article_a8e22aa7-34d2-5cbe-932a-23a5b81e1e76.html |access-date=October 13, 2021 |website=Madison.com |publisher=Wisconsin State Journal |language=en}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Milwaukee kuma tana neman karbar bakuncin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta 2024.<ref name="TheHill1">{{Cite web |last=Petre |first=Linda |date=January 11, 2022 |title=Search for 2024 convention sites ramps up in both parties |url=https://thehill.com/homenews/campaign/589116-search-for-2024-convention-sites-ramps-up-in-both-parties |access-date=February 23, 2022 |website=The Hill |language=en}}</ref>
Nashville, [[Tennessee]] ta dauki mataki don bin Yarjejeniyar Democrat. Nashville kuma ta nemi karbar bakuncin Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican.<ref name="TheHill1"/>
Manyan 'yan Democrat daga Illinois, ciki har da Gwamna J. B. Pritzker, Sanata Tammy Duckworth, da tsohon magajin gari Lori Lightfoot, sun kafa tushe don karbar bakuncin Yarjejeniyar a Birnin [[Chicago]].<ref>{{Cite web |date=March 31, 2022 |title=Pritzker, Lightfoot, Duckworth working on pitch for 2024 Democratic National Convention to be held in Chicago |url=https://chicago.suntimes.com/elections/2022/3/30/23003656/chicago-democrats-pitch-2024-democratic-national-convention-pritzker-lightfoot-duckworth-dnc-1996 |access-date=March 31, 2022 |website=Chicago Sun-Times |language=en}}</ref> Birnin Chicago ya karbi bakuncin taron zabar shugaban kasa mafi girma a kowane birni (14 Republican, 11 Democratic). Taron Jam'iyyar Democrat na 1968 ya shiga cikin tashin hankali tsakanin masu zanga-zangar adawa da yaki da Sashen 'yan sanda na Chicago. Taron da aka yi kwanan nan (1996 Democratic National Convention) ya ga sake zabar [[Bill Clinton]] da Al Gore.<ref>{{Cite web |title=Political Conventions |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/986.html |access-date=March 31, 2022 |website=www.encyclopedia.chicagohistory.org |archive-date=July 19, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260719195719/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/986.html |url-status=dead }}</ref> A ranar 3 ga Mayu, 2022, Chicago ta kaddamar da shafin yanar gizo don inganta birnin a matsayin mai karɓar bakuncin taron.<ref>{{Cite web |title=Chicago Unveils Bid to Host 2024 Democratic National Convention |url=https://news.wttw.com/2022/05/03/chicago-unveils-bid-host-2024-democratic-national-convention |access-date=May 10, 2022 |website=WTTW News |language=en}}</ref> Gidajen da ke Birnin Chicago waɗanda aka ambata a matsayin wuraren da za a iya amfani da su sun haɗa da Cibiyar United, Wintrust Arena, da Navy Pier . <ref>{{Cite web |date=March 31, 2022 |title=Where Could the 2024 Democratic National Convention Be Held If It Came to Chicago? Lightfoot Weighs in |url=https://www.nbcchicago.com/news/local/chicago-politics/where-could-2024-democratic-national-convention-be-held-in-chicago-citys-mayor-weighs-in/2796287/ |access-date=May 21, 2022 |website=NBC Chicago}}</ref>
A ranar 14 ga Mayu, 2022, [[Atlanta]], Jojiya, ta sanar da shirye-shiryenta na neman shiga.<ref>{{Cite web |last=Amy |first=Jeff |date=May 14, 2022 |title=Atlanta will bid for 2024 Democratic nominating convention |url=https://abcnews.go.com/Politics/wireStory/atlanta-bid-2024-democratic-nominating-convention-84719241 |access-date=May 30, 2022 |website=ABC News |language=en |agency=The Associated Press}}</ref> A ƙarshen Mayu 2022, [[New York (birni)|Birnin New YorkBirnin New York]] ba da sanarwar neman taron.<ref>{{Cite web |last=Durkin |first=Erin |last2=Gronewold |first2=Anna |last3=Garcia |first3=Deanna |date=May 27, 2022 |title=New York City throws in for DNC |url=https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook/2022/05/27/new-york-city-throws-in-for-dnc-00035661 |access-date=May 30, 2022 |website=Politico |language=en}}</ref> Ba a taɓa sa ran Birnin New York ya ba da gudummawa.<ref name="SunTimes1">{{Cite web |last=Sweet |first=Lynn |date=May 28, 2022 |title=New York jumps in race to host 2024 Democratic National Convention: Big competition for Chicago |url=https://chicago.suntimes.com/politics/2022/5/27/23145136/new-york-host-2024-democratic-national-convention-chicago-politics-election |access-date=May 30, 2022 |website=[[Chicago Sun-Times]] |language=en}}</ref>
=== Tsarin tayin hukuma ===
[[Fayil:2017_NHL_Entry_Draft_(34703405813).jpg|thumb|A waje na Cibiyar United a lokacin Draft na NHL na 2017Zaben NHL na 2017]]
[[Fayil:Chicago_Bulls_(35031761254).jpg|thumb|Cikin Cibiyar United, an kafa ta don wasan Chicago Bulls na 2016]]
[[Atlanta]], Chicago, [[Houston]], da Birnin New York sun gabatar da tayin a ranar 28 ga Mayu, 2022, lokacin ƙarshe.<ref name="SunTimes1"/> A watan Janairun 2023, jami'an kwamitin Democrat na kasa sun tabbatar da cewa biranen da suka kammala za su kasance Atlanta, Chicago, da Birnin New York, tare da Houston ba a sake la'akari da ita ba.
Magoya bayan shirin Atlanta sun yi jayayya cewa taron da aka yi a garinsu na iya taimaka wa 'yan Democrat wajen shiga siyasa a Kudu.<ref>{{Cite web |date=April 12, 2023 |title=A Midwest Rivalry: Chicago to host 2024 DNC in political competition of Milwaukee's 2024 RNC |url=https://www.milwaukeeindependent.com/featured/midwest-rivalry-chicago-host-2024-dnc-political-competition-milwaukees-2024-rnc/ |access-date=April 15, 2023 |website=Milwaukee Independent |agency=The Associated Press}}</ref> Magoya bayan shirin Atlanta sun yaba da tarihin birnin a cikin gwagwarmayar kare hakkin bil'adama da kuma hauhawar jihar ta kwanan nan a cikin 2020 don zama babbar jiha a zaben shugaban kasa da na Majalisar Dattijan Amurka. Masu goyon bayan New York da Chicago sun kalubalanci waɗannan batutuwa, waɗanda suka soki rashin otal-otal na gari da dokar "[[Dokar ƴancin aiki|Hakkin Aiki]]" ta jihar a matsayin rashin jituwa da kawancen jam'iyyar tare da ma'aikata masu tsarawa.<ref name="CSTSweet1"/>
A ranar 11 ga Afrilu, 2023, an ba da sanarwar cewa an zaɓi Chicago a matsayin wurin taron, tare da Cibiyar United don zama wuri na farko da McCormick Place don zama kayan aiki na biyu da aka yi amfani da su don ayyukan taron na farko.<ref name="CSTSweet1"/> Birnin Chicago da aka zaba a baya na Jamhuriyar Republican National Convention, Milwaukee, suna da kusan kilomita 90 a bakin tekun Lake Michigan. Wannan kusanci ne mai ban mamaki ga birane biyu daban-daban da ke karbar bakuncin manyan tarurruka na jam'iyya a wannan shekarar. Ba tun daga shekara ta 1972, lokacin da duka tarurruka biyu suka raba birni mai karɓar bakuncin ba, manyan wuraren taron jam'iyya sun kasance kusa da juna.<ref>{{Cite web |last=Wise |first=David |date=April 11, 2023 |title=Chicago selected to host 2024 Democratic National Convention |url=https://www.wispolitics.com/2023/chicago-selected-to-host-2024-democratic-national-convention |access-date=April 15, 2023 |website=WisPolitics}}</ref> Illinois an dauke ta a matsayin jihar "democrat mai ƙarfi".<ref>{{Cite web |date=April 11, 2023 |title=Dems select Chicago for 2024 convention |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ap-report-democrats-select-chicago-to-host-2024-convention |access-date=April 15, 2023 |website=PBS NewsHour |language=en-us}}</ref> Babu wata jam'iyya da ta taba zabar gudanar da taron su a cikin wata jiha mai sauyawa tun daga Zaben 2004. <ref>{{Cite web |last=Petre |first=Linda |date=January 11, 2022 |title=Search for 2024 convention sites ramps up in both parties |url=https://thehill.com/homenews/campaign/589116-search-for-2024-convention-sites-ramps-up-in-both-parties |access-date=February 23, 2022 |website=The Hill}}</ref>
{| class="wikitable"
|+Biranen sayarwa
!Birni
!Jiha
!Matsayi
!Wurin da aka tsara
!Babban taron jam'iyyun da suka gabata da aka shirya ta birni
|-
|'''{{Flag|Chicago}}'''
|'''{{Flag|Illinois}}'''
|'''Wanda ya ci nasara'''
|'''Cibiyar United (wurin farko) McCormick Place (wurin na biyu) <ref name="CSTSweet1">{{Cite web |last=Sweet |first=Lynn |date=April 11, 2023 |title=Chicago to host 2024 Democratic National Convention |url=https://chicago.suntimes.com/politics/2023/4/11/23676941/chicago-2024-democratic-convention |access-date=April 11, 2023 |website=Chicago Sun-Times |language=en}}</ref><br />'''
|Democrat: 1864, 1884, 1892, 1896, 1932, 1940, 1944, 1952, 1956, 1968, 1996: 1860, 1868, 1880, 1884, 1888, 1904, 1908, 1912, 1916, 1920, 1932, 1944, 1952, 1960: 1912, 1916<br /><br />
|-
|{{Flag|Atlanta}}
|{{Flag|Georgia (U.S. state)}}
|Wanda ya kammala
|State Farm Arena (wurin farko) <ref name="CSTSweet1" /> Cibiyar Taron Duniya ta Georgia (wurin na biyu) <ref name="CSTSweet1" /><ref>{{Cite web |date=July 28, 2022 |title=Atlanta one of four finalists to host 2024 DNC |url=https://www.11alive.com/article/news/politics/atlanta-finalist-city-2024-democratic-national-convention/85-85cd9440-e9c3-4839-b206-8b0a4b0c5915 |access-date=January 30, 2023 |website=11Alive.com}}</ref><br />
|Dimokuradiyya: 1988
|-
|{{Flag|New York City}}
|{{Flag|New York}}
|Wanda ya kammala
|Madison Square Garden (babban wurin) Cibiyar Javits (wuri na biyu) <ref name="CSTSweet1" /><ref name="SunTimes1"/><br />
|Democrat: 1868, 1924, 1976, 1980, 1992: 2004<br />
|-
|{{Flag|Houston}}
|{{Flag|Texas}}
|Ba a kai ga karshe ba
|
|Democrat: 1928: 1992<br />
|}
== Shirye-shiryen ==
[[Fayil:McCormick_Place_exterior.jpg|thumb|Wani bangare na cibiyar taron McCormick Place ta Chicago, don amfani da ita don kasuwancin taron sakandare]]
An shirya gudanar da taron ne daga ranar 19 ga wata zuwa 22 ga watan Agusta, 2024. Cibiyar United, a baya wurin taron Jam'iyyar Democrat na 1996, zai zama babban wurin taron. McCormick Place za ta dauki bakuncin kasuwanci na biyu na taron. Ana sa ran taron zai kasance tsakanin wakilai 5,000 zuwa 7,000 da kuma wasu wakilai. Za a yi amfani da kusan otal-otal guda talatin a cikin birni don samar da masauki ga wakilai na taron. Ana sa ran taron zai kawo baƙi 50,000 gaba ɗaya zuwa birnin Chicago.<ref name="CSTSweet1"/>
Za a sami hanyoyin samar da kudade guda uku don taron. Kwamitin da ya nemi a madadin Chicago don karbar bakuncin taron ya yi alkawarin cewa kwamitin mai karbar bakumi zai tara dala miliyan 84,697. Bugu da ƙari, ta hanyar 2024 Democratic National Convention Committee Inc., za a tara kuɗi daidai da ka'idojin Hukumar Zabe ta Tarayya. Bugu da ƙari, za a karɓi dala miliyan 50 a cikin kudaden tarayya don kuɗin tsaro, kamar yadda ya kasance ga duk manyan tarurrukan jam'iyya tun shekara ta 2004. Ana ci gaba da ƙoƙari don roƙon Majalisa ta ƙara wannan zuwa dala miliyan 75. Kwamitin Kasa na Democrat ya kuma nemi biranen da ke neman shiga sun amince da bude layin bashi na dala miliyan 30, wanda Chicago ta amince da yi.<ref name="Sweet26May2023">{{Cite web |last=Sweet |first=Lynn |date=May 26, 2023 |title=Inside Chicago's 2024 Democratic convention bid: $30 million line of credit deal was key |url=https://chicago.suntimes.com/columnists/2023/5/26/23739016/chicago-2024-democratic-convention-line-credit-deal |access-date=June 26, 2023 |website=Chicago Sun-Times |language=en}}</ref>
=== Jagorancin taron ===
=== Tsaro ===
Za a samar da dala miliyan 50 a cikin kudaden tarayya don kashe kuɗin tsaro.<ref name="Sweet26May2023"/> A matsayin babban taron zaben shugaban kasa na jam'iyya, za a sanya taron Jam'iyyar Democrat na kasa na shekara ta 2024 a matsayin Taron Tsaro na Musamman na Kasa. Zai zama na biyu irin wannan taron da aka gudanar a Birnin Chicago don karɓar wannan sunan, tare da na farko shine Taron NATO na 2012. A watan Yunin 2023, Ofishin Asirin Amurka ya fara hadin gwiwa kan shirye-shiryen taron tare da Sashen 'yan sanda na Chicago da sauran sassan' yan sanda da za su shiga cikin tsaro na taron.<ref>{{Cite web |last=Tressel |first=Christine |date=June 8, 2023 |title=US Secret Service training Chicago police in advance of 2024 Democratic National Convention |url=https://abc7chicago.com/chicago-dnc-2024-democratic-national-convention-secret-service/13360329/ |access-date=June 26, 2023 |website=ABC7 Chicago |publisher=WLS-TV}}</ref>
Ana sa ran zanga-zangar da zanga-zambe da suka shafi goyon bayan gwamnatin Amurka ga Isra'ila a ci gaba da mamaye Gaza za su fito yayin da ake gudanar da taron. A shirye-shiryen taron, shugabannin jam'iyyun sun nuna amincewa da 'yan sanda na Chicago da jami'an tarayya don gudanar da masu zanga-zangar, ta amfani da irin waɗannan hanyoyin kamar zana sigogi don gudanar da zanga-zambe, da kuma fara kama mutane da yawa a lokuta da aka keta waɗannan ƙa'idodin. Ya zuwa watan Afrilu na shekara ta 2024, masu shirya taron suna sa ran masu zanga-zangar 30,000 a Birnin Chicago a lokacin taron. Masu sharhi sun kwatanta tsakanin taron da ke zuwa da Taron 1968, wanda aka gudanar a Birnin Chicago, inda zanga-zangar da ke adawa da Yakin Vietnam ta zama tashin hankali lokacin da birnin ya yi amfani da matsanancin zalunci na 'yan sanda don murkushe masu zanga-zambe.
A watan Mayu na shekara ta 2024, Politico ta ba da rahoton cewa shugabannin jam'iyyun suna la'akari da iyakance tarurruka na mutum a Cibiyar United zuwa zaman farko kawai don rage yiwuwar rushewa, wanda zai haɗa da gudanar da kasuwancin hukuma zuwa McCormick Place (da yiwuwar takardar shaidar da ke faruwa kafin taron saboda rikice-rikice tare da buƙatun ƙarshe a Ohio), da riƙe abubuwa na taron 2020 (gami da mai da mayar da hankali kan ɓangarorin da aka riga aka rubuta kamar kiran kama-da-wane). <ref>{{Cite web |last=Martin |first=Jonathan |author-link=Jonathan Martin (journalist) |date=May 10, 2024 |title=The DNC Is Preparing for the Worst in Chicago — Without the Help of the City’s Mayor |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/05/10/rookie-mayor-chicago-dnc-00157208 |access-date=May 10, 2024 |website=Politico}}</ref>
== Nomination da jefa kuri'a ==
Kwamitin Jam'iyyar Democrat ya ba da sanarwar a watan Mayu cewa za a zabi Shugaba [[Joe Biden]] ta hanyar "kira ta yanar gizo", don kauce wa matsalolin da za su iya fuskanta tare da Samun damar jefa kuri'a a Ohio. Za a gudanar da shi a wani lokaci tsakanin Agusta 1-7. <ref name="q144" /> Kodayake an warware matsalar samun damar jefa kuri'a ta Ohio, DNC ta bayyana cewa za ta ci gaba da jefa kuri'ar kira ta kama-da-wane don kauce wa shari'a daga 'yan Republican.<ref name="q144">{{Cite web |last=Navarro |first=Aaron |date=July 17, 2024 |title=DNC letter says virtual roll call to nominate Biden will happen in August |url=https://www.cbsnews.com/news/democratic-national-committee-letter-joe-biden-virtual-roll-call/ |access-date=July 17, 2024 |website=CBS News}}</ref> Wasu 'yan jam'iyyar Democrat na majalisar sun rarraba wasika da ke ba da shawarar cewa a soke kuri'un "kira ta yanar gizo gizo".
=== Adadin wakilai kafin taron ===
Teburin da ke ƙasa yana nuna adadin wakilai kamar yadda ƙarshen tsarin zaɓin wakilai ya biyo baya, sannan jimlar da aka rubuta yayin jefa kuri'a ta kan layi.
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+Wakilan da aka yi alkawari ta hanyar dan takara
|+Ƙididdigar ƙarshe na zaɓen kan layi
! scope="col" |Mai neman takara
! scope="col" |Wakilan da aka yi alkawari <ref>{{Cite web |title=2024 Presidential Delegate Count |url=https://apnews.com/projects/election-results-2024/delegate-tracker/ |access-date=June 8, 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref>
!Sakamakon karshe
|-
! scope="row" |[[Fayil:President Joe Biden departs after speaking at the NAACP Convention, Tuesday, July 16, 2024, in Las Vegas, Nevada (cropped).jpg|center|frameless|75x75px]][[Joe Biden]]
|3,896
|
|-
! scope="row" |Ba a Ƙora Ba
|36
|
|-
! scope="row" |[[Fayil:Dean_Phillips_by_Gage_Skidmore_(cropped).jpg|center|frameless|74x74px]] Dean Phillips
|4
|
|-
! scope="row" | Jason Palmer
|3
|
|-
! scope="row" |Jimlar kuri'un wakilai da aka yi alkawari
|'''3,939'''<ref>{{Cite web |title=2024 Presidential Primary Delegate Tracker |url=https://www.usatoday.com/elections/results/2024/presidential-delegates |access-date=May 19, 2024 |publisher=USA Today}}</ref>
|
|}
== Duba kuma ==
* Zaben shugaban kasa na Amurka na 2024
* Zaben fidda gwani na jam'iyyar Democrat na 2024
* Yarjejeniyar Jamhuriyar Republican ta 2024
* Zaben fidda gwani na jam'iyyar Republican na 2024
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
fcckj716snd7birv7ocomy828cfcpkv
Zeke Vandenburgh
0
82028
968982
964665
2026-10-18T09:41:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968982
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox NFL biography|name=Zeke Vandenburgh|currentteam=Miami Dolphins|number=57|position=[[Linebacker]]|birth_date={{Birth date and age|1999|1|18}}|birth_place=[[Vallejo, California]], U.S.|height_ft=6|height_in=4|weight_lb=232|high_school=[[Freeport High School (Illinois)|Freeport]]<br>([[Freeport, Illinois]])|college=[[Illinois State Redbirds football|Illinois State]] (2017–2022)|undraftedyear=2023|pastteams=*[[Miami Dolphins]] ({{NFL Year|2023}}–present)|status=Active|highlights=* [[Missouri Valley Football Conference|MVFC]] Defensive Player of the Year (2022)
* First-Team All-MVFC (2022)
* [[Buck Buchanan Award]] (2022)|pfr=VandZe01}}'''Ezekiel Vandenburgh''' (an haife shi a watan Janairu 18, 1999) dan wasan kwallon kafa ne a Amurka don Miami Dolphins na National Football League (NFL). Ya buga kwallon kafa na kwaleji a Jihar Illinois .
== Rayuwar farko da makarantar sakandare ==
An haifi Vandenburgh a ranar 18 ga Janairu, 1999 a Vallejo, California . Ya koma [[Freeport Il|Freeport, Illinois]], inda ya halarci kuma ya buga kwallon kafa a Makarantar Sakandare ta Freeport. Ya kasance mai rubuta wasiƙa na shekaru uku kuma ya yi rikodin fiye da 100 a matsayin babba. Ya kasance Babban Taro na Farko a cikin 2016. <ref>{{Cite web |title=Zeke Vandenburgh - Football |url=https://goredbirds.com/sports/football/roster/zeke--vandenburgh/10283 |access-date=April 1, 2023 |website=Illinois State University Athletics |language=en}}</ref>
== Aikin koleji ==
Vandenburgh ya buga wasan kwallon kafa a kwalejin don Jihar Illinois . Ya yi redshirt a cikin 2017.
A cikin 2018 ya taka leda a duk wasanni goma sha daya a linebacker kuma ya gama kakarsa ta farko tare da 22 tackles da kakar-mafi kyawun tackles hudu a wasan da Kudancin Illinois .
A cikin 2019 ya kasance Babban Taron Kwallon Kafa na Missouri (MVFC) All-Academic girmamawa kungiyar ambato yayin da kuma yake ganin lokacin wasa a duk wasanni goma sha biyar. Ya kammala kakar wasan da ci 51 da takalmi tara domin rashin nasara. Ya rubuta buhu rabin buhu da takalmi hudu a zagaye na biyu na gasar cin kofin FCS da Central Arkansas .
A cikin 2020 an ƙaura kakar zuwa bazara kuma an taƙaita shi zuwa wasanni huɗu. Ya buga dukkan wasanni hudu kuma ya kare da bugun fanareti goma sha uku.
A cikin lokacin bazara na 2021 ya sake zama zaɓi na MVFC All-Academic Team don kakar-hudu madaidaiciya. <ref>{{Cite web |last=randy.reinhardt@lee.net |first=Randy Reinhardt |title=Illinois State's Zeke Vandenburgh one of three finalists for Buchanan Award |url=https://pantagraph.com/sports/college/illinois-state/illinois-states-zeke-vandenburgh-one-of-three-finalists-for-buchanan-award/article_f1a0e91c-74b3-11ed-8bc0-03b8c33fb045.html |access-date=April 1, 2023 |website=pantagraph.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401225827/https://pantagraph.com/sports/college/illinois-state/illinois-states-zeke-vandenburgh-one-of-three-finalists-for-buchanan-award/article_f1a0e91c-74b3-11ed-8bc0-03b8c33fb045.html |archive-date=April 1, 2023 |url-status=dead}}</ref> Ya fara wasanni goma sha ɗaya don Redbirds kuma yana da 73 tackles da ƙungiyar ja-gorancin buhu huɗu. A Arewacin Illinois yana da mafi kyawun ƙwallo goma sha huɗu kuma an nada shi MVFC Defensive Player of the Week.
A cikin 2022 ya fara wasanni goma don Jihar Illinois yayin da yake ƙididdige buhu a cikin takwas cikin wasanni goma. Against Valparaiso, South Dakota State, da Western Illinois yana da buhu uku ko fiye. A wasan karshe na kakar wasa da yammacin Illinois shi ma yana da babban aiki-mafi girma goma sha bakwai tare da buhu uku da rabi. <ref>{{Cite web |last=Haley |first=Craig |date=January 8, 2023 |title=Zeke Vandenburgh Wins 2022 Buck Buchanan Award |url=https://theanalyst.com/2023/01/2022-buck-buchanan-award-illinois-sts-zeke-vandenburgh-is-fcs-defensive-player-of-year/ |access-date=April 1, 2023 |website=The Analyst |language=en}}</ref> Bayan kakar wasan an nada shi MVFC Defensive Player of the Year, <ref>{{Cite web |last=Bayne |first=Derek |title=Vandenburgh reflects on big season, looks ahead to NFL Draft |url=https://www.wrex.com/news/featured-reports/vandenburgh-reflects-on-big-season-looks-ahead-to-nfl-draft/article_d8193b68-7cc7-11ed-9af1-979b02f31cae.html |access-date=April 1, 2023 |website=WREX |language=en}}</ref> First-Team All-MVFC, <ref>{{Cite web |title=2022 Missouri Valley Football All-Conference Teams |url=https://valley-football.org/news/2022/11/28/2022-missouri-valley-football-all-conference-teams.aspx |access-date=April 1, 2023 |website=valley-football.org |language=en}}</ref> kuma ya sami lambar yabo ta Buck Buchanan Award don Division I FCS mafi kyawun ɗan wasan karewa. <ref>{{Cite web |last=Prerost |first=Scott |title=Vandenburgh drafted by Birmingham Stallions of USFL |url=https://www.videtteonline.com/sports/vandenburgh-drafted-by-birmingham-stallions-of-usfl/article_54083342-b228-11ed-9498-ff89f43ccf40.html |access-date=April 1, 2023 |website=videtteonline.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401225821/https://www.videtteonline.com/sports/vandenburgh-drafted-by-birmingham-stallions-of-usfl/article_54083342-b228-11ed-9498-ff89f43ccf40.html |archive-date=April 1, 2023 |url-status=dead}}</ref>
=== Kididdiga ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! rowspan="2" |Season
! colspan="1" |Games
! colspan="9" |Defense
|-
!GP
!Solo
!Ast
!TOT
!TFL
!Sacks
!Int
!PD
!FF
!FR
|-
! colspan="12" style="{{CollegePrimaryStyle|Illinois State Redbirds}}" |Illinois State Redbirds
|-
!2017
| colspan="10" |{{Abbr|DNP|Did not play}}
|-
!2018
|11
|15
|7
|22
|3.5
|0.0
|0
|0
|0
|0
|-
!2019
|'''15'''
|37
|14
|51
|9.5
|5.0
|0
|0
|0
|0
|-
!2020–21
|4
|4
|9
|13
|1.0
|1.0
|0
|0
|0
|0
|-
!2021
|11
|44
|26
|70
|8.5
|4.0
|0
|2
|0
|0
|-
!2022
|10
|'''51'''
|'''49'''
|'''100'''
|'''21.0'''
|'''14.0'''
|'''1'''
|'''5'''
|'''2'''
|'''1'''
|-
![https://goredbirds.com/sports/football/roster/zeke--vandenburgh/10283 Career]
!51
!151
!105
!256
!43.5
!24.0
!1
!7
!2
!1
|}
== Sana'ar Aiki ==
{{NFL predraft|height ft=6|height in=3 3/4|weight=234|dash=4.80|ten split=1.62|twenty split=2.74|shuttle=4.42|cone drill=7.06|vertical=34.5|broad ft=10|broad in=2|bench=24|arm span=31 5/8|hand span=9 3/4|note=All values from [[Pro Day]]<ref>{{Cite web |url=https://draftscout.com/dsprofile.php?PlayerId=1056029&DraftYear=2023 |title=2023 NFL Draft Scout Zeke Vandenburgh College Football Profile |access-date=June 24, 2023 |website=DraftScout.com}}</ref>}}A ranar 21 ga Fabrairu, 2023, an tsara Vandenburgh 38th gaba ɗaya zuwa Birmingham Stallions na Hukumar Kwallon Kafa ta Amurka (USFL). <ref>{{Cite web |date=March 15, 2023 |title=Freeport’s Zeke Vandenburgh performs for NFL scouts at Northwestern’s Pro Day |url=https://www.mystateline.com/sports/nfl/freeports-zeke-vandenburgh-performs-for-nfl-scouts-at-northwesterns-pro-day/ |access-date=April 1, 2023 |website=MyStateline.com |language=en-US |archive-date=April 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401225828/https://www.mystateline.com/sports/nfl/freeports-zeke-vandenburgh-performs-for-nfl-scouts-at-northwesterns-pro-day/ |url-status=dead }}</ref>
A ranar 12 ga Mayu, 2023, Miami Dolphins ta rattaba hannu akan Vandenburgh a matsayin wakili na kyauta mara izini. <ref>{{Cite web |date=April 29, 2023 |title=Freeport's Zeke Vandenburgh getting an NFL shot with the Dolphins |url=https://www.mystateline.com/sports/nfl/freeports-zeke-vandenburgh-getting-an-nfl-shot-with-the-dolphins/ |access-date=April 30, 2023 |website=mystateline.com |publisher=Nexstar Media |archive-date=April 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430052405/https://www.mystateline.com/sports/nfl/freeports-zeke-vandenburgh-getting-an-nfl-shot-with-the-dolphins/ |url-status=dead }}</ref> A ranar 18 ga Yuli, 2023, Dolphins sun sanya shi a wurin ajiyar da ya ji rauni. <ref>{{Cite web |date=July 18, 2023 |title=Miami Dolphins Make Roster Moves |url=https://www.miamidolphins.com/news/miami-dolphins-make-roster-moves-x3599 |website=MiamiDolphins.com |language=en-US}}</ref>
== Rayuwar sirri ==
Vandenburgh ya auri matarsa Leah a ranar 18 ga Maris, 2023. <ref>{{Cite web |title=THE SWEET SUMMER OF 2022 |url=https://www.theknot.com/us/leah-kuper-and-zeke-vandenburgh-mar-2023/our-story}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://goredbirds.com/sports/football/roster/zeke--vandenburgh/10283 Jihar Illinois Redbirds bio]
{{Miami Dolphins roster navbox}}{{Buck Buchanan Award}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
[[Rukuni:Mutanen america]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
c47hvewbh5gvqhi9i39qsps2hj8lo95
Usman Nurmagomedov
0
84711
968866
524778
2026-10-17T21:57:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968866
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Usman Magomednabiyevich Nurmagomedov''' an haife shi a ranar 17 ga watan Afrilu, a shekara ta 1998) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na kasar Rasha. A halin yanzu yana fafatawa a cikin Lightweight division na Bellator MMA, inda yake Bellator Lightweight Champion na yanzu. Nurmagomedoa baya ya yi gasa a cikin UAE Warriors da Eagle Fighting Championship (san nan kuma Gorilla Fighting Championship). Shi ne ƙaramin ɗan'uwan mai fafatawa na UFC Umar Nurmagomedov kuma dan uwan tsohon zakaran UFC mai nauyi [[Khabib Nurmagomedov]].<ref>{{Cite web |date=2020-02-28 |title=Who is Khabib Nurmagomedov's Cousin, Umar Nurmagomedov? |url=https://www.essentiallysports.com/ufc-news-who-is-khabib-nurmagomedovs-cousin-umar-nurmagomedov/ |access-date=2022-03-12 |website=[[EssentiallySports]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315013849/https://www.essentiallysports.com/ufc-news-who-is-khabib-nurmagomedovs-cousin-umar-nurmagomedov/ |archive-date=2023-03-15 |url-status=dead}}</ref>
== Tarihi ==
An haifi Usman Nurmagomedoa ranar 17 ga watan Afrilu, a shekara ta 1998, a garin Kizilyurt, [[Dagestan|Jamhuriyar Dagestan]], a kasar Rasha.<ref name=":2">{{Cite web |title=Усман Нурмагомедов. Что надо знать о перспективном брате Хабиба |url=https://bookmakers-rank.ru/ |access-date=2022-09-06 |website=Рейтинг БК |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 March 2021 |title=Двоюродный брат Хабиба – тайский боксер. Он зрелищно дерется и вырубает, а в апреле дебютирует в Bellator |url=https://www.sports.ru/tribuna/blogs/okkomma/2902567.html |access-date=2022-09-06 |website=Sports.ru}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
==Manazarta==
tearusqwy74linyjgjf5vn4jkys468k
Savanna
0
86621
968971
598361
2026-10-18T08:50:43Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:ceb:Special:Redirect/revision/35041702|Savanna]]"
968971
wikitext
text/x-wiki
Yanayin '''''savanna''''' ko busasshen [[Climate|yanayi]] na wurare masu zafi yana da yanayi biyu kacal - ruwan sama da bushewa. Amma ba shi da ruwa sosai((((((()pagligid sa panahon - ting-uwan ug ting-init. Pero dili siya kaayo basa. Ang abereds niyang kainiton naa lang sa mga 18 sentigrado ug ang ulan naa lang sa mga 60 hatngtod 100 milimetro kada kilometro ))))). Matsakaicin zafinsa yana da digiri 18 na Celsius kuma ruwan sama yana da kusan milimita 60 zuwa 100 a kowace murabba'in kilomita.
[[Payl:Male_lion_on_savanna.jpg|thumb|200x200px| savanna na wurare masu zafi]]
== Hotunan hotuna ==
<gallery>
Payl:Male_lion_on_savanna.jpg
Payl:Tarangire_2012_05_28_1793_(7468559328).jpg
Payl:Tarangire-Natpark800600.jpg
</gallery>
et6vc7tlnle035xrhybgpc267vzsv6h
968972
968971
2026-10-18T08:56:58Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968972
wikitext
text/x-wiki
Yanayin '''''savanna''''' ko busasshen [[Climate|yanayi]] na wurare masu zafi yana da yanayi biyu kacal - ruwan sama da bushewa. Amma ba shi da ruwa sosai .Matsakaicin zafinsa yana da digiri 18 na Celsius kuma ruwan sama yana da kusan milimita 60 zuwa 100 a kowace murabba'in kilomita.
[[Payl:Male_lion_on_savanna.jpg|thumb|200x200px| savanna na wurare masu zafi]]
== Hotunan hotuna ==
<gallery>
Payl:Male_lion_on_savanna.jpg
Payl:Tarangire_2012_05_28_1793_(7468559328).jpg
Payl:Tarangire-Natpark800600.jpg
</gallery>
nq9pbj846o4k6jquqlbjzndbf33ibt4
Willow Smith
0
89686
968919
788181
2026-10-18T02:04:19Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968919
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Willow Smith''' (an haife ta ne acikin watan,Oktoban 31, 2000), kuma anfisanita da sunan '''Willow''', mawaƙiyan Ba'amurke ne. 'Yar [[Will Smith]] da [[Jada Pinkett Smith]], ta sami lambobin yabo daban-daban, ciki har da lambar yabo ta matashin ɗan wasan kwaikwayo, lambar yabo ta NAACP, lambar yabo ta BET, da kuma nadin na biyu na Emmy Awards na Rana, [[Lambar yabo ta Grammy|Kyautar Grammy]], da lambar yabo ta MTV Video Music Award .
Smith ta fara fitowa a cikin fim ne acikin shekara ta 2007 ''Ni Am Legend'' tare da mahaifinta, kuma daga baya ta fito a cikin ''Kit Kittredge: Yarinyar Amurka'' tare da [[Abigail Breslin]] . Ta fara sana'ar kade-kade tare da wakokinta ne acikin shekara ta 2010 mai suna " Whip My Hair ", wanda ya kai lamba 11 akan <nowiki><i id="mwJw">Billboard</i></nowiki> Hot 100 . Tun da farko, Smith ya sanya hannu tare da mai ba da shawara, lakabin rikodin [[Jay-Z]] Roc Nation, ya zama ɗan ƙaramin mai zane na lakabin. A shekara mai zuwa, ta fito da waƙoƙin " Yarinyar Ƙarni na 21 " da " Fitaball " (wanda ke nuna [[Nicki Minaj]] ).
Kundin studio na farko na Smith, ''Ardipithecus'' (2015) ya bincika neo ruhu . Ya haifar da guda ɗaya " Jira kaɗan! ", wanda ya karɓi takaddun platinum sau biyu ta Ƙungiyar Masana'antar Rikodi ta Amurka (RIAA). Albums ɗinta na biyu da na uku, <nowiki><i id="mwNQ">The 1st</i></nowiki> (2017) da <nowiki><i id="mwNw">Willow</i></nowiki> (2019) sun biyo baya kuma dukkansu sun sami kyakkyawar liyafar. Album dinta na huɗu, ''Kwanan nan Ina Jin Komai'' (2021), alama ce ta shigarta ta farko a kan <nowiki><i id="mwOw">Billboard</i></nowiki> 200 kuma ta haifar da “ Tsarin Soul ” guda ɗaya, wanda RIAA ta karɓi takardar shaidar zinare . Daga baya waccan shekarar, ta sami shiga ta biyu na saman 40 a kan ''Billboard'' Hot 100 tare da waƙarta mai suna " Saduwa da Ni a wurinmu ", wanda ta fito a matsayin wani ɓangare na Duo The Anxiety with Tyler Cole . Album na biyar na Smith, ''Coping Mechanism'' (2022) ya yi alamar sakinta na ƙarshe tare da Roc Nation, bayan haka ta sanya hannu da gamma. don fitar da kundi na shida, ''Empathogen'' (2024).
A cikin 2018, Smith ya fara ba da haɗin gwiwa tare da shirin tattaunawa na [[Fezbuk|Facebook]] Watch ''Red Table Talk'' tare da mahaifiyarta Jada da kakarta Adrienne, waɗanda suka sami nadin nadin Emmy Award sau biyu.
== Rayuwar farko ==
An haifi Smith a ranar 31 ga Oktoban, shekarata 2000, a [[Los Angeles|Los Angeles, California]] . Ita ce 'yar 'yar wasan kwaikwayo-mawaƙin [[Jada Pinkett Smith]] da ɗan wasan kwaikwayo-mawaƙin [[Will Smith]] . Tana da ’yan’uwa maza biyu: ɗan’uwanta Jaden Smith, ɗan wasan kwaikwayo da mawaƙa, da ɗan’uwanta Willard Carroll “Trey” Smith III, ɗan wasan kwaikwayo da DJ. Smith da 'yan uwanta jakadun matasa ne na Project Zambi, wanda, tare da Hasbro, <ref>{{Cite web |date=October 7, 2009 |title=Actors Jaden and Willow Smith Join Hasbro, Inc.'s Project Zambi as Youth Ambassadors |url=http://www.projectzambi.org/zambi_news_events.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100117095023/http://www.projectzambi.org/zambi_news_events.html |archive-date=January 17, 2010 |access-date=June 8, 2010 |publisher=Project Zambi}}</ref> yana ba da taimako ga yara 'yan Zambia marayu da AIDS .
Smith ya halarci Makarantar Saliyo Canyon a Los Angeles.
== Sana'a ==
=== 2007-2013: Ƙoƙarin yin aiki da kiɗa ===
[[Fayil:Willow_Smith_2011.jpg|thumb| Smith a cikin 2011]]
Smith ta fara wasan kwaikwayo na farko a cikin ''Ni Am Legend'' tare da mahaifinta. Fim ɗinta na gaba, ''Kit Kittredge: Yarinyar Ba’amurke'', an sake shi a ranar 2 ga Yuli, 2008. A cikin 2008, ta bayyana halin matashiyar Gloria the hippo a ''Madagascar: Tserewa 2 Africa'', tare da mahaifiyarta a matsayin Gloria the hippo.
A cikin Yuni 2009, mahaifiyar Smith Jada Pinkett Smith ta sanar a cikin wata hira a ''Lopez Tonight'' cewa Smith zai fitar da kundi. Daga nan Smith ta fitar da waƙarta ta farko mai suna " Whip My Hair ", wanda ya tafi platinum a Amurka kuma ya kai kololuwa a lamba 11 akan <nowiki><i id="mweA">Billboard</i></nowiki> Hot 100 . A Burtaniya, ɗayan ya kai kololuwa a lamba biyu. An zabi bidiyonsa don Bidiyo na Shekara a BET Awards na 2011 . <ref>{{Cite web |title=Video of the Year |url=http://www.bet.com/shows/bet-awards/2011/nominees/video-of-the-year.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521185545/http://www.bet.com/shows/bet-awards/2011/nominees/video-of-the-year.html |archive-date=May 21, 2011 |access-date=November 21, 2011 |publisher=Black Entertainment Television (BET)}}</ref> Smith ba da jimawa ba ta sanar da waƙar ta na gaba, " Yarinyar Ƙarni na 21 ". Bayan ta yi waƙar a kan ''The Oprah Winfrey Show'', ta sake shi washegari a ranar Fabrairu 3, 2011. An fitar da bidiyon ranar 9 ga Maris, 2011. A ranar 20 ga Janairu, 2011, Will Smith ya ba da sanarwar cewa yana shirin samar da wani remake na zamani na mawaƙin Broadway ''Annie'' wanda ke tauraro Smith a cikin rawar take. <ref>{{Cite web |date=January 20, 2011 |title=Will Smith Planning 'Annie' Remake With Jay-Z |url=https://screenrant.com/will-smith-annie-jay-z-sandy-97354/ |access-date=February 20, 2011 |website=Screen Rant}}</ref> Duk da haka, an ɗauka Smith ya tsufa kuma an ba da matsayin take ga Quvenzhané Wallis a cikin Fabrairu 2013. <ref>{{Cite web |last=Rottenberg |first=Josh |date=February 24, 2013 |title=Beasts of the Southern Wild' breakout Quvenzhané Wallis to star in new big-screen 'Annie' |url=http://insidemovies.ew.com/2013/02/24/quvenzhane-wallis-to-star-in-annie-musical/ |website=[[EW.com]] |access-date=December 25, 2024 |archive-date=January 11, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111055937/http://insidemovies.ew.com/2013/02/24/quvenzhane-wallis-to-star-in-annie-musical/ |url-status=dead }}</ref>
A ranar 6 ga Oktoba, 2011, an saki "Fireball", haɗin gwiwar tsakanin Smith da mawakiyar [[Nicki Minaj]] . "Fireball" gazawar kasuwanci ce, ta kasa yin ginshiƙi a kowane nau'in kasuwar kiɗa, sai ginshiƙi na R&B na Amurka, wanda ke tsarawa a 121. Ita ce waƙarta ta farko da ta yi kewar ''Billboard'' Hot 100. Furodusar Smith ta sanar da cewa ta kusa gama aiki a kan albam ɗin ta na farko, kuma za a yi shi nan ba da jimawa ba. Ya kuma ce tana da irin salo irin na "Blala Gashina". Daga baya aka sanar da taken kundin ya zama ''guiwa da gwiwar hannu'' . <ref name="huffpo">{{Cite web |last=Moody |first=Nekesa Mumbi |date=December 8, 2011 |title=Willow Smith Talks New Album 'Knees and Elbows' |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/12/08/willow-smith-wants-to-emp_0_n_1136308.html |access-date=January 23, 2012 |website=[[The Huffington Post]]}}</ref> An shirya fitar da shi ne a cikin watan Afrilun 2012, amma daga baya aka sanar da cewa za a dage shi don sake shi a cikin shekara. A ranar 1 ga Mayu, 2012, ta fitar da bidiyon kiɗa don "Yi Kamar Ni (Rockstar)", <ref name="FirstVideo">{{Cite web |last=Cubria |first=Kaitlin |date=May 2, 2012 |title=Willow Smith Debuts Her First Ever Music Video for "Do It Like Me (Rockstar)" |url=http://www.teen.com/2012/05/02/news/entertainment-news/willow-smith-do-it-like-me-rockstar-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625120145/http://www.teen.com/2012/05/02/news/entertainment-news/willow-smith-do-it-like-me-rockstar-video/ |archive-date=June 25, 2013 |access-date=July 13, 2013 |publisher=Teen.com}}</ref> tana cewa shine "bidiyo na farko har abada". <ref name="FirstVideo" /> A ranar 2 ga Yuli, 2012, Smith ya fito da bidiyon kiɗan "Ni Ni" a BET Awards . A ranar 17 ga Yuli, ta saki waƙarta ta huɗu, "Ni Ni" ta hanyar iTunes da [[Amazon (kamfani)|Amazon]] .
A lokacin rani na 2013, Smith da DJ Fabrega sun fara wani duo mai suna "Melodic Chaotic". An saki "Intro" a matsayin aikin farko, "Summer Fling" an sake shi a matsayin aikin na biyu na biyu a ranar 6 ga Yuli, 2013. Smith da Mike Vargas ne suka jagoranci faifan bidiyon waƙar waɗanda a baya suka shirya waƙarta mai suna "Ni Ni Ni". Wakar dai ta sha suka sosai saboda balagaggen sautin ta, da yadda ake amfani da kalmar "fling", da kuma lafazin karya na Ingilishi da ta hada. <ref>{{Cite web |date=July 8, 2013 |title=Willow Smith's "Summer Fling" Video Is Full of Fake Accents, Dancing & Young Love—Watch Now! |url=http://de.eonline.com/news/437299/willow-smith-s-summer-fling-video-is-full-of-fake-accents-dancing-young-love-watch-now |access-date=September 17, 2013 |publisher=de.eonline.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=July 8, 2013 |title=Willow Smith and Her Fake Accent Have a Blast in 'Summer Fling' Video |url=http://jezebel.com/willow-smith-and-her-fake-accent-have-a-blast-in-summe-698952750 |access-date=September 17, 2013 |publisher=jezebel.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Willow Smith's New Music Video Proves Whipping Your Hair Is Out, Faking A British Accent Is In |url=http://www.crushable.com/2013/07/08/entertainment/willow-smith-song-summer-fling-melodic-chaotic-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131120053356/http://www.crushable.com/2013/07/08/entertainment/willow-smith-song-summer-fling-melodic-chaotic-video/ |archive-date=November 20, 2013 |access-date=September 17, 2013 |publisher=crushable.com}}</ref> A ranar 16 ga Satumba, 2013, Smith ya yi "Summer Fling" akan jerin farko na ''Nunin Sarauniya Latifah'' . A lokacin wasan kwaikwayon, ta ce: "Don a bayyane kawai, kalmar ''fling'' tana nufin wani abu mai ɗan gajeren rai ... Kuma wannan waƙar an sadaukar da ita ga dukan yara a duniya waɗanda lokacin rani bai dade ba."
=== 2014–2018: ''3 EP'', ''Ardipithecus'', da kuma ''na 1st'' ===
A ranar 24 ga Oktoba, 2014, Smith da FADER sun ba da sanarwar cewa Smith za ta sake sakin ta na farko EP, mai taken "3", a kan Oktoba 31, 2014, kyauta ta Google Play na ɗan lokaci kaɗan da Nuwamba 10, 2014, amma daga baya an tura shi zuwa Nuwamba 17, 2014, ta hanyar iTunes. A wannan rana, ta gudanar da wani kide-kide a [[New York (birni)|Birnin New York]] a The FADER Fort, inda ta yi zaɓaɓɓun waƙoƙi daga sabon EP ɗinta tare da SZA . Ta kuma yi waƙar "5" tare da ɗan'uwanta, da kuma "Summer Fling" da kuma sabon fassarar shahararta mai suna "Whip My Hair".
Smith ya fito da guda "F QC #7" a kan Mayu 7, 2015. <ref name="F Q-C #7">{{Cite web |date=May 7, 2015 |title=F Q-C # 7 – Single by Willow |url=https://itunes.apple.com/us/album/f-q-c-7-single/id992263285 |access-date=December 8, 2015 |website=Itunes.apple.com}}</ref> An fitar da bidiyon kiɗa mai rakiyar a wannan rana akan Vevo . <ref name="F Q-C #7 video">{{Cite web |date=May 7, 2015 |title=Willow – F Q-C #7 |url=https://www.youtube.com/watch?v=mcvjHpDMNoI |archive-url=https://web.archive.org/web/20150527142536/https://www.youtube.com/watch?v=mcvjHpDMNoI |archive-date=May 27, 2015 |access-date=December 8, 2015 |website=YouTube.com |publisher=WillowSmithVEVO}}</ref> Bayan fitowar, a watan Satumba, bidiyo zuwa waƙar "Me yasa Ba Ku Kuka" akan iD, <ref name="Why Don't You Cry premiere">{{Cite web |date=September 17, 2015 |title=world premiere: watch willow smith's new video 'why don't you cry' |url=https://i-d.vice.com/en_us/article/world-premiere-watch-willow-smiths-new-video-why-dont-you-cry |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222093956/https://i-d.vice.com/en_us/article/world-premiere-watch-willow-smiths-new-video-why-dont-you-cry |archive-date=December 22, 2015 |access-date=December 11, 2015 |website=i–d.vice.com/}}</ref> Willow ta fitar da kundi na farko na ''Ardipithecus'' akan Disamba 11. <ref>{{Cite web |date=December 11, 2015 |title=ARDIPITHECUS by Willow |url=https://itunes.apple.com/us/album/ardipithecus/id1066074941 |access-date=December 11, 2015 |website=itunes.apple.com/}}</ref> Game da taken album ɗinta na farko, Willow ya ce " Ardipithecus Ramidus{{Sic}} Sahelanthropus tchadensis shine sunan kimiyya na kasusuwan hominid na farko da aka samu a duniya. Ina so in sanya sunan harhada wakokina da sunan sa saboda lokacin da nake yin wadannan wakokin, ina cikin irin wannan yanayi na rikon kwarya. Yin zurfafa cikin ƙasan zuciyata da gano guntu-guntu da guntuwar kaina na da, waɗanda ke ba da labari, waɗanda suka ƙare har ya zama kalmomin waƙoƙin.” <ref>{{Cite web |date=December 11, 2015 |title=Willow Smith surprise-releases debut album 'Ardipithecus' |url=https://www.nme.com/news/willow-smith/90285 |access-date=December 11, 2015 |website=NME.com}}</ref>
A ranar zagayowar ranar haihuwarta, Oktoba 31, 2017, ta fitar da albam din ta na biyu ''The 1st'' wanda aka yaba da ci gaban waka, musamman yadda Willow ke iya kirkirar kida biyo bayan magabata na R&B na 1990, duk da cewa ba ta da rai a lokacin. Ta zagaya kundin tare da Jhene Aiko tare da St. Beauty, Kodie Shane, da Kitty Cash ta ƙarshen 2017. <ref>{{Cite web |date=October 11, 2017 |title=Jhené Aiko Announces 'Trip' Tour with Willow Smith |url=http://www.rap-up.com/2017/10/11/jhene-aiko-trip-tour-dates/ |access-date=September 25, 2018 |website=Rap-Up.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925180456/https://www.rap-up.com/2017/10/11/jhene-aiko-trip-tour-dates/ |archive-date=September 25, 2018 |url-status=dead}}</ref>
Tare da mahaifiyarta da kakarta, Adrienne Banfield-Norris, Smith ya karbi ''Red Table Talk'', wani zane-zane na yanar gizo wanda ta karbi kyautar Emmy Award Daytime . <ref name="emmys">{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |last2=Howard |first2=Annie |date=May 22, 2020 |title=Daytime Emmy Awards: 'General Hospital' Tops Nominations |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/daytime-emmy-awards-2020-full-list-nominees-1289414 |access-date=May 22, 2020 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
=== 2019-2021: ''Willow'', ''Damuwa'', kuma ''kwanan nan Ina jin komai'' ===
Kamfanin gudanarwa na Will Smith, Westbrook Entertainment ne ke kula da Willow har zuwa Maris 2019 lokacin da Three Six Zero, wani kafaffen gudanarwa na kamfanin ya samu Westbrook. <ref>{{Cite web |last=Garner |first=George |date=March 19, 2019 |title=Will Smith's management company Westbrook Entertainment acquired by Three Six Zero |url=https://www.musicweek.com/management/read/will-smith-s-management-company-westbrook-entertainment-acquired-by-three-six-zero/075671 |access-date=August 17, 2023 |website=Music Week}}</ref> Bayan saye. A ranar 24 ga Yuni, 2019, Smith ta sanar da album ɗinta na uku, ''Willow'' . An sake shi a ranar 19 ga Yuli, 2019, kuma ita da Tyler Cole ne suka shirya shi. <ref>{{Cite web |last=Barrie |first=Fatima |date=June 25, 2019 |title=Willow Smith Announces New Album and Mini-Tour |url=https://defpen.com/willow-smith-announces-new-album-mini-tour/ |website=Def Pen }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Duo daga baya ya fitar da wani kundi na haɗin gwiwa mai suna ''The Anxiety'' a cikin 2020. A ranar 27 ga Afrilu, 2021, Smith ya fito da " Tsarin Soul " mai nuna Travis Barker, waƙar pop-punk wacce ita ce ta farko a cikin wannan nau'in. <ref name="Rolling Stone Pop-Punk">{{Cite web |last=Shaffer |first=Claire |date=April 27, 2021 |title=Willow Smith Goes Full Pop-Punk on New Track 'Transparent Soul' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/willow-smith-transparent-soul-1161620/ |publisher=[[Rolling Stone]]}}</ref> <ref name="GW pop-punk">{{Cite web |last=Owen |first=Matt |date=April 27, 2021 |title=Willow Smith unleashes her inner pop-punk in guitar-centric new single, Transparent Soul |url=https://www.guitarworld.com/news/willow-smith-unleashes-her-inner-pop-punk-in-guitar-centric-new-single-transparent-soul |publisher=[[Guitar World]]}}</ref> Smith ta saki kundi na hudu ''kwanan nan na ji Komai'' akan Yuli 16, tare da masu fasahar baƙi ciki har da Tierra Whack da Avril Lavigne . A ƙarshen 2021, " Haɗu da Ni a Wurin Mu " daga ''Damuwa'' ya isa <nowiki><i id="mw5w">Billboard</i></nowiki> Hot 100, yana hawa lamba 21. A wannan shekarar, <nowiki><i id="mw6w">Time</i></nowiki> ya sanya mata suna daya daga cikin [[Time 100|mutane 100 masu tasiri a duniya]] . Hakanan a cikin 2021, ta sami nasarar zama Mai Nishaɗi na Shekara don aikinta akan ''Red Table Talk'' a lambobin yabo <nowiki><i id="mw8Q">na EBONY</i></nowiki> Power 100, <ref>{{Cite web |date=2021-10-01 |title=Ebony Announces The Return of 'Ebony Power 100 Awards' For Their 75th Anniversary |url=https://hellobeautiful.com/3472248/ebony-announces-the-return-of-ebony-power-100-awards-for-their-75th-anniversary/ |access-date=2021-12-22 |website=HelloBeautiful |language=en-US}}</ref> kuma an sanya shi cikin jerin 'Mafi Girman Pop Stars na 2021' ''na Billboard'', ana kiranta da 'Mawaƙin Komawa na shekara'. An kuma sanya Smith a cikin 2022 <nowiki><i id="mw-Q">Forbes</i></nowiki> 30 Under 30 list. <ref>{{Cite web |title=Olivia Rodrigo, Willow Smith, Fletcher And More Join Forbes '30 Under 30' Class Of 2022 |url=https://www.yahoo.com/entertainment/olivia-rodrigo-willow-smith-fletcher-213723352.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222055120/https://www.yahoo.com/entertainment/olivia-rodrigo-willow-smith-fletcher-213723352.html |archive-date=December 22, 2021 |access-date=2021-12-22 |website=Yahoo! |language=en-US}}</ref>
=== 2022-yanzu: ''Tsarin Gudanarwa'', ''Empathogen'' ===
A cikin Fabrairu 2022, wani samfoti daga littafin Willow Smith na ''Black Shield Maiden'', wanda aka rubuta tare da Jess Hendel kuma an saita za a buga shi ta hanyar Penguin Random House, an raba shi a kan kafofin watsa labarun kuma masu amfani da su sun soki saboda nuna [[Abzinawa|Amazigh]], wata kabila ce ta [[Arewacin Afirka|Arewa. Afirka]], a matsayin "barayi da bayi". Wasu kuma sun soki littafin da daukar ra’ayin ‘yan mulkin mallaka na [[musulmi]] . <ref name=":1" /> Masu suka da masu amfani da su sun yi Allah wadai da Smith saboda amfani da wariyar launin fata mai cutarwa da kuma ra'ayin kyamar Islama a cikin littafinta, kuma sun sanya littafin a matsayin mai bin son zuciya. <ref name=":0" />
A cikin Fabrairu 2022, Smith ya fice daga Billie Eilish 's Farin Ciki fiye da Ko yaushe, Balaguron Duniya saboda ƙarancin samarwa. A ranar 8 ga Afrilu, 2022, Smith ya fito a kan waƙar Camila Cabello " Psychofreak " daga kundi na uku na Cabello ''Familia'' . An fitar da bidiyon kiɗa don waƙar a wannan rana, ta biyo bayan wasan kwaikwayon kai tsaye a ''ranar Asabar da dare Live'' .
A cikin Yuni 2022, Smith ta fito da " Wataƙila Laifina ne ", ita ce ɗaya ta farko daga kundi na studio dinta na biyar. <ref>{{Cite web |last=Trapp |first=Philip |date=June 24, 2022 |title=WILLOW's New Song 'Maybe It's My Fault' Has a Wicked Metalcore Breakdown |url=https://loudwire.com/willow-maybe-its-my-fault-metalcore-breakdown-ending/ |website=Loudwire}}</ref>
A cikin Yuli 2022, Smith ya buga zane-zanen kundi da kuma ranar fitar da kundin. A wata mai zuwa, mawaƙin ya fitar da "Shawagi Kamar baiwar Allah". <ref name="auto2">{{Cite web |last=Wang |first=Steffanee |date=August 4, 2022 |title=Willow Announces New Album 'CopingMechanism' |url=https://www.nylon.com/entertainment/willow-coping-mechanism-album-release-date-features |website=Nylon}}</ref>
A cikin Oktoba 2022, Smith ta fara halartan baƙon kida na hukuma a ''ranar Asabar Dare Live'' on Oktoba 8, 2022, kashi na biyu na Season 48, wanda ɗan wasan Irish Brendan Gleeson ya shirya, inda ta yi "Curious/Furious" da "Ur Baƙo".
Waƙarta ta farko tun lokacin ''da ake fama da Mechanism'', "Kaɗai", an sake shi a watan Nuwamba 2023. Wakar ta na gaba, " Alamar Rayuwa ", an sake shi a cikin Maris 2024, sannan " Babban Ji " a cikin Afrilu. A daidai wannan rana da aka saki ɗaya, Smith ta sanar da kundi na shida na ''Empathogen'', wanda aka saki Mayu 4, 2024. <ref>{{Cite web |date=May 4, 2024 |title=Willow Returns With New Album 'Empathogen' |url=https://www.msn.com/en-us/music/news/willow-returns-with-new-album-empathogen/ar-AA1o6ZrZ |website=Microsoft Start}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
A cikin Mayu 2014, Moisés Arias, wanda yake 20 a lokacin, an dauki hoton rigar a cikin gado tare da Smith mai shekaru 13 a lokacin. Hoton ya haifar da wani bincike a cikin iyali daga Ma'aikatar Yara da Ayyukan Iyali na gundumar Los Angeles. <ref>{{Cite web |last=Onley |first=Dawn |date=December 12, 2019 |title=Jada Pinkett Smith and Willow talk 2014 investigation on their family |url=https://thegrio.com/2019/12/12/jada-pinkett-smith-willow-2014-investigation-children-family-services/ |website=[[The Grio]]}}</ref>
A cikin watan Yuni 2019, Smith ta bayyana cewa ita mace ce mai birgewa, tana mai cewa: "Ina son maza da mata daidai". Ta kuma ambaci goyon bayanta na alaƙar polyamorous da sha'awarta ta zama ɗaya. Ita Hindu ce mai aikatawa kuma an gan ta sosai tana bin ISKCON, wanda ke bin koyarwar Gaudiya Vaishnavism tare da al'adar da ta gaskata [[Krishna]] a matsayin Ubangiji Mafi Girma.
== Hotuna ==
{{Reflist}}
== Filmography ==
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:left;"
!Shekara
! Take
! Matsayi
! Bayanan kula
|-
| 2007
| ''Ni Legend''
| Marley Neville
|
|-
| rowspan="2" |2008
| ''Kit Kittredge: Yarinyar Amurka''
| Garba Garby
|
|-
| ''Madagascar: Gudu 2 Afirka''
| Baby Gloria (murya)
|
|-
| 2009
| ''Merry Madagascar''
| Abby (murya)
| Fim ɗin TV
|-
| 2009-2010
| ''Gaskiya Jackson, VP''
| Matashi Gaskiya
| 2 sassa
|-
| 2017
| ''Neo Yokio''
| Helenist (murya)
| Episode: "O, Helenists"
|-
| 2018
| ''Lokacin Kasada''
| Beth the Pup Princess (murya)
| Episode: " Ku zo tare da ni "
|-
| 2018-2023
| ''Jan Teburin Magana''
| Ita kanta
| Mai masaukin baki; 37 sassa
|-
| 2021
| ''Wani mutumi mai suna Scott''
| Ita kanta
|
|-
| rowspan="2" | 2022
| ''Mu Baby Bears''
| Unica (murya)
| Maimaitawa: Season 1 and 2
|-
| ''Ranar Asabar Live''
| Ita kanta; bako na kiɗa
| Fitowa 2: " [[Jake Gyllenhaal]] / Camila Cabello ", " Brendan Gleeson /Willow"
|}
{| class="wikitable"
!Year
!Award
!Category
!Nominee
!Results
!Ref.
|-
|2008
| rowspan="2" |Young Artist Awards
|Best Performance in a Feature Film (Young Actress Age Ten or Younger)
|''I Am Legend''
| {{Nom}}
| rowspan="4" |{{Ana bukatan hujja|date=October 2021}}
|-
|2009
|Best Performance in a Feature Film (Young Ensemble Cast)
|''Kit Kittredge: An American Girl''
| {{Won}}
|-
|2010
|Annie Award
|Voice Acting in a Television Production
|''Merry Madagascar''
| {{Nom}}
|-
| rowspan="7" |2011
|VirtuaMagazine Awards
|Best New Artist
| rowspan="2" |Herself
| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |NAACP Image Award
|Outstanding New Artist
| {{Won}}
| rowspan="2" |
|-
|Outstanding Music Video
| rowspan="4" |"Whip My Hair"
| {{Nom}}
|-
|O Music Awards
|Most Viral Video
| {{Won}}
| rowspan="9" |{{Ana bukatan hujja|date=October 2021}}
|-
| rowspan="4" |BET Awards
|Video of the Year
| {{Nom}}
|-
|Best New Artist
| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |YoungStar Award
|Herself <small>(tied with Jaden Smith)</small>
| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |2012
|Herself
| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |MP3 Music Awards
| rowspan="2" |The BTM Award
|"Fireball" (featuring [[Nicki Minaj]])
| {{Nom}}
|-
|2013
|"I Am Me"
| {{Won}}
|-
|2014
|VEVOCertifiedAwards
|100,000,000 views
|"Whip My Hair"
| {{Won}}
|-
|2016
|The 2016 Fashion Awards
|New Fashion Icons
|Herself <small>(tied with Jaden Smith)</small>
| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |2020
|Daytime Emmy Awards
|Outstanding Informative Talk Show Host
|''Red Table Talk''
| {{Nom}}
|<ref name="emmys"/>
|-
|Queerty Awards
|Closet Door Bustdown
|Herself
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web |title=The QUEERTIES 2020 / Closet Door Bustdown Winners |url=https://www.queerty.com/Queerties2020/vote-2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214194736/https://www.queerty.com/Queerties2020/vote-2013 |archive-date=February 14, 2022 |access-date=May 4, 2021 |website=Queerty.com}}</ref>
|-
| rowspan="4" |2021
|Daytime Emmy Awards
|Outstanding Informative Talk Show Host
|''Red Table Talk''
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=2021-05-25 |title=Daytime Emmy Awards Nominations 2021: See the Complete List |url=https://www.eonline.com/news/1273312/daytime-emmy-awards-nominations-2021-see-the-complete-list |access-date=2021-06-08 |website=E! Online}}</ref>
|-
|British LGBT Awards
|Celebrity
|Herself
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=April 20, 2021 |title=Top 10 Celebrities 2021 – British LGBT Awards |url=https://www.britishlgbtawards.com/top-10-celebrities-2021/ |access-date=September 8, 2021 |website=Britishlgbtawards.com}}</ref>
|-
|MTV Video Music Awards
|Best Alternative Video
|"Transparent Soul" (featuring Travis Barker)
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web |title=THE 2021 VMA NOMINATIONS ARE HEE: JUSTIN BIEBER, MEGAN THEE STALLION, AND MORE |url=https://www.mtv.com/news/3179856/vma-nominees-2021-justin-bieber-megan-thee-stallion/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811160224/http://www.mtv.com/news/3179856/vma-nominees-2021-justin-bieber-megan-thee-stallion/ |archive-date=August 11, 2021 |access-date=August 15, 2021 |website=MTV}}</ref>
|-
|MTV Europe Music Awards
|Best Alternative
|"Transparent Soul" (featuring Travis Barker)
| {{Nom}}
|
|-
| rowspan="3" |2022
|iHeartRadio Music Awards
|Best New Alternative Artist
|Herself
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web |title=2022 iHeartRadio Music Awards: See The Full List Of Winners |url=https://news.iheart.com/featured/iheartradio-music-awards/content/2022-03-22-2022-iheartradio-music-awards-see-the-full-list-of-winners/ |access-date=March 22, 2022 |website=news.iheart.com}}</ref>
|-
| rowspan="2" |MTV Video Music Awards
| rowspan="2" |Best Alternative Video
|"Emo Girl"
| {{Nom}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Your 2022 VMA Nominations Are Here: Jack Harlow, Kendrick Lamar, Lil Nas X Lead The Pack |url=https://www.mtv.com/news/hwekgl/vmas-2022-nominees-lil-nas-x-jack-harlow-kendrick-lamar |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726133318/https://www.mtv.com/news/hwekgl/vmas-2022-nominees-lil-nas-x-jack-harlow-kendrick-lamar |archive-date=July 26, 2022 |access-date=2022-07-26 |website=MTV |language=en}}</ref>
|-
|"Grow"
| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2025
| rowspan="2" |Grammy Awards
|Best Arrangement, Instrumental, and Vocals
|“Big Feelings”
| {{Pending}}
|<ref>{{Cite web |title=Grammy Nominations 2025: Beyonce Leads With 11 Nods as Taylor Swift, Chappell Roan, Sabrina Carpenter and Charli XCX Are Among Top Nominees |url=https://variety.com/2024/music/news/grammy-nominations-2025-beyonce-taylor-swift-chappell-roan-complete-list-1236204610/ |access-date=2024-11-09 |website=Variety |language=en}}</ref>
|-
|Grammy Award for Best Engineered Album, Non-Classical
|“Empathogen”
| {{Pending}}
|<ref>{{Cite web |title=Grammy Nominations 2025: See the Full List Here |url=https://pitchfork.com/news/grammy-nominations-2025-see-the-full-list-here/ |access-date=2024-11-08 |website=Pitchfork |language=en}}</ref>
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
nd0e0d5uxn1dhd8ad301gzhtebibsgn
Zubaida Umar
0
90023
968986
948909
2026-10-18T10:09:06Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968986
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Zubaida Umar Abubakar''' (an haife shi a ranar 21 ga Mayu 1977) ta kasance ma'aikaciyar gwamnati ce ta Najeriya, mai gudanarwa, kuma Darakta Janar ta [[Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Kasa (Najeriya)|Hukumar Kula da Gaggawa ta Kasa]] (NEMA),<ref>{{Cite web |last=Yekeen |first=Akinwale |date=2024-03-15 |title=Tinubu appoints Zubaida Umar as DG of NEMA |url=https://www.thecable.ng/tinubu-appoints-zubaida-umar-as-dg-of-nema/ |access-date=2024-11-12 |website=TheCable |language=en-US}}</ref> wadda [[Bola Tinubu|Shugaba Bola Ahmed Tinubu]] ya nada a ranar 15 ga Maris, 2024,<ref>{{Cite web |date=2024-03-15 |title=Tinubu appoints Zubaida Umar NEMA DG - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/tinubu-appoints-zubaida-umar-nema-dg/ |access-date=2024-11-12 |website=dailytrust.com |language=en-US}}</ref>. Ita 'yar asalin [[Birnin Kebbi]] ce a [[Kebbi|Jihar Kebbi]] a Arewacin Najeriya.<ref>{{Cite web |last=Lasisi |first=Lanre |date=2024-03-15 |title=Tinubu Appoints Umar As New NEMA DG |url=https://www.channelstv.com/2024/03/15/tinubu-appoints-umar-as-new-nema-dg/ |website=channelstv.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okay.ng |date=2024-03-16 |title=Profile of Zubaida Umar, the New Director-General of NEMA • Okay.ng |url=https://www.okay.ng/profile-of-zubaida-umar-the-new-director-general-of-nema/ |access-date=2024-11-22 |website=Okay.ng |language=en-US}}</ref>
== Tarihin Rayuwar ta. ==
An haifi Zubaida Umar Abubakar a Najeriya a ranar 21 ga Mayu 1977.
Zubaida ta halarci Makarantar Sakandare ta Kasa da Kasa ta Essence a [[Kaduna (jiha)|Kaduna]] kafin ta yi karatun Gudanar da Kasuwanci a [[Jami'ar Ahmadu Bello]], [[Zariya|Zaria]] . Daga baya ta sami digiri na biyu a Kasuwancin Duniya daga Makarantar Kasuwancin Jami'ar Robert Gordon a Scotland . Umar kuma memba ne na Cibiyar Yarjejeniyar Bankuna ta Najeriya (CIBN), Ƙungiyar Masu Lissafi na Kasa na Najeriya (ANAN), da Cibiyar Gudanar da Kudin (ICA).<ref>{{Cite web |last=Sunrise |date=2024-03-16 |title=Tinubu appoints Zubaida Umar as NEMA DG |url=https://sunrise.ng/tinubu-appoints-zubaida-umar-as-nema-dg/#google_vignette |access-date=2024-11-22 |website=Sunrise News |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121080926/https://sunrise.ng/tinubu-appoints-zubaida-umar-as-nema-dg/#google_vignette |archive-date=2025-01-21 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=ZUBAIDA UMAR: A Tactical Planner Takes Charge At NEMA – The Whistler Newspaper |url=https://thewhistler.ng/zubaida-umar-a-tactical-planner-takes-charge-at-nema/}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dan-Awoh |first=Deborah |date=2024-03-16 |title=Zubaida Umar: Executive Director FMBN appointed first female DG of NEMA |url=https://nairametrics.com/2024/03/16/zubaida-umar-executive-director-fmbn-appointed-first-female-dg-of-nema/ |access-date=2024-11-12 |website=Nairametrics |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2022-09-25 |title=Zubaida Umar: Savvy, innovative, result-driven professional, an abusite with a strategic edge at FMBN |url=https://guardian.ng/sunday-magazine/zubaida-umar-savvy-innovative-result-driven-professional-an-abusite-with-a-strategic-edge-at-fmbn/ |access-date=2024-11-22 |website=The Guardian Nigeria |language=en-US}}</ref>
== Ayyuka ==
Zubaida Umar ta fara aikinta ne a Ofishin Gudanar da Biyan [[Najeriya]], inda ta yi aiki daga 2000 zuwa 2006. A shekara ta 2006, ta shiga masana'antar jinginar gida tare da aikinta a Bankin jinginar gida na Tarayya na Najeriya (FMBN). A lokacin da ta kasance a FMBN, ta rike mukamai masu yawa, ta tashi daga Babban Manajan a ofishin Manajan Darakta zuwa Babban Darakta, Kudi da Ayyukan Kamfanoni.<ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref>{{Cite web |title=ZUBAIDA UMAR - Africa International Housing Show |url=https://africahousingshow.com/speaker/zubaida-umar/ |access-date=2024-11-22 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203042240/https://africahousingshow.com/speaker/zubaida-umar/ |archive-date=2024-12-03 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Federal Mortgage Bank approves 3,000 housing scheme for workers |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/279968-federal-mortgage-bank-approves-3000-housing-scheme-for-workers.html |access-date=2024-11-22 |website=Premium Times}}</ref>
Matsayinta sun hada da Mataimakin Janar Manajan Gudanar da Harkokin Kasuwanci (2009-2011), Mataimakin Manajan Janar na Manufofin da Dabarun (2011-2013), Mai Kula da Yanki na [[Babban Birnin Tarayya, Najeriya|FCT]], [[Jihar Kogi|Kogi]], da Jihohin [[Neja|Nijar]] (2013-2016), Shugaban Kungiyar Sadarwar Kamfanoni (2018-2020), da Babban Manajan Yankin FCT (2020-2022). A watan Afrilu na shekara ta 2022, an nada ta babban darakta na kudi da sabis na kamfanoni, matsayin da ta rike har sai an nada ta Babban Darakta na NEMA a shekara ta 2024. <ref>{{Cite web |title=Tinubu appoints new NEMA DG |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/677917-tinubu-appoints-new-nema-dg.html |access-date=2024-11-22 |website=Premium Times}}</ref><ref name=":0"/>
== Tarihin Rayuwar ta. ==
Zubaida Umar 'yar [[Dangiwa Umar|Col. Dangiwa Umar]] ce, jami'in soja mai ritaya kuma tsohon Gwamnan [[Kaduna (jiha)|Jihar Kaduna]], wanda aka fi sani da goyon bayansa ga adalci da dimokuradiyya.<ref>{{Cite web |last=Writer |first=Guest |date=2024-09-28 |title=A soldier of democracy |url=https://www.thecable.ng/a-soldier-of-democracy/ |access-date=2024-11-28 |website=TheCable |language=en-US}}</ref> Kakan mahaifiyarta, [[commons:File:Mallam_Yahaya_Gusau.jpg|Mallam Yahaya Gusau]], sanannen shugaban Arewa ne wanda ya ba da gudummawa sosai ga ilimi da ci gaban al'umma. Ya kasance daya daga cikin ma'aikatan gwamnati na farko na [[Najeriya]] bayan samun 'yancin kai, ya tashi zuwa matsayin Sakatare na Dindindin kafin ya zama Ministan Ci gaban Tattalin Arziki da sake ginawa a lokacin gwamnatin Janar [[Yakubu Gowon]].<ref>{{Cite web |last=Admin |date=2016-11-04 |title=YAHAYA, Alh Gusau |url=https://blerf.org/index.php/biography/alhaji-yahaya-gusau-obe-ofr-cfr/ |access-date=2024-11-28 |website=Biographical Legacy and Research Foundation |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-12-25 |title=Remembering a humble public servant, Mallam Gusau, Shettiman Sokoto - Daily Trust |url=https://dailytrust.com/remembering-a-humble-public-servant-mallam-gusau-shettiman-sokoto/ |access-date=2024-11-28 |website=dailytrust.com/ |language=en-US}}</ref>
Kakan mahaifinta, marigayi Umar Waziri Gwandu, tsohon Kwamishinan Ilimi ne na Tsohon [[Sokoto (jiha)|Jihar Sokoto]] . An sanya sunan [[Birnin Kebbi]] na Tarayya don girmama shi.
Zubaida ta auri Kashim Tumsah, lauya, diflomasiyya, ɗan kasuwa, kuma mai karɓar girmamawar ƙasar [[Najeriya]], memba na Order of the Federal Republic (MFR).<ref>{{Cite web |last=Reporter 1 |first=T. S. J. |date=2023-11-28 |title=Profile of Kashim Musa Tumsah appointed by President Tinubu to NNPCL board and management team |url=https://thestreetjournal.org/profile-of-kashim-musa-tumsah-appointed-by-president-tinubu-to-nnpcl-board-and-management-team/ |access-date=2024-11-28 |website=The Street Journal |language=en-US |archive-date=2023-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201073810/https://thestreetjournal.org/profile-of-kashim-musa-tumsah-appointed-by-president-tinubu-to-nnpcl-board-and-management-team/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Luckson |first=Cara Gift |date=2023-11-28 |title=Meet Kashim Musa Tumsah, appointed to NNPCL board & management |url=https://neptuneprime.com.ng/2023/11/28/meet-kashim-musa-tumsah-appointed-to-nnpcl-board-management-team/ |access-date=2024-11-28 |website=Neptune Prime |language=en-US |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201162043/https://neptuneprime.com.ng/2023/11/28/meet-kashim-musa-tumsah-appointed-to-nnpcl-board-management-team/ |url-status=dead }}</ref>
* [[Tony Edeh]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{Reflist|2}}
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
[[Rukuni:Mutane daga Jihar Kebbi]]
[[Rukuni:Gwamnonin Nijeriya]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
239kqjq0gqy06ehxhahrluq89p5svqs
Zak Rudden
0
90071
968981
738591
2026-10-18T09:17:08Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968981
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Zak Andrew Rudden''' (An haife shi a ranar 6 ga watan Fabrairun shekara ta 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Scotland wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na ƙungiyar Scottish Championship ta Queen's Park . Ya kasance ɗan wasa na [[Rangers F.C.|Rangers]], Partick Thistle da Dundee, kuma yana da rance a Falkirk, Plymouth Argyle, Dundee، St Johnstone da Raith Rovers.
== Ayyukan kulob din ==
=== Rangers ===
Rudden ya fara aikinsa tare da [[Rangers F.C.|Rangers]] <ref>{{Cite web |last=Jack |first=Christopher |date=13 June 2018 |title=Rangers kid Zak Rudden putting in the hours to catch Steven Gerrard's eye at Ibrox |url=https://www.heraldscotland.com/sport/16284660.rangers-kid-zak-rudden-putting-in-the-hours-to-catch-steven-gerrards-eye-at-ibrox/ |access-date=17 September 2018}}</ref> kuma ya shiga tawagar farko don kafin kakar wasa ta 2018-19 a karon farko. <ref>{{Cite web |date=26 June 2018 |title=Zak's best Week |url=https://rangers.co.uk/news/headlines/zaks-best-week/ |access-date=17 September 2018 |publisher=Rangers F.C. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026121406/https://rangers.co.uk/news/headlines/zaks-best-week/ |archive-date=26 October 2019 |url-status=dead}}</ref>
=== Rashin rance ===
Acikin watan Agustan shekara ta 2018, Rudden ya koma kan aro zuwa Falkirk . <ref>{{Cite web |date=31 August 2018 |title=Morton 'saddened' by Ray McKinnon's departure for Falkirk |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45376379 |access-date=17 September 2018 |publisher=BBC Sport}}</ref> A ranar 15 ga watan Satumban shekara ta 2018, Rudden ya zira kwallaye a karon farko a Falkirk.
A ranar 23 ga watan Agustan shekara ta 2019 Rudden ya koma aro zuwa ƙungiyar EFL League Two ta Plymouth Argyle . <ref>{{Cite web |date=23 August 2019 |title=Zak Attack |url=https://www.pafc.co.uk/news/2019/august/zak-attack/ |access-date=23 August 2019 |publisher=PAFC.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 August 2019 |title=Zak Rudden: Plymouth Argyle sign Rangers striker on loan |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49449315 |access-date=28 August 2019 |publisher=BBC Sport}}</ref> Ya fara bugawa kulob ɗin wasa washegari, a matsayin mai maye gurbin rabin farko a nasarar 3-0 a kan Walsall, kuma ya zira kwallaye na farko ga kulob ɗin a wasan EFL Trophy da Swindon Town a ranar 8 ga Oktoba 2019. Kuɗin ya ƙare a watan Janairun 2020.<ref>{{Cite web |title=Zak Going Back |url=https://www.pafc.co.uk/news/2020/january/rudden-returns-to-rangers/ |website=www.pafc.co.uk}}</ref>
=== Rarraba Thistle ===
A ranar 15 ga watan Janairun shekara ta 2020 Rudden ya sanya hannu ga Partick Thistle kan yarjejeniyar shekaru biyu da rabi.<ref>{{Cite web |date=15 January 2020 |title=Signing News: Zak Rudden Joins the Club |url=https://ptfc.co.uk/ptfc-news/signing-news-zak-rudden-joins-the-club/ |publisher=Partick Thistle F.C.}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 January 2020 |title=Zak Rudden: Rangers striker signs for Partick Thistle |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51123284 |access-date=15 January 2020 |website=BBC Sport}}</ref>
Bayan matsaloli masu yawa da kuma rufe kwallon kafa saboda COVID-19, Rudden ya zira kwallaye na farko na Thistle a ranar 23 ga Maris din shekara ta 2021 a cikin nasara 3-0 a gida a kan Cowdenbeath a gasar cin kofin Scotland. <ref>{{Cite web |title=Partick Thistle v Cowdenbeath – 23rd March 2021 |url=https://ptfc.co.uk/ptfc-fixture/partick-thistle-v-cowdenbeath-23rd-march-2021/ |website=Partick Thistle FC}}</ref>
=== Dundee ===
Acikin watan Janairun shekara ta 2022 ya sanya hannu kan yarjejeniyar kwangila tare da Dundee kan yarjejeniyar shekaru uku, wanda ya fara a lokacin rani na 2022.<ref>{{Cite web |last=Lorimer |first=Scott |date=21 January 2022 |title=Zak Rudden: Dundee confirm pre-contract agreement with Partick Thistle top scorer |url=https://www.thecourier.co.uk/fp/sport/football/dundee-fc/2933124/dundee-sign-zak-rudden/}}</ref> A ranar 31 ga watan Janairun 2022, Rudden ya koma Dundee a kan aro har zuwa karshen kakar.<ref>{{Cite web |date=31 January 2022 |title=Zak joins on loan |url=https://dundeefc.co.uk/news/zak-joins-on-loan/ |access-date=31 January 2022 |website=Dundee Football Club – Official Website |language=en-US}}</ref> Ya fara bugawa washegari a matsayin mai maye gurbin a wasan derby na Dundee, kuma ya zira kwallaye na farko ga kulob ɗin kwana huɗu bayan haka a kan Ross County .
Bayan ya shiga Dundee har abada a kakar wasa mai zuwa, Rudden ya zira kwallaye na farko na kakar a wasan da ya ci Arbroath.
A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2023, Rudden ya koma St Johnstone a kan aro har zuwa ƙarshen kakar.<ref>{{Cite web |date=31 January 2023 |title=Zak joins St. Johnstone |url=https://dundeefc.co.uk/news/zak-joins-st-johnstone/ |access-date=31 January 2023 |website=Dundee Football Club - Official Website |language=en-US}}</ref> A ranar 25 ga watan Fabrairu Rudden ya zira kwallaye na farko ga Saintees a wasan da aka yi da St Mirren.<ref>{{Cite web |title=St Johnstone 1-1 St Mirren: Alex Gogic scores late on as Buddies salvage a point against 10-man Saints |url=https://www.skysports.com/football/st-johnstone-vs-st-mirren/report/465180 |access-date=25 February 2023 |website=Sky Sports |language=en}}</ref>
Bayan dawowarsa daga aro a St Johnstone, Rudden ya zira kwallaye a wasan farko na Dundee na kakar shekara ta 2023 zuwa cikin shekara ta 24, yana zuwa a gasar cin Kofin League da Bonnyrigg Rose. A ranar 23 ga watan Satumba, Rudden ya sauka daga benci don Dundee na mutum 10 kuma ya zira kwallaye a kan Kilmarnock.
A ranar 26 ga watan Janairun shekara ta 2024, Rudden ya shiga kungiyar Raith Rovers ta Scottish Championship a kan aro har zuwa karshen kakar.<ref>{{Cite web |date=26 January 2024 |title=Zak Rudden signs {{!}} Raith Rovers FC |url=https://www.raithrovers.net/67002/zak-rudden-signs.htm |access-date=26 January 2024 |website=www.raithrovers.net}}</ref> Ya fara bugawa washegari a wasan league a gida da Inverness Caledonian Thistle . Rudden ya zira kwallaye na farko ga Fifers a wasan league mai zuwa, a cikin nasarar da aka sayar da ita a kan abokan hamayyar iyayensa Dundee United .
A ranar 12 ga watan Yulin shekara ta 2024, Dundee ya sanar da cewa Rudden ya bar kulob din bayan bangarorin biyu sun amince da juna don dakatar da kwangilarsa.<ref>{{Cite web |date=12 July 2024 |title=Rudden departs |url=https://dundeefc.co.uk/news/rudden-departs/ |access-date=12 July 2024 |website=Dundee Football Club - Official Website |language=en-US}}</ref>
=== Gidan Sarauniya ===
Kashegari bayan barin Dundee, Rudden ya sanya hannu a kulob din Scottish Championship Queen's Park kan yarjejeniyar shekaru biyu.<ref>{{Cite web |date=13 July 2024 |title=Zak Rudden Signs for Queen's Park |url=https://queensparkfc.co.uk/zac-rudden-signs-for-queens-park/ |access-date=13 July 2024 |website=Queen's Park Football Club: Home |language=en-US}}</ref> Rudden ya fara bugawa Spiders wasa a wannan rana, kuma ya zira kwallaye na farko ga kulob din a cikin nasara 0-5 a kan Peterhead a matakin rukuni na Scottish League Cup.<ref>{{Cite web |title=Peterhead vs. Queen's Park - 13 July 2024 - Soccerway |url=https://uk.soccerway.com/matches/2024/07/13/scotland/league-cup/peterhead-fc/queens-park-fc/4360400/ |access-date=2024-07-13 |website=uk.soccerway.com}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Rudden ya wakilci Scotland a matakan matasa na kasa da kasa, har zuwa ciki har da 'yan kasa da shekara 21.
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 28 December 2024}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Rangers U20
|2016–17
| rowspan="3" |Kungiyar Ci Gaban SPFL
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2{{Efn|Appearance(s) in the [[Scottish Challenge Cup]].}}
|0
|2
|0
|-
|2017–18
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1[a]
|0
|1
|0
|-
|2018–19<ref name="18-19" />
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1[a]
|1
|1
|1
|-
! colspan="2" |Jimillar
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!4
!1
!4
!1
|-
| rowspan="3" |[[Rangers F.C.|Rangers]]
|2018–19
| rowspan="2" |Firayim Minista na Scotland
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2019–20
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
|-
|Falkirk (rashin aro)
|2018–19<ref name="18-19" />
|Gasar Zakarun Scotland
|31
|12
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|31
|12
|-
|Plymouth Argyle (an ba da rancen)
|2019–20<ref name="19-20" />
|EFL League Biyu
|14
|2
|1
|0
|1
|0
|2{{Efn|Appearance(s) in the [[Football League Trophy]].}}
|1
|18
|3
|-
| rowspan="4" |Rarraba Thistle
|2019–20<ref name="19-20" />
|Gasar Zakarun Scotland
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|4
|0
|-
|2020–21
|Ƙungiyar Scotland ta Ɗaya
|13
|6
|2
|1
|2
|0
|0
|0
|17
|7
|-
|2021–22
|Gasar Zakarun Scotland
|19
|7
|2
|0
|4
|2
|1[a]
|0
|26
|9
|-
! colspan="2" |Jimillar
!36
!13
!4
!1
!6
!2
!1
!0
!47
!16
|-
|Dundee (rashin bashi)
|2021–22<ref name="21-22" />
|Firayim Minista na Scotland
|13
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|0
|0
|13
|1
|-
| rowspan="3" |Dundee
|2022–23
|Gasar Zakarun Scotland
|19
|5
|2
|1
|3
|0
|3[a]
|2
|27
|8
|-
|2023–24
|Firayim Minista na Scotland
|14
|2
|0
|0
|2
|1
|0
|0
|16
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!33
!7
!2
!1
!5
!1
!3
!2
!43
!11
|-
|St Johnstone (an ba da rancen)
|2022–23<ref name="22-23" />
|Firayim Minista na Scotland
|12
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|12
|1
|-
|Raith Rovers (rashin aro)
|2023–24<ref name="23-24" />
|Gasar Zakarun Scotland
|14
|3
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3{{Efn|One appearance in the [[2023–24 Scottish Challenge Cup|Scottish Challenge Cup]], two appearances in the [[2023–24 Scottish Premiership#Premiership play-offs|Premiership play-offs]]}}
|0
|17
|3
|-
|Gidan Sarauniya
|2024–25
|Gasar Zakarun Scotland
|18
|5
|1
|0
|5
|1
|2[a]
|1
|26
|7
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!171
!44
!8
!2
!17
!4
!15
!5
!211
!55
|}
{{Notelist}}
== Daraja ==
=== Kungiyar ===
; Rarraba Thistle
* Scottish League One: 2020-21
; Dundee
* Gasar Scottish: 2022-23
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
144wjl2oejkw0qy4qmh7f9aa5fn1x4g
Warren Winiarski
0
90673
968906
964544
2026-10-18T00:31:41Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968906
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Warren Winiarski''' (Oktoba 22, 1928 - Yuni 7, 2024) ɗan Amurka ne mai yin giya na Napa Valley kuma wanda ya kafa kuma mai mallakar Stag's Leap Wine Cellars.
<ref>https://www.nytimes.com/2024/06/13/dining/drinks/warren-winiarski-dead.html</ref>
Winiarski ya mallaki kuma yana sarrafa Arcadia Vineyards a cikin Coombsville AVA na Kwarin Napa, wanda ke samar da Chardonnay, Cabernet Sauvignon da Merlot. A cikin 1976, Winiarski ya ci nasara a hukuncin Paris don ɗanɗano makaho don 1973 Stag's Leap Wine Cellars Cabernet Sauvignon.<ref>https://www.npr.org/sections/thesalt/2016/05/24/479163882/the-judgment-of-paris-the-blind-taste-test-that-decanted-the-wine-world</ref> Ya kula da Gidauniyar Iyali ta Winiarski, wacce ke tallafawa abubuwan ilimi da ayyukan jin kai, baya ga darussan koyarwa a shirin Classics na Summer Classics na Kwalejin St. John a Santa Fe, [[New Mexico]]. A cikin 2017, an shigar da Winiarski a cikin aji na 11 na Hall of Fame ta California ta Gwamna Edmund G. Brown Jr. don ƙoƙarinsa na duniya don nunawa da adana inganci da tarihin giya na California. Cibiyar Smithsonian, ta hanyar Gidan Tarihi na Tarihin Amurka, ta ba Winiarski lambar yabo ta James Smithson Bicentennial a kan Nuwamba 21, 2019.<ref>https://www.washingtonpost.com/lifestyle/food/a-pioneering-california-winemaker-gets-his-due-from-the-smithsonian/2019/11/27/f9115ff6-114c-11ea-bf62-eadd5d11f559_story.html</ref><ref>https://www.sfchronicle.com/wine/article/Napa-vintner-Warren-Winiarski-wins-14847449.php</ref>
==Fage==
An haifi Warren Winiarski ga Stephen da Lottie Winiarski a ranar 22 ga Oktoba, 1928, a wani babban yanki na Yaren mutanen [[Poland]] na Chicago, Illinois.<ref>Profile of Warren Winiarski</ref> Iyayensa sun mallaki sana'a mai daɗi a Chicago kuma mahaifinsa ya yi ruwan inabi na zuma, da ɗanɗano mai 'ya'yan itace, da ruwan inabi dandelion a gida waɗanda dangin suka sha a lokuta na musamman.<ref>http://www.sfgate.com/wine/article/THE-WINIARSKI-WAY-In-1976-Warren-Winiarski-s-2800232.php</ref>
Ya karanci manhajar gargajiya ta yamma a Kwalejin St. John da ke Annapolis, Maryland, inda ya kammala a 1952;<ref>http://www.sfgate.com/wine/article/THE-WINIARSKI-WAY-In-1976-Warren-Winiarski-s-2800232.php</ref> Winiarski sannan ya fara aikin kammala karatunsa a Jami'ar Chicago a ka'idar siyasa tare da Leo Strauss.<ref>https://magazine.uchicago.edu/0602/peer/vitae.shtml</ref> Yayin da yake Kwalejin St. John, Winiarski ya sadu da matarsa, Barbara kuma sun yi aure a 1958.<ref>http://philanthropynewsdigest.org/news/st.-john-s-college-receives-50-million-toward-new-tuition-model {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
A lokacin karatunsa a Jami'ar Chicago, Winiarski ya shafe shekara guda a Italiya (1954-55) yana nazarin masanin siyasa Niccolò Machiavelli.<ref>http://www.sfgate.com/wine/article/THE-WINIARSKI-WAY-In-1976-Warren-Winiarski-s-2800232.php</ref> A wannan shekarar ne ya gamsu cewa yana son ya zama mai shan giya.<ref>https://www.sacbee.com/food-drink/wine/dunne-on-wine/article102135322.html</ref> Ya kuma yi lacca a cikin Basic Program of Liberal Education a Jami'ar Chicago yayin da yake aiki a kan Ph.D. Bayan ya ba da gudummawar babi akan Machiavelli a cikin littafin Rand McNally, Tarihin Falsafa na Siyasa (1963),<ref>https://magazine.uchicago.edu/0602/peer/vitae.shtml</ref> ya rage karatunsa na ilimi zuwa digiri na MA daga Kwamitin John U. Nef akan tunanin zamantakewa.
Winiarski ya mutu a ranar 7 ga Yuni, 2024, yana da shekaru 95.<ref>https://www.sfchronicle.com/food/wine/article/warren-winiarski-stags-leap-obituary-17815192.php</ref>
==Yin giya==
A cikin 1964, Warren da Barbara Winiarski sun ƙaura zuwa Napa Valley, California,<ref>http://www.sfgate.com/wine/article/THE-WINIARSKI-WAY-In-1976-Warren-Winiarski-s-2800232.php</ref> inda Winiarski ya karɓi aiki a matsayin mai koyan inabi yana aiki tare da Lee Stewart a Souverain Cellars, 1966, yayin da Michael Mondavi baya nan a Ma'aikatar Tsaro ta Kasa.<ref>{{Cite web |url=https://www.winemag.com/2019/02/11/does-formal-wine-training-matter/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219165516/https://www.winemag.com/2019/02/11/does-formal-wine-training-matter/ |url-status=dead }}</ref> A cikin 1968, Winiarski ya bar Robert Mondavi Winery don yin ruwan inabi a Colorado a Ivancie Cellars.<ref>http://www.coloradowinepress.com/2014/05/the-first-flying-winemaker.html</ref> Ya zaɓi 'ya'yan inabi na California waɗanda za a aika zuwa Denver, inda aka yi su ruwan inabi. Ko da yake Winiarski har yanzu yana zaune a California, wannan aikin zai fara fara masana'antar giya ta Colorado.<ref>http://www.denverpost.com/food/ci_25883924/arrival-our-wines</ref>
A cikin 1970, Winiarski da masu zuba jari da yawa sun sayi wata gona mai girman eka 44 a cikin kwarin Napa kuma suka sake dasa shi zuwa gonar inabinsa.<ref>http://www.sfgate.com/wine/article/THE-WINIARSKI-WAY-In-1976-Warren-Winiarski-s-2800232.php</ref> Ya cire prune, ceri, da bishiyar goro a kan dukiya kuma ya dasa Cabernet Sauvignon da Merlot. A cikin 1973 Winiarski ya gina gidan inabi kusa da gonar inabin kuma ya kafa Stag's Leap Wine Cellars, kuma a shekara ta gaba, 1974, ya gabatar da layin ajiya, Cask 23.<ref>http://www.sfgate.com/wine/article/THE-WINIARSKI-WAY-In-1976-Warren-Winiarski-s-2800232.php</ref> A cikin 1976, Winiarski ya lashe hukuncin Paris makafi don ɗanɗana makafi na 1973 Stag's Leap Wine Cellars Cabernet Sauvignon. Nasarar ta kawo karɓuwa a duniya ga California, Kwarin Napa, da Stag's Leap Wine Cellars.<ref>https://www.si.edu/object/nmah_1297104</ref>
A cikin 1989, Warren ya jagoranci kwamitin Napa Valley Vintners wanda ya jagoranci kuma ya sami nassi na dokar jihar California, Dokar Majalisar Dattijai ta Jiha No. 771 (Dokar Lakabi na Haɗin Kai), wanda ke buƙatar kowane ruwan inabi bayan 1 ga Janairu, 1990, kuma an lakafta shi da Ba'amurke. Yankin Viticultural (AVA) wanda ke cikin kwarin Napa dole ne ya haɗa da kwarin Napa akan lakabin "a tare da sauran AVA. nadin ruwan inabi."<ref>https://www.guildsomm.com/public_content/features/articles/b/richard-mendelson/posts/appellation-napa-valley?CommentId=705bc467-23f7-4783-87ce-7a6f769842da</ref> Wannan doka ta taimaka wajen gina daidaiton alama ga kowane AVAs da kuma kwarin Napa, yana tabbatar da cewa yankin koyaushe yana da masu nasara biyu kuma ba asara. Dokar ta ƙarfafa matsayin Napa Valley a matsayin yanki mai daraja a duniya.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.wep.2017.10.003</ref>
A cikin 2003, tsofaffin ɗaliban shan inabi talatin da ƙungiyar masu yin ruwan inabi na yanzu sun biya Winiarski ta hanyar shigar da Hannun Lokaci a Stag's Leap Wine Cellars. Kowannensu ya sanya hannayensu cikin jimillar dutsen farar ƙasa don ƙirƙirar plaque. An ɗora waɗannan allunan a matsayin abin tunawa a wurin shan giya don tunatar da waɗanda ke nan gaba damar koyo da ci gaba. Wadanda suka halarci wannan rana sun hada da John Kongsgaard, Bob Sessions, John Williams, Dick Ward, Rolando Herrera, Françoise Peschon, Paul Hobbs da Michael Silacci. Yawancin waɗannan masu yin ruwan inabi sun shafe shekarunsu na girma a Stag's Leap Wine Cellars tare da Winiarski.<ref>Winiarski's legacy: Attention to detail". Napavalletregister.com. February 25, 2003. Retrieved May 19, 2018.</ref>
A cikin 1996, Winiarski da matarsa, Barbara, sun qaddamar da Cibiyar Tarihi ta Smithsonian National Museum of American History's Food & Wine History Project. Aikin yana amfani da tarihin abinci da ruwan inabi a matsayin ruwan tabarau don fahimtar tarihin Amurka ta hanyar gano dogon tarihin ruwan inabi a Amurka.<ref>https://napavalleyregister.com/wine/the-legend-among-us-warren-winiarski-napa-valley-vintner-to/article_524e8659-e2d3-5f91-974c-df6c3a51afa1.html</ref>
Winiarski ya ƙirƙira kuma ya koyar da wani taron karawa juna sani a taron tattaunawa na Red, White da Amurka a Cibiyar Smithsonian akan bikin cikar 20th na Hukuncin Paris. Taron, kamar yadda aka ɗanɗana birnin Paris shekaru 20 da suka gabata, ya kasance wani muhimmin ci gaba a tarihin giya na Amurka domin ya nuna yadda gwamnatin tarayya ta amince da giya a matsayin wani ɓangare na al'adun Amurka.<ref>https://napavalleyregister.com/wine/the-legend-among-us-warren-winiarski-napa-valley-vintner-to/article_524e8659-e2d3-5f91-974c-df6c3a51afa1.html</ref>
Winiarski ya ƙirƙira kuma ya koyar da wani taron karawa juna sani a taron tattaunawa na Red, White da Amurka a Cibiyar Smithsonian akan bikin cikar 20th na Hukuncin Paris. Taron, kamar na Paris da aka ɗanɗana shekaru 20 da suka gabata, ya kasance wani muhimmin ci gaba a tarihin giya na Amurka domin ya nuna yadda gwamnatin tarayya ta amince da giya a matsayin wani ɓangare na al'adun Amurka.<ref>https://napavalleyregister.com/wine/the-legend-among-us-warren-winiarski-napa-valley-vintner-to/article_524e8659-e2d3-5f91-974c-df6c3a51afa1.html</ref>
A cikin 2012, Stag's Leap Wine Cellars' 1973 Cabernet Sauvignon an karɓi shi cikin Gidan Tarihi na Tarihin Amurka na Smithsonian a Washington, D.C. tarin gidan kayan gargajiya na dindindin.<ref>https://www.si.edu/object/nmah_1297104</ref> An haɗa kwalbar a cikin "Ayyukan Tarihin Abinci & Wine na Amurka".
An haɗa kwalbar a cikin littafin, "The Smithsonian's History of America in 101 Objects", na Richard Kurin, Ƙarƙashin Sakataren Tarihi, Art, da Al'adu na Cibiyar Smithsonian. Sauran abubuwan da aka zaɓa don littafin daga kayan tarihi miliyan 137 na gidan kayan gargajiya sun haɗa da kwat ɗin sararin samaniya na Neil Armstrong, Ruhun Charles Lindbergh na St. Louis, da Lewis & Clark's compass.<ref>https://sanfrancisco.cbslocal.com/2014/04/10/wines-that-put-napa-on-the-map-honored-by-smithsonian/</ref>
A ranar 1 ga Agusta, 2007, Stag's Leap Wine Cellars sun cimma yarjejeniya don siyan dala miliyan 185 ta UST Inc. da Marchese Piero Antinori.<ref>https://www.winespectator.com/webfeature/show/id/Iconic-Napa-Winery-Stags-Leap-Sold-for-185-Million_3679</ref><ref>https://www.sfgate.com/bayarea/article/After-the-leap-His-celebrated-winery-sold-3289903.php</ref>
Winarski ya ci gaba da ba da gudummawarsa ga masana'antar ruwan inabi ta Colorado. Don girmama tasirinsa da jagoranci ga al'adun gargajiya na jihar, an gayyace shi don shiga a matsayin alkali a gasar cin kofin ruwan inabi ta Gwamnan Colorado daga 2014 zuwa 2018.<ref>https://www.prweb.com/releases/colorado_wine_board_hosts_governor_s_cup_competition_with_warren_winiarski_among_the_judges/prweb11727166.htm</ref>. A cikin 2018, an karrama shi da lambar yabo ta "Friends of the Colorado Wine Industry" na Colorado Association of Viticulture and Enology.<ref>https://www.businesswire.com/news/home/20180206005832/en/Warren-Winiarski-Named-Friend-Colorado-Wine-Industry</ref>
Winiarski ya mallaki kuma yana sarrafa Arcadia Vineyards, a cikin Coombsville AVA na kwarin Napa wanda ke samar da Chardonnay, Cabernet Sauvignon, da Merlot.<ref>https://www.sfgate.com/bayarea/article/After-the-leap-His-celebrated-winery-sold-3289903.php</ref>
==Tallafawa==
Gidauniyar Iyali ta Winiarski ta ba da gudummawa ga yawancin kiyayewa da ƙoƙarce-ƙoƙarce, gami da na Smithsonian National Museum of History, binciken tarihin giya da abinci, tattara giya da abubuwan abinci, Dinners na Winemaker na Smithsonian,<ref>https://napavalleyregister.com/wine/the-legend-among-us-warren-winiarski-napa-valley-vintner-to/article_524e8659-e2d3-5f91-974c-df6c3a51afa1.html</ref> Amintaccen ƙasa na Napa. Gundumar,<ref>https://napavalleyregister.com/star/lifestyles/land-trust-honors-warren-and-barbara-winiarski-with-acre-by/article_3bd1934e-97b7-5cb8-b83d-6d8f6b83e441.html {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Gundumar Buɗaɗɗen Sarari ta Napa County,<ref>{{Cite web |url=http://wineindustryadvisor.com/2017/05/04/napa-vintners-warren-winiarski-open-space |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-date=2022-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117050433/https://wineindustryadvisor.com/2017/05/04/napa-vintners-warren-winiarski-open-space |url-status=dead }}</ref> Jack L. Davies Napa Valley Kiyaye Asusun Noma,<ref>https://napavalleyregister.com/star/lifestyles/land-trust-honors-warren-and-barbara-winiarski-with-acre-by/article_3bd1934e-97b7-5cb8-b83d-6d8f6b83e441.html {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Idan Aka Bashi. A Chance<ref>http://www.ifgivenachance.org/awards</ref> da The Pathway Home,<ref>https://napavalleyregister.com/news/local/graduate-of-napa-valley-s-pathway-home-featured-in-film/article_2c492202-cc8b-5e9a-bf95-cba18fd3e258.html</ref> a tsakanin sauran kungiyoyi.
A cikin 2018, Gidauniyar Iyali ta Winiarski ta ba da tallafin daidai da dala miliyan 50 ga Kwalejin St. John da ke Annapolis da Santa Fe don taimakawa wajen cike gibin da ke tsakanin abin da ake kashe wa kwalejin don ilimantar da ɗalibi da abin da ɗalibin ke biya a cikin karatun. Tallafin ya ba wa kwalejojin biyu damar rage farashin koyarwa da $17,000.<ref>https://www.santafenewmexican.com/news/local_news/st-john-s-college-plans-major-tuition-decrease/article_ff2c397d-b162-55f1-a0d5-75b25fe34876.html</ref><ref>http://philanthropynewsdigest.org/news/st.-john-s-college-receives-50-million-toward-new-tuition-model {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A cikin Yuni 2018, Winiarski ya ba da gudummawar dala miliyan 3.3 don gina mafi girman tarin marubutan giya a cikin ɗakin karatu a Jami'ar [[California, Davis]].<ref>https://www.ucdavis.edu/news/world-renowned-vintner-gives-33-million-uc-davis-library</ref>
A cikin Oktoba 2020, Gidauniyar Iyali ta Winiarski, ta ba da kyautar $ 150,000 ga Tsarin Viticulture da Enology na Kwalejin Al'ummar Yammacin Colorado a Jami'ar Colorado Mesa a Grand Junction, Colorado. Taimakon ya kafa "Warren Winiarski, Cibiyar Gerald Ivancie na Viticulture da Enology" kuma yana ba da kudade don guraben karo ilimi, shirye-shirye da ayyukan bincike don taimakawa masu shan inabi na Colorado da masu noman inabi tare da ba da dama ga sabon ƙarni a masana'antar giya ta Colorado.<ref>https://www.gjsentinel.com/news/western_colorado/napa-legend-donating-150k-to-form-cmu-wine-institute/article_1ac7e4d0-0e59-11eb-a104-9f12b61b80ca.html</ref>
==Kiyaye ƙasa==
Winiarski yana cikin ainihin masu tallata Napa Ag Preserve da aka wuce a cikin 1968,<ref>{{Cite web |url=http://wineindustryadvisor.com/2017/02/21/napa-valleys-warren-winiarski-stands-open-space |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-date=2023-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929230750/https://wineindustryadvisor.com/2017/02/21/napa-valleys-warren-winiarski-stands-open-space |url-status=dead }}</ref> Measure J a 1990 da haɓaka Measure P a 2008, Auna I a 2006, Auna Z 2017 da Auna C a cikin 2018.<ref>{{Cite web |url=http://wineindustryadvisor.com/2017/02/21/napa-valleys-warren-winiarski-stands-open-space |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-date=2023-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929230750/https://wineindustryadvisor.com/2017/02/21/napa-valleys-warren-winiarski-stands-open-space |url-status=dead }}</ref> An fara a cikin 1990, Winiarski ya ba da gudummawar kusan kadada 200 ga Land Trust of Napa County, gami da gonar inabin Paris Tasting da kuma dukiyarsa na yanzu, Arcadia Vineyards, a Coombsville AVA.<ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/star/lifestyles/land-trust-honors-warren-and-barbara-winiarski-with-acre-by/article_3bd1934e-97b7-5cb8-b83d-6d8f6b83e441.html |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107220154/https://napavalleyregister.com/star/lifestyles/land-trust-honors-warren-and-barbara-winiarski-with-acre-by/article_3bd1934e-97b7-5cb8-b83d-6d8f6b83e441.html |archive-date=2025-01-07 |url-status=dead}}</ref>
==Kyaututtuka==
*2019 James Smithson Bicentennial Medal, wanda Cibiyar Smithsonian Institute ta bayar, Gidan Tarihi na Tarihin Amurka<ref>https://www.sfchronicle.com/wine/article/Napa-vintner-Warren-Winiarski-wins-14847449.php</ref><ref>https://www.washingtonpost.com/lifestyle/food/a-pioneering-california-winemaker-gets-his-due-from-the-smithsonian/2019/11/27/f9115ff6-114c-11ea-bf62-eadd5d11f559_story.html</ref>
*2018 American Legend Star, wanda Mai sha'awar Wine ya ba shi
<ref>{{Cite web |url=https://www.wineindustryadvisor.com/2018/09/18/warren-winiarski-legend-wine-star-award |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625204637/https://wineindustryadvisor.com/2018/09/18/warren-winiarski-legend-wine-star-award |url-status=dead }}</ref>
*Abokan 2018 na lambar yabo ta Masana'antar Wine ta Colorado, Ƙungiyar Viticulture da Enology ta Colorado<ref>https://www.businesswire.com/news/home/20180206005832/en/Warren-Winiarski-Named-Friend-Colorado-Wine-Industry</ref>
*An shigar da 2017 a cikin Hall of Fame na California a matsayin memba na aji na 11 ta Gwamna Edmund G. Brown Jr.<ref>http://www.decanter.com/wine-news/warren-winiarski-california-hall-fame-379806/</ref>
*2017 Acre ta lambar yabo ta Acre, wanda aka karɓa tare da matarsa, Barbara, Land Trust na Napa County<ref>https://www.napalandtrust.org/hikesactivities/acre-by-acre-awards/2017-acre-by-acre-award/</ref>
*2017 Mutum na Shekara, Czas Wina Magazine, Kraków, Poland<ref>{{Cite web |url=https://www.wineindustryadvisor.com/2017/10/31/warren-winiarski-czas-wina-person-year |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-07 |archive-date=2021-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613121420/https://wineindustryadvisor.com/2017/10/31/warren-winiarski-czas-wina-person-year |url-status=dead }}</ref>
*2016 Ƙaddamar Majalissar Amurka 734, mai tunawa da 1976 Hukunci na Paris Tasting's Anniversary, Capitol Hill, Washington D.C.<ref>https://www.congress.gov/bill/114th-congress/house-resolution/734</ref>
*2013 lambar yabo ta [[Thomas Jefferson]], Kwalejin Fasaha ta Pennsylvania<ref>https://www.pafa.org/bacchanal/jefferson-award{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*Mujallar Smithsonian ta 2012 ta haɗa da Stag's Leap Wine Cellars 1973 S.L.V. Cabernet Sauvignon a matsayin daya daga cikin "Abubuwa 101 da suka yi Amurka"<ref>https://www.si.edu/object/nmah_1297104</ref><ref>https://www.smithsonianmag.com/history/101-objects-that-made-america-2254692/</ref>
*2010 Distinguished Alumni Award, Jami'ar Chicago<ref>https://news.uchicago.edu/article/2010/05/14/alumni-award-winners-span-varied-careers-and-achievements-economics-medicine-wine</ref>
*2009 An shigar da shi a cikin Vintner Hall of Fame, Cibiyar Culinary ta Amurka, St. Helena, California<ref>https://www.businesswire.com/news/home/20081201005193/en/Culinary-Institute-America-Announces-2009-Vintners-Hall</ref>
*Kyautar Nasarar Rayuwa ta Wine ta 2008, Bakin Jahar California<ref>"Wine Lifetime Achievement Award". California State Fair. Retrieved April 9, 2019.</ref>
*2006 Ƙaddamar Majalissar Amurka 399, tunawa da 1976 Hukunci na Paris Tasting's Anniversary 30th, Capitol Hill, Washington D.C.
*2004 Warren Winiarski "Vintner of the Year" lambar yabo da aka samu daga COPIA: Cibiyar Wine, Abinci da Fasaha ta Amurka<ref>https://www.sfgate.com/wine/article/Grape-broker-says-glut-could-end-by-2006-2721289.php</ref>
*Kyautar Kyauta ta 1992, Kwalejin St. John<ref>https://www.sjc.edu/alumni/association/honorees/award-merit-recipients</ref>
*1988 Harry Waugh Trophy na Stag's Leap Wine Cellars 1977 CASK 23 Cabernet Sauvignon, Gasar Wine na Duniya da Ruhaniya London, Ingila
*1976 Wuri na Farko, Hukuncin Paris, Stag's Leap Wine Cellars 1973 S.L.V. Cabernet Sauvignon: ɗanɗano makaho na California Cabernets da Faransanci na farko-girma Bordeaux ta ƙwararrun ruwan inabi na Faransa, suna kawo karɓuwa a duniya zuwa California, Kwarin Napa da Stag's Leap Wine Cellars.<ref>https://www.npr.org/sections/thesalt/2016/05/24/479163882/the-judgment-of-paris-the-blind-taste-test-that-decanted-the-wine-world</ref>
==Ƙwararrun boards da ƙungiyoyi==
*2004-yanzu: Idan aka ba da damar Hukumar Gudanarwar Gidauniyar, Napa, California<ref>{{Cite web |url=http://www.ifgivenachance.org/board |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-01-09 |archive-date=2018-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324041826/http://www.ifgivenachance.org/board |url-status=dead }}</ref>
*2001-2015: Mutum-mutumi na Cibiyar Gidauniyar Liberty Ellis Island Darakta kuma Shugaban Kwamitin Kyauta na Heritage<ref>https://grapecollective.com/articles/the-warren-winiarski-interview</ref>
*1994–yanzu: St. John's College, Tutor, Summer Classics shirin<ref>"Summer Classics Seminar Schedule, Santa Fe | St. John's College"</ref>
*1986-yanzu: Knights na Vine, Babban Knight. Memba mai kafa<ref>"Supreme Knights & Ladies". www.kov.org. Retrieved April 9, 2019.</ref>
*1989–2009: Mamba na Kwamitin Daraktoci na Kwalejin St. John, Warren Winiarski, Ajin 1952<ref>https://www.sjc.edu/about/leadership/board-visitors-governors</ref>
==Duba kuma==
*[[Hukuncin Paris (wine)]]
*[[Jerin mutanen giya]]
*[[Wuraren Gine-gine na Stag's Leap Wine]]
==Manazarta==
ofzk3kzhbzcgwkjkyz5cw2p2h5qqyek
Zain Imam
0
90731
968980
831513
2026-10-18T09:12:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968980
wikitext
text/x-wiki
'''Zain Imam''' dan wasan Indiya ne wanda ya fi yawan aiki a gidan talabijin [[Bollywood|na Hindi]] . Ya yi fice wajen nuna Neil Khanna a cikin shirin ''Star Plus'' na ''Naamkaran'' da Yuvraj Luthra a cikin ''Tashan-E-Ishq'' na Zee TV wanda ya ba shi lambar yabo ta Zinariya a matsayin Mafi kyawun Jarumi a Matsayin Karba. An kuma san shi da rawar da ya taka a matsayin Agastya Raichand a cikin ''Fanaa: Ishq Mein Marjawan'' .A cikin 2019, Imam ya halarci shirin gaskiya na gaskiya na Colors TV na ''Khatron Ke Khiladi 9'' .
== Sana'a ==
=== Farkon aiki da nasara (2014-2017) ===
Imam ya fara aikinsa a matsayin abin koyi, yana aiki da hukumomi irin su Aldo Group, sannan kuma ya yi tallace-tallace kadan a talabijin kafin ya fara halarta a gidan talabijin na [[Harshen Hindu|Hindi]]. Aikinsa na farko a matsayin jarumi ya zo ne da shirin talabijin na MTV India ''Kaisi Yeh Yaariaan'' inda ya taka Abhimanyu Thakkar.
Daga 2015 zuwa 2016, ya buga wani hali mai launin toka na Yuvraj Luthra a cikin triangle soyayyar Zee TV ''Tashan-e-Ishq'' a gaban Jasmin Bhasin . Nunin ya tabbatar da buguwa a gare shi, ya lashe lambar yabo ta Zinariya don Mafi kyawun Jarumi a Matsayin Mummuna .
Sannan, an jefa shi a matsayin Abir Dharmadhikari, sabon shugaban maza na ''Yeh Vaada Raha'' na Zee TV lokacin da ya yi babban tsalle, daga Oktoba 2016 zuwa Janairu 2017.
=== Kafuwa da sauran ayyuka (2017-2021) ===
[[Fayil:Zain_Imam_in_2018_(cropped)_2.jpg|thumb| Imam 2018]]
Imam ya samu babbar nasararsa lokacin da aka gabatar da shi a matsayin ACP Neil Khanna a cikin wasan kwaikwayo na soyayya na StarPlus ''Naamkarann tare da'' Aditi Rathore bayan tsalle-tsalle. <ref>{{Cite web |date=April 2018 |title=Zain Imam wants to marry his Naamkarann co-star Aditi Rathore. Here's what he said |url=https://www.timesnownews.com/entertainment/telly-talk/gossip/article/zain-imam-wants-to-marry-his-naamkarann-co-star-aditi-rathore-here-what-he-said/212875 |website=www.timesnownews.com}}</ref> Nunin an nade shi a watan Mayu 2018.
Bayan yin wasan kwaikwayo a cikin &amp;TV 's ''Laal Ishq'' tare da Mahhi Vij. Imam ya shiga shahararren shirin StarPlus na ''Ishqbaaaz'' a matsayin Mohit Malhotra, cikakken dan adawa a watan Satumba 2018.
Da yake shiga cikin abubuwan nunin gaskiya, Imam ya fara fitowa a haqiqanin gaskiya tare da halartar wani shiri mai suna ''Khatron Ke Khiladi 9'' a shekarar 2019 inda ya kare a matsayi na 9.
Matsayinsa na almara na gaba kamar Kabir Mittal, tsohon jami'in soja a cikin wasan kwaikwayo na asiri na StarPlus ''Ek Bhram Sarvagun Sampanna'' ya kasa burge masu sauraro. <ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Zain Imam on his character in Ek Bhram Sarvagun Sampanna, being secure as an actor & web series |url=https://www-pinkvilla-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/exclusive-zain-imam-his-character-ek-bhram-sarvagun-sampanna-being-secure-actor-web-series-447405?amp=&usqp=mq331AQCCAE=&_js_v=0.1 |website=Pinkvilla |access-date=2025-01-07 |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426022913/https://www-pinkvilla-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/exclusive-zain-imam-his-character-ek-bhram-sarvagun-sampanna-being-secure-actor-web-series-447405?amp=&usqp=mq331AQCCAE=&_js_v=0.1 |url-status=dead }}</ref> An sake ganin shi a cikin bidiyon kiɗan ''Tanhai'' na Tulsi Kumar a ƙarƙashin T-Series a cikin 2020.
A cikin 2021, Imam ya ci gaba zuwa dandamali na dijital tare da jerin gidan yanar gizo ''Crashh'' wanda aka nuna Dr. Rishabh Sachdeva tare da tauraro [[Rohan Mehra]], Kunj Anand, Aditi Sharma da [[Anushka Sen|Anushka Sen.]] <ref>{{Cite web |last=Barve |first=Ameya |date=2020-12-24 |title=First look of 'Crashh': Saga of sibling love and pain of being separated |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/web-series/first-look-of-crashh-saga-of-sibling-love-and-pain-of-being-separated-673736 |access-date=2021-01-30 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref>
=== Komawar Talabijin (2022-yanzu) ===
Imam ya dawo gidan talabijin bayan dogon hutu na shekaru 3 tare da rawar da ya taka na Agastya Raichand masoyi mai radadi/mallaka, babban jarumi a cikin shirin Gul Khan ''Fanaa: Ishq Mein Marjawan'' a kan Colors TV gaban Reem Shaikh . <ref>{{Cite web |date=2021-12-15 |title=Zain Imam and Reem Shaikh start shooting for Gul Khan's next |url=https://news.abplive.com/videos/entertainment/television-zain-imam-and-reem-shaikh-start-shooting-for-gul-khan-s-next-hot-news-1499919 |access-date=2021-12-15 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref> wanda ya samu yabo daga masu sauraro. Nunin ya ƙare a ranar 2 ga Satumba 2022. A cikin Maris, ya yi ɗan gajeren bayyanar a ''Bekaboo'' a matsayin Pratham Raichand a gaban Shivangi Joshi . <ref>{{Cite web |date=12 March 2023 |title=Zain Imam and Shivangi Joshi's appearances in Bekaboo leave netizens stunned |url=https://www.pinkvilla.com/tv/news/bekaboo-new-promo-out-zain-imam-and-shivangi-joshis-appearances-leave-netizens-stunned-watch-1212300 |access-date=11 July 2023 |website=Pinkvilla |archive-date=11 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711044147/https://www.pinkvilla.com/tv/news/bekaboo-new-promo-out-zain-imam-and-shivangi-joshis-appearances-leave-netizens-stunned-watch-1212300 |url-status=dead }}</ref> Tun watan Satumba 2024, Imam ya nuna Teerth Mittal a cikin ''Suman Indori'' na TV Launuka .
== A cikin kafafen yada labarai ==
Ya fito a cikin jerin Top 20 na Times of [[Indiya|India]] "Mafi Kyawun Maza" a matsayi na 5 a cikin 2018 kuma a lamba 15 a cikin 2019. <ref>{{Cite web |title=Sidharth Shukla is The Times Most Desirable Man on TV 2019 |url=https://www.aninews.in/news/business/sidharth-shukla-is-the-times-most-desirable-man-on-tv-201920200903095305/?amp=1 |access-date=September 3, 2020 |website=ANI |archive-date=October 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030032928/https://www.aninews.in/news/business/sidharth-shukla-is-the-times-most-desirable-man-on-tv-201920200903095305/?amp=1 |url-status=dead }}</ref>
== Filmography ==
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Year
!Title
!Role
!Notes
!Ref.
|-
|2014–2015
|''Kaisi Yeh Yaariaan''
|Abhimanyu Thakkar
|
|<ref>{{Cite web |title=Did you know Zain Imam, Dishank Arrora and Karan Jotwani were a part of MTV Kaisi Yeh Yaariyan? |url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/did-you-know-zain-imam-dishank-arrora-and-karan-jotwani-were-part-of-mtv-kaisi-yeh |access-date=1 July 2023 |website=Telly Chakkar |language=en}}</ref>
|-
|2015–2016
|''Tashan-e-Ishq''
|Yuvraj "Yuvi" Luthra
|
|<ref>{{Cite web |date=10 August 2020 |title=Tashan-E-Ishq gave me everything that a newbie ever wants: Zain Imam |url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/tashan-e-ishq-gave-me-everything-newbie-ever-wants-zain-imam-200812 |access-date=1 July 2023 |website=Telly Chakkar |language=en}}</ref>
|-
|2016–2017
|''Yeh Vaada Raha''
|Abir Dharmadhikari
|
|<ref>{{Cite web |date=25 November 2016 |title=Zain Imam to romance Sonal Vengurlekar on Yeh Vaada Raha post leap |url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/zain-imam-to-romance-sonal-vengurlekar-on-yeh-vaada-raha-post-leap-841812/ |access-date=1 July 2023 |website=Bollywood Life |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109010048/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/zain-imam-to-romance-sonal-vengurlekar-on-yeh-vaada-raha-post-leap-841812/ |archive-date=9 November 2023 |url-status=dead}}</ref>
|-
|2017–2018
|''Naamkarann''
|ACP Neil Khanna
|
|<ref>{{Cite web |date=6 March 2018 |title=Naamkarann Couple Aditi Rathore And Zain Imam: We Share A Special Chocolate Bond |url=https://www.mid-day.com/articles/naamkarann-couple-aditi-rathore-and-zain-imam-we-share-a-special-chocolate-bond/19153172 |website=Mid Day |access-date=7 January 2025 |archive-date=16 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116212118/https://www.mid-day.com/articles/naamkarann-couple-aditi-rathore-and-zain-imam-we-share-a-special-chocolate-bond/19153172 |url-status=dead }}</ref>
|-
| rowspan="2" |2018
|''Ishqbaaaz''
|Mohit Malhotra
|
|<ref>{{Cite web |title=Mandana Karimi to Zain Imam: Entry of these actors to bring major twists in TV shows |url=https://www.indiatoday.in/television/photo/mandana-karimi-to-zain-imam-entry-of-these-actors-to-bring-major-twists-in-tv-shows-1326391-2018-08-29/4 |access-date=1 July 2023 |website=India Today |language=en}}</ref>
|-
|''Laal Ishq''
|Arjun
|Episode: "Raatrani"
|<ref>{{Cite web |date=15 June 2018 |title=Zain Imam to do a Cameo in Colors titled Beqaboo |url=https://www.indiatoday.in/television/top-stories/story/naamkarann-actor-zain-imam-will-be-seen-in-this-show-next-1262358-2018-06-17 |access-date=1 July 2023 |website=India Today |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2019
|''Khatron Ke Khiladi 9''
|Contestant
|10th place
|
|-
|''Ek Bhram Sarvagun Sampanna''
|Kabir Mittal
|
|<ref>{{Cite web |last=Bureau |first=ABP News |date=2019-06-18 |title=CONFIRMED! Zain Imam's 'Ek Bhram...Sarvagun Sampanna' heroine Tanvi Dogra LEAVES the show! |url=https://news.abplive.com/videos/confirmed-zain-imams-ek-bhramsarvagun-sampanna-heroine-tanvi-dogra-leaves-the-show-1015433 |access-date=2021-02-19 |website=ABP Live |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Fanaa: Ishq Mein Marjawan''
|Agastya Raichand / Arjun "Vicky" Sharma
|
|
|-
|2023
|''Bekaboo''
|Pratham Raichand
|Special appearance
|<ref>{{Cite web |date=22 February 2023 |title=Zain Imam to do a Cameo in Colors titled Beqaboo |url=https://www.pinkvilla.com/tv/news/shivangi-joshi-zain-imam-to-do-a-cameo-in-shalin-bhanot-and-eisha-singhs-new-show-beqaboo-report-1210243 |access-date=22 February 2023 |website=Pinkvilla |language=en |archive-date=19 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319152403/https://www.pinkvilla.com/tv/news/shivangi-joshi-zain-imam-to-do-a-cameo-in-shalin-bhanot-and-eisha-singhs-new-show-beqaboo-report-1210243 |url-status=dead }}</ref>
|-
|2024–present
|''Suman Indori''
|Teerth Mittal
|
|
|}
=== Jerin Yanar Gizo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
! Take
! Matsayi
! Bayanan kula
! Ref.
|-
| rowspan="2" | 2020
| ''Kada Ka Sumbaci Abokin Ƙawancen Ka - Na Musamman Lockdown''
| Zayed
|
|
|-
| ''Guba''
| Harshvardhan Oberoi
| Kashi na 2
|
|-
| 2021
| ''Crash''
| Dr. Rishabh Sachdeva
|
| <ref>{{Cite web |title=Crashh cast details revealed; |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/the-first-look-of-crashh-190063 |access-date=2021-02-03 |website=[[The Tribune]]}}</ref>
|-
| 2022
| ''Fanaa: Ishq Mein Marjawan: Aakhri Imtihaan''
| Agastya Raichand / Arjun "Vicky" Sharma
|
|
|}
=== Bidiyon kiɗa ===
{| class="wikitable"
|+
!Year
!Title
!Singer(s)
!Ref.
|-
|2019
|''Yaara 2''
| rowspan="2" |Mamta Sharma
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |date=2020-06-05 |title=I hope a vaccine is found soon, and everyone's life goes back to normal |url=https://www.hindustantimes.com/music/i-hope-a-vaccine-is-found-soon-and-everyone-s-life-goes-back-to-normal-mamta-sharma/story-lQB3YG55sVY2PNjFOhH2HI.html |access-date=2021-12-15 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2020
|''Yaariyan''
|-
|''Tanhaai''
|Tulsi Kumar
|
|-
| rowspan="3" |2021
|''Mujhko Mana Lena''
|[[Alka Yagnik]], Ashok Ojha
|<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Zain Imam: "Alka Yagnik ji is a LEGEND and when I came to know that..." {{!}} Mujhko Mana Lena - Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/videos/celeb-interviews/zain-imam-alka-yagnik-ji-is-a-legend-and-when-i-came-to-know-that-mujhko-mana-lena/ |access-date=2021-12-15 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}</ref>
|-
|''Ishqiya''
|Shubham Singh Rajput
|
|-
|''Promise''
|Ayaana Khan
|<ref>{{Cite web |date=2021-11-01 |title=Zain Imam and Ayaana Khan on launch party of their song 'Promise' {{!}} SBS |url=https://news.abplive.com/videos/entertainment/television-zain-imam-and-ayaana-khan-on-launch-party-of-their-song-promise-sbs-1490973 |access-date=2021-12-15 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="5" |2022
|''Puri Bottle Ve''
|Ayaana Khan
|<ref>{{Cite web |date=2022-02-09 |title=Zain Imam features in new music video 'Puri Bottle Ve' {{!}} SBS Originals |url=https://news.abplive.com/videos/entertainment/zain-imam-features-in-new-music-video-puri-bottle-ve-sbs-originals-1511892 |access-date=2022-08-17 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref>
|-
|''Mulaqaat''
|Sumit Bhalla
|<ref>{{Cite web |date=18 February 2023 |title=Zain Imam goes shirtless in towel at Dubai, see viral footage |url=https://www.iwmbuzz.com/television/celebrities/zain-imam-goes-shirtless-in-towel-at-dubai-see-viral-footage/2023/02/18}}</ref>
|-
|''Mukuraa Lena Tum''
|Palak Muchhal
|
|-
|''Humko Tumse Pyaar Hua''
|Soham Naik
|<ref>{{Cite web |last=Service |first=Tribune News |title=Zain Imam and Reem Sameer Shaikh feature in 'Humko Tumse Pyaar Hua' |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/melodious-note-426791 |access-date=2022-09-02 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}</ref>
|-
|''Bahut Bewafa Hai Wo''
|Javed Ali
|<ref>{{Cite web |date=16 November 2022 |title=First Look: Zain Imam and Reem Shaikh to romance in new music video Bhaut Bewafa Hai Wo |url=https://www.iwmbuzz.com/television/snippets/first-look-zain-imam-and-reem-shaikh-to-romance-in-new-music-video-bhaut-bewafa-hai-wo/2022/11/16}}</ref>
|-
|2023
|''Jo Haal Dil Ka''
|Dev Negi, Priya Saraiya
|
|}
== Kyaututtuka da zaɓe ==
{| class="wikitable sortable"
!Year
!Award
!Category
!Work
!Result
!Ref.
|-
|2016
| rowspan="2" |Gold Awards
|Best Actor In Negative Role (Critics)
|''Tashan-e-Ishq''
|{{Won}}
|<ref>{{Cite web |date=9 June 2016 |title=Gold Awards 2016: List of Winners |url=http://indiatoday.intoday.in/story/gold-awards-2016-arjun-bijlani-devoleena-bhattacharjee-mouni-roy-full-list-of-winners-lifetv/1/688802.html |access-date=17 December 2016 |website=India Today}}</ref>
|-
|2019
|Most Stylish Actor
|{{N/a}}
|{{Won}}
|<ref>{{Cite web |last=A |first=Nagarathna |date=12 October 2019 |title=Gold Awards 2019 Winners: Helly Shah, Zain Imam, Shivangi Joshi, Mohsin Khan & Others Win Big |url=https://www.filmibeat.com/television/news/2019/gold-awards-2019-winners-list-helly-shah-zain-imam-hina-shivangi-joshi-mohsin-khan-others-win-big/articlecontent-pf301634-290724.html |website=www.filmibeat.com}}</ref>
|-
|2017
| rowspan="2" |Indian Television Academy Awards
| rowspan="2" |Best Actor (Popular)
| rowspan="3" |''Naamkarann''
|{{Nom}}
|{{Ana bukatan hujja|date=August 2022}}
|-
|2018
|{{Nom}}
|{{Ana bukatan hujja|date=August 2022}}
|-
|2019
|Indian Telly Awards
|Best On-screen Couple <small>(with Aditi Rathore)</small>
|{{Nom}}
|{{Ana bukatan hujja|date=August 2022}}
|-
|2020
|Gold Glam and Style Awards
|Hotstepper (Male) TV
|{{N/a}}
|{{Won}}
|
|-
|2022
|22nd Indian Television Academy
|Best Actor (Popular)
| rowspan="3" |''Fanaa: Ishq Mein Marjawan''
|{{Nom}}
|{{Ana bukatan hujja|date=February 2023}}
|-
| rowspan="4" |2023
| rowspan="4" |Gold Awards
|Best Actor in a Lead Role
|rowspan="4" {{Nom}}
| rowspan="4" |<ref>{{Cite web |title=14th Boroplus Gold Awards, 2022: Check Out The List Of Nominees |url=https://www.goldawards.in/ |access-date=23 July 2022 |website=Gold Awards |archive-date=13 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713002551/https://www.goldawards.in/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|Best Jodi <small>(with Reem Shaikh)</small>
|-
|Most Fit Actor
|{{N/a}}
|-
|Style Icon
|{{N/a}}
|}
== Duba kuma ==
* Jerin 'yan wasan talabijin na Indiya
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin hadi na waje ==
{{Commonscat}}
* {{IMDb name|8370302}}
* Zain Imam on Instagram
{{Authority control}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Dan wasan talabijin din india]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
== Career ==
=== Ayyuka na farko da kuma nasara (2014-2017) ===
Imam ya fara aikinsa a matsayin abin koyi, yana aiki ga hukumomi kamar Aldo Group, kuma yayi 'yan tallace-tallace na talabijin kafin ya fara fitowa a Talabijin na Hindi. Ayyukansa na farko a matsayin ɗan wasan kwaikwayo ya zo ne tare da jerin shirye-shiryen talabijin na MTV Indiya ''Kaisi Yeh Yaariaan'' inda ya buga Abhimanyu Thakkar.
Daga shekarar 2015 zuwa shekarata 2016, ya taka rawar launin toka na Yuvraj Luthra a cikin Zee TV's love triangle ''Tashan-e-Ishq'' a gaban Jasmin Bhasin . Nunin ya zama sananne a gare shi,ya lashe lambar yabo ta zinare don Mafi kyawun Actor a Matsayin Negative .
Sa'an nan kuma, an jefa shi a matsayin Abir Dharmadhikari, sabon jagoran namiji na Zee TV's ''Yeh Vaada Raha'' lokacin da ya ɗauki babban tsalle,daga watan Oktoba shekarata 2016 zuwa watan Janairu shekarata 2017.
[[File:Zain_Imam_in_2018_(cropped)_2.jpg|thumb|Imam a cikin shekarar ]]
Imam ya sami babban nasararsa lokacin da aka gabatar dashi a matsayin ACP Neil Khanna a cikin wasan kwaikwayo na soyayya na StarPlus ''Naamkarann tare da'' Aditi Rathore bayan tsalle-tsalle na ƙarni.<ref>{{Cite web |date=April 2018 |title=Zain Imam wants to marry his Naamkarann co-star Aditi Rathore. Here's what he said |url=https://www.timesnownews.com/entertainment/telly-talk/gossip/article/zain-imam-wants-to-marry-his-naamkarann-co-star-aditi-rathore-here-what-he-said/212875 |website=www.timesnownews.com}}</ref>
paptlcck15e1i20gvbxrnegdszctl9d
Ƙungiyar Kare Muhalli ta Tanzaniya
0
92101
969004
738483
2026-10-18T11:37:03Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969004
wikitext
text/x-wiki
{{Mukala mai kyau}}{{Databox}}
'''Ƙungiyar Kare Muhalli ta Kasar''' [[Tanzaniya]], wadda aka fi sani da TECOSO, ƙungiya ce mai zaman kanta ta Tanzaniya da aka kafa a shekara ta 1998, kuma ta yi rajista a ranar 11 ga watan Fabrairu, 1999, a ƙarƙashin Dokar Al'umma CAP.337 R.E.2002 daga Dokokin Al'umma (Aikace-aikacen Rijista) na 1954.<ref>{{Cite web |title=TECOSO Tanzania welcome page |url=https://tecosotanzania.weebly.com/ |access-date=16 April 2021 |website=Weebly}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ƙungiyar na mayar da hankali ga [[Kare Muhalli|Kare muhalli]] da kiyaye wurare, inganta tsarin haɗin gwiwa wanda ya haɗa da ci gaban al'umma, ilimin muhalli, kiyaye yanayi da yawon shakatawa. Har ila yau, ƙungiyar ta kasance wani ɓangare ce ta haɗin-gwiwar samar da kayan aiki na tallafi da gudanar da ayyukan bincike na filaye, Ci gaban jagoranci, ilimin sana'a wanda ke mai da hankali kan daidaito tsakanin jinsi.<ref>{{Cite web |date=16 April 2021 |title=About Tanzania environmental conservation society |url=https://tecosotanzania.weebly.com/about.html |website=Weebly |access-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806123039/https://tecosotanzania.weebly.com/about.html |archive-date=6 August 2021 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 December 2020 |title=Tanzania Members of Global Waste Cleaning Network |url=https://gwcnweb.org/global/africa/tanzania/ |website=GWCN Web}}</ref>
== Hanyar kiyayewa da haɗin gwiwa da wasu kungiyoyin ==
TECOSO Tanzaniya na kula da cibiyar sadarwa tsakanin nahiyoyi don musayar bayanai da haɓaka ƙarfin ƙoƙarin kiyaye muhalli. Tana aiki tare da abokan tarayya daban-daban, gami da cibiyoyin gwamnati ko ƙungiyoyi, masu bincike, cibiyoyin ilmantarwa na gida da na duniya, jami'o'i da sauran wasu ƙungiyoyi masu zaman kansu.<ref>{{Cite web |title=About TECOSO visiting scholars projects |url=https://www.cfc.umt.edu/grad/icd/files/eaokal_thesis.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201225100113/https://www.cfc.umt.edu//grad/icd/files/eaokal_thesis.pdf |archive-date=25 December 2020 |access-date=16 April 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=TECOSO collaboration in research with institutions and other NGOs |url=https://academicarchive.snhu.edu/bitstream/handle/10474/544/sced2007mwanga.pdf?sequence=1&isAllowed=y |website=Southern New Hampshire University}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Women and NGOs in developing countries |url=https://mackcenter.berkeley.edu/sites/default/files/publications/women_and_non-governmental_organizations_in_developing_countries.pdf |website=Mackcenter Berkeley}}</ref>Yawancin ayyukan ƙungiyar ana gudanar da su ne a [[Yankin Arusha]], Yankin Manyara, [[Dar es Salaam]], da [[Yankin Kilimanjaro]].<ref>{{Cite web |title=TECOSO collaboration with researchers on field projects |url=https://www.cfc.umt.edu/grad/icd/files/eaokal_thesis.pdf |website=University of Montana}}</ref><ref>{{Cite web |title=TECOSO partnership with researchers in restoration of Natural Environment |url=http://www.suaire.sua.ac.tz/bitstream/handle/123456789/193/CELLINEA%20LUCAS%20MONGO%20-%202007.pdf?sequence=1&isAllowed=y |website=Sokoine University of Agriculture |access-date=2025-01-28 |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523135537/http://www.suaire.sua.ac.tz/bitstream/handle/123456789/193/CELLINEA%20LUCAS%20MONGO%20-%202007.pdf?sequence=1&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Partnership of Researchers with TECOSO on Climate crisis |url=http://www.secheresse.info/spip.php?article42264 |website=Secheresse |access-date=2025-01-28 |archive-date=2023-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516231736/http://www.secheresse.info/spip.php?article42264 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tanzania Current List of Non-Governmental Organizations that their information reviewed |url=https://www.jamii.go.tz/uploads/publications/sw1646227415-UHAKIKI%20ORODHA%20YA%20MIKOA%20YOTE%20TANZANIA%20BARA%20FINALLY%201,2,3.pdf |website=Ministry of Community Development, Gender, Women and Special Groups}}</ref>
== Kasancewa memba ==
A shekarar 2021, TECOSO tare da wasu ƙungiyoyin ƙasashe da kwalejojin ƙasashen waje, jami'o'i, shirye-shiryen duniya, ma'aikatun gwamnati a duk duniya, sun zama memba na [https://gwcnweb.org/ GWCN] watau, Cibiyar Tsabtace Sharar Duniya-(Global Waste Cleaning Network). <ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=Current Members - Global Waste Cleaning Network |url=https://gwcnweb.org/members/current-members/}}</ref>
A shekara ta 2022, TECOSO ta zama memba ta [https://www.globalclimatepledge.com/ GCP] (Global Climate Pledge), wadda ke bayar da shawara kan horar da manoma don kiyayewa da sarrafa ƙasa don kare ruwa da inganta amfanin ƙasa yayin inganta ayyukan aikin gona masu ɗorewa. <ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=Tanzania current Members - Global Climate Pledge |url=https://www.globalclimatepledge.com/global/tanzania/}}</ref>
== Duba kuma ==
*[[Lake Chala]]
*[[Dutsen Kilimanjaro]]
==Manazarta==
{{Reflist|2}}
==Hanyoyin hadi na waje==
{{Sister project links|display TECOSO Tanzania|wikt=no|n=no|q=no|s=no|b=no|voy=no|v=no|d=Q106366874|species=no}}
* [https://tecosotanzania.weebly.com/ TECOSO Website] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Category:Tanzaniya]]
[[Category: Ƙungiyoyin a Tanzaniya]]
[[Category: Kungiyoyi]]
hseh6ezberm7hwi1ofhp2b24kb6x98w
Transmashholding
0
94946
968735
731974
2026-10-17T18:16:24Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968735
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Gyara mukala}}
[[Fayil:TMH, обновлённый логотип.jpg|thumb]]
"'''Transmashholding'''" Babban mai gina da [[Sufuri|sarrafa]] kayan sufuri na ƙasa da motoci na birnin<ref>{{cite web|url=https://www.e-disclosure.ru|title=АО "Трансмашхолдинг" Годовая консолидированная финансовая отчетность по МСФО или иным международно признанным стандартам, 2021 год|website=Интерфакс-ЦРКИ|date=2022-03-14|access-date=2022-09-16}}</ref><ref>{{Cite web|language=ru|url=https://metallurgprom.org/news/russia/8591-transmashholding-perevel-registraciju-materinskoj-kompanii-iz-niderlandov-na-kipr.html|title=Трансмашхолдинг перевел регистрацию материнской компании из Нидерландов на Кипр » Металлургпром|website=Металлургпром|access-date=2022-09-16|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001081737/https://metallurgprom.org/news/russia/8591-transmashholding-perevel-registraciju-materinskoj-kompanii-iz-niderlandov-na-kipr.html}}</ref>.
Hedkwatar kamfanin tana a [[Moscow]].
== Kwanan wata ==
An kafa "Transmashholding" a shekarar 2002 a matsayin kamfanin saka jari da masana'antu wanda ke da manufar sake farawa ayyukan masana'antun Soviet na da, waɗanda suka ƙware a kan kayan sufuri na ƙasa.
Kamfanonin farko da suka shiga TMH sun haɗa da masana'antu a Bryansk, Novocherkassk, Demikhovo, [[Tver]], da [[Penza]]<ref name="spb">{{Cite web|url=https://tmholding.ru/media/events/5164.html|title=Трансмашхолдинг открыл представительство в Санкт-Петербурге|access-date=2023-04-04|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404104353/https://tmholding.ru/media/events/5164.html}}</ref>.
A [[2024]], tsarin Transmashholding ya ƙunshi fiye da wuraren sarrafa guda 10, babbar hanyar gyara da sabuntawa na kayan sufuri na ƙasa, da kuma hanyar cibiyoyin fasaha<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/21757239|title=В Индии запустили российско-индийскую площадку по производству электропоездов|language=ru|website=TACC|access-date=2025-02-08}}</ref>.
Yawan ma'aikata a ƙungiyar masana'antu ya kai mutum 130,000.
== Ayyuka ==
"Transmashholding" yana aiki akan ƙirƙira, sarrafa, da gyaran nau'ikan kayan sufuri daban-daban, da kuma ƙirƙira da amfani da tsarin sarrafa motsa jama'a na zamani.
Kamfanonin cikin ƙungiyar suna sarrafa motocin sufurin jama'a, motocin ƙasa, injunan diesel da na wutar lantarki, jirgin ƙasa na wutar lantarki da na diesel, injunan diesel, da sauran kayan<ref>{{Cite web|url=https://opzt.ru/news/generalnomu-direktoru-ao-transmashholding-lipe-k-v-50-let/|title=Генеральному директору АО «Трансмашхолдинг» Липе К.В. 50 лет! — "Объединение производителей железнодорожной техники"|website=Объединение производителей железнодорожной техники|access-date=2023-10-17|archive-date=2023-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029203021/https://opzt.ru/news/generalnomu-direktoru-ao-transmashholding-lipe-k-v-50-let/}}</ref>.
Duk samfuran TMH na ƙirƙirar kamfanin ne.
A shekaru masu yawa, TMH ta ƙirƙiri da sarrafa samfuran motocin jama'a waɗanda suka zama muhimman mataki a cikin tarihin fasahar sufuri ta Rasha: Injunan diesel na farko na jama'a 2TE70 da 2TE25K (2004) a tarihin fasahar sufuri ta Soviet; Injunan wutar lantarki na DC na farko 2ES4K (2006) a tarihin fasahar sufuri ta Soviet; Injunan diesel na farko mai amfani da asynchronous traction drive 2TE25A (2006) a tarihin fasahar sufuri ta Rasha; Injunan wutar lantarki mai gudu na farko mai amfani da tsarin biyu EP20 (2011) a tarihin fasahar sufuri ta Rasha; Motocin jama'a masu hawa biyu na farko na nau'i 61-4465, 61-4465.01, 61-4472, 61-4473 (2013) a tarihin fasahar sufuri ta Soviet; Injunan wutar lantarki mafi ƙarfi na AC 4ES5K (2014) a tarihin fasahar sufuri ta [[Rasha]]; Motocin jama'a na hawa ɗaya da biyu na haɗe na farko (2019-2020) a tarihin fasahar sufuri ta Rasha; Injunan wutar lantarki na DC na farko EMKA2 (2023) a tarihin fasahar sufuri ta Soviet<ref>{{Cite web|url=https://trainshistory.ru/article/lokomotivy/magistralnye-teplovozy/teplovozy/teplovoz-2te70|title=Тепловоз 2ТЭ70|website=trainshistory.ru|access-date=2025-02-08}}</ref>.
"Transmashholding" yana aiki tare da tsarin metro na [[Rasha]] da ƙasashen [[CIS]].
Musamman, masana'antar "Metrovagonmash" tana sarrafa jirgin "Moscow" don metro na [[Moscow]]. A ƙarshen 2024, MVM tana samar da jirgin "Moscow-2024" (81-775.2/776.2/777.2)<ref>{{Cite web|url=https://www.mos.ru/mayor/themes/10876050/|title=Собянин объявил о выходе на линии метро поезда нового поколения «Москва-2024»|language=ru|website=mos.ru|date=2024-03-11}}</ref>.
Don Metro na [[Saint-Petersburg|St. Petersburg]], TMH tana sarrafa jirgin "[[:ru:Балтиец_(вагон_метро)|Baltiyets]]" (81-725.1/726.1/727.1)<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/spb_sz/09/09/2022/631b334d9a79479a25161374|title=Как в Москве: жителям Петербурга показали новые поезда метро|language=ru|website=РБК|date=2022-09-09|access-date=2025-02-08}}</ref>.
Ana kuma aika wa Metro na Minsk, inda TMH ke aika jirgin da ake kira "Minsk-2024" (81-765.7/766.7).
Wani babban aiki na "Transmashholding" shine jirgin wutar lantarki "Ivolga" (EG2Tv / EGE2Tv), wanda aka ƙirƙira don sufurin jama'a a cikin birni da kewaye. Ana sarrafa jirgin a Masana'antar Tver. An ƙirƙiri jirgin musamman don Moscow Central Diameters.
Har yanzu, an sarrafa tsararruka 4 na jirgin wutar lantarki<ref>{{Cite web|url=https://tv.rbc.ru/archive/tmh/5fdb8aff2ae5965bb23fe1fe|title=РБК+ / Территория развития. Железнодорожный транспорт: Выпуск за 27 ноября 2020. Смотреть онлайн|language=ru|access-date=2025-02-08}}</ref>.
Wuraren da Transmashholding ke aika samfuransa sun kai ƙasashe 30<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/22706143|title=ТМХ вложил в 2024 году около 330 млн рублей в проект скоростного поезда "Аврора"|language=ru|website=TACC|access-date=2025-02-08}}</ref>.
== Kyaututtukan Duniya na Kamfani ==
* A'Design Award 2024 don jirgin metro na "Moscow 2024"<ref>{{Cite web|url=https://mosmetro.ru/news/details/4627|title=Московский метрополитен|language=ru|website=Московский метрополитен|date=2024-05-28|access-date=2025-02-08}}</ref>
* Good Design 2022 don injin TEM23<ref>{{Cite web|url=https://www.railtarget.eu/freight/tmh-wins-good-design-award-for-the-second-year-in-a-row-what-does-the-winning-locomotive-look-like-take-a-look-at-the-photos-in-the-article-1548.html|title=TMH Wins Good Design Award for the Second Year in A Row. What does the winning locomotive look like? Take a look at the photos in the article. {{!}} RAILTARGET|language=en|website=www.railtarget.eu|access-date=2025-02-08}}</ref>
* IF Design Award 2022 don tsarin cikin jirgin jama'a na dare<ref>{{Cite web|url=https://ifdesign.com/en/winner-ranking/project/tmh-brand-dna-concept/308281|title=iF Design - TMH BRAND DNA CONCEPT|language=en|website=ifdesign.com|access-date=2025-02-08}}</ref>
* IF Design Award 2021 don tunanin DNA na alama<ref>{{Cite web|url=https://ifdesign.com/en/winner-ranking/project/tmh-brand-dna-concept/308281|title=iF Design - TMH BRAND DNA CONCEPT|language=en|website=ifdesign.com|access-date=2025-02-08}}</ref>
* Red Dot: Mafi kyawun Mafi kyawun 2021 don jirgin metro a "Moscow-2020"<ref>{{Cite web|url=https://tmholding.ru/media/events/8710.html|title=Поезд метро ТМХ «Москва-2020» получил премию Red Dot: Best of the Best за лучший дизайн в своей категории|website=tmholding.ru|access-date=2025-02-08}}</ref>
* IRJ Innovations Showcase 2020 don tsarin sarrafa yanayi mai tsaftacewa iska da rage surutu<ref>{{Cite web|url=https://zdmira.com/news/razrabotka-transmashkholdinga-pobedila-v-konkurse-irj-2020-innovations-showcase|title=Разработка «Трансмашхолдинга» победила в конкурсе IRJ 2020 Innovations Showcase|language=ru-ru|website=zdmira.com|date=2020-11-19|access-date=2025-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213154507/https://zdmira.com/news/razrabotka-transmashkholdinga-pobedila-v-konkurse-irj-2020-innovations-showcase|archive-date=2025-02-13|url-status=dead}}</ref>
== Bayanai ==
* Kuɗin samfura da ayyuka a 2023 -- biliyan 412 na ruble, tsarin 2024 -- biliyan 502 na ruble.<ref>{{Cite web|url=https://rollingstockworld.ru/ekonomika/transmashholding-vernulsya-k-polozhitelnomu-pokazatelyu-po-pribyli/|title=«Трансмашхолдинг» вернулся к положительному показателю по прибыли|website=ROLLINGSTOCK|date=2024-03-22|access-date=2025-02-08}}</ref>
* Rabo na ayyukan fitarwa a kuɗin ƙungiyar TMH na 2023 ya kai 8.5% (biliyan 35 na ruble). Tsarin 2024 -- 12% (biliyan 61 na ruble).<ref>{{Cite web|url=https://rollingstockworld.ru/ekonomika/gruppa-tmh-ozhidaet-vyruchku-v-bolee-490-mlrd-rub-po-itogam-2024-goda/|title=Группа ТМХ ожидает выручку в более 490 млрд руб. по итогам 2024 года|website=ROLLINGSTOCK|date=2024-08-30|access-date=2025-02-08}}</ref>
* A 2023, an sayar da sassan injuna 974. A 2024, ana shirin sarrafa sassan 1062, kusan kari na 9%.<ref>{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/partner/articles/2024/12/12/1079990-eksportnaya-pomosch|title=Скорая экспортная помощь|language=ru|website=Ведомости|date=2024-12-12|access-date=2025-02-08}}</ref>
* A 2023, an sayar da motocin wutar lantarki 693. A 2024, ana shirin ƙara sarrafa su da 22%, zuwa motoci 891.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/945115|title=Консолидированная выручка ТМХ выросла в 2023 году на 30%, превысив 400 млрд руб.|language=ru|website=interfax.ru|date=2024-02-08}}</ref>
* Sarrafa motocin jama'a a 2023 ya kai motoci 957, a 2024 ana sa ran raguwa na 12%, zuwa motoci 854.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/945115|title=Консолидированная выручка ТМХ выросла в 2023 году на 30%, превысив 400 млрд руб.|language=ru|website=interfax.ru|date=2024-02-08}}</ref>
* A 2023, an sayar da motocin metro 503. A 2024, ana shirin ƙara sarrafa su da 5%, zuwa motoci 529.
* An sayar da injunan diesel 100 a 2023. Don 2024, ana shirin babban ƙari na sayarwa -- zuwa injuna 178, wanda ke nuna ƙari na 78%.<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/18641641|title=В ТМХ оценили спрос на дизельные двигатели в России для судов в 100 единиц до 2025 года|language=ru|website=TACC|access-date=2025-02-08}}</ref>
==Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Rasha]]
lst23xenxck8obub7o80zlg6hb3phwz
Yabre Juliette Kongo
0
95525
968925
735039
2026-10-18T02:53:17Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968925
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yabre Juliette Kongo''' (an haife ta a ranar 24 ga watan Mayun shekarar 1966 a Ziniaré, [[Burkina Faso|Burkina Faso)]] <ref>{{Cite web |title=CIVITAC |url=https://civitac.org/spip.php?page=regioncollectivite®ion_id=5 |access-date=2023-11-03 |website=civitac.org}}</ref> [[Ɗan siyasa|'yar siyasa]] ce. Ta fito daga gidan sarauta na Moogho Naaba. <ref>{{Cite journal |last=Tiendrebeogo |first=Yamba |date=1963 |title=Couverture fascicule Histoire traditionnelle des Mossi de Ouagadougou |url=https://www.persee.fr/doc/jafr_0037-9166_1963_num_33_1_1365 |journal=Journal des Africanistes |language=fr |volume=33 |issue=1 |pages=7–46 |doi=10.3406/jafr.1963.1365 |access-date=2024-03-26}}</ref> Ta yi aiki a matsayin memba na Majalisar <ref>{{Cite web |last=rtb.bf |date=2021-05-14 |title=Femmes de Valeur avec la député Juliette Kongo |url=https://www.rtb.bf/2021/05/14/femmes-de-valeur-avec-la-depute-juliette-kongo/ |access-date=2023-11-03 |website=Radiodiffusion Télévision du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102084953/https://www.rtb.bf/2021/05/14/femmes-de-valeur-avec-la-depute-juliette-kongo/ |archive-date=2023-11-02 |url-status=dead}}</ref> kuma ta kasance tsohuwar mai ba da shawara ga shugaban Burkina Faso. Bugu da ƙari, an san ta a matsayin wacce ta kafa gidan kayan gargajiyar mata na Kolgondiésé. <ref>{{Cite web |date=2023-09-25 |title=Musée de Kolgondiéssé : Juliette Kongo valorise la culture de la cour royale et celle des femmes burkinabé - Mousso News |url=https://www.moussonews.com/musee-de-kolgondiesse-juliette-kongo-valorise-la-culture-de-la-cour-royale-et-celle-des-femmes-burkinabe/ |access-date=2023-11-03 |language=fr-FR}}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
Yabre Juliette Kongo gimbiya ce ta zuriyar sarauta ta Moogho Naaba kuma zuriyar [[Moogho Naaba Kom2]] ce kai tsaye. Tana da takardar shedar zama shugabar mata mai shiga tsakani don zaman lafiya a Afirka daga [[Jami'ar Ouagadougou]]. <ref>{{Cite web |title=certificat de femme leader médiatrice pour la paix en afrique obtenu à l'université de ouagadougou. |url=https://www.bing.com/images/search?q=certificat+de+femme+leader+m%C3%A9diatrice+pour+la+paix+en+afrique+obtenu+%C3%A0+l%27universit%C3%A9+de+ouagadougou.&qpvt=certificat+de+femme+leader+m%C3%A9diatrice+pour+la+paix+en+Afrique+obtenu+%C3%A0+l%27Universit%C3%A9+de+Ouagadougou.&form=IGRE&first=1 |access-date=2023-11-03 |website=Bing |language=fr}}</ref> Haka kuma, ta samu shaidar difloma iri-iri da suka haɗa da difloma mai kula da harkokin kasuwanci da Certified International Trainer Diploma daga Jami’ar Virtual Leadership of Development Ambassadors, da kuma Diploma Coach daga wannan cibiyar.{{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2024)">cikin</span></nowiki>'' ]</sup>, ta sami Certificate of Cultural Study (CEC) daga [[University of Relevance Ouidah|Jami'ar Relevance Ouidah]] a [[Benin]]. <ref>{{Cite web |title=université de la pertinence ouidah au bénin |url=https://www.bing.com/images/search?q=universit%C3%A9+de+la+pertinence+ouidah+au+b%C3%A9nin&qpvt=Universit%C3%A9+de+la+pertinence+Ouidah+au+B%C3%A9nin&form=IGRE&first=1 |access-date=2023-11-03 |website=Bing |language=fr}}</ref>
== Sana'a ==
An zaɓe ta a matsayin ƴar majalisa a shekarar 2020. <ref>{{Cite web |last=Sorgho |first=Marie |date=2020-12-29 |title=Burkina Faso : A la découverte des femmes députées de la 8e législature |url=https://www.queenmafa.net/burkina-faso-a-la-decouverte-des-femmes-deputees-de-8e-legislature/ |access-date=2023-11-02 |website=Queen MAFA |language=fr-FR}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sorgho |first=Marie |date=2020-12-29 |title=Burkina Faso : A la découverte des femmes députées de la 8e législature |url=https://www.queenmafa.net/burkina-faso-a-la-decouverte-des-femmes-deputees-de-8e-legislature/ |access-date=2023-11-03 |website=Queen MAFA |language=fr-FR}}</ref> Ta shahara don kafawa da haɓaka [[Kolgondiésé Women's Museum|Gidan Tarihi na Mata na Kolgondiésé]] <ref>{{Cite web |title=Droits des femmes : Le "Mouvement 8 mars autrement" fête autrement au musée de la femme à Ziniaré - leFaso.net |url=https://lefaso.net/spip.php?article111786 |access-date=2023-11-02 |website=lefaso.net |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-05-07 |title=Julie Kongo, députée Burkinabè : " Un homme normal doit prendre 8 femmes '' - Abidjanshow.com |url=https://www.abidjanshow.com/julie-kongo-deputee-burkinabe-un-homme-normal-doit-prendre-8-femmes/ |access-date=2023-11-02 |website=www.abidjanshow.com |language=fr-FR |archive-date=2023-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102114027/https://www.abidjanshow.com/julie-kongo-deputee-burkinabe-un-homme-normal-doit-prendre-8-femmes/ |url-status=dead }}</ref> da KIEOGO (sansanin horar da jama'a da zama ɗan ƙasa). <ref>{{Cite web |title=camp de formation civique et de citoyenneté à KIOGO |url=https://www.bing.com/videos/search?q=camp+de+formation+civique+et+de+citoyennet%C3%A9+%C3%A0+KIOGO&qpvt=camp+de+formation+civique+et+de+citoyennet%C3%A9+%C3%A0+KIOGO&FORM=VDRE |access-date=2023-11-03 |website=Bing |language=fr}}</ref> Yabre kuma tana riƙe da muƙamai kamar Shugaban kungiyar mata ta [[BAMBYINGA|BAMBYIGA]] na Kolgondiéssé commune na Ziniaré, memba na doka ta [[World Council of Pan-Africanism|Majalisar Ɗinkin Duniya ta Pan-Africanism]] (COMOPA), Ƙungiyar Ƙasa ta Ƙasashen Duniya (FIAD), da Majalisar Ɗinkin Duniya ta Duniya (ICOM). Ita ma memba ce a kungiyar 'yan jarida ta Katolika- Burkina (UCAP-B).
== Bambance-bambance ==
Yabre Juliette Kongo an karrama ta a matsayin Knight na Order of Merit for Arts and Communication. Bugu da ƙari, an ɗaukaka ta zuwa darajar Sarauniyar Bangoulap a yammacin [[Kamaru]]. Ta samu yabo daban-daban ciki har da lambar yabo na musamman ga mata a [[Montréal|Montreal]], [[Kanada]], da kuma lambar yabo ta 1st na Amazon NANGA na gwagwarmayar mata na Afirka a Benin. Har ila yau, ta ɗauki nauyin ɗalibai da masu horar da 'yan gudun hijira a [[Tunisiya|ƙasashen Tunisia]] da Burkina Faso, da kuma kasancewarta ubangida ga ɗalibai a Jami'ar Norbert Zongo da ke Koudougou.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
6rwagbdpkzgf4it6n8xp9n2d8mobok7
Tatu Mussa Ntimizi
0
96373
968625
728804
2026-10-17T14:28:52Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968625
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatu Mussa Ntimizi''' tsohuwar 'yar majalisa ce a majalisar dokokin ƙasar Tanzaniya wacce ta wakilci mazaɓar [[Igalula, Tanzania|Igalula]] a gundumar Uyui a yankin Tabora. Ita mamba ce a jam'iyyar juyin juya hali ta Chama Cha Mapinduzi. <ref name=":0">{{Cite web |date=25 April 2006 |title=People Record: Tatu Ntimizi |url=http://www.afdevinfo.com/htmlreports/peo/peo_2929.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026114202/http://www.afdevinfo.com/htmlreports/peo/peo_2929.html |archive-date=26 October 2011 |access-date=11 November 2011 |website=AfDevInfo}}</ref>
== Tarihin Rayuwa ==
Daga shekarun 1990 zuwa 1995, Ntimizi ta zama 'yar majalisa mai kujeru na musamman a majalisar dokokin ƙasar.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Yoon|first=Mi Yung|date=2008|title=Special Seats for Women in the National Legislature: The Case of Tanzania|url=https://www.jstor.org/stable/27666951|journal=Africa Today|volume=55|issue=1 |pages=61–86|doi=10.2979/AFT.2008.55.1.60 |jstor=27666951 |s2cid=145753124 }}</ref> Kujeru 113 ne daga cikin waɗannan kujeru na musamman a majalisar, kuma an keɓe su ne ga wakilan mata domin tabbatar da wani kaso na majalisar ya kunshi mata. <ref>{{Cite web |last=Parliament of Tanzania |date=2015 |title=Structure of the National Assembly |url=https://www.parliament.go.tz/pages/structure |access-date=15 February 2022 |website=parliament.go.tz |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://archive.today/20210226091407/https://www.parliament.go.tz/pages/structure |url-status=dead }}</ref> Bayan da wa'adinta ya kare, Ntimizi ta tsaya takara kuma ta lashe kujerar mazaɓar a babban zaɓen 1995. <ref name=":1"/> A zaɓukan 2000 da 2005, ta yi nasarar sake lashe zaɓe karo na biyu da na uku. <ref name=":0"/> A wancan lokacin ta kasance ɗaya daga cikin mata 17 da ke riƙe da kujerun mazaɓu, kuma ɗaya daga cikin mata 9 da a baya suka kasance ‘yan majalisa na musamman. <ref name=":1" />
{| class="wikitable floatright"
|+Sakamakon zabe
! Shekara
! Ƙuri'u
! kashi dari
|-
| 1990
|
|
|-
| 1995
|
|
|-
| 2000
| 7339
| 55.3
|-
| 2005
| 15106
| 60.0
|}
Ntimizi ta riƙe muƙamin mataimakin ministan filaye da raya matsugunan mutane a ƙarƙashin minista Gideon Cheyo.<ref>{{Cite web|last=Economic and Social Research Foundation (ESRF)|editor-last=Margareth|editor-first=Nzuki|title=Cabinet: United Republic of Tanzania|url=http://www.tzonline.org/pdf/CABINET.HTM|access-date=15 February 2022|website=Tanzania Online}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta kasance a majalisar ministocin tsohon shugaban Tanzaniya Benjamin Mkapa. <ref>{{Cite web |last=Economic and Social Research Foundation (ESRF) |editor-last=Margareth |editor-first=Nzuki |title=Cabinet: United Republic of Tanzania |url=http://www.tzonline.org/pdf/CABINET.HTM |access-date=15 February 2022 |website=Tanzania Online}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A shekara ta 1999, shugaba Mkapa ya tura da yawa daga cikin ministocinsa zuwa wasu muƙamai, kuma Ntimizi ta zama mataimakin ministan lafiya. <ref>{{Cite journal |last=British Tanzania Society |date=January 1999 |title=Cabinet Reshuffle |url=https://www.tzaffairs.org/1999/01/cabinet-reshuffle/ |journal=Tanzanian Affairs |volume=62 |via=tzaffairs.org}}</ref> A wannan matsayi Ntimizi ta ruwaito a hukumance ya sanar da dakatar da ƙasar Tanzaniya shigo da maganin zazzabin [[Cutar zazzaɓin cizon sauro|cizon sauro]] chloroquine sakamakon ƙaruwar juriyar maganin a cikin kwayoyin cutar zazzabin cizon sauro.<ref>{{Cite news|date=7 July 2000|title=Tanzania Stops Chloroquin Imports|work=Mail & Guardian|url=https://mg.co.za/article/2000-07-07-tanzania-stops-chloroquin-imports/|access-date=15 February 2022}}</ref>
A babban zaɓen shekara ta 2010 Ntimizi ta zabi kada ta sake tsayawa takara domin baiwa ƙananan ‘ya’yan jam’iyyarta damar tsayawa takarar kujerarta. Athuman Rajab Mfutakamba, wata 'yar jam'iyyar Chama Cha Mapinduzi, ta tsaya takara tare da lashe kujerarta a babban zaɓen shekara ta 2010.<ref>{{Cite journal|last=British Tanzania Society|date=January 1999|title=Cabinet Reshuffle|url=https://www.tzaffairs.org/1999/01/cabinet-reshuffle/|journal=Tanzanian Affairs|volume=62|via=tzaffairs.org}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1946]]
4dvnwple4eu5nnq5kzatash62yljpol
Yaƙin Iran da Isra'ila
0
102942
968942
890422
2026-10-18T07:00:11Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968942
wikitext
text/x-wiki
'''Yaƙin Iran da Isra'ila''' wani rikici ne da ke gudana tsakanin [[Iran]] da [[Isra'ila]], wanda kungiyar Houthi a Yemen da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] ke goyon bayansa, wanda ya fara a ranar 13 ga watan Yunin 2025 lokacin da Isra'ila ta kaddamar da jerin hare-hare na ba-zata kan muhimman sojojin Iran da cibiyoyin nukiliyar Iran ɗin.<ref>{{Cite web |last=Gordon |first=Michael |date=13 June 2025 |title=In Twist, U.S. Diplomacy Served as Cover for Israeli Surprise Attack |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/in-twist-u-s-diplomacy-served-as-cover-for-israeli-surprise-attack-c79b2206 |access-date=20 June 2025 |website=The Wall Street Journal}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 June 2025 |title=What we know as Israel-Iran conflict intensifies |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdj9vj8glg2o |access-date=17 June 2025 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> Cikin sa'o'i da fara yaƙin, sojojin Isra'ila sun kashe wasu daga cikin manyan shugabannin sojojin Iran, masana kimiyyar nukiliya, da ƴan siyasa, tare da lalata ko lalata kariya ta sararin samaniya ta Iran da wasu makamanta na nukiliya da na soji. Nan take Iran ta mayar da martani da harba makamai masu linzami kan wuraren da sojoji da garuruwan Isra'ila.<ref name="ISWJun15Morning">{{Cite web |last=Campa |first=Kelly |last2=Morrison |first2=Nidal |last3=Reddy |first3=Ria |last4=Ganzeveld |first4=Annika |date=15 June 2025 |title=Iran Update Special Report, June 15, 2025, Morning Edition |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-15-2025-morning-edition |access-date=15 June 2025 |website=Critical Threats Project |publisher=[[Institute for the Study of War]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620003925/https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-15-2025-morning-edition |archive-date=20 June 2025 |url-status=dead}}</ref> Har ila yau Houthis da ke kawance da Iran sun harba makamai masu linzami da dama kan Isra'ila, <ref name="ballisticmissile13june">{{Cite web |last=Fabian |first=Emanuel |title=Ballistic missile from Yemen triggers sirens in Jerusalem and West Bank |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ballistic-missile-from-yemen-triggers-sirens-in-jerusalem-and-west-bank/ |website=The Times of Israel}}</ref> a wani bangare na rikicin Tekun Bahar Maliya. A cikin kwanaki tara na farko na yaƙin, Amurka ta kaurace wa ayyukan soji ban da kare Isra'ila daga shigowar makamai masu linzami da jirage masu saukar ungulu na Iran, amma a ranar 22 ga watan Yuni, ta dauki matakin kai hari ta hanyar kai hare-hare kan cibiyoyin nukiliyar Iran guda uku.<ref name="BBCLive20250621">{{Cite web |date=21 June 2025 |title=Trump says US has bombed Fordo nuclear plant in attack on Iran |url=https://www.bbc.com/news/live/ckg3rzj8emjt?post=asset%3Af6daf816-8c93-4d56-bec5-b35bb8e6bb5e#post |access-date=22 June 2025 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Ƙungiyar Houthis sun ɗauki hare-haren na Amurka a matsayin "Sanar da fara yaƙi" kuma ba tare da ɓata lokaci ba ya kawo ƙarshen yarjejeniyar tsagaita wuta tsakanin Amurka da Houthi a watan Mayun 2025 .
Hare-haren na Isra'ila sun kashe da dama daga cikin shugabannin sojojin Iran, shugabannin [[dakarun kare juyin juya halin Musulunci]] (IRGC), akalla 10 manyan masana kimiyyar nukiliya, da fiye da fararen hula 200 na Iran, a cewar ma'aikatar lafiya ta Iran da kuma masu fafutukar kare hakkin bil'adama na gwamnati a cikin Kamfanin Dillancin Labaran Iran. Ma'aikatar harkokin wajen Iran ta ce sama da mata da kananan yara 70 ne aka kashe a hare-hare uku na farko da Isra'ila ta kai Iran. Hare-haren jiragen sama sun lalata Cibiyar Nukiliya ta Natanz da Cibiyar Juyawar Uranium ta Isfahan, amma da alama sun bar Kamfanin Haɓaka Man Fetur na Fordow ba tare da wata matsala ba. Har ila yau Isra'ila ta kai hari da wani ƙaton makami mai linzami kusa da Tabriz, da Kermanshah na ƙarƙashin ƙasa kasa da makami mai linzami, da kuma IRGC da ke kusa da Tehran da Piranshahr . Hare-haren sun kuma lalata ababen more rayuwa na jama'a. Tashin farko na ramuwar gayya na Iran ya haɗa da makamai masu linzami kusan 100 da jirage marasa matuka 100. Waɗannan hare-haren na ramuwar gayya kuma daga baya sun kashe Mutane da da dama.
Rikicin dai ana daukarsa a matsayin wanda ya rincaɓe a tsawon shekaru da dama a tsakanin ƙasashen biyu, ciki har da rikicin wakili, a lokacin da Iran ta ƙalubalanci halaccin Isra'ila tare da yin kira da a mayarwa da Falasɗinawa ƙasar su da aka ƙwace, yayin da Isra'ila ta ɗauki shirin nukiliyar Iran a matsayin barazana a gare ta. A lokacin rikicin Gabas ta Tsakiya wanda ya biyo bayan harin 7 ga watan Oktoba a shekarar 2023 da kuma yakin Gaza da ya biyo baya, ƙiyayya ta kara ƙamari zuwa arangama kai tsaye tsakanin Iran da Isra'ila. Isra’ila dai ta raunana wasu ƙawayen Iran irin su [[Hamas]] da [[Hezbollah|Hizbullah]] inda ta fara shirin ɗaukar mataki kan Iran. Ƙasashen sun yi cinikin yajin aiki a watan Afrilu da Oktoba 2024 .
Masana shari'a na ganin harin da Isra'ila ta kai a matsayin cin zarafin dokokin ƙasa da ƙasa, ra'ayin da [[Bolibiya|Bolivia]], [[Brazil]], <ref>{{Cite web |last=León |first=Lucas Pordeus |date=13 June 2025 |title=Brazil condemns Israel's attack on Iran: "Violation of sovereignty" |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/internacional/noticia/2025-06/brazil-condemns-israels-attack-iran-violation-sovereignty |website=Agência Brasil}}</ref> [[Sin|China]], [[Cuba]], [[Rasha]] da [[Afirka ta Kudu]] suka ɗauka da kuma keta haddin ita Iran ɗin, wannan yasa ake ganin yanzu ita Iran kare kanta take. <ref>{{Cite web |date=14 June 2025 |title=South Africa condemns Israeli attacks on Iran |url=https://telanganatoday.com/south-africa-condemns-israeli-attacks-on-iran |website=Telangana Today |agency=IANS}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 June 2025 |title=Bolivia and Cuba strongly condemn Israeli aggression against Iran |url=https://en.ypagency.net/359591 |website=Yemen Press Agency}}</ref> <ref>{{Cite web |date=13 June 2025 |title=Bolivia condena ataque de Israel contra Irán |url=https://www.prensa-latina.cu/2025/06/13/bolivia-condena-ataque-de-israel-contra-iran/ |website=prensa-latina.cu |language=es |access-date=23 June 2025 |archive-date=13 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250613225427/https://www.prensa-latina.cu/2025/06/13/bolivia-condena-ataque-de-israel-contra-iran/ |url-status=dead }}</ref> Hare-haren farko da Isra'ila ta kai an yi Allah wadai da su daga ƙasashen [[Duniyar Musulunci|duniya na Musulunci]] da suka haɗa da [[Misra|Masar]] [[Jodan|Jordan]] [[Pakistan]] <ref>{{Cite web |date=13 June 2025 |title=Pakistan Strongly Condemns Unjustified and Illegitimate Aggression by Israel Against the Islamic Republic of Iran |url=https://mofa.gov.pk/press-releases/pakistan-strongly-condemns-unjustified-and-illegitimate-aggression-by-israel-against-the-islamic-republic-of-iran |website=[[Ministry of Foreign Affairs (Pakistan)|Ministry of Foreign Affairs]]}}</ref> [[Turkiyya]] . <ref>{{Cite web |date=13 June 2025 |title=Turkey Condemns Israeli Air Strike on Iran: A Call for Diplomacy |url=https://www.devdiscourse.com/article/law-order/3457742-turkey-condemns-israeli-air-strike-on-iran-a-call-for-diplomacy |website=Devdiscourse}}</ref> Hare-haren Isra'ila sun samu amincewar [[Jamus]], [[Ukraniya|Ukraine]] <ref>{{Cite web |date=2025-06-22 |title=Ukraine says US, Israeli strikes on Iran are justified to stop nuclear threat |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ukraine-says-us-israeli-strikes-on-iran-are-justified-to-stop-nuclear-threat/ |access-date=2025-06-23 |website=www.timesofisrael.com |language=en-US |agency=AFP}}</ref> da Amurka, waɗanda suka ce ya kamata Iran ta amince da yarjejeniyar nukiliya cikin gaggawa. Yawancin ƙasashen yammacin duniya sun yi Allah wadai da tashin hankalin, kuma sun yi kira ga Isra'ila da Iran da su sassauta, <ref>{{Cite web |date=13 June 2025 |title=Spanish Government condemns military escalation in the Middle East after Israel's attacks against Iran |url=https://www.exteriores.gob.es/en/Comunicacion/Comunicados/Paginas/2025_COMUNICADOS/El-Gobierno-de-Espana-condena-la-escalada-militar-en-Oriente-Medio-tras-los-ataques-de-Israel-contra-Iran.aspx |website=[[Ministry of Foreign Affairs (Spain)|Spanish Ministry of Foreign Affairs]]}}</ref> tare da [[Kanada]], [[Faransa]], da [[Birtaniya]] sun bayyana cewa Isra'ila na da ƴancin kare kanta duk da cewa suna sane da ita ta fara kai munanan hare-hare a cikin Iran, kuma duba da yadda ta ruguza Gazza da kisan kiyashin da take yi a Falasɗinu. Rasha ta ce Iran na da hakkin kare kanta. [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] ta nuna damuwa tare da yin kira da a daure a zauna lafiya, duk kuwa da cewa kowa yasan cewa Isra'ila itace da ummul-haba'isin wannan faɗa. <ref>{{Cite web |date=22 June 2025 |title=Nations react to US strikes on Iran with many calling for diplomacy |url=https://apnews.com/article/us-attack-iran-israel-reaction-united-nations-c10cc46ec236816d958ced2497a11464 |access-date=22 June 2025 |website=[[Associated Press]] |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
m7lzi3vr97zs11k6fub7zxbz6i4aqne
Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2023
0
106020
968965
947788
2026-10-18T08:38:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968965
wikitext
text/x-wiki
{{Election box begin no change}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Muhammad Inuwa Yahaya]]}}|party=All Progressives Congress|votes=''Voice vote''|percentage=100.00%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}{{Databox}}
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Gombe na 2023''' a ranar 18 ga watan Maris a shekarar 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Gombe|Gwamnan Jihar Gombe]], tare da [[2023 Gombe State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Gombe]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> An sake zabar Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[Muhammad Inuwa Yahaya]] da kashi 18% a kan dan takarar PDP, dan kasuwa [[Mohammed Jibrin Barde]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Umar |first=Auwal |title=Gombe governor wins second term in office |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/588888-gombe-governor-wins-second-term-in-office-2.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
Zaben fidda gwani, wanda aka shirya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022, ya haifar da Yahaya da aka sake zabarsa ta All Progressives Congress ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga Mayu yayin da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi dan kasuwa Jibrin a ranar 25 ga Mayu.<ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=26 May 2022 |title=Gombe gov wins second term ticket by voice votes |url=https://punchng.com/gombe-gov-wins-second-term-ticket-by-voice-votes/ |access-date=26 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="PDP primary results"/>
Kashegari bayan Ranar Zabe, an kammala haɗin kai kuma INEC ta ayyana Yahaya a matsayin mai nasara. Gabaɗaya, Yahaya ta lashe kusan kuri'u 343,000 da kashi 57% na kuri'un yayin da Jibrin ya zo na biyu ya sami kusan kuri'un 233,000 da kashi 39% na kuriʼun.<ref name="Final results"/> Jibrin ya ki amincewa da sakamakon hukuma kuma ya gabatar da kalubalen shari'a; shari'ar ta kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wanda ya tabbatar da nasarar Yahaya a cikin hukunci a watan Janairun 2024. <ref name="SC affirms Yahaya victory">{{Cite web |last=Nnochiri |first=Ikechukwu |date=19 January 2024 |title=Supreme Court validates election of Gov Yahaya of Gombe State |url=https://www.vanguardngr.com/2024/01/supreme-court-validates-election-of-gov-yahaya-of-gombe-state/ |access-date=26 December 2024 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar Gwamnan Jihar Gombe ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
[[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]] ƙaramar jiha ce ta [[Arewa ta Gabas (Najeriya)|arewa maso gabas]] tare da tattalin arziki mai girma da manyan yankuna na halitta amma tana fuskantar ɓangaren noma mai mahimmanci, hamada, da wasu tashin hankali tsakanin kabilun.
A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar ta hanyar babban juyawa zuwa ga APC na jihar. A cikin zaɓen tarayya, [[Muhammadu Buhari|Buhari]] ya rike jihar ga APC yayin da APC [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Gombe|ya mamaye dukkan kujerun majalisar dattijai]] ta hanyar samun kujerun PDP guda biyu. Hakazalika, APC ta sami kujerun majalisar da PDP ke rike da su biyu don mamaye dukkan [[Zaben 'yan majalisar wakilan Najeriya na 2019 a jihar Gombe|Zaben Majalisar Wakilai]]. A matakin jiha, APC [[Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2019|ya sami gwamna]] da mafi rinjaye a Majalisar Dokoki. Zaben 2019 ya kuma kawo bambancin siyasa tsakanin yankuna daban-daban, mafi rinjaye na Krista a Kudancin da kuma mafi rinjaye [[Hausawa|Hausa]] da [[Fulani]], mafi rinjayar Musulmi a Arewa da Tsakiya yayin da tsohon yankin ya koma zuwa APC tare da yankuna biyu na ƙarshe.<ref>{{Cite journal |last=Sule |first=Babayo |date=30 September 2019 |title=The 2019 General Election in Gombe State: An Analysis of the Voting Pattern, Issues, Impacts and its Implications |url=https://www.researchgate.net/publication/336465199 |journal=International Journal of Social Sciences Perspectives |volume=4 |issue=2 |pages=62–75 |doi=10.33094/7.2017.2019.42.62.75 |s2cid=211463973 |access-date=13 April 2022 |doi-access=free}}</ref> A lokacin 2019 zuwa 2023 wa'adin, sauye-sauye sun karu da lambobin PDP a cikin gidan tarayya yayin da suke kara yawan lambobin APC a cikin majalisar jihar.
A cikin wa'adin Yahaya, gwamnatinsa ta bayyana cewa ya hada da ilimi, tsaro, kiwon lafiya, da ci gaban noma. Dangane da aikinsa, an yaba wa Yahaya saboda ci gaban kiwon lafiya da sauƙin yin kasuwanci amma an soki shi saboda yin komai a cikin shekara ta farko a ofis, rashin ruwan sha mai tsabta da tsabta, kama masu sukar sa, da kuma rashin kula da nadin Mai Tangale na 2021 wanda ya haifar da mummunan rikice-rikicen addini a [[Billiri]].<ref>{{Cite web |last=Onwuamaeze |first=Dike |last2=Awofadeji |first2=Segun |title=Gombe, Sokoto, Jigawa Lead in Ease of Doing Business Survey |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/06/18/gombe-sokoto-jigawa-lead-in-ease-of-doing-business-survey/ |access-date=7 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 June 2020 |title=ICYMI: Top 5, Bottom 5; How first term Governors fared in their first year (May, 2020) |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-first-term-governors-fared-in-their-first-year-may-2020/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Inuwa’s one year in office can best be rated as less than average. Though he lays claims to initiating a couple of projects, much of what is visible are traceable to his predecessor, former Governor [[Ibrahim Hassan Dankwambo|Dankwambo]]. For residents of [[Gombe State|Gombe]], especially [[Gombe, Nigeria|Gombe metropolis]], access to potable water has been herculean, as they have continued to depend on water vendors to survive.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=22 December 2021 |title=Gombe defends detention of govt critic |url=https://punchng.com/gombe-defends-detention-of-govt-critic/ |access-date=7 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdulaziz |first=Abdulaziz |date=March 2020 |title=Two Nigerian politicians detained for 'insulting governor' |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/379723-two-nigerian-politicians-detained-for-insulting-governor.html |access-date=7 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=24 May 2022 |title=Gombe gov intolerant of criticism, publisher shares ordeal |url=https://punchng.com/gombe-gov-intolerant-of-criticism-publisher-shares-ordeal/ |access-date=26 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayitogo |first=Nasir |date=11 December 2021 |title=SPECIAL REPORT: The true story of fatal religious crisis in Billiri, a peaceful Gombe community |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/500240-special-report-the-true-story-of-fatal-religious-crisis-in-billiri-a-peaceful-gombe-community.html |access-date=7 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref>
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Shekarar da ta gabata ta zaben fidda gwani na APC ta kasance ta hanyar rikice-rikicen jam'iyya yayin da aka raba APC tsakanin magoya bayan Sanata da tsohon Gwamna [[Mohammed Danjuma Goje]] a gefe ɗaya kuma ɗayan yana goyon bayan Gwamna mai ci [[Muhammad Inuwa Yahaya]] . <ref>{{Cite web |last=Ndujihe |first=Clifford |date=25 November 2021 |title=Goje, Inuwa's feud tears APC apart in Gombe |url=https://www.vanguardngr.com/2021/11/goje-inuwas-feud-tears-apc-apart-in-gombe/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Rikicin ya tilasta jami'an jam'iyyar su dauki bangare har ma sun zama masu tashin hankali lokacin da wani hari a kan motar Goje ya kashe mutane 5 a watan Nuwamba 2021.<ref>{{Cite web |last=Aborisade |first=Sunday |date=6 November 2021 |title=Five killed, many injured in Goje, Gombe gov's men rampage |url=https://punchng.com/five-killed-many-injured-in-goje-gombe-govs-men-rampage/ |access-date=11 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Rikicin ya kuma haifar da wasu fice daga jam'iyyar, musamman lokacin da dan takarar gwamna na 2019 [[Jamil Isyaku Gwamna]] da memba na Majalisar Wakilai Yaya Bauchi Tango dukansu suka tafi PDP. Kodayake ba Goje ko Yahaya da kansu ba su sauya sheka ba, masu sharhi sun bayyana cewa rikicin jam'iyya mai tsawo da sauya shiku na wasu na iya cutar da APC a cikin babban zaben.<ref>{{Cite web |last=Okon-Ekong |first=Nseobong |title=No End in Sight to Gombe APC Crisis |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/03/21/no-end-in-sight-to-gombe-apc-crisis/ |access-date=11 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Daniel |first=Son |date=20 March 2022 |title=2023: Gombe APC still in disarray – Goje insists |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/2023-gombe-apc-still-in-disarray-goje-insists/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar farko, Yahaya ita ce kadai dan takara kuma ta lashe zaben ta hanyar kuri'un murya ba tare da hamayya ba.<ref name="APC primary results"/> A cikin jawabinsa na karɓa, Yahaya ya gode wa jam'iyyar da Shugaba [[Muhammadu Buhari]] yayin da yake alkawarin ci gaba da aikin gwamnatinsa.<ref>{{Cite web |last=Itodo |first=Yemi |date=26 May 2022 |title=Governor Inuwa wins APC guber primaries in Gombe |url=https://dailypost.ng/2022/05/26/governor-inuwa-wins-apc-guber-primaries-in-gombe/ |access-date=26 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Muhammad Inuwa Yahaya]]: Gwamna (2019-yanzu), wanda aka zaba a matsayin gwamna na APC na 2015, kuma tsohon kwamishinan <ref name="Gov declares">{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=2 August 2021 |title=Gombe gov declares second term bid, confident of victory |url=https://punchng.com/gombe-gov-declares-second-term-bid-confident-of-victory/ |access-date=2 August 2021 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APC primary results"/>
** Mataimakin Gwamna - [[Manasseh Daniel Jatau]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu)
==== Ya ƙi ====
* [[Isah Ali Ibrahim Pantami|Isa Ali Pantami]]: Ministan Sadarwa da Tattalin Arziki na Dijital (2019-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |date=30 March 2022 |title=114 Gombe APC wards sue Pantami, want minister contest election |url=https://punchng.com/114-gombe-apc-wards-sue-pantami-want-minister-contest-election/ |access-date=30 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== Sakamakon ====
{{Pie chart}}
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
{{Div col}}
* [[Nuhu Milah]] ([[Action Alliance]])<ref>{{cite web |last1=Alowolodu |first1=Akanji |title=2023 Governorship Race: AA Picks Nuhu Milah As Gombe Candidate |url=https://apexnewsexclusive.com/2023-governorship-race-aa-picks-nuhu-milah-as-gombe-candidate/ |website=Apex News Exclusive |access-date=7 October 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list">{{cite web |title=FINAL LIST OF CANDIDATES FOR STATE ELECTIONS - Governorship & Houses of Assembly |url=https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|Independent National Electoral Commission]] |access-date=6 October 2022 |archive-date=5 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211311/https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |url-status=dead }}</ref>
**Running mate: Idris Musa<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Jibrin Suleiman]] ([[Action Democratic Party (Nigeria)|Action Democratic Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Mohammed Magaji]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Mohammed Adamu]] ([[Action Peoples Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Aliyu Alhaji Liman]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Aliyu Danmacca Adamu]] ([[African Action Congress]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Mariyatu Sulaiman Aliyu]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Bala Nafiu]] ([[African Democratic Congress]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Erisa Sarki Danladi]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Bello Abubakar Muhammad]] ([[Allied Peoples Movement]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Abubakar Rabi Chindo]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Abdulhamid Sadiq]] ([[Boot Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Zariyatu Yunusa]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Keftin Esau Amuga]] ([[Labour Party (Nigeria)|Labour Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Saleh Lawan]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Khamisu Mailantarki]] ([[New Nigeria Peoples Party]])<ref>{{cite web |last1=Aramide |first1=Mansur |last2=Oyewole |first2=Rauf |title=Mailantarki emerges Gombe NNPP guber candidate unopposed |url=https://guardian.ng/politics/mailantarki-emerges-gombe-nnpp-guber-candidate-unopposed/ |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |date=7 June 2022 |access-date=7 June 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Hamma Abubakar]]<ref>{{cite web |last1=Azubuike |first1=Chima |title=Gombe NNPP gov candidate names running mate |url=https://punchng.com/gombe-nnpp-gov-candidate-names-running-mate/ |website=[[The Punch]] |access-date=8 August 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Abubakar Sanusi Sulaiman]] ([[National Rescue Movement]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Ladidi Okasha]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Kelmi Jacob Lazarus]] ([[Social Democratic Party (Nigeria)|Social Democratic Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Ali Ajasco Muhammed]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
* [[Muhammad Gana Aliyu]] ([[Zenith Labour Party]])<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
**Running mate: [[Hope Emmanuel]]<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
{{Div col end}}
Kafin zaben fidda gwani, manyan tambayoyin sun kasance game da wane dan takarar zai sami goyon bayan shugaban Gombe PDP [[Ibrahim Hassan Dankwambo]] tare da wadanda aka ɗauka sun taimaka wa jam'iyyar tun lokacin da ya shiga adawa a shekarar 2019. <ref>{{Cite web |title=GOMBE 2023: Factors that’ll shape PDP primaries |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/gombe-2023-factors-thatll-shape-pdp-primaries/ |access-date=30 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A ranar farko, 'yan takara shida sun yi takara a zaben fidda gwani wanda ya ƙare tare da Mohammed Jibrin ya fito a matsayin dan takarar PDP bayan sakamakon ya nuna Jibrin ya lashe kasa da kashi 50% na kuri'un wakilai.<ref name="PDP primary results"/> A ƙarshen Yuni, Jibrin ya zaɓi [[Timothy Danlele]] - ma'aikacin gwamnati mai ritaya - a matsayin abokin aikinsa.
==== Wa'inda aka zaba ====
* Mohammed Jibrin Barde: dan takarar gwamna na APC na 2019 kuma mai banki <ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe Primaries: Jibrin Barde Picks PDP Governorship Ticket |url=https://von.gov.ng/2022/05/25/gombe-primaries-jibrin-barde-picks-pdp-governorship-ticket/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526221052/https://von.gov.ng/2022/05/25/gombe-primaries-jibrin-barde-picks-pdp-governorship-ticket/ |archive-date=26 May 2022 |access-date=7 June 2022 |website=[[Voice of Nigeria]]}}</ref>
** Matashi mai gudu - [[Timothy Danlele]]: tsohon ma'aikacin gwamnati
==== An kawar dasu a zaben fidda gwani ====
* [[Abubakar Ali Gombe]]: tsohon Ministan Lafiya na Jiha <ref name="PDP primary results"/>
* Babayo Ardo: ma'aikacin gwamnati <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |date=7 May 2022 |title=Gombe 2023: Group Squeals Over Serving Perm Sec's Participation In PDP Screening |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/gombe-2023-group-squeals-over-serving-perm-secs-participation-in-pdp-screening/ |access-date=8 May 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
* Jamil Isyaku Gwamna: MD / Shugaba na Kamfanin Rarraba Wutar Lantarki na Kano da kuma [[Zaben gwamna na Jihar Gombe na 2019|Dan takarar gwamna na 2019 na PDP]] <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Bukar |first=Muhammad |date=23 February 2022 |title=Jamil Gwamna rejoins PDP, to contest Gombe governorship |url=https://dailypost.ng/2022/02/23/jamil-gwamna-rejoins-pdp-to-contest-gombe-governorship/ |access-date=28 February 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* Adamu Suleiman: tsohon mataimakin sojan sama na Air Force <ref name="PDP primary results" />
* [[Gimba Ya'u Kumo]]: tsohon Manajan Darakta / Shugaba na Bankin Gida na Tarayya na Najeriya kuma surukin Shugaba [[Muhammadu Buhari]] <ref name="PDP primary results" />
==== Ya ƙi ====
* [[Usman Bayero Nafada]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Gombe North (2015-2019), dan takarar gwamna na PDP na 2019, tsohon memba na Majalisar Wakilai na Dukku / Nafada (2003-2015), tsohon Mataimakin Shugaban Majalisar Wakili, tsohon memba na majalisar, kuma tsohon Shugaban Majalisar[[Majalisar Dokokin Jihar Gombe|Gidan Taron]]
==== Sakamakon ====
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}{{Pie chart}}
=== Ƙananan ƙungiyoyi ===
{{Clear}}
== Yaƙin neman zaɓe ==
Nan da nan bayan zaben fidda gwani a watan Yunin 2022, masu kallo sun bayyana cewa wadanda aka zaba suna mai da hankali kan hada jam'iyyun su. Kodayake babban rikici tsakanin Yahaya da Sanata [[Mohammed Danjuma Goje]] ya ƙare kafin zaben fidda gwani, rashin kulawar Goje game da yakin neman zabe ga Yahaya idan ya kasance mai rauni ya fara kallon shi a matsayin mai yuwuwar alhakin APC ta hanyar masana yayin da masu sharhi suka lura cewa PDP ta damu game da yarjejeniyar APC ta ciki.<ref>{{Cite web |last=Shittu |first=Sola |title=2023: Gombe APC in race for survival |url=https://thenationonlineng.net/2023-gombe-apc-in-race-for-survival/ |access-date=5 July 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Bayan 'yan watanni a watan Nuwamba, bincike ya sake mayar da hankali kan rarrabuwar jam'iyya ta ciki yayin da Goje ya kasance ba ya cikin yakin Yahaya yayin da Jibrin ya goyi bayan Gwamnan Jihar Rivers [[Ezenwo Wike|Nyesom Wike]] a cikin takaddamarsa da dan takarar shugaban kasa na PDP [[Atiku Abubakar]] . <ref>{{Cite web |last=Alli |first=Yusuf |last2=Adeyemi |first2=Kolade |last3=Asishana |first3=Justina |last4=Oota |first4=Linus |last5=Adenuga |first5=David |last6=Shittu |first6=Sola |last7=Jimoh |first7=Adekunle |title=2023: Race to Government House (2) |url=https://thenationonlineng.net/2023-race-to-government-house-2/ |access-date=21 November 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Rarrabawar PDP ta karu sosai bayan da aka ɓoye sauti da ake zargin ya nuna Jibrin yana zagi masu adawa da PDP tare da tashin hankali tsakanin Jibrin da [[Jamil Isyaku Gwamna]].<ref>{{Cite web |last=Shittu |first=Sola |title=Gombe 2023: Many headaches of PDP candidate Barde |url=https://thenationonlineng.net/gombe-2023-many-headaches-of-pdp-candidate-barde/ |access-date=27 November 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Duk da yunkurin sulhu, Gwamna ya bar PDP a farkon watan Disamba tare da kungiyoyin magoya baya don komawa APC a cikin yunkurin tashi daga PDP a duk watan Disamba. <ref>{{Cite web |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe Politics: Jamil Gwamna, Supporters Dump PDP, Join APC |url=https://dailytrust.com/gombe-politics-jamil-gwamna-supporters-dump-pdp-join-apc/ |access-date=10 December 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Defections Threaten PDP’s Quest To Sack APC In Gombe |url=https://dailytrust.com/defections-threaten-pdps-quest-to-sack-apc-in-gombe/ |access-date=31 December 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
Kwanaki kadan bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] - wanda dan takarar PDP [[Atiku Abubakar]] ya lashe Jihar Gombe, Yahaya ya ba da gafara ga al'ummar Kirista ta jihar yayin taron da Gombe [[Kungiyar Kiristocin Najeriya|CAN]] ta shirya. A cikin zaben shugaban kasa, yawancin yankunan Kirista kamar [[Billiri]] sun fi jefa kuri'a ga dan takarar PDP [[Atiku Abubakar]] da dan takarar LP Peter Obi a cikin shekaru na sukar Gombe APC saboda zargin nuna bambanci na Krista, musamman a lokacin Babban Alkalin 2020 da kuma rikicin Mai Tangale na 2021.{{Efn|The Yahaya administration allegedly refused to nominate the state's most senior judge — Justice Beatrice Iliya — to be state Chief Judge due to her Christian faith.<ref>{{cite web |last1=Olugbode |first1=Michael |title=Justice Iliya Excluded from Nominees for Gombe Chief Judge’s Position |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/12/05/justice-iliya-excluded-from-nominees-for-gombe-chief-judges-position/ |website=[[ThisDay]] |access-date=2 January 2025}}</ref>}}{{Efn|Yahaya's selection of a Muslim to become traditional leader over a mainly-Christian area which sparked months of protests and unrest.<ref>{{cite web |last1=Ayitogo |first1=Nasir |title=SPECIAL REPORT: The true story of fatal religious crisis in Billiri, a peaceful Gombe community |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/500240-special-report-the-true-story-of-fatal-religious-crisis-in-billiri-a-peaceful-gombe-community.html |website=[[Premium Times]] |access-date=2 January 2025}}</ref>}} <ref>{{Cite web |last=Azubuike |first=Chima |title=Gov Yahaya apologises to Christians in Gombe |url=https://punchng.com/gov-yahaya-apologises-to-christians-in-gombe/ |access-date=5 March 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref> Duk da haka, hasashen EiE-SBM ya tsara Jibrin don cin nasara bisa ga "al'amuran da suka faru a zaben shugaban kasa da kuma ƙarshen tasirin [[Muhammadu Buhari]] a siyasar arewa. " A gefe guda, wani yanki daga Leadership ya lura cewa Khamisu Mailantarki (NPP) na iya rabuwa kuri'un adawa. <ref>{{Cite web |title=Presidential Election Results May Affect Guber Races In 10 States |url=https://leadership.ng/presidential-election-results-may-affect-guber-races-in-10-states/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== Tsinkaya ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tushen
! colspan="2" |Tsinkaya
!Ya zuwa yanzu
|-
| align="left" |{{Nowrap|[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]{{efn|AfricaElects projections predict the likelihood of a candidate winning a state by categorizing a state as "Safe" for exceedingly likely, "Likely" for somewhat likely, and "Lean" for least likely. If no clear determination could be made, states are categorized as "tossups".}}}}<ref name="Africa Elects ratings">{{Cite web |last=Elimian |first=Adrian |title=Nigerian Gubernatorial Elections: State Ratings |url=https://africaelects.com/2023/03/18/nigerian-gubernatorial-elections-state-ratings/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]}}</ref>
| colspan="2" bgcolor="#87de87" |Lean Jibrin
|17 Maris 2023
|-
| align="left" |Ya isa ya isa ya zama {{Nowrap|[[SBM Intelligence]]{{efn|EiE-SBM projections predict which candidates will win states.}}<ref name="EiE-SBM March projections">{{cite web |title=The EiE-SBM 2023 Election forecast: Diminished interest in state elections will make for poor outcomes |url=https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |website=SBM Intelligence |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316044628/https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |url-status=dead }}</ref>}}<br />
| colspan="2" bgcolor="#009404" |Jibrin
|2 ga Maris 2023
|-
|}
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
=== Kafin zaben ===
Ga rundunar 'yan sanda ta Najeriya, Oqua Etim - Kwamishinan Kwamishinan Jihar Gombe - ya sadu da al'ummomin al'umma kafin zaben ban da karbar bakuncin taron zaman lafiya tare da shugabannin addini.<ref>{{Cite tweet|user=GombePoliceNG|title=#PhotoNews: The Commissioner of Police Gombe State Command, CP Oqua Etim visits Dukku Emirate and Dukku Divisional Police Headquarters on a familiarization tour/ visit ahead of the 2023 gubernatorial election, the Cp was received by the Emir of Dukku}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mu’azu |first=Rebecca |date=8 March 2023 |title=Gombe State Meets With Religious Bodies Ahead of March Elections |url=https://von.gov.ng/gombe-state-meets-with-religious-bodies-ahead-of-march-elections/ |access-date=3 January 2025 |website=[[Voice of Nigeria]] |archive-date=3 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250103084807/https://von.gov.ng/gombe-state-meets-with-religious-bodies-ahead-of-march-elections/ |url-status=dead }}</ref> Wata sanarwa ta 'yan sanda a ranar 16 ga watan Maris ta ba da sanarwar tura ƙarfafawa daga ƙungiyoyi da yawa tare da rarraba ƙarin motoci, kayan kariya na ma'aikata, kayan yaki da tarzoma, da masu ɗaukar ma'aikata masu makamai; washegari, wata sanarwa ta ba da umarnin ƙuntatawa kan motsi don Ranar Zabe. <ref>{{Cite web |last=Nwaokolo |first=Sandra |date=16 March 2023 |title=Saturdays polls: IGP re-enforces Gombe Police command with manpower, anti-riot equipment, others |url=https://tribuneonlineng.com/saturdays-polls-igp-re-enforces-gombe-police-command-with-manpower-anti-riot-equipment-others/ |access-date=3 January 2025 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=POLICE PRESS RELEASE 2023 GUBERNATORIAL/STATE ASSEMBLY ELECTIONS: CP OQUA ORDERS RESTRICTION OF MOVEMENT ON ELECTION DAY. |url=https://www.facebook.com/GombePoliceCommand/posts/pfbid02ZL5YFriBUM3zryeb5CXdnbZh9g4h2WQMAiHN6VvQztJASfcCA9hoFPdDNpkcdPA8l |access-date=3 January 2025 |website=[[Facebook]] |publisher=Gombe Police Command}}</ref>
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Pie chart|caption='''Candidates' vote share'''|label1='''[[Muhammad Inuwa Yahaya]]''' ([[All Progressives Congress|APC]])|label2=Mohammed Jibrin Barde ([[Peoples Democratic Party (Nigeria)|PDP]])|label3=Other candidates|value1=56.63|value2=38.51|value3=4.86|color1=#87BEEB|color2=#006903|color3=silver}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
{| align="right"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da kowane babban dan takara ya samu ta gundumar.
|-
|Jibrin 30-40% 40-50%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Jibrin_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#a3d5ac|40–50%}}
|Yahaya 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Yahaya_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#6892d6|60–70%}}
|}
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="3" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |[[Muhammad Inuwa Yahaya]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |Mohammed Jibrin<small>PDP</small><br />
! colspan="2" rowspan="2" |Sauran
! rowspan="3" style="max-width:5em;" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
! colspan="2" style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}} " |
! colspan="2" style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}} " |
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |Gombe Central Senatorial District{{efn|Comprising the local government areas of [[Akko, Nigeria|Akko]] and [[Yamaltu/Deba]].}}
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''94,900'''
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''56.59%'''
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |65,297
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |38.94%
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |7,490
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |4.47%
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |167,687
|-
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |Gombe North Senatorial District{{efn|Comprising the local government areas of [[Dukku]], [[Funakaye]], [[Gombe, Nigeria|Gombe]], [[Kwami]], and [[Nafada]].}}
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''173,204'''
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |'''62.96%'''
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |89,950
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |32.69%
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |11,966
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |4.35%
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color| All Progressives Congress}}|0.85}}" |275,120
|-
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |Gombe South Senatorial District{{efn|Comprising the local government areas of [[Balanga, Nigeria|Balanga]], [[Billiri]], [[Kaltungo]], and [[Shongom]].}}
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |74,717
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |45.97%
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |'''77,884'''
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |'''47.91%'''
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |9,947
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |6.12%
| align="center" style="background-color:#{{hexShade|{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}|0.85}}" |162,548
|-
|-
!Cikakken
!342,821
!56.63%
!233,131
!38.51%
!29,403
!4.86%
!605,355
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
{| align="right"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da kowane babban dan takara ya samu ta mazabar.
|-
|Jibrin 30-40% 40-50%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Federal_Constituency_(Jibrin_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#a3d5ac|40–50%}}
|Yahaya 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Gombe_State_gubernatorial_election_by_Federal_Constituency_(Yahaya_vote_share).png|285x285px]]<br /><br />{{Legend0|#6892d6|60–70%}}
|}
== Bayani ==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
hx00x3upukmhabnvp4sqz70f4ckjxxs
Zaben gwamna na Jihar Abia na 2023
0
106337
968958
947778
2026-10-18T08:29:45Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968958
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Zaben Gwamnan Jihar Abia na 2023 ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar Gwamnan jihar Abya, tare da Zaben Majalisar Dokokin Jihar Abia da sauran [[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben, wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris, an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Okezie Ikpeazu]] yana da iyaka kuma ba zai iya neman wa'adi na uku ba. [[Alex Otti]], mai banki, ya sami ofishin ga [[Nigeria Labour Party|Jam'iyyar Labour]] ta hanyar cin nasara a kan wanda ya zo na biyu kuma dan takarar PDP - Okey Ahiwe, tsohon shugaban ma'aikatan Ikpeazu.
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Labour ta zabi Otti a ranar 9 ga Yuni. Ga All Progressives Congress, an gudanar da zaben fidda gwani guda biyu a ranar 26 ga Mayu tare da daya daga cikin masanin tattalin arziki [[Ikechi Emenike]] da kuma wani na farko wanda ya zabi tsohon ministan [[Uche Ogah]].<ref name="APC indirect primary results">{{Cite web |last=Ugwu-Nwogo |first=Emmanuel |title=Emenike Wins APC Guber Primary in Abia |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/26/emenike-wins-apc-guber-primary-in-abia/ |access-date=27 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref name="APC direct primary results">{{Cite web |last=Emeruwa |first=Chijindu |title=2023: Ogah emerges Abia APC guber candidate |url=https://dailypost.ng/2022/05/27/2023-ogah-emerges-abia-apc-guber-candidate/ |access-date=27 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> INEC da farko ta amince da Emenike a matsayin dan takara na halal a watan Yuli bayan kotun ta yanke hukunci a madadinsa amma ta sauya amincewa da Ogah bayan nasarar da ya samu a watan Nuwamba; duk da haka, a watan da ya biyo baya sabon hukuncin kotu ya sake dawo da Emeniki a matsayin dan wasan APC.<ref>{{Cite web |last=Ndujihe |first=Clifford |last2=Oyadongha |first2=Samuel |last3=Idio |first3=Emem |last4=Ojomoyela |first4=Rotimi |last5=Ogunnaike |first5=James |last6=Ajayi |first6=Olayinka |last7=Oko |first7=Steve |title=2023 GUBER: Battles for states take shape as INEC clears candidates |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/2023-guber-battles-for-states-take-shape-as-inec-clears-candidates/ |access-date=25 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="Ogah Nov. court ruling">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Court declares Uche Ogah as APC governorship candidate in Abia |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/564807-court-declares-uche-ogah-as-apc-governorship-candidate-in-abia.html |access-date=15 November 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="Emenike Dec. court ruling">{{Cite web |last=Azu |first=John Chuks |title=Abia: Court Of Appeal Upturns Ogah’s Nomination As APC Candidate |url=https://dailytrust.com/abia-court-of-appeal-upturns-ogahs-nomination-as-apc-candidate/ |access-date=30 December 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> All Progressives Grand Alliance ta zabi malamin ilimi [[Gregory Ibe]] a ranar 29 ga Mayu; duk da haka, hukuncin Babban Kotun Tarayya ya soke zaben fidda gwani a ranar 1 ga Disamba saboda rashin daidaito a zaben fidda gashin gashin gashi tare da hukuncin Kotun daukaka kara na Fabrairu wanda ya hana jam'iyyar daga gabatar da dan takara. <ref name="APGA primary results">{{Cite web |last=Nwakanma |first=Sunday |date=29 May 2022 |title=Gregory varsity proprietor clinches Abia APGA gov ticket |url=https://punchng.com/gregory-varsity-proprietor-clinches-abia-apga-gov-ticket/ |access-date=9 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APGA primary nullified">{{Cite web |last=Osaji |first=Sharon |title=Court nullifies Abia APGA gov primary, orders fresh election |url=https://punchng.com/court-nullifies-abia-apga-gov-primary-orders-fresh-election/ |access-date=1 December 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APGA barred">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: APGA has no governorship candidate in Abia, Court of Appeal rules |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/580774-2023-apga-has-no-governorship-candidate-in-abia-court-of-appeal-rules.html |access-date=9 February 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi farfesa [[Uche Ikonne]] a ranar 25 ga Mayu amma Ikonne ya mutu a watan Janairun 2023, wanda ya haifar da sabon zaben fidda gwani a ranar 4 ga Fabrairu wanda ya haifar le gabatarwa na Ahiwe.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Nseyen |first=Nsikak |title=Prof Uche Ikonne wins PDP governorship primary in Abia |url=https://dailypost.ng/2022/05/25/prof-uche-ikonne-wins-pdp-governorship-primary-in-abia/ |access-date=9 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="Ikonne death">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=UPDATED: Abia PDP governorship candidate is dead |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/577763-breaking-pdp-governorship-candidate-in-abia-is-dead.html |access-date=25 January 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="New PDP primary scheduled">{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |title=Abia: PDP fixes February 4 to elect Ikonne’s replacement |url=https://dailypost.ng/2023/01/27/abia-pdp-fixes-february-4-to-elect-ikonnes-replacement/ |access-date=28 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="PDP rerun primary results">{{Cite web |last=Eziyi |first=Kalu |title=Fresh Primary: Ex-Ikpeazu’s Aide, Ahiwe, Emerges New Abia PDP Guber Candidate |url=https://leadership.ng/fresh-primary-ex-ikpeazus-aide-ahiwe-emerges-new-abia-pdp-guber-candidate/ |access-date=4 February 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar Gwamnan Jihar Abia ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomi. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu.
== Tarihi ==
[[Abiya|Jihar Abia]] karamar jiha ce, mafi rinjaye na [[Kudu ta Yamma (Najeriya)|kudu maso gabas]]; kodayake tana ɗaya daga cikin jihohin da suka fi bunkasa a cikin ƙasar, Abia ta fuskanci ƙalubale a cikin tsaro kamar yadda annobar satar mutane a duk faɗin ƙasar da tashin hankali na rabuwa suka shafi yankin sosai. Da farko an kaddamar da shi ne don kare kabilun [[Igbo people|Igbos]]_people" id="mwZg" rel="mw:WikiLink" title="Igbo people">Ibo daga makiyaya da hare-haren gwamnati, kungiyar 'yan asalin Indiyawan Gabashin Biafra ta fara tilasta makircin mako-mako na lalata tattalin arziki a cikin 2021 kuma nan da nan an soki su saboda cin zarafin' yancin ɗan adam a kan fararen hula da ake nufi da karewa.<ref>{{Cite web |last=Ayitogo |first=Nasir |title=ANALYSIS: Despite Nnamdi Kanu’s incarceration, IPOB-linked killings, attacks continue in South-east |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/479379-analysis-despite-nnamdi-kanus-incarceration-ipob-linked-killings-attacks-continue-in-south-east.html |access-date=13 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okoli |first=Anayo |last2=Nkwopara |first2=Chidi |last3=Agbo |first3=Dennis |last4=Nwaiwu |first4=Chimaobi |last5=Alaribe |first5=Ugochukwu |last6=Okonkwo |first6=Nwabueze |last7=Adonu |first7=Chinedu |last8=Alozie |first8=Chinonso |last9=Odu |first9=Ikechukwu |title=How Monday sit-at-home is affecting South-East economy |url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/how-monday-sit-at-home-is-affecting-south-east-economy/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Wadannan ta'addanci tare da ta'addancin tilasta bin doka da rikice-[[Rikicin makiyaya da manoma a Najeriya|Rikicin makiyayi da manomi]] sun kara tsananta yanayin tsaro kafin zaben.<ref>{{Cite web |title=Nigeria: At least 115 people killed by security forces in four months in country’s Southeast |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/08/nigeria-at-least-115-people-killed-by-security-forces-in-four-months-in-countrys-southeast/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Amnesty International]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=Insecurity: Abia govt accuses herders of kidnapping |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/440051-insecurity-abia-govt-accuses-herders-of-kidnapping.html |access-date=13 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
A siyasance, an rarraba zaben 2019 a matsayin karfafa ikon Abia PDP amma dan kadan fadada APC a matakin tarayya. A fannin jihar, Ikpeazu ya sake lashe zaben tare da sama da kashi 60% na kuri'un kuma PDP ta lashe mafi yawan kujerun Majalisar. A gefe guda, yayin da PDP ke ci gaba da cin nasara a tarayya, ta rasa ƙasa kawai ta lashe kujerun Majalisar Wakilai bakwai da kujerun Sanata biyu idan aka kwatanta da duka tara da duka uku a cikin 2015. Don shugabancin, dan takarar PDP Atiku Abubakar ya lashe Abia cikin sauƙi tare da kusan kashi 68% amma har yanzu yana juyawa zuwa ga APC kuma yana da ƙarancin masu halarta.
A lokacin wa'adin Ikpeazu na biyu, gwamnatinsa ta bayyana cewa mayar da hankali sun hada da tallafi ga ƙananan kamfanoni da matsakaici, [[Ma'adanai na ruwa|Gudanar da albarkatun ruwa]], da ci gaban ababen more rayuwa; <ref>{{Cite web |last=Emeruwa |first=Chijindu |title=Second term: Gov. Ikpeazu reveals plans for Abia in next four years |url=https://dailypost.ng/2019/05/29/second-term-gov-ikpeazu-reveals-plans-abia-next-four-years/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> duk da haka, ana sukar sa akai-akai saboda rashin aiki a kan ayyukan ababen more more rayuwa. Bayan an zarge shi da barin aikin sama na tsawon shekaru huɗu, amsar Ikpeazu na yin ba'a ga masu tambayoyin a matsayin masu tafiya cewa "ba su da motoci" don amfani da jirgin sama da ba a kammala ba an soki shi sosai a matsayin mai girman kai da kuma ba a taɓa shi ba.[the]<ref>{{Cite web |last=Shibayan |first=Dyepkazah |title=‘Those asking why I haven’t completed bridge project don’t have cars’ — Ikpeazu lashes out at critics |url=https://www.thecable.ng/those-asking-why-i-havent-completed-bridge-project-dont-have-cars-ikpeazu-lashes-out-at-critics |access-date=13 March 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=ICYMI…Ranking Nigerian Govs Jan, 2022: Sanwo-Olu’s strides, Ortom’s self-sabotage, Ikpeazu’s shocker, Matawalle’s mystery political bandits |url=https://www.ripplesnigeria.com/icymi-ranking-nigerian-govs-jan-2022-sanwo-olus-strides-ortoms-self-sabotage-ikpeazus-shocker-matawalles-mystery-political-bandits/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref> A wasu lokuta a lokacin mulkinsa an soki Ikpeazu saboda rashin kula da sharar gida, korarsa ta farko mara tushe na annobar COVID-19 a watan Maris na 2020, da kuma korar shugaban kananan hukumomi uku a watan Yunin 2020 yayin da ake yaba da shi don fadada damar samun ruwa mai tsabta.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, OCTOBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-october-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, MARCH, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-march-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=TOP 5, BOTTOM 5: How Nigerian governors ranked in July, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-nigerian-governors-ranked-in-july-2020/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 5, Bottom 5: RipplesNigeria ranking of Nigerian governors for August, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-ripplesnigeria-ranking-of-nigerian-governors-for-august-2020/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref name="INEC primary extension">{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada da [[Abia Charter of Equity|Yarjejeniyar Adalci ta Abia]] ta tsara Gundumar Sanata ta Arewa don samun gwamna na gaba kamar yadda Abia North ba ta rike gwamna ba tun 2007 . <ref>{{Cite web |last=Alaribe |first=Ugochukwu |title=2023: Abia North wants Ikpeazu to uphold rotation of gov seat on senatorial zones |url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/2023-abia-north-wants-ikpeazu-to-uphold-rotation-of-gov-seat-on-senatorial-zones/ |access-date=13 September 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="old issues">{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=2023: Abia state and old issues of zoning, charter of equity |url=https://guardian.ng/politics/2023-abia-state-and-old-issues-of-zoning-charter-of-equity/ |access-date=14 January 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sampson |first=Okey |title=2023: Abia leaders bicker over governorship seat |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-abia-leaders-bicker-over-governorship-seat/ |access-date=1 March 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> A cikin Abia North, dangin Ohafia na kudancin Abia North sun yi iƙirarin kasancewa na gaba a layin gwamna kamar yadda Gwamnan Abia North na baya ([[Orji Uzor Kalu]]) ya fito ne daga arewacin Abia Arewa.<ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=Abia 2023: Ohafia clan insists on producing governor |url=https://www.vanguardngr.com/2021/04/abia-2023-ohafia-clan-insists-on-producing-governor/ |access-date=21 June 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2023: Zoning has come to stay in Abia – PDP chieftain |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/448814-2023-zoning-has-come-to-stay-in-abia-pdp-chieftain.html |access-date=21 June 2021 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Udeajah |first=Gordi |title=Curious Abia State political scenario that may shape 2023 |url=https://guardian.ng/politics/curious-abia-state-political-scenario-that-may-shape-2023/ |access-date=21 June 2021 |website=[[The Guardian, Nigeria|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Egburonu |first=Sam |title=2023: Fresh rumbles over Abia Charter of Equity |url=https://thenationonlineng.net/2023-fresh-rumbles-over-abia-charter-of-equity/ |access-date=21 June 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
Koyaya, babu wata babbar jam'iyya da ta rufe zaben fidda gwani ga ko dai 'yan takarar da ba na Arewa ba ko wadanda ba na Ohafia ba yayin da PDP ta zabi wani daga gundumar tsakiya yayin da APGA ta zabi dan arewa.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Shekarar da ta gabata kafin zaben fidda gwani na APC ta mamaye rikice-rikicen jam'iyya tsakanin bangarorin da Ikechi Emenike da Donatus Nwankpa ke jagoranta, wanda ya kai ga tarurruka biyu na jam'iyya a watan Oktoba 2021.<ref>{{Cite web |last=Alaribe |first=Ugochukwu |title=APC holds two congresses in Abia |url=https://www.vanguardngr.com/2021/10/apc-holds-two-congresses-in-abia/ |access-date=23 December 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Masu sharhi sun yi jayayya cewa dole ne a warware rikicin jam'iyyar idan APC ta kasance mai gasa a cikin babban zaben.<ref name="opposition crises">{{Cite web |title=Abia 2023: Concern mounts as crises threaten opposition parties |url=https://thenationonlineng.net/abia-2023-concern-mounts-as-crises-threaten-opposition-parties/ |access-date=23 December 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ƙungiyar Emenike ta ci nasara kuma jam'iyyar ta ƙasa ta amince da ita a watan Fabrairun 2022 amma rikice-rikicen jam'iyyar ya ci gaba har zuwa zaben fidda gwani. Yayin da zaben fidda gwani ya kusanci, Emenike da shugaban jam'iyyar jihar Kingsley Ononogbu sun bayyana cewa ba za a rarraba zaben fidda gashin gashin gashi ba kuma zai buɗe wa duk masu neman.<ref>{{Cite web |last=Eziyi |first=Kalu |title=2023: APC Leader Rules Out Zoning In Abia |url=https://leadership.ng/2023-apc-leader-rules-out-zoning-in-abia/ |access-date=22 April 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422010329/https://leadership.ng/2023-apc-leader-rules-out-zoning-in-abia/ |url-status=dead }}</ref>
A ranar 20 ga Afrilu 2022, Kwamitin Zartarwa na Kasa na APC ya ba da sanarwar jadawalin jam'iyyar don zaben fidda gwani, inda ya saita farashin sha'awa a miliyan 10 da kuma farashin gabatarwa a miliyan 40 tare da ragi na 50% ga 'yan takara da ba su kai 40 ba yayin da mata da' yan takara masu nakasa ke samun takardun gabatarwa kyauta. Za a sayar da fom daga 26 ga Afrilu zuwa 6 ga Mayu har sai an tsawaita lokacin da aka ƙayyade zuwa 10 ga Mayu sannan 12 ga Mayu.<ref name="APC timetable changes">{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |title=2023: APC extends sale of forms, fixes dates to elect delegates |url=https://dailypost.ng/2022/05/04/2023-apc-extends-sale-of-forms-fixes-dates-to-elect-delegates/ |access-date=7 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Bayan gabatar da fom ɗin gabatarwa a ranar 13 ga Mayu, kwamitin jam'iyya ya bincika 'yan takara a ranar 14 da 15 ga Mayu yayin da 16 ga Mayu ita ce ranar da za a yi kira ga tantancewa.<ref name="APC new primary date">{{Cite web |last=Nseyen |first=Nsikak |title=2023: APC fixes new date for governorship primaries, others |url=https://dailypost.ng/2022/05/11/2023-apc-fixes-new-date-for-governorship-primaries-others/ |access-date=11 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> An shirya majalisun yanki da majalisun LGA tsakanin 7 da 9 ga Mayu don zabar wakilai don zaben fidda gwani. 'Yan takarar da aka amince da su ta hanyar tantancewa sun ci gaba zuwa saiti na farko na 26 ga Mayu, tare da sauran zaben fidda gwani na APC; ana iya yin ƙalubalen sakamakon washegari.<ref>{{Cite web |last=Majeed |first=Bakare |date=20 April 2022 |title=UPDATED: 2023: APC fixes presidential forms for N100 million, adopts indirect primaries |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/524823-updated-2023-apc-fixes-presidential-forms-for-n100-million-adopts-indirect-primaries.html |access-date=20 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Angbulu |first=Stephen |last2=Ayeni |first2=Victor |last3=Dada |first3=Peter |last4=Naku |first4=Dennis |last5=Ede |first5=Raphael |date=21 April 2022 |title=Presidential primary: APC silent on zoning, Nigerians condemn N100m nomination fee |url=https://punchng.com/presidential-primary-apc-silent-on-zoning-nigerians-condemn-n100m-nomination-fee/ |access-date=21 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=OfficialAPCNg}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=OfficialAPCNg}}</ref>
A ranar farko, an gudanar da zaben fidda gwani guda biyu tare da ƙungiyar Emenike da ke gudanar da zaben farko na kai tsaye a filin wasa na Chidiebere yayin da sauran 'yan takara suka gudanar da zaben firamare kai tsaye (suna ambaton umarnin APC na kasa don zaben fidda gashin kai tsaye a Abia) wanda ya ci gaba har zuwa washegari. Bayan an gudanar da zaben fidda gwani a zaman lafiya, zaben fidda gashin gashin gashi na Chidiebere Arena ya ƙare a Emenike inda ya ci nasara da yawa yayin da zaben fiddaya kai tsaye ya haifar da nasara ga tsohon ministan [[Uche Ogah]] . <ref name="APC indirect primary results"/><ref name="APC direct primary results"/> An sa ran cewa kwamitin aiki na kasa na APC da / ko shari'a za su yanke shawarar wane ne na farko ya dace amma jam'iyyar jihar da sauri ta yi layi a bayan Emenike.<ref>{{Cite web |title=Two Factional Candidates Emerge In Abia APC Governorship Primary |url=https://www.channelstv.com/2022/05/26/two-factional-candidates-emerge-in-abia-apc-governorship-primary/ |access-date=27 May 2022 |website=[[Channels TV]]}}</ref><ref name="APC indirect primary results" /><ref>{{Cite web |last=Ndujihe |first=Clifford |title=ABIA 2023: Emenike remains APC gov candidate – APC |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/abia-2023-emenike-remains-apc-gov-candidate-apc/ |access-date=25 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Lokacin da Ogah ya kai karar don hana amincewar Emenike, Kotun daukaka kara ta goyi bayan Emenike kuma ta fitar da karar.<ref>{{Cite web |last=Ugwu-Nwogo |first=Emmanuel |title=Appeal Court Throws out Suit Challenging Emenike’s Guber Candidature in Abia |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/07/20/appeal-court-throws-out-suit-challenging-emenikes-guber-candidature-in-abia/ |access-date=25 July 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> A tsakiyar watan Agusta, Emenike ya zaɓi [[Gloria Akara]] - ministan Kirista daga Ukwa East LGA - a matsayin abokin aikinsa.<ref name="APC running mate">{{Cite web |last=Udeajah |first=Gordi |title=Abia APC guber candidate unveils woman running mate |url=https://guardian.ng/politics/abia-apc-guber-candidate-unveils-woman-running-mate/ |access-date=23 August 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Wata karar da aka shigar a kan Emenike, daga Daniel Eke, babbar kotun ta sallami a watan Oktoba.<ref>{{Cite web |last=Eziyi |first=Kalu |title=Abia 2023: Emenike Survives Bid To Nullify Primary |url=https://leadership.ng/abia-2023-emenike-survives-bid-to-nullify-primary/ |access-date=11 October 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> An dakatar da takarar Emenike a watan Nuwamba lokacin da Ogah - wanda ya daukaka kara a kan hukuncin da ya gabata a kansa - ya lashe shari'arsa a gaban Babban Kotun Tarayya da ke zaune a [[Abuja]], yana bayyana zaben Emenike mara inganci kuma yana tabbatar da zaben Ogah.<ref name="Ogah Nov. court ruling"/> Koyaya, a watan da ya biyo baya, hukuncin Kotun daukaka kara ya soke wannan shawarar kuma ya sake dawo da Emenike a matsayin wanda aka zaba.<ref name="Emenike Dec. court ruling"/>
==== An zabi shi ====
* [[Ikechi Emenike]]: 2019 APC shugaban kasa dan takara da kuma mijin Jakadan Amurka [[Uzoma Emenike]] <ref>{{Cite web |title=2023: Ikechi Emenike Picks Abia APC Governorship Form |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/30/2023-ikechi-emenike-picks-abia-apc-governorship-form/ |access-date=7 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Mai gudu - Gloria Akara <ref name="APC indirect primary results"/>[3]
** Matar da ke gudu - [[Gloria Akara]] <ref name="APC running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Uche Ogah]]: tsohon Ministan Jiha na Ma'adinai da Ci gaban Karfe (2019-2022) da kuma dan takarar gwamna na APC na 2019 <ref>{{Cite web |last=Ikokwu |first=Ogbonnaya |title=Buhari’s minister joins Abia gov race |url=https://punchng.com/buharis-minister-joins-abia-gov-race/ |access-date=2 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APC indirect primary results"/>
* [[Emeka Atuma]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Umuahia Arewa / Umuahia Kudu / Ikwuano (2003-2007) <ref>{{Cite web |last=Uthman |first=Samad |title=‘A lot has gone wrong in our state’ — Emeka Atuma, ex-lawmaker, joins Abia guber race |url=https://www.thecable.ng/a-lot-has-gone-wrong-in-our-state-emeka-atuma-ex-lawmaker-joins-abia-guber-race |access-date=27 April 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref>
* Daniel Eke: mai lissafin kuɗi <ref>{{Cite web |last=Ikokwu |first=Ogbonnaya |title=Abia 2023: US-based accountant joins gov race, vows to modernise state |url=https://punchng.com/abia-2023-us-based-accountant-joins-gov-race-vows-to-modernise-state/ |access-date=29 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Paul Ikonne]]: Babban Sakataren Hukumar Kula da Raya Aikin Gona ta Kasa (2020-yanzu)
* [[Obinna Oriaku]]: tsohon Kwamishinan Kudi (2015-2019) <ref>{{Cite web |last=Ikokwu |first=Ogbonnaya |date=20 April 2022 |title=2023: Abia ex-finance commissioner joins gov race |url=https://punchng.com/2023-abia-ex-finance-commissioner-joins-gov-race/ |access-date=20 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== Ya janye ====
* Michael Kasarachi Enyinna: 2019 APC Ukwa East / Unga West House of Representatives dan takarar (don tsayawa takarar sanata na Abia South) <ref>{{Cite web |title=Hon. Kasarachi Enyinna Decries Weak Leadership In Abia, Joins Governorship Race |url=https://abntv.com.ng/news/hon-kasarachi-enyinna-decries-weak-leadership-abia-joins-governorship-race/ |access-date=25 April 2022 |website=ABN TV}}</ref>
* [[Alex Otti]]: [[Zaben gwamna na jihar Abia na 2015|2015]] da [[Zaben gwamna na jihar Abia na 2019|2019]] APGA gwamna wanda aka zaba (ya sauya sheka kafin zaben fidda gwani don samun nasarar gudu a zaben fidda gashin gwani na LP) <ref>{{Cite web |last=Nwabughiogu |first=Levinus |title=Abia 2023: Alex Otti declares for governor |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/abia-2023-alex-otti-declares-for-governor/ |access-date=17 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ikokwu |first=Ogbonnaya |title=Otti withdraws from Abia APC gov primary |url=https://punchng.com/otti-withdraws-from-abia-apc-gov-primary/ |access-date=25 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== Ya ƙi ====
* Nnanna Uzor Kalu: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Aba Arewa / Aba Kudu (2003-2011) kuma ɗan'uwan Sanata na Abia Arewa kuma tsohon Gwamna [[Orji Uzor Kalu]] <ref name="opposition crises"/>
* Nkechi Nwaogu: tsohon Sanata na Abia ta Tsakiya (2007-2015) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Obingwa / Ugwunagbo / Osisioma (2003-2007) <ref>{{Cite web |last=Ikokwu |first=Ogbonnaya |title=2023: UNICAL ex pro-chancellor joins Abia Central senatorial race |url=https://punchng.com/2023-unical-ex-pro-chancellor-joins-abia-central-senatorial-race/ |access-date=7 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Friday Nwosu|Jumma'a Nwosu]]: 2019 dan takarar gwamna na APC kuma lauya <ref>{{Cite web |last=Ikokwu |first=Ogbonnaya |title=Abia: APC chieftain urges gov aspirants to step down for preferred candidate |url=https://punchng.com/abia-apc-chieftain-urges-gov-aspirants-to-step-down-for-preferred-candidate/ |access-date=7 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== Sakamakon ====
=== All Progressives Grand Alliance ===
A ranar 25 ga watan Maris na shekara ta 2022, APGA ta kasa ta ba da sanarwar jadawalinta na farko, inda ta saita farashin sha'awa a miliyan 3 da kuma farashin zabar a miliyan 12 tare da ragi na 50% ga 'yan takarar mata da' yan takarar da ke da nakasa. <ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=2023: APGA aspirants protest high costs of nomination forms |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/2023-apga-aspirants-protest-high-costs-of-nomination-forms/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Za a sayar da fom daga 29 ga Maris zuwa 11 ga Afrilu amma an tsawaita lokacin zuwa 15 ga Afrilu; bayan sayen fom, kwamitin jam'iyya ya bincika 'yan takarar gwamna a ranar 22 da 23 ga Afrilu yayin da aka gudanar da tsarin daukaka kara a ranar 5 ga Mayu. An shirya majalisa na Ward don 10 ga Mayu don zabar wakilai don zaben fidda gwani.<ref>{{Cite web |title=APGA extends sale of nomination forms by four days as over 300 aspirants troop in to pick forms |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/apga-extends-sale-of-nomination-forms-by-four-days-as-over-300-aspirants-troop-in-to-pick-forms/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> 'Yan takarar da aka amince da su ta hanyar tantancewa sun ci gaba zuwa tsarin farko na 29 ga Mayu, tare da duk sauran' yan takarar gwamna na APGA; ana iya yin ƙalubalen sakamakon a ranar 31 ga Mayu.<ref>{{Cite web |title=Provisional Timetable/Schedule of Activities for 2022 Primary Election |url=https://www.facebook.com/apganewmedia/photos/a.569151543571420/1294488517704382 |access-date=8 April 2022 |website=[[Facebook]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olokor |first=Friday |date=25 March 2022 |title=2023: APGA begins sale of forms Tuesday |url=https://punchng.com/2023-apga-begins-sale-of-forms-tuesday/ |access-date=8 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
A ranar farko, 'yan takara huɗu sun yi takara a zaben fidda gwani wanda ya ƙare tare da [[Gregory Ibe]] ya fito a matsayin dan takarar PDP bayan sakamakon ya nuna Ibe ya lashe kusan kashi 54% na kuri'un wakilai. A cikin jawabinsa na karɓa, Ibe ya yi kira ga abokan hamayyarsa da su haɗa jam'iyyar amma ɗaya daga cikinsu, Ijioma Nwokoro Ijioma, nan da nan ya ƙi sakamakon.<ref name="APGA primary results"/> Dukkanin sauran abokan adawar daga baya sun ki amincewa da nasarar Ibe kuma sun tafi kotu daban don kalubalanci sakamakon.<ref>{{Cite web |title=2023: Etigwe Uwa Urges Court To Declare Him Winner Of APGA Governorship Primary In Abia |url=https://abntv.com.ng/news/2023-etigwe-uwa-urges-court-declare-winner-apga-governorship-primary-abia/ |access-date=6 July 2022 |website=ABN TV}}</ref> A watan Yulin, an sanar da abokin takarar Ibe a matsayin [[Obinna Ichita]] - MHA . <ref name="APGA running mate">{{Cite web |last=Emeruwa |first=Chijindu |title=Abia 2023: APGA guber candidate, Greg Ibe picks Ichita as running mate |url=https://dailypost.ng/2022/07/16/abia-2023-apga-guber-candidate-greg-ibe-picks-ichita-as-running-mate/ |access-date=16 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Koyaya, a ranar 1 ga Disamba, karar Udensi ta yi nasara yayin da Kotun Koli ta Tarayya ta soke zaben fidda gwani kuma ta umarci APGA da ta gudanar da sabon zaben fidda gashin gwani a cikin kwanaki goma sha huɗu.<ref name="APGA primary nullified"/> Jam'iyyar ta bayyana niyyar da za ta yi kira ga hukuncin maimakon gudanar da sabon zaben fidda gwani.<ref>{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=APGA to appeal judgment sacking Greg Ibe as Abia guber candidate |url=https://www.thecable.ng/apga-to-appeal-judgment-sacking-greg-ibe-as-abia-guber-candidate |access-date=31 December 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref> Koyaya, Kotun daukaka kara ta yi watsi da karar da ta yi a ranar 8 ga Fabrairu 2023 kuma, tunda iyakar kwanaki goma sha huɗu na Kotun Koli ta wuce, hukuncin ya kuma hana APGA daga gabatar da dan takarar gwamna a zaben.<ref name="APGA barred"/> Ibe ya ki amincewa da hukuncin kuma nan da nan ya fara daukaka kara wanda ya haifar da sake dawo da Ibe a matsayin wanda aka zaba.<ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=Greg Ibe rejects appeal court judgement nullifying Abia APGA guber primary |url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/greg-ibe-rejects-appeal-court-judgement-nullifying-abia-apga-guber-primary/ |access-date=11 February 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwakanma |first=Sunday |title=Appeal court affirms Ibe as Abia APGA gov candidate |url=https://punchng.com/just-in-appeal-court-affirms-ibe-as-abia-apga-gov-candidate/ |access-date=16 March 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Gregory Ibe]]: wanda ya kafa kuma Shugaban [[Jami'ar Gregory]] <ref>{{Cite web |last=Sampson |first=Okey |title=2023: Distortion of Abia Charter of Equity forced me out of PDP – Ibe, GUU Chancellor |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-distortion-of-abia-charter-of-equity-forced-me-out-of-pdp-ibe-guu-chancellor/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Matashi mai gudu - Obinna Ichita: memba na Majalisar na Aba ta Kudu <ref name="APGA primary results"/>[3]
** Abokin gudu - [[Obinna Ichita]]: memba na Majalisar na Aba ta Kudu <ref name="APGA running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* Ijioma Nwokoro Ijioma: tsohon babban janar na [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|Sojoji]] <ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=Abia 2023: Gen Ijioma joins race for APGA governorship ticket |url=https://www.vanguardngr.com/2022/02/abia-2023-gen-ijioma-joins-race-for-apga-governorship-ticket/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="APGA primary results"/>
* Chikwe Udensi: ɗan kasuwa <ref name="APGA primary results" /><ref>{{Cite web |title=Abia 2023: Chikwe Udensi Picks APGA Governorship Nomination Form |url=https://abntv.com.ng/2022/04/abia-2023-chikwe-udensi-picks-apga-governorship-nomination-form/ |access-date=5 April 2022 |website=ABN TV}}</ref>
* Etigwe Uwa: lauya <ref name="APGA primary results" />
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
Kafin zaben fidda gwani, muhawara game da zoning ya raba PDP ta jihar sosai yayin da kungiyoyi daga kowane gundumar sanata daban-daban suka bukaci shirye-shiryen zoning daban-daban tare da kungiyoyi okuva cikin gundumar Kudancin da ke ƙoƙarin ci gaba da bude firamare da waɗanda ke cikin gundumar Tsakiya suna neman zabar a zartar da ita zuwa cibiyar tare da waɗanda ke daga gundumar Arewa, wanda lokacinsa ya dogara ne akan yarjejeniyar da ta gabata.<ref name="The Nation challenges">{{Cite web |last=Nwankwo |first=Sunny |title=2023: APC challenges PDP’s dominance in Abia |url=https://thenationonlineng.net/2023-apc-challenges-pdps-dominance-in-abia/ |access-date=11 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> A ƙarshe, jam'iyyar ta sanya zabar ta ga gundumomin Arewa da Tsakiya a ƙarshen Maris 2022.<ref>{{Cite web |last=Nwakanma |first=Sunday |title=Abia PDP zones gov position to Central and North senatorial districts |url=https://punchng.com/abia-pdp-zones-gov-position-to-central-and-north-senatorial-districts/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Wannan yanke shawara nan da nan ya kara rikici tsakanin jam'iyyun yayin da kungiyoyin Arewa suka nuna rashin amincewa da hada gundumar tsakiya a cikin abin da ake kira "wani sabon abu" wanda ake nufi don ba da damar dan takarar tsakiya Ikpeazu ya goyi bayan ya gudu.<ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=Abia PDP zoning: I stand by my earlier position — Sen Orji |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/abia-pdp-zoning-i-stand-by-my-earlier-position-sen-orji/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Masu ruwa da tsaki na PDP na Kudancin sun kuma ki amincewa da shirin tare da dan takarar [[Enyinnaya Harcourt Abaribe|Enyinnaya Abaribe]] suna bayyana shi a matsayin tilastawa mara adalci da ake nufi don cire shi daga firamare.<ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=Abia PDP on fire over ‘strange zoning formula’ |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/abia-pdp-on-fire-over-strange-zoning-formula-2/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Wani dalilin rikice-rikicen jam'iyya na ciki shine yunkurin Ikpeazu na tilasta dan takarar da ya fi so a kan jam'iyyar, tare da abokan adawar da ke zarginsa da tallafawa ko dai likitan ido [[Uche Ikonne]] ko tsohon mataimakinsa [[Chinenye Nwogu]].<ref>{{Cite web |last=Suleiman |first=Tajudeen |title=Confusion In Abia PDP As Ikpeazu Anoints Another Guber Aspirant |url=https://thewhistler.ng/confusion-in-abia-pdp-as-ikpeazu-anoints-another-guber-aspirant/ |access-date=11 April 2022 |website=The Whistler}}</ref> Da'awar amincewar Ikonne ya haifar da rikici mafi girma kamar yadda Ikonne ba kawai daga gundumar tsakiya ba ne amma kuma memba ne na ƙabilar Ukwa-Ngwa, kamar Ikpeazu.<ref>{{Cite web |last=Mbah Jnr |first=Mark |title=Abia 2023: Storm over anointed candidate |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/abia-2023-storm-over-anointed-candidate/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Yayinda hukumomin Ukwa-Ngwa suka yi watsi da rashin amincewa da gwamnonin Ukwa-Ngw da suka biyo baya kuma suka yi layi a bayan Ikonne, wasu 'yan takara sun yi tsayayya da abin da ake kira "subccession".<ref>{{Cite web |last=Ugwu-Nwogo |first=Emmanuel |title=Ikpeazu’s Kinsmen Ready for Succession Battle as Ex-ABSU VC Emerges as Ngwa Consensus Candidate |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/02/ikpeazus-kinsmen-ready-for-succession-battle-as-ex-absu-vc-emerges-as-ngwa-consensus-candidate/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A cikin kwanaki kafin zaben fidda gwani, rikicin jam'iyyar ya kara zurfafawa yayin da masu neman gwamna da sauran masu ruwa da tsaki suka ki amincewa da jerin sunayen wakilai na wucin gadi kamar yadda aka ƙirƙira kuma suka zargi mugayen 'yan wasan kwaikwayo da shirya yin la'akari da jerin wakilai na doka.<ref>{{Cite web |last=Martins |first=Baba |title=2023: Crisis Looms In Abia PDP Over Delegates List |url=https://dailytrust.com/2023-crisis-looms-in-abia-pdp-over-delegates-list |access-date=19 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Masu sharhi sun lura cewa idan an tabbatar da zarge-zargen gaskiya, Abia PDP tana cikin haɗarin rashin cancanta ta hanyar amfani da wakilai da ba a zaba ba.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=ANALYSIS: PDP risks losing Abia as Zamfara scenario looms |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532126-analysis-pdp-risks-losing-abia-as-zamfara-scenario-looms.html |access-date=14 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Lokacin da roƙonsu ga jam'iyyar ta kasa don shiga tsakani ya gaza, 'yan takara bakwai sun janye a ranar zaben fidda gwani don nuna rashin amincewa da halinta ciki har da Abaribe da Oko Chukwu . Ikonne ya ƙare ya lashe zaben cikin sauƙi tare da sama da 80% na kuri'un da aka jefa.<ref name="PDP primary results"/> Koyaya, rikicin firamare da jam'iyya da ke kewaye da shi ya haifar da rarrabuwa mai yawa a cikin Abia PDP tare da Abaribe ya sauya sheka zuwa APGA washegari bayan firamare. A watan Yuni, Ikonne ya zaɓi [[Okey Igwe]] - MHA na Umunneochi - a matsayin abokin aikinsa.
Koyaya, mutuwar Ikonne a ranar 25 ga Janairun 2023 ta tilasta wa PDP shiga sabon tsarin gabatarwa kasa da watanni biyu kafin zaben ban da barin zaben Igwe.<ref>{{Cite web |last=Edeme |first=Victoria |title=Ikonne: Abia PDP can conduct fresh primary – INEC |url=https://punchng.com/ikonne-abia-pdp-can-conduct-fresh-primary-inec/ |access-date=26 January 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Osaji |first=Sharon |title=Abia: Ikonne’s death terminates deputy gov’s candidacy —Lawyer |url=https://punchng.com/abia-ikonnes-death-terminates-deputy-govs-candidacy-lawyer/ |access-date=26 January 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref> A ranar 27 ga watan Janairu, jam'iyyar PDP ta jihar ta sanar da bangare na farko na sabon jadawalin fidda gwamna, tare da nuna sha'awa da kuma sayar da siffofin gabatarwa har zuwa 1 ga Fabrairu. Kashegari, masu neman shiga dole ne su gabatar da kansu ga Kwamitin Aiki na Jiha a Sakatariyar Jam'iyyar Jiha.<ref name="New PDP primary scheduled"/> Binciken farko ya fi mayar da hankali kan masu neman shiga cikin firamare na farko da suka kasance a cikin PDP tare da rahotanni cewa jagorancin jam'iyyar jihar sun gudanar da tarurruka da yawa game da firamare a duk fadin jihar.<ref name="TN pre-Jan. primary analysis">{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Guber poll: Who will go for PDP in Abia? |url=https://thenationonlineng.net/guber-poll-who-will-go-for-pdp-in-abia/ |access-date=28 January 2023 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ɗaya daga cikin waɗannan tarurruka, wanda Ikpeazu da wasu 'yan takara da yawa suka halarta, ya haifar da karamin yanki na gabatarwa zuwa Isiala Ngwa North LGA - Ikonne's LGA - a ranar 30 ga Janairu duk da sabuntawa don tsara yankin gabatarwa; an ba da izinin' yan takara daga waje da Isiala Ngwa Arewa su yi hamayya duk da haka.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: PDP zones gov ticket in Abia after Ikonne’s death |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/578743-2023-pdp-zones-gov-ticket-in-abia-after-ikonnes-death.html |access-date=30 January 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=Ikonne: Ikpeazu returns to Abia zoning nightmare he didn’t recognise |url=https://guardian.ng/politics/ikonne-ikpeazu-returns-to-abia-zoning-nightmare-he-didnt-recognise/ |access-date=1 February 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Binciken farko ya sake nazarin yanayin rikitarwa na firamare amma ya bayyana cewa jam'iyyar ta yi niyyar amfani da jerin wakilai masu rikitarwa daga firamare na Mayu tare da rahotanni cewa Ikpeazu da sauran mambobin jagorancin jam'iyya sun yanke shawarar [[Okey Ahiwe]] - Shugaban Ma'aikatan Ikpeazu - a matsayin zabin su don gabatarwa.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=ANALYSIS: Three aspirants battle for PDP guber ticket in Abia primary rerun |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/579923-analysis-three-aspirants-battle-for-pdp-guber-ticket-in-abia-primary-rerun.html |access-date=4 February 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ranar firamare, 'yan takara biyar sun yi takara a wasan farko na kai tsaye a Filin wasa na Umuahia Township wanda ya haifar da Ahiwe ya fito a matsayin dan takarar PDP bayan sakamakon ya nuna shi ya lashe sama da kashi 93% na kuri'un wakilai.<ref name="PDP rerun primary results"/><ref>{{Cite web |last=Babalola |first=Ayoola |title=Gov. Ikpeazu’s former CoS emerges PDP guber candidate for Abia |url=https://gazettengr.com/gov-ikpeazus-former-cos-emerges-pdp-guber-candidate-for-abia/ |access-date=4 February 2023 |website=[[Peoples Gazette]]}}</ref> Rahotanni daga baya sun bayyana cewa an ba da cin hanci ga wakilai don tallafawa Ahiwe kuma babu wani daga cikin masu neman nasara da ba su yarda da Ahiwe bayan sanarwar sakamakon ba.<ref>{{Cite web |last=Ugwu-Nwogo |first=Emmanuel |title=Intriques as Ikpeazu’s Favourite, Ahiwe, Wins Abia PDP Gubernatorial Ticket |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/02/06/intriques-as-ikpeazus-favourite-ahiwe-wins-abia-pdp-gubernatorial-ticket/ |access-date=6 February 2023 |website=[[ThisDay]]}}</ref> A cikin kwanaki bayan zaben fidda gwani, rahoto ya bayyana cewa Ikpeazu ya shirya ya sauke abokin takarar Ikonne - Okey Igwe - don goyon bayan [[Jasper Uche]] don kwantar da hankalin ƙungiyar intraparty da [[Theodore Orji]] ke jagoranta.<ref>{{Cite web |last=Olu |first=Tayo |title=EXCLUSIVE: Ikpeazu Sacrifices Igwe For Jasper To Reconcile With Atiku’s Abia PDP Faction Ahead Of Guber |url=https://thewhistler.ng/exclusive-ikpeazu-sacrifices-igwe-for-jasper-to-reconcile-with-atikus-abia-pdp-faction-ahead-of-guber/ |access-date=15 February 2023 |website=The Whistler}}</ref> Kodayake Igwe ya nuna rashin amincewa da matakin kuma ya yi iƙirarin cewa mutuwar Ikonne ba ta soke zabensa ba, PDP ta gabatar da sunan Uche ga INEC kuma an lissafa shi a matsayin mataimakin gwamna. <ref>{{Cite web |last=Nwakanma |first=Sunday |title=Abia PDP: Fresh crisis as ex-running mate challenges substitution |url=https://punchng.com/abia-pdp-fresh-crisis-as-ex-running-mate-challenges-substitution/ |access-date=15 February 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="February INEC list">{{Cite web |title=AMENDMENT 4 GOVERNORSHIP |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/02/AMENDMENT-4-GOVERNORSHIP.pdf |access-date=19 February 2023 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|Independent National Electoral Commission]] |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219082135/https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/02/AMENDMENT-4-GOVERNORSHIP.pdf |url-status=dead }}</ref>
==== An zabi shi a watan Fabrairun 2023 ====
* [[Okey Ahiwe]]: tsohon shugaban ma'aikatan Gwamna <ref name="PDP rerun primary results"/> Matashi mai gudu - Jasper Uche [2]
** Abokin gudu - [[Jasper Uche]] <ref name="February INEC list"/>
==== An kawar da shi a watan Fabrairun 2023 ====
* [[Lucky Igbokwe]]: ɗan kasuwa<ref name="TN pre-Jan. primary analysis"/><ref name="PDP rerun primary results"/>
* [[Emma Nwaka]]: tsohon Shugaban PDP na Jihar Abia kuma tsohon Sanata na Abia North (1992-1993) <ref name="TN pre-Jan. primary analysis" /> <ref name="PDP rerun primary results" />
* [[Ude Oko Chukwu]]: Mataimakin Gwamna (2015-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Dokoki na Ohafia North (2003-2015) <ref name="TN pre-Jan. primary analysis" /> <ref name="PDP rerun primary results" />
* [[Sampson Orji]]: tsohon Kwamishinan Ayyuka na Musamman (2011-2015), tsohon Kwamishina na Kasuwanci (2009-2011), kuma tsohon memba na Majalisar Dokoki na Arochukwu (1999-2003) <ref name="TN pre-Jan. primary analysis" /> <ref name="PDP rerun primary results" />
==== Ya janye daga zaben fidda gwani na Fabrairu 2023 ====
* [[Ezenwanyi Ngozi Jonah]]<ref name="TN pre-Jan. primary analysis"/><ref name="PDP rerun primary results"/>
* [[Bob Ogu]]: tsohon Kwamishinan Ayyuka <ref name="PDP rerun primary results" />
* [[Eric Opah]]: ɗan kasuwa <ref name="PDP rerun primary results" /><ref>{{Cite web |title=PDP EXCO clears Eric Opah for Abia rerun gubernatorial primaries |url=https://dailypost.ng/2023/02/03/pdp-exco-clears-eric-opah-for-abia-rerun-gubernatorial-primaries/ |access-date=3 February 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== Ya ki yin takara a watan Fabrairun 2023 ====
* [[Ncheta Omerekpe|Nisheta Omerekpe]]: ɗan kasuwa <ref name="TN pre-Jan. primary analysis"/>
==== Sakamakon zaben fidda gwani na Fabrairu 2023 ====
=== Ƙananan ƙungiyoyi ===
== Yaƙin neman zaɓe ==
Kafin lokacin kamfen ɗin da aka fara a watan Oktoba na shekara ta 2022, masu sharhi sun lura da zurfin rarrabuwa a cikin PDP na jihar saboda sakamakon daga firamare da kuma zubar da yanki. Masu lura sun yi iƙirarin cewa rikicin ya ba da dama ga Emenike da Ibe tare da manyan 'yan takarar jam'iyya - Sunday Onuoha (ADC), [[Alex Otti]] (LP), da [[Enyinnaya Nwafor]] (YPP). A watan da ya biyo baya, a ranar 7 ga Nuwamba, an saki zaben farko na jama'a - wanda NOI Polls ta gudanar kuma Anap Foundation ta ba da izini - don tseren tare da nuna babban jagora ga Otti yayin da Ikonne, Ibe, da Emenike suka biyo baya a karo na biyu, na uku, da na huɗu, bi da bi.<ref>{{Cite web |title=ABIA: Alex Otti of Labour Party has a significant early lead |url=https://www.anapfoundation.com/press-releases/abia-alex-otti-of-labour-party-has-a-significant-early-lead |access-date=8 November 2022 |website=ANAP Foundation}}</ref> A cikin makonni bayan haka, ThisDay ya bayyana kamfen din Otti da damar da yake da ita yayin da binciken [[The Guardian (Najeriya)|The Guardian]] ya mayar da hankali kan tasirin zaben a kan yanki na gaba da Yarjejeniyar Daidaitawa ta Jiha.<ref>{{Cite web |last=Obioha |first=Vanessa |title=Will Alex Otti be Lucky after Third Attempt? |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/11/13/will-alex-otti-be-lucky-after-third-attempt/ |access-date=4 December 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Udeajah |first=Gordi |title=2023 and acid test for Abia state’s charter of equity |url=https://guardian.ng/politics/2023-and-acid-test-for-abia-states-charter-of-equity/ |access-date=28 November 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
Yayin da aka fara yakin neman zabe, rikice-rikice na ciki da na shari'a a cikin APC da APGA sun rushe kamfen ɗin su yayin da hukunce-hukuncen kotu suka sauya amincewar doka daga Emenike zuwa Ogah a cikin APC kuma suka soke zaben fidda gwani na APGA a tsakiyar Nuwamba da farkon Disamba, bi da bi.<ref name="Ogah Nov. court ruling"/><ref name="APGA primary nullified"/> Dukkanin yanke shawara an daukaka kara tare da sake dawo da Emenike a matsayin wanda aka zaba a ƙarshen Disamba yayin da shari'ar APGA ta ci gaba.<ref name="Emenike Dec. court ruling"/> Hakazalika, PDP ta fuskanci ci gaba da ƙalubale ga firamare wanda ya shiga cikin sabuwar shekara tare da gardama game da inda ba a san inda Ikonne yake ba daga ƙarshen Nuwamba zuwa Janairu; Ba har zuwa tsakiyar Janairu ba ne Ikpeazu ya bayyana cewa Ikonne ya yi rashin lafiya kuma yana cikin tsarin warkewa. <ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=Unease in Abia PDP over guber ticket legal tussle |url=https://www.vanguardngr.com/2023/01/unease-in-abia-pdp-over-guber-ticket-legal-tussle/ |access-date=18 January 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Udeajah |first=Gordi |title=Crisis in Abia PDP over Ikonne’s absence |url=https://guardian.ng/politics/crisis-in-abia-pdp-over-ikonnes-absence/ |access-date=18 January 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ikwuje |first=Rosemary |title=Abia PDP governorship candidate’s whereabouts source of concern, says group |url=https://guardian.ng/news/abia-pdp-governorship-candidates-whereabouts-source-of-concern-says-group/ |access-date=18 January 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agbo |first=Jeffrey |title=Abia PDP gov candidate, Uche Ikonne, ill, says Ikpeazu |url=https://www.thenicheng.com/abia-pdp-gov-candidate-uche-ikonne-ill-says-ikpeazu/ |access-date=18 January 2023 |website=The Niche}}</ref> Koyaya, abokan adawar sun yi iƙirarin cewa yanayin lafiyar Ikonne ya fi muni fiye da yadda Ikpeazu ya bayyana kuma PDP tana ɓoye ainihin yanayinsa.<ref>{{Cite web |last=Ukaibe |first=Chibuzo |last2=Eziyi |first2=Kalu |title=Controversy Over Abia PDP Candidate’s Health Status Deepens |url=https://leadership.ng/controversy-over-abia-pdp-candidates-health-status-deepens/ |access-date=23 January 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> An tabbatar da waɗannan maganganun a ranar 25 ga Janairu, lokacin da dangin Ikonne suka sanar da cewa ya mutu a [[Asibitin Ƙasa, Abuja|Asibitin Kasa, Abuja]]. <ref name="Ikonne death"/> A cikin ci gaba da rikicin APC da sabuntawar PDP da ke kewaye da sabon fidda gwani, masana sun lura cewa rarrabuwar da ke cikin jam'iyyun biyu sun ba wasu 'yan takara damar samun nasara.<ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |title=Abia State APC, PDP troubled by division, decease |url=https://guardian.ng/politics/abia-state-apc-pdp-troubled-by-division-decease/ |access-date=2 February 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Duk da haka, PDP ta zabi Ahaiwe amma shakku sun fito game da yiwuwar irin wannan takarar kwatsam.<ref name="PDP rerun primary results"/><ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=Ikpeazu, Ahaiwe and challenges of running a late governorship campaign |url=https://guardian.ng/politics/ikpeazu-ahaiwe-and-challenges-of-running-a-late-governorship-campaign/ |access-date=9 February 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Shari'ar ta koma kan gaba bayan 'yan kwanaki kadan yayin da karar da APGA ta yi game da sokewa ta farko ta hanyar Kotun daukaka kara a ranar 8 ga Fabrairu kuma, tunda iyakar kwanaki goma sha huɗu ta Kotun Koli ta wuce, hukuncin ya kuma hana APGA gabatar da duk wani dan takarar gwamna a zaben; duk da haka, wani roko ya soke hukuncin daga baya a wannan watan.<ref name="APGA barred"/><ref>{{Cite web |last=Nwakanma |first=Sunday |title=Appeal court affirms Ibe as Abia APGA gov candidate |url=https://punchng.com/just-in-appeal-court-affirms-ibe-as-abia-apga-gov-candidate/ |access-date=16 March 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref>
Daga baya a watan Fabrairu, mayar da hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Abia ta zabi Peter Obi (LP); Obi ya lashe jihar da kashi 88.4% na kuri'un, ya doke Atiku Abubakar (PDP) da kashi 6.1% da Bola Tinubu (APC) da kashi 2.4%. Kodayake sakamakon bai kasance abin mamaki ba - Abia yana cikin sansanin Obi na kudu maso gabas kuma tsinkaye sun fi son shi - sakamakon ya haifar da karuwar hankali kan damar Otti a cikin tseren gwamna tare da hasashen EiE-SBM wanda ke nuna Otti ya ci nasara "bisa ga sakamakon zaben shugaban kasa da tsarin jefa kuri'a na jihar".
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
A ranar 26 ga watan Fabrairun 2022, [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] ta fitar da jadawalin, inda ta tsara manyan ranakun da lokutan zaben. <ref name="New Dates"/> Watanni bayan haka a ranar 27 ga Mayu 2022, INEC ta yi ɗan bita ga jadawalin, ta ba da damar jam'iyyun karin lokaci don gudanar da zaben fidda gwani.<ref>{{Cite web |title=Schedule of Activities for 2023 General Election |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/02/27/schedule-of-activities-for-2023-general-election/ |access-date=12 June 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref>
* 28 Fabrairu 2022 - Buga sanarwar zabe
* 4 ga Afrilu 2022 - Ranar farko don gudanar da zaben fidda gwani na jam'iyya
* 9 Yuni 2022{{Efn|The original deadline was 3 June; however, INEC pushed it back to 9 June at the behest of parties.<ref name="INEC primary extension" />}} - Ranar ƙarshe don gudanar da zaben fidda gwani na jam'iyya, gami da warware rikice-rikice da suka taso daga gare su
* 1 ga Yulin 2022 - Ranar farko don gabatar da fom ɗin gabatarwa ga INEC ta hanyar tashar yanar gizo
* 15 ga Yulin 2022 - Ranar ƙarshe don gabatar da fom ɗin gabatarwa ga INEC ta hanyar tashar yanar gizo
* 12 Oktoba 2022 - Farawar lokacin kamfen ɗin hukuma
* 16 Maris 2023{{Efn|The original deadline was 9 March; however, INEC pushed it back to 16 March.<ref name="Election postponed by a week" />}} - Ranar ƙarshe ta lokacin kamfen ɗin hukuma
== Babban Zabe ==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
d2um4tl1lx7xe6j29nt8mld6cwo8h8c
Zaben gwamna na Jihar Akwa Ibom na 2023
0
106339
968959
746457
2026-10-18T08:31:51Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Akwa Ibom na 2023''' ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin sunayen gwamnonin jihar Akwa Ibom|Gwamnan Jihar Akwa Ibom]], tare da Zaben Majalisar Dokokin Jihar Akwa Ibom da kuma wasu zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Udom Gabriel Emmanuel]] yana da iyakacin wa'adin kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. Tsohon kwamishinan Umo Eno ya rike ofishin na PDP da kashi 34% a kan wanda ya zo na biyu kuma dan takarar YPP - Sanata [[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]] .
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi Eno a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi dan kasuwa [[Akanimo Udofia]] a ranar 26 ga Mayu a cikin wani tsari mai rikitarwa wanda [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|INEC]] ba ta amince da shi ba; Udofia ne kawai bayan hukuncin [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] a ranar 7 ga tMaris 2023.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=Gov Emmanuel’s preferred successor, Umo Eno, wins A’Ibom PDP governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532486-gov-emmanuels-preferred-successor-umo-eno-wins-aibom-pdp-governorship-primary.html |access-date=26 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="No APC candidate">{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=APC has no governorship candidate in Akwa Ibom – INEC |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/536186-apc-has-no-governorship-candidate-in-akwa-ibom-state-inec.html |access-date=12 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="SC allows Udofia to run">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court affirms Akan Udofia as Akwa Ibom APC governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/586630-just-in-supreme-court-affirms-akan-udofia-as-akwa-ibom-apc-governorship-candidate.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="Udofia recognized by INEC">{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023: APC now has governorship candidate in Akwa Ibom, 10 months after its primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/587194-2023-apc-now-has-governorship-candidate-in-akwa-ibom-10-months-after-its-primary.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Kamar yadda APC ba ta iya juyar da shawarar INEC ba har zuwa kwanaki zuwa zaben, wadanda aka zaba daga kananan jam'iyyun sun zama manyan masu takara kamar tsohon Sanata John James Akpan Udo-Edehe (New Nigeria Peoples Party) da Sanata [[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]] (Young Progressives Party). <ref name="YPP rerun primary results">{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Akwa Ibom 2023: Bassey Akpan emerges YPP governorship candidate |url=https://dailypost.ng/2022/08/05/akwa-ibom-2023-bassey-akpan-emerges-ypp-governorship-candidate/ |access-date=5 August 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
Kashegari bayan zaben, an kammala hadin gwiwa kuma INEC ta ayyana Eno a matsayin mai nasara. Gabaɗaya, Eno ta sami kuri'u sama da 354,000 da kashi 55% na kuri'un yayin da Akpan ya sami kusan kuri'u 136,000 da kashi 21% na kuri'u yayin da Udofia ta zo ta uku tare da kusan kuri'un 130,000 da kashi 20% na kuri'an.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=It’s Official: PDP’s Umo Eno wins Akwa Ibom governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/588843-its-official-pdps-umo-eno-wins-akwa-ibom-governorship-election.html |access-date=9 August 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onuegbu |first=Chioma |title=Breaking: PDP’s Umo Eno wins Akwa Ibom in a landslide victory |url=https://www.vanguardngr.com/2023/03/breaking-pdps-umo-eno-wins-akwa-ibom-in-a-landslide-victory/ |access-date=9 August 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin sunayen gwamnonin jihar Akwa Ibom|Gwamnan Jihar Akwa Ibom]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]].
== Tarihi ==
Jihar Akwa Ibom ƙaramar jiha ce a Kudancin Kudu galibi mazaunan Efik-Ibibio ne; kodayake tanadin mai ya sa ta zama ɗaya daga cikin jihohin da suka fi arziki a cikin ƙasar, Akwa Ibon ya fuskanci ƙalubale a cikin tsaro, lalacewar muhalli, da rashin gidaje masu araha a babban bangare saboda shekaru na cin hanci da rashawa.
A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar a matsayin sake tabbatar da ikon PDP bayan Sanata Godswill Akpabio da abokansa da suka sauya zuwa APC sun rasa. A hankali, Emmanuel ya sake lashe zaben da sauƙi tare da kusan kashi 75% na kuri'un kuma PDP ya lashe kujeru 25 daga cikin 26 na Majalisar Dokoki. PDP ta kuma yi nasara a tarayya, ta kori dukkan sanatocin APC da membobin gida don mamaye dukkan kujerun majalisar dattijai uku da kujerun Majalisar Wakilai goma yayin da dan takarar shugabancin PDP Atiku Abubakar ya ci jihar cikin sauƙi tare da kusan 68% amma har yanzu ya juya zuwa ga APC kuma yana da ƙarancin masu halarta.
A lokacin wa'adin Emmanuel na biyu, gwamnatinsa ta bayyana cewa mayar da hankali sun hada da kammala Ibom Deep Seaport, [[Ibom Air]], ci gaba da masana'antu, da inganta kayan aikin sufuri; duk da haka, ana sukar sa akai-akai saboda martani mai kama da iko ga masu sukar da 'yan jarida. An yi gargadi musamman bayan kama wani babban ma'aikacin banki, barazanar rushe cocin mai sukar, da kuma hana 'yan jarida daga abubuwan da suka faru na gwamnatin jihar.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, NOVEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-november-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Udobia |first=Edidiong |title=Church marked for demolition after pastor criticised governor’s succession plan |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/481363-church-marked-for-demolition-after-pastor-criticised-governors-succession-plan.html |access-date=13 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=TOP 5, BOTTOM 5: How Nigerian governors ranked in July, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-nigerian-governors-ranked-in-july-2020/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref> A wasu lokuta a lokacin mulkinsa, an soki Emmanuel saboda mummunar martani ga annobar COVID-19 ta hanyar korar babban masanin ilimin cututtukan jihar bayan ya ki ya hana gwajin, rashin amfani da kasafin kudin gwamnatin sa da kuma cin hanci da rashawa, sanarwar da ya yi na Akwa Ibom a matsayin jihar Kirista da kuma jihar gina cibiyar bautar Kirista, da kuma wurin da aka tsara na tashar jiragen ruwa.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, APRIL 2020: Best, not good enough; COVID-19 exposes incompetence in high places |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-april-2020-best-not-good-enough-covid-19-exposes-incompetence-in-high-places/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=Coronavirus: Nigerian state sacks epidemiologist for allegedly refusing to manipulate test figures |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/389889-coronavirus-nigerian-state-sacks-epidemiologist-for-allegedly-refusing-to-manipulate-test-figures.html |access-date=13 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIAN GOVERNORS: Fumbling, wobbling dominate June 2020 performance |url=https://www.ripplesnigeria.com/nigerian-governors-fumbling-wobbling-dominate-june-2020-performance/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Simon |first=Ekemini |last2=Effiong |first2=Abasifreke |title=INVESTIGATION: Akwa Ibom Governor, SSG in multi billion naira scandal |url=https://www.icirnigeria.org/investigation-akwa-ibom-governor-ssg-in-multi-billion-naira-scandal/ |access-date=13 March 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref><ref>{{Cite web |title=Atheists Sue State Governor in Nigeria |url=https://www.atheistalliance.org/campaigns-suing-a-state-governor-in-nigeria/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Atheist Alliance International]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oritse |first=Godwin |title=Controversy hits Ibaka Deep Seaport project |url=https://www.vanguardngr.com/2021/10/controversy-hits-ibaka-deep-seaport-project/ |access-date=13 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A gefe guda, an yaba masa da fadada [[Ibom Air]], ci gaban wasanni, da kuma ƙananan laifuka.<ref>{{Cite web |last=Rivers |first=Martin Leo |title=Ibom Air Targets Post-Crisis Boom In Nigeria’s Aviation Market |url=https://www.forbes.com/sites/martinrivers/2020/08/04/ibom-air-targets-post-crisis-boom-in-nigerias-skies/?sh=68253dcbaa05 |access-date=13 March 2022 |website=[[Forbes]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya [[Majalisar dattawan Akwa-ibom ta Arewa maso Gabas|Gundumar Sanata ta Arewa maso Gabas ta Akwa Ibom]] don samun gwamna na gaba kamar yadda Akwa Ibon Arewa maso Gabashin bai rike gwamna ba tun 2007. Duk da yake babu wata babbar jam'iyya da ta rufe zaben fidda gwani ga 'yan takarar da ba na Arewa maso Gabas ba, kusan dukkanin' yan takarar da za su iya shiga sun fito ne daga Arewa maso Gabashin kuma ya bayyana kamar manyan jam'iyyun suna riƙe da yarjejeniyar yanki.<ref name="PDP">{{Cite web |last=Gausa |first=Kazeem |title=Akwa Ibom 2023: Udom Emmanuel’s dilemma over Inoyo, Umo Eno, Akan Udofia |url=https://www.vanguardngr.com/2021/04/akwa-ibom-2023-udom-emmanuels-dilemma-over-inoyo-umo-eno-akan-udofia/ |access-date=20 June 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onuegbu |first=Chioma |title=2023: I have no anointed governorship candidate – Akpabio |url=https://www.vanguardngr.com/2021/04/2023-i-have-no-anointed-governorship-candidate-akpabio/ |access-date=22 June 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Shekarar da ta gabata kafin zaben fidda gwani na APC ta sha wahala daga rikice-rikicen jam'iyya tsakanin bangarori uku kowannensu ya goyi bayan tsohon Gwamna da Minista [[Godswill Akpabio]], tsohon Sanata kuma mai yiwuwa dan takarar gwamna John James Akpan Udo-Edehe, ko tsohon Sanata da kuma abokin hamayyar gwamna [[Ita Enang]] wanda ya ƙare a cikin majalisa uku na jam'iyya a watan Oktoba 2021.<ref>{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=APC Congress: Three factional chairmen emerge in Akwa Ibom |url=https://dailypost.ng/2021/10/17/apc-congress-three-factional-chairmen-emerge-in-akwa-ibom/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Kamar yadda Udo-Edehe ya kasance memba na jagorancin APC na kasa a lokacin, jam'iyyar ta kasa ta amince da ƙungiyarsa a watan Fabrairun 2022 amma daga baya aka cire shi ta hanyar yanke shawara ta kotu don goyon bayan ƙungiyar Akpabio.<ref>{{Cite web |last=Nnochiri |first=Ikechukwu |title=Appeal Court dismisses APC’s suit against party Excos in Akwa-Ibom |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/appeal-court-dismisses-apcs-suit-against-party-excos-in-akwa-ibom/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Hukuncin kotun ya zo ne bayan da Udo-Edehe ya bar matsayinsa na Sakataren Kasa mai kula da kasa, don haka bai iya dakatar da sabon shugaban kasa da aka zaba ba, [[Abdullahi Adamu]], daga yin rantsuwa a bangaren Akpabio; duk da haka, bangaren Akpan Udo-Édehe ya sami umarnin kotu yana gaya wa jam'iyyun da su ci gaba da halin da ake ciki kuma bayar da rahoto daga baya ya nuna cewa bangaren Ak packing takardu don shawo kan kotun ta yi mulki a madadinsa.<ref>{{Cite web |date=19 April 2022 |title=Who owns Akwa Ibom APC? |url=https://thenationonlineng.net/who-owns-akwa-ibom-apc/ |access-date=19 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oladesu |first=Emmanuel |title=Who is authentic APC chairman in Akwa Ibom? |url=https://thenationonlineng.net/who-is-authentic-apc-chairman-in-akwa-ibom/ |access-date=22 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=How Akpabio-backed APC chairman obtained court judgement with forged document |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/525994-how-akpabio-backed-apc-chairman-obtained-court-judgement-with-forged-document.html |access-date=26 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A sakamakon rahotanni, jam'iyyar ta zama ƙungiya a matsayin ƙungiyar Akpabio da ƙungiyar Udo-Edehe sun buɗe hedkwatar daban-daban kuma kowannensu ya yi iƙirarin zama tsarin jam'iyya na halal yayin da jam'iyyar ƙasa ta amince da ƙungiyar Akpabius yayin da ƙungiyar Uedo-Edeh ta amince da INEC.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=APC falls apart in Akwa Ibom, as Akpabio continues to back official tainted by forgery |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/527560-apc-falls-apart-in-akwa-ibom-as-akpabio-continues-to-back-official-tainted-by-forgery.html |access-date=5 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}A ranar zaben fidda gwani, rikicin jam'iyyar ya karu yayin da bangarorin biyu suka yi ƙoƙari su gudanar da nasu zaben fidda gashin kansu tare da masu sa ido na jam'iyyar kasa a jam'iyyar Akpabio a titin Ekpo Obot a [[Uyo]] yayin da Kwamishinan 'yan sanda na jihar da Kwamishinar Zabe na Jihar suka kasance a jam' yancin Udo-Edehe a Sheergrace Arena. Magoya bayan bangarorin biyu sai suka kwashe rana suna fada kan kula da kayan zabe na hukuma, suna jinkirta aikin har zuwa safiyar gobe.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023 Akwa Ibom APC Governorship Primary: Factions fight for control of voting materials |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/532695-2023-akwa-ibom-apc-governorship-primary-factions-fight-for-control-of-voting-materials.html |access-date=28 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ƙarshe, ƙungiyar Akpabio ta gudanar da firamare tare da ɗan kasuwa [[Akanimo Udofia]] wanda ya ci nasara cikin sauƙi amma yayin da wasu 'yan takara suka ƙi tsari kuma masu sharhi sun lura cewa halattaccen firamare yana da shakku saboda rashin masu lura da INEC.<ref>{{Cite web |last=Bassey |first=Okon |title=Protest Trails Election as Akan Udofia Emerges A’Ibom APC Guber Candidate |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/28/protest-trails-election-as-akan-udofia-emerges-aibom-apc-guber-candidate/ |access-date=28 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023: APC may not produce governorship candidate in Akwa Ibom |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532921-2023-apc-may-not-produce-governorship-candidate-in-akwa-ibom.html |access-date=28 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Da yake rasa, Udo-Edehe ya nuna rashin amincewa da taron kafin ya bar jam'iyyar don samun zaben gwamna na NNPP yayin da Enang ya nemi kotu ta soke sakamakon.<ref name="Udo-Edehe defection">{{Cite web |title=Akpanudoedehe dumps APC, secures Akwa Ibom NNPP guber ticket |url=https://www.thecable.ng/akpanudoedehe-dumps-apc-secures-akwa-ibom-nnpp-guber-ticket |access-date=6 June 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023: Aspirant asks court to nullify Akwa Ibom APC’s governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/536169-2023-aspirant-asks-court-to-nullify-akwa-ibom-apcs-governorship-primary.html |access-date=12 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
A tsakiyar watan Yuni, an bayyana cewa rahoton Kwamishinan Zabe na INEC Mike Igini ya lissafa cewa babu wani takara na gaskiya da ya faru ga Majalisar Dinkin Duniya ta Jihar. <ref name="No APC candidate"/> <ref>{{Cite web |last=Odey |first=Patrick |title=APC gov primary didn’t hold in Akwa Ibom – INEC |url=https://punchng.com/apc-gov-primary-didnt-hold-in-akwa-ibom-inec/ |access-date=12 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olorunlomeru |first=Azeez |title=Uncertainty in Akwa Ibom over APC governorship, Senatorial tickets |url=https://guardian.ng/politics/uncertainty-in-akwa-ibom-over-apc-governorship-senatorial-tickets/ |access-date=12 June 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> A mayar da martani, abokan hulɗa na Akpabio sun yi ƙoƙari su lalata Igini amma hukumar ƙasa ta goyi bayan REC, wanda ya tabbatar da rahoton.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=Akwa Ibom APC Crisis: INEC backs Igini, says ‘there’s only one INEC’ |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/537458-akwa-ibom-apc-crisis-inec-backs-igini-says-theres-only-one-inec.html |access-date=16 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Koyaya, Udofia ta fara shari'a wanda ya kai ga hukuncin [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] a farkon Maris 2023 wanda ya umarci INEC da ta amince da Udofia a matsayin wanda aka zaba; hukumar ta bi 'yan kwanaki daga baya. <ref name="SC allows Udofia to run"/><ref name="Udofia recognized by INEC"/>
==== An zabi shi ====
* [[Akanimo Udofia]]: ɗan kasuwa <ref name="Udofia defects">{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=Akwa Ibom PDP governorship aspirant defects to APC |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/529057-akwa-ibom-pdp-governorship-aspirant-defects-to-apc.html |access-date=11 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Akan Udofia emerges APC governorship candidate in Akwa Ibom |url=https://dailypost.ng/2022/05/27/akan-udofia-emerges-apc-governorship-candidate-in-akwa-ibom/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Richard Anana]]
* [[Ita Enang]]: tsohon mataimakin Shugaba [[Muhammadu Buhari]] (2015-2022), tsohon Sanata na [[Majalisar dattawan Akwa-ibom ta Arewa maso Gabas|Akwa Ibom Arewa maso Gabas]] (2011-2015), kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Itu / Ibiono Ibom (1999-2011) <ref>{{Cite web |title=2023: Lalong To Run For Senate As Enang Joins Akwa Ibom Governorship Race |url=https://www.channelstv.com/2022/04/26/2023-lalong-to-run-for-senate-as-enang-joins-akwa-ibom-governorship-race/ |access-date=27 April 2022 |website=[[Channels TV]] |quote=Similarly, Senator Ita Enang, the Senior Special Assistant to President Muhammadu Buhari on Niger Delta Affairs, has joined the Akwa Ibom State governorship race. In his quest to succeed Governor Udom Emmanuel whose constitutional two-term tenure elapses by 2023, he picked up APC’s Expression of Interest and Nomination forms at the party’s national secretariat.}}</ref>
* [[Larry Esin]]: Dan takarar gwamna na PDP na 2007 <ref>{{Cite web |last=Effiong |first=Joe |title=Larry Esin wants Akwa Ibom guber zoning done on ethnic basis |url=https://www.sunnewsonline.com/larry-esin-wants-akwa-ibom-guber-zoning-done-on-ethnic-basis/ |access-date=28 May 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
* [[Uduak Udo]]
* John James Akpan Udo-Edehe: Sakataren Kwamitin Kula da APC na Kasa (2020-2022), tsohon Ministan Jiha na Babban Birnin Tarayya (2007-2008), kuma tsohon Sanata na [[Majalisar dattawan Akwa-ibom ta Arewa maso Gabas|Akwa Ibom Arewa maso Gabas]] (1999-2003) (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudanarwa a zaben fidda gwagwarmayar NNPP) <ref>{{Cite web |last=Oluwafemi |first=Ayodele |title=Akpanudoedehe declares guber bid, says he’ll deliver Akwa Ibom from poverty |url=https://www.thecable.ng/akpanudoedehe-declares-guber-bid-says-hell-deliver-akwa-ibom-from-poverty |access-date=17 April 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Balogun |first=Yemi |title=2023: Akpanudoedehe picks governorship form, denies taking APC to court |url=https://dailypost.ng/2022/04/27/2023-akpanudoedehe-picks-governorship-form-denies-taking-apc-to-court/ |access-date=27 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* [[Austin Utuk]]: ɗan kasuwa <ref>{{Cite web |last=Kufre |first=Akanimo |title=APC Guber Aspirant In A’Ibom Says His Candidacy Will Unify Party Factions |url=https://thesouthernexaminer.com/apc-guber-aspirant-in-aibom-says-his-candidacy-will-unify-party-factions-p7737-214.htm |access-date=10 May 2022 |website=The Southern Examiner}}</ref>
==== Sakamakon ====
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
A watan Janairun 2022, tsohon Gwamna [[Victor Attah]] ya ba da sanarwar cewa dan takarar Umo Eno yana barin Gwamna [[Udom Gabriel Emmanuel]] ya goyi bayan dan takarar da ke adawa da mambobin PDP wadanda suka haifar da tsoro game da yiwuwar tilastawa.<ref>{{Cite web |title=PDP Members Warn Akwa Ibom Governor Against Imposing Successor On Party In 2023 |url=http://saharareporters.com/2022/01/30/pdp-members-warn-akwa-ibom-governor-against-imposing-successor-party-2023 |access-date=1 February 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> Emmanuel ya kare amincewar, yana mai cewa ya kasance a cikin mafi kyawun amfanin shugaban jam'iyyar jihar da jihar Aniekan Akpan kuma ya goyi bayan Eno.<ref>{{Cite web |last=Odey |first=Patrick |title=I mean well for Akwa Ibom, Gov Emmanuel defends choice of successor |url=https://punchng.com/i-mean-well-for-akwa-ibom-gov-emmanuel-defends-choice-of-successor/ |access-date=1 February 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Akwa-Ibom: Crises rock PDP, APC over alleged imposition plots, zoning |url=https://thenationonlineng.net/akwa-ibom-crises-rock-pdp-apc-over-alleged-imposition-plots-zoning/ |access-date=6 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="Challenges of succession">{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |date=15 May 2022 |title=2023: Ebonyi, Akwa Ibom and challenges of succession |url=https://guardian.ng/politics/2023-ebonyi-akwa-ibom-and-challenges-of-succession/ |access-date=15 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Ƙarin zargi ya fito ne lokacin da rahotanni cewa Eno ya ƙirƙiri takardun kotu don kama ma'aikatan yajin aiki ba bisa ka'ida ba sun sake fitowa a watan Fabrairu.<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: How Akwa Ibom Governor’s Anointed Candidate, Umo Eno, Forged Court Document, Used Secret Police, DSS To Arrest Hotel Workers |url=https://saharareporters.com/2022/02/14/exclusive-how-akwa-ibom-governor%E2%80%99s-anointed-candidate-umo-eno-forged-court-document-used |access-date=22 July 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}Kafin ranar farko, an gabatar da karin ikirarin magudi a kan magoya bayan Eno wanda ya jagoranci Emmanuel ya sanar da sauri cewa za a sami tsarin sulhu bayan firamare. Koyaya, sanarwar ba ta dakatar da kukan ba yayin da wasu 'yan takara suka janye don nuna rashin amincewa a ranar farko ciki har da Sanata [[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]] da memba na House [[Onofiok Luke|Onofiok Luka]] yayin da memba na Majalisar [[Michael Enyong]] ya gudanar da nasa takarar farko a Ewet Housing Estate . <ref name="Akpan withdraws">{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Senator Akpan withdraws from Akwa Ibom PDP guber primaries, cites court order |url=https://dailypost.ng/2022/05/25/senator-akpan-withdraws-from-akwa-ibom-pdp-guber-primaries-cites-court-order/ |access-date=25 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> <ref name="Luke withdraws">{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=2023: Luke refuses to participate in Akwa Ibom PDP governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/532276-2023-luke-refuses-to-participate-in-akwa-ibom-pdp-governorship-primary.html |access-date=25 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="PDP Ewet Housing Estate primary results">{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Confusion as Michael Enyong emerges PDP parallel guber candidate in Akwa Ibom |url=https://dailypost.ng/2022/05/26/confusion-as-michael-enyong-emerges-pdp-parallel-guber-candidate-in-akwa-ibom/ |access-date=26 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Lokacin da aka gudanar da zaben fidda gwani a filin wasa na Godswill Akpabio, Eno ya lashe zaben bayan da aka sanar da sakamakon ya nuna ya lashe sama da kashi 97% na kuri'un wakilai.<ref name="PDP primary results"/> Bayan zaben fidda gwani, jam'iyyar PDP ta kafa kwamitin sulhu don hada jam'iyyar; duk da haka, batutuwan da suka shafi Ono sun fito ne a watan Yuli lokacin da Akpan ya sauya sheka ya zama dan takarar gwamna na YPP yayin da wani tsohon abokin hamayyarsa - [[Akan Okon]] - ya kusanci bangaren shari'a don hana Ono cancanta bisa ga ikirarin karya takardar shaidar ilimi. <ref>{{Cite web |last=Ekponta |first=Iniobong |title=A’lbom PDP Moves To Pacify Aggrieved Gov’ship Aspirants |url=https://leadership.ng/albom-pdp-moves-to-pacify-aggrieved-govship-aspirants/ |access-date=22 July 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akubo |first=John |title=Akwa Ibom North-East PDP senator, Bassey Akpan, defects to YPP |url=https://guardian.ng/news/akwa-ibom-north-east-pdp-senator-bassey-akpan-defects-to-ypp/ |access-date=22 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=Aspirant asks court to disqualify Akwa Ibom PDP governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/535877-aspirant-asks-court-to-disqualify-akwa-ibom-pdp-governorship-candidate.html |access-date=22 July 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Kodayake Eno da farko ya lakafta shari'ar kotu a matsayin abin da ya faru na siyasa, Majalisar Bincike ta Yammacin Afirka ta tabbatar da cewa takaddun shaida da Eno ya gabatar wa INEC ba su dace da takardu a cikin bayanan kungiyar ba.<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE : Forgery Case: WAEC Confirms School Certificate Of Akwa Ibom Governor’s Stooge, Umo Eno ‘Does Not Exist In Records’ |url=https://saharareporters.com/2022/07/10/exclusive-forgery-case-waec-confirms-school-certificate-akwa-ibom-governor%E2%80%99s-stooge-umo |access-date=22 July 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> A mayar da martani, wakilan Eno sun canza kare kansa a kotu kuma Eno ya yi rantsuwa a fili cewa zai bar siyasa da wa'azi idan an tabbatar da zargin karya daidai.<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Forgery Case: Akwa Ibom Governor’s Stooge, Eno, Withdraws ‘Confirmation of Result’ From Court After WAEC’s Denial, Tenders Testimonial With More Discrepancies |url=https://saharareporters.com/2022/07/19/exclusive-forgery-case-akwa-ibom-governor%E2%80%99s-stooge-eno-withdraws-%E2%80%98confirmation-result%E2%80%99 |access-date=22 July 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akpan-Nsoh |first=Inemesit |title=Akwa Ibom PDP candidate vows to quit guber race, priesthood if WAEC confirms forgery |url=https://guardian.ng/news/akwa-ibom-pdp-candidate-vows-to-quit-guber-race-priesthood-if-waec-confirms-forgery/ |access-date=22 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Yayinda jayayya ta ci gaba, Eno ya ci gaba da kamfen dinsa kuma ya kira Sanata [[Akon Eyakenyi]] a matsayin abokin takararsa.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Onuegbu |first=Chioma |title=2023: PDP picks Senator Eyakenyi as Umo Eno’s runningmate |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/2023-pdp-picks-senator-eyakenyi-as-umo-enos-runningmate/ |access-date=24 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Kodayake an kori shari'ar Okon ta hanyar hukunce-hukuncen Babban Kotun Tarayya a watan Nuwamba da Kotun daukaka kara a watan Janairu, ya ci gaba zuwa [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] har zuwa ƙarshen Janairu.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=Akwa Ibom 2023: Court dismisses allegation of certificate forgery against PDP gov candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/564805-akwa-ibom-2023-court-dismisses-allegation-of-certificate-forgery-against-pdp-gov-candidate.html |access-date=30 January 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023: Appeal Court affirms Umo Eno as Akwa Ibom PDP gov candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/576787-2023-appeal-court-affirms-umo-eno-as-akwa-ibom-pdp-gov-candidate.html |access-date=30 January 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Koyaya, Enyong ya koma gaba tare da karar kansa a kan Eno wanda ya yi jayayya cewa zaben fidda gwani na Ewet Housing Estate ya halatta don haka Enyong shine dan takarar da ya dace. A ranar 20 ga watan Janairu, babbar kotun tarayya a Abuja ta yanke hukunci a madadin Enyong kuma ta umarci INEC da ta ayyana shi a matsayin dan takarar da ya dace; yayin da PDP ta ki amincewa da hukuncin, rahoto ya nuna tsoron cewa INEC na iya canzawa ga Enyong. <ref name="thecable.ng">{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=Court sacks Umo Eno, affirms Michael Enyong as Akwa Ibom PDP guber candidate |url=https://www.thecable.ng/court-sacks-umo-eno-affirms-michael-enyong-as-akwa-ibom-pdp-guber-candidate |access-date=30 January 2023 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="Despite sack by court, PDP insists">{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=Despite sack by court, PDP insists Umo Eno remains Akwa Ibom guber candidate |url=https://www.thecable.ng/despite-sack-by-court-pdp-insists-umo-eno-remains-akwa-ibom-guber-candidate |access-date=30 January 2023 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="Confusion in PDP: What are Udom Emm">{{Cite web |last=Etim |first=Etim |title=Confusion in PDP: What are Udom Emmanuel’s options now? |url=https://www.thecable.ng/confusion-in-the-pdp-what-are-udom-emmanuels-options-now |access-date=30 January 2023 |website=[[TheCable]]}}</ref> Eno da PDP daga baya sun shigar da aikace-aikacen zuwa Kotun daukaka kara don a kori hukuncin da ya gabata; duk da haka, kotun ta ki amincewa da aikace-shiryen kuma ta dakatar da shari'ar.<ref name="PDP dismissal application rejected">{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |title=Akwa Ibom guber: Court refuses to set aside judgement sacking PDP’s Eno |url=https://dailypost.ng/2023/02/10/akwa-ibom-guber-court-refuses-to-set-aside-judgement-sacking-pdps-eno/ |access-date=11 February 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Duk da haka, shugaban ƙungiyar lauyoyin Eno ya yi iƙirarin cewa har yanzu shi ne dan takarar PDP saboda buƙatar tsayawa daga kamfen ɗin su.<ref>{{Cite web |last=Odey |first=Patrick |title=A’Ibom PDP gov candidate’s lawyer dismisses speculations over replacement |url=https://punchng.com/aibom-pdp-gov-candidates-lawyer-dismisses-speculations-over-replacement/ |access-date=14 February 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref> A ƙarshe, hukuncin Kotun daukaka kara ya dawo da amincewa ga Eno a ƙarshen Fabrairu.<ref name="Appeal Court rules for Eno">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Appeal Court restores Umo Eno as Akwa Ibom PDP governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/583246-updated-appeal-court-restores-umo-eno-as-akwa-ibom-pdp-governorship-candidate.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
* Umo Eno: tsohon Kwamishinan Lands da Gidaje kuma tsohon Shugaban Hukumar Otal-otal da Yawon Bude Ido ta Akwa Ibom (2004-2007) <ref name="PDP primary results"/> Matashi mai gudu - Akon Eyakenyi: Sanata na Akwa Ibon Kudu (2019-yanzu); tsohon Ministan Lands, Gidaje da Ci gaban Birane (2010-2015); kuma tsohon Kwamishina na Masana'antu, Kasuwanci da Yawon shakatawa [2]
** Mataki mai gudu - [[Akon Eyakenyi]]: Sanata na [[Majalisar dattawa ta Akwa-Ibom ta kudu|Akwa Ibom ta Kudu]] (2019-yanzu); tsohon Ministan Lands, Gidaje da Ci gaban Birane (2010-2015); kuma tsohon Kwamishinan Masana'antu, Kasuwanci da Yawon Bude Ido <ref name="PDP running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Sampson Sydney Akpan]]: ɗan kasuwa <ref>{{Cite web |last=Utip |first=Udeme |title=700 Club Member Sampson Akpan Joins Akwa Ibom Guber Race |url=https://thewillnigeria.com/news/700-club-member-sampson-akpan-joins-akwa-ibom-guber-race/ |access-date=26 May 2022 |website=The Will Nigeria}}</ref><ref name="PDP primary results"/>
* [[Janet Moses Edem]]
* [[Michael Enyong]]: memba na Majalisar Wakilai na Uyo / Uruan / Nsit Atai / Ibesikpo Asutan <ref name="PDP primary results" />
* Aniekan Etim: masanin ilimin kudi <ref name="PDP primary results" />
* [[James Iniama]]: 2007 ACN mai gabatarwa gwamna <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Effiong |first=Joe |title=Endorsement or not, I’m contesting, James Iniama |url=https://www.sunnewsonline.com/endorsement-or-not-im-contesting-james-iniama/ |access-date=30 March 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
* [[Akan Okon]]: tsohon Kwamishinan Ci gaban Tattalin Arziki da Ibom Deep Seaport <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023: Akwa Ibom commissioner resigns, declares interest for governorship |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/517249-2023-akwa-ibom-commissioner-resigns-declares-interest-for-governorship.html |access-date=14 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
* [[David Okpon]]: fasto <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=2023: We’ll bring ‘glory’ to Akwa Ibom – Governorship aspirant |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/525297-2023-well-bring-glory-to-akwa-ibom-governorship-aspirant.html |access-date=23 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
* Ide Owodiong-Idemeko: [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Akwa Ibom|2019 PDP Akwa Ibom Dan takarar Sanata na Arewa maso Gabas]] <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=2023: I’m not afraid of anyone – Akwa Ibom guber aspirant, Owodiong-Idemeko |url=https://dailypost.ng/2022/03/24/2023-im-not-afraid-of-anyone-akwa-ibom-guber-aspirant-owodiong-idemeko/ |access-date=24 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* [[Idorenyin James Umo]]: ɗan kasuwa <ref name="PDP primary results" />
* Ani Wellington: ɗan kasuwa <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |date=2022-02-06 |title=Ani Wellington: Why i want to succeed Emmanuel Udom |url=https://theabujainquirer.com/2022/02/06/ani-wellington-why-i-want-to-succeed-udom-emmanuel/ |access-date=2022-02-20 |website=The Abuja Inquirer |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ani Wellington for Governor Akwa Ibom State |url=https://aniwellington.com/ |access-date=11 April 2022 |website=Ani Wellington}}</ref>
==== Ya janye ====
* [[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]]: Sanata na [[Majalisar dattawan Akwa-ibom ta Arewa maso Gabas|Akwa Ibom Arewa maso Gabas]] (2015-yanzu) kuma tsohon Kwamishinan Kudi (2007-2014) (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudu a zaben fidda gashin gwani na YPP) <ref>{{Cite web |last=Odey |first=Patrick |title=Senator consults A’Ibom PDP stakeholders, declares gov bid |url=https://punchng.com/senator-consults-aibom-pdp-stakeholders-declares-gov-bid/ |access-date=8 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> <ref name="Akpan withdraws"/>
* [[Onofiok Luke|Onofiok Luka]]: memba na Majalisar Wakilai na Etinan / Nsit Ibom / Nsit Ubium (2019-yanzu), tsohon memba na Majalisar Dattijai na Nsit Ubeum (2011-2019), kuma tsohon Kakakin Majalisar (2015-2019) <ref>{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=Akwa Ibom 2023: Onofiok Luke declares for governor, says ‘it’s time to build our people’ |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/517668-akwa-ibom-2023-onofiok-luke-declares-for-governor-says-its-time-to-build-our-people.html |access-date=21 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> <ref name="Luke withdraws"/>
* Akanimo Udofia: ɗan kasuwa (ya sauya sheka kafin zaben fidda gwani don samun nasarar gudu a zaben fidda gashin gwamna na APC) <ref name="Udofia defects"/>
==== Ya ƙi ====
* [[Effiong Dickson Bob]]: tsohon Sanata na [[Majalisar dattawan Akwa-ibom ta Arewa maso Gabas|Akwa Ibom Arewa maso Gabas]] (2007-2014) <ref name="PDP"/> <ref name="Emmanuel succession crisis">{{Cite web |last=Anthony |first=Bassey |title=Emmanuel: Battling with succession crisis |url=https://thenationonlineng.net/emmanuel-battling-with-succession-crisis/ |access-date=12 October 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* [[Ini Ememobong]]: [[Ma’aikatar Yada Labarai da Dabaru ta Jihar Akwa Ibom|Kwamishinan Bayanai da Dabarun]] (2020-yanzu) <ref name="The Will A’Ibom Aspirants">{{Cite web |last=Utip |first=Udeme |title=A’Ibom 2023: Aspirants Jostling to Succeed Gov Emmanuel |url=https://thewillnigeria.com/news/aibom-2023-aspirants-jostling-to-succeed-gov-emmanuel/ |access-date=12 October 2021 |website=The Will Nigeria}}</ref>
* Udom Inoyo: ɗan kasuwa <ref name="PDP" /> <ref name="Emmanuel succession crisis" /><ref name="Finalist">{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |title=Finalist governors faced with tricky succession plans |url=https://guardian.ng/politics/finalist-governors-faced-with-tricky-succession-plans/ |access-date=23 November 2021 |website=The Guardian}}</ref>
==== Sakamakon ====
== Yaƙin neman zaɓe ==
Yayin da aka fara yakin neman zabe, an mayar da hankali kan yunkurin PDP na hada jam'iyyar bayan tsarin farko na rikici da rashin amincewar INEC game da zaben fidda gwani na APC. Duk da yake adadi na APC sun kwashe Yuni da Yuli 2022 suna ƙoƙarin samun INEC don amincewa da firaministanta kuma suna kai farmaki ga REC [[Mike Igini]] a matsayin mai son kai, PDP ta yi ƙoƙari ta hana ficewa daga mambobin jam'iyyar da suka yi wa rauni tare da kwamitin sulhu karkashin jagorancin Sanata [[Effiong Dickson Bob]] . <ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Anxiety as Akwa-Ibom PDP crisis deepens |url=https://thenationonlineng.net/anxiety-as-akwa-ibom-pdp-crisis-deepens/ |access-date=27 July 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Koyaya, yunkurin sulhu ya gaza yayin da Sanata [[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]] ya bar jam'iyyar Young Progressives Party; Hakazalika, tsohon Sanata John James Akpan Udo-Edehe ya bar APC zuwa Jam'iyyar New Nigeria Peoples Party. <ref>{{Cite web |last=Bassey |first=Okon |title=A’Ibom Senator Dumps PDP for YPP |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/07/19/aibom-senator-dumps-pdp-for-ypp/ |access-date=27 July 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Folorunsho-Francis |first=Adebayo |title=Akpanudoedehe dumps APC, picks Akwa Ibom NNPP gov ticket |url=https://punchng.com/akpanudoedehe-dumps-apc-picks-akwa-ibom-nnpp-gov-ticket/ |access-date=27 July 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Labarin da ya fi banƙyama ga APC ya zo a ƙarshen Yuli lokacin da jerin sunayen masu gabatarwa na wucin gadi na INEC ba su amince da [[Akanimo Udofia]] a matsayin wanda aka zaba ba.<ref>{{Cite web |last=Are |first=Jesupemi |title=APC candidate missing as INEC publishes list of governorship contenders in Akwa Ibom |url=https://www.thecable.ng/apc-candidate-missing-as-inec-publishes-list-of-governorship-contenders-in-akwa-ibom |access-date=27 July 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref> Ga PDP, labarai masu kyau sun zo a farkon watan Agusta lokacin da MHR [[Onofiok Luke|Onofiok Luka]] ya ki ya sauya sheka kuma ya sake fara kamfen dinsa na gwamna, a maimakon haka ya goyi bayan Ono a cikin yarjejeniyar da [[Ntenyin Solomon Etuk]] - Oku Ibom Ibibio da Paramount Ruler of [[Nsit-Ubium]] suka yi.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=Akwa Ibom: PDP governorship aspirant withdraws ambition, endorses Umo Eno |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/546507-akwa-ibom-pdp-governorship-aspirant-withdraws-ambition-endorses-umo-eno.html |access-date=4 August 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Koyaya, bayan 'yan kwanaki, Akpan a hukumance ya sami gabatarwa ta YPP a zaben fidda gwani.<ref name="YPP rerun primary results"/>
Masu lura sun lura cewa daidaitattun yanki, ba kawai hadin kan jam'iyya ba, za a buƙaci don kamfen ɗin da ya ci nasara yayin da PDP ta fuskanci matsalolin cikin gida saboda shawarar da ba za a yi ba da gabatarwa; abokan adawar cikin gida sun nuna cewa Ono ya fito ne daga mazabar tarayya wacce ta riga ta samar da gwamna.<ref>{{Cite web |last=Akpan-Nsoh |first=Inemesit |title=Lack of internal democracy, wrangling undermining APC, PDP in Akwa Ibom |url=https://guardian.ng/politics/lack-of-internal-democracy-wrangling-undermining-apc-pdp-in-akwa-ibom/ |access-date=15 August 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Sauran dalilai sun haɗa da zargin cin hanci da rashawa a kan Akpan da Eno, ƙananan girman NNPP da YPP idan aka kwatanta da PDP, da kuma makircin da wasu a cikin APC suka yi don dawo da Udo-Edehe zuwa jam'iyyar don zama wanda aka zaba tare da karar Akpan da Ono.<ref>{{Cite web |last=Tanko |first=Ibrahim Gaddafi |title=Akwa Ibom Guber: Of defections and alliance of strange bed fellows |url=https://orderpaper.ng/of-defections-and-alliance-of-strange-bed-fellows-in-akwa-ibom/ |access-date=7 September 2022 |website=OrderPaper Nigeria |archive-date=26 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826185631/https://orderpaper.ng/of-defections-and-alliance-of-strange-bed-fellows-in-akwa-ibom/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Etim |first=Etim |title=2023: Akwa Ibom Voters in Limbo over Guber Candidates |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/10/30/2023-akwa-ibom-voters-in-limbo-over-guber-candidates/ |access-date=14 November 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Rashin jituwa, tare da shari'ar kotu da ke ƙoƙarin hana Ono cancanta bisa ga karya takardar shaidar, ya shafi kamfen ɗin PDP a watan Agusta da Satumba.<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Forgery Case- Documents From University Reveal Akwa Ibom Governor’s Stooge, Eno Lied To Court About WAEC Results, Date Of Birth |url=https://saharareporters.com/2022/09/11/exclusive-forgery-case-documents-university-reveal-akwa-ibom-governors-stooge-eno-lied |access-date=11 September 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> Koyaya, an kori karar a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |title=Alleged Certificate forgery: Akwa Ibom PDP guber candidate Umo Eno floors opposition in court |url=https://www.vanguardngr.com/2022/11/alleged-certificate-forgery-akwa-ibom-pdp-guber-candidate-umo-eno-floors-opposition-in-court/ |access-date=14 November 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
By mid-November, pundits observed a swell in minor party support (mainly for the YPP) in the absence of clear opposition to the PDP; however, analysts also noted that minor party supporters were often backing [[Peter Obi]] (LP) on the presidential level which could hurt Akpan as Obi supporters would need to split their ticket to vote for both Obi and Akpan.<ref>{{Cite web |last=Ekponta |first=Iniobong |title=Can YPP Pull An Upset In A’Ibom? |url=https://leadership.ng/can-ypp-pull-an-upset-in-aibom/ |access-date=14 November 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> At the same time, both Eno and Akpan intensified their campaigns with Eno commencing his campaign with a rally in the [[Filin wasan Godswill Akpabio na ƙasa da ƙasa|Godswill Akpabio International Stadium]] while Akpan presented his governance plan to monarchs and other figures.<ref>{{Cite web |last=Daniel |first=Soni |title=2023: Umo Eno unveils vision of prosperous future for Akwa Ibom |url=https://www.vanguardngr.com/2022/11/2023-umo-eno-unveils-vision-of-prosperous-future-for-akwa-ibom/ |access-date=14 November 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bassey |first=Okon |title=YPP Guber Candidate Present Blueprint to Uyo Monarch, Electorate |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/11/07/ypp-guber-candidate-present-blueprint-to-uyo-monarch-electorate/ |access-date=14 November 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> However, a major shift occurred on 1 December when Akpan's long-running corruption trial concluded in a guilty verdict and 42-year imprisonment sentence; as Akpan was promptly incarcerated, the future of his candidacy was unclear until a few days later when Akpan's wife and running mate held a rally vowing to continue the campaign.<ref>{{Cite web |last=Odey |first=Patrick |title=Corruption: A’Ibom YPP candidate sentenced to 42-year imprisonment |url=https://punchng.com/corruption-aibom-ypp-candidate-sentenced-to-42-year-imprisonment/ |access-date=4 December 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Emanuel |first=Harris |last2=Onuegbu |first2=Chioma |title=Court jails Senator Akpan 42 years for corruption |url=https://www.vanguardngr.com/2022/12/court-jails-senator-akpan-42-years-for-corruption/ |access-date=4 December 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Akwa Ibom 2023: Thousands throng Senator Bassey Akpan’s campaign in Etim Ekpo |url=https://dailypost.ng/2022/12/09/akwa-ibom-2023-thousands-throng-senator-bassey-akpans-campaign-in-etim-ekpo/ |access-date=10 December 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> As Akpan remained on the ballot, law analysts stated that legal questions would only arise if Akpan won the election; in the meantime, focus shifted to Udo-Edehe as Eno's main opponent.<ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=How jailing of senator for corruption has unsettled Akwa Ibom politicians |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570383-how-jailing-of-senator-for-corruption-has-unsettled-akwa-ibom-politicians.html |access-date=14 December 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> However, the situation swiftly returned to the previous status quo when Akpan granted bail on 28 December pending his appeal.<ref>{{Cite web |last=Opejobi |first=Seun |title=Appeal Court grants Senator Akpan bail |url=https://dailypost.ng/2022/12/28/appeal-court-grants-senator-akpan-bail/ |access-date=31 December 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Crowd welcomes Senator Akpan back from prison in Akwa Ibom |url=https://dailypost.ng/2022/12/30/crowd-welcomes-senator-akpan-back-from-prison-in-akwa-ibom/ |access-date=31 December 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Ironically, Eno was also on trial throughout the campaign, on charges of "cheating and dishonestly inducing delivery of property." He was convicted and declared wanted by a judge on 23 December. In early January, the arrest warrant was served to the [[Sufeto Janar na Ƴan Sandan (Najeriya)|Inspector General of Police]];<ref>{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=Court convicts Akwa Ibom PDP governorship candidate over cheating, orders arrest |url=https://www.thecable.ng/court-convicts-akwa-ibom-pdp-governorship-candidate-over-cheating-orders-arrest |access-date=12 January 2023 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=IGP served warrant to arrest Akwa Ibom PDP guber candidate |url=https://www.thecable.ng/breaking-igp-served-warrant-to-arrest-akwa-ibom-pdp-guber-candidate |access-date=12 January 2023 |website=[[TheCable]]}}</ref> however, the warrant and conviction was withdrawn a few days later after a successful appeal.<ref>{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Court strikes out case against Akwa Ibom PDP Guber candidate, Pastor Eno |url=https://dailypost.ng/2023/01/11/court-strikes-out-case-against-akwa-ibom-pdp-guber-candidate-pastor-eno/ |access-date=12 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Later that month, nine candidates signed a peace accord in [[Uyo]] but both Akpan and Eno were not present.<ref>{{Cite web |last=Onuegbu |first=Chioma |title=Election: Nine Akwa Ibom guber candidates sign peace accord |url=https://www.vanguardngr.com/2023/01/election-nine-akwa-ibom-guber-candidates-sign-peace-accord/ |access-date=18 January 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
A ranar 20 ga watan Janairu, babbar kotun tarayya a Abuja ta yanke hukunci a madadin dan takarar PDP [[Michael Enyong]] kuma ta umarci INEC da ta ayyana shi a matsayin dan takarar da ya dace; <ref name="thecable.ng"/> yayin da PDP ta ki amincewa da hukuncin, rahoto ya nuna tsoro cewa INEC na iya canzawa ga Enyong. <ref name="Despite sack by court, PDP insists"/><ref name="Confusion in PDP: What are Udom Emm"/> A cikin gardamar, reshen jihar na Tarayyar 'Yan Jarida ta Najeriya ta shirya muhawara a ranar 29 ga Janairun 2023 kuma ta gayyaci Akpan, Essien Ekere Sunday (ADP), Robert Otu Iboro (AAC), Ezekiel Nya-Etok (ADC), da Udo-Edehe tare da Udofia don shiga; duk da haka, duka Eno da Udofiya sun janye a ranar muhawara.<ref>{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=2023: PDP, APC candidates withdraw from Akwa Ibom governorship debate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/578647-2023-pdp-apc-candidates-withdraw-from-akwa-ibom-governorship-debate.html |access-date=31 January 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Dukkanin yaƙe-yaƙe na shari'a na PDP da APC sun ƙare a cikin makonni masu zuwa, tare da hukuncin Kotun daukaka kara da ke gefen Eno yayin da [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] ta umarci INEC da ta amince da Udofia a farkon watan Maris.<ref name="Appeal Court rules for Eno"/><ref name="SC allows Udofia to run"/>
Yawancin yakin neman zabe na ƙarshe ya mamaye ta hanyar mai da hankali kan zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Akwa Ibom ta zabi [[Atiku Abubakar]] (PDP); Abubakar ta lashe jihar da kashi 38.6% na kuri'a'un, ta doke [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 28.9% da Peter Obi (LP) da kashi 23.9%. Jimillar ta haifar da karuwar hankali kan damar Eno a cikin tseren gwamna tare da hasashen EiE-SBM wanda ke nuna cewa Eno zai ci nasara bisa ga "sakamakon zaben shugaban kasa. " A lokaci guda, rahoto daga Daily Post ya lura da gasa na zaben yayin da wani yanki na Premium Times kafin zaben ya lura da 'yan adawa da suka rabu. <ref>{{Cite web |last=Anthony |first=Lovina |title=Guber polls: PDP, APC, YPP battle for soul of Akwa Ibom |url=https://dailypost.ng/2023/03/16/guber-polls-pdp-apc-ypp-battle-for-soul-of-akwa-ibom/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=ANALYSIS: Opposition parties contemplate alliance to end PDP rule in Akwa Ibom |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/588122-analysis-opposition-parties-contemplate-alliance-to-end-pdp-rule-in-akwa-ibom.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
{{Election box begin no change|title=2023 Akwa Ibom State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Coffie Emem Samuel]]|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ekanem Abasiekeme Mfonobong]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Essien Ekere Sunday]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Mbaba Ehpraim Okon]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Robert Otu Iboro]]|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ezekiel Nya-Etok]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ekong Eyo Eyo]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=N/A|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ekpo Ita Bassey]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Akaninyene Effiong Ekpenyong]]|party=Boot Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Uko Usen Okon]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[John James Akpan Udo-Edehe]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Etang Kubiat Bassey]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Umo Eno]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ekanem Sunday Francis]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Udoh Emem Monday]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bassey Albert Akpan]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Thomas Nsikak Hogan]]|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
=== Ta hanyar gundumar sanata ===
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |John James Akpan Udo-Edehe<br /><small>NNPP</small>
! colspan="2" |Umo Eno<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |[[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]]<br /><small>YPP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Majalisar dattawan Akwa-ibom ta Arewa maso Gabas|Gundumar Sanata ta Arewa maso Gabas ta Akwa Ibom]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Etinan]], [[Ibesikpo Asutan]], [[Ibiono-Ibom]], [[Itu, Akwa Ibom|Itu]], [[Nsit-Atai]], [[Nsit-Ibom]], [[Nsit-Ubium]], [[Uruan]], and [[Uyo]].}}<br /><small> (Gundumar Uyo ta Sanata) </small>
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Akwa Ibom North-West Senatorial District|Gundumar Sanata ta Arewa maso Yammacin Akwa Ibom]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Abak]], [[Essien Udim]], [[Etim Ekpo]], [[Ika, Akwa Ibom|Ika]], [[Ikono]], [[Ikot Ekpene]], [[Ini, Akwa Ibom|Ini]], [[Obot-Akara]], [[Oruk Anam]], and [[Ukanafun]].}}<br /><small> (Gundumar Sanata ta Ikot Ekpene) </small>
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Majalisar dattawa ta Akwa-Ibom ta kudu|Gundumar Sanata ta Kudu ta Akwa Ibom]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Eastern Obolo]], [[Eket]], [[Esit Eket]], [[Ibeno]], [[Ikot-Abasi]], [[Mbo, Akwa Ibom|Mbo]], [[Mkpat-Enin]], [[Okobo, Akwa Ibom|Okobo]], [[Onna]], [[Oron, Akwa Ibom|Oron]], [[Udung-Uko]], and [[Urue-Offong/Oruko]].}}<br /><small> (Gundumar Sanata) </small>
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
=== Ta hanyar mazabar tarayya ===
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" |John James Akpan Udo-Edehe<br /><small>NNPP</small>
! colspan="2" |Umo Eno<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |[[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]]<br /><small>YPP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Abak/Etim Ekpo/Ika Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Abak]], [[Etim Ekpo]], and [[Ika, Akwa Ibom|Ika]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Eket/Onna/Est Eket/Ibeno Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Eket]], [[Esit Eket]], [[Ibeno]], and [[Onna]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Etinan/Nsit Ibom/Nsit Ubium Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Etinan]], [[Nsit-Ibom]], and [[Nsit-Ubium]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ikono/Ini Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ikono]] and [[Ini, Akwa Ibom|Ini]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ikot Abasi / Mkpat Enin / Gabashin Obolo Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Eastern Obolo]], [[Ikot-Abasi]], and [[Mkpat-Enin]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ikot Ekpene / Essien Udim / Obot Akara Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Essien Udim]], [[Ikot Ekpene]], and [[Obot-Akara]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Itu/Ibiono Ibom Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ibiono-Ibom]] and [[Itu, Akwa Ibom|Itu]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Oron/Mbo/Okobo/Udung Uko/Urue Offong/Oruko Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Mbo, Akwa Ibom|Mbo]], [[Okobo, Akwa Ibom|Okobo]], [[Oron, Akwa Ibom|Oron]], [[Udung-Uko]], and [[Urue-Offong/Oruko]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Ukanafun / Oruk Anam ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Oruk Anam]] and [[Ukanafun]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Uyo/Uruan/Nsit Atai/Ibesikpo Asutan Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ibesikpo Asutan]], [[Nsit-Atai]], [[Uruan]], and [[Uyo]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
=== Ta hanyar karamar hukuma ===
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |John James Akpan Udo-Edehe<br /><small>NNPP</small>
! colspan="2" |Umo Eno<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |[[Bassey Albert|Bassey Albert Akpan]]<br /><small>YPP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
! rowspan="2" |Kashi na masu halarta
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Abak]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gabashin Obolo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Eket]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Esit-Eket|Esit Eket]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Essien Udim]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Etim-Ekpo|Ƙarshen Ekpo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Etinan]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ibeno]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ibesikpo-Asutan|Ibesikpo Asutan]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ibiono-Ibom]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ika (Nijeriya)|Ika]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ikono]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ikot Abasi|Ikot-Abasi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ikot Ekpene]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ini (Nijeriya)|Ini]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Itu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Mbo (Nijeriya)|Mbo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Mkpat-Enin]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Nsit-Atai]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Nsit-Ibom]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Nsit-Ubium]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Obot-Akara]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Okobo (Nijeriya)|Okobo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Onna]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Oron (Nijeriya)|Oron]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Oruk Anam]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Udung-Uko]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ukanafun]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Uruan]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Urue-Offong/Oruko]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Uyo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
|}
== Bayani ==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
53pnvjs2k4tz4a9lsciix1rfu91gyu2
Zaben gwamna na Jihar Bauchi na 2023
0
106354
968960
746458
2026-10-18T08:32:37Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968960
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Bauchi na 2023''' ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Bauchi|Gwamnan Jihar Bauchi]], tare da [[2023 Bauchi State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Bauchi]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It's Official: INEC postpones Saturday's governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Bala Mohammed]] da farko ya ki tsaya takarar sake zaben, a maimakon haka ya tsaya takarar shugaban kasa. Koyaya, bayan da aka rasa zaben fidda gwani na PDP a watan Mayu 2022, an sake zabar Mohammed a zaben fidda gashin kai. An sake zabar Mohammed a matsayin gwamna da kashi 9% a kan wanda ya zo na biyu kuma dan takarar APC - tsohon Shugaban Ma'aikatan Jirgin Sama Sadique Abubakar .
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party da ta zabi tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha [[Ibrahim Kashim]] a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi Abubakar a ranar 26 ga Mayu.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |title=2023: Kashim emerges Bauchi PDP gov candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/532528-2023-kashim-emerges-bauchi-pdp-gov-candidate.html |access-date=28 May 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Bakam |first=Armstrong |title=Ex-Chief of Air Staff Saddique emerges Bauchi APC gov candidate |url=https://punchng.com/breaking-ex-chief-of-air-staff-saddique-emerges-bauchi-apc-gov-candidate/ |access-date=28 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Koyaya, Kashim ya janye daga zaben a ranar 30 ga Mayu bayan Mohammed ya rasa zaben fidda gwani na PDP; a ranar 4 ga Yuni, Mohammed ya lashe zaben fidda gwagwarmaya ba tare da hamayya ba.<ref name="Kashim withdrew">{{Cite web |title=PDP's governorship candidate in Bauchi State withdraws from race |url=https://guardian.ng/news/pdps-governorship-candidate-in-bauchi-state-withdraws-from-race/ |access-date=1 June 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref name="PDP primary results 1">{{Cite web |last=Bakam |first=Armstrong |title=Bauchi gov wins PDP ticket for second term |url=https://punchng.com/bauchi-gov-wins-pdp-ticket-for-second-term/ |access-date=5 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> A ranar 4 ga watan Agusta, Sanata [[Jika Dauda Halliru|Halliru Dauda Jika]] - wanda ya zo na biyu a zaben fidda gwani na APC - ya lashe zaben fidda gashin gashin gashi na ƙaramin Jam'iyyar New Nigeria Peoples Party bayan ya fice daga APC watanni biyu da suka gabata.
A ranar 20 ga watan Maris, an kammala hadin gwiwa kuma Jami'in dawowar INEC - Abdulkarim Sabo Mohammed - ya ayyana Mohammed a matsayin mai nasara. Sakamakon hukuma ya nuna Mohammed ya lashe kuri'u sama da 525,000 da kashi 51% na kuri'un yayin da Abubakar ya samu kusan kuri'u 432,000 da kashi 42% na kuri'u yayin da Jika ta zo ta uku tare da kuri'u 60,000 da kashi 6% na kuri'an.<ref>{{Cite web |title=Bauchi Governorship: PDP's Bala Mohammed wins re-election |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/589104-bauchi-governorship-pdps-bala-mohammed-wins-re-election.html |access-date=10 August 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrahim |first=Hassan |title=Bala Mohammed Wins Second Term In Bauchi |url=https://dailytrust.com/breaking-bala-mohammed-wins-second-term-in-bauchi/ |access-date=10 August 2023 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Koyaya, Abubakar ya ki amincewa da sakamakon kuma ya yi zargin zamba.<ref name="Abubakar rejects election results">{{Cite web |last=Olufemi |first=Damilola |title=APC's Sadique Abubakar rejects Bauchi gov election results |url=https://punchng.com/apcs-sadique-abubakar-rejects-bauchi-gov-election-results/ |access-date=10 August 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Bauchi|Gwamnan Jihar Bauchi]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]].
== Tarihi ==
[[Bauchi (jiha)|Jihar Bauchi]] babbar jiha ce ta [[Arewa ta Gabas (Najeriya)|arewa maso gabas]] tare da tattalin arziki mai girma da manyan yankuna na halitta amma tana fuskantar bangaren noma da ba su ci gaba ba amma suna da mahimmanci, hamada, da kuma yaduwar tashin hankali na jima'i.
A siyasance, zaben 2019 na jihar ya kasance mai haɗuwa ga manyan jam'iyyun biyu. A cikin zaɓen tarayya, Buhari ya rike jihar ga APC duk da cewa tare da raguwar nasara yayin da APC ya mamaye dukkan kujerun majalisar dattijai ta hanyar lashe kujerun biyu da ta rasa saboda sauye-sauye. Dukkanin manyan jam'iyyun sun rasa kujeru a Zaben Majalisar Wakilai don amfanin kananan jam'iyyar People's Redemption Party. A matakin jihar, Mohammed ya kori Gwamnan APC mai ci Mohammed Abdullahi Abubakar da karamin gefe yayin da APC ta gudanar da Majalisar. A lokacin wa'adin, sauye-sauye sun karu da lambobin APC a cikin gidan tarayya yayin da suke kara yawan lambobin PDP a cikin majalisar jiha, suna ƙarfafa matsayin gasa na siyasa na Bauchi.
A cikin wa'adin Mohammed, gwamnatinsa ta bayyana cewa mayar da hankali sun hada da ilimi, samar da kyakkyawan yanayin kasuwanci, albarkatun ma'adinai, da ci gaban noma.<ref>{{Cite web |last=Agwam |first=Charles |title=Bala Mohammed takes oath of office, vows to diversify Bauchi economy |url=https://www.vanguardngr.com/2019/05/bala-mohammed-takes-oath-of-office-vows-to-diversify-bauchi-economy/ |access-date=14 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa Mohammed saboda sanya hannu kan lissafin yaki da tashin hankali a kan mata da kuma bin wasu alkawuran kamfen amma an soki shi saboda bayar da kwangila ga kamfani wanda yake darektan, sayen shugaban PDP na jihar mota tare da kuɗin gwamnati, amsawar [[COVID-19 a Najeriya|COVID-19]], ci gaba da binciken cin hanci da rashawa daga lokacin da yake [[Hukumar Gudanarwar Babban Birnin Tarayya|Ministan FCT]], hare-hare kan 'yancin' yan jarida, da taƙaitaccen jayayya a farkon 2021 tare da [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Benue|Gwamnan Jihar Benue]] [[Samuel Ortom]] wanda ya sauka cikin kabilanci <ref>{{Cite web |date=7 May 2021 |title=Bauchi State in Nigeria commits to implementation of the VAPP Law |url=https://africa.unwomen.org/en/news-and-events/stories/2021/05/vapp-law-passed-in-nigeria |access-date=14 March 2022 |website=[[UN Women]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Awofadeji |first=Segun |title=Governor Mohammed Makes an Auspicious Start in Bauchi |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/09/18/governor-mohammed-makes-an-auspicious-start-in-bauchi/ |access-date=14 March 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Abdulaziz |first=Abdulaziz |title=EXCLUSIVE: Bauchi Gov. Bala Mohammed awards N3.6 billion contract to own company |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/378590-exclusive-bauchi-gov-bala-mohammed-awards-n3-6-billion-contract-to-own-company.html |access-date=14 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Abdulaziz |first=Abdulaziz |title=In awarding N3.6 billion contract to own firm, Bauchi governor duplicates purchases |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/378794-in-awarding-n3-6-billion-contract-to-own-firm-bauchi-governor-duplicates-purchases.html |access-date=14 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ICYMI: Top 5, Bottom 5; How first term Governors fared in their first year (May, 2020) |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-first-term-governors-fared-in-their-first-year-may-2020/ |access-date=14 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=NIGERIAN GOVERNORS: Fumbling, wobbling dominate June 2020 performance |url=https://www.ripplesnigeria.com/nigerian-governors-fumbling-wobbling-dominate-june-2020-performance/ |access-date=14 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Salisu |first=Haruna Mohammed |title=How Governor Bala Mohammed of Bauchi State Ordered My Arrest, Detention on Election Day |url=https://wikkitimes.com/how-governor-bala-mohammed-of-bauchi-state-ordered-my-arrest-detention-on-election-day/ |access-date=15 March 2023 |website=Wikki Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ranking Nigerian Governors, February, 2021: When governors became ethnic champions |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-february-2021-when-governors-became-ethnic-champions/ |access-date=14 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Dangane da yanki, wasu 'yan takara da shugabannin al'umma a karkashin kungiyar Zauren Mutanen Bauchi sun nemi a rarraba gwamna ga ko dai gundumomin sanatocin Bauchi na Arewa ko na Tsakiya kamar yadda gwamnonin Bauchi uku na ƙarshe suka fito daga gundumar Kudancin. Koyaya, babu wata babbar jam'iyya da ta rufe zaben fidda gwani ga 'yan takara daga Kudu.<ref>{{Cite web |title=2023: Group Advocates For Zoning, Power Shift In Bauchi |url=https://wikkitimes.com/2020/09/23/2023-group-advocates-for-zoning-power-shift-in-bauchi/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202623/https://wikkitimes.com/2020/09/23/2023-group-advocates-for-zoning-power-shift-in-bauchi/ |archive-date=24 June 2021 |access-date=22 June 2021 |website=Wikki Times}}</ref>
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Tattaunawar game da yanki ta raba APC ta jihar a gaban zaben fidda gwani yayin da 'yan siyasa na arewa suka yi kira ga dan takarar jam'iyyar ya zo daga gundumar Sanata ta Arewa yayin da masu neman takara daga wasu yankuna suka yi jayayya cewa za a ci gaba da bude zaben fidda gashin.<ref>{{Cite web |last=Adenuga |first=David |title=Katagum, Bauchi South battle for APC governorship ticket |url=https://thenationonlineng.net/katagum-bauchi-south-battle-for-apc-governorship-ticket/ |access-date=5 May 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}'Yan takara bakwai da aka tantance sun shiga cikin zaben fidda gwani, tare da Shugaban Ma'aikatan Jirgin Sama Sadique Abubakar wanda ya ci nasara da kusan kashi 9% a kan wanda ya zo na biyu, Sanata [[Jika Dauda Halliru|Halliru Dauda Jika]] . A cikin jawabinsa na karɓa, Abubakar ya gode wa wakilai masu goyon baya kafin ya kira tsoffin abokan adawarsa su yi aiki tare da shi don amfanin jam'iyyar.<ref name="APC primary results"/> Koyaya, [[Jika Dauda Halliru|Halliru Dauda Jika]] - wanda ya zo na biyu-ya bar jam'iyyar ga NNPP 'yan makonni bayan zaben fidda gwani kuma ya sami zaben gwamna na jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Bakam |first=Armstrong |title=Bauchi lawmaker, ex-deputy gov, others dump APC |url=https://punchng.com/bauchi-lawmaker-ex-deputy-gov-others-dump-apc/ |access-date=21 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* Sadique Abubakar: Jakada a Chadi (2021-yanzu) kuma tsohon Shugaban Ma'aikatan Jirgin Sama (2015-2021) <ref name="APC primary results"/> Mataimakin - Shehu Aliyu Musa: tsohon memba na Majalisar Wakilai
**** Abokin gudu - [[Shehu Aliyu Musa]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Musa Babayo]]: tsohon Shugaban Asusun Amincewa na Ilimi na Sama (2013-2015) kuma tsohon Sakataren Kasa na [[Peoples Democratic Party|PDP]] (2012-2015) <ref name="APC primary results"/>
* [[Jika Dauda Halliru|Halliru Dauda Jika]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi ta Tsakiya (2019-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Darazo / Ganjuwa (2007-2019) (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudu a zaben fidda gashin gashin gashi na NNPP) <ref name="APC primary results" />
* Mahmood Maijama'a: tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha kuma tsohon Kwamishinan Kudi <ref name="APC primary results" />
* Nura Manu Soro: tsohon Kwamishinan Kudi (2019) <ref name="APC primary results" />
* Farouk Mustapha: [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Bauchi|2019 NNPP Bauchi Arewa sanata]] kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Katagum (2003-2007) (ya fice bayan zaben fidda gwani) <ref name="APC primary results" />
* [[Muhammad Ali Pate]]: Ministan Jiha na Lafiya (2011-2013) <ref name="APC primary results" />
==== Ya janye ====
* Muhammad Sani Alamin <ref>{{Cite web |last=Lawal |first=Muslim |title=Just In : Sani Alamin Withdraws From Bauchi APC Gov’ship Primary |url=https://wikkitimes.com/just-in-sani-alamin-withdraws-from-bauchi-apc-govship-primary/ |access-date=28 May 2022 |website=Wikki Times |archive-date=9 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609000325/https://wikkitimes.com/just-in-sani-alamin-withdraws-from-bauchi-apc-govship-primary/ |url-status=dead }}</ref>
* Bala Mohammed Jibrin: Dan takarar gwamna na APC na 2019, tsohon mai binciken kasa na APC (2014-2015), kuma tsohon kwamishinan
* [[Yusuf Tuggar]]: [[Jerin ofisoshin diflomasiyyar Najeriya|Jakadan Jamus]] (2017-yanzu), [[Zaben gwamna na jihar Bauchi na 2015|Dan takarar gwamna na APC na 2015]], tsohon memba na Majalisar Wakilai na Gamawa (2007-2011), da kuma dan takarar gwamnan CPC na 2011[[Zaben gwamnan jihar Bauchi na 2011|2011 CPC mai gabatarwa gwamna]]
==== Ya ƙi ====
* Yakubu Shehu Abdullahi: memba na Majalisar Wakilai na Bauchi (2019-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Agwam |first=Charly |title=2023: Bauchi gov, Rep on warpath over house demolition, title revocation |url=https://www.vanguardngr.com/2021/10/2023-bauchi-gov-rep-on-warpath-over-house-demolition-title-revocation/ |access-date=23 November 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
* [[Mohammed Abdullahi Abubakar]]: tsohon Gwamna (2015-2019) kuma tsohon Babban Lauyan Jiha <ref name="Bauchi">{{Cite web |last=Duguri |first=Umar Usman |title=Bauchi 2023: Top Candidates To Battle Gov Bala |url=https://desertherald.com/bauchi-2023-top-candidates-to-battle-gov-bala/ |access-date=20 June 2021 |website=Desert Herald |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202014/https://desertherald.com/bauchi-2023-top-candidates-to-battle-gov-bala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Adenuga |first=David |title=2023: Ex-Bauchi Gov, Abubakar plots return, reconciles with Dogara |url=https://thenationonlineng.net/2023-ex-bauchi-gov-abubakar-plots-return-reconciles-with-dogara/ |access-date=20 June 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* [[Lawal Yahaya Gumau]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi ta Kudu (2018-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Toro (2011-2018) <ref name="Bauchi" />
* [[Adamu Muhammad Bulkachuwa]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi North (2019-yanzu) kuma mijin tsohon Shugaban Kotun daukaka kara ta Najeriya [[Zainab Adamu Bulkachuwa]] <ref name="Bauchi" />
* Abubakar Maikafi: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi ta Kudu (2003-2007) <ref name="Bauchi" />
* Abdullahi Babani Tela: Mataimakin Babban Kwamishinan Kwastam <ref name="Bauchi" />
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
Kafin zaben fidda gwani, Gwamna mai ci Mohammed ya sanar da cewa zai tsaya takarar shugaban kasa.<ref>{{Cite web |last=Oloniruha |first=Emmanuel |title=2023 Presidency: Group purchases forms for Bala Mohammed |url=https://pmnewsnigeria.com/2022/03/25/2023-presidency-group-purchases-forms-for-bala-mohammed/ |access-date=5 May 2022 |website=[[P.M. News]]}}</ref> Sanarwar ta fara gabatar da zaben fidda gwani har sai jita-jita ta fito cewa Mohammed har yanzu yana neman tsayawa takarar gwamna a matsayin shirin tallafi. A watan Mayu, rahotanni da yawa sun fito tare da tabbatar da cewa Mohammed ya sayi fom din gabatarwa na gwamna yayin da yake takarar shugaban kasa tare da niyyar samun tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha [[Ibrahim Kashim]] ya lashe zaben fidda gwani kuma ya ba Mohammed gabatarwa idan yaƙin neman zaɓe na shugaban kasa ya gaza.<ref name="Bala M. form">{{Cite web |last=Babangida |first=Mohammed |title=EXCLUSIVE: Presidential aspirant, Bala Mohammed, secretly buys Bauchi governorship form |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/527211-exclusive-presidential-aspirant-bala-mohammed-secretly-buys-bauchi-governorship-form.html |access-date=2 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="PDP Candidates Jostle">{{Cite web |last=Ibrahim |first=Kamal |title=Three Candidates Jostle For Bauchi Gov’ship In PDP As Bala Favours Ex-SSG |url=https://leadership.ng/three-candidates-jostle-for-bauchi-govship-in-pdp-as-bala-favours-ex-ssg/ |access-date=5 May 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=3 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503223943/https://leadership.ng/three-candidates-jostle-for-bauchi-govship-in-pdp-as-bala-favours-ex-ssg/ |url-status=dead }}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar farko, Kashim shine dan takara daya tilo kuma ya lashe zaben ba tare da hamayya ba. A cikin jawabinsa na karɓa, Kashim ya gode wa jam'iyyar yayin da yake alkawarin ci gaba da aikin gwamnatin Mohammed.<ref name="PDP primary results"/> Koyaya, 'yan kwanaki bayan zaben fidda gwani, Mohammed ya rasa zaben fidda gashin shugaban kasa na PDP kuma shirin maye gurbinsa a matsayin dan takarar gwamna nan da nan ya fara.<ref>{{Cite web |last=Aruna |first=Yemi |title=How Bala Mohammed tied down PDP governorship ticket while running for president |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/533338-how-bala-mohammed-tied-down-pdp-governorship-ticket-while-running-for-president.html |access-date=30 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ranar 31 ga Mayu, Kashim ya janye daga zaben, yana mai cewa "Na san daidai daga rana ta farko cewa idan gwamnan bai sami tikitin shugabancin PDP ba, tabbas zan sauka a madadinsa. " <ref name="Kashim withdrew"/> Bayan 'yan kwanaki, Mohammed ya sake nada Kashim a cikin majalisarsa kafin ya lashe zaben fidda gwani a ranar 4 ga Yuni ba tare da hamayya ba.<ref>{{Cite web |last=Oyewole |first=Rauf |title=Why I relinquished my guber ticket, by Bauchi SSG |url=https://guardian.ng/politics/why-i-relinquished-my-guber-ticket-by-bauchi-ssg/ |access-date=1 June 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abdulhamid |first=Hafsat |title=Gov Mohammed reappoints Kashim as Bauchi SSG |url=https://dailypost.ng/2022/06/03/gov-mohammed-reappoints-kashim-as-bauchi-ssg/ |access-date=5 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="PDP primary results 1"/>
A watan Agusta, an zabi [[Muhammad Auwal Jatau]] - MHR na Zaki - a matsayin mataimakin gwamna a maimakon mataimakin gwamnan Baba Tela. Jatau ya gode wa Mohammed saboda "babban girmamawa".<ref>{{Cite web |last=Abdulhamid |first=Hafsat |title=2023: Bauchi Governor dumps deputy Baba Tela, picks Ex-PDP guber candidate as running mate |url=https://dailypost.ng/2022/08/28/2023-bauchi-governor-dumps-deputy-baba-tela-picks-ex-pdp-guber-candidate-as-running-mate/ |access-date=29 August 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Doya |first=Khalid Idris |title=2023: Bauchi Gov Drops Deputy, Unveils Jatau As Running Mate |url=https://leadership.ng/2023-bauchi-gov-drops-deputy-unveils-jatau-as-running-mate/ |access-date=29 August 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Bala Mohammed]]: [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Bauchi|Gwamna]] (2019-yanzu), Ministan Babban Birnin Tarayya (2010-2015), kuma tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi ta Kudu (2007-2010) <ref name="Bala M. form"/> <ref name="PDP primary results 1"/> Mataimakin - Muhammad Auwal Jatau: memba na Majalisar Wakilai na Zaki (2020-yanzu)
** Mataimakin mai gudu - [[Muhammad Auwal Jatau]]: memba na Majalisar Wakilai na Zaki (2020-yanzu)
==== Ya janye bayan an zabi shi ====
* [[Ibrahim Kashim]]: tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha <ref name="PDP Candidates Jostle"/><ref name="PDP primary results"/>
==== Ya janye ====
* [[Ahmad Ahmed Mu’azu|Ahmad Ahmed Mu'azu]]: ɗan tsohon [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Bauchi|Gwamna]] Ahmadu Adamu Mu'azo <ref>{{Cite web |last=Edeh |first=Suzan |title=BAUCHI: Mu’azu's Son Joins Governorship Race Ahead 2023 |url=https://independent.ng/bauchi-muazus-son-joins-governorship-race-ahead-2023/ |access-date=10 April 2022 |website=[[Independent Nigeria]]}}</ref><ref name="PDP Candidates Jostle"/>
* [[Suleiman Nazif|Sulaiman Mohammed Nazif]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi ta Tsakiya (2007-2011; 2015-2019) <ref name="PDP Candidates Jostle" />
==== Ya ƙi ====
* [[Abdul Ahmed Ningi]]: Dan takarar gwamna na PDP na 2019, tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Bauchi Central (2011-2015), kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Ningi / Wardji (1999-2011) <ref name="Bauchi"/>
* Sallau Ahmed Dandija: tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha
== Yaƙin neman zaɓe ==
Yayin da aka fara yakin neman zabe a watan Yunin 2022, Mohammed ya fara kai hari kan Abubakar ta hanyar zargin shi da daya daga cikin matansa - [[Sadiya Umar Farouq]], Ministan Harkokin Jama'a, Gudanar da Bala'i da Ci gaban Jama'a - na satar kudaden jama'a don tallafawa yakin neman zabe. Abubakar da APC sun dubi wani wuri yayin da jam'iyyar ta magance sakamakon wasu shahararrun sauye-sauye tare da Sanatoci [[Jika Dauda Halliru|Halliru Dauda Jika]] da [[Lawal Yahaya Gumau]] da suka shiga NNPP; Jika ta zama dan takarar gwamna na NNPP. Bincike sun gano dalilai da yawa da za su iya haifar da babban zaben, wato: asalin yanki - Abubakar ya fito ne daga gundumar Bauchi ta Arewa wanda bai samar da gwamnoni ba a cikin shekaru 20, takarar Jika, ikon Mohammed, sauye-sauye daga APC, da kuma "ƙarfin tarayya" don goyon bayan APC.<ref>{{Cite web |last=Adenuga |first=David |title=2023: It's a three horse-race in Bauchi |url=https://thenationonlineng.net/2023-its-a-three-horse-race-in-bauchi/ |access-date=4 August 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ga kowane babban mai takara, OrderPaper Nigeria ya lura da ƙarfi da raunin tare da Mohammed da taimakon ci gaban ababen more rayuwa na gwamnatinsa amma ya ji rauni ta hanyar zargin nepotism; Jika da ke samun taimako daga tsarin [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Kwankwasiyya]] NNPP da ya riga ya kasance a cikin jihar amma ya ji wahala ta hanyar yanki da yanki da ke son gundumar arewa; kuma Abubakar yana samun taimako daga aikin soja amma ya ji wa rauni ta hanyar rashin kwarewar siyasa da fadace-fadace na APC.<ref>{{Cite web |last=Tanko |first=Ibrahim Gaddafi |title=#RoadTo2023: In Bauchi's Game of Thrones, can Bala Mohammed be displaced? |url=https://orderpaper.ng/bauchi-guber-will-bala-mohammed-be-displaced-in-2023/ |access-date=7 September 2022 |website=OrderPaper Nigeria }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A watan Satumba, rahotanni da yawa sun rarraba Jika a matsayin babban dan takara yayin da Daily Trust ta mayar da hankali kan matsalolin da gwamnonin Bauchi masu ci gaba suka fuskanta a sake zaben su.<ref>{{Cite web |last=Mohammed |first=Ahmed |last2=Alkassim |first2=Balarabe |title=2023: Issues As 15 Candidates Eye Bauchi Gov't House |url=https://dailytrust.com/2023-issues-as-15-candidates-eye-bauchi-govt-house |access-date=4 September 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> A cikin wannan watan, Abubakar ya shiga cikin gardama yayin da aka zarge shi da yaudarar takardunsa.<ref>{{Cite web |last=Olasanmi |first=Kunle |title=2023: Litigations And APC Chances In Bauchi |url=https://leadership.ng/2023-litigations-and-apc-chances-in-bauchi/ |access-date=12 September 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
A watan Nuwamba, wani sabon karfi ya shiga tseren saboda rikici tsakanin Mohammed da dan takarar shugaban kasa na PDP [[Atiku Abubakar]] (tare da tsohon Gwamna [[Ahmadu Adamu Mu’azu|Ahmadu Adamu Mu'azu]] da tsohon Sanata [[Abdul Ahmed Ningi]]). <ref>{{Cite web |last=Babangida |first=Mohammed |title=ANALYSIS: 2023: Intrigues as Bala Mohammed battles multiple oppositions in Bauchi |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/569024-analysis-2023-intrigues-as-bala-mohammed-battles-multiple-oppositions-in-bauchi.html |access-date=5 December 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Bincike daga The Nation ya lura cewa PDP ta rabu a matsayin babban abu a cikin zaben ban da abubuwan yanki da na addini.<ref>{{Cite web |last=Alli |first=Yusuf |last2=Adeyemi |first2=Kolade |last3=Asishana |first3=Justina |last4=Oota |first4=Linus |last5=Adenuga |first5=David |last6=Shittu |first6=Sola |last7=Jimoh |first7=Adekunle |title=2023: Race to Government House (2) |url=https://thenationonlineng.net/2023-race-to-government-house-2/ |access-date=21 November 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Sabanin haka, APC ta fuskanci rarrabuwa yayin da tsohon Gwamna [[Mohammed Abdullahi Abubakar]] ya goyi bayan Mohammed a kan Abubakar a watan Disamba na shekara ta 2022.<ref>{{Cite web |last=Babangida |first=Mohammed |title=Intrigue as top Bauchi APC leader snubs own party's candidate, endorses PDP's candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570329-intrigue-as-top-bauchi-apc-leader-snubs-own-partys-candidate-endorses-pdps-candidate.html |access-date=15 December 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Yayin da zaben ya kusa a watan Fabrairun 2023, sake dubawa game da abubuwan da suka shafi yankin ya lura da muhimmancin Gundumar Sanata ta Bauchi ta Kudu mai matukar gasa a cikin rikicin PDP a yankin; yiwuwar Abubakar za ta lashe Gundumar Senata ta Arewa ta Bauchi saboda yawan fitattun 'yan adawa da APC; da kuma yiwuwar Mohammed zai lashe Gunduma ta Tsakiya ta Bauchi kamar yadda ake sa ran Jika za ta raba kuri'un adawa da PDP.<ref>{{Cite web |last=Adenuga |first=David |title=Mohammed, Abubakar, Jika: who wins Bauchi governorship race? |url=https://thenationonlineng.net/mohammed-abubakar-jika-who-wins-bauchi-governorship-race/ |access-date=9 February 2023 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
Daga baya a watan Fabrairu, mayar da hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Bauchi ta zabi [[Atiku Abubakar]] (PDP); Abubakar ta lashe jihar da kashi 50.0% na kuri'a'un, ta doke [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 37.1% da [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabiu Kwankwaso]] (NNPP) da kashi 8.5%. Duk da sakamakon shugaban kasa, binciken zaben gwamna ya sake jaddada tseren tare da ci gaba da fada tsakanin Mohammed da sauran mutanen PDP.<ref>{{Cite web |last=Alabira Nabordo |first=Muhammad |title=Bauchi2023: Tough governorship battle expected despite PDP victory in presidential election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/587759-bauchi2023-tough-governorship-battle-expected-despite-pdp-victory-in-presidential-election.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shuaibu |first=Muawiya |title=#NigeriaDecides2023: Factors That Will Influence Bauchi Gov’ship Election |url=https://dailytrust.com/factors-that-will-influence-bauchi-govship-election/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Duk da haka, hasashen EiE-SBM ya yi hasashen cewa Mohammed zai ci nasara bisa ga "yadda aka gudanar da zaben shugaban kasa".
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}{{Election box begin no change|title=2023 Bauchi State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Magaji Musa]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Usman Dankyrana Mustapha]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Kabiru Abdulhamid Shuwa]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Buhari Adamu Idris]]|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Saleh Auwalu Dahiru]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Auwal Isah]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sadique Abubakar]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Abubakar Ibrahim|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Halliru Dauda Jika]]|party=New Nigeria People's Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Saleh Sulaiman]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bala Mohammed]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Farouk Ahmed Umar]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Aminu Mohammed|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Khalid Hassan|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
<!--
{{Election box hold with party link no change
|winner =
|swing =
}}
{{Election box gain with party link no change
|winner =
|loser =
|swing =
}}-->
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
q1en4x4vn8rg1n3elf4hgfa9fpko1yg
Zaben gwamna na jihar Benue na 2023
0
106356
968974
746499
2026-10-18T08:57:45Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968974
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na jihar Benue na 2023''' ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Benue|gwamnan jihar Benue]], tare da [[2023 Benue State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Benue]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Samuel Ortom]] yana da iyakacin wa'adin kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. Hyacinth Alia - firist na [[Cocin Katolika a Najeriya|Katolika]] da aka dakatar - ya sami ofishin ga APC da kashi 33% a kan wanda aka zaba na PDP Majalisar Dokoki [[Titus Uba]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Catholic priest Hyacinth Alia wins Benue State governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/north-central/589198-catholic-priest-hyacinth-alia-wins-benue-state-governorship-election.html |access-date=11 August 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi Uba a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta fara gudanar da zaben fidda gashin kanta a ranar 26 da 27 ga Mayu ta zabi Alia; duk da haka, an soke zaben fidda a wani bangare kuma an sake gudanarwa a ranar 9 ga Yuni wanda Alia ta lashe.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Ejembi |first=Rose |title=BREAKING: Uba is Benue PDP guber candidate |url=https://www.sunnewsonline.com/breaking-uba-is-benue-pdp-guber-candidate/ |access-date=14 June 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref name="APC annulled primary results">{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Suspended Benue Catholic priest, Alia, wins APC guber ticket; other aspirants protest |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/suspended-benue-catholic-priest-alia-wins-apc-guber-ticket-other-aspirants-protest/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="APC primary rerun ordered">{{Cite web |title=APC orders gov primary rerun in 12 Benue local govts |url=https://punchng.com/apc-orders-gov-primary-rerun-in-12-benue-local-govts/ |access-date=14 June 2022 |website=[[The Punch]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref name="APC rerun primary results">{{Cite web |title=Father Alia Wins Benue Apc Governorship Re-run Primary Election |url=https://www.tvcnews.tv/2022/06/father-alia-wins-benue-apc-governorship-re-run-primary-election/ |access-date=14 June 2022 |website=TVC News |archive-date=10 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220610112559/https://www.tvcnews.tv/2022/06/father-alia-wins-benue-apc-governorship-re-run-primary-election/ |url-status=dead }}</ref> Duk da sokewar farko, Kotun daukaka kara ta soke shi a cikin Janairun 2023 wanda ya umarci APC da ta gudanar da zaben fidda gwani na uku a yankuna 11 na kananan hukumomi.<ref name="Court nullifies APC primary">{{Cite web |last=Ugwu |first=Francis |title=Court of Appeal nullifies APC guber primaries in Benue |url=https://dailypost.ng/2023/01/23/court-of-appeal-nullifies-apc-guber-primaries-in-benue/ |access-date=24 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Sabon motsa jiki, wanda aka gudanar a ranar 2 ga Fabrairu, ya haifar da nasara ta uku ga Alia.<ref name="APC second rerun primary results">{{Cite web |last=Emmanuel |first=Hope Abah |title=Alia Wins Benue APC Governorship Re-Run Primary Election |url=https://dailytrust.com/alia-wins-benue-apc-governorship-re-run-primary-election/ |access-date=3 February 2023 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
A ranar 20 ga watan Maris, an kammala hadin gwiwa kuma Jami'in INEC Faruk Kuta ya ayyana Alia a matsayin mai nasara. Sakamakon hukuma ya nuna Alia ta lashe kusan kuri'u 474,000 da kashi 63% na kuri'un yayin da Uba ya samu kusan kuri'un 224,000 da kashi 30% na kuri'u yayin da dan takarar LP [[Herman Hembe]] ya zo na uku tare da kusan kuri'a 41,000 da kashi 6% na kuri'an.<ref name="Final results"/> Koyaya, cikin kwanaki bayan sanarwar, Uba ya sanar da cewa zai kalubalanci sakamakon a kotun zabe.<ref>{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Benue PDP rejects Gov’ship/State Assembly results, head to tribunal |url=https://www.vanguardngr.com/2023/03/benue-pdp-rejects-govship-state-assembly-results-head-to-tribunal/ |access-date=11 August 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Benue|gwamnan jihar Benue]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]].
== Tarihi ==
[[Benue (jiha)|Jihar Benue]] ta bambanta, jihar da ke da tushen aikin gona a cikin Tsakiyar Belt; kodayake ana kiranta da lakabi da "Kayan Abinci na Al'umma" kuma tana da albarkatun kasa masu yawa, Benue ta fuskanci kalubale a cikin tsaro yayin da tashin hankali tsakanin kabilanci da [[Rikicin makiyaya da manoma a Najeriya|rikici tsakanin makiyaya da manoma]] suka shafi jihar sosai. Yawan makamai da karuwar matsin lamba ga ƙasa tare da gazawar mulki ya haifar da kara tabarbarewar waɗannan rikice-rikicen a cikin shekarun da ke gaban zaben.<ref>{{Cite web |last=Ojewale |first=Oluwole |title=What’s driving violence in Nigeria’s north central region |url=https://theconversation.com/whats-driving-violence-in-nigerias-north-central-region-163532 |access-date=15 March 2022 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]]}}</ref>
A siyasance, an rarraba zaben Benue na 2019 a matsayin juyawa zuwa PDP bayan da Ortom ya fice a shekarar 2018 zuwa jam'iyyar. A matakin tarayya, dan takarar PDP Atiku Abubakar ya lashe jihar bayan da Buhari ya lashe ta a shekarar 2015; a majalisa, PDP ta mamaye dukkan kujeru uku na Majalisar Dattijai kuma ta lashe kujeru bakwai na Majalisar Wakilai. A hankali, Ortom ya sake lashe zaben da sama da kashi 10% na kuri'un kuma PDP ta lashe rinjaye a Majalisar Dokoki.
A lokacin wa'adinsa na biyu, abubuwan da gwamnatin Ortom ta bayyana sun haɗa da ci gaban tattalin arziki, dakatar da makiyaya da rikice-rikicen kabilanci, da ci gaban ababen more rayuwa. Dangane da aikinsa, an yaba wa Ortom saboda shawarwarinsa na kawo karshen rikice-rikicen makiyayi da manoma yayin da ake sukar sa don karkatar da alhakin rashin tsaro, gazawar farko na taron zaman lafiya na 2019 tsakanin kungiyoyin [[Tiv]] da [[Jukunawa|Jukun]], amsa mara kyau ta [[COVID-19 a Najeriya|COVID-19]], taƙaitaccen tattaunawar da ya yi a farkon 2021 tare da [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar Bauchi|Gwamnan Jihar Bauchi]] [[Bala Mohammed]] wanda ya sauka cikin kabilanci, cin hanci da rashawa, da kuma tunanin yaƙi da gwamnatin tarayya <ref>{{Cite web |title=Top 5, Bottom 5: RipplesNigeria ranking of Nigerian governors for August, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-ripplesnigeria-ranking-of-nigerian-governors-for-august-2020/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Yusuf |first=Dele |title=Nigeria 2023: Benue Governor opens up on his cold war with President Buhari |url=https://www.theafricareport.com/175124/nigeria-2023-benue-governor-opens-up-on-his-cold-war-with-president-buhari/ |access-date=15 March 2022 |website=[[The Africa Report]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tiv/Jukun Crisis: How Abuja Peace Meeting failed |url=https://www.tarabatruthandfact.com.ng/2019/09/tivjukun-crisis-how-abuja-peace-meeting.html |access-date=15 March 2022 |website=Taraba Truth and Facts}}</ref> <ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, SEPTEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-september-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, MARCH, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-march-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ranking Nigerian Governors, February, 2021: When governors became ethnic champions |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-february-2021-when-governors-became-ethnic-champions/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mohammed |first=Yakubu |title=EXPOSED: Ortom’s Manipulation of Benue Judiciary to Grab N25bn Land |url=https://fij.ng/article/exposed-ortoms-manipulation-of-benue-judiciary-to-grab-n25bn-land/ |access-date=22 March 2022 |website=Foundation For Investigative Journalism}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ranking Nigerian Govs Nov/Dec 2021: Sanwo-Olu’s mixed bag, el-Rufai’s consistency, Ortom’s obsession, Wike’s pendulum |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-govs-nov-dec-2021-sanwo-olus-mixed-bag-el-rufais-consistency-ortoms-obsession-wikes-pendulum/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Benue State Governor, Samuel Ortom, is undoubtedly one of the fiercest critics of the administration of President Muhammadu Buhari, and he is rather unfortunately known for his criticism of the President than any other thing, especially governance achievements...his outbursts are mostly borne out of an obsession, a populist instinct and an attempt to pass for a defender of his people, without any commensurate action that practically demonstrates his love for the people like through the provision of basic infrastructures, and timely payment of salaries and pension.}}</ref><ref>{{Cite web |title=ICYMI…Ranking Nigerian Govs Jan, 2022: Sanwo-Olu’s strides, Ortom’s self-sabotage, Ikpeazu’s shocker, Matawalle’s mystery political bandits |url=https://www.ripplesnigeria.com/icymi-ranking-nigerian-govs-jan-2022-sanwo-olus-strides-ortoms-self-sabotage-ikpeazus-shocker-matawalles-mystery-political-bandits/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Ortom has continued with his verbal onslaught on President Buhari in a manner deemed distracting from the urgent needs of the people of his state.}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Tattaunawar da aka yi game da Yarjejeniyar maza ta yanki ta al'ada ta haifar da rikice-rikice game da ko lokaci ne na Jechira [[Tiv]] a [[Gundumar Sanatan Benuwe ta Arewa maso Yamma|Gundumar Sanata ta Arewa maso Yamma]] Benue, Kwande [[Tiv]] a Gundumomin Sanata na Arewa maso Gabas, da [[Mutanen Idoma|Idoma]] a Gunduma ta Kudu. Ƙungiyar Gwamnatin Jechira ta yi iƙirarin 'yancin gwamna saboda su ne kawai ƙungiyar Tiv da ba su taɓa samun gwamna ya kammala wa'adi ba, wasu mutanen Kwande suna da' yancin gwamna yayin da wasu masu fafutuka suka ƙidaya ɗan gajeren wa'adin Gwamnan Jechira Moses Adasu kuma ta haka ne juyawa tsakanin ƙananan ƙungiyoyin Tiv za su sake farawa tare da Kwande, kuma ƙungiyoyin Idoma suna da'awar 'yancin gwamnan kamar yadda babu Idoma da ya taɓa rike wa'adin.<ref>{{Cite web |last=Jegede |first=Michael |title=2023, Benue South and power shift agitation [Opinion] |url=https://www.vanguardngr.com/2021/05/2023-benue-south-and-power-shift-agitation-opinion/ |access-date=22 June 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first=‘Dare |title=Benue 2023: Why Idoma people want to produce governor |url=https://thenationonlineng.net/benue-2023-why-idoma-people-want-to-produce-governor/ |access-date=22 June 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwakaudu |first=Charity |title=Agitation for Benue Governor from Zone C receives boost |url=https://www.sunnewsonline.com/agitation-for-benue-governor-from-zone-c-receives-boost/ |access-date=22 June 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
Yayinda manyan jam'iyyun suka tsara gabatarwa a yankin Jechira Tiv-mafi rinjaye da kuma Gundumar Sanata ta Kudu ta Idoma-mafi yawa, PDP ta zabi mutumin Tiv yayin da dan takarar APC ya fito ne daga Benue ta Kudu.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
A farkon watan Mayu na shekara ta 2022, jam'iyyar jihar ta sanya zaben ta zuwa yankuna biyu: yankunan karamar hukuma na Jechira Tiv na [[Vandeikya]] da [[Konshisha]] a Arewa maso Gabas da dukan [[Gundumar Sanatan Benuwai ta Kudu|Gundumar Sanata ta Kudu]].<ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Uja |title=Benue 2023: Who will be APC’s gubernatorial candidate? |url=https://thenationonlineng.net/benue-2023-who-will-be-apcs-gubernatorial-candidate/ |access-date=9 May 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}Kafin zaben fidda gwani, an sanar da cewa Benue APC za ta yi amfani da hanyar fidda gwami kai tsaye don zabar wanda aka zaba.<ref>{{Cite web |last=Shiaondo |first=John |title=Benue APC adopts direct primaries |url=https://www.blueprint.ng/benue-apc-adopts-direct-primaries/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Blueprint Newspaper]]}}</ref> Koyaya, a ranar firamare, rashin jami'an zabe ya haifar da jinkiri mai tsawo da jinkirta wasu jefa kuri'a zuwa 27 ga Mayu.<ref>{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Benue APC Primaries: Election officials absent as party members troop out to vote |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/benue-apc-primaries-election-officials-absent-as-party-members-troop-out-to-vote/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Bayan an kammala jefa kuri'a, an sanar da Hyacinth Alia - firist na [[Cocin Katolika a Najeriya|Katolika]] da aka dakatar - a matsayin mai nasara tare da kuri'u sama da 525,000, kusan 64% na kuri'un.<ref name="APC annulled primary results"/> Nan da nan bayan an saki sakamakon, da yawa daga cikin abokan adawar Alia sun ki amincewa da jimlar kuri'un kamar yadda aka ƙirƙira kuma sun roki jam'iyyar don sokewa yayin da wani dan takara - MHR [[Herman Hembe]] - ya bar jam'iyyar a cikin zanga-zanga.<ref>{{Cite web |last=Babajide |first=Johnson |title=Gemade, Aondoakaa, Others Protest Victory Of Catholic Priest At Benue APC Governorship Primary |url=https://tribuneonlineng.com/gemade-aondoakaa-others-protest-victory-of-catholic-priest-at-benue-apc-governorship-primary/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Uja |title=APC guber aspirants demand cancellation of primary |url=https://thenationonlineng.net/apc-guber-aspirants-demand-cancellation-of-primary/ |access-date=14 June 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Gemade rejects outcome of Benue APC guber primary |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/gemade-rejects-outcome-of-benue-apc-guber-primary/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Orokpo |first=Treasure |title=BREAKING: Benue APC guber primary election a sham, charade – Terhemba Shija |url=https://www.idomavoice.com/2022/05/breaking-benue-apc-guber-primary-election-a-sham-charade-terhemba-shija.html |access-date=14 June 2022 |website=Idoma Voice |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530161425/https://www.idomavoice.com/2022/05/breaking-benue-apc-guber-primary-election-a-sham-charade-terhemba-shija.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Osasona |first=Kehinde |title=Benue APC: Ex- AGF, Aondoakaa, challenges father Alia’s emergence in court, demands fresh primary |url=https://www.blueprint.ng/benue-apc-ex-agf-aondoakaa-challenges-father-alias-emergence-in-court-demands-fresh-primary/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Blueprint Newspaper]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Benue: I ceased to be APC member since May 26 – Hembe, LP gov candidate |url=https://www.sunnewsonline.com/benue-i-ceased-to-be-apc-member-since-may-26-hembe-lp-gov-candidate/ |access-date=14 June 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> A ranar 4 ga Yuni, kwamitin daukaka kara na farko ya fitar da rahotonsa, yana ba da shawarar soke zaben fidda gwani saboda kwamitin bai iya tabbatar da gaskiyar takardun sakamako da yawa ba; don amsawa, Kwamitin Aiki na Kasa na APC ya ba da umarnin sake gudanar da zaben fidda a yankuna 12 na kananan hukumomi da aka shirya don 9 ga Yuni.<ref>{{Cite web |last=Itodo |first=Yemi |title=APC appeal committee nullifies Benue guber primaries |url=https://dailypost.ng/2022/06/04/apc-appeal-committee-nullifies-benue-guber-primaries/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okoh |first=George |title=Appeal Committee Faults Benue APC Governorship Primary |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/06/06/appeal-committee-faults-benue-apc-governorship-primary/ |access-date=14 June 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref name="APC primary rerun ordered"/> A cikin zaben fidda gwani, Alia ya sake zama na farko yayin da ya lashe kusan kuri'u 195,000, kusan kashi 72% na kuri'un.<ref name="APC rerun primary results"/> Koyaya, abokan hamayyarsa sun sake kin amincewa da sakamakon tare da [[Michael Aondoakaa]] yana kai karar jam'iyyar yayin da [[Barnabas Andyar Gemade]] ya zargi ministan [[George Akume]] da yin magudi a zaben.<ref>{{Cite web |last=Orokpo |first=Treasure |title=BREAKING: Aondoakaa sues APC, Alia over Benue governorship primary |url=https://www.idomavoice.com/2022/06/breaking-aondoakaa-sues-apc-alia-over-benue-governorship-primary.html |access-date=14 June 2022 |website=Idoma Voice |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611175837/https://www.idomavoice.com/2022/06/breaking-aondoakaa-sues-apc-alia-over-benue-governorship-primary.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Benue APC crisis deepens as Gemade talks tough |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/benue-apc-crisis-deepens-as-gemade-talks-tough/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Kotun Koli ta Tarayya ta yi watsi da karar Aondoakaa a watan Nuwamba 2022.<ref>{{Cite web |last=Oyeyemi |first=Fadehan |title=Ex-AGF Aondoakaa loses legal battle on Benue APC governorship ticket |url=https://dailypost.ng/2022/12/01/ex-agf-aondoakaa-loses-legal-battle-on-benue-apc-governorship-ticket/ |access-date=1 December 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Koyaya, karar wani mai neman nasara - Terhemba Shija - ya ci nasara a matsayin hukuncin Kotun daukaka kara a watan Janairun 2023 ya soke zaben fidda gwani kuma ya ba da umarnin sakewa a cikin yankuna 11 na kananan hukumomi waɗanda ba a rufe su da sakewa ba.<ref name="Court nullifies APC primary"/> Yayinda APC ta yarda da hukuncin kuma ta shirya don sake gudanar da sakewa, Shija ya ki amincewa da shi kuma ya yi kira ga manyan kotuna.<ref>{{Cite web |last=Orsar |first=Hembadoon |title=Benue APC Accepts Appeal Court Verdict On Gov’ship Primary |url=https://leadership.ng/benue-apc-accepts-appeal-court-verdict-on-govship-primary/ |access-date=25 January 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Charles |first=John |title=Benue: APC candidate heads to S’Court, rejects fresh primary |url=https://punchng.com/benue-apc-candidate-heads-to-scourt-rejects-fresh-primary/ |access-date=25 January 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Benue APC guber aspirant challenges rerun order |url=https://www.vanguardngr.com/2023/01/benue-apc-guber-aspirant-challenges-rerun-order/ |access-date=2 February 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Duk da roko, jam'iyyar nan da nan ta shirya sakewa don 2 ga Fabrairu tare da hakan wanda ya haifar da nasarar Alia ta uku.<ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Hope Abah |title=APC Holds Gov’ship Primary Rerun In Benue |url=https://dailytrust.com/apc-holds-govship-primary-rerun-in-benue/ |access-date=2 February 2023 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* Hyacinth Alia: firist na Katolika da aka dakatar <ref>{{Cite web |last=Martins |first=Kajo |title=Revd Fr Alia Joins APC, Declares Benue Governorship Ambition |url=https://thewillnigeria.com/news/revd-fr-alia-joins-apc-declares-benue-governorship-ambition/ |access-date=14 April 2022 |website=The Will Nigeria}}</ref> Matashi mai gudu - Sam Ode: 2019 Mataimakin gwamna na APC kuma tsohon Ministan Jiha na Nijar Delta<ref name="APC cleared">{{Cite web |last=Charles |first=John |title=APC gov primary: Catholic priest, Aondoakaa, 10 others cleared in Benue |url=https://punchng.com/apc-gov-primary-catholic-priest-aondoakaa-10-others-cleared-in-benue/ |access-date=17 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
** Abokin gudu - [[Sam Ode]]: 2019 Mataimakin gwamna na APC kuma tsohon Ministan Jiha na Nijar Delta
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Michael Aondoakaa]]: Ministan Shari'a da Babban Lauyan Tarayya (2008-2010) <ref name="APC cleared"/>
* [[Mathias Byuan]]: ɗan kasuwa <ref name="APC cleared" />
* [[Barnabas Andyar Gemade]]: tsohon sanata na Benue North-East (2011-2019) <ref name="APC cleared" /><ref>{{Cite web |last=Ejembi |first=Rose |title=Benue 2023: Gemade formally informs Jechira traditional rulers of his intention to contest for Governor |url=https://www.sunnewsonline.com/benue-2023-gemade-formally-informs-jechira-traditional-rulers-of-his-intention-to-contest-for-governor/ |access-date=22 June 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|Sun News Online]]}}</ref><ref name="Grandfather">{{Cite web |title=2023 Guber: No Vacancy For ‘Grandfather’ Governors In Benue – Suswam |url=https://www.newtelegraphng.com/2023-guber-no-vacancy-for-grandfather-governors-in-benue-suswam/ |access-date=22 June 2021 |website=[[New Telegraph]]}}</ref>
* [[Herman Hembe]]: memba na Majalisar Wakilai na Konshisha / Vandeikya (2007-yanzu) (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani kuma kafin sakewa na farko don samun nasarar gudu a zaben fidda gashin gwamna na LP) <ref name="APC cleared" /><ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Uja |title=2023: I will transform Benue, says APC aspirant |url=https://thenationonlineng.net/2023-i-will-transform-benue-says-apc-aspirant/ |access-date=23 November 2021 |website=The Nation}}</ref>
* [[Godwin Ityoachimin]]: mai binciken ƙasa
* [[Steven Lawani]]: tsohon Mataimakin Gwamna (2007-2015) <ref name="APC cleared" /><ref name="Grandfather" /><ref>{{Cite web |last=Okoh |first=George |title=Convention: Former Benue Deputy Gov Backs Buni’s Caretaker Committee |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/11/15/convention-former-benue-deputy-gov-backs-bunis-caretaker-committee/ |access-date=23 November 2021 |website=[[ThisDay]]}}</ref>
* Duk wani Mlanga
* [[Sam Ode]]: 2019 Mataimakin gwamna na APC kuma tsohon Ministan Jiha na Nijar Delta <ref name="APC cleared" /><ref>{{Cite web |last=Duru |first=Peter |title=Benue APC guber primaries: My pedigree makes me candidate to beat —Sam Ode |url=https://www.vanguardngr.com/2022/02/benue-apc-guber-primaries-my-pedigree-makes-me-candidate-to-beat-sam-ode/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
* [[Terwase Orbunde]]: tsohon shugaban ma'aikatan Gwamna [[Samuel Ortom]] <ref name="APC cleared" />
* [[Terhemba Shija]]: tsohon Kwamishinan Karamar Hukumar da Harkokin Shugabanni kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai <ref name="APC cleared" />
* [[Bernard Yisa]]: masanin gine-gine
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
A ranar 3 ga Fabrairu 2021, Gwamna [[Samuel Ortom]] ya umarci duk wadanda aka nada su dakatar da kamfen din su na gwamna ko murabus; wannan umarnin ya shafi shugaban ma'aikatansa Terwase Orbunde, wanda ya sanar da takarar gwamna a ranar 7 ga Janairu. <ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Uja |title=Benue Chief of Staff unfolds governorship ambition |url=https://thenationonlineng.net/benue-chief-of-staff-unfolds-governorship-ambition/ |access-date=22 June 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Orbunde ya dakatar da kamfen dinsa a ranar 7 ga Fabrairu.<ref name="Orbunde">{{Cite web |title=Benue Chief of Staff suspends 2023 campaign |url=https://guardian.ng/news/benue-chief-of-staff-suspends-2023-campaign/ |access-date=22 June 2021 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Ortom daga baya ya ba da umarnin duk wani wanda aka nada da ke shirin tsayawa takara a zaben 2023 don yin murabus a ranar 30 ga Satumba; a wannan rana, wadanda aka nada biyar sun yi murabus tare da uku (Orbunde, Kwamishinan Ruwa Dondo Ahire, da Kwamishinan Ilimi Dennis Ityavyar) da ke da niyyar tsayawa takarar gwamna.<ref name="Appointees resign">{{Cite web |last=Charles |first=John |title=2023 gov: Ortom’s chief of staff, four commissioners resign |url=https://punchng.com/2023-gov-ortoms-chief-of-staff-four-commissioners-resign/ |access-date=1 October 2021 |website=[[The Punch]]}}</ref>
A ranar 11 ga watan Yulin 2021, Ortom ya ce Benue PDP za ta yanke shawarar ko za a zabi su zuwa ko dai Benue ta Kudu ko Benue ta Arewa maso Gabas.<ref>{{Cite web |title=PDP’ll decide which zone will produce my successor – Ortom |url=https://punchng.com/pdpll-decide-which-zone-will-produce-my-successor-ortom/ |access-date=13 July 2021 |website=[[The Punch]]}}</ref> Wannan sanarwa ta kasance 'yan kwanaki kafin ganawa da masu neman gwamna na PDP a ranar 16 ga Yuli. Amma a farkon watan Afrilu na shekara ta 2022, jam'iyyar jihar ta sanya takarar ta zuwa yankuna biyu na kananan hukumomi: Jechira Tiv-mafi yawan [[Vandeikya]] a Arewa maso Gabas da Idoma-mafi rinjaye [[Otukpo]] a Kudu tare da burin shugabannin jam'iyyun kudu da arewa maso gabas da ba su yarda da dan takara daya ba kowannensu wanda zai fuskanci juna a zaben fidda gwani. An ruwaito cewa, dan takarar kudancin shi ne Mataimakin Gwamna [[Benson Abounu]] yayin da rahotanni suka bayyana cewa akwai rikici na ciki a cikin Benue PDP a kan dan takarar arewa maso gabas wanda ba a hukumance ba kamar Ortom (wanda ya fito a fili don goyon bayan dan takarar Arewa maso gabas Tiv maimakon dan takarar Idoma na kudancin) ya goyi bayan Ityavyar yayin da Shugaban Majalisar PDP [[Iyorchia Ayu]] ya goyi bayyane Shugaban Majalisar [[Titus Uba]], masu ruwa da tsaki daga ƙarshe sun kai ga yanke shawara a ranar 18 ga Afrilu lokacin da aka sanar da Uba zai zama dan takarar kudu <ref>{{Cite web |last=Charles |first=John |title=Zoning: Ortom’s ex-aide, others to miss Benue gov race |url=https://punchng.com/zoning-ortoms-ex-aide-others-to-miss-benue-gov-race/ |access-date=7 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Orsar |first=Hembadoon |title=Benue: PDP’s Zoning Plan Raises Old Questions |url=https://leadership.ng/benue-pdps-zoning-plan-raises-old-questions/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405235801/https://leadership.ng/benue-pdps-zoning-plan-raises-old-questions/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=EXCLUSIVE: 2023 Benue Governorship: Why power can’t go to Idomaland – Governor Ortom |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/524230-exclusive-2023-benue-governorship-why-power-cant-go-to-idomaland-governor-ortom.html |access-date=17 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Itodo |first=Yemi |title=Benue 2023: Ortom’s deputy, speaker now last men standing for PDP ticket |url=https://dailypost.ng/2022/04/17/benue-2023-ortoms-deputy-speaker-now-last-men-standing-for-pdp-ticket/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okoh |first=George |title=PDP, APC in Final Push for the Soul of Benue State |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/05/pdp-apc-in-final-push-for-the-soul-of-benue-state/ |access-date=8 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Koyaya, shirin ya kasance mai kawo rigima yayin da wasu 'yan takara suka yi wa tsarin ba'a kamar yadda ba na dimokuradiyya ba kuma ba su da gaskiya kafin su sayi siffofi.<ref>{{Cite web |last=Ajaja |first=Tunde |last2=Ede |first2=Raphael |last3=Odogwu |first3=Ted |last4=Odey |first4=Patrick |last5=Tyopuusu |first5=Justin |last6=Oyelude |first6=Olaide |last7=Ochei |first7=Matthew |last8=Naku |first8=Dennis |last9=Wakaso |first9=Aisha |date=23 April 2022 |title=2023: Ganduje, Okowa, Ikpeazu, Ortom, Wike others in succession crisis |url=https://punchng.com/2023-ganduje-okowa-ikpeazu-ortom-wike-others-in-succession-crisis/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Punch]] |quote=Meanwhile, some other aspirants, including a former Director-General of the Standards Organisation of Nigeria, Dr Paul Angya, have expressed opposition to the consensus option. Angya said the process lacked merit and transparency, and did not reflect the popular will of the people.}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar farko, 'yan takara sun yi takara a zaben fidda gwani na kai tsaye a [[Makurdi]] wanda ya ƙare tare da Uba ya fito a matsayin dan takarar PDP bayan sakamakon ya nuna ya lashe kasa da kashi 90% na kuri'un wakilai. A cikin jawabinsa na karɓa, Uba ya gode wa tsoffin abokan adawarsa da magoya bayan jam'iyyar.<ref name="PDP primary results"/><ref>{{Cite web |title=Benue speaker emerges PDP guber candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/532519-benue-speaker-emerges-pdp-guber-candidate.html |access-date=14 June 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Angbo |first=Pius |title=Benue Speaker Beats Deputy Governor To Win PDP Governorship Ticket |url=https://www.channelstv.com/2022/05/25/benue-speaker-beats-deputy-governor-to-win-pdp-governorship-ticket/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Channels TV]]}}</ref> Kodayake ya yarda da sakamakon kuma ya taya Uba murna, Abounu ya koka game da nuna bambanci ga [[Mutanen Idoma|Idoma]] yayin jawabinsa.<ref>{{Cite web |last=Babajide |first=Johnson |title=Governorship Primary: Benue Speaker Defeats Dep Gov, Others To Pick PDP Ticket |url=https://tribuneonlineng.com/governorship-primary-benue-speaker-defeats-dep-gov-others-to-pick-pdp-ticket/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref> Bayan 'yan kwanaki, Ortom ya sanar da cewa shugaban jam'iyyar PDP na jihar [[John Ngbede]] zai zama mataimakin dan takarar gwamna na jam'iyyar tare da masu kallo suna lura da daidaitattun yankin kamar yadda Ngbede ya fito ne daga Benue ta Kudu.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Itodo |first=Yemi |title=Benue PDP chair, Ngbede emerges deputy governorship candidate |url=https://dailypost.ng/2022/06/05/benue-pdp-chair-ngbede-emerges-deputy-governorship-candidate/ |access-date=14 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Titus Uba]]: memba na Majalisar na Kyan kuma Kakakin Majalisar (2018-yanzu) <ref name="PDP Clears 14">{{Cite web |last=Achussah |first=Denen |title=2023: PDP Clears 14 For 2023 Benue Governorship Ticket |url=https://thisweek.com.ng/2022/04/29/2023-pdp-clears-14-for-2023-benue-governorship-ticket/ |access-date=8 May 2022 |website=ThisWeek |archive-date=29 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220429215158/https://thisweek.com.ng/2022/04/29/2023-pdp-clears-14-for-2023-benue-governorship-ticket/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="PDP primary results"/> Mataimakin - John Ngbede: Shugaban jihar PDP [4][6]
** Mataki mai gudu - [[John Ngbede]]: shugaban jam'iyyar PDP na jihar <ref name="PDP running mate"/>
* [[Benson Abounu]]: Mataimakin Gwamna (2015-yanzu) kuma tsohon kwamishinan<ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |last2=Emmanuel |first2=Uja |title=Benue 2023: Ortom’s deputy leads Idoma’s guber quest |url=https://thenationonlineng.net/benue-2023-ortoms-deputy-leads-idomas-guber-quest/ |access-date=23 December 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="PDP Clears 14"/><ref name="PDP primary results"/>
* Ben Akaakar: injiniya (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don yin nasara a zaben fidda gashin gwamna na LP) <ref name="PDP Clears 14" /> <ref name="PDP primary results" />
* Paul Angya: tsohon Darakta Janar na [[Ƙungiyar Ka'idoji ta Najeriya]] <ref name="PDP Clears 14" /> <ref name="PDP primary results" />
* Dennis Ityavyar: tsohon Kwamishinan Ilimi <ref name="PDP Clears 14" /> <ref name="PDP primary results" /> <ref name="Appointees resign"/>
* Terkaa Ucha: memba na Majalisar don Vandeikya-Tiev <ref name="PDP Clears 14" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Vande-Acka |first=Tor |title=Benue Governor’s Aide Reveals Ucha As Ortom’s Successor |url=https://independent.ng/benue-governors-aide-reveals-ucha-as-ortoms-successor/ |access-date=23 November 2021 |website=[[Independent Nigeria]]}}</ref>
== Yaƙin neman zaɓe ==
Sassan farko na yakin neman zabe na gaba ɗaya sun mayar da hankali kan magance sakamakon zaben fidda gwani na jam'iyya. Yayinda rikice-rikice a cikin PDP ya sake mayar da hankali a kan jam'iyyar da ta sake ki amincewa da zabar dan takara daga yankin Kudancin jihar, matakin sulhu na Uba bayan firamare shine ya zaɓi abokin aiki daga yankin - [[John Ngbede]] daga [[Agatu]] LGA . <ref name="PDP running mate"/> A cikin APC, gardamar tafi game da gudanar da zaben fidda gwani kamar yadda yawancin abokan adawar Alia suka ki amincewa da sakamakon kamar yadda aka ƙirƙira. Ɗaya daga cikin waɗannan abokan adawar, [[Barnabas Andyar Gemade]], da abokan hulɗarsa sun rubuta wasika ga Shugaba [[Muhammadu Buhari]] wanda ya zargi Minista [[George Akume]] da sanya Alia a matsayin wanda aka zaba kuma ya yi iƙirarin cewa ci gaba da takararsa na iya haifar da rashin cancanta ga jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=2023: Conflicts in Benue, Delta, Kano, others over guber tickets |url=https://thenationonlineng.net/2023-conflicts-in-benue-delta-kano-others-over-guber-tickets/ |access-date=4 August 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> A watan Yulin 2022, Uba ya yi ƙoƙari ya yi amfani da rikicin APC ta hanyar neman kotu ta hana Alia bisa ga ikirarin abokan hamayyarsa na cikin jam'iyya.<ref>{{Cite web |last=Nseyen |first=Nsikak |title=PDP seeks disqualification of APC’s governorship, senatorial candidates in Benue |url=https://dailypost.ng/2022/06/29/pdp-seeks-disqualification-of-apcs-governorship-senatorial-candidates-in-benue/ |access-date=4 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
Nan da nan bayan zaben fidda gwani, masu kallo sun lura da bambancin takarar Alia saboda aikinsa a matsayin firist na [[Cocin Katolika a Najeriya|Katolika]]. Ya kwatanta da tsohon gwamnan Moses Adasu, wanda shi ma firist ne na [[Cocin Katolika a Najeriya|Katolika]]. Duk da yake an kuma lura cewa Ikilisiyar ta dakatar da Alia daga aikin firist a watan Mayu na shekara ta 2022, masu sharhi sun ce sana'arsa ta kasance babban bangare ne na kamfen dinsa na farko kuma Alia da kansa ya ce yana yanke shawarar "don fadada shi [bishara] zuwa mulki. " <ref>{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=ANALYSIS: Priest’s ambition threatens PDP’s chances in Benue governorship race |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532568-analysis-priests-ambition-threatens-pdps-chances-in-benue-governorship-race.html |access-date=4 July 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2023, masu kallo sun ci gaba da mai da mai da hankali kan shahararren Alia amma sun lura da ikon da ikon da ke amfana da Uba.<ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Hope Abah |title=Benue Guber: Catholic Priest’s Rise From Pulpit To Politics |url=https://dailytrust.com/benue-guber-catholic-priests-rise-from-pulpit-to-politics |access-date=4 July 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> A gefe guda, hutun likita na Uba na makonni ya cire shi daga kamfen kuma ya haifar da tambayoyi game da iyawarsa don mulki. Rahoton ya kuma nuna wasu dalilai masu yuwuwa kamar shari'o'in shari'a game da zaben Alia da rashin tsaro tare da shahararrun 'yan takarar jam'iyya - [[Joseph Waya]] (APGA), [[Herman Hembe]] (LP), da [[Bem Angwe]] (NPP). <ref>{{Cite web |last=Emmanuel |first=Hope Abah |title=63 Days To Poll: Who Succeeds Ortom In Benue? |url=https://dailytrust.com/63-days-to-poll-who-succeeds-ortom-in-benue/ |access-date=8 January 2023 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Daga baya a wannan watan, tattaunawa game da yiwuwar tasirin kalubalen ga zaben fidda gwani na APC ya tabbatar da gaskiya yayin da Kotun daukaka kara ta soke zaben fidda gashin kai na jam'iyyar kuma ta ba da umarnin sakewa a yankuna 11 na kananan hukumomi.<ref name="Court nullifies APC primary"/> Koyaya, zaben fidda gwani na uku kawai ya haifar da wata nasara ta Alia da ci gaba da yakin neman zabe.<ref name="APC second rerun primary results"/>
Daga baya a watan Fabrairu, mayar da hankali ga zaben shugaban kasa da ke gabatowa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Benue ya jefa kuri'a ga [[Bola Tinubu]] (APC); Tinubu ya lashe jihar da kashi 40.3% na kuri'un, ya doke Peter Obi (LP) da kashi 40.0% da [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 16.9%. Baya ga sakamakon shugaban kasa - wanda kansa ya kasance abin mamaki yayin da tsinkaye suka fi son Obi, zaben sanata ya sami wani abin mamaki tare da Ortom ya rasa APC a gundumar Arewa maso Yamma. Wadannan sakamakon biyu, haɗe da ƙarancin amincewar Ortom idan aka kwatanta da shahararren Alia, sun jagoranci masu sharhi a ƙarshen Fabrairu da farkon Maris don mayar da hankali kan damar da Alia ke ƙaruwa.<ref>{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=ANALYSIS: Can Catholic priest help APC reclaim Benue State from PDP? |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/586908-analysis-can-catholic-priest-help-apc-reclaim-benue-state-from-pdp.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sunday |first=Collins |title=Nasarawa LP gov candidate steps down, backs PDP |url=https://punchng.com/nasarawa-lp-gov-candidate-steps-down-backs-pdp/ |access-date=15 March 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Presidential Election Results May Affect Guber Races In 10 States |url=https://leadership.ng/presidential-election-results-may-affect-guber-races-in-10-states/ |access-date=15 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adio |first=Waziri |title=Three Exciting Guber Races of March 18th |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/03/12/three-exciting-guber-races-of-march-18th/ |access-date=15 March 2023 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Bugu da ƙari, sakamakon shugaban kasa ya tura 'yan jarida su lakafta Hembe a matsayin babban dan takara, la'akari da babban jimlar Obi.<ref>{{Cite web |last=Ezeamalu |first=Ben |title=Nigeria governorship: Two lawmakers and a priest race for Benue state |url=https://www.theafricareport.com/292751/nigeria-governorship-two-lawmakers-and-a-priest-race-for-benue-state/ |access-date=17 March 2023 |website=[[The Africa Report]]}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tushen
! colspan="2" |Tsinkaya
!Ya zuwa yanzu
|-
| align="left" |{{Nowrap|[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]{{efn|AfricaElects projections predict the likelihood of a candidate winning a state by categorizing a state as "Safe" for exceedingly likely, "Likely" for somewhat likely, and "Lean" for least likely. If no clear determination could be made, states are categorized as "tossups".}}}}<ref name="Africa Elects ratings">{{Cite web |last=Elimian |first=Adrian |title=Nigerian Gubernatorial Elections: State Ratings |url=https://africaelects.com/2023/03/18/nigerian-gubernatorial-elections-state-ratings/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]}}</ref>
| colspan="2" bgcolor="#4b9cf9" |Wataƙila Alia
|17 Maris 2023
|-
| align="left" |Ya isa ya isa ya zama {{Nowrap|[[SBM Intelligence]]{{efn|EiE-SBM projections predict which candidates will win states.}}<ref name="EiE-SBM March projections">{{cite web |title=The EiE-SBM 2023 Election forecast: Diminished interest in state elections will make for poor outcomes |url=https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |website=SBM Intelligence |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316044628/https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |url-status=dead }}</ref>}}<br />
| colspan="2" bgcolor="#87BEEB" |Alia
|2 ga Maris 2023
|-
|}
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Matthias Oyigeya]]|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Matthew Asemayina Dabu]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Roseline Ada Chenge]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Terrumun Kenneth Kwadzah]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ewaoche Benjamin Obe]]|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Terhemen Tilley-Gyado]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=TBD|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Joseph Waya]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Herman Hembe]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bem Reuben Angwe]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sam Inalegwu Abah]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Titus Uba]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Levi Lumun Icheen]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[James Bemgbator Mede]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Roberts Orya]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Aondona Catherine Dabo-Adzuana]]|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
<!--
{{Election box hold with party link no change
|winner =
|swing =
}}
{{Election box gain with party link no change
|winner =
|loser =
|swing =
}}-->
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |Hyacinth Alia<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Herman Hembe]]<br /><small>LP</small>
! colspan="2" |[[Titus Uba]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Gundumar Sanatan Benuwai ta Arewa maso gabas|Gundumar Sanata ta Arewa maso Gabas ta Benue]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Katsina-Ala]], [[Konshisha]], [[Kwande]], [[Logo, Nigeria|Logo]], [[Vandeikya]], [[Ukum]], and [[Ushongo]].}}<br /><small> (Yankin A) </small>
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''171,153'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''65.79%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |23,561
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |9.06%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |60,291
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |23.18%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |5,140
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.98%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |260,145
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Gundumar Sanatan Benuwe ta Arewa maso Yamma|Gundumar Sanata ta Arewa maso Yamma]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Buruku]], [[Gboko]], [[Gwer East]], [[Gwer West]], [[Guma, Nigeria|Guma]], [[Makurdi]], and [[Tarka, Nigeria|Tarka]].}}<br /><small> (Yankin B) </small>
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''207,953'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''66.13%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |9,931
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3.16%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |92,140
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |29.30%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4,421
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.41%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |314,445
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Gundumar Sanatan Benuwai ta Kudu|Gundumar Sanata ta Kudu ta Benue]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ado, Benue|Ado]], [[Agatu]], [[Apa, Nigeria|Apa]], [[Obi, Nigeria|Obi]], [[Ogbadibo]], [[Ohimini]], [[Oju, Nigeria|Oju]], [[Okpokwu]], and [[Otukpo]].}}<br /><small> (Yankin C) </small>
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''94,827'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''52.02%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |8,389
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4.60%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |71,482
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |39.22%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |7,576
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4.16%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |182,274
|-
|-
!Cikakken
!473,933
!62.61%
!41,881
!5.53%
!223,913
!29.58%
!17,176
!2.28%
!756,903
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" |Hyacinth Alia<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Herman Hembe]]<br /><small>LP</small>
! colspan="2" |[[Titus Uba]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Ado/Ogbadibo/Okpokwu Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ado, Benue|Ado]], [[Ogbadibo]], and [[Okpokwu]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''25,615'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''51.75%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,752
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3.54%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |19,045
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |38.47%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3,089
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.24%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |49,501
|-
| align="center" bgcolor="#009404" |Majalisa ta Apa/Agatu{{Efn|Comprising the local government areas of [[Apa, Nigeria|Apa]] and [[Agatu]].}}
| align="center" bgcolor="#009404" |15,407
| align="center" bgcolor="#009404" |44.71%
| align="center" bgcolor="#009404" |681
| align="center" bgcolor="#009404" |1.98%
| align="center" bgcolor="#009404" |'''17,740'''
| align="center" bgcolor="#009404" |'''51.48%'''
| align="center" bgcolor="#009404" |635
| align="center" bgcolor="#009404" |1.84%
| align="center" bgcolor="#009404" |34,463
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Mazabar Tarayyar Buruku{{Efn|Comprising the local government area of [[Buruku]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''34,713'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''75.57%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,155
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.51%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |9,513
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |20.71%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |556
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.21%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |45,937
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Gboko/Tarka Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Gboko]] and [[Tarka, Nigeria|Tarka]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''70,407'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''73.38%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,668
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.74%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |22,521
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |23.47%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,352
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.41%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |95,948
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Gundumar Guma/Makurdi ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Guma, Nigeria|Guma]] and [[Makurdi]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''71,803'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''63.65%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4,327
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3.84%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |34,412
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |30.50%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2,262
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.01%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |112,804
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Gwer East / Gwer West Tarayyar Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Gwer East]] and [[Gwer West]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''31,030'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''51.93%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2,781
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4.65%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25,694
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |43.00%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |251
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.42%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |59,756
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Katsina-Ala/Ukum/Logo Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Katsina-Ala]], [[Logo, Nigeria|Logo]]. and [[Ukum]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''78,424'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''69.47%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |913
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.81%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |32,519
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |28.80%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,035
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.92%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |112,891
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Gundumar Tarayyar Konshisha/Vandeikya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Konshisha]] and [[Vandeikya]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''60,783'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''58.11%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |21,735
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |20.78%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |18,893
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |18.06%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3,187
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3.05%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |104,598
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Kwande/Ushongo Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Kwande]] and [[Ushongo]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''31,946'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''74.89%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |913
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.14%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |8,879
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |20.82%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |918
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.15%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |42,656
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Majalisa ta Oju/Obi{{Efn|Comprising the local government areas of [[Obi, Nigeria|Obi]] and [[Oju, Nigeria|Oju]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''27,142'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''59.44%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2,796
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.12%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |15,078
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |33.02%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |645
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.41%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |45,661
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |Majalisa ta Otukpo/Ohimini{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ohimini]] and [[Otukpo]].}}
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''26,663'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''50.64%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3,160
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.00%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |19,619
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |37.27%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3,207
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.09%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |52,649
|-
!Cikakken
!473,933
!62.61%
!41,881
!5.53%
!223,913
!29.58%
!17,176
!2.28%
!756,903
|}
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |Hyacinth Alia<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Herman Hembe]]<br /><small>LP</small>
! colspan="2" |[[Titus Uba]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
! rowspan="2" |Kashi na masu halarta
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Ado (Nijeriya)|Matasa]]<ref name="Final results"/><ref name="Final results 2">{{Cite web |last=Emmanuel |first=Hope Abah |title=Rev Father Alia Humbles Benue Speaker As APC Regains State Lost Under Ortom |url=https://dailytrust.com/breaking-rev-father-alia-humbles-benue-speaker-as-apc-regains-state-lost-under-ortom/ |access-date=12 August 2023 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''8,662'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''60.34%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |308
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.15%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4,379
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |30.50%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,006
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |7.01%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |14,355
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |17.79%
|-
| align="center" bgcolor="#009404" |[[Agatu]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#009404" |7,482
| align="center" bgcolor="#009404" |41.70%
| align="center" bgcolor="#009404" |216
| align="center" bgcolor="#009404" |1.20%
| align="center" bgcolor="#009404" |'''9,934'''
| align="center" bgcolor="#009404" |'''55.37%'''
| align="center" bgcolor="#009404" |311
| align="center" bgcolor="#009404" |1.73%
| align="center" bgcolor="#009404" |17,943
| align="center" bgcolor="#009404" |28.62%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Apa (Nijeriya)|Apa]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''7,925'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''47.97%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |465
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.82%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |7,806
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |47.25%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |324
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.96%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |16,520
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25.49%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Buruku]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''34,713'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''75.57%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,155
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.51%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |9,513
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |20.71%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |556
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.21%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |45,937
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |35.78%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Gboko]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''53,985'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''71.68%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,493
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.98%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |18,773
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |24.93%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,065
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.41%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |75,316
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |30.68%
|-
| align="center" bgcolor="#009404" |[[Guma (Nijeriya)|Guma]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#009404" |15,371
| align="center" bgcolor="#009404" |40.20%
| align="center" bgcolor="#009404" |535
| align="center" bgcolor="#009404" |1.40%
| align="center" bgcolor="#009404" |'''22,083'''
| align="center" bgcolor="#009404" |'''57.75%'''
| align="center" bgcolor="#009404" |250
| align="center" bgcolor="#009404" |0.65%
| align="center" bgcolor="#009404" |38,239
| align="center" bgcolor="#009404" |33.97%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Gwer ta Gabas|Gwer Gabas]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''20,083'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''59.77%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,272
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3.78%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |12,085
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |35.97%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |161
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.48%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |33,601
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |33.97%
|-
| align="center" bgcolor="#009404" |[[Gwer ta Yamma|Gwer West]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#009404" |10,947
| align="center" bgcolor="#009404" |41.86%
| align="center" bgcolor="#009404" |1,509
| align="center" bgcolor="#009404" |5.77%
| align="center" bgcolor="#009404" |'''13,609'''
| align="center" bgcolor="#009404" |'''52.03%'''
| align="center" bgcolor="#009404" |90
| align="center" bgcolor="#009404" |0.34%
| align="center" bgcolor="#009404" |26,155
| align="center" bgcolor="#009404" |35.31%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Katsina-Ala]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''34,347'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''82.43%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |178
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.43%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6,716
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |16.12%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |428
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.02%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |41,669
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25.07%
|-
| align="center" bgcolor="#e15445" |[[Konshisha]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#e15445" |13,997
| align="center" bgcolor="#e15445" |32.47%
| align="center" bgcolor="#e15445" |'''21,606'''
| align="center" bgcolor="#e15445" |'''50.12%'''
| align="center" bgcolor="#e15445" |5,905
| align="center" bgcolor="#e15445" |13.70%
| align="center" bgcolor="#e15445" |1,598
| align="center" bgcolor="#e15445" |3.71%
| align="center" bgcolor="#e15445" |43,106
| align="center" bgcolor="#e15445" |33.30%
|-
| align="center" bgcolor="#eaecf1" |[[Kwande]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
! colspan="11" |Babu wani zabe da aka gudanar saboda kuskuren takardar zabe
|-
| align="center" bgcolor="#009404" |[[Logo (Nijeriya)|Alamar]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#009404" |15,574
| align="center" bgcolor="#009404" |47.80%
| align="center" bgcolor="#009404" |296
| align="center" bgcolor="#009404" |0.91%
| align="center" bgcolor="#009404" |'''16,385'''
| align="center" bgcolor="#009404" |'''50.29%'''
| align="center" bgcolor="#009404" |327
| align="center" bgcolor="#009404" |1.00%
| align="center" bgcolor="#009404" |32,582
| align="center" bgcolor="#009404" |29.00%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Makurdi]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''56,432'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''75.68%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3,792
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |5.09%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |12,329
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |16.53%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2,012
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.70%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |74,565
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |24.84%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Obi (Nijeriya)|Obi]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''9,897'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''56.49%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,185
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.77%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6,267
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |35.77%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |170
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.97%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |17,519
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25.69%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Ogbadibo]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''7,627'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''48.14%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |405
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.56%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6,032
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |38.07%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,779
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |11.23%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |15,843
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |22.49%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Ohimini]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''7,233'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''45.92%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |973
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.18%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6,785
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |43.08%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |760
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |4.83%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |15,751
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |34.05%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Oju (Nijeriya)|Oju]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''17,245'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''61.28%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,611
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |5.72%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |8,811
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |31.31%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |475
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.69%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |28,142
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25.94%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Okpokwu]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''9,326'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''48.31%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,039
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |5.38%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |8,634
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |44.73%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |304
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.58%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |19,303
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25.57%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Otukpo]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''19,430'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''52.66%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2,187
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |5.93%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |12,834
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |34.78%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2,447
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |6.63%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |36,898
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |25.04%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Tarka (Nijeriya)|Tarka]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''16,422'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''79.59%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |175
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.85%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |3,748
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |18.17%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |287
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.39%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |20,632
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |37.74%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Ukum]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''28,503'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''73.77%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |439
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1.14%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |9,418
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |24.37%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |280
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.72%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |38,640
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |27.74%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Ushongo]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''31,946'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''74.89%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |913
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.14%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |8,879
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |20.82%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |918
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.15%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |42,656
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |36.70%
|-
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |[[Vandeikya]]<ref name="Final results" /><ref name="Final results 2" />
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''46,786'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |'''76.09%'''
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |129
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |0.21%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |12,988
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |21.12%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |1,589
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |2.58%
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |61,492
| align="center" bgcolor="#87BEEB" |37.87%
|-
|-
!Cikakken
!473,933
!62.61%
!41,881
!5.53%
!223,913
!29.58%
!17,176
!2.28%
!756,903
!%
|}
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0tyqienhdt7223672du6vcgm7zlg314
Zaben gwanan na jahar borno
0
106359
968976
746509
2026-10-18T09:00:29Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968976
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Borno na 2023''' ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Borno|Gwamnan Jihar Borno]], tare da [[2023 Borno State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Borno]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamna mai ci [[Babagana Umara Zulum]] ([[All Progressives Congress|APC]]) an sake zabarsa da kashi 74% a kan dan takarar PDP - dan kasuwa [[Mohammed Ali Jajari]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Aruna |first=Yemi |date=20 March 2023 |title=Borno’s Governor Zulum declared winner, polls 545, 543 votes |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/589218-bornos-governor-zulum-declared-winner-polls-545-543-votes.html?tztc=1 |access-date=25 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
Zaben fidda gwani na jam'iyyar, wanda aka shirya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022, ya haifar da Zulum ya lashe zaben fidda gwami na All Progressives Congress ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga Mayu yayin da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi dan kasuwa [[Mohammed Ali Jajari]] a ranar 25 ga Mayu.<ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Adesina |first=Michael |title=Zulum wins Borno APC governorship primary, rejects VP slot |url=https://pmnewsnigeria.com/2022/05/26/zulum-wins-borno-apc-governorship-primary-rejects-vp-slot/ |access-date=26 May 2022 |website=[[P.M. News]]}}</ref><ref name="PDP primary results">{{Cite web |title=Jajari wins Borno PDP guber Primaries |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/532535-jajari-wins-borno-pdp-guber-primaries.html |access-date=26 May 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>
A ranar 20 ga watan Maris, an kammala haɗin gwiwa kuma INEC ta ayyana Zulum a matsayin mai nasara. Gabaɗaya, Zulum ya lashe kuri'u sama da 545,000 da kashi 86% na kuri'un yayin da mai cin gaba Ali Jajari ya sami kusan kuri'u 82,000 da kashi 13% na kuri'u.<ref name="Final results"/>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Borno|Gwamnan Jihar Borno]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]].
== Tarihi ==
[[Borno|Jihar Borno]] babbar jiha ce ta [[Arewa ta Gabas (Najeriya)|arewa maso gabas]] da ke cikin farfadowa daga mummunar tashin hankali na [[Boko Haram]]. Har yanzu tana fuskantar manyan barazanar da kuma karamin aiki daga 'yan ta'adda na Boko Haram da ISWAP, jihar kuma dole ne ta yi gwagwarmaya da bangaren noma da ba su da ci gaba amma suna da mahimmanci, hamada, da ƙananan ilimi.
A siyasance, zaben 2019 ya tabbatar da matsayin jihar a matsayin daya daga cikin jihohin APC mafi tsayin daka a cikin kasar yayin da duka Buhari da Zulum suka lashe jihar da yawa kuma kowane kujerar majalisa a kan Sanata, gidan wakilai, da kuma gidan matakan majalisa sun kasance daga 'yan takarar APC.
A farkon wa'adinsa, Zulum ya ce gwamnati za ta mai da hankali kan kawo karshen tawaye, sake gina bangaren ilimi, samar da ayyuka, da sake gina al'ummomin da aka watsar.<ref>{{Cite web |last=Maina |first=Maina |date=29 May 2019 |title=Inauguration: What Zulum said during his swearing in as Borno governor |url=https://dailypost.ng/2019/05/29/inauguration-zulum-said-swearing-borno-governor/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa Zulum saboda yaduwarsa ga yankunan Kirista a kudancin jihar waɗanda 'yan ta'adda suka yi niyya sosai, maido da iko ga [[Bama]], hanyar da ta fara zuwa farkon cutar ta COVID-19, ƙoƙarin tallafawa dawowar mutanen da suka rasa muhallinsu a cikin gida, da kuma sanya hannu kan Dokar Kare Yara amma an soki shi don ba da umarnin sake buɗe makarantu a cikin yankin da ba shi da tsaro ba, kasancewa mai tabbaci ba a bayan kisan kiyashin Koshebe, da aka yi amfani da sansanonin IDP na iya rufewa <ref>{{Cite web |date=2 January 2020 |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, DECEMBER 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-december-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We equally applaud his continuous visits to the Southern part of the state, which is the most hit by the terrorist activities of the Islamist group, especially his spending Christmas in Lassa, Sabon Gari Lassa, Chul, Mangum Wamdio, Rumirgo and Askira town all in Askira-Uba Local Government Area, areas with high Christian population...The restoration of power to Bama by the state government and the reconstruction of schools destroyed by the terrorists also caught our attention}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2020 |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, MARCH, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-march-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Though Borno State remains one of the states in the country yet to record any case of the COVID-19 disease, it has made ready an isolation and treatment centre in Maiduguri with standard facilities ahead of any emergencies.}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 September 2020 |title=Top 5, Bottom 5: RipplesNigeria ranking of Nigerian governors for August, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-ripplesnigeria-ranking-of-nigerian-governors-for-august-2020/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We acknowledge the government’s concerted efforts to return life to many of the insurgency-ravaged local government areas and towns, especially in its commitment to rebuilding destroyed infrastructures and provision of much needed palliatives for returnee Internally Displaced persons (IDPs).}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 January 2022 |title=UNICEF praises Gov. Zulum for signing Child Protection Law |url=https://gazettengr.com/unicef-praises-gov-zulum-for-signing-child-protection-law/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Peoples Gazette]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 July 2020 |title=NIGERIAN GOVERNORS: Fumbling, wobbling dominate June 2020 performance |url=https://www.ripplesnigeria.com/nigerian-governors-fumbling-wobbling-dominate-june-2020-performance/ |access-date=15 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Zulum of Borno receives a mention among the fumbling and wobbling team in the month of June for ordering the reopening of three secondary schools in Bama, one of the most insecure regions in the state.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yusuff |first=Sodiq |date=13 December 2020 |title=THE INSIDER: How Zulum was trapped in 'Catch-22 situation' over praise for Buhari |url=https://www.thecable.ng/the-insider-how-zulum-was-trapped-in-catch-22-situation-over-praise-for-buhari |access-date=15 March 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abolade |first=Lukman |date=31 October 2021 |title=Is Borno safe enough for closure of IDP camps? Zulum thinks so |url=https://www.icirnigeria.org/is-borno-safe-enough-for-closure-of-idp-camps-zulum-thinks-so/ |access-date=15 March 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref>
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}A ranar farko, Zulum shine dan takara daya kuma ya lashe zaben gaba daya a [[El-Kanemi Stadium|Cibiyar Wasanni ta El-Kanemi]] a [[Maiduguri]]. A cikin jawabinsa na karɓa, Zulum ya lura cewa yaki da rashin tsaro ya kasance fifiko a yayin kisan gillar Kala-Balge; ya kuma ki amincewa da sha'awarsa da aka yi da daɗewa a matsayin mataimakin shugaban kasa na APC.<ref name="APC primary results"/>
==== An zabi shi ====
* [[Babagana Umara Zulum]]: Gwamna (2019-yanzu) kuma tsohon Kwamishinan sake ginawa, sake farfadowa da sake zama (2015-2018) <ref>{{Cite web |date=4 May 2022 |title=2023: Zulum accepts call to contest for 2nd term |url=https://dailynigerian.com/zulum-accepts-call-contest/ |access-date=6 May 2022 |website=[[Daily Nigerian]]}}</ref> <ref name="APC primary results"/> Matashi mai gudu - Umar Usman Kadafur: Mataimakin Gwamna (2019-2018)
** Mataimakin Gwamna - [[Umar Usman Kadafur]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu)
==== Ya ƙi ====
* Mohammed Abba-Aji: Babban Sakataren Gwamnonin Arewa maso Gabas (2020-yanzu) kuma tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Borno ta Tsakiya (2003-2007)
* [[Kashim Ibrahim-Imam]]: Dan takarar gwamna na 2019 na APC, dan takarar gwaminista na 2003 da 2007 na PDP, kuma ɗan ɗan [[Jamhuriyar Najeriya ta farko|Jamhuriyar Farko]] [[Ibrahim Imam]]
* [[Abubakar Kyari]]: Mataimakin Shugaban Kasa na APC (Arewa) (2022-yanzu), [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Borno Arewa (2015-2022), tsohon kwamishinan, kuma ɗan tsohon Mai Gudanar da Soja na Arewa-Tsakiyar Jihar [[Abba Kyari]]
* [[Mohammed Ali Ndume]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Borno ta Kudu (2011-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Chibok / Damboa / Gwoza (2003-2011)
* [[Idris Mamman Durkwa]]: Dan takarar gwamna na 2019 <ref>{{Cite web |last=Marama |first=Ndahi |title=Borno APC Chieftain, Durkwa says 2023 general election is still far to express ambition |url=https://www.vanguardngr.com/2021/10/borno-apc-chieftain-durkwa-says-2023-general-election-is-still-far-to-express-ambition/ |access-date=23 November 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
* [[Mustapha Baba Shehuri]]: Ministan Jiha na Aikin Gona da Ci gaban Karkara (2019-yanzu) kuma tsohon Ministan Jihohi na Ayyuka, Wutar Lantarki da Gidaje (2015-2019)
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar farko, wani zaben fidda gwani na kai tsaye da aka gudanar a [[Maiduguri]] tare da wannan ya ƙare tare da [[Mohammed Ali Jajari]] ya fito a matsayin dan takarar PDP ta hanyar kayar da dan takarar 2019 Muhammed Imam, 57% zuwa 43%. Bayan sanar da sakamakon, shugaban kwamitin firamare Abdulrahman Bobboi ya bukaci wadanda suka rasa su ba da goyon baya ga Ali Jajari.<ref name="PDP primary results"/>
==== An zabi shi ====
* [[Mohammed Ali Jajari]]: businessman<ref name="2 Pick PDP Forms">{{Cite web |last=Martins |first=Baba |date=21 April 2022 |title=Borno Gov'ship: 2 Pick PDP Forms To Battle Zulum |url=https://dailytrust.com/borno-govship-2-pick-pdp-forms-to-battle-zulum |access-date=21 April 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref name="PDP primary results"/>
** Running mate—[[Saleh Ahmed Kida]]
==== An kawar da shi a firamare ====
* Muhammed Imam: 2019 PDP mai gabatarwa gwamna <ref name="2 Pick PDP Forms"/><ref name="PDP primary results"/>
== Yaƙin neman zaɓe ==
A cikin watanni bayan zaben fidda gwani, yaƙin neman zaɓe ya mamaye tambayoyi game da ikon Ali Jajari na kalubalantar ikon APC mai ƙarfi na jihar. Haɗe da goyon bayan APC na jihar sun kasance zarge-zargen cewa gwamnatin da ke kan mulki tana murkushe 'yan adawa, musamman lokacin da aka rufe ofishin yakin neman zabe na NNPP a watan Agusta ta hanyar umarnin Hukumar Shirye-shiryen Birane da Ci Gaban Jihar Borno saboda zargin ta keta dokokin yanki. Bayan NNPP ta nuna rashin amincewa da rufewa, Zulum ya ba da umarnin cire ofishin tare da wata sanarwa cewa "ko da menene hujja [don rufewa], lokacin ba daidai ba ne". <ref>{{Cite web |last=Omolaoye |first=Sodiq |last2=Musa |first2=Njadvara |date=26 August 2022 |title=NNPP kicks as police seal Borno office ahead inauguration by Kwankwaso |url=https://guardian.ng/news/nnpp-kicks-as-police-seal-borno-office-ahead-inauguration-by-kwankwaso/ |access-date=12 October 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> A watan Satumba, PDP ta fara nuna tsoron zamba na zabe yayin da APC ta kori PDP da NNPP a matsayin jam'iyyun ba tare da goyon baya a jihar ba. <ref>{{Cite web |last=Okoye |first=Francis |date=26 August 2022 |title=Zulum Directs Borno Agency To Unseal NNPP Office |url=https://leadership.ng/zulum-directs-borno-agency-to-unseal-nnpp-office/ |access-date=12 October 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okoye |first=Francis |date=12 September 2022 |title=Opposition's Tough Task Of Upstaging APC In Borno |url=https://leadership.ng/oppositions-tough-task-of-upstaging-apc-in-borno-2/ |access-date=12 October 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
Ya zuwa 2023, an sauya hankali sosai ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Borno ta zabi [[Bola Tinubu]] (APC); Tinubu ya lashe kashi 54.2% na kuri'a'un, ya doke [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 41.0%. Kodayake sakamakon bai kasance abin mamaki ba saboda Borno ita ce jihar gida ta abokin takarar Tinubu - [[Kashim Shettima]] - kuma tsinkaye sun fi son shi, jimlar ta haifar da karuwar kulawa ga tseren gwamna saboda ya kasance mafi ƙarancin nasara na APC fiye da a cikin zaɓen da ya gabata. Binciken yakin neman zabe na gwamna daga bayan zaben shugaban kasa ya lura da rawar da Ali Jajari ya taka a sabuntawar PDP yayin da yake lura da goyon bayan NNPP tsakanin al'ummomin [[Shuwa Arab|Shuwa Larabawa]] da [[Hausawa|Hausa]] ban da goyon bayan LP tsakanin al'ummar Kirista. Bincike ya kuma lura cewa karuwar ikon APC ya sami matsala ta yankuna masu rauni inda 'yan takarar majalisa na APC marasa rinjaye zasu iya janye rabon kuri'un Zulum.<ref>{{Cite web |last=Aruna |first=Yemi |title=Borno2023: Zulum faces resurgent PDP in governorship race |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/587957-borno2023-zulum-faces-resurgent-pdp-in-governorship-race.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Duk da haka, hasashen EiE-SBM ya tsara Zulum don cin nasara bisa ga "bayanai masu yawa da nasarar jam'iyya mai gamsarwa a zaben shugaban kasa" yayin da wani yanki na Vanguard ya yi hasashen Zulum "yi tafiya".<ref>{{Cite web |title=Who governs in Northern Nigeria? Factors that’ll shape the races |url=https://www.vanguardngr.com/2023/03/who-governs-in-northern-nigeria-factors-thatll-shape-the-races/ |access-date=15 March 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change|title=2023 Borno State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Boot Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7l4ilm1aj3zwq1dnk67df6mbnq0gchj
Zaben gwamna na Jihar Cross River na 2023
0
106379
968961
746461
2026-10-18T08:34:50Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968961
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Cross River na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar Gwamnan Jihar Cross, tare da zaɓen Majalisar Dokokin Jihar Cross da kuma wasu zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[Benedict Ayade]] yana da iyakacin wa'adin kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. Tsohon Sanata [[Bassey Otu]] ya rike mukamin na APC da kashi 17.5% a kan dan takarar PDP - Sanata [[Sandy Ojang Onor]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |title=APC’s Bassey Otu wins Cross River governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/south-south-regional/589192-apcs-bassey-otu-wins-cross-river-governorship-election.html |access-date=25 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na [[Jam'iyyar Democratic Green Party ta Rwanda|jam'iyya]] tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi Sanata don Cross River Central Onor a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi tsohon Sanata na Cross River South Otu a ranar 26 ga Mayu.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |title=2023: Senator Onor wins Cross River PDP governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/532712-2023-senator-onor-wins-cross-river-pdp-governorship-primary.html |access-date=29 May 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Ex-lawmaker Bassey Otu wins Cross River APC gov ticket |url=https://punchng.com/ex-lawmaker-bassey-otu-wins-cross-river-apc-gov-ticket/ |access-date=28 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
Kashegari bayan zaben, an kammala hadin gwiwa kuma INEC ta ayyana Otu a matsayin mai nasara. A cikin jimlar hukuma, Otu ta lashe kusan kuri'u 260,000 da kashi 57% na kuri'un yayin da Onor ya samu kashi 180,000 da kashi 40% na kuri'u.<ref name="Final results"/> Koyaya, Onor ya ki amincewa da sakamakon kuma ya gabatar da ƙalubalen shari'a, daga ƙarshe ya kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] wanda ya tabbatar da nasarar Otu a watan Janairun 2024.<ref>{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court affirms Cross River, Ebonyi, Abia governors’ elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/658346-supreme-court-affirms-cross-river-ebonyi-abia-governors-elections.html |access-date=25 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar gwamnan Jihar Cross River ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
[[Jerin jihohi a Nijeriya|jihar]] Cross River jiha ce daban-daban a Kudu ta Kudu tare da ci gaban tattalin arziki da manyan yankuna na halitta amma suna fuskantar bangaren noma da ba su ci gaba ba amma suna da mahimmanci, sare daji, da kuma karuwar bashi a babban bangare saboda shekaru na cin hanci da rashawa.
A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar a matsayin ci gaba da ikon PDP yayin da Ayade ya lashe sama da kashi 73% na kuri'un kuma jam'iyyar ta lashe kowane kujerar a Majalisar tare da dukkan kujerun majalisar dattijai guda uku. Koyaya, PDP ta rasa kujerar Majalisar Wakilai guda ɗaya ga APC kuma kodayake dan takarar shugabancin PDP Atiku Abubakar ya ci jihar cikin sauƙi, har yanzu yana juyawa zuwa Buhari idan aka kwatanta da 2015 kuma yana da ƙarancin masu halarta. A cikin wucin gadi tsakanin 2019 da 2023, yanayin siyasar jihar ya canza sosai yayin da Ayade ya sauya sheka zuwa APC a watan Mayu 2021 ya haifar da yunkurin wasu sauye-sauye wanda ya ba APC iko da Majalisar Dokoki da rabin kujerun Majalisar Wakilai takwas a tsakiyar 2022.
Kafin wa'adinsa na biyu, Ayade ya bayyana cewa mayar da hankali ya haɗa da kammala ayyukan da ke ci gaba da masana'antu; <ref>{{Cite web |last=Uchechukwu |first=Ike |title=In this my second tenure I will no longer be the governor… – Ayade |url=https://www.vanguardngr.com/2019/05/in-this-my-second-tenure-i-will-no-longer-be-the-governor-ayade/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> duk da haka, ana sukar sa akai-akai saboda ayyukan mulkin mallaka. An yi gargadi bayan ficewar Ayade lokacin da ya hana albashi na ma'aikatan gwamnati da na gida waɗanda suka ki fice tare da shi kuma suka tilasta wa sakatariyar PDP ta jihar zuwa sabon hedikwatar APC amma zarge-zargen ayyukan mulkin kama-karya sun kasance a saman su a kusa da umarnin kama shi da kuma ɗaurin watanni na mai sukar da ɗan jarida.<ref>{{Cite web |last=Edem |first=Edem |title=Ayade stops salaries of aides, LG chairmen, others who refused to follow him to APC |url=https://dailypost.ng/2021/06/25/ayade-stops-salaries-of-aides-lg-chairmen-others-who-refused-to-follow-him-to-apc/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okoro |first=Judex |title=Criticism as Ayade, APC take over PDP secretariat in Calabar |url=https://www.sunnewsonline.com/criticism-as-ayade-apc-take-over-pdp-secretariat-in-calabar/ |access-date=16 March 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, SEPTEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-september-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We note that he is gradually becoming notorious for vehemently rejecting dissent and criticism, a trait that threatens to dim whatever good work he may be doing in the South South state...Ayade should be disturbed, just as we are, that his instigated arrests of Agba Jalingo, now languishing in Calabar Prison for allegedly criticizing the governor and Joseph Odok, an indigene of Cross River State, have been thoroughly condemned as abuse of office.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian publisher Agba Jalingo charged with treason |url=https://cpj.org/2019/09/nigerian-publisher-agba-jalingo-charged-with-treas/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Committee to Protect Journalists]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ukpong |first=Cletus |title=Police arrest another critic of Gov. Ayade, accuse him of ‘terrorism’ |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/355126-police-arrest-another-critic-of-gov-ayade-accuse-him-of-terrorism.html |access-date=16 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A wasu lokuta a lokacin mulkinsa, an ba Ayade yabo don rarraba manyan bangarorin kasafin kuɗi ga kudaden da aka kashe yayin da yake karɓar ƙarin zargi don rufe shari'o'in [[COVID-19 a Najeriya|COVID-19]], barin ayyukan ci gaba don sabbin fararen giwaye kamar aikin wurin shakatawa na Calas Vegas da sabon Filin jirgin saman Obudu, ƙirƙirar sabbin ma'aikatu da yawa, samun rancen kasashen waje da ba a asirce ba tare da shaidar amfani da kuɗin ba, da ci gaba da ƙoƙarin gina babbar hanyar hanyar hanyar hanyar da ke da ke da muhimmanci a cikin muhalli ta Cross River National Park <ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, NOVEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-november-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We share the belief that the budget holds the promise of rapid infrastructure development and renewal in the state, only if it is faithfully implemented. Ayade’s bold move is better appreciated against the fact that even the Federal Government could merely manage just about 25 percent of the federal budget on capital expenditure.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cross River Doctors Accuse Governor Ayade Of Covering COVID-19 Cases, Declare Indefinite Strike |url=http://saharareporters.com/2020/07/06/cross-river-doctors-accuse-governor-ayade-covering-covid-19-cases-declare-indefinite |access-date=16 March 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ogar |first=Cyril |title=N42bn Ayade’s Spaghetti Flyover Turns ‘Fish Pond’ |url=https://aljazirahnews.com/n42bn-ayades-spaghetti-flyover-turns-fish-pond/ |access-date=16 March 2022 |website=Al Jazirah News |archive-date=6 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220406113847/https://aljazirahnews.com/n42bn-ayades-spaghetti-flyover-turns-fish-pond/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 5, Bottom 5: RipplesNigeria ranking of Nigerian governors for August, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-ripplesnigeria-ranking-of-nigerian-governors-for-august-2020/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Ayade of Cross River State is one state governor known for his ostentatious dreams and fabulous aspirations and grandiose utterances...We note, with concern, that Calas Vegas, whose cost and completion date has not been stated or made known, may again become a white elephant project that will never see the light of the day}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Amid dwindling revenue, Ayade’s proposed Obudu airport stirs controversy, opposition mounts |url=https://punchng.com/amid-dwindling-revenue-ayades-proposed-obudu-airport-stirs-controversy-opposition-mounts/ |access-date=16 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, DECEMBER 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-december-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We also note with worry, the creation of new curious ministries by Governor Ayade, driving the number of ministries in the state to an unwieldy 39. We contend that the creation of the ministries...are unnecessary and an obvious duplication that will most definitely eat further into the finances of the state.}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, JANUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-january-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=16 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=His inexplicable appointment of 90 aides at a time of economic hemorrhage is confounding. This is coming after the governor appointed 39 commissioners and created new ministries that were obviously duplications of others in functions, thereby exerting undue pressure on the lean resources of the state.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Simon |first=Ekemini |title=Investigation into Cross River State Debt Misery: How N1.4bn illegal Foreign Loan cannot be accounted for |url=https://www.icirnigeria.org/investigation-into-cross-river-state-debt-misery-how-n1-4bn-illegal-foreign-loan-cannot-be-accounted-for/ |access-date=5 August 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adeyemi |first=Taiwo |title=Counting the Costs of Cross River State ‘Super Highway’ Road Project for the Tropical Rainforests and Eco-biodiversity |url=https://rainforestjournalismfund.org/stories/counting-costs-cross-river-state-super-highway-road-project-tropical-rainforests-and-eco |access-date=16 March 2022 |website=Rainforest Journalism Fund}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya Gundumar Sanata ta Cross River ta Kudu don samun gwamna na gaba kamar yadda Cross River ta Kudancin ba ta rike gwamna ba tun 2007. Babu wata babbar jam'iyya da ta rufe zaben fidda gwani ga 'yan takarar da ba na Kudu ba, saboda duka APC da PDP sun yi muhawara ta ciki game da zoning zuwa gundumar Kudancin.<ref name="Zoning">{{Cite web |last=Babatunde |first=Jimoh |title=2023: Cross River politics heat up as PDP’s national leadership endorses Sandy/Gershom ticket |url=https://www.vanguardngr.com/2021/06/2023-cross-river-politics-heats-up-as-pdps-national-leadership-endorses-sandy-gershom-ticket/ |access-date=7 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=2023: Zoning under threat as stakeholders kick in Cross River |url=https://guardian.ng/politics/2023-zoning-under-threat-as-stakeholders-kick-in-cross-river/ |access-date=12 October 2021 |website=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gill |first=Nsa |title=2023 guber: The raging debate over zoning in Cross River |url=https://thenationonlineng.net/2023-guber-the-raging-debate-over-zoning-in-cross-river/ |access-date=23 November 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okoro |first=Judex |date=22 March 2022 |title=2023: Endless echoes of zoning dominate Cross River guber race |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-endless-echoes-of-zoning-dominate-cross-river-guber-race/ |access-date=15 April 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Yayinda APC ta ƙare ta zabi wani daga Kudu, PDP ta zaɓi wani daga gundumar Tsakiya.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba (APC) ===
Tattaunawar game da yanki ta raba APC ta jihar a gaban zaben fidda gwani yayin da Ayade ya ba da shawara a fili don magajinsa ya zo daga Kudu yayin da masu neman takara daga wasu yankuna kamar tsohon Sanata John Owan Enoh da tsohon ministan [[Usani Uguru Usani]] suka yi jayayya cewa za a ci gaba da bude zaben fidda.<ref>{{Cite web |last=Uchechukwu |first=Ike |title=2023: Cross River APC stakeholders pick hole with Ayade’s Zoning formula |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/2023-cross-river-apc-stakeholders-pick-hole-with-ayades-zoning-formula/ |access-date=15 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2022, shugaban jam'iyyar jihar Alphonsus Eba ya bayyana cewa za a ci gaba da bude zaben fidda gwani ga 'yan takara daga dukkan sassan jihar, yana mai jaddada cewa ra'ayin Ayade shine kawai ra'ayinsa.<ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=APC counters Gov Ayade, insists they’ve not zoned gov’ship to Cross River south |url=https://dailypost.ng/2022/04/15/apc-counters-gov-ayade-insists-theyve-not-zoned-govship-to-cross-river-south/ |access-date=15 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Koyaya, a farkon watan Mayu, Eba ta sanar da kwamitin jam'iyya don rage yawan 'yan takara daga 17 zuwa hudu - kamar yadda' yan takara biyu za su kasance daga Kudu kuma' yan takarar biyu za su fito daga Tsakiya, an sanya zaben jam'iyyar yadda ya kamata ga gundumomin Tsakiya da Kudancin.<ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=Ndoma-Egba heads committee to prune Cross River APC guber aspirants |url=https://guardian.ng/politics/ndoma-egba-heads-committee-to-prune-cross-river-apc-guber-aspirants/ |access-date=5 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref name="17 APC candidates">{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=2023: 17 APC aspirants jostle for Ayade’s job |url=https://punchng.com/2023-17-apc-aspirants-jostle-for-ayades-job/ |access-date=5 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Ko da yake, an kuma soke wannan tsari a cikin rikice-rikicen cikin gida wanda ya jagoranci jam'iyyar ta zaɓi dan takarar "ƙaddamarwa" guda ɗaya - tsohon Sanata [[Bassey Otu]] . <ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=Tension builds in Cross River APC over consensus arrangement |url=https://guardian.ng/news/tension-builds-in-cross-river-apc-over-consensus-arrangement/ |access-date=11 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Todo |first=Tina Agosi |title=Cross River APC picks consensus candidate |url=https://guardian.ng/news/cross-river-apc-picks-consensus-candidate/ |access-date=11 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Koyaya, 'yan takarar Chris Agara da John Owan Enoh sun ki amincewa da shirin kuma sun ci gaba da kamfen ɗin su yayin da Usani ya bar jam'iyyar don yin takara a ƙarƙashin PRP.<ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=APC consensus arrangements in Cross River collapses |url=https://guardian.ng/news/apc-consensus-arrangements-in-cross-river-collapses/ |access-date=19 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Ex-minister dumps APC for PRP in Cross River |url=https://punchng.com/ex-minister-dumps-apc-for-prp-in-cross-river/ |access-date=19 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=Why I left APC – Usani |url=https://dailypost.ng/2022/05/19/why-i-left-apc-usani/ |access-date=20 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A bayyane mummunan rauni ga shirin "yanci" shi ne rahoton rashin cancanta na Otu daga takarar firamare kamar yadda aka ruwaito a ranar 20 ga Mayu cewa kwamitin tantancewa na APC ya hana Otu saboda ƙwarewar iliminsa mai tambaya da kuma zamba daga 1987. <ref>{{Cite web |last=Akintade |first=Adefemola |title=APC disqualifies ex-convict Sen. Bassey Otu over 1987 conviction |url=https://gazettengr.com/apc-disqualifies-ex-convict-sen-bassey-otu-over-1987-conviction/ |access-date=20 May 2022 |website=[[Peoples Gazette]]}}</ref><ref name="Otu disqualification">{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=‘Questionable credentials’: APC panel disqualifies Otu, Ayade’s anointed guber candidate |url=https://www.thecable.ng/breaking-apc-panel-disqualifies-bassey-otu-ayades-anointed-guber-candidate-for-cross-river |access-date=20 May 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref> Koyaya, kwamitin ya ba da sanarwar cewa ba ta hana Otu ba amma da farko ta ayyana shari'arsa "marasa tabbas" saboda rashin wasu takaddun shaida.<ref>{{Cite web |title=Guber 2023: APC Screening Committee Clears Owan Eno And Chris Agara, Says Bassey Otu Clearance Is Inconclusive |url=https://crossriverwatch.com/2022/05/guber-2023-apc-screening-committee-clears-owan-eno-and-chris-agara-says-bassey-otu-clearance-is-inconclusive/ |access-date=23 May 2022 |website=Cross River Watch}}</ref> Sa'an nan kuma yarjejeniyar ta sami wani hanyar rayuwa yayin da Owan Enoh ya janye kuma ya amince da Otu.{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}Yayin da yarjejeniyar ta sake fasalin, wasu 'yan takara da yawa sun fice don goyon bayan Oti wanda ya kai ga ranar farko, lokacin da wani fidda gwani ya ƙare a Otu ya fito a matsayin wanda aka zaba na APC bayan sakamakon ya nuna shi ya lashe sama da kashi 84% na kuri'un wakilai. A cikin jawabinsa na karɓa, Otu ya gode wa jam'iyyar da tsoffin abokan hamayyarsa yayin da yake alkawarin ci gaba da aikin gwamnatin Ayade.<ref name="APC primary results"/> Koyaya, jayayya ta fito daga baya lokacin da Owan Enoh ya juya matsayi kuma ya shigar da karar daukaka kara a kan Otu dangane da jayayya game da cancantar iliminsa.<ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=Confusion overwhelms C’River APC over parallel results, petition against guber candidate |url=https://dailypost.ng/2022/05/28/confusion-overwhelms-criver-apc-over-parallel-results-petition-against-guber-candidate/ |access-date=29 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Duk da karar da ke gudana, Otu ya fara yakin neman zabe wanda ya mamaye neman abokin takara a cikin makonni bayan zaben fidda gwani, tare da mambobin jam'iyyar da ke son daidaita yankin a cikin tikitin.<ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=Friction in Cross River APC over consensus on running mate |url=https://dailypost.ng/2022/08/03/friction-in-cross-river-apc-over-consensus-on-running-mate/ |access-date=4 August 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Don cimma wannan daidaituwa, an zabi [[Peter Odey]] - MHA na [[Ogoja]] - a matsayin mataimakin dan takarar gwamna a ranar 9 ga watan Agusta a wani taron da aka yi a Ogoja . <ref name="APC running mate">{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |title=APC’s Bassey Otu unveils Cross River Assembly leader, Peter Odey as deputy |url=https://dailypost.ng/2022/08/09/apcs-bassey-otu-unveils-cross-river-assembly-leader-peter-odey-as-deputy/ |access-date=9 August 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Hukuncin Kotun Koli ta Tarayya ya watsar da karar Owan Enoh a ƙarshen Oktoba 2022 tare da Mai Shari'a Ijeoma Ojukwu ya gano cewa tantance cancantar dan takarar farko shine ikon jam'iyyun siyasa.<ref>{{Cite web |last=Sunday |first=Ochogwu |title=Court declares Otu APC guber candidate in Cross River |url=https://dailypost.ng/2022/10/24/court-declares-otu-apc-guber-candidate-in-cross-river/ |access-date=25 October 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Da farko Owan Enoh ya daukaka kara kan hukuncin amma ya sanar da janyewarsa a watan Disamba saboda gabatarwar kansa daga dan takarar shugaban kasa na APC [[Bola Tinubu]] . <ref>{{Cite web |title=Cross River Senator withdraws court case against APC |url=https://guardian.ng/politics/cross-river-senator-withdraws-court-case-against-apc/ |access-date=28 December 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Bassey Otu]]: [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Cross River|2019 APC Cross River South dan takarar sanata]], tsohon Sanata na Cross River South (2011-2015), kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Calabar Municipal / Odukpani (2003-2011) <ref name="17 APC candidates"/> <ref name="APC primary results"/> Mataimakin - Peter Odey: memba na Majalisar na Ogoja [3]
** Mataki mai gudu - [[Peter Odey]]: memba na Majalisar don Ogoja <ref name="APC running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* Chris Agara: ɗan kasuwa<ref name="17 APC candidates"/><ref name="APC primary results"/>
==== Ya janye ====
* Ben Akak: ɗan kasuwa <ref>{{Cite web |last=Edeme |first=Victoria |date=19 April 2022 |title=2023: Cross River businessman declares for governorship |url=https://punchng.com/2023-cross-river-businessman-declares-for-governorship/ |access-date=19 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* Asuquo Ekpenyong: Kwamishinan Kudi <ref name="17 APC candidates"/>
* Bassey Ndem: tsohon Kwamishinan Lands <ref name="17 APC candidates" />
* Godswill Edward Osim: Gwamna [[Benedict Ayade]] mataimakin kuma surukin tsohon Shugaba [[Goodluck Jonathan]] <ref>{{Cite web |title=2023: Jonathan’s son-in-law joins Cross River governorship race under APC |url=https://punchng.com/2023-jonathans-son-in-law-joins-cross-river-governorship-race-under-apc/ |access-date=6 January 2022 |website=[[The Punch]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>
* John Owan Enoh: tsohon Sanata na Cross River Central (2015-2019) da kuma dan takarar gwamna na APC na 2019 <ref>{{Cite web |last=Gill |first=Nsa |title=2023: Owan-Enoh joins Cross River governorship race |url=https://thenationonlineng.net/2023-owan-enoh-joins-cross-river-governorship-race/ |access-date=10 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Monday |first=Ogar |title=Owan Enoh Withdraws From Governorship Race, Throws Weight Behind Prince Otu |url=https://crossriverwatch.com/2022/05/owan-enoh-withdraws-from-governorship-race-throws-weight-behind-prince-otu/ |access-date=23 May 2022 |website=Cross River Watch}}</ref>
* [[Usani Uguru Usani]]: tsohon Ministan Harkokin Nijar Delta (2015-2019), Dan takarar gwamna na 2019 APC, Shugaban APC na Jihar Cross River (2014-2015), dan takarar gwamnan ACN na 2012, kuma tsohon kwamishinan (ya sauya sheka kafin zaben fidda gwani don samun nasarar yin takara a zaben fidda gwagwarmayar PRP) <ref name="17 APC candidates" />
==== Ya ƙi ====
* [[Goddy Jedy Aba|Goddy Jedy Agba]]: Ministan Jiha na Wutar (2019-yanzu) <ref name="PT Opinion">{{Cite web |last=Bassey |first=Awassam |title=Ayade’s defection, PDP’s wisemen and 2023 guber polls |url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/475097-ayades-defection-pdps-wisemen-and-2023-guber-polls-by-awassam-bassey.html |access-date=13 September 2021 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
* Okon Effiom: Kwamishinan Canjin Karkara <ref name="The Guardian">{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=How Ayade’s defection dismantled, disorganised permutations for 2023 |url=https://guardian.ng/politics/how-ayades-defection-dismantled-disorganised-permutations-for-2023/ |access-date=7 July 2021 |website=[[The Guardian, Nigeria|The Guardian]]}}</ref>
* [[Edem Effiom Ekong]]: Mataimakin Gwamna [[Benedict Ayade|Ayade]], tsohon Kwamishinan Harkokin Karamar Hukumar, kuma tsohon Kwamishina na Lands <ref name="Nation Options" />
* [[Hilliard Eta]]: tsohon Mataimakin Shugaban APC na kasa <ref name="Nation Options">{{Cite web |last=Gill |first=Nsa |date=9 April 2022 |title=2023 Guber: Options before Cross River voters |url=https://thenationonlineng.net/2023-guber-options-before-cross-river-voters/ |access-date=15 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* Eyo Etim Nyong: likita kuma tsohon memba na kwamitin Hukumar Raya Neja Delta <ref name="APC war">{{Cite web |last=Una |first=Emma |title=War in Cross River APC over registration of new members |url=https://www.vanguardngr.com/2021/02/war-in-cross-river-apc-over-registration-of-new-members/ |access-date=7 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="Nation Options" />
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a (PDP) ===
Kafin zaben fidda gwani, jita-jita cewa tsohon Gwamna [[Donald Duke]] yana ƙoƙarin sanya [[Arthur Jarvis Archibong]] a matsayin wanda aka zaba na jam'iyyar ya haifar da zanga-zangar daga wasu 'yan takara. Lokacin da Duke ya gudanar da taro don neman dan takarar Kudancin "ƙaddamarwa" a farkon Mayu 2022, Archibong ya fito ne a matsayin zaɓi wanda ya haifar da ƙarin zarge-zargen tilastawa yayin da wasu 'yan takara suka ƙi shirin.<ref>{{Cite web |last=Onwuzurumba |first=Adaora |title=Cross River 2023: Crisis rocks PDP over governorship candidate |url=https://www.today.ng/news/politics/cross-river-2023-crisis-rocks-pdp-governorship-candidate-423785 |access-date=22 May 2022 |website=Today.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=Why PDP may lose Cross River to APC, by stakeholders |url=https://guardian.ng/politics/why-pdp-may-lose-cross-river-to-apc-by-stakeholders/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}On the primary date, the election ended with Senator [[Sandy Ojang Onor]] emerging as the PDP nominee after results showed him winning by a margin of about 10%.<ref name="PDP primary results"/><ref>{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Senator wins PDP gov ticket in Cross River |url=https://punchng.com/senator-wins-pdp-gov-ticket-in-cross-river/ |access-date=29 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Runner-up [[Gershom Bassey]] accepted the results and congratulated Onor while noting that Southern candidates got a majority of votes cast. On 4 July, Onor announced [[Emana Ambrose-Amawhe]]—a former [[Gidan Telebijin Channels|Channels TV]] presenter—as his running mate in a speech that pointed out that Ambrose-Amawhe would become Cross River's first women deputy governor in 30 years.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Cross River PDP announces female deputy gov candidate |url=https://punchng.com/cross-river-pdp-announces-female-deputy-gov-candidate/ |access-date=4 July 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Uchechukwu |first=Ike |title=C’River PDP governorship candidate unveils ex-Channels TV broadcaster as running mate |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/criver-pdp-governorship-candidate-unveils-ex-channels-tv-broadcaster-as-running-mate/ |access-date=4 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Sandy Ojang Onor]]: Sanata na Cross River Central (2019-yanzu), tsohon Kwamishinan Muhalli (2012-2013), tsohon Kwamishina na Aikin Gona (2010-2011), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Etung]] (1999-2002) <ref>{{Cite web |title=2023: Wike can’t impose governorship candidate on us in Cross River—Group |url=https://tribuneonlineng.com/2023-wike-cant-impose-governorship-candidate-on-us-in-cross-river-group/ |access-date=21 June 2021 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref> <ref name="Zoning"/> <ref name="Reshape">{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=How Ayade’s defection may reshape political space of Cross River |url=https://guardian.ng/politics/how-ayades-defection-may-reshape-political-space-of-cross-river/ |access-date=17 August 2021 |website=[[The Guardian, Nigeria|The Guardian]]}}</ref> <ref name="PT Opinion"/> Matashi mai gudu - Emana Ambrose-Amawhe: tsohon mai gabatar da labarai<ref name="3 NASS members">{{Cite web |last=Okoro |first=Judex |title=2023: 3 PDP NASS members, educationist join Cross River guber race |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-3-pdp-nass-members-educationist-join-cross-river-guber-race/ |access-date=17 December 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref name="PDP primary results"/>[7]
** Abokiyar gudu - [[Emana Ambrose-Amawhe]]: tsohon mai gabatar da labarai <ref name="PDP running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* Arthur Jarvis Archibong: Shugaban [[Jami'ar Arthur Jarvis]]<ref>{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Varsity proprietor declares interest in Cross River 2023 governorship |url=https://punchng.com/varsity-proprietor-declares-interest-in-criver-2023-governorship/ |access-date=30 September 2021 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="3 NASS members"/><ref name="PDP primary results"/>
* Daniel Effiong Asuquo: memba na Majalisar Wakilai na [[Akamkpa]] / Biase (2011-yanzu), tsohon Darakta Janar na Hukumar Kula da Wutar Lantarki ta Jihar Cross (2008-2010), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Akamkpa (1999-2002) <ref name="3 NASS members" /><ref name="PDP primary results" />
* [[Gershom Bassey]]: Sanata na Cross River South (2015-yanzu) kuma tsohon Shugaban Hukumar Ruwa ta Jihar Cross River (1999-2014) <ref name="3 NASS members" /> <ref name="PDP primary results" /> <ref name="Zoning"/><ref>{{Cite web |last=Taiwo-Obalonye |first=Juliana |title=Cross River: How PDP’ll wrest power from Ayade in 2023 –Senator Gershom Bassey |url=https://www.sunnewsonline.com/cross-river-how-pdpll-wrest-power-from-ayade-in-2023-senator-gershom-bassey/ |access-date=7 July 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref name="The Guardian"/><ref name="PT Opinion"/><ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=2023: Senator Bassey declares for Cross River governorship, insists on rotation |url=https://dailypost.ng/2021/11/04/2023-senator-bassey-declares-for-cross-river-governorship-insists-on-rotation/ |access-date=23 November 2021 |website=Daily Post}}</ref>
* [[Mkpang Coco-Bassey]]: injiniya <ref>{{Cite web |last=Wodu |first=Ada |title=Scottish-born engineer declares for Cross River gov race |url=https://punchng.com/scottish-born-engineer-declares-for-cross-river-gov-race/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="PDP primary results" />
* [[Eyo Ekpo-Ene|Ya kasance Ekpo-Ene]]<ref>{{Cite web |last=Uchechukwu |first=Ike |title=2023: C’River has been stagnant since Imoke left office ..Ekpo-Ene |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/2023-criver-has-been-stagnant-since-imoke-left-office-ekpo-ene/ |access-date=22 May 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="PDP primary results" />
* [[Philia Henshaw]]<ref name="PDP primary results" />
* [[Imah Nsa Adegoke]]: 2012 LP mai gabatarwa gwamna <ref>{{Cite web |last=Ndoma--Neji |first=Nsan |date=21 April 2022 |title=2023: Second Female PDP Aspirant Imah Nsa Adegoke, Joins C/River Guber Race |url=https://kakaakireporters.com/2022/04/21/2023-second-female-pdp-aspirant-imah-nsa-adegoke-joins-c-river-guber-race/ |access-date=23 April 2022 |website=Kakaaki Reporters |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421155636/https://kakaakireporters.com/2022/04/21/2023-second-female-pdp-aspirant-imah-nsa-adegoke-joins-c-river-guber-race/ |url-status=dead }}</ref><ref name="PDP primary results" />
* [[Nkoyo Toyo]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Calabar Municipal / Odukpani <ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=2023: PDP female governorship aspirant joins race Cross River |url=https://dailypost.ng/2022/03/29/2023-pdp-female-governorship-aspirant-joins-race-cross-river/ |access-date=29 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="PDP primary results" />
==== Ya janye ====
* Wilfred Bonse: ɗan kasuwa <ref>{{Cite web |title=2023: PDP Governorship Aspirant Demands Refund Of Nomination Fee |url=https://dailytrust.com/2023-pdp-governorship-aspirant-demands-refund-of-nomination-fee |access-date=25 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
* [[Efiok Cobham]]: tsohon Mataimakin Gwamna
==== Ya ƙi ====
* Essien Ekpenyong Ayi: memba na Majalisar Wakilai na Akpabuyo / Bakassi / [[Kalabar ta Kudu|Calabar ta Kudu]] (2003-yanzu) kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Calabar ta Kudancin (1995-2002)
* Ita Ekpeyong: tsohon Darakta na Hukumar Tsaro ta Jiha (2010-2015) <ref name="The Guardian"/>
* Ntufam Ekpo Okon: 2019 Mataimakin gwamna na APC kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Calabar Municipal / Odukpani {{Election box begin no change|title=PDP primary results<ref name="PDP primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Sandy Ojang Onor]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=236|percentage=41.33%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Gershom Bassey]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=175|percentage=30.65%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Daniel Effiong Asuquo]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=147|percentage=25.74%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Arthur Jarvis Archibong]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=6|percentage=1.05%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Nkoyo Toyo]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=4|percentage=0.70%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Other candidates|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=3|percentage=0.53%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
== Yaƙin neman zaɓe ==
Yayin da yakin neman zabe ya fara ne a watan Yunin 2022, masana sun mayar da hankali kan yunkurin manyan 'yan takara na sulhunta mambobin jam'iyyun su da suka ji rauni a yayin zaben fidda gwani na jam'iyyar. Duk da yake abokan hamayyarsa na cikin jam'iyya sun yi jayayya da cancantar Otu, abin da ya haifar da ra'ayi na ciki na rashin amincewa da shi a cikin PDP shine rashin kuri'a da ka'idar yanki ta hanyar gudu.<ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=Matters arising from PDP, APC primaries in Cross River |url=https://guardian.ng/politics/matters-arising-from-pdp-apc-primaries-in-cross-river/ |access-date=24 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> A farkon lokacin yakin neman zabe na hukuma a watan Oktoba, masu sharhi sun sake jaddada muhimmancin zoning a matsayin batun yakin neman zabe tare da yiwuwar cewa nasarar Onor na iya nufin ƙarshen aikin a zaben gwamna na jihar; masu kallo sun kuma lura da goyon bayan Ayade ga Otu da Onor masu karfi na magana a matsayin ƙarin abubuwan yakin neman zabe.<ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=Zoning still critical in Cross River governorship race |url=https://guardian.ng/politics/zoning-still-critical-in-cross-river-governorship-race/ |access-date=31 October 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Koyaya, rikicin PDP na ƙasa tsakanin ƙungiyar G5 da dan takarar shugaban kasa na jam'iyyar [[Atiku Abubakar]]">Atiku Abubakar ya shafi PDP na Cross River, ya raba shi tsakanin rukunin G5 da Abubakar. Onor da shugaban jam'iyyar jihar sun jagoranci ƙungiyar G5 yayin da tsohon Gwamna [[Liyel Imoke]] ke jagorantar ƙungiyar Abubakar; a watan Janairun 2023, masu lura sun lura cewa tallace-tallace na Onor ba ta goyi bayan Abubakar ba yayin da tallace-tacen Abubakar bai ambaci takarar gwamna ba.<ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Anietie |title=How Atiku/Wike face-off divide PDP candidates in Cross River |url=https://guardian.ng/politics/how-atiku-wike-face-off-divide-pdp-candidates-in-cross-river/ |access-date=12 January 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> A watan da ya biyo baya, an mayar da hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Cross River ta zabi Peter Obi (LP); Obi ya lashe jihar da kashi 43.2% na kuri'un, ya doke [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 31.3% da Atiku Abubakar (PDP) da kashi 22.9%. A yayin tseren shugaban kasa, masana sun mayar da hankali kan bambance-bambance na yanki a zaben gwamna ban da hauhawar kananan 'yan takara da asarar Sanata na Ayade.<ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=Guber poll: Tension in Cross River North, Central |url=https://dailypost.ng/2023/03/15/guber-poll-tension-in-cross-river-north-central/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asare |first=Asare |title=YPP, LP, others move to rattle APC, PDP in Cross River |url=https://dailypost.ng/2023/02/24/ypp-lp-others-move-to-rattle-apc-pdp-in-cross-river/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Opejobi |first=Seun |title=Governorship election: Ruling parties struggle in Lagos, Cross River, Abia, others |url=https://dailypost.ng/2023/03/15/governorship-election-ruling-parties-struggle-in-lagos-cross-river-abia-others/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tushen
! colspan="2" |Tsinkaya
!Ya zuwa yanzu
|-
| align="left" |{{Nowrap|[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]{{efn|AfricaElects projections predict the likelihood of a candidate winning a state by categorizing a state as "Safe" for exceedingly likely, "Likely" for somewhat likely, and "Lean" for least likely. If no clear determination could be made, states are categorized as "tossups".}}}}<ref name="Africa Elects ratings">{{Cite web |last=Elimian |first=Adrian |title=Nigerian Gubernatorial Elections: State Ratings |url=https://africaelects.com/2023/03/18/nigerian-gubernatorial-elections-state-ratings/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]}}</ref>
| colspan="2" bgcolor="#87de87" |Lean Onor
|17 Maris 2023
|-
| align="left" |Ya isa ya isa ya zama {{Nowrap|[[SBM Intelligence]]{{efn|EiE-SBM projections predict which candidates will win states.}}<ref name="EiE-SBM March projections">{{cite web |title=The EiE-SBM 2023 Election forecast: Diminished interest in state elections will make for poor outcomes |url=https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |website=SBM Intelligence |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316044628/https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |url-status=dead }}</ref>}}<br />
| colspan="2" bgcolor="#009404" |Onor
|2 ga Maris 2023
|-
|}
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change|title=2023 Cross River State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Effiom Effiom Ekeng]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Marikana Stanley Ibiang]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Edet Effiom]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Effa Effiong Nyong]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bassey Otu]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ogar Obu]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Patrick Henry Solomon]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sandy Ojang Onor]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Usani Uguru Usani]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Epet Okokon]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Joseph Coco-Bassey]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
dhyj0l00gt4dvz2unrf7ffz9odeun0u
Zaben gwamna na Jihar Delta na 2023
0
106381
968962
959579
2026-10-18T08:36:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Delta na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar Gwamnan Jihar Delta, tare da [[2023 Delta State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Delta]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen. duk sauran gidajen majalisa na jihohi.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Arthur Okowa Ifeanyi|Ifeanyi Okowa]] yana da iyakacin wa'adin kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. Kakakin Majalisar [[Sheriff Oborevwori]] ya rike mukamin PDP da kashi 18% a kan Sanata [[Ovie Omo-Agege]] (APC). <ref name="Final results">{{Cite web |title=PDP’s Oborevwori defeats Omo-Agege, wins Delta governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/589187-pdps-oborevwori-defeats-omo-agege-wins-delta-governorship-election.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party da ta zabi Oborevwori a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi Omo-Agege - [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] mai aiki na Delta Central - a ranar 26 ga Mayu.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Are |first=Jesupemi |date=25 May 2022 |title=Delta guber: Oborevwori, Okowa's candidate, defeats Ibori's associate to secure PDP ticket |url=https://www.thecable.ng/delta-guber-oborevwori-okowas-candidate-defeats-iboris-associate-to-secure-pdp-ticket |access-date=6 June 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Nseyen |first=Nsikak |date=26 May 2022 |title=2023: Senator Omo-Agege wins APC guber ticket in Delta |url=https://dailypost.ng/2022/05/26/2023-senator-omo-agege-wins-apc-guber-ticket-in-delta/ |access-date=2 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Kodayake Babban Kotun Tarayya ta fara hana Oborevwori a ranar 7 ga Yuli saboda matsalolin da ke tattare da takardun shaida, Kotun daukaka kara ta soke hukuncin kuma ta sake dawo da Oborevwuri a ranar 29 ga watan Agusta.<ref name="Oborevwori disqualification">{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |date=7 July 2022 |title=Court disqualifies Oborevwori, Delta PDP guber candidate, over invalid nomination |url=https://www.thecable.ng/court-disqualifies-oborevwori-delta-pdp-guber-candidate-over-invalid-nomination |access-date=7 July 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="Oborevwori reinstatement">{{Cite web |last=Imukudo |first=Saviour |date=29 August 2022 |title=Appeal Court reinstates sacked Delta PDP governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/551334-breaking-appeal-court-reinstates-sacked-delta-pdp-governorship-candidate.html |access-date=30 August 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
Lokacin da aka kammala tattarawa a ranar 20 ga watan Maris, INEC ta ayyana Oborevwori a matsayin mai nasara tare da jimlar hukuma da ke nuna Oborevwuri ya lashe kusan kuri'u 360,000 (~ 54% na kuri'un) a matsayin wanda ya zo na biyu Omo-Agege ya sami kusan kuri'un 240,000 (~ 36% na kuriʼun) yayin da dan takarar LP [[Ken Pela]] ya sami kuri'u sama da 48,000 (~ 7% na kuri'u). <ref name="Final results"/> Omo-Agege ya ki amincewa da sakamakon kuma ya gabatar da kalubalen shari'a tare da shari'ar da ta kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wanda ya tabbatar da nasarar Oborevwori a watan Janairun 2024.<ref name="SC affirms Oborevwori victory">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court affirms Delta governor’s election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/660326-supreme-court-affirms-delta-governors-election.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar Gwamnan Jihar Delta ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
[[Delta (jiha)|Jihar Delta]] jaha ce daban-daban a Kudu maso Kudu; kodayake tanadin mai ya sanya ta daya daga cikin jihohin da suka fi arziki a cikin kasar, Delta ta fuskanci kalubale a cikin zubar da mai akai-akai, lalacewar muhalli, da tashin hankali na addini a babban bangare saboda shekaru na cin hanci da rashawa.
A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar a matsayin ci gaba da ikon PDP yayin da Okowa ya ci nasara da sama da kashi 80% na kuri'un kuma jam'iyyar ta sami rinjaye a Majalisar tare da rike kujeru biyu na majalisar dattijai. Ga majalisar tarayya, PDP ta dawo da kujerar daya da ta ɓace daga sauye-sauye amma kujerar wani mai sauye-shirye daban daga PDP ta tafi APC inda ta bar jimlar sakamakon a 9 PDP, 1 APC. Kodayake dan takarar shugaban kasa na PDP Atiku Abubakar ya lashe jihar cikin sauƙi, har yanzu yana juyawa ga Buhari idan aka kwatanta da 2015 kuma yana da ƙarancin masu halarta.
A cikin jawabin rantsar da Okowa ya yi a watan Mayu 2019, ya ce wa'adinsa na biyu zai hada da kafa sabbin kwalejojin fasaha goma sha tara, ababen more rayuwa na sufuri, kiwon lafiya, shirye-shiryen horar da 'yan kasuwa, da ci gaban noma.<ref>{{Cite web |title=For The Record: Full text of Inauguration speech of Delta Governor Ifeanyi Okowa |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/332566-for-the-record-full-text-of-inauguration-speech-of-delta-governor-ifeanyi-okowa.html |access-date=18 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Ayyukan da suka dace, an yaba wa Okowa saboda kara nuna gaskiya ga gwamnati da inganta ababen more rayuwa amma an soki shi saboda rikice-rikice na Delta Line da kuma tsarin kasafin kudin da gwamnatinsa ya yi.<ref>{{Cite web |date=2 October 2019 |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, SEPTEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-september-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=18 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Ifeanyi Okowa of Delta State makes the Top 5 governors in Nigeria for his promotion of open governance, with the finances of the state placed in the public domain. We take cognizance of the publication of the state’s annual budget and its performance for public monitoring and scrutiny. This, we note, is capable of promoting transparency, integrity in the conduct of government business and ultimately confidence of the governed...The administration’s commitment to road infrastructure gets a positive look in.}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 January 2020 |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, DECEMBER 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-december-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=18 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We note his efforts at building roads in different parts of the state and specifically commend him for the N18 billion dedicated for building 6 storm drainages to solve the problems of flooding in Warri and Uvwie.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Markson |first=Isaac |date=22 May 2021 |title=Shady deal that marred sale of Delta Line |url=https://www.icirnigeria.org/shady-deal-that-marred-sale-of-delta-line/ |access-date=18 March 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref><ref>{{Cite web |last=Markson |first=Isaac |date=2 December 2021 |title=Investigation: Okowa Government, House of Assembly in a multi-billion naira scandal (PART 1) |url=https://www.icirnigeria.org/investigation-gov-okowa-government-house-of-assembly-in-a-multi-billion-naira-scandal-part-1/ |access-date=18 March 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta saita [[Delta Central|Gundumar Sanata ta Tsakiya ta Delta]] don samun gwamna na gaba kamar yadda Delta ta Tsakiya ba ta rike gwamna ba tun 2007.<ref>{{Cite web |title=Delta 2023: Asagba of Asaba affirms support for rotational Governorship |url=https://www.vanguardngr.com/2021/06/delta-2023-asagba-of-asaba-affirms-support-for-rotational-governorship/ |access-date=8 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Koyaya, ƙungiyoyi daga duka Gundumar Sanata ta Arewa da Gundumar Senata ta Kudu sun yi iƙirarin cewa yayin da cikakken juyawa ɗaya na gundumar zai cika a 2023, juyawa na gaba zai iya farawa daga kowane gundumar.<ref>{{Cite web |last=Dania |first=Onozure |title=2023: Ijaw agenda for Delta gov'ship sacrosanct – INC Spokesperson |url=https://www.vanguardngr.com/2021/07/2023-ijaw-agenda-for-delta-govship-sacrosanct-inc-spokesperson/ |access-date=8 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Bugu da ƙari, Gwamna [[Arthur Okowa Ifeanyi|Ifeanyi Okowa]] ya yi iƙirarin cewa babu wata yarjejeniyar yanki ga PDP yayin da Delta APC ta tsawata maganganun kuma ta himmatu ga yanki tikitin su zuwa Delta Central. <ref>{{Cite web |last=Okwara |first=Amaechi |date=19 May 2021 |title=2023: No agreement on rotation of guber seat in Delta – Okowa |url=https://www.blueprint.ng/2023-no-agreement-on-rotation-of-guber-seat-in-delta-okowa/ |access-date=8 July 2021 |website=[[Blueprint Newspaper]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |last2=Osayande |first2=Monday |date=7 June 2021 |title=Delta PDP and 2023 zoning albatross |url=https://guardian.ng/politics/delta-pdp-and-2023-zoning-albatross/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607085407/https://guardian.ng/politics/delta-pdp-and-2023-zoning-albatross/ |archive-date=2021-06-07 |access-date=8 July 2021 |website=[[The Guardian]]}}</ref> Duk da haka, manyan jam'iyyun biyu sun ƙare da zabar 'yan asalin gundumar tsakiya.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Shekarar da ta gabata kafin zaben fidda gwani na APC an rarraba su ne ta hanyar rikice-rikicen jam'iyya tsakanin Sanata [[Ovie Omo-Agege]] da wasu 'yan siyasa na Delta APC da Ministan [[Festus Keyamo]] da Babban Ogboru suka jagoranci wadanda suka zargi Omo-Agège da satar jam'iyyar don tabbatar da nasararsa a zaben fidda gwagwarmayar 2023 . Kungiyoyin biyu sun gudanar da majalisun jam'iyyun daban-daban a ƙarshen 2021 amma kamar yadda Omo-Agege babban sanata ne, jam'iyyar ta kasa ta amince da majalisa a matsayin halatta kuma ya sanar da takarar gwamna a watan Afrilun 2022.<ref>{{Cite web |last=Onabu |first=Omon-Julius |last2=Olaitan |first2=Kemi |title=Again, Fresh Crisis Tears APC Apart in Delta, Oyo |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/10/31/again-fresh-crisis-tears-apc-apart-in-delta-oyo/ |access-date=9 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref name="May '22 race review">{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |last2=Osayande |first2=Monday |date=9 May 2022 |title=Delta 2023 guber race: PDP's motley house, one horse-race in APC |url=https://guardian.ng/politics/delta-2023-guber-race-pdps-motley-house-one-horse-race-in-apc/ |access-date=9 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}Kafin zaben fidda gwani, Omo-Agege ya ci gaba da tuntuɓar mambobin jam'iyyar da suka yi wa rauni a ƙoƙarin haɗa jam'iyyar.<ref name="PT pre-primary analysis">{{Cite web |last=Owete |first=Festus |title=Delta Governorship Primaries: Ibori, Okowa battle for supremacy in PDP |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532091-delta-governorship-primaries-ibori-okowa-battle-for-supremacy-in-pdp.html |access-date=14 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ranar farko, Omo-Agege shine dan takara daya tilo kuma ya lashe zaben ba tare da hamayya ba. A cikin jawabinsa na karɓa, Omo-Agege ya gode wa magoya bayansa kuma ya yi iƙirarin cewa sulhu na jam'iyyar jihar ya yi nasara.<ref name="APC primary results"/> Koyaya, Ogboru ya bar jam'iyyar don ya zama dan takarar gwamna na APGA, don haka ya raba tsohon jam'iyyar APC. Kimanin wata daya bayan haka, Omo-Agege ya zaɓi Jumma'a Osanebi a matsayin abokin aikinsa; Osanebi, tsohon memba na Majalisar, an lura da shi daga yankin arewacin kuma dan kabilar [[Ƙabilar Ukwuani|Ndokwa]] ne, ƙungiyar tana sa ran samun mataimakin.<ref name="APC running mate">{{Cite web |title=Delta 2023: Omo-Agege picks Osanebi as running mate |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/delta-2023-omo-agege-picks-osanebi-as-running-mate/ |access-date=30 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Ovie Omo-Agege]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na [[Delta Central|Delta ta Tsakiya]] (2015-yanzu) da Mataimakin Shugaban Majalisar Dattijai (2019-yanzu) <ref>{{Cite web |date=14 April 2022 |title=Omo-Agege officially declares for Delta governorship race |url=https://www.tvcnews.tv/2022/04/omo-agege-officially-declares-for-delta-governorship-race/ |access-date=14 April 2022 |website=[[TVC News]] |archive-date=14 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414133231/https://www.tvcnews.tv/2022/04/omo-agege-officially-declares-for-delta-governorship-race/ |url-status=dead }}</ref> Mataimakin mai gudu - Jumma'a Osanebi: tsohon memba na Majalisar Dattijan Ndokwa ta Gabas [2]
** Mataimakin mai gudu - Jumma'a Osanebi: tsohon memba na Majalisar Dokoki na Ndokwa East <ref name="APC running mate"/>
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change|title=APC primary results<ref name="APC primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Ovie Omo-Agege]]}}|party=All Progressives Congress|votes=1,190|percentage=100.00%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a (PDP) ===
Masu sharhi sun kalli zaben fidda gwani na PDP a matsayin yakin da ke tsakanin Gwamna mai barin gado [[Arthur Okowa Ifeanyi|Ifeanyi Okowa]] (wanda ake zargin ya goyi bayan Kakakin Majalisar [[Sheriff Oborevwori]]) da tsohon Gwamna [[James Onanefe Ibori|James Ibori]] (wanda ya goyi bayansa tsohon kwamishinan kudi David Edevbie).<ref>{{Cite web |last=Ajaja |first=Tunde |last2=Ede |first2=Raphael |last3=Odogwu |first3=Ted |last4=Odey |first4=Patrick |last5=Tyopuusu |first5=Justin |last6=Oyelude |first6=Olaide |last7=Ochei |first7=Matthew |last8=Naku |first8=Dennis |last9=Wakaso |first9=Aisha |date=23 April 2022 |title=2023: Ganduje, Okowa, Ikpeazu, Ortom, Wike others in succession crisis |url=https://punchng.com/2023-ganduje-okowa-ikpeazu-ortom-wike-others-in-succession-crisis/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Punch]] |quote=In Delta State, it is believed that Governor Ifeanyi Okowa is supporting the Speaker of the State House of Assembly, Mr Sheriff Oborewori, who hails from Delta Central, although the governor had said openly that he had no preferred candidate. A major political godfather in the state, Chief James Ibori, was said to have canvassed for his preference, Olorogun David Edevbie, a former finance commissioner, to be the sole aspirant, a request that was allegedly rejected by many stakeholders. The governor had also insisted that all the aspirants must take part in the primary. It was gathered that the refusal to accept Ibori’s choice as the consensus candidate had created bad blood between Oborewori and Edevbie’s supporters.}}</ref><ref name="May '22 race review"/><ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |date=22 May 2022 |title=Delta: Guber race narrows in APC, as Okowa, Ibori tango in PDP |url=https://guardian.ng/politics/delta-guber-race-narrows-in-apc-as-okowa-ibori-tango-in-pdp/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Wani bangare na tseren shine yanki tare da yawancin 'yan takara da ke fitowa daga Delta ta Tsakiya amma banbanci biyu daga Delta ta Kudu.<ref name="May '22 race review" />{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}Binciken farko ya lura da kusanci na siyasa na Okowa, Ibori, Oborevwori, da Edevbie kafin ya yi iƙirarin cewa abin kunya da ke kewaye da takardun shaida na Oborevwuri na iya cutar da shi.<ref name="PT pre-primary analysis"/> A ranar farko, sama da 'yan takara goma sha biyu sun yi takarar fidda gwani a [[Filin Wasar Stephen Keshi na Asaba|Filin wasa na Stephen Keshi]] wanda ya ƙare da nasarar Oborevwori tare da sakamakon da ya nuna shi ya lashe sama da kashi 70% na kuri'un wakilai.<ref name="PDP primary results"/> Ba da daɗewa ba kafin a gama tattara kuri'un, Edevbie da Mataimakin Gwamna [[Kingsley Otuaro]] sun shirya yajin aiki don nuna rashin amincewa da aikin.<ref>{{Cite web |title=BREAKING: Delta Deputy Gov, Otuaro, Ibori's Candidate, Edevbie Stage Walkout As Assembly Speaker Wins PDP Governorship Ticket |url=https://saharareporters.com/2022/05/25/breaking-delta-deputy-gov-otuaro-ibori%E2%80%99s-candidate-edevbie-stage-walkout-assembly-speaker |access-date=6 June 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> Bayan zaben fidda gwani, masu kallo da farko sun tambayi idan jam'iyyar za ta iya haɗuwa a yayin da aka zaɓi Okowa a matsayin mataimakin shugaban kasa na PDP, masu kallo sun lura cewa ya karɓi iko da dukan jam'iyyar jihar daga ibori a karo na farko tun daga 1999. <ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |date=30 May 2022 |title=Delta 2023: How Okowa's choice trounced Ibori's candidate |url=https://guardian.ng/politics/delta-2023-how-okowas-choice-trounced-iboris-candidate/ |access-date=14 June 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Owete |first=Festus |title=Profile of Ifeanyichukwu Arthur Okowa, PDP Vice Presidential Candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/537437-profile-of-ifeanyichukwu-arthur-okowa-pdp-vice-presidential-candidate.html |access-date=24 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ranar 23 ga Yuni, Litinin John Onyeme - Shugaban Hukumar Kula da Haraji ta Cikin Gida - an sanar da shi a matsayin abokin takarar Oborevwori; An lura da Onyeme daga yankin arewa kuma dan kabilar [[Ƙabilar Ukwuani|Ndokwa]] ne, ƙungiyar tana sa ran samun mataimakin PDP.<ref>{{Cite web |last=Igbekoyi |first=Felix |date=23 June 2022 |title=Delta PDP Picks Onyeme As Deputy Gov'ship Candidate |url=https://leadership.ng/delta-pdp-picks-onyeme-as-deputy-govship-candidate/ |access-date=24 June 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Apah |first=Sunday |title=JUST IN: Delta PDP Announces Onyeme As Running Mate To Oborevwori |url=https://independent.ng/just-in-delta-pdp-announces-onyeme-as-running-mate-to-oborevwori/ |access-date=24 June 2022 |website=[[Independent Nigeria]]}}</ref> Koyaya, yayin da Oborevwori ke fara kamfen dinsa na babban zabe, Edevbie ya tafi kotu don soke zaben fidda gwani bisa ga rashin daidaituwa a cikin takaddun shaida na Oborevwuri; Babban Kotun Tarayya ta dakatar da Obore lefori a ranar 7 ga Yuli. <ref name="Oborevwori disqualification"/> Hukuncin kotun ya sake fara gwagwarmayar iko ta ciki tsakanin Okowa da Obori yayin da wasu mambobin jam'iyyar suka ji tsoron cewa gwagwarmaya ta ciki na iya haifar da rashin cancanta ga jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Ochei |first=Matthew |date=29 July 2022 |title=Gov ticket tears Delta PDP apart, Ibori, Okowa part ways |url=https://punchng.com/gov-ticket-tears-delta-pdp-apart-ibori-okowa-part-ways/ |access-date=3 August 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Yayinda Kotun daukaka kara da ke zaune a [[Abuja]] ta tura karar Oborevwori zuwa watan Agusta, wani bangare na [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] ya sami cewa an gudanar da zaben fidda gwani a cikin karar da wani dan takarar da bai yi nasara ba - Ikie Agbarianovwe.<ref>{{Cite web |title=Delta 2023: A-Court adjourns Oborevwori vs Edevbie to August 8 |url=https://www.vanguardngr.com/2022/08/delta-2023-a-court-adjourns-oborevwori-vs-edevbie-to-august-8/ |access-date=3 August 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adesomoju |first=Ade |title=Court affirms election of Oborevwori as PDP's governorship candidate in Delta |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/545866-court-affirms-election-of-oborevwori-as-pdps-governorship-candidate-in-delta.html |access-date=3 August 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ranar 29 ga watan Agusta, Kotun daukaka kara ta yanke hukunci a madadin Oborevwori, ta sake dawo da shi a matsayin dan takarar PDP a kan dalilin cewa abokan hamayyarsa ba su tabbatar da karya a cikin takardunsa ba.<ref>{{Cite web |date=29 August 2022 |title=Appeal court returns Oborevwori as Delta PDP governorship candidate |url=https://guardian.ng/politics/appeal-court-returns-oborevwori-as-delta-pdp-governorship-candidate/ |access-date=30 August 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref name="Oborevwori reinstatement"/> Nan da nan Edevbie ya fara daukaka kara zuwa Kotun Koli tare da Babban Alkalin [[Olukayode Ariwoola]] wanda ya nada kwamitin da Alkalin [[Amina Augie]] ke jagoranta don sauraron karar.<ref>{{Cite web |last=Oyeyemi |first=Fadehan |date=22 September 2022 |title=Battle for Delta PDP governorship ticket shifts to Supreme Court |url=https://dailypost.ng/2022/09/22/battle-for-delta-pdp-governorship-ticket-shifts-to-supreme-court/ |access-date=22 September 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A ranar 21 ga Oktoba - ranar da aka yanke hukunci, wani tashin hankali na magoya bayan PDP sun tilasta shiga cikin kotun; bayan an share shi, an sanar da hukuncin kwamitin da ya amince da Oborevwori wanda kotun ta yanke cewa Oborevwuri shine dan takarar PDP na gwamna.<ref>{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Delta PDP Governorship Tussle: Rampaging party supporters destroy Supreme Court doors |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/560876-just-in-supreme-court-affirms-sheriff-oborevwori-as-delta-pdp-governorship-candidate.html |access-date=22 October 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="SC rules for Oborevwori">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court affirms Sheriff Oborevwori as Delta PDP governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/560876-just-in-supreme-court-affirms-sheriff-oborevwori-as-delta-pdp-governorship-candidate.html |access-date=22 October 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Dukansu Okowa da Oborevwori sun yi bikin hukunci a fili a matsayin nasara ga ayyukan dimokuradiyya na ciki yayin da PDP ta fitar da wata sanarwa da ke kira ga hadin kai.<ref>{{Cite web |last=Ochei |first=Matthew |last2=Ogunyemi |first2=Dele |date=22 October 2022 |title=Delta gov: Okowa's man triumphs over Ibori group |url=https://punchng.com/delta-gov-okowas-man-triumphs-over-ibori-group/ |access-date=22 October 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Omonigho |first=Matthew |date=21 October 2022 |title=Delta PDP celebrates Supreme Court judgement confirming Sheriff as authentic guber candidate |url=https://dailypost.ng/2022/10/21/delta-pdp-celebrates-supreme-court-judgement-confirming-sheriff-as-authentic-guber-candidate/ |access-date=22 October 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Sheriff Oborevwori]]: memba na Majalisar Dokoki na Okpe (2015-yanzu) da Kakakin Majalisar Dokoki (2017-yanzu) <ref>{{Cite web |title=2023: Delta speaker joins governorship race |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/511802-2023-delta-speaker-joins-governorship-race.html |access-date=16 February 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> <ref name="May '22 race review"/> <ref name="PDP primary results"/> Matashi mai gudu - Litinin John Onyeme: Shugaban Hukumar Haraji ta Jiha ta Delta [5]<ref name="Oborevwori disqualification"/>
** Abokin gudu - Litinin John Onyeme: Shugaban Hukumar Kula da Haraji ta Jihar Delta <ref name="PDP running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* Ikie Agbarianovwe
* Braduce Angozi: tsohon Kwamishinan Noma <ref name="May '22 race review"/><ref name="PDP primary results"/>
* [[David Edevbie]]: tsohon Kwamishinan Kudi, tsohon Shugaban Ma'aikata ga Gwamna [[Arthur Okowa Ifeanyi|Ifeanyi Okowa]], [[Zaben gwamna na Jihar Delta na 2015|Dan takarar gwamna na PDP na 2015]], kuma tsohon Babban Sakatare ga Shugaba [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yar'Adua]] <ref name="May '22 race review" /><ref name="Pros and cons">{{Cite web |title=Delta Gov 2023: Pros and cons of the aspirants |url=https://www.vanguardngr.com/2021/10/delta-gov-2023-pros-and-cons-of-the-aspirants/ |access-date=23 November 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nweje |first=Chukwudi |title=Why I want to govern Delta State –David Edevbie |url=https://www.sunnewsonline.com/why-i-want-to-govern-delta-state-david-edevbie/ |access-date=23 November 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref name="PDP primary results" />
* Abel Esievo: tsohon Babban Auditor Janar na Jihar Delta na Karamar Hukumar <ref name="May '22 race review" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |date=June 2021 |title=6th Anniversary: Okowa Still Waxing Stronger on Development of Delta – Esievo |url=https://www.asabametro.com/okowa-still-waxing-stronger-on-development-of-delta-esievo/ |access-date=23 November 2021 |website=Asaba Metro}}</ref>
* Lucky Idike: masanin tattalin arziki <ref name="PDP primary results" />
* Chris Iyovwaye: ɗan kasuwa <ref name="May '22 race review" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |title=2023: Iyovwaye declares for Delta governorship |url=https://thenationonlineng.net/2023-iyovwaye-declares-for-delta-governorship/ |access-date=5 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* Fred Majemite: tsohon Kwamishina kuma mijin tsohon Shugaban Karamar Hukumar Habasha ta Yamma Faith Majemite <ref name="May '22 race review" /> <ref name="PDP primary results" /><ref name="Pros and cons" /><ref>{{Cite web |last=Edomi |first=Ovie |title=Delta 2023: Fred Okiemute Majemite— The Man who the cap fits |url=https://www.vanguardngr.com/2021/06/delta-2023-fred-okiemute-majemite-the-man-who-the-cap-fits/ |access-date=23 November 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
* James Manajan: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na [[Delta South|Delta ta Kudu]] (2003-yanzu), tsohon Shugaban jam'iyyar PDP na Jihar Delta (1998-1999), tsohon Kwamishinan Wasanni, kuma tsohon Kwamishina na Ayyuka <ref name="May '22 race review" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Angbulu |first=Stephen |date=5 April 2022 |title=Senator Manager picks Delta PDP gov form |url=https://punchng.com/senator-manager-picks-delta-pdp-gov-form/ |access-date=5 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* Peter Mrakpor: tsohon Babban Lauyan jihar da Kwamishinan Shari'a kuma tsohon mijin tsohon memba na Majalisar Wakilai na Aniocha Arewa / Aniosha Kudu / Oshimili Arewa / Oshimilli Kudu [[Joan Onyemaechi Mrakpor]] <ref name="May '22 race review" /><ref name="PDP primary results" />
* Ejaife Odebala: tsohon mataimakin Gwamna [[Arthur Okowa Ifeanyi|Ifeanyi Okowa]], tsohon memba na Majalisar [[Sapele (Nijeriya)|Sapele]], kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Sapele <ref name="May '22 race review" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Omonigho |first=Matthew |date=28 February 2022 |title=Delta 2023: Gov. Okowa's aide, Odebala resigns |url=https://dailypost.ng/2022/02/28/delta-2023-gov-okowas-aide-odebala-resigns/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* Bright Edejeghwro Onajefe-Gift <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Igbekoyi |first=Felix |title=Delta 2023: The Contestants Jostling To Succeed Okowa |url=https://leadership.ng/delta-2023-the-contestants-jostling-to-succeed-okowa/ |access-date=6 May 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=6 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506020704/https://leadership.ng/delta-2023-the-contestants-jostling-to-succeed-okowa/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |date=12 April 2022 |title=Zoning threatened as 10 Delta PDP governorship aspirants jostle for ticket |url=https://guardian.ng/politics/zoning-threatened-as-10-delta-pdp-governorship-aspirants-jostle-for-ticket/ |access-date=6 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
* [[Kingsley Otuaro]]: Mataimakin Gwamna (2015-yanzu) <ref name="May '22 race review" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Ojiego |first=Nnamdi |title=2023: Otuaro declares for governorship, promises to make Delta industrialized state |url=https://www.vanguardngr.com/2022/02/2023-otuaro-declares-for-governorship-promises-to-make-delta-industrialized-state/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
==== Ya janye ====
* [[Emmanuel Aguariavwodo]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Delta Central (2013-2015) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai
* James Augoye: tsohon Kwamishinan Ayyuka (2015-2019) kuma tsohon Shugaban Kula da Karamar Hukumar [[Okpe]] (2012-2014)
* Kenneth Gbagi: [[Zaben gwamna na Jihar Delta na 2015|Dan takarar gwamna na PDP na 2015]] kuma tsohon Ministan Jiha na Ilimi (ya sauya sheka kafin zaben fidda gwani don samun nasarar tsayawa takara a zaben fidda gashin gwani na SDP) <ref>{{Cite web |last=Onabu |first=Omon-Julius |title=Gbagi Visits PDP's Chairman, Extols Okowa's Virtues |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/06/19/gbagi-visits-pdps-chairman-extols-okowas-virtues/ |access-date=8 July 2021 |website=[[ThisDay]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |last2=Osayande |first2=Monday |date=7 June 2021 |title=Delta PDP and 2023 zoning albatross |url=https://guardian.ng/politics/delta-pdp-and-2023-zoning-albatross/ |access-date=8 July 2021 |website=The Guardian (Nigeria)}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Edremoda |first=Elo |title=Delta 2023: Uduaghan cautions against 'hate speech' |url=https://thenationonlineng.net/delta-2023-uduaghan-cautions-against-hate-speech/ |access-date=8 July 2021 |website=The Nation}}</ref> <ref name="May '22 race review"/> <ref>{{Cite web |title=Ex-Education Minister, Gbagi Withdraws From Delta Governorship Race, Accuses Governor Okowa Of Threat To Life |url=https://saharareporters.com/2022/05/24/ex-education-minister-gbagi-withdraws-delta-governorship-race-accuses-governor-okowa-0 |access-date=24 May 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref>
* [[Ediri Idimi]]: injiniya <ref>{{Cite web |title=DELTA 2023: Idimi (UBIOMOR) Steps Down, Declares Support For Gbagi …Consider Stepping Down For Gbagi, Idimi Urges Other Aspirants |url=https://www.famousreporters.com/18821-2delta-2023-idimi-ubiomor-steps-down-declares-support-for-gbagi-consider-stepping-down-for-gbagi-idimi-urges-other-aspirants/ |access-date=23 April 2022 |website=Famous Reporters}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Efe Ofobruku]]: tsohon mataimakin Gwamna [[Arthur Okowa Ifeanyi|Ifeanyi Okowa]] kuma tsohon memba na Majalisar na Uvwie
==== Sakamakon ====
{{Pie chart|caption='''Candidates' vote share'''|label1={{nowrap|[[Sheriff Oborevwori]]}}|label2={{nowrap|[[David Edevbie]]}}|label3={{nowrap|[[James Manager]]}}|label4={{nowrap|Other candidates}}|value1=71.86|value2=13.77|value3=10.11|value4=4.26|color1=#700000|color2=#cba847|color3=#afcffb|color4=silver}}{{Election box begin no change|title=PDP primary results<ref name="PDP primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Sheriff Oborevwori]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=590|percentage=71.86%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[David Edevbie]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=113|percentage=13.77%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[James Manager]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=83|percentage=10.11%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Peter Mrakpor]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=9|percentage=1.10%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Kingsley Otuaro]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=9|percentage=1.10%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Fred Majemite]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=6|percentage=0.73%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ejaife Odebala]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=3|percentage=0.37%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bright Onajefe-Gift]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=3|percentage=0.37%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Braduce Angozi]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=2|percentage=0.24%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Abel Esievo]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=2|percentage=0.24%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Lucky Idike]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=1|percentage=0.12%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ikie Agbarianovwe]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Chris Iyowaye]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
== Yaƙin neman zaɓe ==
Bayan zaben fidda gwani a watan Yunin 2022, masu kallo sun bayyana cewa dan takarar PDP na lokacin [[Sheriff Oborevwori]] ya mayar da hankali kan hada jam'iyyar PDP yayin da APC ta fara shirye-shiryen babban zabe.<ref>{{Cite web |date=26 June 2022 |title=In Delta, APC dreams victory as PDP steps up reconciliation |url=https://guardian.ng/politics/in-delta-apc-dreams-victory-as-pdp-steps-up-reconciliation/ |access-date=5 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Masu sharhi sun kuma lura da sanannun 'yan takarar jam'iyya guda biyu - dan siyasa mai suna Great Ogboru (APGA) da tsohon Minista Kenneth Gbagi (SDP) - yayin da suke rubutu game da sauyawar iko kamar yadda dukkan fitattun' yan takara suka fito ne daga [[Delta Central|Gundumar tsakiya]].<ref>{{Cite web |last=Amaize |first=Emma |title=DELTA 2023: What Oborevwori, Omo-Agege, Ogboru, Gbagi want to bear out |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/delta-2023-what-oborevwori-omo-agege-ogboru-gbagi-want-to-bear-out/ |access-date=5 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Amaize |first=Emma |title=DELTA 2023: Rotational fuss over, Urhobo in, Ijaw out |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/delta-2023-rotational-fuss-over-urhobo-in-ijaw-out/ |access-date=5 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A ƙarshen Yuni da Yuli, manyan jam'iyyun biyu sun mayar da hankali ga neman mataimakin gwamna kamar yadda aka yi la'akari da daidaitattun yanki da kabilanci; kamar yadda duka Omo-Agege da Oborevwori 'yan kabilar [[Mutanen Urhobo|Urhobos]] ne daga [[Delta Central|Gundumar tsakiya]], sun dubi [[Delta North|Gundumar arewa]] don abokin aiki. Kamar yadda [[Ƙabilar Ukwuani|Mutanen Ndokwa]] ba su taba samar da gwamna ko mataimakin gwamna ba, duka Omo-Agege da Oborevwori sun zaɓi abokin gudu daga kabilanci - Jumma'a Osanebi da Litinin John Onyeme, bi da bi.<ref>{{Cite web |last=Amaize |first=Emma |title=DELTA 2023: Ndokwa turns battleground |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/delta-2023-ndokwa-turns-battleground/ |access-date=5 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Duk da yunkurin sulhu na PDP, ba a janye karar da ta kalubalanci takarar Oborevwori ta hanyar [[David Edevbie]] ba kuma ta yi nasara a ranar 7 ga Yuli. Hukuncin kotun ya hana Oborevwori cancanta saboda rashin daidaituwa a cikin takardun shaidarsa kuma ya umarci PDP da ta gudanar da sabon zaben fidda gwani.<ref name="Oborevwori disqualification"/> Nan da nan Oborevwori ya daukaka kara kan shawarar kuma PDP ta dage cewa shi ne dan takarar jam'iyyar amma INEC ta watsar da sunansa daga jerin sunayen wadanda aka zaba daga baya a watan Yuli.<ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |date=25 July 2022 |title=Delta PDP: Governorship controversy lingers |url=https://guardian.ng/politics/delta-pdp-governorship-controversy-lingers/ |access-date=25 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Kodayake an sake dawo da Oborevwori a matsayin wanda aka zaba ta hanyar hukuncin Kotun daukaka kara a ƙarshen watan Agusta, watan ya mamaye rikice-rikicen PDP da tambayoyin masu kallo game da ƙarfin zaben jam'iyyar.<ref name="Oborevwori reinstatement"/><ref>{{Cite web |last=Aiwerie |first=Okungbowa |title=2023: Internal squabble threatens Delta PDP's cohesion |url=https://thenationonlineng.net/2023-internal-squabble-threatens-delta-pdps-cohesion/ |access-date=30 August 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aiwerie |first=Okungbowa |title=Delta PDP at risk of losing 2023 governorship poll |url=https://thenationonlineng.net/delta-pdp-at-risk-of-losing-2023-governorship-poll/ |access-date=30 August 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Haɗe da rikice-rikicen da ya gabata shine inuwa na roko na Edevbie zuwa [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wanda 'yan jarida suka ce yana nuna ci gaba da rikicin PDP. Lokacin da lokacin yakin neman zabe ya fara a farkon watan Oktoba, bincike ya mayar da hankali kan 'yan takara daban-daban yayin da yake lura da cewa PDP ba ta warware matsalarta ba.<ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |title=Delta 2023: PDP in ticket tussle, as APC infiltrates |url=https://guardian.ng/politics/delta-2023-pdp-in-ticket-tussle-as-apc-infiltrates/ |access-date=11 October 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> A ƙarshe an kammala takaddamar PDP a tsakiyar Oktoba yayin da [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] ta yanke hukunci a madadin Oborevwori, ta tabbatar da shi a matsayin dan takarar PDP.<ref name="SC rules for Oborevwori"/>
A ƙarshen watan Oktoba, kamfen ɗin da ba shi da kyau ya karu yayin da Omo-Agege ya lakafta Oborevwori a matsayin wakilin Okowa kawai yayin da Oborevwoni ya yi wa APC ba'a kamar yadda ba ya aiki.<ref>{{Cite web |title=Delta PDP, APC Gov'ship Candidates Trade Words Over Performance |url=https://leadership.ng/delta-pdp-apc-govship-candidates-trade-words-over-performance/ |access-date=31 October 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> A watan da ya biyo baya, hare-haren sun kara tsanantawa tare da Omo-Agege yana zargin Oborevwori da gudanar da Majalisar a matsayin hatimi na roba ga Okowa yayin da Oborevweri ya amsa ta hanyar lakafta Majalisar Dattijai a matsayin hatimin roba ga Buhari. Hare-haren sun kasance a cikin mahallin rikice-rikicen jam'iyya na ciki a cikin APC da PDP saboda akwai rashin halartar abubuwan da suka faru na yakin neman zabe ta abokan hamayyar Omo-Agege da Oborevwori.<ref>{{Cite web |last=Amaize |first=Emma |title=DELTA 2023: Oborevwori unravels, squares off Omo-Agege |url=https://www.vanguardngr.com/2022/11/delta-2023-oborevwori-unravels-squares-off-omo-agege/ |access-date=14 November 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fresh Crisis Rocks Delta APC As Aggrieved Leaders Shun Inauguration Of Governorship Campaign Council For Deputy Senate President, Omo-Agege |url=https://saharareporters.com/2022/10/31/fresh-crisis-rocks-delta-apc-aggrieved-leaders-shun-inauguration-governorship-campaign |access-date=14 November 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> Yayin da yakin neman zabe ya ci gaba zuwa sabuwar shekara, masana sun lura da rashin sha'awar yakin neman zabe daga sansanin da aka haɗa da Edevbie a cikin PDP tare da raƙuman sauye-sauye daga jam'iyyun da yawa a cikin Janairun 2023.<ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |title=Oborevwori vs Edevbie: Waiting on godfathers to calm frayed nerves |url=https://guardian.ng/politics/oborevwori-vs-edevbie-waiting-on-godfathers-to-calm-frayed-nerves/ |access-date=30 November 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aiwerie |first=Okungbowa |title=Delta PDP grapples with defections ahead of 2023 polls |url=https://thenationonlineng.net/delta-pdp-grapples-with-defections-ahead-of-2023-polls/ |access-date=12 January 2023 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |title=Delta 2023: Battle of defections ahead of polls |url=https://guardian.ng/politics/delta-2023-battle-of-defections-ahead-of-polls/ |access-date=23 January 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ijediogor |first=Godwin |title=Delta 2023: Battle of defections ahead of polls |url=https://guardian.ng/politics/delta-2023-battle-of-defections-ahead-of-polls-2/ |access-date=28 January 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Sauran masu kallo sun lura da sabuntawa na siyasa na kabilanci.<ref>{{Cite web |title=In Delta State the struggle for power continues |url=https://www.sbmintel.com/2023/02/in-delta-state-the-struggle-for-power-continues/ |access-date=15 February 2023 |website=SBM Intelligence |archive-date=19 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319174846/https://www.sbmintel.com/2023/02/in-delta-state-the-struggle-for-power-continues/ |url-status=dead }}</ref> A watan Fabrairu, masu sharhi sun sake nazarin damar kowane dan takara, suna lura da cewa babu wani dan takarar jam'iyya da ya sami matsayi ko kuma yana da damar cin nasara.<ref>{{Cite web |last=Aiwerie |first=Okungbowa |title=Delta governorship polls: Who the cap fits? |url=https://thenationonlineng.net/delta-governorship-polls-who-the-cap-fits/ |access-date=9 February 2023 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Binciken Premium Times ya lakafta tseren a matsayin tseren tsakanin Oborevwori da Omo-Agege; yana lura da sakamakon [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da kuma motsi na [[James Onanefe Ibori|James Ibori]] a matsayin mahimman abubuwan da ba a sani ba kafin Ranar Zabe.<ref>{{Cite web |last=Akinboyo |first=Temidayo |title=ANALYSIS: 2023: Can APC's Omo-Agege end PDP rule in Delta State? |url=https://www.premiumtimesng.com/news/582112-582112.html |access-date=16 February 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
Daga baya a watan Fabrairu, mayar da hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Delta ta zabi Peter Obi (LP); Obi ya lashe jihar da kashi 55.6% na kuri'a'un, ya doke [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 26.3% da [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 14.7%. An yi la'akari da ɗan mamaki kamar yadda Okowa ya kasance abokin gudu na Abubakar, sakamakon ya haifar da ƙara mai da hankali kan tseren gwamna.<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Results May Affect Guber Races In 10 States |url=https://leadership.ng/presidential-election-results-may-affect-guber-races-in-10-states/ |access-date=15 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Bugu da ƙari, sakamakon shugaban kasa ya tura 'yan jarida da lakafta [[Ken Pela]] (LP) a matsayin babban dan takara saboda nasarar Obi.<ref>{{Cite web |title=14 States In Dramatic Governorship Contest |url=https://leadership.ng/14-states-in-dramatic-governorship-contest/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change|title=2023 Delta State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Helen Agboola Onokiti]]|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Jenkins Duvie Gwede]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Emmanuel Samuel Ogba]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Annabel Cosmas]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Efeoghene Shedrack Ekure]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ekene Eze]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ovie Omo-Agege]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Great Ogboru]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sylvester Umudjane]]|party=Boot Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Kennedy Kawhariebie Pela]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Goodnews Agbi]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Emmanuel America]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sheriff Oborevwori]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Immanuel Edijala]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Kenneth Gbagi|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sunny Ofehe]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Emmanuel Okoh]]|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
<!--
{{Election box hold with party link no change
|winner =
|swing =
}}
{{Election box gain with party link no change
|winner =
|loser =
|swing =
}}-->
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| align="center"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da Omo-Agege da Oborevwori suka lashe ta gundumar.
|-
|Omo-Agege {{Legend0|#eef3fd|<30%}} 30-40% 40-50%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Omo-Agege_vote_share).svg|220x220px]]<br /><br />{{Legend0|#b4c7ec|40–50%}}
|Oborevwori 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Oborevwori_vote_share).svg|220x220px]]<br /><br />{{Legend0|#00b000|60–70%}}
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| align="center"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da Omo-Agege da Oborevwori suka lashe ta mazabar.
|-
|Omo-Agege {{Legend0|#eef3fd|<30%}} 30-40% 40-50% 50-60%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_Federal_Constituency_(Omo-Agege_vote_share).svg|220x220px]]<br /><br /><br />{{Legend0|#8da9e2|50–60%}}
|Oborevwori 30-40% 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_Federal_Constituency_(Oborevwori_vote_share).svg|220x220px]]<br /><br /><br />{{Legend0|#00b000|60–70%}}
|}
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
{| align="center"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da Omo-Agege da Oborevwori suka lashe ta LGA.
| width="220px" |Kashi na masu halarta ta hanyar LGA
|-
|Omo-Agege {{Legend0|#eef3fd|<30%}} 30-40% 40-50% 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_LGA_(Omo-Agege_vote_share).svg|220x220px]]<br /><br /><br />{{Legend0|#6892d6|60–70%}}
|Oborevwori {{Legend0|#ebf7ee|<30%}} 30-40% 40-50% 50-60% 60-70% 70-80%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_LGA_(Oborevwori_vote_share).svg|220x220px]]<br /><br /><br />{{Legend0|#009700|70–80%}}
|Masu halarta {{Legend0|#f8effe|<30%}} 40-50%[[Fayil:2023_Delta_State_gubernatorial_election_by_LGA_(turnout).svg|220x220px]]<br /><br />{{Legend0|#dcb7ef|40–50%}}
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ksjilbmvcmixsyy5ll2yptblmtf3dv1
Zaben gwamna na Jihar Ebonyi na 2023
0
106382
968963
947783
2026-10-18T08:36:28Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968963
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Ebonyi na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar Gwamnan Jihar Ebonyi, tare da [[2023 Ebonyi State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Ebonyi]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihohi.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[David Umahi|Dave Umahi]] yana da iyakacin wa'adi kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. Kakakin Majalisar [[Francis Nwifuru]] ya rike mukamin na APC da kashi 35% a kan wanda ya zo na biyu kuma dan takarar PDP - dan kasuwa [[Ifeanyi Odii]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Eze |first=James |title=It’s Official: INEC declares APC’s Nwifuru winner of Ebonyi governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/589139-its-official-inec-declares-apcs-nwifuru-winner-of-ebonyi-governorship-election.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da All Progressives Grand Alliance wanda ya zabi tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha [[Benard Odoh|Bernard Odoh]] a ranar 29 ga Mayu yayin da duka All Progressive Congress da Peoples Democratic Party suna da zaben fidda gashin gashin gashi guda biyu.<ref name="APGA primary results">{{Cite web |last=Nnachi |first=Edward |title=Ex-SSG emerges APGA gov candidate in Ebonyi |url=https://punchng.com/ex-ssg-emerges-apga-gov-candidate-in-ebonyi/ |access-date=2 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Ga APC, daya daga cikin 'yan takara da aka zaba a Nwifuru a ranar 26 ga Mayu yayin da tsohon shugaban Hukumar Gudanar da Haraji da Hukumar Haraji [[Elias Mbam]] ya lashe wani a wannan rana; <ref name="APC primary results 1">{{Cite web |title=2023: Assembly speaker wins Ebonyi APC governorship ticket |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/532723-2023-assembly-speaker-wins-ebonyi-apc-governorship-ticket.html |access-date=2 June 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> a cikin PDP, daya daga cikinsu ya zabi Odii a ranar 30 ga Mayu a matsayin [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na farko da aka zaba na Ebonyi Central Joseph Ogba a ranar 6 ga Yuni.<ref name="APC primary results 2">{{Cite web |last=Egbo |first=Grace |title=(BREAKING) Mbam Wins APC Guber Primaries In Ebonyi |url=https://tribuneonlineng.com/breaking-mbam-wins-apc-guber-primaries-in-ebonyi/ |access-date=2 June 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oluwafemi |first=Ayodele |title=Confusion in Ebonyi APC as parallel primaries produce two guber candidates |url=https://www.thecable.ng/confusion-in-ebonyi-apc-as-parallel-primaries-produce-two-guber-candidates |access-date=6 June 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="PDP primary results 1">{{Cite web |title=Ebonyi PDP faction elects gov candidate despite order for cancellation by national leadership |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/533560-ebonyi-pdp-faction-elects-gov-candidate-despite-order-for-cancellation-by-national-leadership.html |access-date=2 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="PDP primary results 2">{{Cite web |last=Aliuna |first=Godwin |title=2023: Ogba wins PDP gubernatorial primary election in Ebonyi |url=https://dailypost.ng/2022/06/06/2023-ogba-wins-pdp-gubernatorial-primary-election-in-ebonyi/ |access-date=6 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A watan Yulin, INEC ta amince da Nwifuru a matsayin dan takarar APC yayin da [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] ta ba da kyautar PDP ga Odii a watan Satumba.<ref>{{Cite web |last=Aliuna |first=Godwin |title=2023: APC celebrates inclusion of Speaker, Nwifuru as governorship candidate in Ebonyi |url=https://dailypost.ng/2022/07/22/2023-apc-celebrates-inclusion-of-speaker-nwifuru-as-governorship-candidate-in-ebonyi/ |access-date=22 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="PDP SC decision">{{Cite web |last=Nnochiri |first=Ikechukwu |title=Supreme Court declares Odii Ifeanyi as PDP Gov candidate in Ebonyi |url=https://www.vanguardngr.com/2022/09/supreme-court-declares-odii-ifeanyi-as-pdp-gov-candidate-in-ebonyi/ |access-date=14 September 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Kashegari bayan zaben, an kammala hadin gwiwa kuma INEC ta ayyana Nwifuru a matsayin mai nasara. A cikin cikakkun sakamakon, Nwifuru ya lashe kusan kuri'u 199,000 da kashi 58% na kuri'un yayin da Odii ya samu kuri'u sama da 80,000 da kashi 23% na kuri'u yayin da Odoh ya zo na uku tare da kusan kuri'un 52,000 da kashi 15% na kuri'a.<ref name="Final results"/> Odii ya ki amincewa da sakamakon hukuma kuma ya gabatar da kalubalen shari'a; a ƙarshe shari'ar ta kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wanda ya tabbatar da nasarar Nwifuru a cikin hukuncin Janairu 2024. <ref name="SC affirms Nwifuru victory">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court affirms Cross River, Ebonyi, Abia governors’ elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/658346-supreme-court-affirms-cross-river-ebonyi-abia-governors-elections.html |access-date=25 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar Gwamnan Jihar Ebonyi ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
jihar Ebonyi karamar jiha ce ta kudu maso gabas kudu da ke da tattalin arziki mai girma da manyan yankuna na halitta amma suna fuskantar bangaren noma da ba su da ci gaba amma suna da mahimmanci, bashi mai yawa, da ƙananan allurar rigakafin COVID-19.
A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar a matsayin ci gaba da ikon PDP yayin da Umahi ya ci nasara da sama da kashi 81% na kuri'un kuma jam'iyyar ya lashe kowane kujerar a Majalisar tare da dukkan [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Ebonyi|kujerun majalisar dattijai guda uku]]. Koyaya, PDP ta rasa kujerar Majalisar Wakilai guda ɗaya ga APC bayan hukuncin kotu kuma kodayake dan takarar shugabancin PDP [[Atiku Abubakar]] ya ci jihar cikin sauƙi, har yanzu yana juyawa zuwa Buhari idan aka kwatanta da 2015 kuma yana da ƙarancin masu halarta. A cikin wucin gadi tsakanin 2019 da 2023, yanayin siyasa na jihar ya canza sosai yayin da Umahi ya sauya sheka zuwa APC a watan Nuwamba 2020 ya haifar da yunkurin wasu sauye-sauye wanda ya ba APC iko da Majalisar Dokoki. Duk da yake sauye-sauyen sun inganta matsayin kudu maso gabashin APC, har yanzu ba a san tasirin shari'a ba yayin da babbar kotun ta cire Umahi da duk mambobin majalisa wadanda suka sauya sheka daga ofis a watan Maris na 2022 har sai an soke shawarar a kan roko; an kara daukaka kara. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=October 2024}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">citation needed</span></nowiki>'']</sup>
Kafin wa'adinsa na biyu, Umahi ya bayyana cewa ya mayar da hankali ya hada da noma, ci gaban tattalin arziki, da ci gaban albarkatu; duk da haka, an soki shi saboda ayyukan mulkin mallaka. An yi gargadi bayan ficewar Umahi lokacin da ya umarci jami'an tsaro da su kulle sakatariyar PDP ta jihar a 2021 kuma lokacin da aka kama mai magana da yawun PDP na jihar saboda sukar Umahi a 2022; an kuma zarge shi da amfani da jami'an tsaron don tayar da masu sukar da abokan adawar siyasa.<ref>{{Cite web |last=Uzoho |first=Victor |title=Umahi orders police to takeover hotel hosting PDP office in Ebonyi |url=https://www.ripplesnigeria.com/umahi-orders-police-to-takeover-hotel-hosting-pdp-office-in-ebonyi/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akpa |first=Nnamdi |title=Security agents cordon off Ebonyi PDP secretariat |url=https://guardian.ng/news/security-agents-cordon-off-ebonyi-pdp-secretariat/ |access-date=31 March 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Eze |first=James |title=PDP spokesperson arraigned in court for criticising governor on Facebook |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/508113-pdp-spokesperson-arraigned-in-court-for-criticising-governor-on-facebook.html |access-date=31 March 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Ebubeagu: Stop using security outfit to harass critics – Ohanaeze to Umahi |url=https://dailypost.ng/2022/03/08/ebubeagu-stop-using-security-outfit-to-harass-critics-ohanaeze-to-umahi/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nnachi |first=Edward |title=Ebonyi Ebubeagu: When security outfit is termed weapon of oppression |url=https://punchng.com/ebonyi-ebubeagu-when-security-outfit-is-termed-weapon-of-oppression/ |access-date=28 November 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> A wasu lokuta a lokacin mulkinsa, an ba Umahi yabo ga bambancin tattalin arziki da haɓaka nuna gaskiya ga gwamnati yayin da yake karɓar ƙarin zargi don zargin hare-haren IPOB akan 'yan siyasa ba tare da shaida ba da kuma yin rantsuwa da shari'a.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, OCTOBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-october-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, FEBRUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-february-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Governor David Umahi of Ebonyi makes our top 5 pick for the month of February on account of efforts aimed at promoting transparency in the administration of the state.}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, APRIL/MAY 2021: El-Rufai’s bloody hands, S’East UGM, Southern Govs jolted back to life |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-april-may-2021-el-rufais-bloody-hands-seast-ugm-southern-govs-jolted-back-to-life/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We are concerned that as governors and Chief Security Officers of their respective states, Uzodinma and Umahi should have been more circumspect in their utterances, especially as it concerns issues of security and matters under investigation.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olowolagba |first=Fikayo |title=Defection: Umahi must apologise, retract statement against Judge – NBA |url=https://dailypost.ng/2022/03/09/defection-umahi-must-apologise-retract-statement-against-judge-nba/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya Gundumar Sanata ta Arewa ta Ebonyi don samun gwamna na gaba kamar yadda Ebonyi ta Arewa ba ta rike gwamna ba tun 2007.<ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=2023: Rumpus in Ebonyi over zoning arrangements |url=https://thenationonlineng.net/2023-rumpus-in-ebonyi-over-zoning-arrangements/ |access-date=25 February 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Koyaya, wasu kungiyoyi irin su Association of Ebonyi State Indigenes in the Diaspora sun yi iƙirarin cewa yayin da za a kammala cikakken juyawa ɗaya na gundumomi a 2023, ƙarin yanki ba dole ba ne.<ref>{{Cite web |title=2023: Zoning won’t count in Ebonyi, indigenes declare |url=https://www.vanguardngr.com/2021/01/2023-zoning-wont-count-in-ebonyi-indigenes-declare/ |access-date=10 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Romanus |last2=Agwu |first2=Chijioke |title=2023 guber: Ebonyi indigenes kick against zoning |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-guber-ebonyi-indigenes-kick-against-zoning/ |access-date=10 July 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|Sun News Online]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Okutu |first=Peter |title=2023 Guber election: Planned exclusion of Ebonyi South zone is illogical, oppressive — Ebonyi youths |url=https://www.vanguardngr.com/2021/09/2023-guber-election-planned-exclusion-of-ebonyi-south-zone-is-illogical-oppressive-ebonyi-youths/ |access-date=13 September 2021 |website=Vanguard}}</ref> A gefe guda, wasu shugabannin a cikin Ƙungiyar Izzi na [[Inyamurai|Mutanen Igbo]] sun yi iƙirarin cewa ba wai kawai idan gwamna ya kasance a yankin Ebonyi ta Arewa ba, ya kamata ya tafi Izzi kamar yadda tsohon Gwamna [[Sam Egwu]] ya fito ne daga yankin da ba na Izzi ba na Ebonyi North. A halin yanzu, wasu shugabannin a cikin Ƙungiyar Ezaa na [[Inyamurai|Mutanen Igbo]] sun yi kira ga ƙungiyarsu ta riƙe gwamna kamar yadda Ezaa na ɗaya daga cikin manyan ƙungiyoyi a jihar.<ref name="Clans">{{Cite web |last=Agwu |first=Chijioke |title=2023: Two Ebonyi clans square up for guber contest |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-two-ebonyi-clans-square-up-for-guber-contest/ |access-date=10 July 2021 |website=[[The Sun (Nigeria)|Sun News Online]]}}</ref>
A ƙarshe, PDP ta zauna a kan yanki zuwa "Abakaliki bloc" (Gundumar Sanata ta Arewa da ta Tsakiya) yayin da APGA da APC suka ki amincewa da yanki na gabatarwa.<ref>{{Cite web |last=Anioke |first=Ogochukwu |title=Debate on zoning dominates succession race in Ebonyi |url=https://thenationonlineng.net/debate-on-zoning-dominates-succession-race-in-ebonyi/ |access-date=5 May 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Kafin zaben fidda gwani, APC ta jihar ta kafa kwamitin yanki wanda ya gabatar da rahotonsa a watan Afrilun 2022; tare da kwamitin yanki, Umahi ya kuma nemi shugabannin kungiyoyin Ezaa da Izzi da su gabatar da 'yan takara.<ref>{{Cite web |last=Dzoho |first=Tarzoor |title=Ebonyi APC considers zoning report |url=https://www.today.ng/news/politics/ebonyi-apc-considers-zoning-report-419766 |access-date=5 May 2022 |website=Today.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=Inya |first=Uchenna |title=Why Ebonyi APC Adopted Zoning, By Emegha |url=https://www.newtelegraphng.com/why-ebonyi-apc-adopted-zoning-by-emegha/ |access-date=5 May 2022 |website=[[New Telegraph]]}}</ref> Yayinda shugabannin Ezaa APC suka zauna a kan tsohon Sanata [[Julius Ucha]] a wani taro a Onueke, tsarin Izzi ya fi rikitarwa yayin da aka ruwaito cewa masu ruwa da tsaki na Izzi sun rabu tsakanin goyon bayan Shugaban RMFAC Elias Mbam ko Kakakin Majalisar [[Francis Ogbonna Nwifuru]].<ref>{{Cite web |last=Nworie |first=Benjamin |title=Ebonyi Senator Emerges APC Guber Consensus Aspirant |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/21/ebonyi-senator-emerges-apc-guber-consensus-aspirant/ |access-date=23 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref name="Challenges of succession">{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |date=15 May 2022 |title=2023: Ebonyi, Akwa Ibom and challenges of succession |url=https://guardian.ng/politics/2023-ebonyi-akwa-ibom-and-challenges-of-succession/ |access-date=15 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Bayan Mbam ya ci nasara, magoya bayan Nwifuru sun gaggauta su goyi bayansa duk da haka yayin da wasu shugabannin Izzi suka tsawata sanarwa ta goyon baya.<ref name="Challenges of succession" /><ref>{{Cite web |last=Egbo |first=Grace |title=Izzi Stakeholders Kick As Traditional Rulers Endorse Ebonyi Speaker As Guber Candidate |url=https://tribuneonlineng.com/izzi-stakeholders-kick-as-traditional-rulers-endorse-ebonyi-speaker-as-guber-candidate/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ajaja |first=Tunde |last2=Ede |first2=Raphael |last3=Odogwu |first3=Ted |last4=Odey |first4=Patrick |last5=Tyopuusu |first5=Justin |last6=Oyelude |first6=Olaide |last7=Ochei |first7=Matthew |last8=Naku |first8=Dennis |last9=Wakaso |first9=Aisha |date=23 April 2022 |title=2023: Ganduje, Okowa, Ikpeazu, Ortom, Wike others in succession crisis |url=https://punchng.com/2023-ganduje-okowa-ikpeazu-ortom-wike-others-in-succession-crisis/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Punch]] |quote=In Ebonyi State, the APC stakeholders of the Izzi clan, comprising Ebonyi, Abakaliki and Izzi local government areas, disagreed over who would succeed Dave Umahi in 2023. They expressed their opposition to the rumoured support of the governor for the Speaker of the state House of Assembly, Francis Nwifuru.}}</ref>
Wani dalilin rikici na cikin jam'iyya shine jita-jita cewa Umahi da kansa yana goyon bayan Nwifuru. An tabbatar da wannan hasashe a ranar 23 ga Afrilu 2022 lokacin da Umahi ya amince da Nwifuru yayin jana'izar.<ref>{{Cite web |last=Agwu |first=Chijioke |title=Umahi endorses embattled Speaker Nwifuru as successor |url=https://www.sunnewsonline.com/umahi-endorses-embattled-speaker-nwifuru-as-successor/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2023: Umahi names Ebonyi assembly speaker as successor |url=https://gazettengr.com/2023-umahi-names-ebonyi-assembly-speaker-as-successor/ |access-date=24 April 2022 |website=[[Peoples Gazette]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nnachi |first=Edward |title=2023: Umahi endorses Ebonyi Speaker as successor |url=https://punchng.com/2023-umahi-endorses-ebonyi-speaker-as-successor/?amp |access-date=24 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Ucha da sauran 'yan takara sun yi ba'a da amincewar Umahi ga Nwifuru a matsayin 'matsi mara dimokuradiyya' wanda ya kasance halayyar salon jagorancin jam'iyyarsa na "mai girma".<ref>{{Cite web |title=Row over Ebonyi Speaker’s endorsement |url=https://thenationonlineng.net/row-over-ebonyi-speakers-endorsement/ |access-date=5 May 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nnachi |first=Edward |title=2023: Ebonyi APC stakeholders accuse Umahi of high-handedness |url=https://punchng.com/2023-ebonyi-apc-stakeholders-accuse-umahi-of-high-handedness/ |access-date=5 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> A mayar da martani, wani mataimakin Umahi ya yi iƙirarin amincewar ta dogara ne akan goyon bayan da Nwifuru ya samu daga masu ruwa da tsaki kuma cewa Umahi ba zai hana dimokuradiyya ta ciki ba a lokacin zaben fidda gwani.<ref name="Challenges of succession"/>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}A ranar farko, an gudanar da zaben fidda gwani na bangarori biyu tare da ƙungiyar da Umahi da jam'iyyar jihar ke gudanar da zaben farko na kai tsaye a [[Pa Ngele Oruta Township Stadium|Filin wasa na Pa Ngele Oruta Township]] yayin da ƙungiyar da Mbam ke tallafawa ta gudanar da zaben shugaban kasa na kai tsaye. Bayan an gudanar da zaben fidda gwani a zaman lafiya, zaben fidda gashin gashin gashi ya ƙare a Nwifuru inda ya ci nasara da yawa yayin da zaben fiddaya na Mbam ya haifar da nasararsa.<ref name="APC primary results 1"/><ref name="APC primary results 2"/> INEC ta amince da Nwifuru a matsayin dan takara a watan Yuli.
==== An zabi shi ====
* [[Francis Nwifuru]]: memba na Majalisar na Izzi West (2011-yanzu) da Kakakin Majalisar (2015-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Aliuna |first=Godwin |title=2023: Ebonyi Speaker, Nwifuru picks APC governorship form |url=https://dailypost.ng/2022/05/02/2023-ebonyi-speaker-nwifuru-picks-apc-governorship-form/ |access-date=2 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nwifuru Wins Ebonyi APC Governorship Primary |url=https://www.channelstv.com/2022/05/26/nwifuru-wins-ebonyi-apc-governorship-primary/ |access-date=2022-05-30 |website=Channels Television}}</ref> <ref name="APC primary results 1"/> Mataimakin mai gudu - Patricia Obila: Mataimakin Shugaban Karamar Hukumar Afikpo ta Arewa
** Mataimakin shugaban karamar hukuma na Afikpo North
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Elias Mbam]]: Shugaban Hukumar Kula da Haraji da Haraji (2010-2015; 2019-2022) kuma tsohon kwamishinan (1999-2005) <ref name="Clans"/> <ref name="Contenders">{{Cite web |last=Ignatius |first=Monday |title=Unveiling Major Contenders Ahead Ebonyi 2023 |url=https://independent.ng/unveiling-major-contenders-ahead-ebonyi-2023/ |access-date=24 November 2021 |website=[[Independent Nigeria]]}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name="Supremacy battle">{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Ebonyi: APC, PDP in fierce supremacy battle |url=https://thenationonlineng.net/ebonyi-apc-pdp-in-fierce-supremacy-battle/ |access-date=28 March 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="Finalist">{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |title=Finalist governors faced with tricky succession plans |url=https://guardian.ng/politics/finalist-governors-faced-with-tricky-succession-plans/ |access-date=23 November 2021 |website=The Guardian}}</ref><ref name="APC primary results 2"/>
* Edward Nkwegu: Shugaban Jihar Ebonyi Extended Special Public Works Programme na Gwamnatin Tarayya, Dan takarar gwamna na 2019 APC, da kuma dan takarar gwamnan LP na 2015 (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani zuwa LP) <ref name="APC primary results 1"/>
* [[Rosemary Ofoke Nwogbaga]]<ref name="APC primary results 1" />
* [[Julius Ucha]]: memba na Hukumar Kula da Majalisar Dokoki ta Kasa (2020-yanzu), wanda aka zaba a matsayin gwamna na APC na 2015, wanda aka zaba na gwamna na ACN na 2011, tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Ebonyi ta Tsakiya (2003-2011), tsohon memba na Majalisar Dokoki, kuma tsohon Kakakin Majalisar Dokoki <ref name=":0">{{Cite web |last=Nworie |first=Benjamin |title=Ebonyi Senator Joins APC Governorship Race |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/03/31/ebonyi-senator-joins-apc-governorship-race/ |access-date=8 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref name="APC primary results 1" />
==== Ya janye ====
* [[Nnanna Igwe]]: likita <ref>{{Cite web |last=Nworie |first=Benjamin |title=London-based Medical Expert Declares for Ebonyi Guber Race |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/06/london-based-medical-expert-declares-for-ebonyi-guber-race/ |access-date=4 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref>
==== Ya ƙi ====
* Augustine Nwankwegu: tsohon Babban Lauyan jihar (2015-2017), tsohon memba na Majalisar Dokoki na Izzi West, kuma tsohon Kakakin Majalisar Dokoki <ref name="Contenders"/><ref name="Supremacy battle"/>
* [[Godwin Ogbaga]]: tsohon mukaddashin Sakataren Gwamnatin Jiha kuma tsohon Ministan Jiha na Wutar Lantarki da Karfe (1998-1999) <ref name="Contenders" /> <ref name="Supremacy battle" />
* [[Sonni Ogbuoji]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Ebonyi ta Kudu (2011-2019), dan takarar gwamna na APC na 2019, tsohon Kwamishinan Karfafa Tattalin Arziki da Rage Talauci (2009-2010), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Afikpo ta Kudu]]
* Kenneth Ugbala: Sakataren Gwamnatin Jiha (2019-2022) <ref>{{Cite web |last=Aliuna |first=Godwin |title=2023: Ebonyi SSG resigns, declares for senate |url=https://dailypost.ng/2022/04/14/2023-ebonyi-ssg-resigns-declares-for-senate/ |access-date=14 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change|title=APC primary results<ref name="APC primary results 1" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Francis Nwifuru]]}}|party=All Progressives Congress|votes=743|percentage=87.82%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Rosemary Ofoke Nwogbaga]]|party=All Progressives Congress|votes=63|percentage=7.45%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Julius Ucha]]|party=All Progressives Congress|votes=22|percentage=2.60%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Elias Mbam]]|party=All Progressives Congress|votes=10|percentage=1.18%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Edward Nkwegu]]|party=All Progressives Congress|votes=8|percentage=0.95%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
=== All Progressives Grand Alliance (APGA) ===
A farkon watan Afrilu na shekara ta 2022, Shugaban APGA na jihar Ricky Okorouka ya ba da sanarwar cewa jam'iyyar jihar ba za ta yi amfani da zaben gwamna ba.<ref>{{Cite web |title=2023: APGA rules out zoning in Ebonyi |url=https://www.ripplesnigeria.com/2023-apga-rules-out-zoning-in-ebonyi/ |access-date=5 May 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref>
A ranar 25 ga watan Maris na shekara ta 2022, APGA ta kasa ta ba da sanarwar jadawalinta na farko, inda ta saita farashin sha'awa a miliyan 3 da kuma farashin zabar a miliyan 12 tare da ragi na 50% ga 'yan takarar mata da' yan takarar da ke da nakasa. <ref>{{Cite web |last=Oko |first=Steve |title=2023: APGA aspirants protest high costs of nomination forms |url=https://www.vanguardngr.com/2022/03/2023-apga-aspirants-protest-high-costs-of-nomination-forms/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Za a sayar da fom daga 29 ga Maris zuwa 11 ga Afrilu; bayan sayen fom, kwamitin jam'iyya za a bincika 'yan takarar gwamna a ranar 22 da 23 ga Afrilu yayin da aka shirya tsarin daukaka kara na tantancewa don 5 ga Mayu. An shirya majalisa na Ward don 10 ga Mayu don zabar wakilai don zaben fidda gwani. 'Yan takarar da aka amince da su ta hanyar tantancewa sun ci gaba zuwa zaben fidda gwani na 29 ga Mayu, tare da dukkan sauran zaben fidda gashin gwamna na APGA; ana iya yin kalubalen sakamakon a ranar 31 ga Mayu.<ref>{{Cite web |title=Provisional Timetable/Schedule of Activities for 2022 Primary Election |url=https://www.facebook.com/apganewmedia/photos/a.569151543571420/1294488517704382 |access-date=8 April 2022 |website=[[Facebook]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olokor |first=Friday |date=25 March 2022 |title=2023: APGA begins sale of forms Tuesday |url=https://punchng.com/2023-apga-begins-sale-of-forms-tuesday/ |access-date=8 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
A ranar farko, tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha [[Benard Odoh|Bernard Odoh]] shine dan takara daya kuma ya lashe zaben ba tare da hamayya ba. A cikin jawabinsa na karɓa, Odoh ya yi wa APC da PDP ba'a tare da yin alkawarin jagorantar APGA zuwa nasara.<ref name="APGA primary results"/>
==== An zabi shi ====
* [[Benard Odoh|Bernard Odoh]]: Dan takarar gwamna na 2019 kuma tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha (2015-2018) <ref>{{Cite web |date=2022-04-07 |title=Ex Ebonyi SSG Odoh declares for guber |url=https://www.sunnewsonline.com/ex-ebonyi-ssg-odoh-declares-for-guber/ |access-date=2022-04-08 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2022-05-29 |title=Odoh wins APGA guber ticket in Ebonyi |url=https://www.sunnewsonline.com/odoh-wins-apga-guber-ticket-in-ebonyi/ |access-date=2022-05-30 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref> <ref name="APGA primary results"/>
Matar da ke gudu - [[Nkata Chuku]] <ref>{{Cite web |last=Agwu |first=Chijioke |title=Nkata emerges APGA deputy gov candidate for Ebonyi |url=https://www.sunnewsonline.com/nkata-emerges-apga-deputy-gov-candidate-for-ebonyi/ |access-date=6 October 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Bernard Odoh]]}}|party=All Progressives Grand Alliance|votes=513|percentage=100.00%}}
{{Election box total no change}}
{{End}}
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a (PDP) ===
A ƙarshen Satumba 2021, Shugaban PDP na Jiha Fred Udeogu ya ba da sanarwar cewa jam'iyyar ta jihar ta sanya takarar gwamna zuwa "Abakaliki bloc" (Gundumar Sanata ta Arewa da Tsakiya). <ref>{{Cite web |last=Okutu |first=Peter |title=2023: Ebonyi PDP zones gov’ship to Abakaliki bloc, holds Congress on 2nd October |url=https://www.vanguardngr.com/2021/09/2023-ebonyi-pdp-zones-govship-to-abakaliki-bloc-holds-congress-on-2nd-october/ |access-date=24 November 2021 |website=Vanguard}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}A ranar farko, jam'iyyar PDP ta kasa ta soke zaben fidda gwani tare da sauran zaben fidda gashin gashin gashi na Ebonyi PDP saboda hukuncin kotu a kan shugabancin jam'iyyar jihar.<ref>{{Cite web |title=PDP Cancels All Primaries In Ebonyi, To Announce New Date |url=https://www.channelstv.com/2022/05/29/breaking-pdp-cancels-all-primaries-in-ebonyi-to-announce-new-date/ |access-date=6 June 2022 |website=[[Channels TV]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nnachi |first=Edward |title=PDP reinstates embattled chair, cancels all primaries in Ebonyi |url=https://punchng.com/pdp-reinstates-embattled-chair-cancels-all-primaries-in-ebonyi/ |access-date=6 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Kafin shugabancin kasa ya kafa sabon ranar fidda gwani, wata jam'iyya da aka kori shugaban jihar [[Silas Onu]] ya gudanar da nasa zabe, inda ya zabi dan kasuwa [[Ifeanyi Chukwuma Odii]] da yawa.<ref name="PDP primary results 1"/> Jam'iyyar ta kasa da kuma sanannen shugaban jihar, Tochukwu Okorie, sun ki amincewa da zaben fidda gwani kuma sun gudanar da nasu zaben fidda gashin baki a ranar 6 ga Yuni; Sanata Joseph Ogba ne ya lashe.<ref name="PDP primary results 2"/> Koyaya, washegari, Babban Kotun Tarayya ta soke zaben fidda gwani na Okorie kuma ta ayyana zaben fidda gashin Odii-won a matsayin halal.<ref>{{Cite web |last=Ogbonna |first=Nabob |title=Court Nullifies Rescheduled Ebonyi PDP Primaries |url=https://dailytrust.com/court-nullifies-rescheduled-ebonyi-pdp-primaries |access-date=8 June 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Yaƙin kotu ya ci gaba har zuwa 14 ga Satumba lokacin da [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] ta yanke hukunci a madadin Odii kuma ta ayyana shi dan takarar da ya dace. <ref>{{Cite web |last=Agwu |first=Chijioke |title=Ebonyi guber: Confusion as Odii, Ogba parade PDP CoRs |url=https://www.sunnewsonline.com/ebonyi-guber-confusion-as-odii-ogba-parade-pdp-cors/ |access-date=24 June 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref name="PDP SC decision"/> INEC ta cire Odii a takaice a matsayin wanda aka amince da shi a watan Disamba na shekara ta 2022 saboda sabunta shari'a amma an mayar da shi cikin jerin 'yan takara a ƙarshen watan Janairu.<ref name="December INEC list">{{Cite web |title=AMENDMENT 2 GOVERNORSHIP |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/AMENDMENT-NO-2-LIST-OF-GOVERNORSHIP-CANDIDATES.pdf |access-date=19 February 2023 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|Independent National Electoral Commission]] |archive-date=20 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230220135319/https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/AMENDMENT-NO-2-LIST-OF-GOVERNORSHIP-CANDIDATES.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="January INEC list">{{Cite web |title=AMENDMENT 3 GOVERNORSHIP |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/List-of-Governorship-Candidates-.pdf |access-date=19 February 2023 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|Independent National Electoral Commission]] |archive-date=20 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230220135317/https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/List-of-Governorship-Candidates-.pdf |url-status=dead }}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Ifeanyi Chukwuma Odii]]: ɗan kasuwa <ref name="PDP screens aspirants">{{Cite web |title=PDP screens 48 aspirants for governor in S’West, S’East |url=https://thenationonlineng.net/pdp-screens-48-aspirants-for-governor-in-swest-seast/ |access-date=29 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]] |quote=Aspirants from Ebonyi are: Fide Nwankwo; Chris Usulor; Chief Ifeanyi Chukwuma Odii (Anyichuks); Igwe Nwagu and Anayo Edwin. Others are Chukwuma Nwazunku; Augustine Nwazunku; Sylvester Ogbaga; Emmanuel Eze; Anayo Edwin and Obinna Ogba}}</ref><ref name="PDP primary results 1"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Anayo Edwin Nwonu|Edwin Anayo]]: memba na Majalisar Wakilai na Ezza North/Ishielu (2015-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Ndujihe |first=Clifford |title=How PDP will reclaim Ebonyi in 2023 – Nwonu, gov aspirant |url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/how-pdp-will-reclaim-ebonyi-in-2023-nwonu-gov-aspirant/ |access-date=19 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> <ref name="PDP screens aspirants"/>
* Emmanuel Ezeh: Shugaban Ebonyi Chambers of Commerce, Industry, Mines and Agriculture <ref name="PDP screens aspirants" /><ref>{{Cite web |title=Ebonyi 2023: ‘I will bring people elements back to governance’ —Dr Ezeh |url=https://theadvocatengr.com/news/10434-Ebonyi-2023-I-will-bring-people-elements-back-to-governance-Dr-Ezeh- |access-date=28 March 2022 |website=AdvocateNews |archive-date=25 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225180714/https://theadvocatengr.com/news/10434-Ebonyi-2023-I-will-bring-people-elements-back-to-governance-Dr-Ezeh- |url-status=dead }}</ref>
* [[Austin Igwe-Edeze]]
* [[Paulinus Igwe Nwagu]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Ebonyi Central (2011-2015), tsohon memba na Majalisar Wakilai na Ezza North / Ishielu (2007-2011), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Ezza North (1999-2002) <ref name="PDP screens aspirants" />
* Fidelis Nwankwo: tsohon Ministan Lafiya na Jiha kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Izzi (Ebonyi)|Izzi]] <ref name="PDP screens aspirants" /><ref>{{Cite web |last=Aliuna |first=Godwin |title=Ex-Minister on Health, Nwankwo declares for governorship in Ebonyi |url=https://dailypost.ng/2022/03/29/ex-minister-on-health-nwankwo-declares-for-governorship-in-ebonyi/ |access-date=29 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* [[Augustine Nwazunku]]: tsohon Sakataren Hukumar Kula da Cututtukan Cututtuka ta Jihar Ebonyi kuma ɗan'uwan abokin hamayyar [[Chukwuma Nwazunku]] <ref name="PDP screens aspirants" /><ref name="Brothers battle">{{Cite web |last=Nnachi |first=Edward |date=29 March 2022 |title=Brothers battle to succeed Umahi, pick PDP gov form |url=https://punchng.com/brothers-battle-to-succeed-umahi-pick-pdp-gov-form/ |access-date=18 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Chukwuma Nwazunku]]: memba na Majalisar Wakilai na Abakaliki / Izzi (2015-yanzu), tsohon memba na Majalisar, tsohon Kakakin Majalisar, kuma ɗan'uwan abokin hamayyar [[Augustine Nwazunku]] <ref name="PDP screens aspirants" /><ref name="Brothers battle" />
* [[Adaeze Nwuzor]]: tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Ebonyi, Ebonyi State|Ebonyi]] <ref name="Brothers battle" />
* Joseph Ogba: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Ebonyi ta Tsakiya (2015-yanzu), tsohon Kwamishinan Matasa da Wasanni (2002-2003), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Ishielu]] <ref name="PDP screens aspirants" /> Mataimakin - Oliver Osi: memba na Majalisar Ivo <ref>{{Cite web |title=2023: Senator Ogba joins Ebonyi gov race |url=https://punchng.com/2023-senator-ogba-joins-ebonyi-gov-race/ |access-date=1 January 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="PDP primary results 2"/>[8]
** Abokin gudu - [[Oliver Osi]]: memba na Majalisar don Ivo <ref>{{Cite web |last=Aliuna |first=Godwin |title=2023: Ebonyi PDP guber candidate, Ogba picks running mate |url=https://dailypost.ng/2022/06/23/2023-ebonyi-pdp-guber-candidate-ogba-picks-running-mate/ |access-date=24 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* Sylvester Ogbaga: memba na Majalisar Wakilai na [[Abakaliki]] / Izzi (2007-yanzu) kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Abakaliki <ref name="PDP screens aspirants" /><ref name="Brothers battle" />
* [[Chris Usulor]]: memba na Majalisar na Ezza ta Kudu (2011-yanzu) kuma ɗan tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na tsakiya na Ebonyi Vincent Obasi Usulor <ref name="PDP screens aspirants" />
==== Ya ƙi ====
* [[Chukwuma Nwandiugo]]: tsohon Kwamishinan Ayyuka da Sufuri <ref name="Finalist"/><ref name="Supremacy battle"/>
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Ifeanyi Chukwuma Odii]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=349|percentage=93.07%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Chris Usulor]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=9|percentage=2.40%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Sylvester Ogbaga]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=8|percentage=2.13%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Andrew Sunday Opoke]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=6|percentage=1.60%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Emmanuel Ezeh]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=1|percentage=0.27%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Augustine Nwazunku]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=1|percentage=0.27%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Chukwuma Nwazunku]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=1|percentage=0.27%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|Other candidates}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box total no change}}
{{End}}
== Yaƙin neman zaɓe ==
Yawancin yakin neman zabe na cikin gida sun mamaye rikice-rikicen jam'iyya wanda sau da yawa yakan haifar da manyan yaƙe-yaƙe na shari'a. Wadanda suka lashe zaben fidda gwani na jam'iyyun su sun kalubalanci gabatarwa na Nwifuru da Odii tare da shari'ar PDP da ta tashi zuwa [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]].<ref name="PDP SC decision"/> Ga jam'iyyar PDP ta jihar, shari'o'in kotu sun kasance wani bangare ne kawai na rikicin cikin gida.<ref>{{Cite web |last=Okutu |first=Peter |title=Ebonyi PDP crisis deepens as Onu heads to supreme court |url=https://www.vanguardngr.com/2022/08/ebonyi-pdp-crisis-deepens-as-onu-heads-to-supreme-court/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Ya zuwa 2023, hankali ya sauya zuwa zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Ebonyi ta zabi Peter Obi (LP); Obi ya lashe jihar da kashi 79.8% na kuri'a'un, ya doke [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 13.0% da [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 4.2%. Kodayake sakamakon bai kasance abin mamaki ba - Ebonyi yana cikin sansanin Obi na [[Kudu ta Yamma (Najeriya)|kudu maso gabas]] kuma tsinkaye sun fi son shi - sakamakon ya haifar da karuwar hankali kan damar dan takarar gwamna na LP [[Edward Nkwegu]] sabanin Nwifuru, Odoh, ko Odii. Koyaya, zaben LP da kansa ya shiga cikin shari'a wanda ya ƙare da cire Nkwegu a matsayin wanda aka zaba. Bayan zaben shugaban kasa da kuma hukuncin kotun da ya kori Nkwegu, masu sharhi sun mayar da hankali kan dalilai daban-daban ciki har da ƙarfin yanki ta dan takara, dangantakar jam'iyya ta ciki, da kuma yanayin yanki.<ref>{{Cite web |last=Eze |first=James |title=Four candidates hopeful in race to succeed Governor Umahi in Ebonyi |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/586912-four-candidates-hopeful-in-race-to-succeed-governor-umahi-in-ebonyi.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |last2=Anioke |first2=Ogochukwu |title=Ebonyi: PDP still struggling to turn the table |url=https://thenationonlineng.net/ebonyi-pdp-still-struggling-to-turn-the-table/ |access-date=17 March 2023 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
== Tsinkaya ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tushen
! colspan="2" |Tsinkaya
!Ya zuwa yanzu
|-
| align="left" |{{Nowrap|[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]{{efn|AfricaElects projections predict the likelihood of a candidate winning a state by categorizing a state as "Safe" for exceedingly likely, "Likely" for somewhat likely, and "Lean" for least likely. If no clear determination could be made, states are categorized as "tossups".}}}}<ref name="Africa Elects ratings">{{Cite web |last=Elimian |first=Adrian |title=Nigerian Gubernatorial Elections: State Ratings |url=https://africaelects.com/2023/03/18/nigerian-gubernatorial-elections-state-ratings/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]}}</ref>
| colspan="2" bgcolor="#999999" |Tossup
|17 Maris 2023
|-
| align="left" |Ya isa ya isa ya zama {{Nowrap|[[SBM Intelligence]]{{efn|EiE-SBM projections predict which candidates will win states.}}<ref name="EiE-SBM March projections">{{cite web |title=The EiE-SBM 2023 Election forecast: Diminished interest in state elections will make for poor outcomes |url=https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |website=SBM Intelligence |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316044628/https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |url-status=dead }}</ref>}}<br />
| colspan="2" bgcolor="#009404" |Odii
|2 ga Maris 2023
|-
|}
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Chukwuma Awuregu Nwandugo]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Kenneth Nwabueze Oziomaeze]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Apollos Ndubisi Okpara]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bernard Nyaba Nwonomara]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Chinenye Judith Igwe]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Francis Nwifuru]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bernard Odoh]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Edward Nkwegu]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Chris Soni Adol-Awam]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Anthony N. Usulor]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ifeanyi Odii]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Micheal Ikechukwu Nwankwo]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sunday Andrew Opoke]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |[[Francis Nwifuru]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Benard Odoh|Bernard Odoh]]<br /><small>APGA</small>
! colspan="2" |[[Ifeanyi Odii]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Tsakiya ta Ebonyi{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ezza North]], [[Ezza South]], [[Ikwo (local government)|Ikwo]], and [[Ishielu]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Arewa ta Ebonyi{{Efn|Comprising the local government areas of [[Abakaliki]], [[Ebonyi, Ebonyi State|Ebonyi]], [[Izzi (Ebonyi)|Izzi]], and [[Ohaukwu]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Kudu ta Ebonyi{{Efn|Comprising the local government areas of [[Afikpo North]], [[Afikpo South]], [[Ivo, Ebonyi|Ivo]], [[Ohaozara]], and [[Onicha]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" |[[Francis Nwifuru]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Benard Odoh|Bernard Odoh]]<br /><small>APGA</small>
! colspan="2" |[[Ifeanyi Odii]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Abakaliki/Izzi ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Abakaliki]] and [[Izzi (Ebonyi)|Izzi]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Tarayyar Tarayya ta Arewa / Afikpo ta Kudu{{Efn|Comprising the local government areas of [[Afikpo North]] and [[Afikpo South]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Ebonyi / Ohaukwu{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ebonyi, Ebonyi State|Ebonyi]] and [[Ohaukwu]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Ezza ta Arewa / Ishielu ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ezza North]] and [[Ishielu]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ezza ta Kudu / Ikwo Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ezza South]] and [[Ikwo (local government)|Ikwo]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ivo/Ohaozara/Onicha Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ivo, Ebonyi|Ivo]], [[Ohaozara]], and [[Onicha]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |[[Francis Nwifuru]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Benard Odoh|Bernard Odoh]]<br /><small>APGA</small>
! colspan="2" |[[Ifeanyi Odii]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
! rowspan="2" |Kashi na masu halarta
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Abakaliki]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Afikpo ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Afikpo ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ebonyi, Ebonyi State|Ebonyi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ezza ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ezza ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ikwo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ishielu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ivo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Izzi (Ebonyi)|Izzi]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ohaozara]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ohaukwu]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Onicha]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
|}
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9s32cg8mlzd63vcdgjvn5vpfx3ervv4
Zaben gwamna na Jihar Enugu na 2023
0
106393
968964
838310
2026-10-18T08:37:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968964
wikitext
text/x-wiki
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}{{Databox}}
'''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Enugu na 2023''' ya faru ne a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin jihar Enugu|Gwamnan Jihar Enugu]], tare da [[2023 Enugu State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Enugu]] da sauran zaɓen gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections were also held in Feb 2023. 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[Peoples Democratic Party|PDP]] mai ci [[Ifeanyi Ugwuanyi]] yana da iyakacin wa'adin kuma zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku. Tsohon kwamishinan Peter Mbah ya riƙe gwamna ga PDP da kasa da kashi 1% - kuri'u 3,343 - a kan wanda ya zo na biyu, wanda aka zaba na LP [[Chijioke Edeoga]] . <ref name="Announcement of final results">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=It’s Official: PDP’s Peter Mbah wins Enugu governorship election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/589680-its-official-pdps-peter-mbah-wins-enugu-governorship-election.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref name="Final results by LGA">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=#NigeriaDecides2023: Final results of Enugu Governorship election as declared by INEC |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/588640-nigeriadecides2023-final-results-of-enugu-governorship-election-as-declared-by-inec.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi Mbah a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi dan kasuwa Uche Nnaji ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga Mayu kuma All Progressive Grand Alliance ta zabi tsohon minista [[Frank Nweke]] a ranar 29 ga Mayu. <ref name="PDP primary results"/> <ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |last2=Adonu |first2=Chinedu |title=Uche Nnaji wins Enugu APC Gubernatorial primary election |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/uche-nnaji-wins-enugu-apc-gubernatorial-primary-election/ |access-date=2 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="APGA primary results">{{Cite web |title=Former information minister, Frank Nweke, emerges Enugu APGA governorship candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/533478-former-information-minister-frank-nweke-emerges-enugu-apga-governorship-candidate.html |access-date=2 June 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> A ranar 4 ga watan Agusta, Edeoga - wanda ya zo na biyu a zaben fidda gwani na PDP - ya lashe zaben fidda gashin gashin [[Nigeria Labour Party|Jam'iyyar Labour]]. Kotun Koli ta Tarayya ta soke zaben fidda gwani na LP a ranar 9 ga Nuwamba amma Kotun daukaka kara a ranar 6 ga Janairun 2023 ta soke hukuncin Kotun Koyi, ta sake dawo da Edeoga a matsayin dan takarar LP.<ref name="LP primary nullified">{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |title=Court nullifies Edeoga, Enugu Labour Party candidate’s nomination |url=https://www.vanguardngr.com/2022/11/breaking-court-nullifies-edeoga-enugu-labour-party-candidates-nomination/ |access-date=21 November 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="LP primary nullification overturned">{{Cite web |last=Ugwu |first=Francis |title=Appeal Court reinstates Edeoga as Enugu LP guber candidate |url=https://dailypost.ng/2023/01/06/appeal-court-reinstates-edeoga-as-enugu-lp-guber-candidate/ |access-date=8 January 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
Bayan ƙididdigar dogon lokaci da rikice-rikice wanda ya haɗa da dakatar da haɗuwa a yankuna biyu na kananan hukumomi (Nkanu East da [[Nsukka]]) saboda rashin daidaito, INEC ta ayyana Mbah a matsayin mai nasara a ranar 22 ga Maris duk da zanga-zangar daga sansanonin wasu 'yan takara.<ref name="Announcement of final results"/> Sakamakon hukuma, wanda aka sake sabuntawa don cire kuri'un zamba, ya nuna Mbah ta lashe kusan kuri'u 161,000 (45% na kuri'un) kuma Edeoga ta sami ~ kuri'u 158,000 (44% na kuri'u) yayin da Nweke da Nnaji suka kasance a matsayi na uku da na huɗu tare da 5% da 4%, bi da bi. <ref name="Announcement of final results" /><ref name="Final results by LGA"/> 'Yan takarar da suka rasa sun yi saurin kin amincewa da sakamakon kuma sun fara aiki na shari'a, tare da' yan takara da kafofin watsa labarai suna mai da hankali kan gidan Mbah na LGA - Nkanu East - inda duka masu halarta (40.0%) da Mbah kuri'un (92.1%) suka kasance masu yawa kuma akwai rahotanni game da rashin daidaito na jefa kuri'a.<ref name="LP rejects results">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=Labour Party rejects Enugu governorship election results |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/589827-labour-party-rejects-enugu-governorship-election-results.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 March 2023 |title=Labour Party Seeks Review/ Re-run of Enugu Gubernatorial Election |url=https://von.gov.ng/labour-party-seeks-review-re-run-of-enugu-gubernatorial-election/ |access-date=8 January 2025 |website=[[Voice of Nigeria]] }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kalubale na Edeoga ga sakamakon ya kai Kotun Koli a watan Disamba; kotun ta watsar da shari'ar Edeoga kuma ta tabbatar da sakamakon zaben a cikin hukuncin ta.<ref name="SC upholds Mbah’s victory">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court upholds Mbah’s election as Enugu governor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/653381-supreme-court-upholds-mbahs-election-as-enugu-governor.html |access-date=26 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin jihar Enugu|Gwamnan Jihar Enugu]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]].
== Tarihi ==
[[Jerin jihohi a Nijeriya|jihar]] Enugu ƙaramar jiha ce ta [[Kudu ta Yamma (Najeriya)|kudu maso gabas]] [[Inyamurai|Ibo]] tare da ci gaban tattalin arziki da albarkatun kasa amma tana fuskantar ɓangaren noma mara ci gaba, karuwar bashin, da ƙarancin allurar rigakafin COVID-19.
A siyasance, an rarraba zaben 2019 na jihar a matsayin ci gaba da ikon PDP yayin da Ugwuanyi ya ci nasara da sama da kashi 95% na kuri'un kuma jam'iyyar ta lashe kowane kujerar a Majalisar tare da dukkan kujerun majalisar dattijai guda uku da dukkan kujeru takwas na Majalisar Wakilai. A matakin shugaban kasa, dan takarar shugaban kasa na PDP Atiku Abubakar ya lashe jihar cikin sauƙi amma ya juya zuwa ga Buhari idan aka kwatanta da 2015 kuma yana da ƙarancin masu halarta.
A lokacin wa'adinsa na biyu, abubuwan da gwamnatin Ugwuanyi ta bayyana sun haɗa da yaki da rashin tsaro, kammala ayyukan ababen more rayuwa, da inganta hanyoyin karkara. Dangane da aikinsa, an yaba wa Ugwuanyi saboda ɗaukar wasu matakai don magance rashin tsaro, fadada hanyar sadarwar karkara, da kuma kawar da rikice-rikicen addini na Nuwamba 2020 a [[Nsukka]] yayin da ake sukar shi saboda rashin dakatar da satar mutane da rashin kula da ruwa.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, AUGUST, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-august-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Enugu State has lately been in the news for the wrong reasons, largely due to kidnapping and gruesome murders...The governor, Ifeanyi Ugwuanyi has, however, from our findings continued to manage the situation creditably.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olawoyin |first=Oladeinde |title=Inside the world of Igbo Muslims in Nigeria’s South-east region |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/486318-inside-the-world-of-igbo-muslims-in-nigerias-south-east-region.html |access-date=7 April 2022 |website=[[Premium Times]] |quote=The destruction and burning of properties belonging to Muslims in the area by some residents of the host communities and the subsequent burning of two mosques in the town. The Enugu State Governor, Ifeanyi Ugwuanyi, immediately called for restraint among the warring residents. He visited the sites and promised to rebuild the mosques. “The governor is a peace-loving man. He presented those two mosques- redesigned and rebuilt, to the Muslim community, just recently,” Mr Ugwu said.}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, NOVEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-november-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=7 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Enugu State Governor, [[Ifeanyi Ugwuanyi]], gets a Bottom 5 mention for the rising spate of kidnappings in the state.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chijioke |first=Arinze |title=INVESTIGATION: Amid widespread scarcity, Enugu residents pay tanker drivers for dirty water |url=https://www.icirnigeria.org/amid-widespread-scarcity-enugu-residents-pay-tanker-drivers-for-dirty-water/ |access-date=13 September 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya Gundumar Sanata ta Gabas ta Enugu ta sami gwamna na gaba kamar yadda Enugu ta Gabas ba ta rike gwamna ba tun shekara ta 2007.<ref name="Enugu East">{{Cite web |title=It’s our turn to produce governor in 2023, Enugu Speaker, Nwobodo, APC Chairman, other Enugu East people tell Ugwuanyi |url=https://www.vanguardngr.com/2021/06/its-our-turn-to-produce-governor-in-2023-enugu-speaker-nwobodo-apc-chairman-other-enugu-east-people-tell-ugwuanyi/ |access-date=31 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwokedi |first=Nnamdi |title=Enugu 2023: The debate beyond zoning |url=https://www.thecable.ng/enugu-2023-the-debate-beyond-zoning |access-date=31 July 2021 |website=The Cable}}</ref> Yayinda APC ta sanya zaben su zuwa Gabas, PDP da APGA ba su yanke shawara ba; dukkan jam'iyyun uku sun zabi mai gabas.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
A watan Yunin 2021, Shugaban Enugu APC Ben Nwoye ya ba da sanarwar cewa jam'iyyar ta sanya zaben su zuwa Gundumar Sanata ta Gabas ta Enugu.{{Election box begin no change}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|Uche Nnaji}}|party=All Progressives Congress|votes=1,070|percentage=100.00%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}A ranar farko, ɗan kasuwa Uche Nnaji shine kawai dan takara kuma ya lashe zaben ba tare da hamayya ba. A cikin jawabinsa na karɓa, Nnaji ya yi alkawarin kawo wadata ga Jihar Enugu a matsayin gwamna.<ref name="APC primary results"/> Koyaya, 'yan kwanaki bayan zaben fidda gwani, akwai rahotanni cewa APC tana tattaunawa da Sanata na dogon lokaci kuma ta rasa dan takarar gwamna na PDP [[Ike Ekweremadu]] kan maye gurbinsa a matsayin dan takarar jam'iyyar; tattaunawar ta gaza duk da haka kuma Nnaji ya kasance dan takarar.<ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=Talks advance for Ekweremadu to join APC |url=https://guardian.ng/politics/talks-advance-for-ekweremadu-to-join-apc/ |access-date=7 June 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: Why we rejected Ekweremadu’s demand for guber ticket – Enugu APC |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/533562-2023-why-we-rejected-ekweremadus-demand-for-guber-ticket-enugu-apc.html |access-date=7 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A tsakiyar watan Agusta, Nnaji ya sanar da [[George Ogara]] a matsayin abokin takararsa a Sakatariyar Zonal ta jam'iyyar.<ref name="APC running mate">{{Cite web |last=Ede |first=Raphael |title=Enugu APC gov candidate unveils running mate |url=https://punchng.com/enugu-apc-gov-candidate-unveils-running-mate/ |access-date=14 August 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* Uche Nnaji: ɗan kasuwa <ref name="APC primary results"/>
** Abokin gudu - [[George Ogara]] <ref name="APC running mate"/>
==== Ya janye ====
* Chris Agu: tsohon ma'aikacin gwamnati <ref>{{Cite web |last=Chinedu |first=Jude |title=Agu, ex-FRCN staff, joins Enugu guber race |url=https://www.sunnewsonline.com/agu-ex-frcn-staff-joins-enugu-guber-race/ |access-date=10 May 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
* [[Dave Nnamani]]: manajan tallace-tallace
==== Ya ƙi ====
* [[Ayogu Eze]]: dan takarar gwamna na 2019 na APC, tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Enugu North (2007-2015), da kuma dan takarar gwamnan 2015 na APC[[Zaben gwamna na jihar Enugu na 2015|Dan takarar gwamna na APC na 2015]]
==== Sakamakon ====
{{Excerpt|2023 Ebonyi State gubernatorial election|All Progressives Grand Alliance|paragraphs=2|hat=no}}
=== Dukkanin Progressives Grand Alliance ===
Binciken da aka yi kafin fara firamare ya baiwa tsohon Ministan Watsa Labarai Frank Nweke farin jini saboda gogewar siyasar Nweke da rashin amincewa da abokan hamayyarsa[1]. A ranar zaben fidda gwanin ‘yan takara biyar ne suka fafata a zaben fidda gwanin kai tsaye wanda ya kare inda Nweke ya fito a matsayin dan takarar jam’iyyar APGA bayan da sakamakon ya nuna cewa Nweke ya lashe kashi 50% na kuri’un wakilan, inda ya doke dan kasuwa Jeff Nnamani da kuri’u 6 kacal.[2] A tsakiyar watan Yuli, Nweke ya zabi Edith Ugwuanyi—wata ‘yar kasuwa daga Ibagwa-Aka a yankin Igbo Eze ta kudu a matsayin abokin takararsa a wani taron manema labarai a Enugu.
==== An zabi shi ====
* [[Frank Nweke]]: tsohon Ministan Bayanai da Sadarwa (2005-2007), tsohon Ministan Harkokin Kasuwanci (2003-2005), kuma tsohon Shugaban Ma'aikatan Gwamna (2001-2003) <ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Enugu guber: Former minister, Frank Nweke dumps PDP, joins APGA |url=https://dailypost.ng/2022/04/09/enugu-guber-former-minister-frank-nweke-dumps-pdp-joins-apga/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Oloniniran |first=Gbenga |title=Ex-Info minister, Nweke Jnr, cleared for Enugu gov race |url=https://punchng.com/1200118-2/ |access-date=4 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> <ref name="APGA primary results"/> Matashi mai gudu - Edith Ugwuanyi: 'yar kasuwa [4]
** Abokiyar gudu - [[Edith Ugwuanyi]]: 'yar kasuwa <ref name="APGA running mate">{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |title=APGA: Frank Nweke picks Ugwuanyi as Enugu Guber running mate |url=https://www.vanguardngr.com/2022/07/apga-frank-nweke-picks-ugwuanyi-as-enugu-guber-running-mate/ |access-date=27 July 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Jeff Nnamani]]: ɗan kasuwa<ref>{{Cite web |title=Jeff Nnamani picks APGA nomination form, urges Enugu voters to embrace O Be Go movement |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/jeff-nnamani-picks-apga-nomination-form-urges-enugu-voters-to-embrace-o-be-go-movement/ |access-date=23 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="APGA primary results"/>
* [[Uchenna Nwegbo]]<ref name="APGA primary results" />
* [[Donatus Obi-Ozoemena]]: dan takarar gwamna na UDP na 2019 (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don yin takara a zaben fidda gashin gwamna na ADC) <ref name="APGA primary results" /><ref>{{Cite web |last=Ani |first=Sunday |title=2023: Why I want to be Enugu governor – Ex UDP candidate, Pastor Ozoemena |url=https://www.sunnewsonline.com/2023-why-i-want-to-be-enugu-governor-ex-udp-candidate-pastor-ozoemena/ |access-date=7 June 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
* Dons Udeh: tsohon Sakataren PDP na jihar; tsohon Kwamishinan Ayyuka, Gidaje da Sufuri; kuma tsohon Kwamishina na Kasuwanci da Masana'antu <ref name="APGA primary results" /><ref>{{Cite web |last=Anyanwu |first=Geoffrey |title=Enugu 2023: Former PDP scribe, Udeh joins APGA, declares guber interest |url=https://www.sunnewsonline.com/enugu-2023-former-pdp-scribe-udeh-joins-apga-declares-guber-interest/ |access-date=23 April 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
Wani kudurin jam'iyyar Enugu PDP na cikin gida na 2013 wanda ya sake fitowa a watan Agustan 2021 ya tsarkake zoning don zaben 2015 kuma ta haka ne ya kara da'awar zoning zuwa sansanin Enugu East.<ref>{{Cite web |last=Agbo |first=Dennis |title=2023: Classified document knocks Ekweremadu off Enugu guber race |url=https://www.vanguardngr.com/2021/08/2023-classified-document-knocks-ekweremadu-off-enugu-guber-race/ |access-date=23 August 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Zoning ya zama barazana saboda takarar gwamna na Sanata [[Ike Ekweremadu]], wanda ya fito daga Enugu West, yayin da shi da abokansa suka musanta cewa zoning ya kasance wani abu ne a jihar ko kuma ya yi iƙirarin cewa ba lallai ba ne; gardamar da ta kewaye yakin neman zaben Ekweremad da rashin kula da zoning ya haifar da rarrabuwar ciki a cikin jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Ojiabor |first=Onyedi |title=Enugu 2023: Unspoken interests driving zoning commotion |url=https://thenationonlineng.net/enugu-2023-unspoken-interests-driving-zoning-commotion/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Enugu: Zoning crisis threatens PDP’s continued dominance |url=https://thenationonlineng.net/enugu-zoning-crisis-threatens-pdps-continued-dominance/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Njoku |first=Lawrence |title=2023 and Enugu East governorship challenge |url=https://guardian.ng/politics/2023-and-enugu-east-governorship-challenge/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Wani dalilin jayayya shine zargin goyon bayan da Ugwuanyi ke bayarwa ga tsohon kwamishinan Peter Mbah duk da ci gaba da gurfanar da Mbah ke yi ta [[Hukumar Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa|Hukumar Kula da Laifukan Tattalin Arziki da Kudi]].<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Crisis Rocks Enugu PDP Over ‘Plots To Impose Aspirant Being Prosecuted For Multi-million Naira Petrol Subsidy Fraud As Governorship Candidate’ |url=https://saharareporters.com/2022/05/04/exclusive-crisis-rocks-enugu-pdp-over-%E2%80%98plots-impose-aspirant-being-prosecuted-multi |access-date=26 May 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref>
Ahead of the primary, analysts named four candidates as the most likely to win: former commissioner [[Chijioke Jonathan Edeoga]], Ekweremadu, Mbah, and former minister [[Bartholomew Nnaji]].<ref name="PT pre-primary analysis">{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=ANALYSIS: Enugu Governorship: Zoning debate central as PDP, APGA, APC hold primaries |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532335-analysis-enugu-governorship-zoning-debate-central-as-pdp-apga-apc-hold-primaries.html |access-date=14 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> The day before the primary, former Anambra State Governor [[Jim Ifeanyichukwu Nwobodo|Jim Nwobodo]] formally announced that Mbah was the preferred candidate of Ugwuanyi and other major Enugu State PDP figures.<ref>{{Cite web |title=Enugu Governor Endorses Peter Mba as Successor |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/25/enugu-governor-endorses-peter-mba-as-successor/ |access-date=26 May 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Prior to the primary on the next day, three candidates (including Ekweremadu) withdrew in protest of the perceived imposition by Ugwuanyi while eight more candidates dropped out at the primary venue, but instead they endorsed Mbah.<ref>{{Cite web |last=Babatunde |first=Adedayo |title=Enugu 2023: Three PDP Aspirants Withdraw From Guber Race |url=https://independent.ng/enugu-2023-three-pdp-aspirants-withdraw-from-guber-race/ |access-date=26 May 2022 |website=[[Independent Nigeria]]}}</ref> When collation completed, Mbah won the nomination after announced results showed him winning over 97% of the delegates' votes.<ref name="PDP primary results"/><ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=Enugu 2023: Peter Mbah wins PDP governorship primary |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532472-breaking-enugu-2023-peter-mbah-wins-pdp-governorship-primary.html |access-date=26 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> In mid-June, Ifeanyi Ossai—a barrister from [[Nsukka]]—was announced as his running mate at a joint press conference with Mbah in [[Enugu (birni)|Enugu]].<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Anyanwu |first=Geoffrey |title=Breaking: Mbah, Enugu state PDP candidate confirms running mate |url=https://www.sunnewsonline.com/breaking-mbah-enugu-state-pdp-candidate-confirms-running-mate/ |access-date=27 July 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* Peter Mbah: tsohon Kwamishinan Kudi da Ci gaban Tattalin Arziki kuma tsohon Shugaban Ma'aikata ga Gwamna Mataimakin - Ifeanyi Ossai: lauya [3]<ref name="PDP primary results">{{Cite web |title=Ex-commissioner Peter Mba emerges PDP guber candidate in Enugu |url=https://gazettengr.com/ex-commissioner-peter-mba-emerges-pdp-guber-candidate-in-enugu/ |access-date=2 June 2022 |website=[[Peoples Gazette]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>[5]
** Abokin gudu - Ifeanyi Ossai: lauya <ref name="PDP running mate"/>
* [[Gilbert Chukwunta]]<ref name="PDP primary results"/>
* Chijioke Jonathan Edeoga: tsohon Kwamishinan Muhalli (2019-2022), tsohon Kwamishina na Harkokin Karamar Hukumar (2015-2019), tsohon memba na Majalisar Wakilai na Enugu East / Isi-Uzo (1999-2003), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Isi Uzo]] (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudanarwa a zaben fidda gwagwarmayar LP) <ref name="PDP primary results" /> <ref>{{Cite web |last=Ede |first=Raphael |title=2023: Enugu commissioner resigns, picks PDP gov form |url=https://punchng.com/2023-enugu-commissioner-resigns-picks-pdp-gov-form/ |access-date=31 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Hilary Edeoga]]: tsohon Kwamishinan Noma da albarkatun kasa (2007-2009) kuma farfesa <ref name="PDP primary results" />
* [[Bartholomew Nnaji]]: tsohon Ministan Wutar Lantarki (2011-2012) kuma tsohon Ministan Kimiyya da Fasaha (1992-1993) <ref name="PDP primary results" /> <ref>{{Cite web |last=Ede |first=Raphael |title=2023: Ex-minister of power Nnaji joins Enugu gov race |url=https://punchng.com/2023-ex-minister-of-power-nnaji-joins-enugu-gov-race/ |access-date=4 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Gilbert Nnaji]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Enugu East, tsohon memba na Majalisar Wakilai na Enugu Gabas / Isi-Uzo (2003-2011), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Enugu Gabashin (1997-1998; 1999-2002) <ref name="PDP primary results" /> <ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Enugu Guber: We agreed on zoning in 2013 – Senator Nnaji joins race |url=https://dailypost.ng/2022/03/13/enugu-guber-we-agreed-on-zoning-in-2013-senator-nnaji-joins-race/ |access-date=31 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
* [[Chinyeaka Ohaa]]: tsohon Sakataren Dindindin na Tarayya <ref name="PDP primary results" />
Kamar yadda yake a mafi yawan jihohi, an sadaukar da watanni na Yuni da Yuli 2022 don yunkurin sulhu na jam'iyya a yayin zaben fidda gwani. Duk da yake rikicin shugabancin APC bai taɓa ƙare ba kuma APGA ba ta taɓa rarrabuwa sosai ba, PDP ta fuskanci rarrabuwar ciki da yawa bisa ga rikice-rikicen mutum da na yanki; duka biyu na farko [[Chijioke Jonathan Edeoga]] da Sanata [[Ike Ekweremadu]] na dogon lokaci suna da jita-jita cewa suna barin jam'iyyar bayan zaben fidda gwani yayin da Ekweremado ya fara zuwa APC kafin sabon shirin tikitin Ekweremada-Edeoga ya kasance a cikin [[Nigeria Labour Party|Jam'iyyar Labour]] tun lokacin da ƙaramar jam'iyyar ta girma saboda yakin neman zaben shugabancin Peter Obi. Koyaya, PDP da farko ta sami damar dawo da Ekweremadu da Edeoga zuwa jam'iyyar tare da sakin maganganun jama'a da ke karɓar sakamakon farko; amma ƙarfin ya canza lokacin da aka kama Ekweremadi kuma aka tsare shi a [[Birtaniya|Ƙasar Ingila]] don makircin girbi yayin da Edeoga ya shiga Jam'iyyar Labour don zama dan takararsa.<ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |date=20 July 2022 |title=2023: Enugu to test strength of two generations of godfathers |url=https://guardian.ng/politics/2023-enugu-to-test-strength-of-two-generations-of-godfathers/ |access-date=27 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
Yayin da yakin ya ci gaba har zuwa watan Agustan 2022, masu sharhi sun lura da ikirarin yankin da ke fafatawa da 'yancin yin takarar zaben tare da ƙarin abin da ya sa Ugwuanyi ya tsaya takarar dan majalisar dattijai a Gundumar Enugu ta Arewa. <ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |title=Tracing Enugu State’s identity politics and ‘gang-up’ against Ugwuanyi |url=https://guardian.ng/politics/tracing-enugu-states-identity-politics-and-gang-up-against-ugwuanyi/ |access-date=22 August 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ojiabor |first=Onyedi |title=2023: Zoning controversy in Enugu |url=https://thenationonlineng.net/2023-zoning-controversy-in-enugu/ |access-date=1 September 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="Leadership analysis 1" /> A watan da ya biyo baya, bayar da rahoto game da ci gaba da rikicin cikin gida na APC ya bayyana irin wannan rikici mai tsanani wanda masana suka yi jayayya cewa bangarorin adawa sun fi mayar da hankali kan ikon cikin gida fiye da aikin zabe. <ref>{{Cite web |last=Damian Duruiheoma |first=Damian |title=Unending battle for the soul of Enugu APC |url=https://thenationonlineng.net/unending-battle-for-the-soul-of-enugu-apc/ |access-date=6 September 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref name="Leadership analysis 1">{{Cite web |last=Mbawike |first=Nnamdi |title=Can The Opposition Change Tide Of Enugu Politics? |url=https://leadership.ng/can-the-opposition-change-tide-of-enugu-politics/ |access-date=7 September 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Nnaji har ma ya ki amincewa da gudummawar yakin neman zabe daga dan takarar shugaban kasa na APC [[Bola Tinubu]] kuma ya yi iƙirarin cewa rikice-rikice game da waɗancan kudaden da ke shigowa sun kasance abin da ke haifar da rikicin cikin gida.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: Enugu APC gov candidate ‘rejects’ Tinubu’s campaign funds |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/552544-2023-enugu-apc-gov-candidate-rejects-tinubus-campaign-funds.html |access-date=6 September 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A watan Satumba, rahotanni da yawa sun rarraba Edeoga a matsayin babban dan takara saboda ci gaban Jam'iyyar Labour kuma sun ba da rahoton fushi ga gwamnatin PDP mai dogon lokaci (musamman a yankin da ke kusa da [[Nsukka]]). <ref>{{Cite web |last=Duruiheoma |first=Damian |title=2023: Enugu PDP’s dominance under threat from LP |url=https://thenationonlineng.net/2023-enugu-pdps-dominance-under-threat-from-lp/ |access-date=15 September 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Koyaya, a watan Nuwamba, hukuncin kotu ya soke zaben Edeoga; LP ta fara daukaka kara maimakon gudanar da sabon zaben fidda gwani kuma hukuncin Kotun daukaka kara ya soke shi a farkon watan Janairu. <ref name="LP primary nullified"/><ref>{{Cite web |last=Uzodinma |first=Emmanuel |title=Court Judgement: Edeoga remains Enugu guber candidate, no fresh primary – Labour Party |url=https://dailypost.ng/2022/11/16/court-judgement-edeoga-remains-enugu-guber-candidate-no-fresh-primary-labour-party/ |access-date=21 November 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="LP primary nullification overturned"/>
A watan Fabrairu, an fi mayar da hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Enugu ta zabi Peter Obi (LP); Obi ya lashe jihar da kashi 93.9% na kuri'a'un, ya doke [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 3.5% da [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 1.1%. Kodayake sakamakon bai kasance abin mamaki ba - Enugu yana cikin sansanin Obi na [[Kudu ta Yamma (Najeriya)|kudu maso gabas]] kuma tsinkaye sun fi son shi - sakamakon ya haifar da karuwar hankali kan damar Edeoga da Nweke, musamman idan aka yi la'akari da raguwar PDP na jihar. Kodayake Edeoga shine dan takarar LP kuma ya sami amincewar Obi, wasu daga cikin magoya bayan LP sun ki amincewa da tsohuwar ƙungiyar Edeoga tare da Ugwuanyi ban da lokacin da ba a yarda da shi ba a matsayin Kwamishinan Muhalli kuma a maimakon haka sun goyi bayan Nweke.<ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=2023: Peter Obi, Aisha Yesufu disagree over Labour Party’s Enugu gov candidate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/587121-2023-peter-obi-aisha-yesufu-disagree-over-labour-partys-enugu-gov-candidate.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=14 States In Dramatic Governorship Contest |url=https://leadership.ng/14-states-in-dramatic-governorship-contest/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Dangane da waɗannan ƙarfin, hasashen EiE-SBM ya tsara Nweke don cin nasara. A gefe guda, wani labarin Premium Times ya lakafta zaben a matsayin "tseren dawakai biyu" tsakanin Edeoga da Mbah . <ref>{{Cite web |last=Ugwu |first=Chinagorom |title=ANALYSIS: PDP, LP, APC, APGA battle for soul of Enugu in governorship poll |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/588189-analysis-pdp-lp-apc-apga-battle-for-soul-of-enugu-in-governorship-poll.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
{| align="center"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da Edeoga da Mbah suka samu ta gundumar.
|-
|Edeoga 30-40% 50-60%[[Fayil:2023_Enugu_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Edeoga_vote_share).svg|248x248px]]<br /><br />{{Legend0|#ea857a|50–60%}}
|Mbah 30-40% 50-60%[[Fayil:2023_Enugu_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Mbah_vote_share).svg|248x248px]]<br /><br />{{Legend0|#73bc80|50–60%}}
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0mu65svmma5nvraw8b9udhv5khnnb8p
Zaben gwamna na Jihar Kaduna na 2023
0
106424
968967
746474
2026-10-18T08:39:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968967
wikitext
text/x-wiki
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Kaduna na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Gwamnan jihar Kaduna|Gwamnan Jihar Kaduna]], tare da [[2023 Kaduna State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Kaduna]] da sauran zabuka ashirin da bakwai na gwamna da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It's Official: INEC postpones Saturday's governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[Nasir Ahmad el-Rufai]] yana da iyaka kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. Sanata [[Uba Sani]] ya riƙe ofishin ga APC da ƙasa da kashi 1% - a ƙarƙashin kuri'u 11,000 - a kan wanda ya zo na biyu kuma dan takarar PDP [[Isa Ashiru Kudan|Isa Ashiru]], tsohon memba na Majalisar Wakilai. <ref name="Final results">{{Cite web |last=Alabi |first=AbdulGaniyu |date=21 March 2023 |title=INEC declares APC's Uba Sani winner of Kaduna guber election |url=https://guardian.ng/news/inec-declares-apcs-uba-sani-winner-of-kaduna-guber-election/ |access-date=27 December 2024 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party da ta zabi Ashiru a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi Sani - [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kaduna Central - a ranar 26 ga Mayu.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Isenyo |first=Godwin |title=Ex-Rep member floors Shehu Sani, others, wins PDP gov ticket |url=https://punchng.com/ex-rep-member-floors-shehu-sani-others-wins-pdp-gov-ticket/ |access-date=26 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=Uba Sani wins Kaduna APC Guber primary election |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/uba-sani-wins-kaduna-apc-guber-primary-election/ |access-date=7 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A watan Agusta, [[Jonathan Asake]] - tsohon memba na Majalisar Wakilai kuma tsohon Shugaban Kudancin Kaduna Peoples Union - ya lashe zaben [[Nigeria Labour Party|Jam'iyyar Labour]] a zaben fidda gwani.
A ranar 21 ga watan Maris, INEC ta ayyana Sani a matsayin mai nasara a cikin zanga-zangar da aka yi a cibiyar hadawa daga jami'an wasu 'yan takara.<ref>{{Cite web |last=Simon |first=Emperor Simon |date=20 March 2023 |title=INEC Declares APC's Uba Sani Winner Of Kaduna Governorship Election |url=https://www.channelstv.com/2023/03/20/just-in-inec-declares-apcs-uba-sani-winner-of-kaduna-governorship-election/ |access-date=27 December 2024 |website=[[Channels TV]] |language=en}}</ref> Adadin hukuma ya nuna Sani ya lashe kuri'u sama da 730,000 (~47% na kuri'un) don kayar da Ashiru da kusan kuri'u 719,000 (~46% na kuri'u) da Asake, wanda ya lashe kusan kuri'un 58,000 (~4% na kuri'an). <ref name="Final results"/> Saboda zargin da ake yi, Ashiru ya ki amincewa da sakamakon kuma ya gabatar da kalubale a kotun zabe.<ref name="PDP Rejects results">{{Cite web |last=Ibrahim-Animashaun |first=Lateefat |date=21 March 2023 |title=PDP Rejects Kaduna Gubernatorial Results |url=https://von.gov.ng/pdp-rejects-kaduna-gubernatorial-results/ |access-date=27 December 2024 |website=Voice of Nigeria}}</ref> Shari'ar ta kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wacce ta amince da zaben Sani a cikin hukuncin Janairu 2024.<ref name="SC upholds Sani’s victory">{{Cite web |last=Ejekwonyilo |first=Ameh |title=Supreme Court upholds Uba Sani's election as Kaduna governor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/660474-supreme-court-upholds-uba-sanis-election-as-kaduna-governor.html |access-date=27 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar Gwamnan Jihar Kaduna ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
[[Kaduna (jiha)|Jihar Kaduna]] babbar jiha ce ta [[Arewa ta Yamma (Najeriya)|arewa maso yamma]] tare da ci gaban tattalin arziki da manyan yankuna na halitta amma suna fuskantar bangaren noma da ba su ci gaba ba da kuma ƙalubale masu tsanani a cikin tsaro kamar yadda annobar satar mutane a duk faɗin ƙasar, rikice-rikicen 'yan fashi, tashin hankali tsakanin kabilun, da rikice-rikice na makiyaya duk sun shafi jihar sosai.<ref>{{Cite web |last=Arvin |first=Jariel |title=How kidnap-for-ransom became the "most lucrative industry in Nigeria" |url=https://www.vox.com/22596198/students-nigeria-profit-kidnapping |access-date=8 April 2022 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shiklam |first=John |title=In Three Months, Bandits Killed 343 People, Abducted 830 Others in Kaduna |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/10/20/in-three-months-bandits-killed-343-people-abducted-830-others-in-kaduna/ |access-date=8 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Egbejule |first=Eromo |title=Who are the 'bandits' terrorising Nigeria's 'Wild Wild West'? |url=https://www.aljazeera.com/features/2022/3/29/who-are-the-armed-bandits-of-northwest-nigeria |access-date=8 April 2022 |website=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Campbell |first=John |author-link=John Campbell (diplomat) |title=Ethnic and Religious Violence Worsen in Kaduna |url=https://www.cfr.org/blog/ethnic-and-religious-violence-worsen-kaduna |access-date=8 April 2022 |website=[[Council on Foreign Relations]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mahr |first=Krista |title=Guns, religion and climate change intensify Nigeria's deadly farmer-herder clashes |url=https://www.latimes.com/world/africa/la-fg-nigeria-farmer-herder-violence-20190221-story.html |access-date=8 April 2022 |website=[[Los Angeles Times]]}}</ref>
A siyasance, an rarraba zaben 2019 a matsayin dan karamin karfafa ikon Kaduna APC yayin da el-Rufai ya sake lashe zaben tare da sama da kashi 55% na kuri'un kuma jam'iyyar ta riƙewa mafi rinjaye a majalisar dokoki. A cikin tarayya, APC ta sake samun kujeru biyu daga cikin kujeru uku na Majalisar Dattijai da ta rasa saboda sauye-sauye kuma ta lashe goma sha ɗaya daga cikin kujerun Majalisar Wakilai goma sha shida. A matsayin shugaban kasa, dan takarar APC Muhammadu Buhari ne ya lashe Kaduna tare da kusan kashi 60% amma ya juya dan kadan zuwa ga PDP. Zaben 2019 ya kuma nuna rarrabuwar siyasa tsakanin bambance-bambance, Yankin Kudancin da yawancin Krista da kuma mafi yawan Hausa da Fulani, yankunan Arewa da Tsakiya masu musulmi yayin da tsohon yankin ya koma zuwa PDP yayin da yankuna biyu na ƙarshe suka makale tare da APC.
Kafin wa'adin el-Rufai na biyu, gwamnatinsa ta bayyana cewa mayar da hankali sun hada da sake fasalin gwamnati, samar da kyakkyawan yanayin kasuwanci, hadin kai, ilimi, da ci gaban birane.<ref>{{Cite web |title=For The Record: El-Rufai's 2019 inauguration speech as Kaduna governor |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/332651-for-the-record-el-rufais-2019-inauguration-speech-as-kaduna-governor.html |access-date=8 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa el-Rufai don kasafin kuɗi mai kyau, fadada ilimi kyauta, amsawa ga farkon annobar COVID-19, ci gaban ababen more rayuwa na birane, da haɓaka fansho.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, OCTOBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-october-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, JANUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-january-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Nasir el-Rufai, returns to the top 5 ranking for the month of January, after enjoying good mention in year 2019. We acknowledge his commitment to improving the education sector in the Northwest state, especially the recent declaration of free education for public primary and secondary schools in the state.}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, MARCH, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-march-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Governor Nasir el-Rufai of Kaduna State also took proactive steps after the first case of the COVID-19 disease surfaced in the country.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kaduna residents praise El-Rufai for building flyovers |url=https://gazettengr.com/kaduna-residents-praise-el-rufai-for-building-flyovers/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Peoples Gazette]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> Koyaya, ya fuskanci zargi game da zargin adawa da Kiristanci a cikin gwamnatin jihar, karuwar rashin tsaro da maganganun rashin alhakin el-Rufai game da shi, da rikice-rikicen aiki tare da ayyukan mulkin mallaka ciki har da kama 'yan jarida da shiga [[Amnesty International]] Nigeria. <ref>{{Cite web |title=Huriwa To Governor Elrufai-: End Discrimination Against Christians Now: |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/292632/huriwa-to-governor-elrufai-end-discrimination-against-chri.html |access-date=8 April 2022 |website=The Nigerian Voice}}</ref> <ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, MARCH, 2021: El-Rufai's inflexibility, South-East Governors' hopelessness |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-march-2021-el-rufais-inflexibility-south-east-governors-hopelessness/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 5, Bottom 5: RipplesNigeria ranking of Nigerian governors for August, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-ripplesnigeria-ranking-of-nigerian-governors-for-august-2020/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=As the Chief Security Officer of the state, Governor El-Rufai has disappointingly continued to speak in ways and manners unexpected of him. We note with concern, statements credited to the governor concerning the alleged culpability of leaders of Southern Kaduna to the effect that they are only interested in collecting brown envelopes and when they don't get it, orchestrate the killing of their people. We reckon that the statement, if truly was made by El-Rufai, was most irresponsible and insensitive of a leader who is desirous of a lasting solution to the carnage, and the killing field the Southern part of the state is fast becoming.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=Carpet-Bombing: The collateral damage 'll be enormous — Pundit tells El-Rufai |url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/carpet-bombing-the-collateral-damage-ll-be-enormous-pundit-tells-el-rufai/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=BANDITS: El-Rufai's call for carpet-bombing raises dust |url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/bandits-el-rufais-call-for-carpet-bombing-raises-dust/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, APRIL/MAY 2021: El-Rufai's bloody hands, S'East UGM, Southern Govs jolted back to life |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-april-may-2021-el-rufais-bloody-hands-seast-ugm-southern-govs-jolted-back-to-life/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We are appalled by the lack of tact and human feelings in Governor el-Rufai's handling of the cases of mass abduction of students in the state...We also note the recent faceoff between Governor Nasir el-Rufai and the leadership of the Nigeria Labour Congress (NLC), his mass sack of all nurses under grade level 14 in the services of the state government and threats to sack lecturers at the state university for daring to join the strike ordered by the NLC to protest the mass sack of workers in the state. With the episode of last week, we are afraid that el-Rufai has either slided ingloriously into dictatorship or he is simply showing his true colours as a man who cannot stand opposition.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian journalist Luka Binniyat detained over complaint by Kaduna state official |url=https://cpj.org/2021/11/nigerian-journalist-luka-binniyat-detained-over-complaint-by-kaduna-state-official/ |access-date=8 April 2022 |website=[[Committee to Protect Journalists]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ailing reporter held without trial for nearly three months in central Nigeria |url=https://rsf.org/en/news/ailing-reporter-held-without-trial-nearly-three-months-central-nigeria |access-date=8 April 2022 |website=[[Reporters Without Borders]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=BREAKING: Kaduna Journalist Arrested For Re-posting Facebook Article Kefas Stephen Is Missing |url=http://saharareporters.com/2019/05/10/breaking-kaduna-journalist-arrested-re-posting-facebook-article-kefas-stephen-missing |access-date=8 April 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates"/><ref>{{Cite web |last=James |first=Dominic |title=Primaries: INEC Grants Parties Six Extra Days, Timetable Remains Unchanged |url=https://inecnews.com/primaries-inec-grants-parties-six-day-window-timetable-remains-unchanged/ |access-date=28 May 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News}}</ref> A cewar wasu 'yan takara da kungiyoyin al'umma, yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya Gundumar Sanata ta Kudu ta Kaduna ta sami gwamna na gaba kamar yadda gwamna daya daga kudu bai gama wa'adinsa ba. Koyaya, babu wata babbar jam'iyya da ta tsara zabarsu. Wani taron da ba a san shi ba ya ba da umarnin tikiti daban-daban na addini tare da abokin aiki ɗaya ya zama Kirista yayin da ɗayan ya kasance Musulmi; duk da haka, el-Rufai ya watsar da wannan al'adar a cikin 2019 kuma babu wani ɓangare da ya himmatu ga komawa ga al'ada.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
A farkon shekara ta 2022, rahotanni sun bayyana cewa el-Rufai yana neman amincewa da wani memba na ainihin ƙungiyarsa don ya gaji shi da sunaye kamar tsohon kwamishinan [[Muhammad Sani Abdullahi]], Sanata [[Uba Sani]], da Mataimakin Gwamna [[Hadiza Sabuwa Balarabe]] ana kwantar da su a matsayin manyan 'yan takara masu yuwuwa.<ref name="El-Rufai's Anointed Candidate">{{Cite web |last=Mudashir |first=Ismail |title=UNVEILED: El-Rufai's Team Where Anointed Candidate Will Be Picked From |url=https://dailytrust.com/unveiled-el-rufais-team-where-anointed-candidate-will-be-picked-from |access-date=31 March 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> A farkon 2022, rahotanni sun fito cewa tsarin amincewar el-Rufai ya ƙare a cikin Sani ya fito a matsayin wanda ya zaɓa yayin da Abdullahi zai gudu don maye gurbin Sani a Majalisar Dattijai kuma Balarabe zai zama abokin gudu na Sani.<ref>{{Cite web |last=Isenyo |first=Godwin |title=El-Rufai names Uba Sani as preferred successor |url=https://punchng.com/el-rufai-names-uba-sani-as-preferred-successor/ |access-date=6 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mudashir |first=Ismail |title=Kaduna: El-Rufai Anoints Uba Sani, Drops Dattijo, Others |url=https://dailytrust.com/kaduna-el-rufai-anoints-uba-sani-drops-dattijo-others |access-date=6 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gbadebo |first=Bode |title=Kaduna Guber: El-Rufai Anoints Uba Sani, Asks Dattijo To Contest Senate Seat |url=https://leadership.ng/kaduna-guber-el-rufai-anoints-uba-sani-asks-dattijo-to-contest-senate-seat/ |access-date=6 May 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=6 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506034538/https://leadership.ng/kaduna-guber-el-rufai-anoints-uba-sani-asks-dattijo-to-contest-senate-seat/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lere |first=Mohammed |title=Kaduna 2023: El-Rufai endorses Uba Sani as successor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/527897-kaduna-2023-el-rufai-endorses-uba-sani-as-successor.html |access-date=6 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kalu |first=Vincent |title=Kaduna: How Uba Sani emerged as choice of APC stakeholders |url=https://www.sunnewsonline.com/kaduna-how-uba-sani-emerged-as-choice-of-apc-stakeholders/ |access-date=7 May 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mudashir |first=Ismail |title=APC Ticket: Real Reasons El-Rufai Anointed Uba Sani |url=https://dailytrust.com/apc-ticket-real-reasons-el-rufai-anointed-uba-sani |access-date=7 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Duk da yake Abdullahi da Balarabe sun yarda da tsari kuma sun watsar da burinsu na gwamna, wasu 'yan takara kamar tsohon memba na Majalisar Wakilai [[Sani Sha'aban]] sun ki amincewa da tsarin amincewa kuma sun lakafta shi a matsayin wanda ba na dimokuradiyya ba kuma ba bisa ka'ida ba.<ref name="Dattijo withdraws">{{Cite web |last=Uthman |first=Samad |title=El-Rufai has asked APC Kaduna governorship hopefuls to support Uba Sani, says Dattijo |url=https://www.thecable.ng/el-rufai-has-asked-apc-kaduna-governorship-hopefuls-to-support-uba-sani-says-dattijo |access-date=7 May 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="Balarabe Withdraws">{{Cite web |last=Sadiq |first=Lami |title=Kaduna Deputy Gov Withdraws From Guber Race, Endorses El-Rufai's Candidate |url=https://dailytrust.com/kaduna-deputy-gov-withdraws-from-guber-race-endorses-el-rufais-candidate |access-date=7 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabriel |first=John |title=Kaduna 2023: APC guber aspirant kicks against El-Rufai's anointed candidate |url=https://dailypost.ng/2022/05/07/kaduna-2023-apc-guber-aspirant-kicks-against-el-rufais-anointed-candidate/ |access-date=7 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yaba |first=Mohammed I. |title=2023: 'No To Dictatorship', Aspirant Rejects El-Rufai's Anointed Candidate |url=https://dailytrust.com/2023-no-to-dictatorship-aspirant-rejects-el-rufais-anointed-candidate |access-date=7 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}A cikin kwanaki kafin zaben fidda gwani, rikice-rikice sun fito game da jerin wakilai yayin da abokan adawar Sani - [[Bashir Abubakar]] da Sha'aban - suka zargi el-Rufai da sanya wakilai ba tare da majalisa ba kuma suka yi kira ga shiga tsakani na jam'iyyar kasa.<ref>{{Cite web |last=Sadiq |first=Lami |title=Save Kaduna From El-Rufai's Imposition, APC Aspirant Tells NWC |url=https://dailytrust.com/save-kaduna-from-el-rufais-imposition-apc-aspirant-tells-nwc |access-date=22 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=Sha'aban, Kaduna APC guber aspirant, rejects congress result |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/shaaban-kaduna-apc-guber-aspirant-rejects-congress-result/ |access-date=8 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Koyaya, kwamitin daukaka kara na majalisa ya amince da zaɓen wakilai kuma ya lakafta aikin a matsayin "mai nasara". Binciken firamare ya bayyana cewa kodayake Sha'aban yana sa ran goyon baya daga 'yan siyasa kusa da surukinsa Shugaba [[Muhammadu Buhari]], "yana da aminci don tsarawa" Sani zai ci nasara. <ref>{{Cite web |last=Isenyo |first=Godwin |title=APC appeal panel upholds 2,619 Kaduna delegates |url=https://punchng.com/apc-appeal-panel-upholds-2619-kaduna-delegates/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="PT pre-primary analysis">{{Cite web |last=Lere |first=Mohammed |title=ANALYSIS: Kaduna 2023: El-Rufai's anointed candidate and PDP's many aspirants |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/532469-analysis-kaduna-2023-el-rufais-anointed-candidate-and-pdps-many-aspirants.html |access-date=14 June 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A ranar firamare, 'yan takara uku sun yi takara a zaben fidda gwani wanda ya ƙare da nasarar Sani bayan sakamakon ya nuna masa sama da kashi 96% na kuri'un wakilai.<ref name="APC primary results"/> Bayan an tattara kuri'un, Sani ya gode wa wakilai, el-Rufai, da abokan hamayyarsa a cikin jawabinsa na karɓa amma Abubakar da Sha'aban sun ƙi sakamakon gaba ɗaya.<ref name="APC primary results" /><ref>{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=Kaduna APC guber primary, a charade, child's play — Bashir alleges |url=https://www.vanguardngr.com/2022/06/kaduna-apc-guber-primary-a-charade-childs-play-bashir-alleges/ |access-date=8 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shiklam |first=John |title=Sha'aban Rejects Outcome of Kaduna APC Governorship Primary |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/28/shaaban-rejects-outcome-of-kaduna-apc-governorship-primary/ |access-date=8 June 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Makonni bayan zaben fidda gwani sun mamaye neman abokin takarar Sani; bangare na farko na shirin el Rufai ya tafi da kyau tare da Abdullahi ya lashe zaben fidda gashin dan majalisa amma adawa ta fito ga Balarabe ya ci gaba a matsayin mataimakin gwamna. Taron da ya gabata na al'ada ya saba wa tikitin addini iri ɗaya kuma zaɓin Balarabe zai zama tikitin APC na biyu a jere a keta yarjejeniyar kamar yadda Sani da Balarabe Musulmi ne; kungiyoyin Kirista sun yi kira ga wani tikitin Musulmi-Musulmi kuma sun lura cewa irin wannan tikitin zai kasance ba da daɗewa ba a cikin hauhawar tashin hankali da tashin hankali na addini. <ref>{{Cite web |title=Group Lobbies APC Candidates Against Muslim-Muslim Ticket In Kaduna |url=https://leadership.ng/group-lobbies-apc-candidates-against-muslim-muslim-ticket-in-kaduna/ |access-date=30 June 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Duk da kukan, Sani ya zaɓi Balarabe a matsayin abokin aikinsa a ranar 4 ga Yuli. <ref name="APC running mate">{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |title=Kaduna 2023: APC's Uba Sani picks El-Rufai's deputy Hadiza Balarabe as running mate |url=https://dailypost.ng/2022/07/05/kaduna-2023-apcs-uba-sani-picks-el-rufais-deputy-hadiza-balarabe-as-running-mate/ |access-date=5 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sadiq |first=Lami |title=Uba Sani Picks El-Rufai's Deputy As Running Mate |url=https://dailytrust.com/uba-sani-picks-el-rufais-deputy-as-running-mate |access-date=5 July 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> A mayar da martani, masu kallo sun nuna damuwa game da daidaito na addini da tashin hankali idan tikitin APC ya ci nasara yayin da wasu kungiyoyi suka nemi masu jefa kuri'a su ƙi Sani.<ref>{{Cite web |last=Gabriel |first=John |title=2023: Kaduna APC guber candidate, Sani's Muslim-Muslim ticket raises anxiety |url=https://dailypost.ng/2022/07/05/2023-kaduna-apc-guber-candidate-sanis-muslim-muslim-ticket-raises-anxiety/ |access-date=5 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwachukwu |first=John Owen |title=Muslim-Muslim ticket: Kaduna people told to reject APC over Uba Sani's decision |url=https://dailypost.ng/2022/07/05/muslim-muslim-ticket-kaduna-people-told-to-reject-apc-over-uba-sanis-decision/ |access-date=5 July 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A halin yanzu, Sha'aban ya shigar da kara a kan nadin Sani bisa zargin halin da ba daidai ba ne na farko; duk da haka, Babban Kotun Tarayya ta kori karar a watan Nuwamba 2022 da [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]] a watan Fabrairun 2023. <ref>{{Cite web |last=Ahmadu-Suka |first=Maryam |title=Kaduna APC Primaries: Court Throws Out Sha'aban's Suit Against Uba Sani |url=https://dailytrust.com/kaduna-apc-primaries-court-throws-out-shaabans-suit-against-uba-sani |access-date=4 November 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Alabi |first=Abdulganiyu |title=S'Court affirms Uba Sani as Kaduna APC guber candidate |url=https://guardian.ng/politics/scourt-affirms-uba-sani-as-kaduna-apc-guber-candidate/ |access-date=11 February 2023 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Uba Sani]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kaduna ta Tsakiya (2019-yanzu) kuma tsohon mataimakin tsohon shugaban kasar [[Olusegun Obasanjo]] <ref>{{Cite web |last=Isenyo |first=Godwin |title=Kaduna Senator declares governorship ambition, distributes 59 cars |url=https://punchng.com/kaduna-senator-declares-governorship-ambition-distributes-59-cars/ |access-date=16 March 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Mataimakin mai gudu - Hadiza Sabuwa Balarabe: Mataimakin Gwamna (2019-yan yanzu) <ref>{{Cite web |last=Isenyo |first=Godwin |title=Kaduna 2023: Senator Uba Sani picks APC nomination forms |url=https://punchng.com/kaduna-2023-senator-uba-sani-picks-apc-nomination-forms/ |access-date=29 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>[3]
** Mataimakin Gwamna - [[Hadiza Sabuwa Balarabe]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu) <ref name="APC running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Bashir Abubakar]]: tsohon jami'in Hukumar Kwastam <ref>{{Cite web |last=Ibrahim |first=Mohammed |title=Ex-Customs Boss Joins Kaduna Gov'ship Race |url=https://dailytrust.com/ex-customs-boss-joins-kaduna-govship-race |access-date=21 April 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
* [[Sani Sha'aban]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Zaria, 2007 ANPP mai gabatarwa a matsayin gwamna, kuma surukin Shugaba [[Muhammadu Buhari]] <ref>{{Cite web |last=Ahmadu-Suka |first=Maryam |title=Sha'aban Declares For Kaduna Governorship Race |url=https://dailytrust.com/shaaban-declares-for-kaduna-govship-race |access-date=12 April 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
==== Ya janye ====
* [[Muhammad Sani Abdullahi]]: tsohon Kwamishinan Kasafin Kudi da Shirye-shiryen (2015-2019; 2021-2022) kuma tsohon Shugaban Ma'aikata ga el-Rufai (2019-2021) <ref name="Dattijo withdraws"/>
* [[Abdulmalik Durunguwa]]: Kwamishinan Jama'a na Kasa (2018-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Oloniniran |first=Gbenga |title=2023: Kaduna APC governorship aspirant appeals for El-Rufai's support |url=https://punchng.com/2023-kaduna-apc-governorship-aspirant-appeals-for-el-rufais-support/ |access-date=13 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Bashir Y Jamoh|Bashir da Jamoh]]: Darakta-Janar na [[Hukumar Kula da Tattalin Arzikin Najeriya|Hukumar Kula da Ruwa da Tsaro ta Najeriya]] (2020-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Uchechukwu |first=Chidinma |title=Kaduna 2023: NIMASA boss begins consultations over governorship ambition at his emirate |url=https://www.today.ng/news/politics/kaduna-2023-nimasa-boss-consultations-governorship-ambition-emirate-418907 |access-date=18 April 2022 |website=Today.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=Afraid of resigning as NIMASA DG, Bashir Jamoh withdraws from Kaduna guber race |url=https://shipsandports.com.ng/afraid-of-resigning-as-nimasa-dg-bashir-jamoh-withdraws-from-kaduna-guber-race/ |access-date=8 June 2022 |website=Ships & Ports}}</ref>
==== Ya ƙi ====
* [[Mohammad Mahmood Abubakar]]: [[Ma'aikatar Aikin Gona ta Tarayyar Najeriya|Ministan Noma da Ci gaban Karkara]] (2021-yanzu), Ministan Muhalli (2019-2021), kuma tsohon memba na Majalisar <ref name="DN APC race">{{Cite web |last=Bashir |first=Yahaya |title=Kaduna APC governorship race: who will succeed El-Rufai? |url=https://dailynigerian.com/kaduna-apc-guber-race/ |access-date=25 March 2022 |website=[[Daily Nigerian]]}}</ref>
* [[Olumuyiwa Adekeye]]: el-Rufai aide <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate"/>
* Mukhtar Ahmed: memba na Majalisar Wakilai na Kaduna ta Kudu (2019-yanzu) kuma tsohon mataimakin el-Rufai
* [[Samuel Aruwan]]: Kwamishinan Tsaro na Cikin Gida da Harkokin Cikin Gida (2019-yanzu) <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" /><ref name="Vanguard succeed">{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=Kaduna 2023: Who will succeed El- Rufa'i? |url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/kaduna-2023-who-will-succeed-el-rufai/ |access-date=28 January 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
* [[Saude Atoyebi]]: el-Rufai taimako <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" />
* [[Hadiza Sabuwa Balarabe]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu) <ref name="Balarabe Withdraws"/>
* [[Muhammad Hafiz Bayero]]: Mai Gudanarwa na Babban Birnin Kaduna (2021-yanzu) <ref name="DN APC race" /> <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" /><ref name="Vanguard succeed" />
* [[Peter Akagu Jones]]: tsohon mataimakin el-Rufai <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" />
* [[Suleiman Abdu Kwari]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kaduna ta Arewa (2019-yanzu) da Kwamishinan Kudi (2015-2019) <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" /><ref name="GuardianAPC">{{Cite web |last=Akhaine |first=Saxone |title=Kaduna 2023: Peep inside Gov El-Rufai's trickeries, succession plan |url=https://guardian.ng/politics/kaduna-2023-peep-inside-gov-el-rufais-trickeries-succession-plan/ |access-date=21 June 2021 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
* Balarabe Abbas Lawal: Sakataren Gwamnatin Jiha (2015-yanzu) <ref name="DN APC race" /> <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" />
* [[Abdullahi Mukhtar Mohammed]]: tsohon Shugaba na Hukumar Hajji ta Kasa kuma tsohon Shugaban Hukumar Hajjojin Jihar Kaduna <ref name="DN APC race" /> <ref>{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=Ex-NAHCON boss, Mukhtar, eyes Kashim Ibrahim House |url=https://www.vanguardngr.com/2022/01/ex-nahcon-boss-mukhtar-eyes-kashim-ibrahim-house/ |access-date=25 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Abdullahi Mukhtar Under Pressure To Contest Kaduna Governorship Seat, Says 'i'm Consulting, Praying ' |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/305440/abdullahi-mukhtar-under-pressure-to-contest-kaduna-governors.html |access-date=25 March 2022 |website=The Nigerian Voice}}</ref><ref name="Tight race imminent">{{Cite web |last=Alabelewe |first=Abdulgafar |title=2023: Tight guber race imminent in Kaduna |url=https://thenationonlineng.net/2023-tight-guber-race-imminent-in-kaduna/ |access-date=28 March 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* Idris Othman: ɗan kasuwa kuma ɗan'uwan tsohon Sanata [[Suleiman Othman Hunkuyi]] <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" />
* [[Muhammad Dayyabu Paki]]: Darakta-Janar na Hukumar Kula da Gidajen Kaduna kuma tsohon Shugaban Kwamitin Gudanar da Karamar Hukumar [[Ikara]] <ref name="DN APC race" />
* Muhammad Bashir Saidu: Kwamishinan Kudi (2019-yanzu), tsohon Shugaban Ma'aikata na el-Rufai (2016-2019), kuma tsohon Kwamishinan Karamar Hukumar (2015-2016) <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" />
* Ja'afaru Ibrahim Sani: Kwamishinan Harkokin Karamar Hukumar (2017-yanzu) <ref name="Vanguard succeed" />
* [[Hadiza Bala Usman]]: tsohon manajan darakta na Hukumar Kula da Tashoshin Jiragen Ruwa ta Najeriya (2016-2021) kuma co-kafa kamfen ɗin Bring Back Our Girls <ref name="El-Rufai's Anointed Candidate" /><ref name="GuardianAPC" />
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
Binciken farko da aka lakafta [[Isa Ashiru Kudan|Isa Ashiru]] - tsohon MHR kuma dan takarar jam'iyyar ta 2019 - a matsayin mai gaba amma ya lura da cewa abokan hamayyarsa suna da damar yin fushi.<ref name="PT pre-primary analysis"/> A ranar farko, wani babban dan takara (tsohon Sanata [[Yusuf Datti Baba-Ahmed]]) ya janye yayin da sauran 'yan takara shida suka ci gaba da yin zaben fidda gwani wanda ya ƙare a Isa Ashiru ya fito a matsayin dan takarar SDP bayan sakamakon ya nuna Ashiru ya lashe sama da kashi 56% na kuri'un wakilai.<ref name="PDP primary results"/> Koyaya, gardama ta tashi bayan zaben fidda gwani lokacin da aka yi zargin cewa Ashiru ya yi makirci da Shugaban Kaduna PDP [[Felix Hyat]] don sarrafa jerin wakilai a cikin yardar Ashiru don musayar Hyat ya zama abokin aiki na Ashiru.<ref>{{Cite web |title=Kaduna PDP Crisis Deepens As Governorship Aspirant, Ashiru Allegedly Collude With Party Chairman To Manipulate Primaries |url=https://saharareporters.com/2022/05/25/kaduna-pdp-crisis-deepens-governorship-aspirant-ashiru-allegedly-collude-party-chairman |access-date=26 May 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref> Duk da wannan shirin da ake zargi, Ashiru ya sanar da tsohon kwamishinan [[John Ayuba]] a matsayin abokin takararsa a watan Yuni; yana lura da daidaitattun yanki kamar yadda Ayuba ya fito daga Kaduna ta Kudu yayin da Ashiru ya fito dagaKaduna ta Arewa.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Tauna |first=Amos |title=John Ayuba emerges Kaduna PDP guber candidate's running mate |url=https://dailypost.ng/2022/06/22/john-ayuba-emerges-kaduna-pdp-guber-candidates-running-mate/ |access-date=22 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> A watan Yulin, Baba-Ahmed ya sauya sheka zuwa LP don ya zama dan takarar mataimakin shugaban kasa.<ref>{{Cite web |last=Adenekan |first=Samson |title=2023: Peter Obi announces Baba-Ahmed as running mate |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/541594-2023-peter-obi-announces-baba-ahmed-as-running-mate.html |access-date=8 July 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Isa Ashiru Kudan|Isa Ashiru]]: 2019 PDP gwamna dan takara, tsohon memba na Majalisar Wakilai na Makarfi / Kudan, kuma tsohon memba na majalisar dokoki na Kudan <ref>{{Cite web |last=Ahmadu-Suka |first=Maryam |title=Ashiru Declares For Kaduna Gov'ship, To Tackle Insecurity, Poverty |url=https://dailytrust.com/ashiru-declares-for-kaduna-govship-to-tackle-insecurity-poverty |access-date=31 March 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Matashi mai gudu - John Ayuba: tsohon Kwamishinan Kudi <ref name="PDP primary results"/>[3]
** Abokin gudu - [[John Ayuba]]: tsohon Kwamishinan Kudi <ref name="PDP running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Mohammed Sani Abbas]]: lauya da mai ba da shawara kan kudi <ref name="Tight race imminent"/><ref name="PDP primary results"/>
* Haruna Yunusa Saeed: dan takarar gwamna na SDP na 2019, dan takarar gwamnan APC na 2015, kuma dan takarar gwamnoni na CPC na 2011 <ref name="PDP primary results" />
* [[Shehu Sani]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kaduna ta Tsakiya (2015-2019) <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Akpan |first=Samuel |title='I'll clean up the dirt in Kaduna' — Shehu Sani joins governorship race |url=https://www.thecable.ng/ill-clean-up-the-dirt-in-kaduna-shehu-sani-joins-governorship-race |access-date=2 January 2022 |website=TheCable}}</ref>
* [[Muhammad Sani Sidi]]: dan takarar gwamna na PDP na 2019 kuma tsohon Darakta Janar na [[Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Kasa (Najeriya)|Hukumar Kula da Gaggawa ta Kasa]] (2010-2017) <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Shiklam |first=John |title=Sani Sidi, Ex- NEMA DG, Returns to PDP |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/03/20/sani-sidi-ex-nema-dg-returns-to-pdp/ |access-date=28 March 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref>
* [[Mukhtar Ramalan Yero]]: dan takarar gwamna na PDP na 2019, tsohon Gwamna (2012-2015), tsohon Mataimakin Gwamna (2010-2012), da Kwamishinan Kudi (2007-2010) <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Hassan-Wuyo |first=Ibrahim |title=2023: Kaduna people have suffered, I'll return — Ex-Gov Yero |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/2023-kaduna-people-have-suffered-ill-return-ex-gov-yero/ |access-date=28 March 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
==== Ya janye ====
* [[Yusuf Datti Baba-Ahmed]]: tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kaduna North (2011-2012) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Zaria (2003-2007) (ya sauya sheka bayan zuwa zaben fidda gwani don zama mataimakin shugaban kasa na LP) <ref>{{Cite web |last=Isamotu |first=Idowu |title=I Will Run For Kaduna Gov'ship — Ex-Presidential Aspirant |url=https://dailytrust.com/i-will-run-for-kaduna-govship-ex-presidential-aspirant |access-date=1 February 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title='I pray we get our politics right' — Datti Baba-Ahmed withdraws from Kaduna guber race |url=https://www.thecable.ng/i-pray-we-get-our-politics-right-datti-baba-ahmed-withdraws-from-kaduna-guber-race |access-date=26 May 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref>
==== Ya ƙi ====
* Muhammad Sani Bello: Dan takarar gwamna na 2019 na PDP <ref name="TheNationPotential">{{Cite web |last=Alabelewe |first=Abdulgafar |title=APC, PDP in silent battle for succession in Kaduna |url=https://thenationonlineng.net/apc-pdp-in-silent-battle-for-succession-in-kaduna/ |access-date=10 July 2021 |website=The Nation}}</ref>
== Yaƙin neman zaɓe ==
Yayin da aka fara yakin neman zabe a watan Yunin 2022, masana sun mayar da hankali kan binciken manyan 'yan takara don abokan aiki. Saboda yanayin siyasa da bambancin addini na jihar, taron da ba a sani ba ya bayyana cewa wanda aka zaba daga gundumomin Kaduna ta Tsakiya ko ta Arewa ya kamata ya zaɓi abokin aiki daga Kudancin Kaduna kuma akasin haka tare da daidaita tikitin ta hanyar addini ta hanyar karɓar tikitin tare da Musulmi ɗaya da Kirista ɗaya. Kamar yadda duka PDP da APC suka zabi Musulmai daga gundumomin Tsakiya da Arewa, ana sa ran za su zaɓi abokin tarayya na Kirista na kudanci. Yayinda Ashiru ya bi taron ta hanyar zabar [[John Ayuba]] - Kirista daga [[Zangon Kataf]] LGA, APC ta sake keta bangaren addini na taron ta hanyar sake zabar Mataimakin Gwamna [[Hadiza Sabuwa Balarabe]] - Musulmi daga [[Sanga]] LGA. Kamar yadda APC ta kasa ta keta yarjejeniyar tikitin addini ta hanyar zabar takardar [[Bola Tinubu]]-[[Kashim Shettima]] kuma el-Rufai ya fuskanci zargi akai-akai game da yadda yake kula da rikice-rikicen addinai, masu sharhi sun lura da yiwuwar muhimmancin asalin addini a zaben Kaduna. Koyaya, zaɓin Ayuba ba tare da gardama ba ko dai yayin da kungiyoyin matasa suka yi kuka game da shekarunsa na 68.<ref>{{Cite web |last=Benjamin |first=Isaiah |title=APC, PDP And Running Mate Concerns In Kaduna |url=https://leadership.ng/apc-pdp-and-running-mate-concerns-in-kaduna/ |access-date=4 August 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
Yayin da aka fara yakin neman zabe a watan Yuli da Agusta, rahotanni sun kuma nuna wasu abubuwan da za su iya haifar da su kamar ayyukan sabunta birane na gwamnatin el-Rufai, mambobin APC da suka yi fushi da jam'iyyar fidda gwani, aikin majalisar dattijai na Sani, sa ran rinjayar PDP a Kudancin Kaduna, da rikice-rikice na cikin gida na PDP tare da manyan 'yan takarar jam'iyya - [[Jonathan Asake]] (LP), [[Suleiman Othman Hunkuyi]] (NPP), da Haydeen Lawal Makarfi (PRP).<ref>{{Cite web |last=Sabiu |first=Muhammad |last2=Azeez |first2=Biola |last3=Shobayo |first3=Isaac |last4=Johnson |first4=Babajide |last5=Moruf |first5=Olakunle |last6=Abba |first6=Mohammed |date=10 August 2022 |title=Governorship Race: Distrust, Betrayal Among Power Brokers |url=https://tribuneonlineng.com/governorship-race-distrust-betrayal-among-power-brokers/ |access-date=30 August 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tanko |first=Ibrahim Gaddafi |title=#RoadTo2023: Can Senator Uba Sani really succeed Governor El-Rufai? |url=https://orderpaper.ng/roadto2023-can-senator-uba-sani-really-succeed-governor-el-rufai/ |access-date=7 September 2022 |website=OrderPaper Nigeria }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ci gaba da bincike a watan Nuwamba ya yi la'akari da cewa 'yan takarar jam'iyya biyu mafi karfi - Asake da Othman Hunkuyi - na iya rabuwa tsohon tushen PDP, wanda zai iya ba Sani damar cin nasara tare da yawa.<ref>{{Cite web |last=Alli |first=Yusuf |last2=Adeyemi |first2=Kolade |last3=Asishana |first3=Justina |last4=Oota |first4=Linus |last5=Adenuga |first5=David |last6=Shittu |first6=Sola |last7=Jimoh |first7=Adekunle |title=2023: Race to Government House (2) |url=https://thenationonlineng.net/2023-race-to-government-house-2/ |access-date=21 November 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
Tare da zaben da ke gabatowa, [[BBC Hausa]] ta shirya muhawara a ranar 18 ga Janairun 2023 kuma ta gayyaci Sani, Asake, Othman Hunkuyi, da Ashiru don shiga. [a] Duk da yake Asake bai halarci ba, sauran uku suna da muhawara mai zafi a kan batutuwa daga noma zuwa tsaro.<ref name="BBC Hausa debate">{{Cite web |last=Lere |first=Mohammed |title=2023: Kaduna governorship candidates tackle one other in heated debate |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/576562-2023-kaduna-governorship-candidates-tackle-one-other-in-heated-debate.html |access-date=19 January 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> A watan Fabrairu, mayar da hankali ya sauya zuwa zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Kaduna ta zabi [[Atiku Abubakar]] (PDP); Abubakar ta lashe jihar da kashi 40.8% na kuri'un don kayar da [[Bola Tinubu]] (APC) da kashi 29.4%, Peter Obi (LP) da kashi 21.7%, da kuma [[Rabi'u Musa Kwankwaso|Rabiu Kwankwaso]] (NNPP) da kashi 6.8%. An yi la'akari da ɗan mamaki, sakamakon ya haifar da ƙara mai da hankali kan tseren gwamna saboda gagarumin nasarar Abubakar da PDP a zaben Majalisar Dokokin Jihar. Binciken yakin neman zabe na gwamna daga bayan zaben shugaban kasa ya lura da firgici daga adadi na APC wanda ya tura jam'iyyar don yin kira ga malamai na Islama su sayar da kuri'a don tikitin Musulmi-Musulmi a matsayin " wajibin addini" yayin da wasu masana suka jaddada cewa hanyar Asake zuwa nasara ta fito ne daga masu jefa kuri'a na Kirista idan masu jefa kuriʼa Musulmi suka rabu tsakanin Sani da Ashiru. A lokaci guda, wasu masu kallo kamar [[Ja'afar Ja'afar|Jaafar Jaafar]] sun yi shakkar damar Asake na cin nasara kuma sun sake jaddada cewa ƙarfin Asake tsakanin tsoffin al'ummomin PDP da ke tallafawa kudancin zai iya ba Sani damar cin nasara ta hanyar raba tsohuwar tushen PDP.<ref>{{Cite web |last=Akinkuotu |first=Eniola |title=Nigeria 2023: Can El-Rufai save Uba Sani from PDP's onslaught in Kaduna? |url=https://www.theafricareport.com/292777/nigeria-2023-can-el-rufai-save-uba-sani-from-pdps-onslaught-in-kaduna/ |access-date=17 March 2023 |website=[[The Africa Report]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lere |first=Mohammed |title=How presidential election outcome may affect Kaduna governorship race |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/587755-how-presidential-election-outcome-may-affect-kaduna-governorship-race.html |access-date=17 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oloniniran |first=Gbenga |title=El-Rufai, PDP in a fight to the finish in Kaduna |url=https://punchng.com/el-rufai-pdp-in-a-fight-to-finish-in-kaduna/ |access-date=17 March 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabriel |first=John |title=Kaduna guber polls: El-rufai in face saving battle against PDP |url=https://dailypost.ng/2023/03/16/kaduna-guber-polls-el-rufai-in-face-saving-battle-against-pdp/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
=== Kafin zaben ===
Saboda yaduwar rashin tsaro a cikin jihar, kungiyoyin farar hula sun nuna damuwa game da gudanar da zaben lafiya a yankunan da ba su da tsaro sosai.<ref>{{Cite web |last=Akhaine |first=Saxone |last2=Ogugbuaja |first2=Charles |last3=Michael |first3=Danjuma |title=2023 Polls: How insecurity may affect outcomes in Kaduna, Imo, Katsina |url=https://guardian.ng/politics/2023-polls-how-insecurity-may-affect-outcomes-in-kaduna-imo-katsina/ |access-date=19 September 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Timothy Sherman Adamu]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Yusuf Jibril]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Yahaya Musa Kallah]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Caleb Zagi]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Yahaya Alhassan]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Uba Sani]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Andrew Abui Duya]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Jonathan Asake]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Suleiman Othman Hunkuyi]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Salihu Abubakar Gambo]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Isa Ashiru Kudan|Isa Ashiru]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Hayatuddeen Lawal]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Adamu Abubakar Idris]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Yaya Sanin Yaya]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
<!--
{{Election box hold with party link no change
|winner =
|swing =
}}
{{Election box gain with party link no change
|winner =
|loser =
|swing =
}}-->
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" |[[Uba Sani]]<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Jonathan Asake]]<br /><small>LP</small>
! colspan="2" |[[Isa Ashiru Kudan|Isa Ashiru]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |TotalValid Votes
|-
!Zaɓuɓɓuka
!<small>Kashi</small>
!Zaɓuɓɓuka
!<small>Kashi</small>
!Zaɓuɓɓuka
!<small>Kashi</small>
!Zaɓuɓɓuka
!<small>Kashi</small>
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Birnin Gwari / Giwa Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Birnin Gwari]] and [[Giwa]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Chikun/Kajuru{{Efn|Comprising the local government areas of [[Chikun]] and [[Kajuru]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Tarayyar Igabi{{Efn|Comprising the local government area of [[Igabi]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ikara/Kubau Mazabar Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ikara]] and [[Kubau]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Jema'a/Sanga{{Efn|Comprising the local government areas of [[Jema'a]] and [[Sanga, Kaduna State|Sanga]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Kachia/Kagarko ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Kachia]] and [[Kagarko]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Tarayyar Kaduna ta Arewa{{Efn|Comprising the local government area of [[Kaduna North]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Tarayyar Kaduna ta Kudu{{Efn|Comprising the local government area of [[Kaduna South]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Mazabar Tarayyar Kaura{{Efn|Comprising the local government area of [[Kaura, Kaduna State|Kaura]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Tarayyar Kauru{{Efn|Comprising the local government area of [[Kauru]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Mazabar Tarayya{{Efn|Comprising the local government area of [[Lere, Nigeria|Lere]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Makarfi / Kudan Tarayyar Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Kudan, Nigeria|Kudan]] and [[Makarfi]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Sabon Gari Tarayyar Tarayya{{Efn|Comprising the local government area of [[Sabon Gari, Kaduna State|Sabon Gari]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Soba ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government area of [[Soba, Kaduna State|Soba]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Zangon Kataf / Jaba Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Jaba, Kaduna State|Jaba]] and [[Zangon Kataf]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Majalisa ta Tarayyar Zaria{{Efn|Comprising the local government area of [[Zaria]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
== Bayani ==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
741urut4h74dvia6ustdhm3j9fjtprm
Zaben gwamna na Jihar Kebbi na 2023
0
106427
968968
746480
2026-10-18T08:41:55Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Kebbi na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar [[Jerin Sunayen Gwanonin Jihar kebbi|Gwamnan Jihar Kebbi]], tare da zaben Majalisar Dokokin Jihar K Debbie da sauran zabukan gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It’s Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Gwamnan [[All Progressives Congress|APC]] mai ci [[Abubakar Atiku Bagudu]] yana da iyakacin wa'adi kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa karo na uku ba. [[Nasiru Idris|Nasir Idris]], shugaban kungiyar malamai, ya rike mukamin APC da kashi 6% a kan wanda aka zaba na PDP - tsohon babban janar Aminu Bande . <ref name="Final results">{{Cite web |title=APC’s Idris wins Kebbi governorship seat |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/593740-apcs-idris-wins-kebbi-governorship-seat.html |access-date=27 December 2024 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref>
An shirya zaben fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi Bande a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi Idris a ranar 26 ga Mayu.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |title=Gen Bande Wins Kebbi PDP Gov Primary |url=https://www.newtelegraphng.com/gen-bande-wins-kebbi-pdp-gov-primary/ |access-date=9 June 2022 |website=[[New Telegraph]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |title=NUT President Defeats Senate Majority Leader, Clinches APC Governorship Ticket In Kebbi |url=https://www.channelstv.com/2022/05/27/nut-president-defeats-senate-majority-leader-clinches-apc-governorship-ticket-in-kebbi/ |access-date=9 June 2022 |website=[[Channels TV]]}}</ref>
A ranar 20 ga watan Maris, INEC ta ayyana zaben ba a kammala shi ba saboda yawan PVCs da aka tattara a cikin rukunin zabe inda aka soke zaben.<ref name="INEC declares election inconclusive">{{Cite web |title=#NigeriaDecides2023:INEC declares Kebbi gubernatorial election inconclusive |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/589035-nigeriadecides2023inec-declares-kebbi-gubernatorial-election-inconclusive.html |access-date=27 December 2024 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> Hukumar ta sanya ranar da za a gudanar da ƙarin zabe a ranar 15 ga Afrilu, tare da sauran ƙarin zaɓuɓɓuka a duk faɗin ƙasar.<ref name="INEC announces supplementary election date">{{Cite web |last=Okocha |first=Chuks |last2=Akinwale |first2=Adedayo |title=INEC Announces Supplementary Elections will Hold April 15 |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/03/28/inec-announces-supplementary-elections-will-hold-april-15-2 |access-date=27 December 2024 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Bayan ƙarin zaben, INEC ta ayyana Idris a matsayin mai nasara a ranar 17 ga Afrilu tare da sakamakon da ya nuna ya lashe kusan kuri'u 409,000 (~ 52% na kuri'un) don kayar da kusan kuri'un Bande 361,000 (46% na kuri'u). <ref name="Final results"/> Bande nan da nan ya ki amincewa da sakamakon, yana zargin rashin daidaito da kuma sukar kama yawancin mambobin PDP kafin ya yi rantsuwa da zuwa kotu.<ref name="Bande rejects results">{{Cite web |last=Altine |first=Maiharaji |title=Gov poll: Kebbi PDP candidate rejects results, heads to court – Punch Newspapers |url=https://punchng.com/gov-poll-kebbi-pdp-candidate-rejects-results-heads-to-court/ |access-date=27 December 2024 |website=[[The Punch]]}}</ref> A cikin yaƙe-yaƙe na shari'a da suka biyo baya, hukunce-hukunce daga kotun daukaka kara a watan Oktoba, Kotun daukaka Kara a watan Nuwamba, da Kotun Koli a watan Janairun 2024 sun tabbatar da nasarar Idris.<ref name="Tribunal affirms Idris win">{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |date=5 October 2023 |title=Tribunal affirms APC's Nasir Idris as Kebbi governor, dismisses PDP petition |url=https://www.thecable.ng/tribunal-affirms-apcs-nasir-idris-as-kebbi-governor-dismisses-pdp-petition/ |access-date=27 December 2024 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref name="Appeals court affirms Idris win">{{Cite web |title=Appeal Court affirms Nasir Idris as Kebbi governor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/646132-appeal-court-affirms-nasir-idris-as-kebbi-governor.html |access-date=27 December 2024 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref name="SC upholds Idris victory">{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |date=19 January 2024 |title=Supreme court affirms Nasir Idris as Kebbi governor |url=https://www.thecable.ng/breaking-supreme-court-affirms-nasir-idris-as-kebbi-governor/ |access-date=27 December 2024 |website=[[TheCable]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar Gwamnan Jihar Kebbi ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma.
== Tarihi ==
Jihar Kebbi ta bambanta, jihar arewa maso yamma tare da tattalin arziki mai girma amma tana fuskantar karuwar rashin tsaro da hamada. A siyasance, zaben 2019 ya tabbatar da matsayin jihar a matsayin daya daga cikin jihohin APC mafi tsayin daka a cikin kasar yayin da duka Buhari da Atiku Bagudu suka lashe jihar da yawa kuma kowane kujerar majalisa a kan Sanata, Majalisar Wakilai, da Majalisar Majalisar Dokoki sun dauki nauyin 'yan takarar APC.
A farkon wa'adinsa, Atiku Bagudu ya ce gwamnatinsa za ta mai da hankali kan bambancin tattalin arziki, ci gaba da inganta matakan rigakafi, da ababen more rayuwa.<ref>{{Cite web |title=Gov. Bagudu sworn-in for 2nd term in office |url=https://www.vanguardngr.com/2019/05/gov-bagudu-sworn-in-for-2nd-term-in-office/ |access-date=9 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa Atiku Bagudu saboda kare muhalli da ci gaban aikin gona amma an soki shi saboda sabbin wahayi ga sanannun satar kudaden jihar da ya yi a lokacin gwamnatin [[Sani Abacha|Abacha]] wanda ya haɗa da sabunta yunkurinsa na sake karɓar wasu kudaden da aka sace da aka kwace da kuma yunkurin da ya yi na riƙe ganimar har yanzu yana da shi.<ref>{{Cite web |title=U.S. AMBASSADOR JOINS KEBBI GOVERNOR TO LAUNCH NEW PARTNERSHIP WITH WACOT RICE TO IMPROVE FOOD SECURITY |url=https://www.usaid.gov/nigeria/press-releases/may-20-2021-us-ambassador-joins-kebbi-governor-launch-new-partnership |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520063455/https://www.usaid.gov/nigeria/press-releases/may-20-2021-us-ambassador-joins-kebbi-governor-launch-new-partnership |archive-date=20 May 2022 |access-date=9 April 2022 |website=[[USAID]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibekwe |first=Nicholas |title=How Buhari administration planned to transfer $110 million Abacha loot to Bagudu |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/378874-how-buhari-administration-planned-to-transfer-110-million-abacha-loot-to-bagudu.html |access-date=9 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, FEBRUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-february-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=9 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=The Governor of Kebbi State, Abubakar Atiku Bagudu, makes the February 2020 bottom five on account of his involvement in the now infamous Abacha loot scandal...Bagudu, in saner climes, would have been made to face the law for his fiendish roles in helping the former military dictator loot the nation’s resources.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adebayo |first=Taiwo-Hassan |title=PANDORA PAPERS: How Governor Bagudu amassed dirty billions and how he is hiding it |url=https://www.premiumtimesng.com/pandora-papers/488140-pandora-papers-how-governor-bagudu-amassed-dirty-billions-and-how-he-is-hiding-it.html |access-date=9 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwami, za a gudanar da shi tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022.<ref name="New Dates"/> Yarjejeniyar yanki ta al'ada ta sanya Gundumar Sanata ta Kebbi ta Kudu ta sami gwamna na gaba kamar yadda Kebbi ta kudu ba ta taɓa samar da gwamna ba. Koyaya, wani fassarar yanki wanda ya dogara da masarautun gargajiya a cikin jihar zai kafa masarautun [[Masarautar Kebbi|Argungu]], [[Masarautar Yauri|Yauri]] da [[Zuru]] don samar da gwamna na gaba a matsayin mafi girman [[Gwandu|Masarautar Gwandu]] ya rike mukamin na yawancin tarihin jihar.<ref name="APC challenge deepens">{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |last2=Idris |first2=Ahmadu Baba |date=18 April 2022 |title=APC’s challenge of retaining Kebbi deepens amid intraparty intrigues |url=https://guardian.ng/politics/apcs-challenge-of-retaining-kebbi-deepens-amid-intraparty-intrigues/ |access-date=18 April 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Koyaya, babu wata babbar jam'iyya da ta riga ta tsara takarar fidda gwani.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Masu sharhi suna kallon zaben fidda gwani na APC a matsayin yiwuwar yaƙi tsakanin manyan ƙungiyoyi da suka riga sun kasance a cikin Kebbi State APC tare da wata ƙungiya da gwamnan da ke barin gado [[Abubakar Atiku Bagudu]] da ɗayan ƙungiyar da [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Tsakiya na Kebbi da tsohon gwamnan [[Adamu Aliero]] ke jagoranta. An ruwaito Aliero yana goyon bayan takarar gwamna na [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] [[Yahaya Abubakar Abdullahi]] na Arewa yayin da rahotanni masu rikitarwa suka bayyana cewa Atiku Bagudu yana goyon bayan Babban Lauyan [[Abubakar Malami]] ko tsohon Kwamishinan Kudi [[Ibrahim Muhammad Augie]]; wani bangare na rikicin jam'iyyar shine burin Atiku Bagdu na yin takara da Aliero a zaben fidda gwani na Kebbi na tsakiya.<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Nigerian Governor Stops Construction Project Over Rift With Senator, Puts Residents At Risk Of Floods |url=http://saharareporters.com/2021/11/30/exclusive-nigerian-governor-stops-construction-project-over-rift-senator-puts-residents |access-date=28 January 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref><ref name="APC challenge deepens" /> Rashin jituwa tsakanin bangarorin ya kai ga kai a ƙarshen 2021 lokacin da ƙungiyar Aliero ta rabu kuma ta zaɓi shugabanci daban ga ƙungiyar Atiku Bagudu ta kafa takaddama game da abin da ya dace da ƙungiyar jam'iyya.<ref>{{Cite web |last=Sabiu |first=Muhammad |date=31 December 2021 |title=New Faction Of APC Emerges In Kebbi State |url=https://tribuneonlineng.com/new-faction-of-apc-emerges-in-kebbi-state/ |access-date=28 January 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=ANALYSIS: 2023: Alleged plot to impose Malami as governorship candidate fueling Kebbi APC crisis |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/507811-analysis-2023-alleged-plot-to-impose-malami-as-governorship-candidate-fueling-kebbi-apc-crisis.html |access-date=27 January 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2023: Bagudu Battles Aliero Over Malami, Senate Leader As APC Crises Get Messier |url=https://dailytrust.com/2023-bagudu-battles-aliero-over-malami-senate-leader-as-apc-crises-get-messier |access-date=28 January 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Kamar yadda Atiku Bagudu gwamna ne mai aiki, jam'iyyar kasa ta amince da ƙungiyarsa a watan Fabrairun 2022 amma rikice-rikicen ciki ya kasance yayin da tambayoyin yanki da goyon bayan uba suka ci gaba.<ref name="APC challenge deepens"/> Ƙarin jayayya ya tashi lokacin da Malami ya sanar da takararsa a hukumance, da farko cewa Malami ya ki ya yi murabus a matsayin babban lauya bisa ga Dokar Zabe kuma na biyu lokacin da hotuna suka fito daga motoci masu alatu sama da ɗari biyu da Malami ta ba wakilai a matsayin cin hanci.<ref>{{Cite web |last=Abiodun |first=Alao |title=Malami’s ambition and the Kebbi fleet |url=https://thenationonlineng.net/malamis-ambition-and-the-kebbi-fleet/ |access-date=7 May 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=GazetteNGR|title=Attorney-General Abubakar Malami is seen here bragging about sharing 200 exotic cars worth over N2.7 billion last week. He also hopes to share airplanes. Months before he was appointed in 2015, Mr Malami told a Kano radio he couldn't afford N12 million to renovate his residence.|access-date=15 May 2022}}</ref> Koyaya, lokacin da a ƙarshe [[Muhammadu Buhari|Buhari]] ya ba da umarnin yin murabus a watan Mayu na shekara ta 2022, Malami a maimakon haka ya fice daga tseren gwamna a cikin rahotanni cewa bai yi imani da cewa zai iya lashe zaben fidda gwani ba.<ref>{{Cite web |title=BREAKING: Malami Withdraws From Kebbi Governorship, To Remain As Nigeria's Justice Minister, Attorney-General |url=https://saharareporters.com/2022/05/13/breaking-malami-withdraws-kebbi-governorship-remain-nigerias-justice-minister-attorney |access-date=14 May 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sobechi |first=Leo |date=15 May 2022 |title=Malami: Divided by mirth and mischief |url=https://guardian.ng/politics/malami-divided-by-mirth-and-mischief/ |access-date=16 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}Bayan Malami ya janye, shugaban kungiyar [[Nasiru Idris|Nasir Idris]] ya shiga cikin abokan tarayya na Atiku Bagudu don yin takara a matsayin dan takarar gwamna a maimakon haka.<ref>{{Cite web |last=Hamagam |first=Aliyu |title=Kebbi Gov’ship: Intrigues As Malami’s Withdrawal Changes Equation |url=https://dailytrust.com/kebbi-govship-intrigues-as-malamis-withdrawal-changes-equation |access-date=9 June 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> A ranar farko, 'yan takara uku sun yi takara a zaben fidda gwani wanda ya ƙare tare da Idris ya fito a matsayin dan takarar gwamna na jam'iyyar bayan sakamakon ya nuna shi ya lashe kasa da kashi 97% na kuri'un wakilai. A cikin jawabinsa na karɓa, Idris ya gode wa wakilai kuma ya yi alkawarin jagorantar jihar da kyau yayin da Abdullahi, wanda ya sami kuri'u kaɗan, ya ƙi sakamakon kamar yadda aka ƙirƙira kafin ya sauya sheka zuwa PDP bayan 'yan makonni.<ref name="APC primary results"/><ref>{{Cite web |last=Aliyu |first=Haruna |title=Primary elections: Senate leader Yahaya rejects Kebbi APC Guber result |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/primary-elections-senate-leader-yahaya-rejects-kebbi-apc-guber-result/ |access-date=9 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onogu |first=Sanni |title=Senate Leader Abdullahi defects to PDP |url=https://thenationonlineng.net/senate-leader-abdullahi-defects-to-pdp/ |access-date=9 June 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Nasiru Idris|Nasir Idris]]: Shugaban [[Kungiyar Malamai ta Najeriya|Ƙungiyar Malamai ta Najeriya]] kuma Mataimakin Shugaban Majalisar Ma'aikata ta Najeriya <ref name="APC primary results"/> Mataimakin - Abubakar Umar Argungu
** Abokin gudu - [[Abubakar Umar Argungu]]
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Yahaya Abubakar Abdullahi]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kebbi ta Arewa (2015-yanzu) kuma tsohon Kwamishinan [[Sokoto (jiha)|Jihar Sokoto]] na Aikin Gona da albarkatun kasa (1990-1991) (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani zuwa PDP don sake tsayawa takara a matsayin Sanata naKebbi ta Arewa) <ref>{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=Senate majority leader joins Kebbi governorship race |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/527722-senate-majority-leader-joins-kebbi-governorship-race.html |access-date=5 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref> <ref name="APC primary results"/>
* [[Abubakar Gari Malam]]: tsohon jami'in sabis na Kwastam <ref name="APC primary results" />
==== Ya janye ====
* [[Abubakar Malami]]: Ministan Shari'a da Babban Lauyan Tarayya (2015-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Aliyu |first=Haruna |title=Amid resignation ultimatum, Malami declares for Kebbi Governorship |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/amid-resignation-ultimatum-malami-declares-for-kebbi-governorship/ |access-date=28 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Olabimtan |first=Bolanle |title=Malami confirms withdrawal from Kebbi governorship race |url=https://www.thecable.ng/malami-confirms-withdrawal-from-kebbi-governorship-race |access-date=14 May 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref>
* Saliso Isa Nataro: wanda aka zaba a matsayin gwamna na NDP na 20192019 NDP mai gabatarwa gwamna
==== Ya ƙi ====
* [[Samaila Yombe Dabai]]: Mataimakin Gwamna (2015-yanzu) <ref name="Blueprint contenders">{{Cite web |last=Abdulrauf |first=Abdulrahman A. |title=Kebbi 2023: Between imaginary and real contenders |url=https://www.blueprint.ng/kebbi-2023-between-imaginary-and-real-contenders/ |access-date=21 March 2022 |website=[[Blueprint Newspaper]]}}</ref>
* [[Ibrahim Mohammed Mera]]: Dan takarar gwamna na 2019 na APC <ref name="Blueprint contenders" />
* [[Ibrahim Muhammad Augie]]: tsohon Kwamishinan Kudi <ref name="APC challenge deepens"/>
* [[Bala Ibn Na'allah]]: [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kebbi ta Kudu (2015-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Fakai / Sakaba / Wasagu / Danko / Zuru (2003-2011) <ref name="GuardianAPC">{{Cite web |last=Idris |first=Ahmadu Baba |title=Malami aloof as Bagudu’s supporters tip Gwandu for Kebbi 2023 guber |url=https://guardian.ng/politics/malami-aloof-as-bagudus-supporters-tip-gwandu-for-kebbi-2023-guber/ |access-date=21 June 2021 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref name="Helmsman">{{Cite web |last=Dogon Daji |first=Kabiru |title=Kebbi in quest for a new helmsman |url=https://www.blueprint.ng/kebbi-in-quest-for-a-new-helmsman/ |access-date=24 January 2022 |website=[[Blueprint Newspaper]]}}</ref>
* [[Hussaini Suleiman Kangiwa]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Arewa / Dandi <ref name="Blueprint contenders" />
* [[Babale Umar Yauri]]: Sakataren Gwamnatin Jiha <ref name="APC challenge deepens" />
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
A cikin 'yan takara biyar na farko, tsohon babban janar na [[Rundunonin Sojin Najeriya|Sojoji]] Aminu Bande ya lashe da kashi 51 cikin 100 na kuri'un da aka jefa.<ref name="PDP primary results"/> A cikin jawabinsa na karɓa a wurin farko a [[Birnin Kebbi]], Bande ya yi alkawarin kai jam'iyyar ga nasara da sake farfado da jihar.
==== An zabi shi ====
* Aminu Bande: tsohon babban janar na [[Rundunonin Sojin Najeriya|Sojoji]] <ref>{{Cite web |last=Odunsi |first=Wale |title=2023 elections: PDP can defeat APC – Bande joins Kebbi guber race |url=https://dailypost.ng/2022/02/07/2023-elections-pdp-can-defeat-apc-bande-joins-kebbi-guber-race/ |access-date=7 February 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Mataimakin - Samaila Salihu Bui: memba na Majalisar<ref name="PDP primary results"/>
** Mataimakin mai gudu - [[Samaila Salihu Bui]]: memba na Majalisar
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Ibrahim Abdullahi Manga]]: Mataimakin Sakataren Talla na Kasa na PDP <ref>{{Cite web |last=Oyetunji |first=Olawale |title=2023: PDP Deputy Publicity scribe joins Kebbi guber race, promise to prioritize youths |url=https://dailypost.ng/2022/03/21/2023-pdp-deputy-publicity-scribe-joins-kebbi-guber-race-promise-to-prioritize-youths/ |access-date=22 March 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="PDP primary results"/>
* [[Buhari Bala]]: tsohon Ministan Harkokin Waje <ref name="PDP primary results" />
* [[Haruna Garba Argungu]]: manajan makamashi <ref name="PDP primary results" />
* [[Saidu Samaila Sambawa]]: tsohon Ministan Wasanni da Ci gaban Jama'a <ref name="PDP primary results" />
==== Ya ƙi ====
* [[Sarkin-Yaki Bello]]: [[Zaben gwamna na Jihar Kebbi na 2015|2015 PDP mai gabatarwa gwamna]] <ref name="Blueprint contenders"/>
* Isa Mohammed Galaudu: 2019 PDP gwamna kuma tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kebbi North (2011-2015) <ref name="Blueprint contenders" />
* [[Umaru Argungu|Umaru Tafidan Argungu]]: Dan takarar gwamna na PDP na 2019 kuma tsohon [[Majalisar Dattijai ta Najeriya|Sanata]] na Kebbi North (2007-2011) <ref name="Blueprint contenders" />
== Yaƙin neman zaɓe ==
A cikin zaben fidda gwani, yawancin mutane sun yi fice a manyan jam'iyyun biyu yayin da mambobin APC da [[Adamu Aliero]] da [[Yahaya Abubakar Abdullahi]] suka yi wa PDP rauni yayin da APC ta kuma jawo hankalin masu fice a matsayin dabarar kamfen. Rashin jituwa na Aliero da Bagudu wanda ya mamaye siyasar Kebbi APC a cikin shekarun da suka gabata kafin zaben fidda gwani da kuma cikin yakin neman zaben gwamna ya cika da gaskiyar cewa Aliero da Baghdudu suna gudu da juna don kujerar Sanata ta Kebbi ta Tsakiya. <ref>{{Cite web |last=Wurma |first=Kabir |title=As Gale Of Defections Hit APC, PDP Camps In Kebbi State |url=https://leadership.ng/as-gale-of-defections-hit-apc-pdp-camps-in-kebbi-state/ |access-date=29 August 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Yayin da zaben ya kusa, yakin neman zabe ya kara tsanantawa a watan Disamba da Janairu tare da Idris ya yi alkawarin inganta ilimi da noma yayin da Bande ya yi alkawari don yaki da 'yan fashi ta amfani da kwarewarsa ta soja.<ref>{{Cite web |last=Wurma |first=Kabir |title=Kebbi APC, PDP Gov’ship Candidates Adopt Grassroots Campaigns |url=https://leadership.ng/kebbi-apc-pdp-govship-candidates-adopt-grassroots-campaigns/ |access-date=19 January 2023 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref>
A watan Fabrairu, an sauya hankali ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Kebbi ta zabi [[Atiku Abubakar]] (PDP); Abubakar ta lashe 50.1% na kuri'a'un don kayar da [[Bola Tinubu]] (APC) da 44.3%. Kodayake sakamakon da ya faru ba abin mamaki ba ne, kusanci da nasarar PDP sun haifar da karuwar kulawa kan gasa na tseren gwamna. Bugu da ƙari, Bagudu ya rasa Aliero a cikin tseren sanata kuma rikici na ciki na APC ya [[Vanguard (Nijeriya)|Mai gaba]] yayin da PDP ta girma daga nasarorin zaben tarayya da kuma yanayin yanki.<ref>{{Cite web |last=Maishanu |first=Abubakar Ahmadu |title=ANALYSIS: Bagudu’s performance, APC crises, other factors to decide Kebbi governorship race |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/588157-analysis-bagudus-performance-apc-crises-other-factors-to-decide-kebbi-governorship-race.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Hasashen EiE-SBM ya tsara Bande don cin nasara yayin da wani yanki na Vanguard ya lakafta zaben a matsayin tseren "50-50".<ref>{{Cite web |title=Who governs in Northern Nigeria? Factors that’ll shape the races |url=https://www.vanguardngr.com/2023/03/who-governs-in-northern-nigeria-factors-thatll-shape-the-races/ |access-date=15 March 2023 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
{{Election box begin no change|title=2023 Kebbi State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Boot Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
=== Ta hanyar gundumar sanata ===
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
=== Ta hanyar mazabar tarayya ===
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
=== Ta hanyar karamar hukuma ===
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
== Bayani ==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
f2fv9tzw8s5o16lfd4w7i3pjmwrqk2l
Zaben gwamna na Jihar Kwara na 2023
0
106429
968969
746481
2026-10-18T08:43:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968969
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An gudanar da '''[[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna]] na Jihar Kwara na 2023''' a ranar 18 ga Maris 2023, don zabar Gwamnan da ke kan mulki na Jihar kwara, tare da [[2023 Kwara State House of Assembly election|Zaben Majalisar Dokokin Jihar Kwara]] da kuma wasu zabuka ashirin da bakwai na gwamna da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref> Zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - an gudanar da shi makonni uku bayan [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|Zaben shugaban kasa]] da zaben Majalisar Dokoki.<ref name="Election postponed by a week">{{Cite web |last=Suleiman |first=Qosim |title=It’s Official: INEC postpones Saturday’s governorship, state assembly elections |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/586918-its-official-inec-postpones-saturdays-governorship-state-assembly-elections.html |access-date=15 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> An sake zabar mai mulki [[Abdulrahman AbdulRazaq|AbdulRahman AbdulRazaq]] ([[All Progressives Congress|APC]]) da kashi 25.6% a kan dan takarar PDP [[Shuaib Yaman Abdullahi]] . <ref name="Final results">{{Cite web |last=Abdulkareem |first=Aliyu |date=19 March 2023 |title=Gov Abdulrazaq wins second term in Kwara |url=https://tribuneonlineng.com/gov-abdulrazaq-wins-second-term-in-kwara/ |access-date=27 December 2024 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref>
Zaben fidda gwani, wanda aka shirya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yuni 2022, ya haifar da sake zabar AbdulRazaq daga All Progressives Congress ba tare da hamayya ba a ranar 26 ga Mayu yayin da Jam'iyyar Peoples Democratic Party ta zabi [[Shuaib Yaman Abdullahi]] a ranar 25 ga Mayu.<ref name="APC primary results">{{Cite web |last=Adebayo |first=Abdulrazaq |title=2023: Gov AbdulRazaq secures second term ticket in Kwara |url=https://dailypost.ng/2022/05/26/2023-gov-abdulrazaq-secures-second-term-ticket-in-kwara/ |access-date=10 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Akogun |first=Dare |title=Shuaib Yaman emerges PDP gubernatorial candidate in Kwara state |url=https://www.icirnigeria.org/shuaib-yaman-emerges-pdp-gubernatorial-candidate-in-kwara-state/ |access-date=10 June 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref> Ga [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]], an soke zaben fidda gwani na farko a ranar 25 ga Mayu wanda ya haifar da sakewa a ranar 30 ga Mayu; [[Hakeem Lawal]] ya lashe zaben fidda gashin gashin gashi.<ref name="SDP rerun primary results">{{Cite web |last=Akinyemi |first=Demola |title=Hakeem Lawal ,son of former late Governor wins SDP governorship primary again in Kwara |url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/hakeem-lawal-son-of-former-late-governor-wins-sdp-governorship-primary-again-in-kwara/ |access-date=10 June 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Kashegari bayan zaben, INEC ta ayyana AbdulRazaq a matsayin mai nasara tare da shi ya lashe kusan kuri'u 273,000 (~59% na kuri'un) don kayar da Abdullahi da kusan kuri'un 155,000 (~34% na kuri'u) yayin da Lawal ya kasance a matsayi na uku tare da kusan kuriʼu 19,000 (~4% na kuri'in). <ref name="Final results"/> Abdullahi ya yi zargin rashin daidaito na zabe amma bai fara kalubalantar shari'a ga sakamakon ba.<ref name="Abdullahi refuses to congratulate Abdulrazaq">{{Cite web |last=Adebayo |first=Abdulrazaq |title=Kwara: Why I will not congratulate Gov Abdulrazaq – PDP guber candidate, Yaman Abdullahi |url=https://dailypost.ng/2023/03/20/kwara-why-i-will-not-congratulate-gov-abdulrazaq-pdp-guber-candidate-yaman-abdullahi/ |access-date=27 December 2024 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin Sunayen Gwamnonin Jihar Kwara|gwamnan jihar Kwara]] ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zabe shi a zagaye na farko, dole ne dan takara ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u da yawa a cikin mafi yawan [[Ƙananan hukumomin Najeriya|yankunan karamar hukuma]].
== Tarihi ==
[[Kwara (Jiha)|Jihar Kwara]] babbar jiha ce a Arewacin Tsakiya tare da ci gaban tattalin arziki da manyan yankuna na halitta amma suna fuskantar rashin ci gaban noma, sare daji, da rashin tsaro.<ref>{{Cite web |last=Hammad |first=Abdulrasheed |title=How charcoal, indiscriminate logging contribute to deforestation in Kwara |url=https://www.icirnigeria.org/how-charcoal-indiscriminate-logging-contribute-to-deforestation-in-kwara/ |access-date=22 May 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 February 2022 |title=It's coming South: Rising violence in Kwara |url=https://www.sbmintel.com/2022/02/its-coming-south-rising-violence-in-kwara/ |access-date=18 April 2022 |website=SBM Intelligence |archive-date=8 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208073347/https://www.sbmintel.com/2022/02/its-coming-south-rising-violence-in-kwara/ |url-status=dead }}</ref> Zaben jihar na 2019 ya sami babban canji ga APC na jihar. Kodayake APC ta lashe mafi yawan zabuka na 2015 a Kwara, yawancin masu rike da mukamai na APC sun bar jam'iyyar a 2018 don bin Sanata Bukola Saraki cikin PDP; duk da ikon da Daular Saraki ke da shi a kan siyasar Kwaran, ƙungiyar Ó Tó ge ge-da ke jagorantar APC ta mamaye jihar a cikin 2019. APC [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Kwara|ya lashe dukkan kujerun majalisar dattijai guda uku]] kuma a cikin tsari, ta ci Saraki da yawa. Hakazalika, APC ta sami kujerun majalisa guda biyar da PDP ke rike da su don mamaye dukkan [[Zaben Majalisar Wakilai ta Najeriya na 2019 a Jihar Kwara|Zaben Majalisar Wakilai]]. A matakin jiha, APC ya sami gwamna da duka sai dai kujerar daya a Majalisar. Wadannan sakamakon, tare da shugaban kasa mai ci [[Muhammadu Buhari]] (APC) wanda ya lashe jihar da kusan kashi 70%, ya haifar da rarraba zaben 2019 a matsayin canjin girgizar kasa a siyasar jihar.
A lokacin yakin neman zabe na AbdulRazaq na 2019, ya dogara da alkawura kan inganta gaskiya na gwamnati, gyara sufuri, da hada jinsi da sauransu.<ref>{{Cite web |title=AbdulRahman AbdulRazaq |url=http://www.voteabdulrahman.com/ |access-date=18 April 2022 |website=VoteAbdulRahman}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa AbdulRazaq saboda manufofin ilimi, saka hannun jari na kiwon lafiya, nada majalisar ministocin jihar ta farko ta mata, da shirye-shiryen saka hannun jari.<ref>{{Cite web |title=TOP 5, BOTTOM 5: How Nigerian governors ranked in July, 2020 |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-nigerian-governors-ranked-in-july-2020/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=The Kwara State Governor, Abdulrazaq Abdulrahman, makes the top 5 for initiating an intervention programme to lift some of the burdens confronting stakeholders in the educational sector, especially proprietors and teachers in private schools}}</ref><ref>{{Cite web |title=ICYMI: Top 5, Bottom 5; How first term Governors fared in their first year (May, 2020) |url=https://www.ripplesnigeria.com/top-5-bottom-5-how-first-term-governors-fared-in-their-first-year-may-2020/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=In the education sector, payment of relevant counterpart funds has brought back development partners, and taken the state off Universal Basic Education Commission's (UBEC) blacklist. The initiative has set the state on the path of reviving a once moribund sector. Huge investments in the health sector have seen the state resuscitate its long-dead oxygen plant, making her to be self-sufficient, with a possibility of commercializing the venture to boost internally generated revenue.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agbonkhese |first=Josephine |title=Group applauds Kwara governor for 56.25% women inclusion in cabinet |url=https://www.vanguardngr.com/2019/10/group-applauds-kwara-governor-for-56-25-women-inclusion-in-cabinet/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 October 2019 |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, SEPTEMBER, 2019: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-september-2019-top-5-bottom-5/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=We are attracted by his institutionalized concern to lift the masses from poverty through Executive bills and orders in respect of social investment programmes.}}</ref> A gefe guda, an soki shi saboda rashin kula da rushewar dukiyar iyalin Saraki, zargin nuna bambanci na kabilanci da yanki yayin yin nadin [[Jami'ar Jihar Kwara|KWASU]], ya kori zaɓaɓɓun shugabannin karamar hukuma ba bisa ka'ida ba kuma ya kasa gudanar da zaɓen karamar hukuka na kundin tsarin mulki, da kuma tada bashin jihar.<ref>{{Cite web |title=RANKING NIGERIAN GOVERNORS, JANUARY, 2020: Top 5, Bottom 5 |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-january-2020-top-5-bottom-5/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Governor Abdulrahman Abdulrazaq makes the bottom five in January, 2020 for his shoddy handling of the crisis surrounding 'Ile Arugbo', allegedly belonging to the Saraki family.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kwara elders reject appointment of new KWASU VC |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/north-central/386301-kwara-elders-reject-appointment-of-new-kwasu-vc.html |access-date=18 April 2022 |website=[[Premium Times]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kperogi |first=Farooq A. |author-link=Farooq Kperogi |title=Governor AbdulRazaq's Odious Ilorin-centric Bigotry At KWASU |url=http://saharareporters.com/2020/04/08/governor-abdulrazaq%E2%80%99s-odious-ilorin-centric-bigotry-kwasu-farooq-kperogi |access-date=18 April 2022 |website=[[Sahara Reporters]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyinlola |first=Muyiwa |title=KWASU: As Kwara North Battles Gov AbdulRazaq |url=https://leadership.ng/kwasu-as-kwara-north-battles-gov-abdulrazaq/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=NIGERIAN GOVERNORS: Fumbling, wobbling dominate June 2020 performance |url=https://www.ripplesnigeria.com/nigerian-governors-fumbling-wobbling-dominate-june-2020-performance/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Abdulrazaq of Kwara State appears to [be]...treating local government administrations as conquered territories that must have their loyalists at the helm. Apparently not satisfied with the fact that the LG administration in the state had members of the Peoples Democratic Party (PDP), Governor Abdulrazaq sent both the chairmen and the councillors on suspension in June 2019, immediately after coming into office. The suspension was renewed for another six months in December 2019, and again in June 2020, renewed for another six months. By his action, Governor Abdulrazaq has increasingly exhibited intolerance and undemocratic tendencies, two features capable of driving the state towards authoritarianism.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ajakaye |first=Rafiu |title=Kwara's debt profile – and one more thing |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/kwaras-debt-profile-and-one-more-thing/ |access-date=18 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaben fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yuni 2022 amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.[1][2] A cewar wasu 'yan takara da shugabannin al'umma daga gundumar Arewa, yarjejeniyar yanki ta ba da izini ta kafa Gundumar Sanata ta Arewa don samun gwamna na gaba tun bayan dawowar dimokuradiyya ta 1999, duk gwamnonin Kwara sun fito ne daga ko dai Gundumar Kwara ta Tsakiya ko Kwara ta Kudu.[3] Dangane da waɗannan kiran, PDP ta sanya zabar ta zuwa Arewa amma APC ba ta rufe firaministanta ga wadanda ba na Arewa ba kuma ta sake zabar AbdulRazaq, wanda ya fito daga Ilorin West a Kwara ta Tsakiya; SDP ta zabi Hakeem Lawal daga Ilorin East a cikin gundumar tsakiya.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Shekarar da ta gabata kafin zaben fidda gwani na APC ta sha wahala daga rikice-rikicen jam'iyya tsakanin bangarori biyu daban-daban, daya da ministocin Lai Mohammed da [[Gbemisola Ruqayyah Saraki]] suka goyi bayan ɗayan kuma Gwamna mai ci [[Abdulrahman AbdulRazaq|AbdulRahman AbdulRazaq]].<ref>{{Cite web |last=Olufemi |first=Alfred |title=ANALYSIS: Two years after landmark victory, Kwara's 'O to ge' movement in disarray |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/471155-analysis-two-years-after-landmark-victory-kwaras-o-to-ge-movement-in-disarray.html |access-date=11 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lai Mohammed, Kwara Governor's Fight Get Messier |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/11/21/lai-mohammed-kwara-governors-fight-get-messier/ |access-date=11 April 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref> Kungiyoyin biyu sun gudanar da majalisa biyu daban-daban na jam'iyya a ƙarshen 2021 amma kamar yadda AbdulRazaq gwamna ne mai aiki, jam'iyyar ta kasa ta amince da majalisa a matsayin halatta.<ref>{{Cite web |title=APC factions hold parallel congresses in Kwara |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/490225-apc-factions-hold-parallel-congresses-in-kwara.html |access-date=11 April 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Angbulu |first=Stephen |title=Kano, Sokoto unrepresented as APC inaugurates 34 state chairmen |url=https://punchng.com/kano-sokoto-unrepresented-as-apc-inaugurates-34-state-chairmen/ |access-date=11 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Bayan yanke shawara, yawancin magoya bayan jam'iyyar Mohammed-Saraki sun bar APC (musamman sun shiga [[Jam'iyyar SDP|Jam'iyyar Social Democratic Party]]). <ref name="APC members defect to SDP in Kwara">{{Cite web |last=Akinyemi |first=Demola |title=APC members defect to SDP in Kwara |url=https://www.vanguardngr.com/2022/04/apc-members-defect-to-sdp-in-kwara/ |access-date=11 April 2022 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="News Agency of Nigeria">{{Cite web |title=Kwara APC members loyal to Lai Mohammed defect to SDP |url=https://www.pulse.ng/news/politics/kwara-apc-members-loyal-to-lai-mohammed-defect-to-sdp/rqdmqmf |access-date=11 April 2022 |website=Pulse.ng |publisher=[[News Agency of Nigeria]] |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408180715/https://www.pulse.ng/news/politics/kwara-apc-members-loyal-to-lai-mohammed-defect-to-sdp/rqdmqmf |url-status=dead }}</ref> Kodayake Mohammed ko Saraki ba su sauya sheka ba, masu sharhi sun bayyana cewa sauya shiku suna da damar cutar da APC a cikin babban zaben.<ref>{{Cite web |last=Shittu |first=Hammed |title=Can APC Loyalists' Defection to SDP Change the Dynamics of Politics in Kwara? |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/11/can-apc-loyalists-defection-to-sdp-change-the-dynamics-of-politics-in-kwara/ |access-date=11 April 2022 |website=[[ThisDay]] |quote=The aggrieved members of the APC majorly of who are supporters of the Information and Culture Minister, Alhaji Lai Mohammed recently dumped their brooms revolution platform and pitched tent with horse symbol of the Social Democratic Party (SDP) to contest the next elections in the state.}}</ref><ref name="Abdulrazaq, Saraki, Lai context">{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |title=Kwara: Abdulrazaq, Saraki, Lai Return To Trenches |url=https://dailytrust.com/kwara-abdulrazaq-saraki-lai-return-to-trenches |access-date=2 May 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Wani batu na jayayya shine kiran da kungiyoyin Kwara ta Arewa suka yi don a rarraba gwamna a yankin su; don yaki da waɗannan buƙatun, fitattun mambobin APC na arewa kamar Shugaban Majalisar [[Salihu Yakubu-Danladi|Yakubu Danladi-Salihu]] da Sanata [[Suleiman Sadiq Umar]] sun gudanar da abubuwan da suka faru don tallafawa shirin sake zaben AbdulRazaq.<ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Kwara 2023: Fierce battle for governorship seat |url=https://thenationonlineng.net/kwara-2023-fierce-battle-for-governorship-seat/ |access-date=11 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
A ranar farko, AbdulRazaq shine dan takara daya kuma ya lashe zaben gaba daya. A cikin jawabinsa na karɓa, AbdulRazaq ya gode wa wakilai da jihar gaba ɗaya yayin da yake alkawarin ci gaba da aikin gwamnatinsa.<ref name="APC primary results"/>
==== An zabi shi ====
* [[Abdulrahman AbdulRazaq|AbdulRahman AbdulRazaq]]: Gwamna (2019-yanzu) <ref>{{Cite web |last=Akinyemi |first=Demola |title=Kwara 2023: How AbdulRazaq's second term quest reopened old wounds in APC |url=https://www.vanguardngr.com/2021/01/kwara-2023-how-abdulrazaqs-second-term-quest-reopened-old-wounds-in-apc/ |access-date=31 July 2021 |website=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |title=Lai's Faction Kicks As Abdulrazaq Begins Re-Election Bid |url=https://dailytrust.com/lais-faction-kicks-as-abdulrazaq-begins-re-election-bid |access-date=23 January 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> <ref name="APC primary results"/> Mataimakin Gwamna (2019yanzu)
** Mataimakin Gwamna - [[Kayode Alabi]]: Mataimakin Gwamna (2019-yanzu)
==== Ya ƙi ====
* [[Salihu Yakubu-Danladi|Yakubu Danladi-Salihu]]: memba na Majalisar don Ilesha / Gwanara (2019-yanzu) da Kakakin Majalisar (2019-yanayin) <ref>{{Cite web |last=Oyeleke |first=Sodiq |title=2023: Kwara Speaker denies gov ambition |url=https://punchng.com/2023-kwara-speaker-denies-gov-ambition/ |access-date=1 January 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
=== Jam'iyyar Demokradiyya ta Jama'a ===
A watan Disamba na 2021, Sakataren Talla na Kwara PDP Tunde Asholu ya ba da sanarwar cewa jam'iyyar ta sanya zaben gwamna a Gundumar Sanata ta Arewa ta Kwara. <ref>{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |title=2023: PDP Zones Governorship Ticket To Kwara North |url=https://dailytrust.com/2023-pdp-zones-governorship-ticket-to-kwara-north |access-date=21 December 2021 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Bayan 'yan watanni, tsohon shugaban majalisar dattijai [[Bukola Saraki]] (shugaban Kwara PDP) ya ba da sanarwar cewa za a kara yawan zabar jam'iyyar zuwa [[Edu (Nijeriya)|Edu]], [[Moro (Nijeriya)|Moro]], da [[Pategi]] LGAs; Saraki ya kuma sanar da cewa' yan takarar sun amince da amfani da hanyar yarjejeniya don zaben fidda gwamna.<ref>{{Cite web |last=Oyekola |first=Tunde |title=Agree on consensus candidate, Saraki urges Kwara North PDP gov aspirants |url=https://punchng.com/agree-on-consensus-candidate-saraki-urges-kwara-north-pdp-gov-aspirants/ |access-date=13 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Tsohon ya kasance mai kawo rigima saboda Gwamna daya tilo da ya zo daga gundumar Arewa, [[Mohammed Shaaba Lafia|Mohammed Shaaba Lafiagi]], ya fito ne daga [[Edu (Nijeriya)|Edu]] kuma ta haka ne micro-zoning zuwa wannan yanki maimakon [[Baruten]] da [[Kaiama]] LGAs ba a yarda da su a cikin waɗannan LGAs da ke haifar da rikici na PDP na ciki; jayayya ta kara da wani kabilanci kamar yadda yankin [[Edu (Nijeriya)|Edu]]-[[Moro (Nijeriya)|Moro]]-[[Pategi]] ya fi rinjaye-[[Nufawa|Nupe]] yayin da [[Baruten]] da[[Kaiama]] suka fi rinjaye [[Mutanen Bariba|Baatonu]] da [[Mutanen Bissa|Bokobaru]], bi da bi.<ref>{{Cite web |last=Olesin |first=Abdullahi |title=Zoning Is PDP's Albatross In Kwara |url=https://leadership.ng/zoning-is-pdps-albatross-in-kwara/ |access-date=13 April 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413130843/https://leadership.ng/zoning-is-pdps-albatross-in-kwara/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=PHOTOS: Commotion Rocks Kwara PDP, As Party Suspends Political Gathering Over Crisis |url=https://www.kwarareporters.com/2022/04/commotion-rocks-kwara-pdp-as-party.html |access-date=13 April 2022 |website=Kwara Reporters |archive-date=11 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411082409/https://www.kwarareporters.com/2022/04/commotion-rocks-kwara-pdp-as-party.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Olesin |first=Abdullahi |title=Crisis Hits Kwara PDP As Guber Aspirants Reject Micro- zoning |url=https://leadership.ng/crisis-hits-kwara-pdp-as-guber-aspirants-reject-micro-zoning/ |access-date=22 April 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422010338/https://leadership.ng/crisis-hits-kwara-pdp-as-guber-aspirants-reject-micro-zoning/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Olesin |first=Abdullahi |title=Controversy Over Kwara PDP Guber Ticket Micro-zoning Rages |url=https://leadership.ng/377042-2/ |access-date=5 May 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]] |archive-date=5 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505085412/https://leadership.ng/377042-2/ |url-status=dead }}</ref> A gefe guda, 'yan takarar sun sake tabbatar da hanyar yarjejeniya a ranar 13 ga Afrilu 2022 bayan ganawa da Saraki a gidansa na [[Abuja]].<ref name="PDP aspirants resolve">{{Cite web |last=Adebayo |first=Abdulrazaq |date=13 April 2022 |title=2023: Kwara North PDP guber aspirants resolve to pick consensus candidate |url=https://dailypost.ng/2022/04/13/2023-kwara-north-pdp-guber-aspirants-resolve-to-pick-consensus-candidate/ |access-date=13 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
A ranar farko, 'yan takara uku sun yi takara a zaben fidda gwani wanda ya ƙare tare da [[Shuaib Yaman Abdullahi]] ya fito a matsayin dan takarar jam'iyyar bayan sakamakon ya nuna shi ya lashe sama da kashi 90% na kuri'un wakilai. A cikin jawabinsa na karɓa, Abdullahi ya yi rantsuwa da lashe babban zaben kuma ya nemi jam'iyyar ta haɗu a kusa da shi.<ref name="PDP primary results"/> A ranar 17 ga Yuni, an zabi [[Gbenga Peter Makanjuola]] - tsohon memba na Majalisar Wakilai na Ekiti / Isin / Orepodun / Oke-ero - a matsayin mataimakin dan takarar gwamna.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |last=Adebayo |first=Abdulrazaq |title=2023: Ex-lawmaker picked as running mate for PDP guber candidate in Kwara |url=https://dailypost.ng/2022/06/17/2023-ex-lawmaker-picked-as-running-mate-for-pdp-guber-candidate-in-kwara/ |access-date=17 June 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Shuaib Yaman Abdullahi]]: dan takarar gwamna na APC na 2019 <ref name="PDP aspirants resolve"/> Mataki mai gudu - Gbenga Peter Makanjuola: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Ekiti / Isin / Orepodun / Oke-ero <ref name="PDP primary results"/>[3]
** Abokin gudu - [[Gbenga Peter Makanjuola]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Ekiti / Isin / Orepodun / Oke-ero <ref name="PDP running mate"/>
* [[Aliyu Ahman-Pategi]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Edu / Moro / Pategi <ref name="PDP aspirants resolve"/><ref name="PDP primary results"/>
* [[Mohammed Gana Yisa]]: tsohon Jakadan Japan kuma farfesa <ref name="PDP aspirants resolve" /><ref name="PDP primary results" />
==== Ya janye ====
* M.M. Abubakar: ɗan kasuwa <ref name="PDP aspirants resolve"/>
* Danusa Kawu Adam <ref name="PDP aspirants resolve" />
* Abubakar S. Ahmad <ref name="PDP aspirants resolve" />
* [[Ibrahim Bio|Ibrahim Biyu]]: tsohon Ministan Sufuri (2008-2010), tsohon memba na Majalisar, kuma tsohon Kakakin Majalisar <ref name="PDP aspirants resolve" />
* Mohammed Ajia Ibrahim: Dan takarar gwamna na PDP na 2019 kuma tsohon jami'in 'yan sanda (don yin takarar MHR don Ilorin West / Asa) <ref>{{Cite web |last=Olanrewaju |first=Layi |title=Kwara: I will run in 2023, Ajia says |url=https://www.sunnewsonline.com/kwara-i-will-run-in-2023-ajia-says/ |access-date=17 March 2022 |website=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
* Baba Idris
* Abubakar M. Shamaki <ref name="PDP aspirants resolve" />
==== Ya ƙi ====
* [[Bolaji Abdullahi]]: Dan takarar gwamna na PDP na 2019; tsohon Ministan Wasanni (2012-2014); tsohon Minista na Ci gaban Matasa (2011-2012); kuma tsohon Kwamishinan Ilimi, Kimiyya da Fasaha (2007-2011) <ref>{{Cite web |last=Banjo |first=Noah |title=2023: Ex-Minister, Bolaji Abdullahi, declares for Senate |url=https://punchng.com/2023-ex-minister-bolaji-abdullahi-declares-for-senate/ |access-date=11 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* Ali Ahmad: tsohon memba na Majalisar Dokoki na Ilorin ta Kudu (2015-2019), tsohon Kakakin Majalisar Dokoki (2015-2019) dan takarar gwamna na PDP na 2019, kuma tsohon memba na majalisar wakilai na Ilorin Gabas / Illinois ta Kudu (2011-2015) <ref name="Closed-Door PDP Meeting">{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |title=2023: PDP Holds Closed-Door Meeting With Bolaji Abdullahi, Ali Ahmad, Other Ex-Guber Aspirants |url=https://dailytrust.com/2023-pdp-holds-close-door-meeting-with-bolaji-abdullahi-ali-ahmad-other-ex-guber-aspirants |access-date=31 July 2021 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref name="PDP Scramble">{{Cite web |last=Oladesu |first=Emmanuel |title=Kwara 2023: The scramble for PDP ticket |url=https://thenationonlineng.net/kwara-2023-the-scramble-for-pdp-ticket/ |access-date=25 November 2021 |website=The Nation}}</ref>
* [[Aisha Ahman-Pategi]]: tsohon Kwamishinan Ayyuka na Musamman (2019-2020) kuma tsohon Kwamishina na Karamar Hukumar da Harkokin Shugaba (2020) <ref>{{Cite web |last=Ben-Aondofa |first=Doofan |title=2023: Kwara's ex-commissioner dumps APC for PDP |url=https://www.today.ng/news/politics/2023-kwaras-commissioner-dumps-apc-pdp-415971 |access-date=30 March 2022 |website=Today.ng}}</ref>
* [[Abdullah Alikinla]]: tsohon kwamishinan
* [[Razaq Atunwa]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Asa / Illinois West (2015-2019), 2019 dan takarar gwamna na PDP, tsohon memba na majalisar dokokin Owode / Onire (2011-2015), tsohon Kakakin Majalisar Dokokin Jihar Kwara (2011-2015). <ref name="PDP Scramble" /><ref>{{Cite web |title=Atunwa plots fresh guber bid in Kwara |url=https://thenationonlineng.net/atunwa-plots-fresh-guber-bid-in-kwara/ |access-date=31 July 2021 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* Ladi Hassan: Dan takarar gwamna na PDP na 2019, tsohon Babban Sakataren Hukumar Raya Babban Birnin Tarayya, kuma tsohon Kwamishinan Lafiya <ref name="Closed-Door PDP Meeting" />
* Saka Isau: Dan takarar gwamna na PDP na 2019, tsohon Babban Lauyan Jiha da Kwamishinan Shari'a, kuma tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha <ref name="Closed-Door PDP Meeting" />
* Abdulwahab Issa: tsohon memba na Majalisar Wakilai na [[Ilorin ta Gabas|Ilorin Gabas]] / Illinois ta Kudu (2007-2011), tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Ilorin ta Kudu]] (2004-2007), kuma tsohon Shugaban Kar Karamar Hukumar ta Ilorin ta Gabas (1996-1997) <ref name="PDP Scramble" />
=== Jam'iyyar Social Democratic Party ===
A farkon 2022, manyan kungiyoyin mambobin APC sun sauya sheka zuwa SDP bayan rikicin jam'iyyar APC na ciki.<ref name="APC members defect to SDP in Kwara"/><ref name="News Agency of Nigeria"/> Bayan maraba da sabbin mambobin, jagorancin Kwara SDP sun nuna amincewa da yiwuwar jam'iyyar a cikin babban zaben; duk da haka yayin da fidda gwani ya kusa, yanki ya zama batun cikin gida yayin da kungiyoyin Kwara North suka bukaci a sanya zaben zuwa Arewa. <ref>{{Cite web |last=Adebayo |first=Abdulrazaq |title=SDP will rule Kwara in 2023 – State Chairman, James Dada |url=https://dailypost.ng/2022/04/11/sdp-will-rule-kwara-in-2023-state-chairman-james-dada/ |access-date=20 April 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |date=20 April 2022 |title=2023: SDP Members Protest, Threaten To Quit Party Over Governorship Ticket In Kwara |url=https://dailytrust.com/2023-sdp-members-protest-threaten-to-quit-party-over-governorship-ticket-in-kwara |access-date=20 April 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref> Ƙarin rikici tsakanin membobin jam'iyyar na dogon lokaci da sabbin masu sauya sheka na APC sun sauka cikin rikici na jam'iyya yayin da aka gudanar da majalisa biyu daban-daban a watan Afrilun 2022.<ref>{{Cite web |last=Edward |first=Odun |title=Unending search for harmony in Kwara politics |url=https://guardian.ng/politics/unending-search-for-harmony-in-kwara-politics%e2%80%82/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
A ranar farko ta farko, wani babban dan takara (memba na Majalisar [[Abdulganiyu Saka Cook Olododo]]) ya janye yayin da sauran 'yan takara shida suka ci gaba zuwa zaben fidda gwani a [[Ilorin]] wanda ya ƙare a [[Hakeem Lawal]] ya ci nasara bayan an sanar da sakamakon ya nuna Lawal ya lashe kashi 54% na kuri'un wakilai. <ref name="SDP primary results">{{Cite web |last=Adebayo |first=Abdulrazaq |title=2023: Son of late Kwara Gov, Hakeem Lawal, wins SDP guber ticket |url=https://dailypost.ng/2022/05/25/2023-son-of-late-kwara-gov-hakeem-lawal-wins-sdp-guber-ticket/ |access-date=26 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> Koyaya, wanda ya zo na biyu [[Shuaib Oba Abdulraheem]] ya kalubalanci sakamakon ga jam'iyyar ta ƙasa wacce ta amince da gudanar da zaben fidda gwani a ranar 30 ga Mayu. Lawal ya sake lashe zaben, tare da kashi 77% na kuri'un da ya lashe zaben a karo na biyu.<ref name="SDP rerun primary results"/> Abdulraheem ya ci gaba da yin zanga-zanga kafin ya bar jam'iyyar don samun zaben NNPP.<ref name="NNPP primary results">{{Cite web |last=Oyekola |first=Tunde |title=Ex-UNILORIN VC emerges NNPP gov candidate in Kwara |url=https://punchng.com/ex-unilorin-vc-emerges-nnpp-gov-candidate-in-kwara/ |access-date=28 June 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> A tsakiyar watan Yuli, an sanar da [[Joshua Olayinka Olakunle]] - fasto daga Ora, [[Ifelodun (Kwara)|Ifelodun LGA]] - a matsayin abokin gudu na Lawal.<ref name="SDP running mate">{{Cite web |last=Azeez |first=Biola |title=SDP Names Deputy Governorship Candidate In Kwara |url=https://tribuneonlineng.com/sdp-names-deputy-governorship-candidate-in-kwara/ |access-date=7 October 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Hakeem Lawal]]: Dan takarar gwamna na APC na 2019 kuma ɗan tsohon Gwamna [[Mohammed Alabi Lawal]] <ref>{{Cite web |last=Akogun |first=Dare |title=2023: Former governor’s son joins Kwara governorship race |url=https://www.icirnigeria.org/2023-former-governors-son-joins-kwara-governorship-race/ |access-date=26 May 2022 |website=International Centre for Investigative Reporting}}</ref> <ref name="SDP primary results"/> Matashi mai gudu - Joshua Olayinka Olakunle: fasto kuma tsohon malami <ref name="SDP rerun primary results"/>[4]
** Abokin gudu - [[Joshua Olayinka Olakunle]]: fasto kuma tsohon malami <ref name="SDP running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* [[Shuaib Oba Abdulraheem]]: tsohon Mataimakin Shugaban [[Jami'ar Ilorin]] (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudanar da zaben fidda gashin gwamna na NNPP) <ref name="SDP primary results"/> <ref name="SDP rerun primary results"/>
* [[Tajudeen Abdulkadir Audu]]: Dan takarar gwamna na 2019 <ref name="SDP primary results" />
* Sunday Babalola: injiniya <ref name="SDP primary results" />
* [[Kale Belgore]]: tsohon mataimakin Gwamna [[Abdulrahman AbdulRazaq|AbdulRahman AbdulRazaq]] kuma ɗan'uwan ɗan siyasa [[Dele Belgore]] <ref name="SDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Oyekola |first=Tunde |title=2023: Ex-commissioner joins Kwara gov race |url=https://punchng.com/2023-ex-commissioner-joins-kwara-gov-race/ |access-date=17 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
* [[Khaleel Bolaji]]: tsohon kwamishinan <ref name="SDP primary results" />
==== Ya janye ====
* [[Abdulganiyu Saka Cook Olododo]]: memba na Majalisar Wakilai na Ilorin Gabas / Illinois ta Kudu (don sake tsayawa takara a matsayin MHR na Ilorin Gabas / Illinois ta Kudancin) <ref>{{Cite web |last=Oyekola |first=Tunde |title=2023: Kwara lawmaker to challenge Abdulrazaq in gov race |url=https://punchng.com/2023-kwara-lawmaker-to-challenge-abdulrazaq-in-gov-race/ |access-date=12 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=.... I announced my decision to step down from the governorship race during a meeting of relevant stakeholders of the Social Democratic Party (SDP) in Ilorin. Like I've been saying, it is not a do-or-die affair, I am not desperate about my ambition...I had to prioritize the party’s interest above my ambition because I am always for the unity, progress, and success of the party. Moving forward, I have decided to seek a return to the House of Representatives, where I currently represent the good people of Ilorin East and South Federal Constituency. Thank you all for your unflinching support always. |url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0Nzk9sd3hJoYJTmFEbc7w9QFMutXy2VFCgzPMA6dbr25Pnei6wh7iHpAfLjVenTkGl&id=106711905203837 |access-date=26 May 2022 |website=[[Facebook]] |publisher=Hon - DR [[Abdulganiyu Saka Cook Olododo]]}}</ref>
== Yaƙin neman zaɓe ==
Bayan zaben fidda gwani, masana sun sake jaddada gasa na babban zaben yayin da suke lura da ci gaba da ficewa daga APC zuwa SDP da kuma kiran da za a rarraba yankin zuwa [[Gundumar Sanatan Kwara ta Arewa|Gundumar arewa]], wanda PDP kawai ta saurara.<ref>{{Cite web |last=Edward |first=Odun |title=Tension in APC, PDP, SDP for soul of Kwara |url=https://guardian.ng/politics/tension-in-apc-pdp-sdp-for-soul-of-kwara/ |access-date=5 July 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> An ga ficewar APC a matsayin mai lalacewa ga AbdulRazaq a cikin watanni bayan Zaben gwamna na jihar Osun na 2022 - rarrabuwa a cikin Osun APC ya taimaka wajen kawar da mai mulki na APC yayin da abokan hamayyarsa na ciki suka taimaka wa wasu jam'iyyun; duk da haka, an kuma lura cewa manyan mambobin APC guda biyu - Ministan Bayanai da Al'adu Lai Mohammed da Ministan Jiha na Ma'adinai da Karfe Gbem Ruisolayah Saraki - sun bayyana sun rabu da magoya bayanta da ke goyon bayan Lawal yayin da Saraki ta ta ta ya sulhunta<ref>{{Cite web |last=Quassim |first=Abu |title=2023: The dynamics against Kwara governor’s re-election |url=https://www.thecable.ng/2023-the-dynamics-against-kwara-governors-re-election |access-date=6 September 2022 |website=[[TheCable]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sabiu |first=Muhammad |last2=Azeez |first2=Biola |last3=Shobayo |first3=Isaac |last4=Johnson |first4=Babajide |last5=Moruf |first5=Olakunle |last6=Abba |first6=Mohammed |date=10 August 2022 |title=Governorship Race: Distrust, Betrayal Among Power Brokers |url=https://tribuneonlineng.com/governorship-race-distrust-betrayal-among-power-brokers/ |access-date=30 August 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref>
A watan Yulin da Agusta, an lura da kamfen ɗin AbdulRazaq da Abdullahi a matsayin daga cikin kamfen ɗin zabe da yawa waɗanda suka yi amfani da mummunan gobarar Kasuwar Alanamu don hawk don kuri'u.<ref>{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |title=2023: How APC, PDP Turned Market Fire Disaster To Political Campaign In Kwara |url=https://dailytrust.com/2023-how-apc-pdp-turned-market-fire-disaster-to-political-campaign-in-kwara |archive-url=https://web.archive.org/web/20220911084202/https://dailytrust.com/2023-how-apc-pdp-turned-market-fire-disaster-to-political-campaign-in-kwara |archive-date=11 September 2022 |access-date=18 September 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekola |first=Tunde |title=Kwara market fire: Tragedy attracting politicians’ ‘heart of gold’ |url=https://punchng.com/kwara-market-fire-tragedy-attracting-politicians-heart-of-gold/ |access-date=18 September 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> An ga wuraren yakin neman gobara bayan kasuwa na ƙarin tabbaci cewa [[Gundumar Sanatan Kwara ta tsakiya|Gundumar Tsakiya]] za ta zama filin yaƙi don zaben; daga baya rahoto a watan Satumba ya mayar da hankali kan gaskiyar cewa duk manyan 'yan takara ban da Abdullahi sun fito ne daga Gundumar tsakiya. Hakanan, an dauki [[Gundumar Sanatan Kwara ta Arewa|Gundumar Arewa]] ta Abdullahi a matsayin mai aminci a gare shi yayin da aka rarraba [[Gundumar Sanatan Kwara ta Kudu|Gundumar Kudu]] a matsayin yaƙi tsakanin AbdulRazaq da Abdullahi . <ref>{{Cite web |last=Edward |first=Odun |title=Kwara 2023: Factors, forces that will determine elections |url=https://guardian.ng/politics/kwara-2023-factors-forces-that-will-determine-elections/ |access-date=19 September 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>
A watan Oktoba, AbdulRazaq ya fara gudanar da zauren gari a duk fadin jihar tare da sauran zaɓaɓɓun jami'ai. PDP ta nuna rashin amincewa da abubuwan da suka faru, tana mai da'awar cewa tsara abubuwan da suka shafi yakin neman zabe a matsayin "taron zauren gari" da gwamnan ya yi ba daidai ba ne yayin da amfani da kudaden jama'a don abubuwan da suka gabata ya lalace.<ref>{{Cite web |last=Olesin |first=Abdullahi |title=As PDP Kicks Over Kwara Gov’s Town Hall Meetings |url=https://leadership.ng/as-pdp-kicks-over-kwara-govs-town-hall-meetings/ |access-date=26 October 2022 |website=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref> Daga baya a wannan watan, masana sun sake jaddada yiwuwar tasirin da ke tattare da rikice-rikice a cikin APC zai iya samu a yakin neman zabe na AbdulRazaq.<ref>{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Kwara 2023: APC faces guber election without O’toge momentum |url=https://thenationonlineng.net/kwara-2023-apc-faces-guber-election-without-otoge-momentum/ |access-date=31 October 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> A watan da ya biyo baya, a ranar 7 ga Nuwamba, an saki zaben farko na jama'a - wanda NIO Polls ya gudanar kuma Anap Foundation ta ba da izini - don tseren tare da nuna babban jagora ga AbdulRazaq yayin da Abdullahi da Lawal suka biyo baya a karo na biyu da na uku, bi da bi.<ref>{{Cite web |title=Governor AbdulRahman AbdulRazaq’s Lead Might Be Unassailable |url=https://www.anapfoundation.com/press-releases/governor-abdulrahman-abdulrazaqs-lead-might-be-unassailable |access-date=8 November 2022 |website=ANAP Foundation}}</ref> Sabanin haka, [[Adebola Bakare]] - sakataren kasa na Kungiyar Kimiyya ta Siyasa ta Najeriya - ya yi imanin cewa zaben ya kasance mai banƙyama a ƙarshen Disamba 2022 tare da da da'awar cewa Abdullahi har yanzu yana cin nasarar [[Gundumar Sanatan Kwara ta Arewa|yankin arewa]] amma yanzu Lawal ya samu a yankin kudu yayin da AbdulRazaq ke jagorantar [[Gundumar Sanatan Kwara ta tsakiya|yankin tsakiya]].<ref>{{Cite web |last=AbdulKareem |first=Mumini |title=Kwara Gov’ship: How Parties, Candidates Stand |url=https://dailytrust.com/kwara-govship-how-parties-candidates-stand/ |access-date=30 December 2022 |website=[[Daily Trust]]}}</ref>
Ya zuwa 2023, an sauya hankali sosai ga zaben shugaban kasa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Kwara ta zabi [[Bola Tinubu]] (APC); Tinubu ya lashe kashi 56.1% na kuri'a'un don kayar da [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 29.1% da Peter Obi (LP) da kashi 6.6%. Kodayake sakamakon bai kasance mai ban mamaki ba kamar yadda Kwara ke cikin Tinubu ta kudu maso yamma kuma tsinkaye sun fi son shi, jimlar ta haifar da karuwar mayar da hankali ga yakin AbdulRazaq saboda nasarar Tinubu. Binciken yakin neman zabe na gwamna a yayin zaben shugaban kasa ya lura da yanayin yanki da na addini na musamman yayin da yake jaddada tasirin ci gaba da rarrabuwar APC.<ref>{{Cite web |last=Majeed |first=Bakare |title=Can Saraki exploit split in “O to ge” movement to make a comeback in Kwara? |url=https://www.premiumtimesng.com/features-and-interviews/587771-can-saraki-exploit-split-in-o-to-ge-movement-to-make-a-comeback-in-kwara.html |access-date=18 March 2023 |website=[[Premium Times]]}}</ref> Duk da rikicin APC, hasashen EiE-SBM ya tsara AbdulRazaq don cin nasara bisa ga "ƙaddamar da APC a zaben tarayya".
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Dauda Salman Magaji]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Shina Hammed Oniye]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Bamidele Olaitan Omotosho]]|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Ahmed Aliyu|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Joel Ayo]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Motunrayo Deborah Jaiyeola]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[AbdulRahman AbdulRazaq]]|party=All Progressives Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Abdullahi Ibrahim|party=Labour Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Shuaib Oba Abdulraheem]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Shuaib Yaman Abdullahi]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Abdulkareem Abiodun Mustapha]]|party=People's Redemption Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Hakeem Lawal]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Waziri Yakubu Gobir]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Danjuma Zakari Usman]]|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
<!--
{{Election box hold with party link no change
|winner = All Progressives Congress
|swing =
}}
{{Election box gain with party link no change
|winner =
|loser = All Progressives Congress
|swing =
}}-->
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| align="center"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da kowane babban dan takara ya samu ta gundumar.
|-
|AbdulRazaq 50-60% 60-70%[[Fayil:2023_Kwara_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District.png|300x300px]]<br /><br />{{Legend0|#6892d6|60–70%}}
|Abdullahi 30-40%[[Fayil:2023_Kwara_State_gubernatorial_election_by_Senatorial_District_(Abdullahi_vote_share).png|300x300px]]<br /><br />{{Legend0|#d6efda|30–40%}}
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta kananan hukumomi.
{| align="center"
| colspan="2" |Kashi na kuri'un da kowane babban dan takara ya samu ta LGA.
| width="320px" |Kashi na masu halarta ta hanyar LGA
|-
|AbdulRazaq 50-60% 60-70% 70-80%[[Fayil:2023_Kwara_State_gubernatorial_election_by_LGA.png|300x300px]]<br /><br />{{Legend0|#447cce|70–80%}}
|Abdullahi {{Legend0|#ebf7ee|<30%}} 30-40% 40-50%[[Fayil:2023_Kwara_State_gubernatorial_election_by_LGA_(Abdullahi_vote_share).png|300x300px]]<br /><br />{{Legend0|#a3d5ac|40–50%}}
|Masu halarta {{Legend0|#f8effe|<30%}}-30%[[Fayil:2023_Kwara_State_gubernatorial_election_by_LGA_(turnout).png|300x300px]]<br /><br />{{Legend0|#f2dffc|30–40%}}
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
adndejmtrnd0i6jllab6crol5zzs0fn
Tarihin yanayi
0
107106
968571
952331
2026-10-17T12:34:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968571
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Skálholt-Karte.png|right|thumb|175x175px|Taswirar Skálholt ta ƙarni na 16 na Arewacin Amurka]]
[[Fayil:Grimspound_circle_1.jpg|thumb|Ɗaya daga cikin hutun GrimspoundYankin hutun]]{{Databox}}
'''Tarihin [[Climate|yanayi]]''' [[yanayi]] shine nazarin canje-canjen tarihi a cikin yanayi da tasirin su akan [[wayewa]] daga fitowar homininis zuwa yau. Yana damuwa da sake gina yanayi da yanayi da tasirin su a kan al'ummomin tarihi, gami da Tarihin kimiyya da fahimta da al'adu. Ana yin wannan a cikin babban mahallin Tarihin muhalli. Wannan ya bambanta da paleoclimatology wanda ya ƙunshi [[Canjin yanayi]] a duk Tarihin Duniya. Wadannan tasirin tarihi na canjin yanayi na iya inganta rayuwar ɗan adam kuma ya sa al'ummomi su bunƙasa, ko kuma su iya zama kayan aiki a rushewar al'umma. Nazarin yana neman ayyana lokutan a tarihin ɗan adam inda zafin jiki ko hazo ya bambanta da abin da aka lura a yau.
Tushen farko sun haɗa da rubuce-rubucen rubuce-buce kamar sagas, tarihin tarihi, taswirar da wallafe-wallafen tarihin gida da kuma wakilcin hoto kamar [[Painting|zane-zane]], [[Zane|zane-zane]] har ma da fasahar dutse. Rubuce-rufe na archaeological yana da mahimmanci wajen kafa shaidar sulhu, ruwa da amfani da ƙasa.
== Hanyoyi ==
A cikin al'ummomin masu karatu, masana tarihi na iya samun rubuce-rubuce na bambancin yanayi a cikin daruruwan ko dubban shekaru, kamar rikodin ilimin halitta na matakai na halitta, misali rikodin ruwan inabi na kwanakin girbi. A cikin al'ummomin da ba su da ilimi ko wadanda ba su da karatu, masu bincike dole ne su dogara da wasu dabaru don samun shaidar bambancin yanayi na tarihi.
Za'a iya amfani da matakan jama'a da suka gabata da kuma wuraren zama na mutane ko tsire-tsire da dabbobi don neman shaidar bambance-bambance na baya a cikin yanayi na yankin. Palynology, nazarin pollens, na iya nuna ba kawai kewayon tsire-tsire ba kuma don sake gina yiwuwar muhalli, amma don kimanta adadin hazo a cikin wani lokaci da aka ba shi, bisa ga yawan pollen a cikin wannan Layer na laka ko kankara. Hakanan ana iya amfani da rarraba diatoms a cikin turɓaya don bincika canje-canje a cikin salinity da yanayi a kan zamanin geologic.<ref>{{Cite journal |last=Fritz |first=S. C. |author-link=Sherilyn C. Fritz |last2=Juggins |first2=S. |last3=Battarbee |first3=R. W. |last4=Engstrom |first4=D. R. |date=1991 |title=Reconstruction of past changes in salinity and climate using a diatom-based transfer function |url=https://www.nature.com/articles/352706a0 |journal=Nature |volume=352 |issue=6337 |pages=706–708 |bibcode=1991Natur.352..706F |doi=10.1038/352706a0 |issn=1476-4687 |s2cid=4325091 |url-access=subscription}}</ref>
[[Fayil:S_5_3_Kalendernotizen_S_100_101_1600_Jan.tif|thumb|Almanac na Janairu 1600. A gefen hagu na Gregorian kwanakin ciki har da kwanakin tsarkaka. A dama an taƙaita kwanakin Julian tare da kwanakin tsarkaka. Bayanan yanayi na shafi na dama. Tushen: Kalandar Jamusanci da Hans Jakob vom Staal the Elder ya yi amfani da ita don bayanin kula game da abubuwan da ke faruwa a yanzu]]
Littafin Palgrave Handbook of Climate History yana ba da cikakken bayani game da hanyoyin da sakamakon ilimin yanayi na tarihi a cikin yanayin duniya. Dangane da wannan, bai kamata a dauki bayanai a cikin takardun tarihi ba tare da tabbatarwa ba. Mafi amintacce sune rahotanni daga zamani waɗanda aka rubuta jim kadan bayan taron da kuma takardun kwanan wata daga cibiyoyin. Rubuce-rubucen tushe suna iya yin kuskure. Bugu da ƙari, dole ne a mai da hankali don daidaita kwanan wata. A duniya, akwai manyan tsarin kalandar guda biyu: kalandar hasken rana wanda ya dogara (kimanin) akan juyin juya halin duniya da ke kewaye da rana, da kalandar rana wanda ya dogara da yanayin wata. An yi amfani da tsoffin a tarihi a Turai (da yankunanta), Indiya, da Iran, yayin da aka yi amfani da Kalandar wata a tarihi a duniyar Islama da mulkin mallaka na kasar Sin. Har ila yau, yana da mahimmanci a rarrabe tsakanin Julian ("tsohon salon") (Julian Calendar) da Gregorian ("sabon salon") kwanakin (Gregorian Calendar). Lokacin da ake amfani da kwanakin "Saints'" don yin soyayya, dole ne a tantance ko kwanakin suna nufin sabon ko tsohuwar kalandar. Dole ne a yi kowane gyare-gyare daidai da haka. Almanac ɗin da aka gabatar na shekara ta 1600 yana nuna nau'ikan soyayya guda biyu ciki har da kwanakin tsarkaka gefe da gefe. "Tsohon" Kalandar Julian a dama tana murna da "Chris" [watau Kirsimeti] kwanaki 10 bayan 'sabon' Kalandar Gregorian a hagu, wato a ranar 4 ga Janairu. Idan ana amfani da Ranar Tsarkaka don yin jima'i dole ne a biya hankali ga kalandar da aka yi amfani da ita, kamar yadda haihuwar almanac da aka kwatanta ya nuna
Tarihin yanayin yanayi ya haifar da dubawa tsakanin labarin da Bayanan wakili a cikin nau'in lissafi wanda ke ba da damar kimantawa na lambobi na rahotanni na yanayi. Lissafin lambobi ya dogara ne akan fassarar cikakkiyar shaidar takardun da ke akwai wanda ke nuna yanayin zafin jiki ko yanayin hazo na wani wata ko kakar. Abin da ake kira Pfister index shine mafi yawan amfani da zafin jiki da hazo index.<ref>{{Cite journal |last=Nash |first=David J. |last2=Adamson |first2=George C. D. |last3=Ashcroft |first3=Linden |last4=Bauch |first4=Martin |last5=Camenisch |first5=Chantal |last6=Degroot |first6=Dagomar |last7=Gergis |first7=Joelle |last8=Jusopović |first8=Adrian |last9=Labbé |first9=Thomas |last10=Lin |first10=Kuan-Hui Elaine |last11=Nicholson |first11=Sharon D. |last12=Pei |first12=Qing |last13=del Rosario Prieto |first13=María |last14=Rack |first14=Ursula |last15=Rojas |first15=Facundo |date=2021-06-17 |title=Climate indices in historical climate reconstructions: a global state of the art |url=https://cp.copernicus.org/articles/17/1273/2021/ |journal=Climate of the Past |language=en |volume=17 |issue=3 |pages=1273–1314 |bibcode=2021CliPa..17.1273N |doi=10.5194/cp-17-1273-2021 |issn=1814-9332 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Ya ƙunshi azuzuwan bakwai a kan sikelin daga -3 zuwa +3 yana nufin karkatarwa daga lokacin tunani a karni na 20. Fassarar ta samo asali ne daga hadin kai tsakanin bayanan labari da bayanan wakili. A gefe guda, bayanan labarin sun bayyana yanayin yanayi da tasirinsa a kan yanayin ɗan adam, amma ƙididdigar da ke tattare da yanayin zafin jiki da yanayin hazo na ra'ayi ne.<ref>{{Cite journal |last=Carey |first=Mark |date=2012 |title=Climate and history: a critical review of historical climatology and climate change historiography |url=https://wires.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wcc.171 |journal=WIREs Climate Change |language=en |volume=3 |issue=3 |pages=233–249 |bibcode=2012WIRCC...3..233C |doi=10.1002/wcc.171 |issn=1757-7799 |url-access=subscription}}</ref> Bayanan wakilai a gefe guda suna ba da damar kimanta yanayin zafin jiki da hazo, amma ba sa ba da damar kammalawa ga cikakken yanayin yanayi da tasirinsa akan al'umma. Idan babu bayanan wakili masu dacewa, ya kamata a sanya bayanan labarin kawai a cikin aji na 1 'mai dumi' ko -1 'mai sanyi', ba tare da la'akari da kalmomin don hana wuce gona da iri ba.<ref>{{Cite journal |last=Glaser |first=Rüdiger |last2=Riemann |first2=Dirk |date=2009 |title=A thousand-year record of temperature variations for Germany and Central Europe based on documentary data |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jqs.1302 |journal=Journal of Quaternary Science |language=en |volume=24 |issue=5 |pages=437–449 |bibcode=2009JQS....24..437G |doi=10.1002/jqs.1302 |issn=1099-1417 |url-access=subscription}}</ref>
== Matsayi a cikin juyin halitta na ɗan adam ==
Changes in East African climate have been associated with the evolution of hominini. Researchers have proposed that the regional environment transitioned from humid jungle to more arid grasslands due to tectonic uplift<ref name="Tectonics">{{Cite journal |last=Gani, Nahid DS |last2=Gani |first2=M. Royhan |last3=Abdelsalam |first3=Mohamed G. |year=2007 |title=Blue Nile incision on the Ethiopian Plateau: Pulsed plateau growth, Pliocene uplift, and hominin evolution |journal=GSA Today |volume=17 |issue=9 |pages=4 |bibcode=2007GSAT...17i...4G |doi=10.1130/GSAT01709A.1 |doi-access=free}}</ref> and changes in broader patterns of ocean and atmospheric circulation.<ref name="East Africa climate">{{Cite journal |last=Demenocal, P. B. |year=1995 |title=Plio-Pleistocene African Climate |url=http://www.ldeo.columbia.edu/~peter/Resources/deMenocal.1995.pdf |url-status=dead |journal=Science |volume=270 |issue=5233 |pages=53–9 |bibcode=1995Sci...270...53D |doi=10.1126/science.270.5233.53 |pmid=7569951 |s2cid=617678 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625083331/https://www.ldeo.columbia.edu/~peter/Resources/deMenocal.1995.pdf |archive-date=2010-06-25}}</ref> This environmental change is believed to have forced hominins to evolve for life in a savannah-type environment. Some data suggest that this environmental change caused the development of modern hominin features; however there exist other data that show that morphological changes in the earliest hominins occurred while the region was still forested. Rapid tectonic uplift likely occurred in the early Pleistocene,<ref name="East Africa climate" /> changing the local elevation and broadly reorganizing the regional patterns of atmospheric circulation.<ref>{{Cite journal |last=Sepulchre, P |last2=Ramstein, G |last3=Fluteau, F |last4=Schuster, M |last5=Tiercelin, Jj |last6=Brunet, M |date=Sep 2006 |title=Tectonic uplift and Eastern Africa aridification |url=https://archive.org/details/sim_science_2006-09-08_313_5792/page/1419 |journal=Science |volume=313 |issue=5792 |pages=1419–23 |bibcode=2006Sci...313.1419S |doi=10.1126/science.1129158 |issn=0036-8075 |pmid=16960002 |s2cid=4499083}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Maslin, Ma |last2=Christensen, B |date=Nov 2007 |title=Tectonics, orbital forcing, global climate change, and human evolution in Africa: introduction to the African paleoclimate special volume |journal=Journal of Human Evolution |volume=53 |issue=5 |pages=443–64 |bibcode=2007JHumE..53..443M |doi=10.1016/j.jhevol.2007.06.005 |issn=0047-2484 |pmid=17915289}}</ref> This can be correlated with the rapid hominin evolution of the Quaternary period.<ref name="Tectonics" /> Changes in climate at 2.8, 1.7, and 1.0 million years ago correlate well with observed transitions between recognized hominin species.<ref name="East Africa climate" /> It is difficult to differentiate correlation from causality in these paleopanthropological and paleoclimatological reconstructions, so these results must be interpreted with caution and related to the appropriate time-scales and uncertainties.<ref>{{Cite journal |last=Behrensmeyer, Ak |date=Jan 2006 |title=Atmosphere. Climate change and human evolution |url=https://archive.org/details/sim_science_2006-01-27_311_5760/page/476 |journal=Science |volume=311 |issue=5760 |pages=476–8 |doi=10.1126/science.1116051 |issn=0036-8075 |pmid=16439650 |s2cid=128575322}}</ref>
== Shekaru na kankara ==
Fashewar dutsen Toba, shekaru 70,000 zuwa 75,000 da suka gabata ya rage matsakaicin zafin jiki na duniya da digiri 5 na Celsius na shekaru da yawa kuma yana iya haifar da zamanin kankara. An yi la'akari da cewa wannan ya haifar da matsala a cikin juyin halitta na ɗan adam. Wani karami amma irin wannan sakamako ya faru bayan fashewar Krakatoa a 1883, lokacin da yanayin duniya ya fadi kusan shekaru 5 a jere.
Kafin koma baya na [[Gileshiya (Tsaunin kankara)|kankara]] a farkon Holocene (~ 9600 BC), kankara ya rufe yawancin latitudes na arewa da matakan teku sun kasance ƙasa da su a yau. Farawar lokacinmu na yanzu ya bayyana ya taimaka wajen bunkasa ci gaban ɗan adam.
== Matsayi a cikin ƙaura da aikin gona ==
Canjin yanayi an danganta shi da ƙaurawar ɗan adam daga ƙarshen Pleistocene zuwa farkon ƙarni na ashirin da ɗaya. Tasirin yanayi a kan albarkatun da ke akwai da yanayin rayuwa kamar abinci, ruwa, da zafin jiki sun kori motsi na yawan jama'a kuma sun ƙayyade ikon kungiyoyi don fara tsarin [[noma]] ko ci gaba da salon rayuwa.<ref name=":0" />
Ƙungiyoyi irin su mazaunan arewacin Peru da tsakiyar Chile, <ref name=":1">{{Cite journal |last=Dillehay |first=Tom D. |date=2002 |title=Climate and Human Migrations |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-10-25_298_5594/page/n73 |journal=Science |volume=298 |issue=5594 |pages=764–765 |doi=10.1126/science.1078163 |jstor=3832641 |pmid=12399573 |s2cid=128971623}}</ref> Saqqaq a Greenland, <ref name=":2">{{Cite journal |last=D'Andrea |first=William J. |last2=Huang |first2=Yongsong |last3=Fritz |first3=Sherilyn C. |author-link3=Sherilyn C. Fritz |last4=Anderson |first4=N. John |date=2011 |title=Abrupt Holocene climate change as an important factor for human migration in West Greenland |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2011-06-14_108_24/page/9765 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=108 |issue=24 |pages=9765–9769 |bibcode=2011PNAS..108.9765D |doi=10.1073/pnas.1101708108 |jstor=25831309 |pmc=3116382 |pmid=21628586 |doi-access=free}}</ref> ƙabila masu ƙaura na Eurasian a Tarihin China, <ref name=":3">{{Cite journal |last=Pei |first=Qing |last2=Zhang |first2=David D. |date=2014 |title=Long-term relationship between climate change and nomadic migration in historical China |url=http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/bitstream/handle/10535/9481/ES-2014-6528.pdf?sequence=1&isAllowed=y |journal=Ecology and Society |volume=19 |issue=2 |doi=10.5751/ES-06528-190268 |jstor=26269570 |doi-access=free}}</ref> da al'adun Natufian a Levant duk suna nuna halayen ƙaura saboda canjin yanayi.
=== Ƙarin bayani game da takamaiman shari'o'i ===
A arewacin Peru da tsakiyar Chile an ambaci canjin yanayi a matsayin mai motsawa a cikin jerin alamu na ƙaura daga kimanin 15,000 BC zuwa kusan 4,500 BC. Tsakanin 11,800 BC da 10,500 BC shaidar ta nuna ƙaura ta yanayi daga sama zuwa ƙasa ta 'yan asalin yayin da yanayin ya ba da damar yanayin zafi ya ci gaba a yankuna biyu. Kusan 9,000 K.Z. tabkuna da suka yi aiki a matsayin gida ga 'yan asalin sun bushe kuma an watsar da su har zuwa 4,500 K.Z.<ref name=":1"/> Wannan lokacin da aka watsar da shi wani bangare ne na tarihin archaeological da aka sani a cikin Mutanen Espanya a matsayin silencio arqueológico . A lokacin wannan hutu, babu wata shaida game da aikin da 'yan asalin ke yi a yankin tabkuna. Haɗin tsakanin yanayi da tsarin ƙaura ya sa masana tarihi su yi imani da 'yan asalin Chile na tsakiya sun fi son wurare masu zafi, ƙananan wurare musamman a lokacin ƙarancin bushewa.<ref name=":1" />
Mazauna daban-daban na Greenland, musamman a yamma, sun yi ƙaura da farko don amsawa ga canjin zafin jiki. Mutanen Saqqaq sun isa Greenland a kusa da 4,500 B.P. kuma sun sami canjin zafin jiki na matsakaici na shekaru 1,100 na farko na zama; kusa da 3,400 B.P., lokacin sanyaya ya fara wanda ya tura Saqqaq zuwa yamma. Irin wannan canjin zafin jiki ya faru a kusa da 2,800 B.P. wanda ya haifar da watsi da yankin Saqqaq; wannan canjin zafi ya kasance raguwar zafin jiki na kimanin 4 ° C sama da shekaru 200.<ref name=":2"/> Bayan mamayar Saqqaq, wasu kungiyoyi kamar mutanen Dorset sun zauna a yammacin Greenland; Dorset masu farautar kankara ne waɗanda ke da kayan aiki da suka dace da yanayin sanyi. Dorset ya bayyana ya bar yankin a kusa da 2,200 BC ba tare da wata alaƙa da yanayin canzawa ba. Bayan mamayar Dorset, Norse ya fara bayyana a kusa da 1,100 BC a yammacin Greenland a lokacin babban lokacin dumama.<ref>{{Cite journal |last=Dugmore |first=Andrew J. |last2=Keller |first2=Christian |last3=McGovern |first3=Thomas H. |date=2007 |title=Norse Greenland Settlement: Reflections on Climate Change, Trade, and the Contrasting Fates of Human Settlements in the North Atlantic Islands |url=https://archive.org/details/sim_arctic-anthropology_2007_44_1/page/12 |journal=Arctic Anthropology |volume=44 |issue=1 |pages=12–36 |doi=10.1353/arc.2011.0038 |issn=1933-8139 |pmid=21847839 |s2cid=10030083}}</ref> Koyaya, raguwar zafin jiki wanda ya fara a 850 BC na kimanin 4 ° C a cikin shekaru 80 ana zaton yana ba da gudummawa ga mutuwar aikin Norse na farko a yammacin Greenland.<ref name=":2" />
In [[Tarihin Kasar Sin|Historical China]] over the past 2,000 years, migration patterns have centered around precipitation change and temperature fluctuation. Pastoralists moved in order to feed the livestock that they cared for and to forage for themselves in more plentiful areas.<ref name=":3"/> During dry periods or cooling periods the nomadic lifestyle became more prevalent because pastoralists were seeking more fertile ground. The precipitation was a more defining factor than temperature in terms of its effects on migration. The trend of the migrating Chinese showed that the northern pastoralists were more affected by the fluctuation in precipitation than the southern nomads. In a majority of cases, pastoralists migrated further southward during changes in precipitation.<ref name=":3" /> These movements were not classified by one large event or a specific era of movement; rather, the relationship between climate and nomadic migration is relevant from "a long term perspective and on a large spatial scale."<ref name=":3" />
Jama'ar Natufian a cikin Levant sun kasance ƙarƙashin manyan canje-canje guda biyu na yanayi waɗanda suka rinjayi ci gaba da rabuwa da al'adunsu. A sakamakon karuwar zafin jiki, fadada gandun daji na Bahar Rum ya faru kusan shekaru 13,000 da suka gabata; tare da wannan fadada ya zo da canji zuwa ga neman abinci mai zaman kansa wanda jama'ar da ke kewaye da shi suka karɓa. Don haka, ƙaura zuwa gandun daji mafi tsawo ya faru kuma ya kasance daidai kusan shekaru 2,000. Wannan zamanin ya ƙare lokacin da yanayin ya zama mafi bushe kuma gandun daji na Bahar Rum ya ragu shekaru 11,000 da suka gabata. A kan wannan canji, wasu daga cikin mutanen Natufian da ke kusa da ƙasa mai ɗorewa sun sauya zuwa hanyar rayuwa ta noma; ƙasa mai ɗorawa ta kasance kusa da maɓuɓɓugar ruwa. Wadanda kungiyoyin da ba su zauna kusa da ingantaccen albarkatun sun koma ga nomadic foraging wanda ya kasance a cikin rayuwa mai zaman kanta.<ref name=":0" />
== Al'ummomin tarihi da na farko ==
Shaidar yanayi mai dumi a Turai, alal misali, ya fito ne daga binciken archaeological na zama da noma a farkon Bronze Age a tsawo yanzu fiye da noma, kamar Dartmoor, Exmoor, Lake District da Pennines a Burtaniya. Yanayin ya bayyana ya lalace zuwa Late Bronze Age duk da haka. An sami ƙauyuka da iyakokin filin a tsawo a cikin waɗannan yankuna, waɗanda yanzu suna da daji kuma ba a iya zama. Grimspound a kan Dartmoor an kiyaye shi sosai kuma yana nuna ragowar tsayawa na babban yanki a cikin yanayin da ba a karɓa ba yanzu.
Wasu sassan hamadar [[Sahara]] na yanzu na iya zama lokacin da yanayin ya fi sanyi da rigar, yin hukunci ta hanyar zane-zane da sauran alamun zama a cikin Prehistoric Tsakiyar Arewacin Afirka.
=== Ci gaban jama'a da birni ===
Kimanin she[[Shekara|ka]] dubu daya bayan raguwar 7 ka na hauhawar matakin teku, yawancin cibiyoyin birane na bakin teku sun tashi zuwa shahararrun duniya.<ref name="day EOS">{{Cite journal |last=Day, John W. |last2=Gunn |first2=Joel D. |last3=Folan |first3=William J. |last4=Yáñez-Arancibia |first4=Alejandro |last5=Horton |first5=Benjamin P. |year=2007 |title=Emergence of Complex Societies After Sea Level Stabilized |url=http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/J_Gunn_Emergence_2007.pdf |journal=[[Eos (journal)|Eos, Transactions, American Geophysical Union]] |volume=88 |issue=15 |pages=169 |bibcode=2007EOSTr..88..169D |doi=10.1029/2007EO150001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210708200252/http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/J_Gunn_Emergence_2007.pdf |archive-date=2021-07-08 |access-date=2025-07-23 |url-status=dead}}</ref> An yi la'akari da cewa wannan yana da alaƙa da ci gaban yanayin bakin teku da yanayin halittu da karuwar yawan amfanin ruwa (kuma yana da alaja da karuwar yanayin zafi), wanda zai samar da tushen abinci ga al'ummomin birane masu matsayi.<ref name="day EOS" />
=== Rushewar jama'a ===
[[Fayil:Hvalsey_Church.jpg|right|thumb|0Rubutun rubuce-rubuce na ƙarshe na Norse Greenlanders sun fito ne daga auren 1408 a cikin Ikilisiyar Hvalsey - a yau mafi kyawun adanawar rushewar Norse. ]]
Canjin yanayi yana da alaƙa da rushewar tarihi na wayewa, birane da sarakuna. Shahararrun misalai na wannan sun haɗa da Anasazi, <ref>{{Cite journal |last=Demenocal |first=P. B. |year=2001 |title=Cultural Responses to Climate Change During the Late Holocene |url=http://www.ldeo.columbia.edu/~peter/Resources/Publications/deMenocal.2001.pdf |url-status=dead |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=292 |issue=5517 |pages=667–673 |bibcode=2001Sci...292..667D |doi=10.1126/science.1059827 |pmid=11303088 |s2cid=18642937 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217162859/http://www.ldeo.columbia.edu/~peter/Resources/Publications/deMenocal.2001.pdf |archive-date=2008-12-17 |access-date=2020-04-26}}</ref> Classic Maya, <ref>{{Cite journal |last=Hodell, David A. |author-link=David A. Hodell |last2=Curtis |first2=Jason H. |last3=Brenner |first3=Mark |year=1995 |title=Possible role of climate in the collapse of Classic Maya civilization |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1995-06-01_375_6530/page/391 |journal=Nature |volume=375 |issue=6530 |pages=391 |bibcode=1995Natur.375..391H |doi=10.1038/375391a0 |s2cid=4270939}}</ref> Harappa, Hittites, da Tsohon Misira. Sauran, ƙananan al'ummomi kamar su mazaunin Viking na [[Greenland]] suma sun sha wahala tare da canjin yanayi kasancewa mai ba da gudummawa. <ref>{{Cite book|last3=Jared Diamond}}</ref>
Akwai hanyoyi guda biyu da aka gabatar na rushewar Maya na gargajiya: muhalli da wadanda ba muhalli ba. Hanyar muhalli tana amfani da shaidar paleoclimatic don nuna cewa ƙungiyoyi a cikin Yankin Haɗuwa na Intertropical na iya haifar da fari mai tsanani, mai tsawo a cikin 'yan lokutan lokaci a ƙarshen rikodin archaeological na Maya na gargajiya.<ref>{{Cite journal |last=Haug, Gh |last2=Günther, D |last3=Peterson, Lc |last4=Sigman, Dm |last5=Hughen, Ka |last6=Aeschlimann, B |date=Mar 2003 |title=Climate and the collapse of Maya civilization |url=https://archive.org/details/sim_science_2003-03-14_299_5613/page/1731 |journal=Science |volume=299 |issue=5613 |pages=1731–5 |bibcode=2003Sci...299.1731H |doi=10.1126/science.1080444 |issn=0036-8075 |pmid=12637744 |s2cid=128596188}}</ref> Hanyar da ba ta muhalli ba ta nuna cewa rushewar na iya zama saboda karuwar tashin hankali na aji da ke da alaƙa da gina gine-gine masu ban mamaki da kuma raguwar aikin gona, karuwar cuta, da karuwar yaƙin ciki. <ref>{{Cite journal |last=Foias, Antonia E. |last2=Bishop |first2=Ronald L. |year=1997 |title=Changing Ceramic Production and Exchange in the Petexbatun Region, Guatemala: Reconsidering the Classic Maya Collapse |url=https://archive.org/details/ancient-mesoamerica_fall-1997_8_2/page/275 |journal=Ancient Mesoamerica |volume=8 |issue=2 |pages=275 |doi=10.1017/S0956536100001735 |s2cid=162114230}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Santley |first=Robert S. |last2=Killion |first2=Thomas W. |last3=Lycett |first3=Mark T. |date=Summer 1986 |title=On the Maya Collapse |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-anthropological-research_summer-1986_42_2/page/123 |journal=Journal of Anthropological Research |volume=42 |issue=2 |pages=123–59 |doi=10.1086/jar.42.2.3630485 |s2cid=53000359}}</ref>
Harappa da Indus wayewar da aka samu ta hanyar fari shekaru 4,500-3,500 da suka gabata. Rage ruwan sama a Gabas ta Tsakiya da Arewacin Indiya 3,800-2,500 na iya shafar Hittites da Tsohon Misira.
=== Lokacin zafi na zamani ===
Lokacin zafi na zamani shine lokacin zafi tsakanin kimanin AD 800-1300, a lokacin zamanin Turai. Shaidar archaeological tana tallafawa nazarin Norse sagas wanda ke bayyana sulhu na [[Greenland]] a karni na 9 AD na ƙasar da yanzu ba ta dace da noma ba. Misali, tonowa a wani wurin zama ya nuna kasancewar bishiyoyin birch a farkon zamanin Viking. Game da Norse, lokacin zafi na Medieval yana da alaƙa da zamanin Norse na bincike da mulkin mallaka na Arctic, kuma lokutan sanyi na baya sun haifar da raguwar waɗancan yankuna. Wannan lokacin ya rubuta gano wani yanki da ake kira Vinland, mai yiwuwa a Arewacin Amurka, wanda kuma yana iya zama mai dumi fiye da yanzu, yin hukunci da kasancewar inabi.
== Ƙananan Shekarar Ice ==
Misalan da suka biyo baya sun haɗa da Little Ice Age, wanda aka rubuta da kyau ta hanyar zane-zane, takardu (kamar littattafai) da abubuwan da suka faru kamar kogin Thames da aka gudanar a kan tabkuna da koguna masu daskarewa a ƙarni na 17 da 18. Kogin Thames ya zama ya fi ƙanƙanta kuma ya gudana da sauri bayan an rushe tsohon gadar London a 1831, kuma an rufe kogin a matakai a cikin karni na 19, dukansu biyu sun sa kogin ya zama mai ƙarancin daskarewa.
[[Fayil:The_Frozen_Thames_1677_by_Abraham_Hondius.jpg|right|thumb|250x250px|The Frozen Thames na Ibrahim Hondius, 1677]]
Little Ice Age ya kawo hunturu mai sanyi zuwa wasu sassan Turai da Arewacin Amurka. A tsakiyar karni na 17, kankara a cikin Swiss Alps sun ci gaba, sannu a hankali suna mamaye gonaki kuma suna murkushe dukkan ƙauyuka. Kogin Thames da canals da koguna na Netherlands sau da yawa suna daskarewa a lokacin hunturu, kuma mutane suna yin tsere har ma da gudanar da baje kolin sanyi a kan kankara. Gidan wasan kwaikwayo na farko na Thames ya kasance a cikin 1607; na ƙarshe a cikin 1814, kodayake canje-canje ga gadoji da ƙari na wani shinge ya shafi kwararar kogin da zurfin, yana rage yiwuwar daskarewa. Gishiri na Golden Horn da sashin kudancin Bosphorus ya faru ne a shekara ta 1622. A shekara ta 1658, sojojin Sweden sun yi tafiya a fadin Great Belt zuwa Denmark don mamaye [[Kwapanhagan|Copenhagen]]. [[Tekun Baltic]] ya daskare, yana ba da damar hawa daga Poland zuwa Sweden, tare da gidajen baƙi na yanayi da aka gina a kan hanya. Lokacin hunturu na shekara ta 1794/1795 ya kasance mai tsanani musamman lokacin da sojojin mamaye Faransa a karkashin Pichegru suka iya tafiya a kan koguna masu daskarewa na Netherlands, yayin da aka gyara jiragen ruwa na Dutch a cikin kankara a tashar jiragen ruwa ta Den Helder. A cikin hunturu na shekara ta 1780, Tashar jiragen ruwa ta New York ta daskare, ta ba mutane damar tafiya daga Manhattan zuwa Staten Island. Gishiri na teku da ke kewaye da [[Ayislan|Iceland]] ya kai mil a kowane bangare, yana rufe tashar jiragen ruwa na tsibirin don jigilar kaya.
Rashin hunturu mai tsanani ya shafi rayuwar ɗan adam a hanyoyi masu girma da ƙananan. Yawan jama'ar Iceland ya fadi da rabi, amma wannan watakila saboda fluorosis wanda ya haifar da fashewar dutsen Laki a shekara ta 1783. Iceland kuma ta sha wahala daga gazawar amfanin gona kuma mutane sun ƙaura daga abincin hatsi. Mutanen Norse a Greenland sun yi yunwa kuma sun ɓace (a ƙarni na 15) yayin da amfanin gona ya gaza kuma ba za a iya kiyaye dabbobi ba ta hanyar hunturu mai tsanani, kodayake Jared Diamond ya lura cewa sun wuce ƙarfin aikin gona da iri kafin haka. A Arewacin Amurka, Indiyawa na Amurka sun kafa ƙungiyoyi don mayar da martani ga karancin abinci. A Kudancin Turai, a Portugal, guguwar dusar ƙanƙara ta fi yawa yayin da a yau suke da wuya. Akwai rahotanni na dusar ƙanƙara mai yawa a cikin hunturu na 1665, 1744 da 1886.
Ya bambanta da farkonsa mara tabbas, akwai yarjejeniya cewa Little Ice Age ya ƙare a tsakiyar karni na 19.
== Shaidar canjin yanayi na mutum ==
Ta hanyar sare daji da aikin gona, wasu masana kimiyya sun ba da shawarar wani bangare na ɗan adam a wasu canje-canjen yanayi na tarihi. Wutar da mutum ya fara ta kasance cikin sauya yawancin Ostiraliya daga ciyawa zuwa hamada.<ref>{{Cite journal |vauthors=Miller GH, Fogel ML, Magee JW, Gagan MK, Clarke SJ, Johnson BJ |date=July 2005 |title=Ecosystem Collapse in Pleistocene Australia and a Human Role in Megafaunal Extinction |url=http://doc.rero.ch/record/14709/files/PAL_E1537.pdf |journal=Science |volume=309 |issue=5732 |pages=287–290 |bibcode=2005Sci...309..287M |doi=10.1126/science.1111288 |pmid=16002615 |s2cid=22761857}}</ref> Idan gaskiya ne, wannan zai nuna cewa al'ummomin da ba na masana'antu ba na iya taka rawa wajen rinjayar yanayin yankin. [[Gandun daji|Kashe daji]], hamada da salinization na ƙasa na iya ba da gudummawa ko haifar da wasu canje-canjen yanayi a cikin tarihin ɗan adam.
Don tattaunawar da ɗan adam ya shiga cikin sauye-sauyen yanayi na baya-bayan nan, duba Bayar da canjin yanayi na baya.
== Dubi kuma ==
* CLIWOC, bayanan yanayi don tekun duniya (1750-1854)
* [[Canjin yanayi|Rashin dumamar yanayi]]
* Tarihin kimiyyar canjin yanayi
* [[Yanayin yanayin duniya|Rubuce-rubucen zafin jiki]]
* Ƙananan Shekarar Ice
* Alfred Thomas Grove
* Jean Grove
* Hubert Lamb
* Gordon Manley
* Christian Pfister (masanin tarihin Switzerland)
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4ft17gcqf1quqvh8q08ip1xev10x6kr
Taron Tsire-tsire
0
108497
968595
787905
2026-10-17T12:55:58Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968595
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Seed Mob''', a hukumance Seed Indigenous Youth Climate Network Ltd kuma wanda aka fi sani da Seed, cibiyar sadarwar yanayi ce mai zaman kanta a [[Asturaliya|Ostiraliya]]. An kafa shi a cikin shekara ta 2014, matasa na [['Yan asalin Australiya|Aboriginal]] da Torres Strait Islander ne ke jagoranta kuma suna dogara da gudummawa daga magoya baya da abokan hulɗa waɗanda suka dace da dabi'un su. A cikin 2018 Seed ya fitar da fim din Water is Life, wanda ya nuna haɗarin fracking a Yankin Arewa.
== Tarihi ==
Seed, wanda aka kafa a shekara ta 2014, shine cibiyar sadarwar yanayi ta matasa ta Australiya ta farko, <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-12-03 |title=Meet Seed Mob, Australia's First Indigenous Youth-Led Environmental Organisation |url=https://junkee.com/seed-mob-interview/280601 |access-date=2021-07-10 |website=Junkee |language=en-US}}</ref> wanda aka kafa ta South Sea Islander / Bundjalung mace Amelia Telford <ref name="hocking2020" /> <ref name="feed2020">{{Cite web |date=11 November 2020 |title=The young Indigenous woman fighting fracking in remote NT |url=https://www.sbs.com.au/news/the-feed/the-young-indigenous-woman-fighting-fracking-in-remote-nt |access-date=2021-07-10 |website=[[The Feed (Australian TV series)|The Feed]] |language=en}}</ref> da Larissa Baldwin-Roberts (wanda daga baya ya zama Shugaba na ƙungiyar masu fafutukar siyasa GetUp!), <ref>{{Cite web |date=1 August 2023 |title=Segments: The Mission: GetUp CEO Larissa Baldwin-Roberts |url=https://www.rrr.org.au/on-demand/segments/the-mission-getup-ceo-larissa-baldwin-roberts |access-date=19 August 2023 |website=Triple R 102.7FM, Melbourne Independent Radio }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 April 2024 |title=Larissa Baldwin-Roberts |url=https://www.aegn.org.au/speaker/larissa-baldwin-roberts/ |access-date=29 May 2024 |website=AEGN}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 September 2023 |title=Larissa Baldwin-Roberts |url=https://www.abc.net.au/qanda/larissabaldwin-roberts-2023/102861158 |access-date=29 May 2024 |website=[[Q+A (Australian talk show)|Q+A]]}}</ref> da farko a matsayin reshe na Australian Youth Climate Coalition.<ref name="medianet2021">{{Cite web |title=Seed Mob to be first Indigenous youth-led environmental organisation |url=https://www.medianet.com.au/releases/194683/ |access-date=2021-07-10 |website=Medianet |language=en-AU}}</ref><ref name="hocking2020">{{Cite web |last=Hocking |first=Rachael |date=1 December 2020 |title='First Nations are rising': Seed Mob goes independent |url=https://www.sbs.com.au/nitv/article/first-nations-are-rising-seed-mob-goes-independent/xi7hd4w3z |access-date=29 May 2024 |website=NITV}}</ref>
Telford ta kasance NAIDOC Matasa na Shekara a cikin 2014, lokacin da ta kasance mai kula da 'yan asalin ƙasar don Ƙungiyar Matasa ta Australiya, kuma tana shirin fadada shirin' yan asalin ƙasar don horar da kuma ba da shawara game da matasa 'yan asalin 50 a duk faɗin ƙasar.<ref>{{Cite web |title=Amelia Telford |url=https://www.naidoc.org.au/awards/winner-profiles/amelia-telford |access-date=29 May 2024 |website=NAIDOC}}</ref> An kuma ba ta lambar yabo ta Bob Brown ta 2015 Young Environmentalist for the Year, da kuma Australian Geographic Young Conservationist of the Year a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Amelia Telford |url=https://www.worldsciencefestival.com.au/speakers/amelia-telford |access-date=29 May 2024 |website=World Science Festival Brisbane |archive-date=29 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529082120/https://www.worldsciencefestival.com.au/speakers/amelia-telford |url-status=dead }}</ref>
A cikin 2018, Seed ya fitar da gajeren fim din Water is Life, wanda ya nuna haɗarin fracking a Yankin Arewa. An yi fim din sama da shekaru biyu kuma magoya baya ne suka ba da kuɗin. Kungiyar ta yi tafiya zuwa Arewacin Dakota, Amurka, inda suka yi magana da dan asalin ƙasar Amurka Kandi Mosset, wanda aka nuna a cikin fim din yana nuna yadda fracking ya shafi al'ummarsu tun lokacin da aka fara shi a shekara ta 2006. A cikin fim din, shugabannin al'umma a Borroloola sun danganta tasirin canjin yanayi akan abincin daji, da sauransu<ref>{{Cite web |last=Nicol |first=Emily |date=25 April 2018 |title=Water Is Life: SEED release documentary about the dangers of fracking in NT |url=https://www.sbs.com.au/nitv/article/water-is-life-seed-release-documentary-about-the-dangers-of-fracking-in-nt/t6t8as1no |access-date=29 May 2024 |website=NITV}}</ref>
A watan Agustan 2020, Seed ya zama mai zaman kansa, ya yi rajista tare da ACNC a matsayin Cibiyar Kula da Yanayi ta Matasa Ltd. <ref>{{Cite web |title=Seed Indigenous Youth Climate Network Ltd |url=https://www.acnc.gov.au/charity/charities/67c32eb1-cd11-ec11-b6e5-002248100643/profile |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529062208/https://www.acnc.gov.au/charity/charities/67c32eb1-cd11-ec11-b6e5-002248100643/profile |archive-date=29 May 2024 |access-date=29 May 2024 |website=ACNC}}</ref> <ref name="hocking2020"/><ref name="medianet2021"/> Tare da sabon matsayi, hukumar za ta kunshi mutanen First Nations kawai, kuma an kara yawan ma'aikatan da aka biya.<ref name="hocking2020" />
== Bayyanawa ==
Seed Mob cibiyar sadarwar yanayi ce ta matasa na asali a Ostiraliya, <ref name=":0"/> karkashin jagorancin [['Yan asalin Australiya|Aboriginal]] da Torres Strait Islander matasa. <ref name="medianet2021"/> Ba ta yarda da kudaden gwamnati, kuma ana bincika duk masu ba da gudummawa don tabbatar da cewa goyon bayansu ya dace da dabi'un Seed. Ya dogara sosai da kudade daga membobin al'umma.<ref name="hannon2022">{{Cite web |last=Hannon |first=Kellie |date=23 July 2022 |title=Invest: In the Future with Seed Mob |url=https://www.maurieandeve.com/blogs/journal/invest-in-the-future-with-seed-mob |access-date=29 May 2024 |website=Maurie and Eve}}</ref>
Co-founder Amelia Telford,<ref name="feed2020"/><ref name="hocking2020"/> is {{As of|2021}} its national director.<ref>{{Cite web |title=Our Team |url=https://www.seedmob.org.au/our_team |access-date=2021-07-10 |website=Seed |language=en |archive-date=2021-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710030553/https://www.seedmob.org.au/our_team |url-status=dead }}</ref> {{As of|2024}} Ivan Ingram is chair of the organisation.<ref>{{Cite web |title=Seed Indigenous Youth Climate Network Ltd |url=https://www.acnc.gov.au/charity/charities/67c32eb1-cd11-ec11-b6e5-002248100643/people |access-date=29 May 2024 |website=ACNC}}</ref>
Manufarta "don gina ƙwarewa, amincewa, da cibiyoyin sadarwa na matasa na al'ummomin farko don kare ƙasarmu, ruwa da makomarmu daga tasirin canjin yanayi", da kuma kara muryoyin al'ummomi na al'umma na farko don haifar da mafita don rage tasirin canjin [[Canjin yanayi|sauyin yanayi]] a Ostiraliya.<ref name="hannon2022"/>
Seed Mob ya dogara da cibiyar sadarwar masu sa kai, waɗanda ke aiki don kare ƙasar daga fitar da man fetur a ƙasa mai tsarki, da kuma tallafawa wasu kungiyoyi da ke aiki a cikin gwagwarmayar canjin yanayi.<ref>{{Cite web |last=Reid |first=Georgina |date=9 June 2016 |title=Meet the Seed Mob |url=https://wonderground.press/people/seed-climate-network/ |access-date=29 May 2024 |website=Wonderground |archive-date=29 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529082121/https://wonderground.press/people/seed-climate-network/ |url-status=dead }}</ref>
== Kamfen da gwagwarmaya ==
Seed ya goyi bayan wasu kungiyoyin masu gwagwarmaya, kamar shiga cikin aikin jirgin ruwa na Pacific Climate Warriors a cikin 2014, toshe tashar kwal ta Newcastle na cikakken rana.<ref name="hocking2020"/>
A cikin 2017, Seed, a lokacin a cikin hadin gwiwar kungiyoyin muhalli 13 a matsayin wani ɓangare na Australian Youth Climate Coalition, ya ci nasara, bayan kamfen na shekaru uku da aka yi niyya ga manyan bankunan Australia guda huɗu don kawar da kudade ga ma'adinin kwal a Queensland (yanzu kamfen ɗin Stop Adani), don samun Westpac don canza manufofinsu.<ref>{{Cite web |date=1 August 2018 |title=How a 3 year campaign moved Westpac to rule out new coal basins |url=https://www.stopadani.com/how_a_3_year_campaign_moved_westpac |access-date=29 May 2024 |website=Stop Adani}}</ref><ref>{{Cite web |last=[[Australian Conservation Foundation]] |date=2017 |title=An incredible moment for the #StopAdani campaign. |url=https://www.thefreelibrary.com/An+incredible+moment+for+the+%23StopAdani+campaign-a0510482303 |access-date=29 May 2024 |via=Free Online Library}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-04-28 |title=Big four banks distance themselves from Adani coalmine as Westpac rules out loan |url=http://www.theguardian.com/environment/2017/apr/28/big-four-banks-all-refuse-to-fund-adani-coalmine-after-westpac-rules-out-loan |access-date=2021-07-10 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 April 2017 |title=Big four banks distance themselves from Adani coalmine as Westpac rules out loan |url=https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/big-four-banks-distance-themselves-from-adani-coalmine-as-westpac-rules-out-loan/ |access-date=29 May 2024 |website=Business & Human Rights Resource Centre}}</ref>
A shekara ta 2017 kungiyar tana gudanar da zanga-zangar yau da kullun a [[Kanberra|Canberra]], ciki har da daya inda daruruwan fitilu suka rubuta "Land Rights not Mining Rights" a kan lawns na House of Parliament.<ref name="hocking2020"/>
Tun lokacin da Origin Energy ta sanar da shirye-shiryen fara fashewa gas a cikin Beetaloo Basin a Yankin Arewa a watan Nuwamba 2019, Seed yana yakin neman zabe game da tsare-tsaren kamfanin.<ref name="feed2020"/> Ya samar da fim game da kamfen ɗin da ake kira Water is Life a cikin 2019. <ref>{{Cite web |title=Water is Life |url=https://nt.seedmob.org.au/film |access-date=2021-07-10 |website=Protect Country, Ban Fracking |language=en |archive-date=2021-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710034743/https://nt.seedmob.org.au/film |url-status=dead }}</ref>
A cikin 2020, kungiyar ta goyi bayan masu mallakar gargajiya na Gomerōi a New South Wales don nuna rashin amincewa da kwanan nan game da aikin gas na Santos a Narrabri, wanda ya shirya hako rijiyoyi 850 a cikin gandun daji na Pilliga a arewa maso tsakiyar NSW. Dubban mutane sun yi tafiya a fadin kasar don adawa da aikin dala biliyan 3.6.<ref name="hocking2020"/>
== Kafofin watsa labarai da tasirin duniya ==
Tun lokacin da suka yi fim din Water is Life na 2018, taken ya zama sanannen taken a duk faɗin duniya.<ref name="hocking2020"/>
A cikin 2019, tauraron Hollywood [[Leonardo DiCaprio]] ya ba da hoto a kan [[Instagram]] na ƙungiyar da ke shirya zama a Gidan majalisar dokoki, Canberra, yana kira ga dakatar da fracking, hakar kwal da raba ruwa. <ref name="hocking2020"/>
== Abokan hulɗa ==
Seed yana da haɗin gwiwar saka hannun jari tare da kasuwancin da dabi'unsu suka dace da kungiyar, kamar Bankin Australia . <ref>{{Cite web |date=1 August 2018 |title=Partners |url=https://www.seedmob.org.au/partners |access-date=29 May 2024 |website=Seed}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=29 May 2024 |title=Climate action with Seed: amplifying young Indigenous voices |url=https://www.bankaust.com.au/seed-climate-partnership |access-date=29 May 2024 |website=Bank Australia}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
rslfqjet6rsb4w0wyxyhl6x7gd8qk9l
Adrienne Adams (ƴar siyasa)
0
110021
968807
824798
2026-10-17T21:24:09Z
Em-mustapha
6594
Em-mustapha moved page [[Adrienne Adams (ɗan siyasa)]] to [[Adrienne Adams (ƴar siyasa)]] without leaving a redirect
824798
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adrienne Eadie Adams''' (an haife ta a ranar 9 ga watan Disamba, shekara ta 1960) 'yar siyasar Amurka ce da ke aiki a matsayin Kakakin Majalisar Birnin New York tun daga shekarar 2022. Dan jam'iyyar Democrat, Adams yana wakiltar Gundumar ta 28. Ita ce mace ta farko da aka zaba a gundumar, kuma Ba'amurke na farko da aka zabe a matsayin Kakakin Majalisar. <ref name="NYCC">{{Cite web |title=Biography – Adrienne E. Adams |url=https://council.nyc.gov/adrienne-adams/ |access-date=2018-01-01 |website=New York City Council }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An fara zabar Adams a Majalisar Birnin a shekarar 2017, don kammala wa'adin wanda ya riga ta, Ruben Wills. <ref name="BP">{{Cite web |title=Adrienne Adams |url=https://ballotpedia.org/Adrienne_Adams |access-date=2018-01-01 |website=Ballotpedia}}</ref> Gundumar ta ta hada da unguwanni na Queens na Jamaica, ƙauyen Rochdale, Richmond Hill da Kudancin Ozone Park.<ref name="NYCC"/>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Adrienne Eadie ta girma ne a Hollis, Queens ta hanyar direban mota na UPS da kuma mai dafa abinci na Rikers Island. Iyaye biyu ma'aikatan kungiyar kwadago ne. Ta halarci makarantar firamare ta St. Pascal Baylon, Makarantar Sakandare ta Bayside (Queens) , da kuma a takaice Kwalejin York (CUNY) kafin ta sami digiri na farko a fannin ilimin halayyar dan adam daga Kwalejin Spelman . <ref name="NYCC"/>
== Ayyuka ==
=== Kafin Majalisar ===
Kafin rike mukamin zaɓaɓɓen, Adams ya yi aiki a cikin horar da masu gudanarwa na kamfanoni, gudanar da kudaden ɗan adam, da horar da kula da yara. Daga 2012 zuwa 2017, ta kasance shugabar kwamitin Queens Community Board 12 na tsawon shekaru uku.<ref name="NYCC"/> An nada ta a Kwamitin Shirye-shiryen Gida na Gwamna Andrew Cuomo (LPC) don shirin sake farfado da jama'a na Jamaica a cikin 2014, da kuma Kwamitin Amintattun Laburaren Jama'a na Queens a cikin 2015. Ta kasance co-shugaban Majalisar Jagorancin Jamaica Now, wanda aka kafa a shekarar 2015.<ref>{{Cite web |last=Lewis |first=Rebecca C. |date=12 February 2018 |title=Meet the new class |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/new-york-city/meet-new-class.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215083608/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/new-york-city/meet-new-class.html |archive-date=15 February 2018 |access-date=14 February 2018 |website=City & State New York}}</ref> A shekara ta 2016, Adams ya yi takara ba tare da nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York a kan James Sanders Jr. mai mulki.
=== Majalisar Birnin New York ===
Adams ta lashe zaben fidda gwani na Majalisar Birnin 2017 tare da kashi 39% na kuri'un (3,499 kuri'u). Abokin hamayyarta, Richard David, ya sami kashi 32% na kuri'un (ƙuri'u 2,822), kuma ɗayan abokin hamayyar ta, Hettie Powell, ya sami 29% (ƙuri-ƙuri'un 2,589). Adams ya ci gaba da lashe babban zaben tare da kashi 86% na kuri'un.<ref name="BP"/> A lokacin wa'adinta na farko, abokan aikinta a cikin Black, Latino da Asian Caucus ne suka zabe ta don zama shugabar caucus, kuma a lokuta daban-daban ta kuma yi aiki a matsayin shugabar Kwamitin kan Landmarks, Jama'a Sitings, da Shirye-shiryen, kuma daga baya shugaban Kwamitin kan Tsaron Jama'a.<ref name="NYCC"/>
A watan Janairun 2022, Majalisar Birnin New York ta zabi Adrienne Adams a matsayin Kakakin. Ita ce mutum na biyu daga yankin Queens da ya rike wannan mukamin, bayan Peter Vallone Sr. Bugu da ƙari, ita ce mace ta uku kuma baƙar fata ta farko da ta yi aiki a matsayin Kakakin.<ref>{{Cite web |last=Kim |first=Elizabeth |last2=Bergin |first2=Brigid |last3=Cruz |first3=David |date=17 December 2021 |title=Adrienne Adams on Cusp to Win City Council Speaker Race After Lone Rival Concedes |url=https://gothamist.com/news/adrienne-adams-cusp-win-city-council-speaker-race-after-lone-rival-concedes |website=Gothamist}}</ref> Zaben ta ya kasance cin nasara ta siyasa ga sabon magajin gari Eric Adams, ɗan'uwan Democrat mai tsakiya kuma abokin makarantar sakandare amma babu dangantaka, wanda a asirce yake ƙoƙarin samun goyon baya ga dan takarar Shugaban kasa Francisco Moya.<ref>{{Cite web |last=Max |first=Ben |date=December 11, 2021 |title=As Eric Adams Allies Push Francisco Moya, Coalition Forms Behind Adrienne Adams for Next City Council Speaker |url=https://www.gothamgazette.com/city/10963-eric-adams-allies-push-francisco-moya-adrienne-adams-city-council-speaker |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211211205755/https://www.gothamgazette.com/city/10963-eric-adams-allies-push-francisco-moya-adrienne-adams-city-council-speaker |archive-date=December 11, 2021 |website=Gotham Gazette}}</ref>
Kakakin majalisa Adams ya ki karɓar doka da ke adawa da sauya inshorar kiwon lafiya na mafi yawan masu ritaya na birni na New York zuwa Medicare Advantage, a maimakon Medicare na gargajiya tare da kariyar Medigap. Wannan canjin rage kasafin kuɗi, wanda Magajin garin [[Bill de Blasio|Bill De Blasio]] da Kwamitin Ma'aikata na Municipal suka gabatar da shi a cikin 2021, ya raba 'yan siyasa na New York, masu ritaya, da tsoffin ƙungiyoyin su. Har yanzu ana ci gaba da kalubalen kotu har zuwa watan Janairun .
A watan Disamba na shekara ta 2024, Kakakin Adams da wasu mambobin majalisa 30 sun amince da wani gyare-gyare na sake fasalin zoning na Mayor Adams wanda aka sani da "City of Ee for Housing Opportunity". Daga baya magajin garin ya sanya hannu kan lissafin, wanda ya ba da izinin gina da kuma juyawa na kimanin ƙarin gidaje 80,000 a Birnin New York a cikin shekaru 15 masu zuwa. Duk da haka, Kakakin Adams da Magajin garin Adams sun kara rarrabuwa kan batutuwan da ke fuskantar birnin, musamman game da fifiko na kasafin kuɗi, manufofin shari'ar aikata laifuka, da nadin kwamishinan. A watan Fabrairun 2025, bayan mataimakan magajin gari hudu sun yi murabus sakamakon zargin cin hanci da rashawa a kan Magajin garin Adams, mai magana ya shiga wasu jami'an New York da yawa da ke kira ga murabus ko cire shi.
Mambobin Majalisar Birnin New York sun iyakance ga wa'adin shekaru hudu a jere, don haka Adams ba ta cancanci sake zaben ba lokacin da wa'adin ta na biyu ya ƙare a ƙarshen 2025. Ga magajinta a gundumar ta 28, ta amince da shugaban ma'aikatanta, Tyrell Hankerson .
=== 2025 Yaƙin neman zaɓe na magajin gari na Birnin New York ===
[[Fayil:Adrienne_for_the_People_Logo.png|right|thumb|Alamar kamfen din magajin gari na Adrienne na 2025]]
A watan Maris na shekara ta 2025, Kakakin majalisa Adams ya zama dan takarar Democrat na tara da ya kalubalanci Magajin garin Adams a zaben magajin garin NYC na shekara ta 2025 . Ta ayyana takarar ta ne a kan shawarar da aka zaba daga jami'an New York da yawa, musamman Babban Lauyan Letitia James da Lauyan Jama'a Jumaane Williams.<ref>{{Cite web |last=Coltin |first=Jeff |date=2025-02-19 |title=Another Adams is being recruited to run for NYC mayor in attempt to thwart Andrew Cuomo |url=https://www.politico.com/news/2025/02/19/adrienne-adams-new-york-city-mayor-andrew-cuomo-00205043 |access-date=2025-02-26 |website=Politico}}</ref> Ta sami amincewa daga Majalisar Gundumar 37, CWA Local 1180, da UNITE HERE Local 100 .<ref>{{Cite web |last=Aponte |first=Claudia Irizarry |date=2025-04-23 |title=City’s Largest Municipal Union and AG James Back Adrienne Adams for Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2025/04/23/adrienne-adams-dc37-letitia-james-endorsement/ |access-date=2025-04-23 |website=THE CITY - NYC News |language=en-US}}</ref> Ta kasance ta huɗu a zagaye na farko.
== Tarihin zabe ==
{{2025 New York City Democratic mayoral primary}}
== Rayuwa ta mutum ==
Adams ya daɗe memba na [[Greater Allen A.M.E. Cathedral of New York|Babban Allen AME Cathedral na New York]], [[NAACP]], da kuma [[National Action Network]] . Ita ma memba ce mai aiki na [[Alpha Kappa Alpha]] sorority. <ref name="NYCC2">{{Cite web |title=Biography – Adrienne E. Adams |url=https://council.nyc.gov/adrienne-adams/ |access-date=2018-01-01 |website=New York City Council }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Blended family|Gidanta da aka haɗa]] sun haɗa da mijinta Joseph J. Adams, ƴaƴan manya huɗu, da jikoki goma sha ɗaya ( {{As of|2023|July}} ). <ref>{{Cite web |last=González-Ramírez |first=Andrea |date=July 17, 2023 |title=How New York City Council Speaker Adrienne Adams Gets It Done |url=https://www.thecut.com/2023/07/how-adrienne-adams-gets-it-done.html |access-date=October 24, 2024 |website=[[The Cut (New York)]]}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4jbnp8twotc1ir4rbb0si6990x1d6j2
Unita Blackwell
0
110181
968896
737306
2026-10-17T22:51:10Z
Nura Bello
24854
968896
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Unita Zelma Blackwell''' (18 ga watan Maris, 1933 - 13 ga Mayu, 2019) 'yar gwagwarmayar kare hakkin bil'adama ce ta Amurka wacce ita ce mace ta farko da aka zaba a matsayin magajin gari a jihar [[Mississippi (jiha)|Mississippi]] ta Amurka. Blackwell ya kasance darektan aikin kwamitin kula da dalibai (SNCC) kuma ya taimaka wajen shirya tafiyar da 'yan Afirka na Afirka a fadin Mississippi. Ta kuma kasance jagora na [[US–China Peoples Friendship Association|Ƙungiyar Abokantaka ta Amurka da China]], ƙungiyar da aka keɓe don inganta musayar al'adu tsakanin Amurka da China. Ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga [[US presidents|Shugabannin Amurka]] guda shida: [[Lyndon Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Gerald Ford]], [[Jimmy Carter]], [[Ronald Reagan]], da [[Bill Clinton]].
''Barefootin'{{'}}''<nowiki/>', tarihin rayuwar Blackwell, wanda aka buga a shekara ta 2006, ya nuna aikinta.<ref>{{Cite web |title=Wellesley Centers for Women — Stepping Out and Moving Forward |url=http://www.wcwonline.org/content/view/1585/38 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311034423/http://www.wcwonline.org/content/view/1585/38 |archive-date=March 11, 2008 |access-date=April 27, 2008 |publisher=wcwonline.org}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Blackwell a ranar 18 ga Maris, 1933, a Lula, Mississippi, ga masu aikin gona Virda Mae da Willie Brown. Kakan Blackwell ya ba ta sunan "U. Z.", wanda ta ci gaba har sai da ta kasance a aji na shida, lokacin da malaminta ya gaya mata cewa tana bukatar "sunan gaskiya, ba kawai asali ba". Blackwell da malaminta sun yanke shawarar Unita Zelma .
Blackwell da iyayenta sun zauna a Lula. Wani fararen shugaban gonar ne ya kashe kakanta. A shekara ta 1936, lokacin da take 'yar shekara uku, mahaifin Blackwell ya bar gonar da yake aiki kuma ya gudu zuwa [[Memphis, Tennessee]], yana tsoron rayuwarsa bayan ya fuskanci shugabansa game da yin magana da matarsa. Blackwell da mahaifiyarta sun bar gonar don su zauna tare da shi ba da daɗewa ba.<ref name="breakup" /> Iyalin Blackwell sun yi tafiya akai-akai don neman aiki. A ranar 20 ga Yuni, 1938, iyayen Blackwell sun rabu saboda bambancin addini. Blackwell da mahaifiyarta sun tafi West Helena, [[Arkansas (jiha)|Arkansas]], don zama tare da mahaifiyar Blackwell don ta sami damar samun ilimi mafi kyau. Ilimi mai inganci a Mississippi ba wani zaɓi ne ga Blackwell ba saboda makarantun da ke wurin sun kasance a kan noman amfanin gona da tsarin shuka. An ba wa yara baƙi damar halartar makaranta na watanni biyu kawai a lokaci guda, kafin a sa ran su koma gonakin auduga.<ref name="Seelye-2019" /><ref name="Oral History">{{Cite web |last=Garvey |first=Mike |title=Oral History with Honorable Unita Blackwell |url=https://www.usm.edu/oral-history/oral-history-collections-z#B |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072057/https://www.usm.edu/oral-history/oral-history-collections-z#B |archive-date=January 22, 2018 |access-date=October 25, 2013 |website=Mississippi Oral History Program of University of Southern Mississippi |publisher=The University of Southern Mississippi Center for Oral History and Cultural Heritage}}</ref> Yayinda take zaune a Yammacin Helena, Blackwell sau da yawa tana ziyartar mahaifinta a Memphis. A lokacin watanni na rani za ta bar West Helena kuma ta zauna tare da kakanta da kakarta a Lula, inda ta taimaka wajen shuka da girbi auduga. Blackwell ta shafe mafi yawan shekarunta na farko tana yanka auduga na $ 3 a rana, a Mississippi, Arkansas, da Tennessee da kuma cire tumatir a [[Florida]].<ref name="African American History Online">{{Cite web |last=Carey |first=Charles W. |title=Blackwell, Unita |url=http://www.fofweb.com/activelink2.asp? |access-date=October 25, 2013 |website=African-American Political Leaders, Revised Edition, A to Z of African Americans |publisher=Facts on File, Inc.}}</ref> Tana da shekaru 14 lokacin da ta gama aji na takwas, shekarar karshe ta makaranta a Westside, makarantar da ke West Helena don yara baƙi. Blackwell ta bar makaranta don samun kudin shiga ga iyalinta.<ref name="Haskins p.15" />
=== Aure da motsi ===
Tana da shekaru 25 lokacin da ta fara saduwa da Jeremiah Blackwell, mai dafa abinci na Sojojin Injiniyoyin Amurka. Bayan 'yan shekaru, sun yi tafiya zuwa Clarksdale, Mississippi, kuma wani mai shari'a na zaman lafiya ya yi aure.
A watan Janairun 1957, Blackwell ta yi rashin lafiya sosai kuma an kai ta asibiti a Yammacin Helena inda aka bayyana ta mutu. Daga baya aka gano ta da rai a dakin asibitin ta, kuma ta yi iƙirarin cewa tana da kwarewar kusan mutuwa. A ranar 2 ga Yuli, 1957, an haifi ɗa guda ɗaya na ma'auratan, Jeremiah Blackwell Jr. (Jerry). A shekara ta 1960, kakar Irmiya, "Miss Vashti", ta mutu. Bayan 'yan watanni, Blackwells sun koma cikin Gidan bindiga wanda kakarsa ta bar masa, a Mayersville, Mississippi, wani gari na kusan mutane ɗari biyar. <ref name="page101" /><ref name="African American History Online"/> Iyalin Blackwell daga ƙarshe sun sami damar gina babban gidan tubali, amma tana so ta ci gaba da ƙaramin gidan da aka gada daga kakar Irmiya.
Bayan ya zauna a Mayersville, Blackwell ya fara shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama.<ref name="African American History Online"/>
== Yunkurin kare hakkin bil'adama ==
=== Nuna bambanci na jefa kuri'a ===
Blackwell ta fara shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama a watan Yunin 1964, lokacin da 'yan gwagwarmaya biyu daga Kwamitin Gudanar da Dalibai suka zo Mayersville kuma, a cikin cocin da ta kasance, sun gudanar da tarurruka game da' yancin' yan Afirka na Amurka don jefa kuri'a . A mako mai zuwa ita da wasu bakwai sun tafi kotun don yin gwajin rajistar masu jefa kuri'a don su iya jefa kuri'u.<ref>{{Cite web |date=May 7, 1986 |title=Interview with Unita Blackwell |url=http://digital.wustl.edu/cgi/t/text/text-idx?c=eop;iel=4;view=toc;idno=bla0015.0999.011 |access-date=July 24, 2009 |publisher=Blackside, Inc.}}</ref> Yayinda suke a waje da kotun suna jiran yin gwajin, wani rukuni na fararen manoma daga yankin sun ji abin da ke faruwa kuma sun yi ƙoƙari su tsoratar da su.<ref name="white" /> Kungiyar ta ta zauna a can duk rana, amma biyu ne kawai suka iya yin gwajin. Nuna wariyar launin fata da suka fuskanta, in ji Blackwell, ya sanya wannan rana "maɓallin juyawa" na rayuwarta. Jeremiah da Unita sun rasa ayyukansu washegari bayan ma'aikatansu sun gano cewa sun kasance cikin ƙungiyar da ke neman yin rajista don jefa kuri'a. Bayan ta rasa aikinta, Blackwell ta ba da labarin yadda iyalinta ke rayuwa:
Blackwell ya yi ƙoƙari ya wuce gwajin rajistar masu jefa kuri'a sau uku a cikin 'yan watanni masu zuwa. A farkon fall ta dauki gwajin cikin nasara kuma ta zama mai jefa kuri'a.
Lokacin da Hukumar Kare Hakkin Bil'adama ta Amurka ta zo Mississippi a watan Janairun 1965, Blackwell ta ba da shaida a gaban su game da abubuwan da ta samu game da nuna bambanci ga masu jefa kuri'a:
A sakamakon sa hannun Blackwell tare da kamfen ɗin rajistar masu jefa kuri'a, ita da sauran masu fafutuka sun jimre da tsangwama akai-akai.
=== SNCC da sauran ƙungiyoyi ===
Bayan saduwa da Fannie Lou Hamer a lokacin rani na 1964 da kuma jin abubuwan da ta samu a cikin Ƙungiyar 'Yancin Bil'adama, Blackwell ta yanke shawarar shiga SNCC. A matsayinta na darektan aikin SNCC, ta shirya rajistar masu jefa kuri'a a fadin Mississippi. Daga baya a wannan shekarar, ta zama memba a kwamitin zartarwa na Jam'iyyar Freedom Democratic Party (MFDP), wanda ya samar da jam'iyya ga masu jefa kuri'a da SNCC ke yin rajista don jefa kuri'u.<ref name="African American History Online"/> A ƙarshen watan Agusta ita da wasu wakilan MFDP 67 da aka zaba sun yi tafiya zuwa Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 1964 a Atlantic City, New Jersey, da niyyar samun MFDP a zaune a matsayin "kawai wakilin da aka kafa ta hanyar dimokuradiyya daga Mississippi".<ref name="king">{{Cite web |date=June 2, 2017 |title=Mississippi Freedom Democratic Party (MFDP) |url=https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/mississippi-freedom-democratic-party-mfdp |access-date=December 3, 2019 |publisher=King Encyclopedia |agency=stanford.edu}}</ref> Daga bisani an ba su manyan kujeru biyu amma sun ki amincewa da wannan sulhu; taron, musamman shaidar Hamer da aka nuna a talabijin a gaban kwamitin tabbatarwa, ya kawo jam'iyyar da ƙungiyar kare hakkin bil'adama ta Mississippi a cikin idon jama'a.<ref name="king" />
Blackwell ta shiga cikin gabatarwar Head Start ga yara baƙi a cikin 1965 a cikin Mississippi Delta, aikin da kungiyar Child Development Group of Mississippi ta jagoranta.
A ƙarshen shekarun 1960 Blackwell ta yi aiki a matsayin ƙwararren ƙwararren ci gaban al'umma tare da Majalisar Mata Negro ta Kasa. A cikin shekarun 1970s, ta hanyar Majalisar Mata ta Negro ta Kasa, ta yi aiki a kan shirin ci gaba don gidaje masu karamin karfi kuma ta karfafa mutane a duk faɗin ƙasar "don gina gidajensu".<ref name="African American History Online"/> A lokacin da ta shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama, an daure ta fiye da sau 70 saboda rawar da ta taka a zanga-zangar kare hakkin bil'adama da sauran ayyukan adawa da zalunci.
=== ''Blackwell v. Hukumar Ilimi ta Issaquena County'' ===
[[Fayil:Logo_SNCC.svg|thumb|100x100px|Finsar SNCC]]
Blackwells sun shigar da kara, Blackwell v. Issaquena County Board of Education, a kan Issaquena District Board of Education a ranar 1 ga Afrilu, 1965, bayan shugaban ya dakatar da yara baƙi sama da 300 - gami da Jerry, ɗan Blackwells - don sanya fil wanda ke nuna hannun baƙar fata da farin hannu da aka ɗaure da kalmar "SNCC" a ƙasa da su. Kotu ta rufe batutuwa da yawa ciki har da amfani da dalibai na "tsarin 'yanci", kuma ta nemi Gundumar Makarantar Issaquena County ta raba makarantun su bisa ga hukuncin Kotun Koli a ''Brown v. Hukumar Ilimi''. Kotun Gundumar Amurka ta Kudancin Gundumar Mississippi ta yanke shawarar cewa ɗalibai suna rushewa da amfani da fil ɗin 'yanci, amma ta ba da umarnin cewa gundumar makaranta dole ne ta kawar da makarantun su don bin dokar tarayya, a farkon shekara ta 1965. An kai karar Kotun daukaka kara ta Amurka a watan Yulin 1966, inda Kotun Gundumar ta amince da shawarar da ta gabata.<ref>{{Cite court|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102:S23JN2-140:}}</ref> Saboda shari'ar da ta haifar da shirin kawar da wariyar launin fata, Blackwell ya kira shi "ɗaya daga cikin shari'o'in kawar da wariya launin fata na farko a Mississippi".<ref name="Mississippi Civil Rights Project">{{Cite web |title=Unita Blackwell |url=http://mscivilrightsproject.org/index.php?option=com_content&view=article&id=6:unita-blackwell&catid=164:person&Itemid=22 |access-date=October 25, 2013 |publisher=Coahoma, Mississippi Civil Rights Project |archive-date=November 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105004833/http://mscivilrightsproject.org/index.php?option=com_content&view=article&id=6:unita-blackwell&catid=164:person&Itemid=22 |url-status=dead }}</ref>
Dan Blackwell da kimanin wasu yara 50 sun kaurace wa makarantar, saboda shawarar da ta yanke na kada ta bar yara su sa fil din 'yanci na SNCC. A sakamakon haka, Blackwell da wasu masu gwagwarmaya a cikin al'umma sun yanke shawarar cewa yana da mahimmanci a ilimantar da waɗannan yara. Ta taimaka wajen bude [[Makarantun yanci|Makarantun 'Yanci]] a cikin Gundumar Issaquena don warware matsalar. Makarantu sun zama sanannun kuma sun ci gaba da koyar da azuzuwan kowane bazara har zuwa 1970, lokacin da makarantun yankin suka rabu da su.
== Ayyukan siyasa da rayuwarsu ta baya ==
Farawa a 1973, Blackwell ta shiga cikin tafiye-tafiye 16 na diflomasiyya zuwa China, gami da tafiya tare da 'yar wasan kwaikwayo Shirley MacLaine a 1973 don yin fim din The Other Half of the Sky . <ref name="query">{{Cite web |last=Kilborn |first=Peter |date=June 17, 1992 |title=A Mayor And Town Rise Jointly |url=https://www.nytimes.com/1992/06/17/us/a-mayor-and-town-rise-jointly.html |access-date=April 27, 2008 |website=New York Times}}</ref> A matsayin wani ɓangare na jajircewarta ga ingantaccen dangantaka tsakanin Amurka da China, Blackwell ta yi aiki na shekaru shida a matsayin shugabar Ƙungiyar Abokantaka ta Amurka da China. <ref name="African American History Online"/> A shekara ta 1979 an nada Blackwell a Hukumar Kasa ta Amurka kan Shekarar Yara ta Duniya.
An zabe ta a matsayin magajin gari na Mayersville, Mississippi, a 1976 kuma ta rike wannan mukamin har zuwa shekara ta 2001, wanda ya sa ta zama mace ta farko ta Afirka a Mississippi. A matsayinta na magajin gari, ta kula da gina gidaje da yawa na jama'a, karo na farko da aka gina gidajen tarayya a cikin Gundumar Issaquena.<ref name="query"/><ref>{{Cite web |title=Racial and Ethnic Tensions in American Communities: Poverty, Inequality, and Discrimination—Volume VII: The Mississippi Delta Report — Chapter 4: Findings and Recommendations |url=http://www.usccr.gov/pubs/msdelta/ch4.htm |access-date=December 29, 2009 |publisher=[[United States Commission on Civil Rights]]}}</ref> Blackwell ya sami kuɗin tallafin tarayya wanda ya ba Mayersville 'yan sanda da kariya ta wuta, tsarin ruwa na jama'a, tituna masu kyau, gidaje ga tsofaffi da nakasassu, da sauran ababen more rayuwa.<ref name="African American History Online"/> Ta sami kulawa ta ƙasa ta hanyar tafiya a fadin ƙasar don inganta gina gidaje masu karamin karfi.
Blackwell ya kuma yi aiki a kwamitin kasa na Democrat kuma a matsayin co-shugaban Jam'iyyar Democrat ta Mississippi . <ref>{{Cite web |title=Harvard University Institute of Politics — Unita Blackwell |url=http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Unita_Blackwell |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703061840/http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Unita_Blackwell |archive-date=July 3, 2010 |access-date=July 25, 2009}}</ref> Jam'iyyar Freedom Democratic Party ta Mississippi ta aika da Blackwell da wasu wakilai 67 zuwa Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 1964 a New Jersey. Muryoyin su a taron sun taimaka wajen ba da gudummawa ga aiwatar da [[Dokar 'Yancin Bil'adama ta 1964]] da Dokar' Yancin Zabe ta 1965.<ref name="Haskins p.16" /> A ƙarshen 1982, Blackwell ya tafi Jami'ar Massachusetts-Amherst kuma ya sami Jagora na Shirye-shiryen Yankin . <ref name="query"/> Kodayake Blackwell ba ta halarci makarantar sakandare ba, Shirin Fellows na Ƙauyuka na Kasa ya taimaka mata ta sami shiga Jami'ar Massachusetts ta hanyar ba ta tallafin karatu da kuma ba da lambar yabo bisa ga gwagwarmayarta da kwarewar rayuwa.<ref name="African American History Online"/>
A matsayin wani ɓangare na kokarin ci gaban al'umma, ta taimaka wajen gano Mississippi Action for Community Education (MACE), ƙungiyar ci gaban al-umma a Greenville, Mississippi . <ref>{{Cite web |title=Tribute to Unita Blackwell(Senate — June 23, 1992) |url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102%3AS23JN2-140%3A |url-status=bot: unknown |archive-url=https://archive.today/20120717233935/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102:S23JN2-140: |archive-date=July 17, 2012 |access-date=February 23, 2008 |publisher=Library of Congress}}</ref> Daga 1990 zuwa 1992, Blackwell ya kasance shugaban taron Black Mayors na kasa. A shekara ta 1991, ta kafa taron Black Women Mayors a matsayin mai ba da gudummawa ga taron National Conference of Black Mayors kuma ta yi aiki a matsayin shugabanta na farko.<ref name="African American History Online"/>
Blackwell ta zama murya ga gidaje da ci gaba a yankunan karkara kuma, a 1979, Shugaba [[Jimmy Carter]] ya gayyace ta zuwa taron koli na makamashi a Camp David . Blackwell kuma an ba ta kyautar kyautar kyautar MacArthur Fellowship ta $ 350,000 a shekarar 1992, saboda rawar da ta taka wajen kirkirar ci gaban gidaje na Deer River tsakanin sauran hanyoyin samar da gidaje da matsalolin ababen more rayuwa a jiharta.<ref name="query"/> Blackwell ta yi takarar Majalisa a 1993, amma [[Bennie Thompson]] ta ci ta a zaben fidda gwani.<ref name="African American History Online"/>
Blackwell, tare da taimakon JoAnne Prichard Morris, ta rubuta tarihin rayuwa, Barefootin': Life Lessons from the Road to Freedom, wanda ya rufe rayuwarta, aikin sharecropper da ita da iyayenta suka samu, an zabe ta a matsayin magajin gari na Mayersville, wanda ya haifar da tashi daga "Talauci zuwa iko", da ayyukanta a cikin Civil Rights Movement. An buga shi a shekara ta 2006.
=== Lafiya da mutuwa ===
A watan Janairun 2008, Blackwell ta ɓace daga otal dinta a [[Atlanta]] yayin halartar bukukuwan tunawa da Martin Luther King Jr. Daga baya, an same ta a [[Filin jirgin saman Atlanta Hartsfield-Jackson|Filin jirgin saman Hartsfield-Jackson]]. <ref name="African American History Online"/> Daga baya aka ruwaito cewa ta kasance a farkon matakan [[Dementia|Rashin hankali]]. A cikin 2014, an ruwaito cewa Blackwell yana zaune a gidan tsofaffi a kan Tekun Gulf na Mississippi .
Blackwell ta mutu a wani asibiti a Ocean Springs, Mississippi a ranar 13 ga Mayu, 2019, daga cututtukan zuciya da huhu da kuma rikitarwa na rashin hankali, kamar yadda ɗanta Jeremiah Blackwell Jr ya ruwaito. Wadanda suka tsira sun hada da ɗanta, Irmiya Jr., jikoki biyu, jikoki biyu na matakai, da jikoki takwas.
== Rayuwa ta mutum ==
Blackwell ta yi aure sau biyu, na farko ga Jeremiah Blackwell, wanda daga baya aka sake ta. Aure na biyu, ga Willie Wright, shi ma ya ƙare da kisan aure. Tana da ɗa ɗaya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2019]]
[[Rukuni:Haifaffun 1933]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
pn59r65vg4bar0zo1sgdd2li1on55lk
968897
968896
2026-10-17T22:51:54Z
Nura Bello
24854
968897
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Unita Zelma Blackwell''' (18 ga watan Maris, 1933 - 13 ga Mayu, 2019) 'yar gwagwarmayar kare hakkin bil'adama ce ta Amurka wacce ita ce mace ta farko da aka zaba a matsayin magajin gari a jihar [[Mississippi (jiha)|Mississippi]] ta Amurka. Blackwell ta kasance darektan aikin kwamitin kula da dalibai (SNCC) kuma ya taimaka wajen shirya tafiyar da 'yan Afirka na Afirka a fadin Mississippi. Ta kuma kasance jagora na [[US–China Peoples Friendship Association|Ƙungiyar Abokantaka ta Amurka da China]], ƙungiyar da aka keɓe don inganta musayar al'adu tsakanin Amurka da China. Ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga [[US presidents|Shugabannin Amurka]] guda shida: [[Lyndon Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Gerald Ford]], [[Jimmy Carter]], [[Ronald Reagan]], da [[Bill Clinton]].
''Barefootin'{{'}}''<nowiki/>', tarihin rayuwar Blackwell, wanda aka buga a shekara ta 2006, ya nuna aikinta.<ref>{{Cite web |title=Wellesley Centers for Women — Stepping Out and Moving Forward |url=http://www.wcwonline.org/content/view/1585/38 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311034423/http://www.wcwonline.org/content/view/1585/38 |archive-date=March 11, 2008 |access-date=April 27, 2008 |publisher=wcwonline.org}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Blackwell a ranar 18 ga Maris, 1933, a Lula, Mississippi, ga masu aikin gona Virda Mae da Willie Brown. Kakan Blackwell ya ba ta sunan "U. Z.", wanda ta ci gaba har sai da ta kasance a aji na shida, lokacin da malaminta ya gaya mata cewa tana bukatar "sunan gaskiya, ba kawai asali ba". Blackwell da malaminta sun yanke shawarar Unita Zelma .
Blackwell da iyayenta sun zauna a Lula. Wani fararen shugaban gonar ne ya kashe kakanta. A shekara ta 1936, lokacin da take 'yar shekara uku, mahaifin Blackwell ya bar gonar da yake aiki kuma ya gudu zuwa [[Memphis, Tennessee]], yana tsoron rayuwarsa bayan ya fuskanci shugabansa game da yin magana da matarsa. Blackwell da mahaifiyarta sun bar gonar don su zauna tare da shi ba da daɗewa ba.<ref name="breakup" /> Iyalin Blackwell sun yi tafiya akai-akai don neman aiki. A ranar 20 ga Yuni, 1938, iyayen Blackwell sun rabu saboda bambancin addini. Blackwell da mahaifiyarta sun tafi West Helena, [[Arkansas (jiha)|Arkansas]], don zama tare da mahaifiyar Blackwell don ta sami damar samun ilimi mafi kyau. Ilimi mai inganci a Mississippi ba wani zaɓi ne ga Blackwell ba saboda makarantun da ke wurin sun kasance a kan noman amfanin gona da tsarin shuka. An ba wa yara baƙi damar halartar makaranta na watanni biyu kawai a lokaci guda, kafin a sa ran su koma gonakin auduga.<ref name="Seelye-2019" /><ref name="Oral History">{{Cite web |last=Garvey |first=Mike |title=Oral History with Honorable Unita Blackwell |url=https://www.usm.edu/oral-history/oral-history-collections-z#B |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072057/https://www.usm.edu/oral-history/oral-history-collections-z#B |archive-date=January 22, 2018 |access-date=October 25, 2013 |website=Mississippi Oral History Program of University of Southern Mississippi |publisher=The University of Southern Mississippi Center for Oral History and Cultural Heritage}}</ref> Yayinda take zaune a Yammacin Helena, Blackwell sau da yawa tana ziyartar mahaifinta a Memphis. A lokacin watanni na rani za ta bar West Helena kuma ta zauna tare da kakanta da kakarta a Lula, inda ta taimaka wajen shuka da girbi auduga. Blackwell ta shafe mafi yawan shekarunta na farko tana yanka auduga na $ 3 a rana, a Mississippi, Arkansas, da Tennessee da kuma cire tumatir a [[Florida]].<ref name="African American History Online">{{Cite web |last=Carey |first=Charles W. |title=Blackwell, Unita |url=http://www.fofweb.com/activelink2.asp? |access-date=October 25, 2013 |website=African-American Political Leaders, Revised Edition, A to Z of African Americans |publisher=Facts on File, Inc.}}</ref> Tana da shekaru 14 lokacin da ta gama aji na takwas, shekarar karshe ta makaranta a Westside, makarantar da ke West Helena don yara baƙi. Blackwell ta bar makaranta don samun kudin shiga ga iyalinta.<ref name="Haskins p.15" />
=== Aure da motsi ===
Tana da shekaru 25 lokacin da ta fara saduwa da Jeremiah Blackwell, mai dafa abinci na Sojojin Injiniyoyin Amurka. Bayan 'yan shekaru, sun yi tafiya zuwa Clarksdale, Mississippi, kuma wani mai shari'a na zaman lafiya ya yi aure.
A watan Janairun 1957, Blackwell ta yi rashin lafiya sosai kuma an kai ta asibiti a Yammacin Helena inda aka bayyana ta mutu. Daga baya aka gano ta da rai a dakin asibitin ta, kuma ta yi iƙirarin cewa tana da kwarewar kusan mutuwa. A ranar 2 ga Yuli, 1957, an haifi ɗa guda ɗaya na ma'auratan, Jeremiah Blackwell Jr. (Jerry). A shekara ta 1960, kakar Irmiya, "Miss Vashti", ta mutu. Bayan 'yan watanni, Blackwells sun koma cikin Gidan bindiga wanda kakarsa ta bar masa, a Mayersville, Mississippi, wani gari na kusan mutane ɗari biyar. <ref name="page101" /><ref name="African American History Online"/> Iyalin Blackwell daga ƙarshe sun sami damar gina babban gidan tubali, amma tana so ta ci gaba da ƙaramin gidan da aka gada daga kakar Irmiya.
Bayan ya zauna a Mayersville, Blackwell ya fara shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama.<ref name="African American History Online"/>
== Yunkurin kare hakkin bil'adama ==
=== Nuna bambanci na jefa kuri'a ===
Blackwell ta fara shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama a watan Yunin 1964, lokacin da 'yan gwagwarmaya biyu daga Kwamitin Gudanar da Dalibai suka zo Mayersville kuma, a cikin cocin da ta kasance, sun gudanar da tarurruka game da' yancin' yan Afirka na Amurka don jefa kuri'a . A mako mai zuwa ita da wasu bakwai sun tafi kotun don yin gwajin rajistar masu jefa kuri'a don su iya jefa kuri'u.<ref>{{Cite web |date=May 7, 1986 |title=Interview with Unita Blackwell |url=http://digital.wustl.edu/cgi/t/text/text-idx?c=eop;iel=4;view=toc;idno=bla0015.0999.011 |access-date=July 24, 2009 |publisher=Blackside, Inc.}}</ref> Yayinda suke a waje da kotun suna jiran yin gwajin, wani rukuni na fararen manoma daga yankin sun ji abin da ke faruwa kuma sun yi ƙoƙari su tsoratar da su.<ref name="white" /> Kungiyar ta ta zauna a can duk rana, amma biyu ne kawai suka iya yin gwajin. Nuna wariyar launin fata da suka fuskanta, in ji Blackwell, ya sanya wannan rana "maɓallin juyawa" na rayuwarta. Jeremiah da Unita sun rasa ayyukansu washegari bayan ma'aikatansu sun gano cewa sun kasance cikin ƙungiyar da ke neman yin rajista don jefa kuri'a. Bayan ta rasa aikinta, Blackwell ta ba da labarin yadda iyalinta ke rayuwa:
Blackwell ya yi ƙoƙari ya wuce gwajin rajistar masu jefa kuri'a sau uku a cikin 'yan watanni masu zuwa. A farkon fall ta dauki gwajin cikin nasara kuma ta zama mai jefa kuri'a.
Lokacin da Hukumar Kare Hakkin Bil'adama ta Amurka ta zo Mississippi a watan Janairun 1965, Blackwell ta ba da shaida a gaban su game da abubuwan da ta samu game da nuna bambanci ga masu jefa kuri'a:
A sakamakon sa hannun Blackwell tare da kamfen ɗin rajistar masu jefa kuri'a, ita da sauran masu fafutuka sun jimre da tsangwama akai-akai.
=== SNCC da sauran ƙungiyoyi ===
Bayan saduwa da Fannie Lou Hamer a lokacin rani na 1964 da kuma jin abubuwan da ta samu a cikin Ƙungiyar 'Yancin Bil'adama, Blackwell ta yanke shawarar shiga SNCC. A matsayinta na darektan aikin SNCC, ta shirya rajistar masu jefa kuri'a a fadin Mississippi. Daga baya a wannan shekarar, ta zama memba a kwamitin zartarwa na Jam'iyyar Freedom Democratic Party (MFDP), wanda ya samar da jam'iyya ga masu jefa kuri'a da SNCC ke yin rajista don jefa kuri'u.<ref name="African American History Online"/> A ƙarshen watan Agusta ita da wasu wakilan MFDP 67 da aka zaba sun yi tafiya zuwa Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 1964 a Atlantic City, New Jersey, da niyyar samun MFDP a zaune a matsayin "kawai wakilin da aka kafa ta hanyar dimokuradiyya daga Mississippi".<ref name="king">{{Cite web |date=June 2, 2017 |title=Mississippi Freedom Democratic Party (MFDP) |url=https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/mississippi-freedom-democratic-party-mfdp |access-date=December 3, 2019 |publisher=King Encyclopedia |agency=stanford.edu}}</ref> Daga bisani an ba su manyan kujeru biyu amma sun ki amincewa da wannan sulhu; taron, musamman shaidar Hamer da aka nuna a talabijin a gaban kwamitin tabbatarwa, ya kawo jam'iyyar da ƙungiyar kare hakkin bil'adama ta Mississippi a cikin idon jama'a.<ref name="king" />
Blackwell ta shiga cikin gabatarwar Head Start ga yara baƙi a cikin 1965 a cikin Mississippi Delta, aikin da kungiyar Child Development Group of Mississippi ta jagoranta.
A ƙarshen shekarun 1960 Blackwell ta yi aiki a matsayin ƙwararren ƙwararren ci gaban al'umma tare da Majalisar Mata Negro ta Kasa. A cikin shekarun 1970s, ta hanyar Majalisar Mata ta Negro ta Kasa, ta yi aiki a kan shirin ci gaba don gidaje masu karamin karfi kuma ta karfafa mutane a duk faɗin ƙasar "don gina gidajensu".<ref name="African American History Online"/> A lokacin da ta shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama, an daure ta fiye da sau 70 saboda rawar da ta taka a zanga-zangar kare hakkin bil'adama da sauran ayyukan adawa da zalunci.
=== ''Blackwell v. Hukumar Ilimi ta Issaquena County'' ===
[[Fayil:Logo_SNCC.svg|thumb|100x100px|Finsar SNCC]]
Blackwells sun shigar da kara, Blackwell v. Issaquena County Board of Education, a kan Issaquena District Board of Education a ranar 1 ga Afrilu, 1965, bayan shugaban ya dakatar da yara baƙi sama da 300 - gami da Jerry, ɗan Blackwells - don sanya fil wanda ke nuna hannun baƙar fata da farin hannu da aka ɗaure da kalmar "SNCC" a ƙasa da su. Kotu ta rufe batutuwa da yawa ciki har da amfani da dalibai na "tsarin 'yanci", kuma ta nemi Gundumar Makarantar Issaquena County ta raba makarantun su bisa ga hukuncin Kotun Koli a ''Brown v. Hukumar Ilimi''. Kotun Gundumar Amurka ta Kudancin Gundumar Mississippi ta yanke shawarar cewa ɗalibai suna rushewa da amfani da fil ɗin 'yanci, amma ta ba da umarnin cewa gundumar makaranta dole ne ta kawar da makarantun su don bin dokar tarayya, a farkon shekara ta 1965. An kai karar Kotun daukaka kara ta Amurka a watan Yulin 1966, inda Kotun Gundumar ta amince da shawarar da ta gabata.<ref>{{Cite court|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102:S23JN2-140:}}</ref> Saboda shari'ar da ta haifar da shirin kawar da wariyar launin fata, Blackwell ya kira shi "ɗaya daga cikin shari'o'in kawar da wariya launin fata na farko a Mississippi".<ref name="Mississippi Civil Rights Project">{{Cite web |title=Unita Blackwell |url=http://mscivilrightsproject.org/index.php?option=com_content&view=article&id=6:unita-blackwell&catid=164:person&Itemid=22 |access-date=October 25, 2013 |publisher=Coahoma, Mississippi Civil Rights Project |archive-date=November 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105004833/http://mscivilrightsproject.org/index.php?option=com_content&view=article&id=6:unita-blackwell&catid=164:person&Itemid=22 |url-status=dead }}</ref>
Dan Blackwell da kimanin wasu yara 50 sun kaurace wa makarantar, saboda shawarar da ta yanke na kada ta bar yara su sa fil din 'yanci na SNCC. A sakamakon haka, Blackwell da wasu masu gwagwarmaya a cikin al'umma sun yanke shawarar cewa yana da mahimmanci a ilimantar da waɗannan yara. Ta taimaka wajen bude [[Makarantun yanci|Makarantun 'Yanci]] a cikin Gundumar Issaquena don warware matsalar. Makarantu sun zama sanannun kuma sun ci gaba da koyar da azuzuwan kowane bazara har zuwa 1970, lokacin da makarantun yankin suka rabu da su.
== Ayyukan siyasa da rayuwarsu ta baya ==
Farawa a 1973, Blackwell ta shiga cikin tafiye-tafiye 16 na diflomasiyya zuwa China, gami da tafiya tare da 'yar wasan kwaikwayo Shirley MacLaine a 1973 don yin fim din The Other Half of the Sky . <ref name="query">{{Cite web |last=Kilborn |first=Peter |date=June 17, 1992 |title=A Mayor And Town Rise Jointly |url=https://www.nytimes.com/1992/06/17/us/a-mayor-and-town-rise-jointly.html |access-date=April 27, 2008 |website=New York Times}}</ref> A matsayin wani ɓangare na jajircewarta ga ingantaccen dangantaka tsakanin Amurka da China, Blackwell ta yi aiki na shekaru shida a matsayin shugabar Ƙungiyar Abokantaka ta Amurka da China. <ref name="African American History Online"/> A shekara ta 1979 an nada Blackwell a Hukumar Kasa ta Amurka kan Shekarar Yara ta Duniya.
An zabe ta a matsayin magajin gari na Mayersville, Mississippi, a 1976 kuma ta rike wannan mukamin har zuwa shekara ta 2001, wanda ya sa ta zama mace ta farko ta Afirka a Mississippi. A matsayinta na magajin gari, ta kula da gina gidaje da yawa na jama'a, karo na farko da aka gina gidajen tarayya a cikin Gundumar Issaquena.<ref name="query"/><ref>{{Cite web |title=Racial and Ethnic Tensions in American Communities: Poverty, Inequality, and Discrimination—Volume VII: The Mississippi Delta Report — Chapter 4: Findings and Recommendations |url=http://www.usccr.gov/pubs/msdelta/ch4.htm |access-date=December 29, 2009 |publisher=[[United States Commission on Civil Rights]]}}</ref> Blackwell ya sami kuɗin tallafin tarayya wanda ya ba Mayersville 'yan sanda da kariya ta wuta, tsarin ruwa na jama'a, tituna masu kyau, gidaje ga tsofaffi da nakasassu, da sauran ababen more rayuwa.<ref name="African American History Online"/> Ta sami kulawa ta ƙasa ta hanyar tafiya a fadin ƙasar don inganta gina gidaje masu karamin karfi.
Blackwell ya kuma yi aiki a kwamitin kasa na Democrat kuma a matsayin co-shugaban Jam'iyyar Democrat ta Mississippi . <ref>{{Cite web |title=Harvard University Institute of Politics — Unita Blackwell |url=http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Unita_Blackwell |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703061840/http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Unita_Blackwell |archive-date=July 3, 2010 |access-date=July 25, 2009}}</ref> Jam'iyyar Freedom Democratic Party ta Mississippi ta aika da Blackwell da wasu wakilai 67 zuwa Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 1964 a New Jersey. Muryoyin su a taron sun taimaka wajen ba da gudummawa ga aiwatar da [[Dokar 'Yancin Bil'adama ta 1964]] da Dokar' Yancin Zabe ta 1965.<ref name="Haskins p.16" /> A ƙarshen 1982, Blackwell ya tafi Jami'ar Massachusetts-Amherst kuma ya sami Jagora na Shirye-shiryen Yankin . <ref name="query"/> Kodayake Blackwell ba ta halarci makarantar sakandare ba, Shirin Fellows na Ƙauyuka na Kasa ya taimaka mata ta sami shiga Jami'ar Massachusetts ta hanyar ba ta tallafin karatu da kuma ba da lambar yabo bisa ga gwagwarmayarta da kwarewar rayuwa.<ref name="African American History Online"/>
A matsayin wani ɓangare na kokarin ci gaban al'umma, ta taimaka wajen gano Mississippi Action for Community Education (MACE), ƙungiyar ci gaban al-umma a Greenville, Mississippi . <ref>{{Cite web |title=Tribute to Unita Blackwell(Senate — June 23, 1992) |url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102%3AS23JN2-140%3A |url-status=bot: unknown |archive-url=https://archive.today/20120717233935/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102:S23JN2-140: |archive-date=July 17, 2012 |access-date=February 23, 2008 |publisher=Library of Congress}}</ref> Daga 1990 zuwa 1992, Blackwell ya kasance shugaban taron Black Mayors na kasa. A shekara ta 1991, ta kafa taron Black Women Mayors a matsayin mai ba da gudummawa ga taron National Conference of Black Mayors kuma ta yi aiki a matsayin shugabanta na farko.<ref name="African American History Online"/>
Blackwell ta zama murya ga gidaje da ci gaba a yankunan karkara kuma, a 1979, Shugaba [[Jimmy Carter]] ya gayyace ta zuwa taron koli na makamashi a Camp David . Blackwell kuma an ba ta kyautar kyautar kyautar MacArthur Fellowship ta $ 350,000 a shekarar 1992, saboda rawar da ta taka wajen kirkirar ci gaban gidaje na Deer River tsakanin sauran hanyoyin samar da gidaje da matsalolin ababen more rayuwa a jiharta.<ref name="query"/> Blackwell ta yi takarar Majalisa a 1993, amma [[Bennie Thompson]] ta ci ta a zaben fidda gwani.<ref name="African American History Online"/>
Blackwell, tare da taimakon JoAnne Prichard Morris, ta rubuta tarihin rayuwa, Barefootin': Life Lessons from the Road to Freedom, wanda ya rufe rayuwarta, aikin sharecropper da ita da iyayenta suka samu, an zabe ta a matsayin magajin gari na Mayersville, wanda ya haifar da tashi daga "Talauci zuwa iko", da ayyukanta a cikin Civil Rights Movement. An buga shi a shekara ta 2006.
=== Lafiya da mutuwa ===
A watan Janairun 2008, Blackwell ta ɓace daga otal dinta a [[Atlanta]] yayin halartar bukukuwan tunawa da Martin Luther King Jr. Daga baya, an same ta a [[Filin jirgin saman Atlanta Hartsfield-Jackson|Filin jirgin saman Hartsfield-Jackson]]. <ref name="African American History Online"/> Daga baya aka ruwaito cewa ta kasance a farkon matakan [[Dementia|Rashin hankali]]. A cikin 2014, an ruwaito cewa Blackwell yana zaune a gidan tsofaffi a kan Tekun Gulf na Mississippi .
Blackwell ta mutu a wani asibiti a Ocean Springs, Mississippi a ranar 13 ga Mayu, 2019, daga cututtukan zuciya da huhu da kuma rikitarwa na rashin hankali, kamar yadda ɗanta Jeremiah Blackwell Jr ya ruwaito. Wadanda suka tsira sun hada da ɗanta, Irmiya Jr., jikoki biyu, jikoki biyu na matakai, da jikoki takwas.
== Rayuwa ta mutum ==
Blackwell ta yi aure sau biyu, na farko ga Jeremiah Blackwell, wanda daga baya aka sake ta. Aure na biyu, ga Willie Wright, shi ma ya ƙare da kisan aure. Tana da ɗa ɗaya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2019]]
[[Rukuni:Haifaffun 1933]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4y18pdqiazlfh1s80o3wpshmu2h6pyr
968898
968897
2026-10-17T22:52:31Z
Nura Bello
24854
968898
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Unita Zelma Blackwell''' (18 ga watan Maris, 1933 - 13 ga Mayu, 2019) 'yar gwagwarmayar kare hakkin bil'adama ce ta Amurka wacce ita ce mace ta farko da aka zaba a matsayin magajin gari a jihar [[Mississippi (jiha)|Mississippi]] ta Amurka. Blackwell ta kasance darektan aikin kwamitin kula da dalibai (SNCC) kuma ya taimaka wajen shirya tafiyar da 'yan Afirka na Afirka a fadin Mississippi. Ta kuma kasance jagora na [[US–China Peoples Friendship Association|Ƙungiyar Abokantaka ta Amurka da China]], ƙungiyar da aka keɓe don inganta musayar al'adu tsakanin Amurka da China. Ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga [[US presidents|Shugabannin Amurka]] guda shida: [[Lyndon Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Gerald Ford]], [[Jimmy Carter]], [[Ronald Reagan]], da [[Bill Clinton]].
''Barefootin'{{'}}''<nowiki/>', tarihin rayuwar Blackwell, wanda aka buga a shekara ta 2006, ya nuna aikinta.<ref>{{Cite web |title=Wellesley Centers for Women — Stepping Out and Moving Forward |url=http://www.wcwonline.org/content/view/1585/38 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311034423/http://www.wcwonline.org/content/view/1585/38 |archive-date=March 11, 2008 |access-date=April 27, 2008 |publisher=wcwonline.org}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Blackwell a ranar 18 ga watan Maris, 1933, a Lula, Mississippi, ga masu aikin gona Virda Mae da Willie Brown. Kakan Blackwell ya ba ta sunan "U. Z.", wanda ta ci gaba har sai da ta kasance a aji na shida, lokacin da malaminta ya gaya mata cewa tana bukatar "sunan gaskiya, ba kawai asali ba". Blackwell da malaminta sun yanke shawarar Unita Zelma .
Blackwell da iyayenta sun zauna a Lula. Wani fararen shugaban gonar ne ya kashe kakanta. A shekara ta 1936, lokacin da take 'yar shekara uku, mahaifin Blackwell ya bar gonar da yake aiki kuma ya gudu zuwa [[Memphis, Tennessee]], yana tsoron rayuwarsa bayan ya fuskanci shugabansa game da yin magana da matarsa. Blackwell da mahaifiyarta sun bar gonar don su zauna tare da shi ba da daɗewa ba.<ref name="breakup" /> Iyalin Blackwell sun yi tafiya akai-akai don neman aiki. A ranar 20 ga Yuni, 1938, iyayen Blackwell sun rabu saboda bambancin addini. Blackwell da mahaifiyarta sun tafi West Helena, [[Arkansas (jiha)|Arkansas]], don zama tare da mahaifiyar Blackwell don ta sami damar samun ilimi mafi kyau. Ilimi mai inganci a Mississippi ba wani zaɓi ne ga Blackwell ba saboda makarantun da ke wurin sun kasance a kan noman amfanin gona da tsarin shuka. An ba wa yara baƙi damar halartar makaranta na watanni biyu kawai a lokaci guda, kafin a sa ran su koma gonakin auduga.<ref name="Seelye-2019" /><ref name="Oral History">{{Cite web |last=Garvey |first=Mike |title=Oral History with Honorable Unita Blackwell |url=https://www.usm.edu/oral-history/oral-history-collections-z#B |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072057/https://www.usm.edu/oral-history/oral-history-collections-z#B |archive-date=January 22, 2018 |access-date=October 25, 2013 |website=Mississippi Oral History Program of University of Southern Mississippi |publisher=The University of Southern Mississippi Center for Oral History and Cultural Heritage}}</ref> Yayinda take zaune a Yammacin Helena, Blackwell sau da yawa tana ziyartar mahaifinta a Memphis. A lokacin watanni na rani za ta bar West Helena kuma ta zauna tare da kakanta da kakarta a Lula, inda ta taimaka wajen shuka da girbi auduga. Blackwell ta shafe mafi yawan shekarunta na farko tana yanka auduga na $ 3 a rana, a Mississippi, Arkansas, da Tennessee da kuma cire tumatir a [[Florida]].<ref name="African American History Online">{{Cite web |last=Carey |first=Charles W. |title=Blackwell, Unita |url=http://www.fofweb.com/activelink2.asp? |access-date=October 25, 2013 |website=African-American Political Leaders, Revised Edition, A to Z of African Americans |publisher=Facts on File, Inc.}}</ref> Tana da shekaru 14 lokacin da ta gama aji na takwas, shekarar karshe ta makaranta a Westside, makarantar da ke West Helena don yara baƙi. Blackwell ta bar makaranta don samun kudin shiga ga iyalinta.<ref name="Haskins p.15" />
=== Aure da motsi ===
Tana da shekaru 25 lokacin da ta fara saduwa da Jeremiah Blackwell, mai dafa abinci na Sojojin Injiniyoyin Amurka. Bayan 'yan shekaru, sun yi tafiya zuwa Clarksdale, Mississippi, kuma wani mai shari'a na zaman lafiya ya yi aure.
A watan Janairun 1957, Blackwell ta yi rashin lafiya sosai kuma an kai ta asibiti a Yammacin Helena inda aka bayyana ta mutu. Daga baya aka gano ta da rai a dakin asibitin ta, kuma ta yi iƙirarin cewa tana da kwarewar kusan mutuwa. A ranar 2 ga Yuli, 1957, an haifi ɗa guda ɗaya na ma'auratan, Jeremiah Blackwell Jr. (Jerry). A shekara ta 1960, kakar Irmiya, "Miss Vashti", ta mutu. Bayan 'yan watanni, Blackwells sun koma cikin Gidan bindiga wanda kakarsa ta bar masa, a Mayersville, Mississippi, wani gari na kusan mutane ɗari biyar. <ref name="page101" /><ref name="African American History Online"/> Iyalin Blackwell daga ƙarshe sun sami damar gina babban gidan tubali, amma tana so ta ci gaba da ƙaramin gidan da aka gada daga kakar Irmiya.
Bayan ya zauna a Mayersville, Blackwell ya fara shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama.<ref name="African American History Online"/>
== Yunkurin kare hakkin bil'adama ==
=== Nuna bambanci na jefa kuri'a ===
Blackwell ta fara shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama a watan Yunin 1964, lokacin da 'yan gwagwarmaya biyu daga Kwamitin Gudanar da Dalibai suka zo Mayersville kuma, a cikin cocin da ta kasance, sun gudanar da tarurruka game da' yancin' yan Afirka na Amurka don jefa kuri'a . A mako mai zuwa ita da wasu bakwai sun tafi kotun don yin gwajin rajistar masu jefa kuri'a don su iya jefa kuri'u.<ref>{{Cite web |date=May 7, 1986 |title=Interview with Unita Blackwell |url=http://digital.wustl.edu/cgi/t/text/text-idx?c=eop;iel=4;view=toc;idno=bla0015.0999.011 |access-date=July 24, 2009 |publisher=Blackside, Inc.}}</ref> Yayinda suke a waje da kotun suna jiran yin gwajin, wani rukuni na fararen manoma daga yankin sun ji abin da ke faruwa kuma sun yi ƙoƙari su tsoratar da su.<ref name="white" /> Kungiyar ta ta zauna a can duk rana, amma biyu ne kawai suka iya yin gwajin. Nuna wariyar launin fata da suka fuskanta, in ji Blackwell, ya sanya wannan rana "maɓallin juyawa" na rayuwarta. Jeremiah da Unita sun rasa ayyukansu washegari bayan ma'aikatansu sun gano cewa sun kasance cikin ƙungiyar da ke neman yin rajista don jefa kuri'a. Bayan ta rasa aikinta, Blackwell ta ba da labarin yadda iyalinta ke rayuwa:
Blackwell ya yi ƙoƙari ya wuce gwajin rajistar masu jefa kuri'a sau uku a cikin 'yan watanni masu zuwa. A farkon fall ta dauki gwajin cikin nasara kuma ta zama mai jefa kuri'a.
Lokacin da Hukumar Kare Hakkin Bil'adama ta Amurka ta zo Mississippi a watan Janairun 1965, Blackwell ta ba da shaida a gaban su game da abubuwan da ta samu game da nuna bambanci ga masu jefa kuri'a:
A sakamakon sa hannun Blackwell tare da kamfen ɗin rajistar masu jefa kuri'a, ita da sauran masu fafutuka sun jimre da tsangwama akai-akai.
=== SNCC da sauran ƙungiyoyi ===
Bayan saduwa da Fannie Lou Hamer a lokacin rani na 1964 da kuma jin abubuwan da ta samu a cikin Ƙungiyar 'Yancin Bil'adama, Blackwell ta yanke shawarar shiga SNCC. A matsayinta na darektan aikin SNCC, ta shirya rajistar masu jefa kuri'a a fadin Mississippi. Daga baya a wannan shekarar, ta zama memba a kwamitin zartarwa na Jam'iyyar Freedom Democratic Party (MFDP), wanda ya samar da jam'iyya ga masu jefa kuri'a da SNCC ke yin rajista don jefa kuri'u.<ref name="African American History Online"/> A ƙarshen watan Agusta ita da wasu wakilan MFDP 67 da aka zaba sun yi tafiya zuwa Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 1964 a Atlantic City, New Jersey, da niyyar samun MFDP a zaune a matsayin "kawai wakilin da aka kafa ta hanyar dimokuradiyya daga Mississippi".<ref name="king">{{Cite web |date=June 2, 2017 |title=Mississippi Freedom Democratic Party (MFDP) |url=https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/mississippi-freedom-democratic-party-mfdp |access-date=December 3, 2019 |publisher=King Encyclopedia |agency=stanford.edu}}</ref> Daga bisani an ba su manyan kujeru biyu amma sun ki amincewa da wannan sulhu; taron, musamman shaidar Hamer da aka nuna a talabijin a gaban kwamitin tabbatarwa, ya kawo jam'iyyar da ƙungiyar kare hakkin bil'adama ta Mississippi a cikin idon jama'a.<ref name="king" />
Blackwell ta shiga cikin gabatarwar Head Start ga yara baƙi a cikin 1965 a cikin Mississippi Delta, aikin da kungiyar Child Development Group of Mississippi ta jagoranta.
A ƙarshen shekarun 1960 Blackwell ta yi aiki a matsayin ƙwararren ƙwararren ci gaban al'umma tare da Majalisar Mata Negro ta Kasa. A cikin shekarun 1970s, ta hanyar Majalisar Mata ta Negro ta Kasa, ta yi aiki a kan shirin ci gaba don gidaje masu karamin karfi kuma ta karfafa mutane a duk faɗin ƙasar "don gina gidajensu".<ref name="African American History Online"/> A lokacin da ta shiga cikin Yunkurin Kare Hakkin Bil'adama, an daure ta fiye da sau 70 saboda rawar da ta taka a zanga-zangar kare hakkin bil'adama da sauran ayyukan adawa da zalunci.
=== ''Blackwell v. Hukumar Ilimi ta Issaquena County'' ===
[[Fayil:Logo_SNCC.svg|thumb|100x100px|Finsar SNCC]]
Blackwells sun shigar da kara, Blackwell v. Issaquena County Board of Education, a kan Issaquena District Board of Education a ranar 1 ga Afrilu, 1965, bayan shugaban ya dakatar da yara baƙi sama da 300 - gami da Jerry, ɗan Blackwells - don sanya fil wanda ke nuna hannun baƙar fata da farin hannu da aka ɗaure da kalmar "SNCC" a ƙasa da su. Kotu ta rufe batutuwa da yawa ciki har da amfani da dalibai na "tsarin 'yanci", kuma ta nemi Gundumar Makarantar Issaquena County ta raba makarantun su bisa ga hukuncin Kotun Koli a ''Brown v. Hukumar Ilimi''. Kotun Gundumar Amurka ta Kudancin Gundumar Mississippi ta yanke shawarar cewa ɗalibai suna rushewa da amfani da fil ɗin 'yanci, amma ta ba da umarnin cewa gundumar makaranta dole ne ta kawar da makarantun su don bin dokar tarayya, a farkon shekara ta 1965. An kai karar Kotun daukaka kara ta Amurka a watan Yulin 1966, inda Kotun Gundumar ta amince da shawarar da ta gabata.<ref>{{Cite court|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102:S23JN2-140:}}</ref> Saboda shari'ar da ta haifar da shirin kawar da wariyar launin fata, Blackwell ya kira shi "ɗaya daga cikin shari'o'in kawar da wariya launin fata na farko a Mississippi".<ref name="Mississippi Civil Rights Project">{{Cite web |title=Unita Blackwell |url=http://mscivilrightsproject.org/index.php?option=com_content&view=article&id=6:unita-blackwell&catid=164:person&Itemid=22 |access-date=October 25, 2013 |publisher=Coahoma, Mississippi Civil Rights Project |archive-date=November 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105004833/http://mscivilrightsproject.org/index.php?option=com_content&view=article&id=6:unita-blackwell&catid=164:person&Itemid=22 |url-status=dead }}</ref>
Dan Blackwell da kimanin wasu yara 50 sun kaurace wa makarantar, saboda shawarar da ta yanke na kada ta bar yara su sa fil din 'yanci na SNCC. A sakamakon haka, Blackwell da wasu masu gwagwarmaya a cikin al'umma sun yanke shawarar cewa yana da mahimmanci a ilimantar da waɗannan yara. Ta taimaka wajen bude [[Makarantun yanci|Makarantun 'Yanci]] a cikin Gundumar Issaquena don warware matsalar. Makarantu sun zama sanannun kuma sun ci gaba da koyar da azuzuwan kowane bazara har zuwa 1970, lokacin da makarantun yankin suka rabu da su.
== Ayyukan siyasa da rayuwarsu ta baya ==
Farawa a 1973, Blackwell ta shiga cikin tafiye-tafiye 16 na diflomasiyya zuwa China, gami da tafiya tare da 'yar wasan kwaikwayo Shirley MacLaine a 1973 don yin fim din The Other Half of the Sky . <ref name="query">{{Cite web |last=Kilborn |first=Peter |date=June 17, 1992 |title=A Mayor And Town Rise Jointly |url=https://www.nytimes.com/1992/06/17/us/a-mayor-and-town-rise-jointly.html |access-date=April 27, 2008 |website=New York Times}}</ref> A matsayin wani ɓangare na jajircewarta ga ingantaccen dangantaka tsakanin Amurka da China, Blackwell ta yi aiki na shekaru shida a matsayin shugabar Ƙungiyar Abokantaka ta Amurka da China. <ref name="African American History Online"/> A shekara ta 1979 an nada Blackwell a Hukumar Kasa ta Amurka kan Shekarar Yara ta Duniya.
An zabe ta a matsayin magajin gari na Mayersville, Mississippi, a 1976 kuma ta rike wannan mukamin har zuwa shekara ta 2001, wanda ya sa ta zama mace ta farko ta Afirka a Mississippi. A matsayinta na magajin gari, ta kula da gina gidaje da yawa na jama'a, karo na farko da aka gina gidajen tarayya a cikin Gundumar Issaquena.<ref name="query"/><ref>{{Cite web |title=Racial and Ethnic Tensions in American Communities: Poverty, Inequality, and Discrimination—Volume VII: The Mississippi Delta Report — Chapter 4: Findings and Recommendations |url=http://www.usccr.gov/pubs/msdelta/ch4.htm |access-date=December 29, 2009 |publisher=[[United States Commission on Civil Rights]]}}</ref> Blackwell ya sami kuɗin tallafin tarayya wanda ya ba Mayersville 'yan sanda da kariya ta wuta, tsarin ruwa na jama'a, tituna masu kyau, gidaje ga tsofaffi da nakasassu, da sauran ababen more rayuwa.<ref name="African American History Online"/> Ta sami kulawa ta ƙasa ta hanyar tafiya a fadin ƙasar don inganta gina gidaje masu karamin karfi.
Blackwell ya kuma yi aiki a kwamitin kasa na Democrat kuma a matsayin co-shugaban Jam'iyyar Democrat ta Mississippi . <ref>{{Cite web |title=Harvard University Institute of Politics — Unita Blackwell |url=http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Unita_Blackwell |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703061840/http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Unita_Blackwell |archive-date=July 3, 2010 |access-date=July 25, 2009}}</ref> Jam'iyyar Freedom Democratic Party ta Mississippi ta aika da Blackwell da wasu wakilai 67 zuwa Yarjejeniyar Kasa ta Democrat ta 1964 a New Jersey. Muryoyin su a taron sun taimaka wajen ba da gudummawa ga aiwatar da [[Dokar 'Yancin Bil'adama ta 1964]] da Dokar' Yancin Zabe ta 1965.<ref name="Haskins p.16" /> A ƙarshen 1982, Blackwell ya tafi Jami'ar Massachusetts-Amherst kuma ya sami Jagora na Shirye-shiryen Yankin . <ref name="query"/> Kodayake Blackwell ba ta halarci makarantar sakandare ba, Shirin Fellows na Ƙauyuka na Kasa ya taimaka mata ta sami shiga Jami'ar Massachusetts ta hanyar ba ta tallafin karatu da kuma ba da lambar yabo bisa ga gwagwarmayarta da kwarewar rayuwa.<ref name="African American History Online"/>
A matsayin wani ɓangare na kokarin ci gaban al'umma, ta taimaka wajen gano Mississippi Action for Community Education (MACE), ƙungiyar ci gaban al-umma a Greenville, Mississippi . <ref>{{Cite web |title=Tribute to Unita Blackwell(Senate — June 23, 1992) |url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102%3AS23JN2-140%3A |url-status=bot: unknown |archive-url=https://archive.today/20120717233935/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?r102:S23JN2-140: |archive-date=July 17, 2012 |access-date=February 23, 2008 |publisher=Library of Congress}}</ref> Daga 1990 zuwa 1992, Blackwell ya kasance shugaban taron Black Mayors na kasa. A shekara ta 1991, ta kafa taron Black Women Mayors a matsayin mai ba da gudummawa ga taron National Conference of Black Mayors kuma ta yi aiki a matsayin shugabanta na farko.<ref name="African American History Online"/>
Blackwell ta zama murya ga gidaje da ci gaba a yankunan karkara kuma, a 1979, Shugaba [[Jimmy Carter]] ya gayyace ta zuwa taron koli na makamashi a Camp David . Blackwell kuma an ba ta kyautar kyautar kyautar MacArthur Fellowship ta $ 350,000 a shekarar 1992, saboda rawar da ta taka wajen kirkirar ci gaban gidaje na Deer River tsakanin sauran hanyoyin samar da gidaje da matsalolin ababen more rayuwa a jiharta.<ref name="query"/> Blackwell ta yi takarar Majalisa a 1993, amma [[Bennie Thompson]] ta ci ta a zaben fidda gwani.<ref name="African American History Online"/>
Blackwell, tare da taimakon JoAnne Prichard Morris, ta rubuta tarihin rayuwa, Barefootin': Life Lessons from the Road to Freedom, wanda ya rufe rayuwarta, aikin sharecropper da ita da iyayenta suka samu, an zabe ta a matsayin magajin gari na Mayersville, wanda ya haifar da tashi daga "Talauci zuwa iko", da ayyukanta a cikin Civil Rights Movement. An buga shi a shekara ta 2006.
=== Lafiya da mutuwa ===
A watan Janairun 2008, Blackwell ta ɓace daga otal dinta a [[Atlanta]] yayin halartar bukukuwan tunawa da Martin Luther King Jr. Daga baya, an same ta a [[Filin jirgin saman Atlanta Hartsfield-Jackson|Filin jirgin saman Hartsfield-Jackson]]. <ref name="African American History Online"/> Daga baya aka ruwaito cewa ta kasance a farkon matakan [[Dementia|Rashin hankali]]. A cikin 2014, an ruwaito cewa Blackwell yana zaune a gidan tsofaffi a kan Tekun Gulf na Mississippi .
Blackwell ta mutu a wani asibiti a Ocean Springs, Mississippi a ranar 13 ga Mayu, 2019, daga cututtukan zuciya da huhu da kuma rikitarwa na rashin hankali, kamar yadda ɗanta Jeremiah Blackwell Jr ya ruwaito. Wadanda suka tsira sun hada da ɗanta, Irmiya Jr., jikoki biyu, jikoki biyu na matakai, da jikoki takwas.
== Rayuwa ta mutum ==
Blackwell ta yi aure sau biyu, na farko ga Jeremiah Blackwell, wanda daga baya aka sake ta. Aure na biyu, ga Willie Wright, shi ma ya ƙare da kisan aure. Tana da ɗa ɗaya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2019]]
[[Rukuni:Haifaffun 1933]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jx6yajrp9j631i12pm527a49243sj71
Yanayin yanayi na Aruba
0
110573
968930
838036
2026-10-18T04:22:52Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968930
wikitext
text/x-wiki
Yanayin ƙasa na Aruba, wanda ke kusa da farantin na tectonic na [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]] da Caribbean, an tsara shi ta hanyar hadaddun tsarin tafiyar da yanayin ƙasa. Daga faffadar faffadarsa zuwa ga tarkacen bakin teku, yanayin kasa na Aruba da ilmin kasa ya bayyana bambancin yanayin tsibirin da tsarin halittarsa, yana ba da cikakkiyar fahimta game da filin Aruba da yanayin muhalli na wannan yankin Caribbean.
== Yanayin ƙasa ==
Aruba (tsibiran yammacin Tsibirin ABC da na Leeward Antilles) yana cikin wani wuri na musamman, a kan iyaka tsakanin faranti na [[Amurka ta Kudu|Kudancin Amurka]] da Caribbean. Tana da nisan kilomita 25 (16 a arewacin bakin tekun [[Venezuela]] da nisan kilometre 68 (42 a yammacin [[Curacao|Curaçao]]. Aruba ta mamaye jimlar yanki na kilomita 193 (75 sq da layin bakin teku na kilomita 68.5 (42.6 . Wannan yankin yana da tsarin Kuskuren mai rikitarwa inda Caribbean Plate ke motsawa zuwa yamma dangane da Kudancin Amurka. Aruba ita ce tsibirin da ya fi yamma a cikin Aruba-La Blanquilla Chain, jerin ƙananan tsibirai da tsibirai waɗanda ke kan iyakar nahiyar Venezuela.<ref name=":0">{{Cite web |title=Geology map of Aruba {{!}} Dutch Caribbean Biodiversity Database |url=https://www.dcbd.nl/document/geology-map-aruba-0 |access-date=2023-10-02 |website=www.dcbd.nl}}</ref>
Aruba, da sauran tsibirai na ABC da kuma [[Trinidad da Tobago]], suna kan iyakar nahiyar Amurka ta Kudu, kuma saboda haka ana ɗaukar su gaba ɗaya a Kudancin Amurka.<ref>{{Cite web |date=2018-09-05 |title=What Continent Is Aruba In? |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-continent-is-aruba-in.html |access-date=2024-02-23 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref>
=== Yanayin ƙasa ===
Yanayin ƙasar [[Aruba S.p.A.|Aruba]] yana da alaƙa da ƙasa mai laushi zuwa mai laushi tare da wasu ƙananan tuddai. Matsayi mafi girma a tsibirin shine Jamanota, ya kai kusan mita 188 (617 a tsawo. Akwai nau'ikan wurare daban-daban guda uku a tsibirin.
A yammacin ɓangaren, yana da fili mai laushi mai laushi tare da kwari masu bushewa. Wannan yanki yana gefen wani yanki na kwance da aka shimfiɗa zuwa dan kadan a kan teku-dipping dutse dutse a gefen yamma. Motsawa zuwa tsakiyar tsibirin, filin ya zama mafi tsayi. Wannan yankin ya ci gaba a cikin yankin da aka samo daga dutsen dutsen wuta na Aruba Lava Formation (ALF), kuma yana da kwarin da ke gudana daga gabas zuwa yamma wanda ke sarrafawa ta hanyar kuskure.<ref name=":0"/> ALF ta rufe yanki na kimanin kilomita 23.7 (9.2 sq . <ref>{{Cite web |date=2016-12-21 |title=Landscape Series No. 4: The suburbanization of the Aruban landscape – Central Bureau of Statistics |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2016/12/21/landscape-series-no-4-the-suburbanization-of-the-aruban-landscape-2/ |access-date=2023-10-05 |language=en-US}}</ref> Yankin kudu maso gabashin Aruba an bayyana shi ne ta hanyar Neogene da ƙananan dutse. A gefen gabas, kusa da Boca Grandi da Seroe Colorado, ana iya lura da wuraren da aka haɓaka sosai. Abubuwan ajiya na gaba suna kan iyaka a kudu da kudu maso yammacin bakin teku tsakanin Ceru Colorado da cibiyar birni ta Oranjestad . <ref name=":0" />
Yanayin ƙazamin yanayi a Aruba ba wai kawai ya samo asali ne daga yanayinsa ba amma kuma sakamakon saran gandun daji da kuma amfani da su a lokacin mulkin mallaka na Spain na tsibirin. Saboda haka, wasu amfanin gona, irin su aloe vera, suna bunƙasa a cikin wannan muhalli, saboda yawan ƙasa mai arzikin calcium da aka sani da liming.] A cikin 2022, Aruba kawai yana da 2.3% na gandun daji da kuma kawai 0.5% na yanki mai kariya. 2020, wanda bai canza ba daga 1990. A cikin 2020, dajin da aka sabunta ta dabi'a ya rufe hectare 420 (ha) kuma dajin da aka shuka ya rufe hectare 0 (ha). Daga cikin gandun dajin da ke sake farfado da dabi'a 0% an ruwaito su ne farkon dazuzzuka (wanda ya kunshi nau'ikan bishiyoyi na asali wadanda ba a bayyana alamun ayyukan dan adam ba) kuma kusan kashi 0% na yankin dajin an samu a cikin wuraren kariya.<ref>{{Cite web |title=Global Forest Resources Assessment 2020, Aruba |url=https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/ABW/home/overview |website=Food Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>
Aruba galibi ana nuna ta da filayen ƙasa. Koyaya, akwai sanannun banbanci waɗanda ke ƙara bambancin wuri mai faɗi. Abubuwa biyu da aka sani da dutse, Ayo da Casibari Rock Formations.
Sabanin haka, bakin tekun arewa na Aruba yana da mafi [[Tudun Kgale|girman tudu]], musamman a cikin gandun dajin Arikok. Madaidaicin wurin tsibirin, Jamanota, yana tsaye a matsakaicin tsayin mita 188 (617 ft) sama da matakin teku, yayin da Arikok da kansa ya kai 186 m (610 ft). Wani fitaccen alamar ƙasa, Hooiberg, ya kai 165 m (541 ft). Duk da cewa ba shine kololuwar tsibirin ba, Hooiberg ya bayyana haka ne saboda wurin da yake a kewayen. Siffa ce da za a iya gane ta da za a iya lura da ita daga kusan kowane wuri a tsibirin.
Ya bambanta da bakin tekun kudu, tekun arewacin Aruba yawanci yana da ruwa mai ruwa mai zurfi mai launin shuɗi mai zurfi, ƙasa mai dutse kuma ya ƙunshi galibin raye-rayen murjani na murjani da aka yanka tare da ƙananan rairayin bakin teku waɗanda ake kira boca a cikin Papiamento, wanda ke fassara zuwa "baki" a Turanci. Filayen ruwa na Aruba sun fi fice a kan iska, ko arewa maso gabas, gaɓar teku. A cikin waɗannan wuraren, wasu daga cikin filaye suna baje kolin faffadan dandamali da tudu masu gangara, masu kusurwa. Sabanin haka, a kan lebe, ko kudu maso yamma, sassan tsibiran, filayen suna da kunkuntar dandali da gangara mai laushi. A wani lokaci, musamman a gefen kudu maso yammacin Aruba, kofofin baya ba su bambanta ba
<ref name=":1">{{Cite journal |last=Alexander |first=Charles S. |year=1961 |title=THE MARINE TERRACES OF ARUBA, BONAIRE, AND CURAÇAO, NETHERLANDS ANTILLES |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1111/j.1467-8306.1961.tb00370.x |journal=Annals of the Association of American Geographers |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=102–123 |doi=10.1111/j.1467-8306.1961.tb00370.x |issn=0004-5608 |url-access=subscription}}</ref>
Bayyanar bambancin raƙuman ruwa ta rinjayi wurin tsibirin a cikin yankin busasshiyar kudancin Caribbean. Limestone, wanda aka sani da juriya ga tasirin yanayin yanayi, ya ba da gudummawa ga adanawa mai ban mamaki na waɗannan wuraren. Kodayake wani haske na tsire-tsire na Xerophytic ya rufe farfajiyarsu, wuraren sun kasance da kyau sosai.<ref name=":1"/>
Aruba tana da kariya, yawanci yana kwance kusan 400 yadudduka (370 a bakin teku kuma ya shimfiɗa tare da gabar kudu maso yamma tsakanin Punta Brabo da Oranjestad. Ya ƙunshi murjani kuma an rufe shi da rairayin bakin teku na raguwar murjani 2 zuwa 10 feet (0.61 zuwa 3.05 a tsawo. A gefen teku, reef ya kai zurfin akalla {{Convert|150|ft|m}} . <ref name=":1"/>
== Ci gaban yanayin ƙasa ==
Tsohon rukunin ilimin ƙasa da ake gani a Aruba shine ALF, wanda ya ƙunshi dutsen dutse da dutsen dutsen dutge na abun da ke cikin basaltic, tare da kauri sama da mita 3,000 (9,800 . Wadannan duwatsu sun sha wahala saboda shiga cikin Aruba Batholith. An yi imanin cewa shekarun wannan tsari shine Turonian, wanda ke goyan bayan alamun ammonite da aka samo a cikin dutse mai laushi.<ref name=":0"/>
Aruba Batholith, wanda ya shiga cikin Aruba Lava Formation, da farko ya ƙunshi hornblende tonalite. Pendants na Quartz-norite zuwa quartz-hornblende gabbro suna cikin rufin tonalite. Dukkanin Aruba Lava Formation da batolith suna haɗuwa da dikes da yawa. Shigar da batolith ya faru ne a kusa da shekaru 85 zuwa 90 da suka gabata, tare da sake maimaita duwatsu tsakanin 73 da 67 Myr.<ref name=":0"/>
Ana rarraba tsaunuka na dutse bisa ga tsawo, fasalin da aka saba danganta da jinkirin ɗagawa. Ƙananan ƙasa, wanda ke da tsawo na mita 5-10 (16-33 , yana da shekaru 30-129 ([[Shekara|Kyr]]). Sabanin haka, tsakiya na tsakiya, wanda ke da mita 15-25 (49-82 , ya koma 510 Kyr, yana nuna jinkirin (0.05 mm / shekara) na hauhawar tectonic na Aruba.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hippolyte |first=Jean-Claude |last2=Mann |first2=Paul |date=2011-01-01 |title=Neogene–Quaternary tectonic evolution of the Leeward Antilles islands (Aruba, Bonaire, Curaçao) from fault kinematic analysis |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817209001214 |journal=Marine and Petroleum Geology |series=Thematic Set on: Tectonics, basinal framework, and petroleum systems of eastern Venezuela, the Leeward Antilles, Trinidad and Tobago, and offshore areas |volume=28 |issue=1 |pages=259–277 |doi=10.1016/j.marpetgeo.2009.06.010 |issn=0264-8172 |url-access=subscription}}</ref>
Aruba ta kasance sama da matakin teku a lokacin zamanin Oligocene . Koyaya, Aruba daga baya ta ragu a ƙarƙashin matakin teku a tsakiyar Miocene, kamar yadda aka rubuta ta hanyar fitowar tsaunuka masu tsawo na bakin teku. Wannan tarihin ilimin ƙasa ya bar alama ta musamman a kan shimfidar wuri da kuma kafawar Aruba.<ref name=":2"/>
=== Dabbobi da ba na asali ba ===
An gabatar da shi a farkon karni na 16, awaki (''[[Akwiya|Capra hircus]]'') da [[jaki]] suna haifar da babbar barazana ga mahalli na Aruba, suna haifar da lahani kai tsaye da kai tsaye saboda yawan kiwo. Wannan sau da yawa yana haifar da lalacewar yanayin halittu da raguwar halittu masu yawa.<ref>{{Cite journal |last=Campbell |first=Karl |last2=Donlan |first2=C. Josh |year=2005 |title=Feral Goat Eradications on Islands |url=https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1523-1739.2005.00228.x |journal=Conservation Biology |language=en |volume=19 |issue=5 |pages=1362–1374 |doi=10.1111/j.1523-1739.2005.00228.x |issn=0888-8892 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |last=Revkin |first=Andrew C. |date=2011-01-27 |title=Island Birds + Invading Boa = Trouble in Paradise |url=https://archive.nytimes.com/dotearth.blogs.nytimes.com/2011/01/27/island-birds-invading-boa-trouble-in-paradise/ |access-date=2023-10-18 |website=Dot Earth Blog |language=en}}</ref> Duk da tasirin su, waɗannan dabbobi sun kasance tushen abinci na gida, tare da stew na awaki da miya sun zama sanannun jita-jita a yankin.<ref>{{Cite web |title=What To Do With Nonnative Goats At Aruba's Arikok National Park? |url=https://www.nationalparkstraveler.org/2016/10/what-do-nonnative-goats-arubas-arikok-national-park |access-date=2023-10-18 |website=www.nationalparkstraveler.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023100957/https://www.nationalparkstraveler.org/2016/10/what-do-nonnative-goats-arubas-arikok-national-park |archive-date=2023-10-23 |url-status=dead}}</ref> Arikok, wanda ya mamaye kashi 20% na ƙasar, gida ne ga yawan awaki. Binciken da aka yi kwanan nan ya kiyasta yawan awaki a kusan mutane 1,465 ta hanyar ƙididdigar sabbin pellets.<ref>{{Cite journal |last=Veerbeek |first=B. |year=2016 |title=The influence of goats on soil erosion and vegetation in Arikok National Park, Aruba |url=https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/Veerbeek%2C%20B.%20%282016%29%20Goats%20Aruba%20impact.pdf |journal= |archive-date= |access-date=2023-10-18 |via=Dutch Caribbean Biodiversity Database (dcbd)}}</ref>
[[Fayil:Lionfish_Animation_Map_0.gif|thumb|Rarraba kifin zaki ba na asali ba (1985 - 2020) ]]
An gabatar da Kifi zaki, wanda ya samo asali ne daga Indo-Pacific, zuwa [[Tekun Atalanta|Tekun Atlantika]] a tsakiyar shekarun 1980. Yawan jama'arsu tun daga lokacin ya karu sosai saboda ba su da masu cin nama a cikin sabon mahallinsu.<ref>{{Cite web |title=Invasive Lionfish Portal |url=https://lionfish.gcfi.org/ |access-date=2023-10-17 |website=Invasive Lionfish Portal |language=en }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wannan ci gaban da ba a tantance shi ba ya haifar da raguwar yawan kifi da ƙwayoyin ƙwayoyin cuta, har ma da lafiyar coral reefs tana fama da lalacewar Kifi mai cin ganyayyaki.<ref>{{Cite journal |year=2019 |title=National Geographic Explorer, Pioneer/Trailblazer |url=https://media.nationalgeographic.org/assets/explorermag/pioneer/2019-03/teacher/MARCH_2019_TG_TRAIL_PIO.pdf |journal=National Geographic |volume=18 |issue=5 |page=8 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Masu bincike na [[Gudanar da Tsarin Ruwa da Ruwa na ƙasa|NOAA]] sun tabbatar da cewa yawan kifaye masu mamayewa za su ci gaba da ƙaruwa kuma ba za a iya kawar da su ta amfani da hanyoyin al'ada ba.<ref>{{Cite web |last=Fisheries |first=NOAA |date=2022-07-29 |title=Impacts of Invasive Lionfish {{!}} NOAA Fisheries |url=https://www.fisheries.noaa.gov/southeast/ecosystems/impacts-invasive-lionfish |access-date=2023-10-17 |website=NOAA |language=en}}</ref>
Aruba LionFish Initiative (ALFI), ƙungiyar masu nutsewa waɗanda ke farautar nau'ikan da ke mamayewa a kai a kai, sun ɗauki matakin rage yawan kifayen zaki a yankunan bakin teku ta hanyar farautar su don abinci da yin kayan ado daga fukafukan su.<ref name=":6">{{Cite web |title=Seafood Restaurant Aruba {{!}} The LionFish Snack Aruba {{!}} The LionFish Invasion |url=https://thelionfishsnackaruba.com/the-lionfish/ |access-date=2023-10-17 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=DEFINE.DESIGN.DEVELOP |first=CR38TE- |date=2020-07-21 |title=Eat Them to Beat Them--Eat at LionFish Snack Aruba! |url=https://wheninaruba.com/blog/eat-them-to-beat-them-eat-at-lionfish-snack-aruba/ |access-date=2023-10-17 |website=When In Aruba |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/ArubaLionFish/ |access-date=2023-10-17 |website=www.facebook.com}}</ref>
A cikin 1999, an gano boa constrictor na farko a Aruba. Duk da yunkurin sarrafa ci gaban su, yawan mutanen da ke rufe tsibirin ya mamaye a shekara ta 2005. Da yake jinsin da ke mamayewa, abincin da suke cinyewa na iya haɗari ga yawancin 'yan asalin ƙasar.<ref>{{Cite web |title=Nature Today {{!}} Kronkelende kolonisten: het verhaal van de Boa-situatie op Aruba |trans-title=Unruly Colonists: The Story of the Boa Situation in Aruba |url=https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=30572 |access-date=2023-10-17 |website=www.naturetoday.com |language=nl}}</ref> Wani binciken da aka yi a shekarar 2021 ya binciki abinda ke cikin ciki na fiye da 500 da aka kama Aruban boas. Binciken ya bayyana fiye da nau'ikan dabbobi daban-daban 400, tare da kusan daidaitattun rarraba tsakanin dabbobi masu shayarwa, lizards, da tsuntsaye. Abin sha'awa, ban da nau'ikan jemagu guda bakwai da aka sani a Aruba, kusan kowane nau'in dabbobi da aka samo a cikin abubuwan da ke cikin ciki da aka bincika.
==== Tsuntsu mai laushi ====
Cane toad, wanda kuma ake kira Sapo a cikin gida, <ref>{{Cite web |date=2008-06-05 |title=Amphibien and Reptielen Benedenwindse eilanden |url=http://www.mina.vomil.an/Pubs/Buurt-AmphiReps2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605114817/http://www.mina.vomil.an/Pubs/Buurt-AmphiReps2.html |archive-date=2008-06-05 |access-date=2023-11-04}}</ref> jinsin mamayewa ne tare da mummunar tasiri ga fauna na Aruba, kamar ''Dori'' (''Pleurodema brachyops''). Koyaya, Aruban Cat-eyed Snake ko ''Santanero'' (''Leptodeira bakeri'') yana cin nama a kan waɗannan toads kuma ana ɗaukarsa "tsarin kula da annoba" na halitta.<ref>{{Cite web |title=Nature Today {{!}} Inheemse slang bestrijdt invasieve kikker op Aruba |url=https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=17498 |access-date=2023-11-04 |website=www.naturetoday.com |language=nl}}</ref> Toads suna son yanayin zafi, gami da lambuna na gidaje masu zaman kansu da wuraren yawon bude ido, kamar otal-otal da wuraren shakatawa. Koyaya, toads sune masu tsira na gaskiya kuma suna iya sauƙaƙe daidaitawa da yanayin bushewa, kamar yadda aka samu a cikin yanayin busassun tsibirin Caribbean.<ref>{{Cite web |title=Amfibieën van Aruba {{!}} Beautiful Aruba |url=https://www.beautiful-aruba.nl/natuur/fauna-amfibieen.php |access-date=2023-11-04 |website=www.beautiful-aruba.nl}}</ref>
==== Anoles da geckos ====
A cikin 2019, an gano sabbin dabbobi masu rarrafe guda uku a Aruba, gami da ''Anolis gingivinus'', ''Anolis cristatellus'', ''Hemidactylus frenatus'' . <ref name=":02">{{Cite journal |last=Behm |first=Jocelyn E. |last2=Busala |first2=Gianna M. |last3=Helmus |first3=Matthew |date=2022-01-24 |title=First records of three new lizard species and a range expansion of a fourth lizard species introduced to Aruba |url=https://scholarshare.temple.edu/handle/20.500.12613/7485 |journal=BioInvasions Records |doi=10.34944/dspace/7463 |issn=2242-1300 |access-date=2025-08-04 |archive-date=2025-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825011549/https://scholarshare.temple.edu/handle/20.500.12613/7485 |url-status=dead }}</ref> Ana gabatar da nau'ikan Anole da [[Tsaka|gecko]] ba da gangan ba zuwa tsibirin Caribbean ta hanyar cinikin shuke-shuke masu rai, amma kuma ana iya gabatar da su da gangan a matsayin dabbobi.<ref>{{Cite journal |date=2009 |editor-last=Kraus |editor-first=Fred |title=Alien Reptiles and Amphibians |url=https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8946-6 |journal=SpringerLink |language=en |doi=10.1007/978-1-4020-8946-6 |url-access=subscription}}</ref> Kamar yadda ake yi da yawa wadanda ba na asali ba a cikin Caribbean, wadannan nau'o'in galibi suna zaune a cikin yanayin da aka canza mutum (yanayin mutum), kuma ba a fahimci tasirin su a kan nau'in asalin Aruba ba. Aruba tana da tarihin da aka rubuta na 10 da suka gabata na nau'ikan dabbobi masu rarrafe, ciki har da anoles guda biyu, ''Anolis sagrei'' da ''A. porcatus,'' da geckos huɗu, ''Gonatodes albogularis, G. antilensis, G. vittatus,'' da ''Hemidactylus mabouia'' . <ref name=":02" />
== Yanayin yanayi ==
[[Fayil:Dividivi_on_aruba.jpg|thumb|Itacen ''Watapana'', wanda aka fi sani da Dividivi ('ya'yan itace), wanda iskar kasuwanci ta arewa maso gabas ta karkatar da shi.]]
Aruba tana da yanayin zafi mai zafi ([[Rarrabawar yanayi na Köppen|Köppen]] ''BSh'') wanda ke da yanayin zafi a ko'ina cikin shekara. Akwai kalubale na muhalli na dindindin da ke da alaƙa da yanayi da yanayi. Yanayin ruwan teku, alal misali, a hankali ya tashi da akalla {{Convert|1.3|C-change}} ° C (2.3 ° F) tun daga shekarun 1950.<ref name=":5">{{Cite journal |last=Peterson |first=Ryan R. |year=2023 |title=Over the Caribbean Top: Community Well-Being and Over-Tourism in Small Island Tourism Economies |journal=International Journal of Community Well-Being |language=en |volume=6 |issue=2 |pages=89–126 |doi=10.1007/s42413-020-00094-3 |issn=2524-5295 |pmc=7643527 |pmid=34723109}}</ref>
=== Tasirin Kudancin Oscillation ===
Lokacin ruwan sama yawanci yana faruwa tsakanin Satumba da Janairu. Koyaya, yana nuna bambancin gaske saboda tasirin Kudancin Oscillation. A lokacin shekaru masu karfi na El Niño kamar 1911/1912, 1930/1931, 1982/1983 da 1997/1998 ruwan sama na shekara-shekara (shekarar kuɗi) na iya faduwa zuwa kusan 150 millimeters ko 6 inci. Sabanin haka, a lokacin shekarun La Niña kamar 1933/1934, 1970/1971, 1988/1989, 1999/2000 ko 2010/2011, ruwan sama na iya tashi zuwa kusan millimeters 1,000 ko inci 39. Mafi girman jimlar kowane wata a lokacin waɗannan abubuwan La Niña na iya kaiwa tsakanin 350 da 400 millimeters (14 da 16 in).{{Weather box}}
== Yanayin kiyayewa ==
Asalin yawon shakatawa da yawa za a iya gano shi zuwa shekarun 1970s da 1980s lokacin da mutane suka fara nuna damuwa game da yiwuwar mummunan tasiri ga al'umma da muhalli saboda ci gaban yawon shakata mara sarrafawa. Wadannan damuwa sun hada da sakamakon tattalin arziki na dogon lokaci.<ref name=":5"/>
Matsalolin muhalli kamar rushewar rairayin bakin teku, lalacewar kogi, gurɓataccen, lalaceyar albarkatu, asarar mazauni, da asarar kyawawan dabi'u sune manyan nau'o'in lalacewar muhalli. Wadannan batutuwan na iya shafar tattalin arzikin yawon bude ido na tsibirin (SITES ko SIDS). Aruba, wanda aka gane a duk duniya a matsayin 'One Happy Island' kuma daya daga cikin kananan tsibirai masu dogara da yawon bude ido, yana ba da fahimta mai mahimmanci game da rikitarwa da sauye-sauye na yawon bude hankali, gami da hauhawar rashin daidaito na tattalin arziki, raguwar muhalli, bambancin zamantakewa, batutuwan ma'aikata.<ref name=":4">{{Cite web |title=SDG Aruba – Leave No One Behind |url=https://sdgaruba.com/pages/ |access-date=2023-10-03 |language=en-US |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004142131/https://sdgaruba.com/pages/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":5"/>
Misali na kalubalen ma'aikata ya fito ne daga binciken da Ma'aikatar Aruban da ke da alhakin harkokin muhalli ta fuskanta. Kasancewarsu wajen yada bayanai masu yaudara game da tasirin muhalli na aikin otal mai zuwa kusa da Baby Beach ya zama abin tambaya. Duk da sanarwar manema labarai ta hukuma da ke tabbatar da cewa aikin ba zai sami mummunar tasiri a kan muhalli ba, duka [[Ɓangaren kare muhalli na gwamnati|Ministan muhalli]], {{Interlanguage link|Otmar Oduber|nl|Otmar Oduber}} [nl], da shugaban kungiyar ci gaba, Enrique Martinón Garcia, sun yarda da yiwuwar tasirin mummunan tasiri a lokacin taron otal din. Wannan lamarin ya nuna damuwa game da nuna gaskiya da daidaito na bayanai da suka shafi manufofin muhalli da sadarwa ga jama'a.<ref>{{Cite web |last=Henriquez |first=20 november 2019 {{!}} Sharina |date=2019-11-20 |title=Ministerie helpt hotelontwikkelaar Baby Beach met verspreiden milieu-leugen {{!}} Caribisch Netwerk |url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2019/11/20/ministerie-helpt-hotelontwikkelaar-baby-beach-met-verspreiden-milieu-leugen/ |access-date=2023-10-26 |website=caribischnetwerk.ntr.nl |language=nl-NL}}</ref>
=== Shafukan da aka zaɓa ===
Gidauniyar Gidan shakatawa na Arikok (FPNA) tana kula da Yankunan Biodiversity (KBA). KBA ta ƙunshi kusan kashi 25% na jimlar yankin Aruba, waɗannan sun haɗa da Arikok National Park, ''Spaans Lagoen'' (Spanish Lagoon), wurin shakatawa na ruwa Aruba (MPA), da sauran wuraren da aka tsara.<ref>{{Cite web |title=Aruba |url=https://dcnanature.org/aruba/ |access-date=2023-11-11 |website=DCNA |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Overheid |first=Aruba |date=2020-05-08 |title=Aruba begint met reactivering van de interne economie |url=https://secure.overheid.aw/actueel/nieuws_46856/item/aruba-begint-met-reactivering-van-de-interne-economie_49483.html |access-date=2023-11-11 |website=secure.overheid.aw |language=nl-NL |archive-date=2021-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814210238/https://secure.overheid.aw/actueel/nieuws_46856/item/aruba-begint-met-reactivering-van-de-interne-economie_49483.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Management Plan Marine Park {{!}} Aruba National Park Foundation |url=https://www.arubanationalpark.org/main/management-plan-marine-park/ |access-date=2023-11-11 |language=en-US |archive-date=2023-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108194018/https://www.arubanationalpark.org/main/management-plan-marine-park/ |url-status=dead }}</ref>
{{Columns-list|# California Dunes
# Saliña ([[Salt pan (geology)|salt flat]]) Tier del Sol
# Saliña Malmok/ Saliña Serka
# Saliña Palm Beach/ Plas The Mill Resort
# [[Bubali Bird Sanctuary|Bubali Plas]] ([[pond]])
# Sero Teishi
# [[Ramsar site]]: [[Spaans Lagoen]] and MPA [[Mangel Halto]]
# Rooi Bringamosa
# Rooi Taki
# Rooi Manoonchi
# MPA [[Oranjestad Reef Islands]]
# Mangrove sites (''Cay'', ''Parkietenbos'', ''Isla di Oro/Mangel Halto'', ''Commandeursbaai'')
# Rooi Lamoenchi
# Saliña Savaneta
# MPA Seroe Colorado}}
=== Manufofin muhalli ===
An haramta sinadarin Oxybenzone a cikin kayan kare rana saboda tasirinsa mai cutarwa akan rayuwar ruwa da coral reefs lokacin da ya shiga teku. Wannan haramcin wani bangare ne na dokar ra'ayi ta "Zaɓi Zero" da nufin ilimantar da al'umma game da haramcin. Ana amfani da Oxybenzone a cikin Hasken rana, filastik, [[Kwalliya|kayan shafawa]], gashin gashi, da goge ƙusa a matsayin mai kare UV da kuma daidaitawa. Duk da yake yana taimakawa kare fata daga hasken UV, yana haifar da mummunar lalacewa ga murjani kuma yana iya haifar da rashin daidaituwa na hormonal. Hanawar ta haɗa da shigowa, sayarwa, da rarraba samfuran filastik masu amfani guda ɗaya da samfuran da ke dauke da Oxybenzone. Nazarin kimiyya ya nuna cewa Oxybenzone yana da mummunar tasiri ga murjani da bambancin halittu na ruwa, kuma kasancewarsa a wuraren da aka mayar da hankali yana shafar yanayin murjani. Babban manufar dokar ita ce hana ci gaba da lalacewa ga yanayi da muhalli, inganta ingancin rayuwa ba tare da filastik masu amfani da guda ɗaya da samfuran da ke dauke da Oxybenzone ba.<ref>{{Cite web |last=Overheid |first=Aruba |date=2019-02-18 |title=Oxybenzone is killing corals and destroying marine biodiversity |url=https://www.government.aw/news/news_47033/item/oxybenzone-is-killing-corals-and-destroying-marine-biodiversity_40165.html |access-date=2023-10-02 |website=www.government.aw |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sustainability in Aruba - Eco-Friendly Caribbean Vacation Travel {{!}} Aruba.com |url=https://www.aruba.com/us/our-island/island-facts/sustainability |access-date=2023-10-02 |website=www.aruba.com |language=en-us}}</ref>
Kodayake an sanya tsare-tsaren yanki da tsare-tsare na kiyaye ruwa a cikin 2019, wuraren zama na halitta na Aruba da yanayin ruwa sun kasance ba tare da kariya ba sama da ƙarni. Wannan rashin kariya ya samo asali ne daga zamanin phosphate (Kamfanin Aruba Phosphate), zinariya (Aruba Gold Concessions), da masana'antun gyaran mai (Lago Oil and Transport Company da Arend Petroleum Company) a cikin shekarun 1920, da kuma ci gaban yawon bude ido da birni tun daga ƙarshen shekarun 1970. <ref name=":5"/>
==== Kare tsire-tsire da dabbobi da Dokar Sand ====
Aruba ta himmatu ga kare yanayin ta ta hanyar ka'idojin kasa da kasa da na gida. Yarjejeniyar kasa da kasa CITES, da kuma Dokar Kasa ta Aruba don Kare Flora da Fauna da Dokar Sand, sun haramta cirewa ko fitar da kwarangwal, murjani, da [[Yashi|Yashi na rairayin bakin teku]] daga tsibirin.<ref name=":7">{{Cite web |last=Overheid |first=Aruba |date=2021-04-19 |title=Many tourists still leaving Aruba with seashells, corals, or beach sand |url=https://www.government.aw/news/news_47033/item/many-tourists-still-leaving-aruba-with-seashells-corals-or-beach-sand_56384.html |access-date=2023-10-25 |website=www.government.aw |language=en}}</ref>
[[Fayil:CoralSandAruba.jpg|thumb|300x300px|Yankin murjani daga bakin rairayin bakin teku na Aruba]]
Karin kwanan nan a cikin kwace waɗannan abubuwa ya haifar da damuwa cewa mazauna yankin na iya shiga cikin tallace-tallace ba bisa ka'ida ba ga masu yawon bude ido. Maimakon tattara waɗannan abubuwa, yana da kyau a ɗauki hoto a matsayin abin tunawa, saboda cire kwarangwal na iya samun tasiri sosai a kan muhalli.<ref name=":7"/>
Shells suna taka muhimmiyar rawa wajen kiyaye yanayinmu. Suna tabbatar da rairayin bakin teku, suna ba da mafaka ga halittu kamar ƙwayoyin ƙwayoyin cuta, suna ba wa wuraren ɓoyewa ga ƙananan kifi, kuma suna aiki a matsayin kayan gida ga tsuntsayen bakin teku. Yayin da kwarangwal suka lalace, suna fitar da abubuwan gina jiki masu mahimmanci ga kwayoyin a cikin yashi da waɗanda ke samar da kwarangwansu. Tekun yana tallafawa yanayin halittu mai laushi, kuma duk wani rushewa na iya haifar da mummunar sakamako. Kowane harsashi yana da rawar muhalli ta musamman.<ref>{{Cite web |last=Filiciana |first=Gloria |date=2023-02-14 |title=Leave seashells on the beach - Gloria Filiciana |url=https://www.gloriafiliciana.com/leave-seashells-on-the-beach/,%20https://www.gloriafiliciana.com/leave-seashells-on-the-beach/ |access-date=2023-10-25 |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Matsalar muhalli ===
==== Rashin gurɓataccen haske ====
Abubuwan more rayuwa na Aruba, gami da bangaren yawon bude ido, an haɓaka su ba tare da la'akari da tasirin gurɓataccen haske a kan yanayin muhalli da abubuwan da suka faru na ɗan adam ba.<ref>{{Cite web |last=Pinto |first=Juan Luis |date=2022-10-23 |title=Jairo Vrolijk, Space and Nature Aruba Foundation: "Houses, hotels, buildings were built without any thought to light pollution" - Aruba Today |url=https://www.arubatoday.com/jairo-vrolijk-space-and-nature-aruba-foundation-houses-hotels-buildings-were-built-without-any-thought-to-light-pollution/,%20https://www.arubatoday.com/jairo-vrolijk-space-and-nature-aruba-foundation-houses-hotels-buildings-were-built-without-any-thought-to-light-pollution/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fayil:Leatherback_Turtle_eggs_hatching_at_Eagle_Beach,_Aruba.jpg|thumb|Yaran da aka haifa a fata]]
Dukkanin nau'ikan turtles na teku suna cikin haɗari, <ref>{{Cite web |last=TeleAdmin |date=2019-04-11 |title=Turtle Season in Aruba {{!}} TurtugAruba |url=https://turtugaruba.org/turtle-season-in-aruba/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US |archive-date=2023-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031144909/https://turtugaruba.org/turtle-season-in-aruba/ |url-status=dead }}</ref> gami da Leatherback, Loggerhead, Green da Hawksbill, waɗanda rayuwar daji ce ta dare a Aruba. Hasken wutan lantarki na iya hana tsofaffin mata daga yin gida ko rikice-rikice, wanda ke sa su shiga cikin ƙasa inda suke cikin haɗarin rashin ruwa ko lahani.<ref>{{Cite web |last=TeleAdmin |date=2019-04-11 |title=About Aruba Turtles {{!}} TurtugAruba |url=https://turtugaruba.org/about-aruba-turtles/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US |archive-date=2023-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031144917/https://turtugaruba.org/about-aruba-turtles/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Lusby |first=Carolin |last2=Lasten |first2=Earney |year=2015 |title=Impacts of lodging facilities on the Leatherback turtles that nest in Aruba |url=https://www.researchgate.net/publication/281033610 |journal=Consortium Journal of Hospitality Management}}</ref>
International Dark-Sky Association-Aruba, kungiya mai zaman kanta, tana da niyyar kare sararin samaniya mai duhu daga gurɓataccen haske. A cikin shekaru goma da suka gabata, rufewar San Nicholas refinery ya ba da damar dawo da flora da fauna, yayin da yake rage gurɓataccen haske, yana sa sararin sama ya fi haske. Koyaya, adana yanayin halittu yana fuskantar ƙalubale masu yawa tare da fadada yankin yawon bude ido da kuma gina sabon otal a yankin kudu maso gabashin tsibirin, Seroe Colorado . <ref>{{Cite web |last=Pinto |first=Juan Luis |date=2023-04-28 |title=International Dark-Sky Association-Aruba asks to keep an eye out for light contamination at Sero Colorado - Aruba Today |url=https://www.arubatoday.com/international-dark-sky-association-aruba-asks-to-keep-an-eye-out-for-light-contamination-at-sero-colorado/,%20https://www.arubatoday.com/international-dark-sky-association-aruba-asks-to-keep-an-eye-out-for-light-contamination-at-sero-colorado/ |access-date=2023-10-31 |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
# Matsalar muhalli ta yawon bude ido: Wannan abu yana nuna tasirin muhalli na yawon bude hankali. Yayin da tsananin yawon bude ido da yawa ke ƙaruwa, matsin muhalli yana hanzarta bayan ƙetare ƙofar mahimmanci.
# Tsarin samar da yawon bude ido: Yana la'akari da tasirin karuwar jigilar Jirgin sama, masauki (gidaje), da [[Leburanci|aiki]] a kan yawon bude hankali.
# Tsarin [[Karatun zanen gine-gine|gine-gine]] yawon bude ido: Wannan bangare yana nazarin maida hankali da ƙirar kayan aikin jirgin ruwa da masauki a takamaiman yankuna ko yankunan bakin teku.
# Kwarewar fitar da yawon bude ido: Ya haɗa da fitar da kayayyaki da ayyuka masu alaƙa da yawon shakatawa, gami da saka hannun jari, samun kuɗi, kudaden shiga, da ayyukan gabatarwa.
# Bambancin kasuwar yawon bude ido ta kasa da kasa: Kasuwar yawon bude bude ido daban-daban tana da alaƙa da yawon bude hankali, ma'ana cewa bambancin kasuwa mafi girma yana da alaƙa ti yawon bude baki.
Sakamakon rage yawan yawon bude ido:
* Manufofin tattalin arziki da muhalli na Aruba dole ne suyi la'akari da yawon bude ido a matsayin mai nuna alama ga Manufofin Ci Gaban Ci Gaban (SDG). <ref name=":4"/>
* Adana albarkatun kasa masu ƙarancin gaske ta hanyar iyakance yawan yawon shakatawa da kayan aikin masauki (misali, dakunan otal, dakunan lokaci, condominiums, da gidaje baƙi).
* Tattalin arzikin siyasa sau da yawa ana nuna shi ta hanyar warewa da cirewa maimakon hadawa da sake farfadowa: de-marginalization da kare lafiyar al'umma da kuma hukumomi ta hanyar sauyawa zuwa manufofi da ci gaba na al'umma.
* Yawon shakatawa na muhalli ya kamata ya amfane muhalli da al'ummar yankin. Duk da ƙaddamar da aka yada don zama wurin yawon bude ido ''mai dorewa'', ainihin ajandar siyasa da ke wurin suna ba da fifiko ga ''ci gaba'' da masana'antar yawon bude hankali. Wannan jaddadawa ta rufe haƙƙin jama'a da alhakin, yadda ya kamata ta rage rawar da gwamnati da kungiyoyin jama'a ke takawa wajen gudanar da jin daɗin al'umma gaba ɗaya, a yanzu da kuma nan gaba.
* Ƙara kasuwar yawon bude ido
* Maida hankali kan yawon bude ido mai ɗorewa na dogon lokaci ta hanyar rage son kai ga inganta yawon bude hankali na ɗan gajeren lokaci, fadadawa, da ci gaba.
Yawan yawon bude ido lamari ne mai rikitarwa, amma ainihin yana haifar da rashin kula da yawon bude bude ido da manufofi daga bangarorin jama'a da masu zaman kansu. Wannan matsala ta kara tsanantawa ta hanyar cire al'ummomin yankin da al'ummar jama'a daga muhimman yanke shawara da ci gaba na yawon bude ido. A sakamakon haka, yawon bude ido ya fadada ba tare da kulawa mai kyau ba, wanda ke haifar da sakamako daban-daban mara kyau.<ref name=":5"/>
== Yanayin ɗan adam ==
[[Fayil:Aruba2021OSM.png|thumb|Babbar taswirar Aruba]]
Aruba ƙasa ce mai kafa a cikin Masarautar Netherlands, tare da mafi Girma sulhu shine Oranjestad, tare da yawan mutane 28,372 (2020). <ref>{{Cite web |date=2020-06-09 |title=Households and number of persons by type and location of the living quarters, 2020 – Central Bureau of Statistics |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/06/09/table-16-2-households-and-number-of-persons-by-type-and-location-of-the-living-quarters-2019/ |access-date=2023-10-04 |language=en-US}}</ref> Farawa daga shekarun 1960, yawan mutanen Aruba ya karu sosai saboda manyan dalilai guda biyu: isowar ma'aikata don masana'antar gyaran mai kuma daga baya, masana'antar yawon bude ido. An kiyasta cewa akalla kashi 45% na yawan jama'a a Aruba an haife su ne a wata ƙasa.<ref name=":5"/>
Dangane da Adireshin Adireshin Yankin Aruba (GAC), wanda Babban Ofishin Kididdiga na Aruba (CBS) ya haɓaka, wannan tsarin rarrabuwa yana da matakai uku, yanki, da titi / ''bariyu.''. Aruba ta kasu kashi takwas da yankuna 55: <ref>{{Cite web |date=2020-12-03 |title=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020 – Central Bureau of Statistics |url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/ |access-date=2023-10-05 |language=en-US}}</ref>
# Noord/Tanki Leendert
# Oranjestad Yamma
# Oranjestad Gabas
# Dandalin da aka yi
# Santa Cruz
# Savaneta
# San Nicholas ta Arewa
# San Nicholas ta Kudu
Dangane da kididdigar 2020, kashi 43.2% na yawan jama'ar Aruba suna magana ne kawai da Papiamento a cikin gidajensu. Daga cikin yankuna 8 na Aruba, 5 suna da sama da 50% na yawan jama'a ta amfani da Papiamento kawai a gida, tare da Oranjestad East yana da mafi girman kashi a 56.6%, kuma San Nicolas South mafi ƙasƙanci a 23.4%. Bugu da ƙari, ƙididdigar ta nuna cewa kashi 18.9% na yawan jama'a sun ba da rahoton Papiamento da Mutanen Espanya a matsayin manyan harsuna biyu da ake magana a cikin gidajensu. A cikin yankunan Noord / Tanki Leendert da Oranjestad East, daya daga cikin mutane huɗu yana magana da Papiamento da Mutanen Espanya a cikin gida, yayin da San Nicolas North yana da mafi ƙarancin kashi a 8.9%.<ref name=":3">{{Cite web |last=Aruba |first=Central Bureau of Statistics |date=2023-03-30 |title=Mapping Census 2020: Social Demographic Diversity in Aruba 3 |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/ce724b72bba84baaa0e62be71a346973 |access-date=2023-10-07 |website=ArcGIS StoryMaps |language=en}}</ref>
Bayanan ƙididdigar sun kuma nuna cewa kashi 9.4% na yawan jama'a sun nuna cewa Papiamento da Ingilishi sune harsuna biyu da aka fi magana a cikin gida. San Nicolas ta Kudu da San Nicolas ta Arewa sune yankuna 2 tare da mafi yawan yawan mutanen da ke magana da Papiamento da Ingilishi a cikin gida a 28.7% da 12.3%, bi da bi. Papiamento da Ingilishi ba a magana da su a cikin gidajen mutanen da ke zaune a yankin Santa Cruz (4.6%). <ref name=":3"/>
Bugu da ƙari, ƙididdigar ta nuna cewa kashi 6.8% na yawan mutanen Aruba suna magana da Papiamento da Dutch a cikin gidajensu. A cikin dukkan yankuna 8, yawan mutanen da ke magana da waɗannan harsuna biyu a gida ya kasance ƙasa da 10%, tare da San Nicolas North yana da mafi ƙarancin kashi a 1.5%.<ref name=":3"/>
A ƙarshe, sakamakon ƙididdigar 2020 ya nuna cewa a cikin kashi 18.6% na gidajen Aruba, Papiamento ba ɗaya daga cikin harsuna biyu da aka fi magana ba ne. A matakin yanki, kusan kashi ɗaya bisa uku na yawan jama'a a San Nicolas ta Kudu (30.6%) sun nuna cewa Papiamento ba ɗaya daga cikin harsuna biyu da aka fi magana a cikin gidansu ba. Sabanin haka, a Paradera, kashi na yawan jama'a da ke nuna cewa Papiamento ba ɗaya daga cikin harsuna biyu da aka fi magana a cikin gidansu ba shine mafi ƙasƙanci a 11.6%. Gabaɗaya, a Paradera, kashi 85.2% na yawan jama'a suna magana da Papiamento a gida, ko dai kawai ko a hade tare da wani yare.<ref name=":3"/>
{| class="wikitable sortable static-row-numbers" style="text-align:right;"
|+Ƙididdigar 2020: Rarraba harshe a kowane yanki a cikin kashi <ref name=":3"/>
!Babu wani abu da ya faru.
!Yankuna
!Papiamento
!Papiamento
Mutanen Espanya
!Papiamento
Turanci
!Papiamento Dutch
Yaren mutanen Holland
|-
!1
|Noord/Tanki Leendert
|31.2
|25.3
|9.4
|9.7
|-
!2
|Oranjestad Yamma
|27.3
|28.3
|10.7
|6.2
|-
!3
|Oranjestad Gabas
|56.6
|11.3
|5.7
|5.0
|-
!4
|Dandalin da aka yi
|51.3
|17.5
|6.9
|9.5
|-
!5
|Santa Cruz
|52.0
|20.4
|4.6
|7.7
|-
!6
|Savaneta
|51.5
|12.1
|8.4
|3.3
|-
!7
|San Nicholas ta Arewa
|53.0
|8.9
|12.3
|1.5
|-
!8
|San Nicholas ta Kudu
|23.4
|11.9
|28.7
|3.2
|- class="sortbottom"
!
!Matsakaicin Kasa
! style="text-align:right" |43.2
! style="text-align:right" |18.9
! style="text-align:right" |9.4
! style="text-align:right" |6.8
|}
=== Yanayin yawon bude ido ===
A halin yanzu, Aruba tana da tsananin yawon bude ido na baƙi 17 ga kowane mutum, yana nuna karuwar 5.6 tun 1995. Har ila yau, tsibirin yana fuskantar yawan yawon bude ido, tare da baƙi sama da 10,000 a kowace murabba'in kilomita.<ref name=":5"/>
[[Fayil:Hotel_zone_Aruba.jpg|thumb|320x320px|Ra'ayi na yanki na yawon bude ido a arewa maso yammacin gabar teku]]
Yawancin wuraren yawon bude ido na Aruba suna mai da hankali ne a gefen arewa maso yammacin gabar teku, tare da kimanin dakuna 860 a kowace murabba'in kilomita. Wannan yana wakiltar ci gaban 103% a cikin kasa da shekaru ashirin. Duk da yake Aruba karamin tsibiri ne, akwai ƙananan ayyukan yawon bude ido da ci gaban ababen more rayuwa a wasu yankuna daga 1995 zuwa 2019.<ref name=":5"/>
Yankin yawon bude ido da aka tsara, wanda aka kafa a ƙarshen shekarun 1980, ya rufe kusan 16% na jimlar ƙasar tsibirin. A halin yanzu, akwai kusan gidaje 14,000, gami da otal-otal, lokaci-lokaci, condominiums, villas, gidajen baƙi, da gidajen haya. Ci gaban masauki ya samo asali ne daga otal-otal da kuma lokaci har zuwa farkon 2000s. Koyaya, a cikin shekaru goma da suka gabata, gina gidaje, gidajen baƙi, da gidajen haya sun karu da kashi 51%, suna ƙarawa ga matsin abubuwan more rayuwa da ke akwai da matakan wuraren shakatawa na bakin teku.<ref name=":5"/>
Mutanen yankin suna damuwa game da tasirin karuwar yawan kadarorin da aka mayar da hankali ga yawon bude ido da masauki a kan kayan aikin Aruba da ke da rauni da yanayin muhalli. A cikin Palm Beach mai cike da tashin hankali a bakin tekun yamma, za a sami ƙarin masauki 4,000, gami da sabon otal kusa da ajiyar yanayi na Bubali Plas, Otal din St. Regis, Ofishin Jakadancin, Otal na Hyatt Place, Otal ɗin Radisson Blu, da otal-otal masu kyau a Port City, Oranjestad. Juyawa zuwa gabar gabashin tsibirin da ba a taɓa shi ba, shirye-shiryen sun haɗa da otal ɗin Asirin Aruba tare da ɗakuna 600 da otal na biyu tare da ɗakunan 300. Bugu da ƙari, akwai otal-otal guda biyu a cikin bututun mai, kowannensu yana da dakuna 40.<ref>{{Cite web |last=Dobson |first=Jim |title=The Future Of Aruba: How The Tiny Caribbean Island Is Bracing For Major New Hotel Development |url=https://www.forbes.com/sites/jimdobson/2020/02/15/the-future-of-aruba-how-the-tiny-caribbean-island-is-bracing-for-major-new-hotel-development/ |access-date=2023-10-26 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Henriquez |first=2 juli 2019 {{!}} Sharina |date=2019-07-02 |title=Hotels bij Baby Beach betekent wél einde van beschermd kustgebied {{!}} Caribisch Netwerk |url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2019/07/02/hotels-bij-baby-beach-betekent-wel-einde-van-beschermd-kustgebied/ |access-date=2023-10-26 |website=caribischnetwerk.ntr.nl |language=nl-NL}}</ref>
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
sw87zriv9vq7fyqtsy6nht3018gjj29
White Beaches (Spiagge Bianche)
0
110996
968914
881681
2026-10-18T01:25:52Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968914
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[Fayil:Rosignano_Solvay_plant_discharge.jpg|thumb|A gaban, inda fitarwa daga masana'antar Solvay ta zubo cikin teku, tana farfado da yashi a cikin kusan "mafi zafi" (baya).]]
'''White Beaches''' (Italiyanci: Spiagge Bianche) kusan kilomita biyar ne na bakin teku mai yashi wanda ke cikin garin Rosignano Marittimo a Tuscany, tsakanin ƙauyukan Rosignano Solvay da tsakiyar ƙauyen Vada . <ref>{{Cite web |title=Spiagge Bianche |url=http://www.toscanamediterranea.com/scheda_area_it.asp?idArea=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913103015/http://www.toscanamediterranea.com/scheda_area_it.asp?idArea=52 |archive-date=13 September 2011 |access-date=25 September 2011 |publisher=Toscanamediterranea.com}}</ref> An wanke su da Tekun Liguria, suna a gefen arewacin bakin tekun Maremma.<ref>{{Cite web |title=Where is the boundary between the Ligurian Sea and the Tyrrhenian Sea? |url=http://www.touringclub.it/news/dettaglio/296/Dov-%C3%A8-il-confine-tra-il-Mar-Ligure-e-il-Tirreno |archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20150531221610/http://www.touringclub.it/news/dettaglio/296/Dov-%C3%A8-il-confine-tra-il-Mar-Ligure-e-il-Tirreno |archive-date=31 May 2015 |access-date=26 September 2011 |publisher=Touringclub.it}}</ref>
Launi mai ban mamaki na yashi, wanda ke haifar da kwatantawa tare da iyakar tekun zafi, shine sakamakon shekaru na sarrafawa da fitar da carbonate na calcium ta hanyar masana'antar Solvay Group da ke Rosignano Solvay, kimanin kilomita daga bakin teku.<ref>{{Cite web |title=Rosignano Marittimo and Spiagge Bianche |url=http://informazioni.terradeglietruschi.it/rosignano-marittimo.html |access-date=25 September 2011 |publisher=Informazioni.terradeglietruschi.it}}</ref> Shuka na soda, wanda shine mafi girma a Turai, an gina shi a 1912 kusa da rairayin bakin teku kuma ya fara aiki a 1914, yana samarwa, ban da ash na soda, hydrogen peroxide, polyethylene, calcium chloride, sodium bicarbonate, da hydrochloric acid. <ref name="A">{{Cite web |title=The Caribbean of the Tyrrhenian Sea: beaches, soda, and gas |url=http://www.lungomarecastiglioncello.it/VADA/VADA_Sp_bianche/3_SP_BIANCHE.htm |access-date=26 September 2011 |publisher=Lungomarecastiglioncello.it |archive-url=https://web.archive.org/web/20100325112546/http://www.lungomarecastiglioncello.it/VADA/VADA_Sp_bianche/3_SP_BIANCHE.htm |archive-date=25 March 2010 |url-status=dead}}</ref> Samun damar zuwa rairayin bakin teku ta hanyar karamin tudu wanda har zuwa 1983 ya yi aiki a matsayin zubar da shara don samarwa da sharar gida.
Saboda fitar da Solvay, wanda ya hada da gurɓataccen abubuwa daban-daban masu guba da / ko masu cutar kansa (ciki har da mercury, da zarar an sake shi yayin sarrafawa ta hanyar masana'antar sodium chloride electrolysis), Spiagge Bianche yana daga cikin rairayin bakin teku mafi gurɓata a Italiya, kuma kamun kifi a cikin ruwan da ke kewaye yana da iyakance sosai.<ref name="A"/><ref>{{Cite web |title=Caribbean of the Tyrrhenian Sea |url=http://archiviostorico.corriere.it/2004/febbraio/17/Caraibi_del_Tirreno_spiagge_soda_co_9_040217002.shtml |access-date=26 September 2011 |publisher=Corriere.it}}</ref> Bugu da ƙari, wannan shimfiɗa na bakin teku yana daga cikin wuraren 15 da suka fi gurɓata a bakin teku a Italiya bisa ga Shirin Muhalli na Majalisar Dinkin Duniya, shirin muhalli na Majalisar Dattijai.<ref name="B">{{Cite web |title=Solvay of Rosignano, recent history in a video |url=http://medicinademocraticalivorno.it/index.php?option=com_content&view=article&id=85:solvay-di-rosignano-in-un-video |access-date=26 September 2011 |publisher=Medicinademocraticalivorno.it |archive-date=7 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210907151440/http://medicinademocraticalivorno.it/index.php?option=com_content&view=article&id=85:solvay-di-rosignano-in-un-video |url-status=dead }}</ref> Fiye da tan 100,000 na sharar gida ana zubar da su cikin teku a kowace shekara.<ref name="B" /> Duk da haka, har ma a cikin shekaru kafin juyin juya halin masana'antar, an ba wannan iyakar bakin teku Blue Flag sau da yawa kuma Spiagge Bianche ya kasance ɗaya daga cikin shahararrun wuraren bakin teku a Tuscany duk da tsananin haramtacciyar haramtacciya kan yin iyo da kuma jinkiri da aka bayar ta gari na Rosignano kusa da fitar da sharar masana'antu. <ref>{{Cite web |title=Spiagge Bianche of Vada overlook a crystal-clear sea |url=http://www.turismo.intoscana.it/intoscana2/export/TurismoRT/sito-TurismoRT/Contenuti/Natura/Spiagge/visualizza_asset.html_1302867229.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711061613/http://www.turismo.intoscana.it/intoscana2/export/TurismoRT/sito-TurismoRT/Contenuti/Natura/Spiagge/visualizza_asset.html_1302867229.html |archive-date=11 July 2011 |access-date=26 September 2011 |publisher=Turismo.intoscana.it}}</ref>
A watan Yulin 1994 'yan wasan Rugby Rosignano sun taru a bakin rairayin bakin teku don wani bangare na [[Sangria]]; a shekara mai zuwa, taron mai zaman kansa ya fadada ga abokai da sauransu, kuma a shekara ta 2003, ya ja hankalin mutane 25,000 zuwa yankin. A shekara ta 2004, saboda yawan masu halarta, kuma sakamakon wasu rikice-rikice da ayyukan da ba a ba da izini ba, karamar hukumar Rosignano Marittimo ta yanke shawarar dakatar da taron.<ref>{{Cite web |title=Sangriata of Rosignano Solvay |url=http://www.terradeglietruschi.it/leggiarticolo/sangriata-di-rosignano-solvay-372.htm |access-date=26 September 2011 |publisher=Terradeglietruschi.it}}{{Dead link|date=April 2025}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
1kmvv35fel6shrx28biemxso6se1atc
VJ Adams
0
117421
968883
964479
2026-10-17T22:25:45Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968883
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adams Ibrahim Adebola''' (an haife shi a ranar 5 ga Mayu 1988), wanda aka fi sani da '''VJ Adams''', ɗan wasan bidiyo ne [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]], mai gabatar da talabijin, ɗan kasuwa, mawaƙi kuma mai gabatar da zartarwa. <ref>{{Cite web |last=Sam Anokam |date=13 March 2014 |title=Unveiling Nigeria's Top Media Personalities |url=http://www.connectnigeria.com/articles/2014/03/13/unveiling-nigerias-top-media-personalities/ |access-date=17 August 2015 |publisher=Connect Nigeria |archive-date=13 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813143923/http://connectnigeria.com/articles/2014/03/13/unveiling-nigerias-top-media-personalities/ |url-status=dead }}</ref> Tafiyarsa ta fito ne bayan yayi takara a fitowar Next Movie Star West Africa ta 2008. Adams mai gabatarwa ne a gidan talabijin na Soundcity, Tashar kiɗa ta Najeriya da ke [[Lagos (birni)|Legas]].<ref>{{Cite web |last=Jackson Bassey |date=18 January 2013 |title=Soundcity VJ, Adams launches reality video series, Adams After Hours |url=http://www.talkmuzik.com/soundcity-vj-adams-launches-reality-video-series-adams-after-hours/ |access-date=17 August 2015 |publisher=Talk Muzik |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094918/http://talkmuzik.com/soundcity-vj-adams-launches-reality-video-series-adams-after-hours/ |url-status=dead }}</ref> Ya haɗu da jan kafet na hukuma a 8th Africa Movie Academy Awards tare da 'yar wasan Nollywood [[Alex Okoroji]] kuma ya haɗu da fitowar 2014 na bikin City People Entertainment Awards wanda aka gudanar a Legas.<ref>{{Cite web |date=23 June 2014 |title=Complete Full Lists of Winners for City People Entertainment Awards 2014 |url=http://www.gistyinka.net/complete-full-lists-winners-city-people-entertainment-awards-2014/ |access-date=17 August 2015 |publisher=Gist Yinka |archive-url=https://web.archive.org/web/20151023012921/http://gistyinka.net/complete-full-lists-winners-city-people-entertainment-awards-2014/ |archive-date=23 October 2015 |url-status=dead}}</ref>
== Girma da ilimi ==
Adams 'dan asalin [[Ogun|Jihar Ogun]] ce.<ref>{{Cite web |last= |date=16 June 2014 |title=SoundCity Presenter, VJ Adams: "I Work All The Time, I Don't Have A Social Life" |url=http://www.citypeoplegroup.org/i/soundcity-presenter-vj-adams-i-work-all-the-time-i-dont-have-a-social-life/ |access-date=17 August 2015 |publisher=City People |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923204352/http://www.citypeoplegroup.org/i/soundcity-presenter-vj-adams-i-work-all-the-time-i-dont-have-a-social-life/ |url-status=dead }}</ref> Ya kammala karatunsa na asali da na sakandare a Makarantar Yara ta Teammate, Isolo da Kwalejin Kula da Ayyukan Jama'a ta Jihar Legas, [[Ikorodu]] bi da bi kafin ya ci gaba zuwa [[Jami'ar Lagos|Jami'ar Legas]] inda ya yi karatun Injiniyanci. Yana da takardar shaidar aikin jarida bayan ya sami horo a aikin jarida a Kwalejin BBC, wani bangare na ilimi na [[BBC|Kamfanin Watsa Labarai na Burtaniya]].<ref>{{Cite web |last=Damilola Adekoya |title=I LOVE FLASHY COLOURS, NO SKINNY JEANS FOR ME, PLS' ---ADEBOLA ADAMS |url=http://www.nigeriafilms.com/news/5823/11/i-love-flashy-colours-no-skinny-jeans-for-me-pls-a.html |access-date=17 August 2015 |publisher=Nigeria Films |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222104105/http://www.nigeriafilms.com/news/5823/11/i-love-flashy-colours-no-skinny-jeans-for-me-pls-a.html |url-status=dead }}</ref>
== Ayyuka ==
=== Mai gabatar da talabijin ===
Bayan yayi takara a wasan kwaikwayo na Next Movie Star na 2008, an sanya Adams a matsayin jagora na Excite a ''Talabijin'' a 2009 har zuwa 2010 lokacin da ya yi murabus. A ranar 22 ga watan Fabrairun shekara ta 2010, ya shiga Consolidated Media Associates, wani kamfani na kafofin watsa labarai wanda ke nuna shirye-shiryen talabijin ciki har da ''Soundcity TV'', Spice TV, ''ONTV'', Televista da ''VillageSquare TV''.<ref>{{Cite web |title=Soundcity VJ, Adams launches reality video series, Adams After Hours |url=http://www.talkmuzik.com/soundcity-vj-adams-launches-reality-video-series-adams-after-hours/ |access-date=17 August 2015 |publisher=Talk Muzik |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094918/http://talkmuzik.com/soundcity-vj-adams-launches-reality-video-series-adams-after-hours/ |url-status=dead }}</ref> A cikin 2022 an sanar dashi mai karɓar bakuncin wasan kwaikwayon De9jaspirit Talent Hunt wanda aka watsa a kan Soundcity da Wazobia Tv. <ref>{{Cite web |date=2022-04-20 |title=V.J Adams set to anchor De9jaspirit Talent Hunt Season 2. |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/vj-adams-set-to-anchor-de9jaspirit-talent-hunt-season-2/vqvkkrj |access-date=2023-06-05 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref> Ya kuma dauki bakuncin Naija Star Search wanda aka watsa akan StarTimes.
=== Waƙoƙi ===
Adams yayi aiki da [[Ice Prince]], Sound Sultan, da Splash lokacin da suka Saki Waqa "Winner".<ref>{{Cite web |last=Kombo |date=28 August 2013 |title=VJ Adams – Winner [Video Download] ft Ice Prince, Sound Sultan, Pheel & Splash |url=http://www.naijabambam.com/vj-adams-winner-video-download-ft-ice-prince-sound-sultan-pheel-splash/ |access-date=17 August 2015 |publisher=Naija Bambam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150331205836/http://naijabambam.com/vj-adams-winner-video-download-ft-ice-prince-sound-sultan-pheel-splash/ |archive-date=31 March 2015 |url-status=dead}}</ref> a 2 February 2014, inda ya sakaHarrySong a waqar shi mai suna "Whazup", waqar da ya samu karbuwa da kyakyawan sako daga mutane.<ref>{{Cite web |last=Funke Iwin |date=4 February 2014 |title=VJ Adams – Whazup f. Harrysong |url=http://www.tooxclusive.com/downloadmp3/vj-adams-whazup-ft-harry-song/ |access-date=17 August 2015 |publisher=tooXclusive |archive-date=28 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150728071759/http://tooxclusive.com/downloadmp3/vj-adams-whazup-ft-harry-song/ |url-status=dead }}</ref> a albam dinshi na farko,{{When|date=August 2022}} Yayi aiki da Oritse Femi, [[Chidinma]], M.I, [[Wasiu Alabi Pasuma|Pasuma]], da Reminisce.
Adenekan Mayowa ne ke sarrafa shi.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
52cgpcemile8b6z7m9h16eotb6i3xre
1974
0
119457
968776
728918
2026-10-17T20:38:14Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968776
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ita ce shekara ta dubu biyu da goma sha tara a ƙirgar Miladiyya.
==Manazarta==
{{reflist}}
geetnjhjli1vnohnkmzflg59bl0td7s
968777
968776
2026-10-17T20:38:32Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Shekaru]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968777
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ita ce shekara ta dubu biyu da goma sha tara a ƙirgar Miladiyya.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Rukuni:Shekaru]]
p53xq88p66pha2a562q8ndhxlsej5dl
Zohran Mamdani
0
119822
968791
961930
2026-10-17T21:20:18Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968791
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zohran Kwame Mamdani''' (an haife shi a ranar 18 ga Oktoba, 1991) ɗan siyasan Amurka ne wanda ya yi aiki tun daga 2026 a matsayin magajin gari na 112 na Birnin New York. Ya kasance memba na Jam'iyyar Democrat da Jam'iyyar Democratic Socialists of America, ya wakilci gundumar 36 a Majalisar Dokokin Jihar New York daga 2021 zuwa 2025. Mamdani shine [[Musulmi]] na farko na Birnin New York kuma magajin gari na Asiya na farko.
An haife shi a [[Kampala]], Uganda, ga iyaye na asalin Indiya, Mamdani ya koma [[New York (birni)|Birnin New York]] yana da shekaru bakwai kuma ya kammala karatu daga Kwalejin Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. Bayan kammala karatunsa, ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan gidaje da rapper, kuma ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin manajan kamfen na Khader El-Yateem da Ross Barkan . An fara zabarsa a Majalisar Dokokin Jihar New York a shekarar 2020, inda ya kayar da Aravella Simotas mai mulki na tsawon shekaru biyar a zaben fidda gwani na Democrat. Da yake wakiltar [[Astoria, Queens|Astoria]] da Long Island City, an sake zabarsa ba tare da adawa ba a 2022 da 2024.
A watan Oktoba na shekara ta 2024, Mamdani ya sanar da takarar magajin gari na Birnin New York a zaben magajin gari ya shekara ta 2025. Wani dan gurguzu na dimokuradiyya, Mamdani ya yi kamfen a kan wani dandamali mai ci gaba, mai da hankali kan farashi, tallafawa bas din birni kyauta, kula da yara na duniya, shagunan sayar da kayan masarufi na birni, dakatar da haya a kan sassan haya, ƙarin Gidaje masu araha, da kuma mafi ƙarancin albashi na $ 30 nan da 2030. Ya kuma nuna goyon baya ga Hakkin LGBTQ, cikakken gyare-gyare na tsaro na jama'a, da karuwar haraji a kan kamfanoni da waɗanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara. Ya lashe zaben fidda gwani na Democrat a watan Yunin 2025, inda ya doke tsohon gwamna Andrew Cuomo a cikin fushi, kuma an zabe shi magajin gari a babban zaben Nuwamba.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Zohran Kwame Mamdani a ranar 18 ga Oktoba, 1991, a [[Kampala]], Uganda, ɗa kaɗai ne na masanin ilimin mulkin mallaka [[Mahmood Mamdani.|Mahmood Mamdani]] da mai shirya fina-finai Mira Nair . <ref name="Kitunzi-2025">{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mahaifinsa ya ba shi suna na tsakiya, Kwame, don girmama [[Kwame Nkrumah]], shugaban farko na Ghana.<ref name="Jung-2025">{{Cite web |last=Jung |first=E. Alex |date=May 20, 2025 |title=Zohran Mamdani Crashes the Party |url=https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520095713/https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |archive-date=May 20, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[New York (magazine)#Intelligencer|Intelligencer]]}}</ref><ref name="Davids-2024">{{Cite web |last=Davids |first=Monah |date=October 26, 2024 |title=Ugandan-Born Zohran Mamdani Announces Candidacy for Mayor of New York City |url=https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 12, 2025 |website=Little Africa News}}</ref> Iyayensa biyu sun fito ne daga asalin Indiya. Mahaifinsa Musulmi ne na Gujarati wanda aka haife shi a [[Mumbai]] kuma ya girma a Uganda.<ref name="Chen-2016">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |year=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676}}</ref> Mahaifiyarsa Hindu ce ta Punjabi.<ref>{{Cite web |last=Dupont |first=Joan |date=September 21, 2001 |title=Mira Nair Peels Back Layers of Punjabi Society |url=http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011201204013/http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-date=December 1, 2001 |access-date=July 15, 2025 |website=[[International Herald Tribune]] |quote=Nair, who dedicates "Monsoon Wedding," to her Punjabi family in New Delhi, was educated at Harvard, and has made her home in Kampala, Uganda, and New York.}}</ref> An haifi kakanninsa a [[Tanzaniya|Tanzania]] ta yanzu, kuma dangin mahaifinsa sun kasance wani ɓangare na Indiyawan da ke zaune a kudu maso gabashin Afirka.<ref name="Chen-2016" /> Iyalin Mamdani na cikin al'ummar Khoja Twelver ne.<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Iqbal |date=2025-07-14 |title=Zohran Mamdani's last name reflects centuries of intercontinental trade, migration and cultural exchange |url=https://theconversation.com/zohran-mamdanis-last-name-reflects-centuries-of-intercontinental-trade-migration-and-cultural-exchange-259967 |access-date=2026-07-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
Mamdani ya zauna a Kampala har zuwa shekara biyar, lokacin da iyalinsa suka koma [[Cape Town|Cape Town, Afirka ta Kudu]], <ref name="Kitunzi-2025" /> bayan an nada mahaifinsa shugaban Nazarin Afirka a [[Jami'ar Cape Town]]. Ya halarci makarantar St. George's Grammar School a Mowbray daga 1996 zuwa 1998, a farkon shekarun Bayan wariyar launin fata.<ref name="Davids-2024" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=June 25, 2025 |title=Meet New York City's likely next mayor — with a South African connection |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626155024/https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |archive-date=June 26, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> Daga baya ya ce kwarewar rayuwa a Cape Town "ta koya mini abin da rashin daidaito yake kusa ... [kuma] cewa adalci dole ne ya zama fiye da ra'ayi; dole ne ya kasance abin duniya".[and]{{Spaces}}
Iyalin sun koma Amurka kuma sun zauna a Birnin New York lokacin da Mamdani ke da shekaru bakwai, <ref>{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=November 5, 2025 |title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/ |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> kuma an haife shi a unguwar Manhattan ta Morningside Heights. Ya kira renonsa "mai daraja", yana cewa, "Ban taɓa son wani abu ba, kuma duk da haka na san cewa ba gaskiya ba ne ga yawancin New Yorkers. "Yayinda yake yaro, sau da yawa yana nan a cikin fina-finai na mahaifiyarsa, inda 'yan fim suka kira shi "Z", "Zoru", "Fadoose", da kuma "Nonstop Mamdani".
=== Ilimi ===
Mamdani ya halarci Makarantar Bank Street don Yara a kan Upper West Side na Manhattan, inda ya samu nasarar gudu a matsayin dan takara mai zaman kansa a zaben makarantu na tsakiya, yana karɓar dandalin "mallakni, manufofin adawa da yaki waɗanda suka ba da shawarar kashe kuɗi a kan ilimi maimakon soja". A shekara ta 2003, ya koma Kampala na shekara guda kuma ya halarci makaranta a lokacin hutun mahaifinsa a can; kakanninsa da kawunsa har yanzu suna zaune a can kuma suna taimakawa wajen kula da shi yayin da mahaifinsa ke aiki a kan littafin Good Muslim, Bad Muslim. <ref name="Chen-2016" />
A shekara ta 2010, Mamdani ya kammala karatu daga makarantar sakandaren kimiyya ta Bronx a Kingsbridge Heights, Bronx, <ref name="Saltonstall-2025">{{Cite web |last=Saltonstall |first=Gus |date=March 26, 2025 |title=Before Zohran Mamdani Made Waves in NYC's Mayoral Race, He Was A Kid Growing Up On the UWS |url=https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326195655/https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |archive-date=March 26, 2025 |access-date=March 29, 2025 |website=West Side Rag}}</ref> inda ya kafa kungiyar [[Kurket|wasan kurket]] ta farko ta makarantar kuma bai yi nasara ba a takarar mataimakin shugaban ɗalibai. Ya kuma buga kwallon kafa tare da West Side Soccer League . <ref name="Saltonstall-2025" />
Mamdani ya halarci Kwalejin Bowdoin a Brunswick, Maine, inda ya kafa reshen makarantar na Dalibai don Adalci a Falasdinu . <ref name="Sorkin-2019">{{Cite web |last=Sorkin |first=Emma |date=November 1, 2019 |title=Taking a stand: alumni run for office, with Bowdoin in mind |url=https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163043/https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 17, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> Ya kasance mai ba da gudummawa na yau da kullun ga jaridar harabar The Bowdoin Orient, yana rufe siyasa, al'adu, da wasanni a cikin ginshiƙansa, "Kwame's Kolumnalu" da "Talk of the Quad".<ref>{{Cite web |title=Zohran Mamdani |url=https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708181455/https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |archive-date=July 8, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2014, ya hada hannu da rubuce-rubuce a cikin Bangor Daily News yana roƙon Bowdoin ya shiga kauracewa ta Ƙungiyar Nazarin Amurka ta Isra'ila kuma yana sukar shugaban kwalejin, Barry Mills .
Mamdani ta kammala karatu daga Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. <ref name="Sorkin-2019" />
== Farkon aiki ==
=== 2015-2019: Hip-hop da rap ===
[[File:Zohran_Mamdani_on_TMTv-SA.jpg|left|thumb|191x191px|Mamdani a farkon shekara ta 2016 na Sarauniya ta Katwe''Sarauniyar Katwe'']]
Mamdani mai sha'awar hip-hop ne kuma ya kirkiro, ya yi, kuma ya samar da kiɗa na rap.<ref name="Green-2025">{{Cite web |last=Green |first=Walden |date=June 5, 2025 |title=5 Songs That Define Zohran Mamdani's Campaign for New York Mayor |url=https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |ref=site}}</ref> A karkashin sunan Young Cardamom, ya yi aiki tare da abokinsa mafi kyau, rapper na Uganda HAB (Abdul Bar Hussein), wanda asalinsa ya kasance a [[Sudan ta Kudu]], <ref name="rap2015">{{Cite web |last=Mamdani |first=Zohran Kwame |author-link=Zohran Mamdani |date=October 27, 2015 |title=You Want Another Rap |url=https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717192103/https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |archive-date=July 17, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Africa Is a Country}}</ref> a matsayin Young Cardamamom & HAB . Waƙoƙinsu na farko, "Kanda [Chap Chap]", game da [[chapati]] ne, Gurasar Indiya.<ref name="Onmanorama2025">{{Cite web |date=November 5, 2025 |title=Meet New York's new mayor who once rapped about chapati |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117024411/https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |archive-date=November 17, 2025 |access-date=November 7, 2025 |publisher=Onmanorama |quote=Performing under the stage name Young Cardamom, Mamdani rapped about food, identity, and belonging, often using Indian staples as cultural shorthand.}}</ref> Sun yi waƙoƙi daga 2016 EP ''Sidda Mukyaalo'' ("Ba za su koma ƙauyen") a bikin Nyege Nyege . <ref>{{Cite web |date=May 12, 2016 |title=Young Cardamom & HAB, The Outsider Hip-Hop Duo Shedding Light On Uganda's Social Issues |url=https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616163307/https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=OkayAfrica}}</ref><ref name="Waswa-2025">{{Cite web |last=Waswa |first=Samson |date=June 26, 2025 |title=When New York Mayor-to-be Zohran Mamdani performed at Nyege-Nyege |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626183213/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |archive-date=June 26, 2025 |access-date=July 28, 2025 |website=Pulse Uganda}}</ref> Ma'aurata sun yi rap a cikin harsuna ciki har da [[Harshen Nubi|Nubi]], LUganda, [[Harshen Swahili|Swahili]], da Ingilishi, a wani bangare don ƙirƙirar salon rap na musamman na Uganda maimakon yin koyi da rap na Amurka, kuma a wani bangere don isar da cewa mazaunan Uganda da ke da tushe a wasu ƙasashe duk Uganda ne. An zaɓi chapati a matsayin alama saboda ya samo asali ne daga [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]] amma ya zama abin da ake amfani da shi a Uganda.<ref name="rap2015" /> A cikin kiɗan su, sun magance batutuwan zamantakewa a Uganda, kamar cin hanci da rashawa da "dangantaka da launin ruwan kasa", da kuma [[Mulkin mallaka na Afirka|mulkin mallaka]]. An zabi Young Cardamom & HAB don "Rookie of the Year" a gasar cin kofin Hip Hop ta Uganda (UG). <ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Uganda Hip Hop Awards '16 Nominees Full List out |url=https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913134706/https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=November 10, 2025 |website=NUVEYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 2016 |title=Including The Gospel Fraternity Winners, Full List Of Ug Hip Hop Awards 2016 Winners. |url=https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110065213/https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |archive-date=November 10, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Ug Gospel Life}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya fitar da waƙar "Salaam" a ƙarƙashin sunan Zohran Kwame . A cikin waƙar, Mamdani ya nuna goyon baya ga Ƙasar Mai Tsarki Biyar, mutane biyar da ke da alaƙa da aikin agaji na Gidauniyar Ƙasar Mai Tsarki.<ref>{{Cite web |last=Feuer |first=Hannah |date=July 2, 2025 |title=What Zohran Mamdani has actually said about Jews, Israel and antisemitism |url=https://forward.com/news/733657/zohran-mamdani-gaza-israel-jews-antisemitism/ |access-date=February 14, 2026 |website=The Forward}}</ref><ref>{{Cite web |last=Putterman |first=Samantha |last2=PolitiFact |first2=Maria Ramirez Uribe {{!}} |title=Republicans push to strip Zohran Mamdani of US citizenship. Is it possible? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/9/republicans-push-to-strip-zohran-mamdani-of-us-citizenship-is-it-possible |access-date=February 14, 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2019, a karkashin sunan Mr. Cardamom, ya saki wakar "Nani", girmamawa ga kakarsa. Actress kuma marubucin abinci Madhur Jaffrey ya nuna kakarsa Mamdani a cikin bidiyon, wanda ke ba da haraji ga Jaffrey da Al'adun Kudancin Asiya na New York. <ref name="rayner2019" />
=== 2015-2019: Kasancewa cikin siyasa ===
Mamdani ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin mai sa kai ga yakin neman zabe na Ali Najmi a Zaben na musamman na 2015 na gundumar 23 na Majalisar Birnin. <ref name="Jung-2025" /> Mamdani ya yi wahayi zuwa gare shi don shiga yakin Najmi bayan ya san cewa Heems ne ya goyi bayansa, wani rapper na New York na zuriyar Indiya kuma wanda ya kafa ƙungiyar hip-hop Das Racist.<ref name="Green-2025" /> Musamman, Mamdani ya danganta sa hannu a cikin siyasar gida ga wani labarin The Village Voice na 2015 game da Najmi da Heems, wanda ya bayyana a matsayin daya daga cikin rappers da ya fi so. <ref>{{Cite web |last=Connor |first=Jackson |date=July 20, 2015 |title=Meet Ali Najmi, the Man Heems Is Trying to Get Elected to City Council |url=https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605163133/https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |archive-date=June 5, 2025 |website=[[The Village Voice]]}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya shiga reshen New York City na Democratic Socialists of America (DSA) kuma ya yi aiki don kamfen ɗin dan takarar Majalisar Birnin New York Khader El-Yateem, Minista Lutheran na Palasdinawa kuma mai mulkin demokraɗiyya daga Bay Ridge, Brooklyn . <ref name="Jung-2025" /> Wani bangare na dalilin da ya sa Mamdani ya shiga DSA shine matsayinsa na goyon bayan Palasdinawa, wanda ya dace da aikinsa na baya. Mamdani ya yi aiki a matsayin manajan kamfen na Ross Barkan na shekarar 2018 wanda bai yi nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York kuma ya kasance mai shirya filin ga ɗan'uwan dimokuradiyya mai zaman kansa [[Tiffany Cabán]] amma kuma bai yi nasara a kamfen na 2019 ga Lauyan gundumar Queens County ba.<ref name="Jung-2025" /><ref>{{Cite web |last=Barkan |first=Ross |date=June 17, 2025 |title=Life with Zohran |url=https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620233757/https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |archive-date=June 20, 2025 |website=[[Substack]]}}</ref>
== Majalisar Dokokin Jihar New York (2020-2025) ==
[[File:Zohran_Mamdani_at_the_Resist_Fascism_Rally_in_Bryant_Park_on_Oct_27th_2024.jpg|thumb|Mamdani a taron Resist Fascism a Bryant Park, 27 ga Oktoba, 2024]]
A watan Oktoba na 2019, Mamdani ya sanar da kamfen dinsa na wakiltar gundumar Majalisar Dokokin Jihar New York ta 36, wanda ya hada da Astoria da Long Island City a Queens.<ref name="Kaufman-2020">{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=June 9, 2020 |title=NYC Primary Election 2020: Zohran Mamdani Vies For Simotas' Seat |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |archive-date=June 11, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Jasmine |date=February 13, 2024 |title='The People's Republic of Astoria' – A Delve Into America's Premier Socialist Stronghold. |url=https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=Harvard Political Review}}</ref> DSA ta amince da shi, <ref name="Kaufman-2020" /> yana gudana a kan dandalin sake fasalin gidaje, 'yan sanda da sake fasalin kurkuku, da kuma mallakar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Pretsky |first=Holly |last2=Coltin |first2=Jeff |date=June 24, 2020 |title=Another big night for the DSA |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032829/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |archive-date=June 26, 2020 |access-date=July 22, 2020 |website=[[City & State]]}}</ref> Nasarar farko ta Mamdani a watan Yunin 2020 a kan dan takarar Democrat mai mulki Aravella Simotas ya dauki kusan wata daya don kiran, kuma ya lashe babban zaben ba tare da wani adawa na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jamhuriyar Republican]] ba a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=July 22, 2020 |title=Zohran Mamdani Unseats Aravella Simotas In Astoria Assembly Race |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |archive-date=June 14, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref> An sake zabar Mamdani ba tare da adawa ba a 2022 da 2024. <ref>{{Cite web |date=November 8, 2022 |title=2022 New York State Assembly Election Results |url=https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530035422/https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |archive-date=May 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=[[Courier & Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaye |first=Jacob |last2=Schwach |first2=Ryan |last3=Powelson |first3=Noah |date=November 5, 2024 |title=Queens Dem incumbents sweep |url=https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[Queens Daily Eagle]]}}</ref>
A watan Janairun 2025, Mamdani ya kasance memba na kwamitocin Majalisar guda tara: Kwamitin kan Tsuga; Kwamitin kan Birane; Kwamitin Kan Dokar Zabe; Kwamitin akan Makamashi; Kwamitin Harajin Gida; Black, Puerto Rican, Hispanic & Asian Legislative Caucus; Puerto Rican / Hispanic Task Force; Asian Pacific American Task Force; da Task Force on New Americans. <ref>{{Cite web |title=Zohran K. Mamdani – Committee Membership |url=https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=January 18, 2025 |website=assembly.state.ny.us}}</ref>
== 2025 Zaben magajin gari na Birnin New York ==
=== Yaƙin neman zaɓe na 2025 ===
[[File:20250926New_York,_Estados_Unidos-_Reunión_bilateral_con_el_candidato_a_la_Alcaldía_de_Nueva_York,_Zohran_Mamdani_-_Juan_Cano09326.jpg|thumb|Mamdani tare da Shugaban Colombia Gustavo Petro a Birnin New York, Satumba 26, 2025]]
A ranar 23 ga Oktoba, 2024, Mamdani ya sanar da takararsa a matsayin magajin gari na Birnin New York. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga bas din birni kyauta da kuma dakatar da haya a cikin gidaje masu zaman kansu. Mamdani kuma yana son gwamnatin birni ta gudanar da shagunan kayan masarufi guda biyar - daya a kowane gari - don saukar da farashin kayan masaruxi. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga kula da yara na duniya da kuma gina sabbin gidaje masu araha 200,000.<ref>{{Cite web |last=Mellins |first=Sam |last2=Rock |first2=Julia |last3=Kinniburgh |first3=Colin |date=June 26, 2025 |title=Can Zohran Mamdani's Agenda Survive Albany? |url=https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627014522/https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |archive-date=June 27, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=New York Focus}}</ref> Ya kuma goyi bayan sake fasalin tsaro na jama'a da mafi ƙarancin albashi na $ 30 a shekarar 2030. Dandalinsa ya yi kira ga karuwar haraji a kan kamfanoni da kuma wadanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara.
Ga mafi yawan yakin neman zabe, Mamdani ya bi tsohon gwamnan New York Andrew Cuomo a zaben. Shi da Cuomo sun tara irin wannan kudi, amma masu ba da gudummawa sun fi na Cuomo girma. Wani zabe da aka gudanar jim kadan kafin Zaben fidda gwani na 24 ga Yuni, 2025, ya nuna cewa Mamdani ya kama Cuomo. Sakamakon zabi na farko a daren zabe ya nuna Mamdani yana da babban jagoranci a kan Cuomo, wanda ya yarda da tseren a wannan maraice.<ref>{{Cite web |last=Robbins |first=Willa Pope |date=June 25, 2025 |title=Zohran Mamdani Takes Large Lead Over Andrew Cuomo in Shocking NYC Mayoral Race Upset |url=https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625023543/https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |archive-date=June 25, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Mediaite]]}}</ref> An kara yawan kuri'un da ya samu ta hanyar jefa kuri'a, musamman saboda shi da dan takarar da aka fi so na uku Brad Lander sun amince da juna ta hanyar neman masu jefa kuri'ar su sanya ɗayan dan takarar na biyu. Mamdani da Michael Blake suma sun amince da juna bayan 'yan kwanaki. A ranar 16 ga Yuni, kwamitin edita na New York Times ya shawarci masu jefa kuri'a da kada su sanya Mamdani yayin da suke sukar Cuomo.
A ranar 1 ga watan Yulin, bayan da Hukumar Zabe ta Birnin New York ta fitar da jerin kuri'un da ta zaba, kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya sanar da cewa Mamdani ya lashe zaben fidda gwani. An dauke shi babban damuwa. Kamfen din Mamdani ya jawo hankalin kafofin watsa labarai saboda amfani da waƙoƙin [[Bollywood]] da nassoshin al'adu, wanda ke da niyyar shiga matasa da masu jefa kuri'a.
A lokacin zaben fidda gwani, 'yan New York sun goyi bayan yakin neman zabe na Mamdani don Lower Costs super PAC, wanda ya kashe kusan dala miliyan 1.3 don tallafa masa da adawa da Cuomo kafin zaben fidda gashin gashin gashi kuma ya tara ƙarin dala miliyan 1 bayan haka. Babban PAC ya sami gudummawar $ 100,000 daga Asusun Unity and Justice a watan Mayu da Yuni 2025. Cuomo ya zargi Mamdani da karɓar "dirty money", yana mai cewa Asusun Unity and Justice yana da alaƙa da Majalisar kan Dangantakar Amurka da Islama.
Bayan Mamdani ya lashe zaben fidda gwani, zargi da hare-hare a kansa sun yi amfani da wariyar launin fata, xenophobic, da Islamophobic, musamman nassoshi game da [[September 11 attacks|Hare-haren 9/11]] da ta'addanci. Wadannan zargi da hare-hare sun fito ne daga ko'ina cikin bangarorin siyasa, kuma sun haifar da damuwa da muhawara game da Islamophobia a cikin manyan siyasar Amurka.<ref name="auto4">{{Cite web |last=Eltantawi |first=Sarah |date=August 18, 2025 |title=Zohran Mamdani and Strategic Islamophobia |url=https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905123215/https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=October 7, 2025 |website=Contending Modernities |publisher=[[University of Notre Dame]]}}</ref><ref name="auto5">{{Cite web |last=Bazian |first=Hatem |date=July 22, 2025 |title=Islamophobia, and the New-York Mayoral Race |url=https://criticalmuslimstudies.co.uk/islamophobia-and-the-new-york-mayoral-race/ |access-date=October 7, 2025 |website=Critical Muslim Studies}}</ref><ref name="Fayyad Vox">{{Cite web |last=Fayyad |first=Abdallah |date=July 7, 2025 |title=The astonishing racism in NYC's mayoral race |url=https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204146/https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-date=July 7, 2025 |access-date=October 23, 2025 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> Nasarar kamfen din Mamdani an danganta shi ne a wani bangare ga yadda yake amfani da kafofin sada zumunta don isa ga masu jefa kuri'a, musamman matasa masu jefa kuriʼa.
=== Zababben magajin gari da canji ===
[[File:Trump_and_Mamdani_meeting_3.jpg|thumb|Taron Mamdani da shugaban kasar [[Donald Trump]] a [[White House|Fadar White House]], Nuwamba 21, 2025]]
A ranar 5 ga Nuwamba, 2025, washegari bayan zaben, Mamdani ya sanar da mambobin farko na ƙungiyar sauya magajin gari, tare da Elana Leopold a matsayin babban darakta, da kuma co-shugabanni Maria Torres-Springer, tsohon mataimakin magajin gari na farko; Lina Khan, tsohon shugaban Hukumar Ciniki ta Tarayya; da kuma shugabannin da ba su da riba Melanie Hartzog da Grace Bonilla. A ranar 10 ga watan Nuwamba, ya sanar da zabar tsohon mataimakin magajin gari na farko Dean Fuleihan a matsayin mataimakinsa na farko, da kuma tsohon shugaban ma'aikatan Majalisar da kuma manajan yakin neman zabe Elle Bisgaard-Church a matsayin shugaban ma'aikata. Ya fuskanci zargi don zabar Catherine Almonte Da Costa a matsayin darektan nadin bayan maganganun da suka gabata game da shi sun sake fitowa; Da Costa ta yi murabus kwana daya bayan nadin ta.
Mamdani ta sadu da Shugaba Trump a [[White House|Fadar White House]] a ranar 21 ga Nuwamba. Wani mai magana da yawun ya ce tattaunawar za ta mayar da hankali kan tsaron jama'a, tsaron tattalin arziki, da araha. Bayan taron, Trump ya yaba wa Mamdani kuma ya ce sun "sun yarda da yawa fiye da yadda zan yi tunani", bayan watanni na sukar juna.
Ana sa ran magajin gari na Mamdani zai zama na 111 na birnin, amma wani bita na Disamba 2025 na tarihin birni ya tabbatar da cewa ƙididdigar magajin gari ya bar magajin gari nke biyu na Matthias Nicoll, kuma Mamdani za ta zama magajin gari ta 112. <ref name="HonanCity">{{Cite web |last=Honan |first=Katie |date=January 1, 2026 |title=Mamdani Takes the Helm as City's New Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2026/01/01/mamdani-sworn-in-as-nyc-mayor/ |access-date=January 1, 2026 |website=[[The City (website)|The City]]}}</ref>
== Magajin garin New York (2026-yanzu) ==
=== Inauguration ===
Mamdani ya fara zama magajin gari a ranar 1 ga Janairu, 2026. Babban Lauyan New York Letitia James ya gudanar da rantsuwar ofis a Tashar jirgin karkashin kasa ta City Hall da aka watsar bayan tsakar dare.<ref>{{Cite web |last=Oppenheim |first=Oren |date=January 2, 2026 |title=New York City Mayor Zohran Mamdani, at inauguration, vows to be a mayor for all New Yorkers, lead as democratic socialist |url=https://abcnews.go.com/Politics/zohran-mamdanis-historic-inauguration-new-york-city-mayor/story?id=128784385 |access-date=January 13, 2026 |website=ABC News}}</ref> Mamdani ya yi rantsuwa a kan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], ya sanya shi magajin gari na farko da ya yi hakan. Ya yi amfani da kwafin littafin guda biyu, na kakansa da na Arturo Alfonso Schomburg. An gudanar da rantsar da jama'a da rana, inda Bernie Sanders ya rantsar Mamdani. Masu magana da masu wasan kwaikwayo a bikin rantsar da su sun hada da Sanders, [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Javier Muñoz, Lucy Dacus, da Mandy Patinkin.
Ayyukan farko na Mamdani a matsayin magajin gari, nan da nan bayan ya yi rantsuwa da ofishin, shine ya nada mai ba da shawara kan sufuri, malami, kuma tsohon darektan [[Ma'aikatar Sufuri ta Birnin New York|Ma'aikatar Sufuri ta NYC]] na tsarawa da gudanar da aikin Mike Flynn a matsayin kwamishinan Ma'aikalin Sufuri. <ref>{{Cite web |last=Stark-Miller |first=Ethan |date=January 2, 2026 |title=Meet Mike Flynn, Mayor Mamdani's newly minted Transportation Department head |url=https://www.amny.com/news/mike-flynn-mayor-mamdanis-transportation-department-head/ |access-date=January 3, 2026 |website=amNewYork}}</ref> umarnin zartarwa na farko shi ne ya soke duk umarnin zartaka wanda ya riga shi Eric Adams ya yi bayan an tuhume shi da zargin cin hanci a ranar 25 ga Satumba, 2024.<ref>{{Cite web |last=Washington |first=Jessica |date=January 2, 2026 |title=Israel Accuses Zohran Mamdani of Antisemitism for Reversing Orders Adams Gave Under Indictment |url=https://theintercept.com/2026/01/02/israel-zohran-mamdani-antisemitic-antisemitism/ |access-date=January 5, 2026 |website=[[The Intercept]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anuta |first=Joe |date=January 2, 2026 |title=Mamdani defends eliminating executive orders on antisemitism, boycotting Israel |url=https://www.politico.com/news/2026/01/02/mamdani-defends-eliminating-executive-orders-on-antisemitism-boycotting-israel-00709472 |access-date=February 14, 2026 |website=POLITICO}}</ref>
=== Gudanarwa ===
[[File:Zohran_Mamdani_Congestion_Relief_One_Year_Anniversary.jpg|thumb|Mamdani yana halartar taron a McBurney YMCA a ranar 5 ga Janairu, 2026]]
Mako guda bayan rantsar da shi, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar wani shiri na fadada kula da yara kyauta da farashi mai arha a Birnin New York, tare da manufar samar da kula da yara na duniya kyauta. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ya yi a matsayin magajin gari shine sarrafa tasirin guguwar hunturu ta Janairu 2026, wanda ya kashe mutane 14 a Birnin New York.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=January 31, 2026 |title=Inside Zohran Mamdani's first big test of his mayoral term |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/zohran-mamdanis-first-big-test-mayoral-term-rcna256539 |access-date=February 3, 2026 |website=NBC News}}</ref>
A ranar 14 ga Afrilu, 2026, Mamdani ya sanar da kasuwar La Marqueta a unguwar East Harlem ta Manhattan a matsayin shafin farko da aka gano na shagunan sayar da kayan masarufi da aka shirya. Ya shirya kashe kusan dala miliyan 30 don gina shagon a cikin unguwar Latino. An tsara shaguna biyar, ɗaya a kowane gari. Kowane mutum zai ba da kayan masarufi a farashin 30% a ƙasa da farashin kasuwa, a matsayin tallafi daga kasafin kuɗin birni. Ana sa ran shagunan za su ci gaba da buɗewa daga 2027 zuwa 2029.<ref>{{Cite web |date=April 14, 2026 |title=Mayor Mamdani Announces La Marqueta as First Site Identified for City's Public Grocery Stores |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani-announces-la-marqueta-as-first-site-identified-for |access-date=June 26, 2026 |website=NYC.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=N.Y.C. Groceries: A Recipe for Affordability |url=https://edc.nyc/sites/default/files/2026-07/NYC-Groceries-Vision-Plan_07-27-2026.pdf |website=New York City Economic Development Corporation}}</ref>
A ranar 15 ga Afrilu, 2026, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar haraji, suna biyan haraji na gidaje na biyu na masu mallakar da ke zaune a waje da Birnin New York don gidaje masu iyali guda ɗaya da suka kai sama da dala miliyan 5 ko gidaje sama da dala dala miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=April 15, 2026 |title=Mayor Mamdani, Governor Hochul Announce State's First Pied-à-Terre Tax, Requiring Ultrawealthy and Global Elites to Pay Their Fair Share |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani--governor-hochul-announce-state-s-first-pied-a-ter |website=NYC.gov}}</ref> Shirin ya wuce Majalisar Dokokin Jihar New York a watan Mayu na shekara ta 2026.
A watan Mayu na shekara ta 2026, Mamdani ya ba da sanarwar shirinsa na gidaje "Block by Block", don gina sabbin gidaje masu araha 200,000 a cikin shekaru goma masu zuwa, adana wasu 200,000, da faɗaɗa shirye-shiryen gidaje masu arha na birnin.<ref>{{Cite web |date=May 26, 2026 |title=Mayor Mamdani Releases "Block by Block: The Housing Plan for A New Era" |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/05/mayor-mamdani-releases--block-by-block--the-housing-plan-for-a-n |website=NYC.gov}}</ref> A ranar 25 ga watan Yuni, Hukumar Kula da Haraji ta Birnin New York ta amince da shawarar Mamdani na daskare haya na gidajen haya, wanda ya kai kashi 40% na gidajen Birnin Nework, na tsawon shekaru biyu. Kafin kuri'ar, memba na kwamitin Christina Smyth, wanda ke wakiltar masu gida a matsayin lauya, ya yi murabus don nuna rashin amincewa da shawarar.
A watan Yulin 2026, Mamdani ya ce ba zai yarda da karuwar albashi ba idan Majalisar Birnin New York ta yanke shawarar kara albashin dukkan zaɓaɓɓun jami'an birni.<ref>{{Cite web |last=Cuza |first=Bobby |date=July 7, 2026 |title=City Council poised to approve big pay raises |url=https://ny1.com/nyc/all-boroughs/politics/2026/07/07/city-council-poised-to-approve-big-pay-raises |access-date=July 8, 2026 |website=NY1}}</ref> Daga baya a wannan watan, gwamnatinsa ta gabatar da dokar hana kudaden shara, wanda ya sa Birnin New York ya zama birni na farko a Amurka da ya yi hakan.
A ranar 8 ga Satumba, 2026, don tunawa da shekaru 25 na hare-haren 11 ga Satumba. Mamdani ta kaddamar da tashar jama'a da ke dauke da kusan shafuka 170,000 na bayanai game da hare-harin. Takardun sun nuna cewa shugabannin Birnin New York a lokacin sun san cewa ingancin iska ba shi da aminci a yankin fallout, yayin da suke gaya wa jama'a in ba haka ba.
A ranar 25 ga Satumba, 2026, a Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya, Firayim Ministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ba da jawabi ga Mamdani. A cikin jawabinsa, Netanyahu ya ce: "Ga duk waɗanda ke yada ƙarya game da ƙasarmu, ko suna zaune a cikin wannan zauren ko a ofishin magajin garin New York mai adawa da Yahudawa, ina cewa wannan: kunya a gare ku".Ya kuma ce: "Mista Mamdani, kun yi ƙoƙari ku hana ni zuwa nan. Kun yi ƙoƙari ku yi min shiru. To, ba za ku iya yin min shiru ba. " A cikin wannan jawabin, Netanyahu ya musanta cewa Isra'ila ta aikata kisan kare dangi a Gaza. Mamdani a baya ya ce zai matsawa don kama Firayim Ministan Isra'ila yayin ziyarar da ya kai birnin. Da yake mayar da martani ga maganganun Netanyahu, Mamdani ya kira zarge-zargen da aka yi masa "ƙaryaci mara tushe" wanda aka yi niyya don "tsarkake kisan kare dangi na Palasdinawa".<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Benjamin Netanyahu attacks Israel’s enemies and allies in UN speech |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech |access-date=2026-09-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
Daga baya a watan Satumba, Mamdani ya fitar da wani rahoto wanda ya tsara dabarun yaki da adawa da Yahudawa a Birnin New York, a wani bangare ta hanyar amfani da miliyoyin daloli da aka riga aka yi alkawarin yaki da laifukan ƙiyayya. Rahoton ya kuma yi alkawarin tallafawa shirye-shiryen da ke murna da al'adun Yahudawa da fadada shirye-shirye na ilimin Holocaust a makarantun birnin. Wasu jami'an da aka zaba a Birnin New York, da kuma wasu kungiyoyin Yahudawa, sun soki rahoton shafi 35 saboda rashin bayyana adawa da Yahudawa ko tattauna duk wata alaƙa tsakanin adawa da Zionism da adawa da antisemitism. Yayinda yake yabon dabarun don kara kudade na tsaro da fadada wasu shirye-shirye, kungiyoyin Yahudawa da yawa, gami da UJA-Federation na New York, a cikin wata sanarwa ta hadin gwiwa sun ce shirin "ya kasa magance batun da magajin gari da kansa ya ci gaba: maganganun da ke lalata da kuma hana Isra'ila ba za a iya gujewa ba da kai ga yin niyya ga Yahudawa na New York"
=== Yunkurin fashewar bam na Gracie Mansion ===
A ranar 7 ga Maris, 2026, an jefa Na'urar fashewa ta gida a cikin taron zanga-zangar adawa da Islama da aka shirya ta hanyar mai fafutuka mai tsattsauran ra'ayi da kuma Janairu 6 na Amurka Capitol mai kai hari Jake Lang a waje da Gracie Mansion, gidan Mamdani a matsayin Magajin Birnin New York. 'Yan sanda sun binciki harin a matsayin "aikin ta'addanci da aka yi wahayi zuwa gare shi ta [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIS]]". An kama mutane biyu, Emir Balat da Ibrahim Kayumi, kuma Lauyan Amurka na Kudancin Gundumar New York ya kawo musu tuhumar tarayya. <ref>{{Cite web |last=Morrell |first=Jason K. |last2=Judd |first2=Alan |date=March 9, 2026 |title=Pair charged with ISIS-inspired attempted bombing outside NYC mayor's home |url=https://san.com/cc/explosive-device-thrown-near-mamdanis-home-was-real-ied-police/ |access-date=March 9, 2026 |website=Straight Arrow News}}</ref> Mamdani ya yi Allah wadai da zanga-zangar, yana kiranta "mai ban tsoro" da kuma nuna tsattsauran ra'ayi na Musulmi wanda ya samo asali ne daga wariyar launin fata. Ya kara da cewa "dama ga zanga-zangar zaman lafiya mai tsarki ne" kuma "ba wai kawai na waɗanda muka yarda da su ba", yana kiran yunkurin fashewar bam din "mai banƙyama".<ref>{{Cite web |last=Pazmino |first=Gloria |last2=Koretski |first2=Katherine |date=March 11, 2026 |title=Mamdani walks fine line between his identity and politics in wake of attempted ISIS-inspired attack |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/mamdani-gracie-mansion-response-balancing-act |access-date=4 July 2026 |website=CNN}}</ref><ref name=":0" />
[[Rukuni:Shugabannin New York]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==Manazarta ==
{{reflist}}
7fp2ei8l54tnia679xy5zgxm11r507u
968793
968791
2026-10-17T21:20:42Z
Em-mustapha
6594
removed [[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968793
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zohran Kwame Mamdani''' (an haife shi a ranar 18 ga Oktoba, 1991) ɗan siyasan Amurka ne wanda ya yi aiki tun daga 2026 a matsayin magajin gari na 112 na Birnin New York. Ya kasance memba na Jam'iyyar Democrat da Jam'iyyar Democratic Socialists of America, ya wakilci gundumar 36 a Majalisar Dokokin Jihar New York daga 2021 zuwa 2025. Mamdani shine [[Musulmi]] na farko na Birnin New York kuma magajin gari na Asiya na farko.
An haife shi a [[Kampala]], Uganda, ga iyaye na asalin Indiya, Mamdani ya koma [[New York (birni)|Birnin New York]] yana da shekaru bakwai kuma ya kammala karatu daga Kwalejin Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. Bayan kammala karatunsa, ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan gidaje da rapper, kuma ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin manajan kamfen na Khader El-Yateem da Ross Barkan . An fara zabarsa a Majalisar Dokokin Jihar New York a shekarar 2020, inda ya kayar da Aravella Simotas mai mulki na tsawon shekaru biyar a zaben fidda gwani na Democrat. Da yake wakiltar [[Astoria, Queens|Astoria]] da Long Island City, an sake zabarsa ba tare da adawa ba a 2022 da 2024.
A watan Oktoba na shekara ta 2024, Mamdani ya sanar da takarar magajin gari na Birnin New York a zaben magajin gari ya shekara ta 2025. Wani dan gurguzu na dimokuradiyya, Mamdani ya yi kamfen a kan wani dandamali mai ci gaba, mai da hankali kan farashi, tallafawa bas din birni kyauta, kula da yara na duniya, shagunan sayar da kayan masarufi na birni, dakatar da haya a kan sassan haya, ƙarin Gidaje masu araha, da kuma mafi ƙarancin albashi na $ 30 nan da 2030. Ya kuma nuna goyon baya ga Hakkin LGBTQ, cikakken gyare-gyare na tsaro na jama'a, da karuwar haraji a kan kamfanoni da waɗanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara. Ya lashe zaben fidda gwani na Democrat a watan Yunin 2025, inda ya doke tsohon gwamna Andrew Cuomo a cikin fushi, kuma an zabe shi magajin gari a babban zaben Nuwamba.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Zohran Kwame Mamdani a ranar 18 ga Oktoba, 1991, a [[Kampala]], Uganda, ɗa kaɗai ne na masanin ilimin mulkin mallaka [[Mahmood Mamdani.|Mahmood Mamdani]] da mai shirya fina-finai Mira Nair . <ref name="Kitunzi-2025">{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mahaifinsa ya ba shi suna na tsakiya, Kwame, don girmama [[Kwame Nkrumah]], shugaban farko na Ghana.<ref name="Jung-2025">{{Cite web |last=Jung |first=E. Alex |date=May 20, 2025 |title=Zohran Mamdani Crashes the Party |url=https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520095713/https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |archive-date=May 20, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[New York (magazine)#Intelligencer|Intelligencer]]}}</ref><ref name="Davids-2024">{{Cite web |last=Davids |first=Monah |date=October 26, 2024 |title=Ugandan-Born Zohran Mamdani Announces Candidacy for Mayor of New York City |url=https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 12, 2025 |website=Little Africa News}}</ref> Iyayensa biyu sun fito ne daga asalin Indiya. Mahaifinsa Musulmi ne na Gujarati wanda aka haife shi a [[Mumbai]] kuma ya girma a Uganda.<ref name="Chen-2016">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |year=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676}}</ref> Mahaifiyarsa Hindu ce ta Punjabi.<ref>{{Cite web |last=Dupont |first=Joan |date=September 21, 2001 |title=Mira Nair Peels Back Layers of Punjabi Society |url=http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011201204013/http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-date=December 1, 2001 |access-date=July 15, 2025 |website=[[International Herald Tribune]] |quote=Nair, who dedicates "Monsoon Wedding," to her Punjabi family in New Delhi, was educated at Harvard, and has made her home in Kampala, Uganda, and New York.}}</ref> An haifi kakanninsa a [[Tanzaniya|Tanzania]] ta yanzu, kuma dangin mahaifinsa sun kasance wani ɓangare na Indiyawan da ke zaune a kudu maso gabashin Afirka.<ref name="Chen-2016" /> Iyalin Mamdani na cikin al'ummar Khoja Twelver ne.<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Iqbal |date=2025-07-14 |title=Zohran Mamdani's last name reflects centuries of intercontinental trade, migration and cultural exchange |url=https://theconversation.com/zohran-mamdanis-last-name-reflects-centuries-of-intercontinental-trade-migration-and-cultural-exchange-259967 |access-date=2026-07-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
Mamdani ya zauna a Kampala har zuwa shekara biyar, lokacin da iyalinsa suka koma [[Cape Town|Cape Town, Afirka ta Kudu]], <ref name="Kitunzi-2025" /> bayan an nada mahaifinsa shugaban Nazarin Afirka a [[Jami'ar Cape Town]]. Ya halarci makarantar St. George's Grammar School a Mowbray daga 1996 zuwa 1998, a farkon shekarun Bayan wariyar launin fata.<ref name="Davids-2024" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=June 25, 2025 |title=Meet New York City's likely next mayor — with a South African connection |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626155024/https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |archive-date=June 26, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> Daga baya ya ce kwarewar rayuwa a Cape Town "ta koya mini abin da rashin daidaito yake kusa ... [kuma] cewa adalci dole ne ya zama fiye da ra'ayi; dole ne ya kasance abin duniya".[and]{{Spaces}}
Iyalin sun koma Amurka kuma sun zauna a Birnin New York lokacin da Mamdani ke da shekaru bakwai, <ref>{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=November 5, 2025 |title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/ |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> kuma an haife shi a unguwar Manhattan ta Morningside Heights. Ya kira renonsa "mai daraja", yana cewa, "Ban taɓa son wani abu ba, kuma duk da haka na san cewa ba gaskiya ba ne ga yawancin New Yorkers. "Yayinda yake yaro, sau da yawa yana nan a cikin fina-finai na mahaifiyarsa, inda 'yan fim suka kira shi "Z", "Zoru", "Fadoose", da kuma "Nonstop Mamdani".
=== Ilimi ===
Mamdani ya halarci Makarantar Bank Street don Yara a kan Upper West Side na Manhattan, inda ya samu nasarar gudu a matsayin dan takara mai zaman kansa a zaben makarantu na tsakiya, yana karɓar dandalin "mallakni, manufofin adawa da yaki waɗanda suka ba da shawarar kashe kuɗi a kan ilimi maimakon soja". A shekara ta 2003, ya koma Kampala na shekara guda kuma ya halarci makaranta a lokacin hutun mahaifinsa a can; kakanninsa da kawunsa har yanzu suna zaune a can kuma suna taimakawa wajen kula da shi yayin da mahaifinsa ke aiki a kan littafin Good Muslim, Bad Muslim. <ref name="Chen-2016" />
A shekara ta 2010, Mamdani ya kammala karatu daga makarantar sakandaren kimiyya ta Bronx a Kingsbridge Heights, Bronx, <ref name="Saltonstall-2025">{{Cite web |last=Saltonstall |first=Gus |date=March 26, 2025 |title=Before Zohran Mamdani Made Waves in NYC's Mayoral Race, He Was A Kid Growing Up On the UWS |url=https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326195655/https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |archive-date=March 26, 2025 |access-date=March 29, 2025 |website=West Side Rag}}</ref> inda ya kafa kungiyar [[Kurket|wasan kurket]] ta farko ta makarantar kuma bai yi nasara ba a takarar mataimakin shugaban ɗalibai. Ya kuma buga kwallon kafa tare da West Side Soccer League . <ref name="Saltonstall-2025" />
Mamdani ya halarci Kwalejin Bowdoin a Brunswick, Maine, inda ya kafa reshen makarantar na Dalibai don Adalci a Falasdinu . <ref name="Sorkin-2019">{{Cite web |last=Sorkin |first=Emma |date=November 1, 2019 |title=Taking a stand: alumni run for office, with Bowdoin in mind |url=https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163043/https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 17, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> Ya kasance mai ba da gudummawa na yau da kullun ga jaridar harabar The Bowdoin Orient, yana rufe siyasa, al'adu, da wasanni a cikin ginshiƙansa, "Kwame's Kolumnalu" da "Talk of the Quad".<ref>{{Cite web |title=Zohran Mamdani |url=https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708181455/https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |archive-date=July 8, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2014, ya hada hannu da rubuce-rubuce a cikin Bangor Daily News yana roƙon Bowdoin ya shiga kauracewa ta Ƙungiyar Nazarin Amurka ta Isra'ila kuma yana sukar shugaban kwalejin, Barry Mills .
Mamdani ta kammala karatu daga Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. <ref name="Sorkin-2019" />
== Farkon aiki ==
=== 2015-2019: Hip-hop da rap ===
[[File:Zohran_Mamdani_on_TMTv-SA.jpg|left|thumb|191x191px|Mamdani a farkon shekara ta 2016 na Sarauniya ta Katwe''Sarauniyar Katwe'']]
Mamdani mai sha'awar hip-hop ne kuma ya kirkiro, ya yi, kuma ya samar da kiɗa na rap.<ref name="Green-2025">{{Cite web |last=Green |first=Walden |date=June 5, 2025 |title=5 Songs That Define Zohran Mamdani's Campaign for New York Mayor |url=https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |ref=site}}</ref> A karkashin sunan Young Cardamom, ya yi aiki tare da abokinsa mafi kyau, rapper na Uganda HAB (Abdul Bar Hussein), wanda asalinsa ya kasance a [[Sudan ta Kudu]], <ref name="rap2015">{{Cite web |last=Mamdani |first=Zohran Kwame |author-link=Zohran Mamdani |date=October 27, 2015 |title=You Want Another Rap |url=https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717192103/https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |archive-date=July 17, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Africa Is a Country}}</ref> a matsayin Young Cardamamom & HAB . Waƙoƙinsu na farko, "Kanda [Chap Chap]", game da [[chapati]] ne, Gurasar Indiya.<ref name="Onmanorama2025">{{Cite web |date=November 5, 2025 |title=Meet New York's new mayor who once rapped about chapati |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117024411/https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |archive-date=November 17, 2025 |access-date=November 7, 2025 |publisher=Onmanorama |quote=Performing under the stage name Young Cardamom, Mamdani rapped about food, identity, and belonging, often using Indian staples as cultural shorthand.}}</ref> Sun yi waƙoƙi daga 2016 EP ''Sidda Mukyaalo'' ("Ba za su koma ƙauyen") a bikin Nyege Nyege . <ref>{{Cite web |date=May 12, 2016 |title=Young Cardamom & HAB, The Outsider Hip-Hop Duo Shedding Light On Uganda's Social Issues |url=https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616163307/https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=OkayAfrica}}</ref><ref name="Waswa-2025">{{Cite web |last=Waswa |first=Samson |date=June 26, 2025 |title=When New York Mayor-to-be Zohran Mamdani performed at Nyege-Nyege |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626183213/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |archive-date=June 26, 2025 |access-date=July 28, 2025 |website=Pulse Uganda}}</ref> Ma'aurata sun yi rap a cikin harsuna ciki har da [[Harshen Nubi|Nubi]], LUganda, [[Harshen Swahili|Swahili]], da Ingilishi, a wani bangare don ƙirƙirar salon rap na musamman na Uganda maimakon yin koyi da rap na Amurka, kuma a wani bangere don isar da cewa mazaunan Uganda da ke da tushe a wasu ƙasashe duk Uganda ne. An zaɓi chapati a matsayin alama saboda ya samo asali ne daga [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]] amma ya zama abin da ake amfani da shi a Uganda.<ref name="rap2015" /> A cikin kiɗan su, sun magance batutuwan zamantakewa a Uganda, kamar cin hanci da rashawa da "dangantaka da launin ruwan kasa", da kuma [[Mulkin mallaka na Afirka|mulkin mallaka]]. An zabi Young Cardamom & HAB don "Rookie of the Year" a gasar cin kofin Hip Hop ta Uganda (UG). <ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Uganda Hip Hop Awards '16 Nominees Full List out |url=https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913134706/https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=November 10, 2025 |website=NUVEYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 2016 |title=Including The Gospel Fraternity Winners, Full List Of Ug Hip Hop Awards 2016 Winners. |url=https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110065213/https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |archive-date=November 10, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Ug Gospel Life}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya fitar da waƙar "Salaam" a ƙarƙashin sunan Zohran Kwame . A cikin waƙar, Mamdani ya nuna goyon baya ga Ƙasar Mai Tsarki Biyar, mutane biyar da ke da alaƙa da aikin agaji na Gidauniyar Ƙasar Mai Tsarki.<ref>{{Cite web |last=Feuer |first=Hannah |date=July 2, 2025 |title=What Zohran Mamdani has actually said about Jews, Israel and antisemitism |url=https://forward.com/news/733657/zohran-mamdani-gaza-israel-jews-antisemitism/ |access-date=February 14, 2026 |website=The Forward}}</ref><ref>{{Cite web |last=Putterman |first=Samantha |last2=PolitiFact |first2=Maria Ramirez Uribe {{!}} |title=Republicans push to strip Zohran Mamdani of US citizenship. Is it possible? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/9/republicans-push-to-strip-zohran-mamdani-of-us-citizenship-is-it-possible |access-date=February 14, 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2019, a karkashin sunan Mr. Cardamom, ya saki wakar "Nani", girmamawa ga kakarsa. Actress kuma marubucin abinci Madhur Jaffrey ya nuna kakarsa Mamdani a cikin bidiyon, wanda ke ba da haraji ga Jaffrey da Al'adun Kudancin Asiya na New York. <ref name="rayner2019" />
=== 2015-2019: Kasancewa cikin siyasa ===
Mamdani ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin mai sa kai ga yakin neman zabe na Ali Najmi a Zaben na musamman na 2015 na gundumar 23 na Majalisar Birnin. <ref name="Jung-2025" /> Mamdani ya yi wahayi zuwa gare shi don shiga yakin Najmi bayan ya san cewa Heems ne ya goyi bayansa, wani rapper na New York na zuriyar Indiya kuma wanda ya kafa ƙungiyar hip-hop Das Racist.<ref name="Green-2025" /> Musamman, Mamdani ya danganta sa hannu a cikin siyasar gida ga wani labarin The Village Voice na 2015 game da Najmi da Heems, wanda ya bayyana a matsayin daya daga cikin rappers da ya fi so. <ref>{{Cite web |last=Connor |first=Jackson |date=July 20, 2015 |title=Meet Ali Najmi, the Man Heems Is Trying to Get Elected to City Council |url=https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605163133/https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |archive-date=June 5, 2025 |website=[[The Village Voice]]}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya shiga reshen New York City na Democratic Socialists of America (DSA) kuma ya yi aiki don kamfen ɗin dan takarar Majalisar Birnin New York Khader El-Yateem, Minista Lutheran na Palasdinawa kuma mai mulkin demokraɗiyya daga Bay Ridge, Brooklyn . <ref name="Jung-2025" /> Wani bangare na dalilin da ya sa Mamdani ya shiga DSA shine matsayinsa na goyon bayan Palasdinawa, wanda ya dace da aikinsa na baya. Mamdani ya yi aiki a matsayin manajan kamfen na Ross Barkan na shekarar 2018 wanda bai yi nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York kuma ya kasance mai shirya filin ga ɗan'uwan dimokuradiyya mai zaman kansa [[Tiffany Cabán]] amma kuma bai yi nasara a kamfen na 2019 ga Lauyan gundumar Queens County ba.<ref name="Jung-2025" /><ref>{{Cite web |last=Barkan |first=Ross |date=June 17, 2025 |title=Life with Zohran |url=https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620233757/https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |archive-date=June 20, 2025 |website=[[Substack]]}}</ref>
== Majalisar Dokokin Jihar New York (2020-2025) ==
[[File:Zohran_Mamdani_at_the_Resist_Fascism_Rally_in_Bryant_Park_on_Oct_27th_2024.jpg|thumb|Mamdani a taron Resist Fascism a Bryant Park, 27 ga Oktoba, 2024]]
A watan Oktoba na 2019, Mamdani ya sanar da kamfen dinsa na wakiltar gundumar Majalisar Dokokin Jihar New York ta 36, wanda ya hada da Astoria da Long Island City a Queens.<ref name="Kaufman-2020">{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=June 9, 2020 |title=NYC Primary Election 2020: Zohran Mamdani Vies For Simotas' Seat |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |archive-date=June 11, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Jasmine |date=February 13, 2024 |title='The People's Republic of Astoria' – A Delve Into America's Premier Socialist Stronghold. |url=https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=Harvard Political Review}}</ref> DSA ta amince da shi, <ref name="Kaufman-2020" /> yana gudana a kan dandalin sake fasalin gidaje, 'yan sanda da sake fasalin kurkuku, da kuma mallakar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Pretsky |first=Holly |last2=Coltin |first2=Jeff |date=June 24, 2020 |title=Another big night for the DSA |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032829/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |archive-date=June 26, 2020 |access-date=July 22, 2020 |website=[[City & State]]}}</ref> Nasarar farko ta Mamdani a watan Yunin 2020 a kan dan takarar Democrat mai mulki Aravella Simotas ya dauki kusan wata daya don kiran, kuma ya lashe babban zaben ba tare da wani adawa na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jamhuriyar Republican]] ba a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=July 22, 2020 |title=Zohran Mamdani Unseats Aravella Simotas In Astoria Assembly Race |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |archive-date=June 14, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref> An sake zabar Mamdani ba tare da adawa ba a 2022 da 2024. <ref>{{Cite web |date=November 8, 2022 |title=2022 New York State Assembly Election Results |url=https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530035422/https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |archive-date=May 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=[[Courier & Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaye |first=Jacob |last2=Schwach |first2=Ryan |last3=Powelson |first3=Noah |date=November 5, 2024 |title=Queens Dem incumbents sweep |url=https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[Queens Daily Eagle]]}}</ref>
A watan Janairun 2025, Mamdani ya kasance memba na kwamitocin Majalisar guda tara: Kwamitin kan Tsuga; Kwamitin kan Birane; Kwamitin Kan Dokar Zabe; Kwamitin akan Makamashi; Kwamitin Harajin Gida; Black, Puerto Rican, Hispanic & Asian Legislative Caucus; Puerto Rican / Hispanic Task Force; Asian Pacific American Task Force; da Task Force on New Americans. <ref>{{Cite web |title=Zohran K. Mamdani – Committee Membership |url=https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=January 18, 2025 |website=assembly.state.ny.us}}</ref>
== 2025 Zaben magajin gari na Birnin New York ==
=== Yaƙin neman zaɓe na 2025 ===
[[File:20250926New_York,_Estados_Unidos-_Reunión_bilateral_con_el_candidato_a_la_Alcaldía_de_Nueva_York,_Zohran_Mamdani_-_Juan_Cano09326.jpg|thumb|Mamdani tare da Shugaban Colombia Gustavo Petro a Birnin New York, Satumba 26, 2025]]
A ranar 23 ga Oktoba, 2024, Mamdani ya sanar da takararsa a matsayin magajin gari na Birnin New York. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga bas din birni kyauta da kuma dakatar da haya a cikin gidaje masu zaman kansu. Mamdani kuma yana son gwamnatin birni ta gudanar da shagunan kayan masarufi guda biyar - daya a kowane gari - don saukar da farashin kayan masaruxi. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga kula da yara na duniya da kuma gina sabbin gidaje masu araha 200,000.<ref>{{Cite web |last=Mellins |first=Sam |last2=Rock |first2=Julia |last3=Kinniburgh |first3=Colin |date=June 26, 2025 |title=Can Zohran Mamdani's Agenda Survive Albany? |url=https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627014522/https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |archive-date=June 27, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=New York Focus}}</ref> Ya kuma goyi bayan sake fasalin tsaro na jama'a da mafi ƙarancin albashi na $ 30 a shekarar 2030. Dandalinsa ya yi kira ga karuwar haraji a kan kamfanoni da kuma wadanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara.
Ga mafi yawan yakin neman zabe, Mamdani ya bi tsohon gwamnan New York Andrew Cuomo a zaben. Shi da Cuomo sun tara irin wannan kudi, amma masu ba da gudummawa sun fi na Cuomo girma. Wani zabe da aka gudanar jim kadan kafin Zaben fidda gwani na 24 ga Yuni, 2025, ya nuna cewa Mamdani ya kama Cuomo. Sakamakon zabi na farko a daren zabe ya nuna Mamdani yana da babban jagoranci a kan Cuomo, wanda ya yarda da tseren a wannan maraice.<ref>{{Cite web |last=Robbins |first=Willa Pope |date=June 25, 2025 |title=Zohran Mamdani Takes Large Lead Over Andrew Cuomo in Shocking NYC Mayoral Race Upset |url=https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625023543/https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |archive-date=June 25, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Mediaite]]}}</ref> An kara yawan kuri'un da ya samu ta hanyar jefa kuri'a, musamman saboda shi da dan takarar da aka fi so na uku Brad Lander sun amince da juna ta hanyar neman masu jefa kuri'ar su sanya ɗayan dan takarar na biyu. Mamdani da Michael Blake suma sun amince da juna bayan 'yan kwanaki. A ranar 16 ga Yuni, kwamitin edita na New York Times ya shawarci masu jefa kuri'a da kada su sanya Mamdani yayin da suke sukar Cuomo.
A ranar 1 ga watan Yulin, bayan da Hukumar Zabe ta Birnin New York ta fitar da jerin kuri'un da ta zaba, kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya sanar da cewa Mamdani ya lashe zaben fidda gwani. An dauke shi babban damuwa. Kamfen din Mamdani ya jawo hankalin kafofin watsa labarai saboda amfani da waƙoƙin [[Bollywood]] da nassoshin al'adu, wanda ke da niyyar shiga matasa da masu jefa kuri'a.
A lokacin zaben fidda gwani, 'yan New York sun goyi bayan yakin neman zabe na Mamdani don Lower Costs super PAC, wanda ya kashe kusan dala miliyan 1.3 don tallafa masa da adawa da Cuomo kafin zaben fidda gashin gashin gashi kuma ya tara ƙarin dala miliyan 1 bayan haka. Babban PAC ya sami gudummawar $ 100,000 daga Asusun Unity and Justice a watan Mayu da Yuni 2025. Cuomo ya zargi Mamdani da karɓar "dirty money", yana mai cewa Asusun Unity and Justice yana da alaƙa da Majalisar kan Dangantakar Amurka da Islama.
Bayan Mamdani ya lashe zaben fidda gwani, zargi da hare-hare a kansa sun yi amfani da wariyar launin fata, xenophobic, da Islamophobic, musamman nassoshi game da [[September 11 attacks|Hare-haren 9/11]] da ta'addanci. Wadannan zargi da hare-hare sun fito ne daga ko'ina cikin bangarorin siyasa, kuma sun haifar da damuwa da muhawara game da Islamophobia a cikin manyan siyasar Amurka.<ref name="auto4">{{Cite web |last=Eltantawi |first=Sarah |date=August 18, 2025 |title=Zohran Mamdani and Strategic Islamophobia |url=https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905123215/https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=October 7, 2025 |website=Contending Modernities |publisher=[[University of Notre Dame]]}}</ref><ref name="auto5">{{Cite web |last=Bazian |first=Hatem |date=July 22, 2025 |title=Islamophobia, and the New-York Mayoral Race |url=https://criticalmuslimstudies.co.uk/islamophobia-and-the-new-york-mayoral-race/ |access-date=October 7, 2025 |website=Critical Muslim Studies}}</ref><ref name="Fayyad Vox">{{Cite web |last=Fayyad |first=Abdallah |date=July 7, 2025 |title=The astonishing racism in NYC's mayoral race |url=https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204146/https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-date=July 7, 2025 |access-date=October 23, 2025 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> Nasarar kamfen din Mamdani an danganta shi ne a wani bangare ga yadda yake amfani da kafofin sada zumunta don isa ga masu jefa kuri'a, musamman matasa masu jefa kuriʼa.
=== Zababben magajin gari da canji ===
[[File:Trump_and_Mamdani_meeting_3.jpg|thumb|Taron Mamdani da shugaban kasar [[Donald Trump]] a [[White House|Fadar White House]], Nuwamba 21, 2025]]
A ranar 5 ga Nuwamba, 2025, washegari bayan zaben, Mamdani ya sanar da mambobin farko na ƙungiyar sauya magajin gari, tare da Elana Leopold a matsayin babban darakta, da kuma co-shugabanni Maria Torres-Springer, tsohon mataimakin magajin gari na farko; Lina Khan, tsohon shugaban Hukumar Ciniki ta Tarayya; da kuma shugabannin da ba su da riba Melanie Hartzog da Grace Bonilla. A ranar 10 ga watan Nuwamba, ya sanar da zabar tsohon mataimakin magajin gari na farko Dean Fuleihan a matsayin mataimakinsa na farko, da kuma tsohon shugaban ma'aikatan Majalisar da kuma manajan yakin neman zabe Elle Bisgaard-Church a matsayin shugaban ma'aikata. Ya fuskanci zargi don zabar Catherine Almonte Da Costa a matsayin darektan nadin bayan maganganun da suka gabata game da shi sun sake fitowa; Da Costa ta yi murabus kwana daya bayan nadin ta.
Mamdani ta sadu da Shugaba Trump a [[White House|Fadar White House]] a ranar 21 ga Nuwamba. Wani mai magana da yawun ya ce tattaunawar za ta mayar da hankali kan tsaron jama'a, tsaron tattalin arziki, da araha. Bayan taron, Trump ya yaba wa Mamdani kuma ya ce sun "sun yarda da yawa fiye da yadda zan yi tunani", bayan watanni na sukar juna.
Ana sa ran magajin gari na Mamdani zai zama na 111 na birnin, amma wani bita na Disamba 2025 na tarihin birni ya tabbatar da cewa ƙididdigar magajin gari ya bar magajin gari nke biyu na Matthias Nicoll, kuma Mamdani za ta zama magajin gari ta 112. <ref name="HonanCity">{{Cite web |last=Honan |first=Katie |date=January 1, 2026 |title=Mamdani Takes the Helm as City's New Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2026/01/01/mamdani-sworn-in-as-nyc-mayor/ |access-date=January 1, 2026 |website=[[The City (website)|The City]]}}</ref>
== Magajin garin New York (2026-yanzu) ==
=== Inauguration ===
Mamdani ya fara zama magajin gari a ranar 1 ga Janairu, 2026. Babban Lauyan New York Letitia James ya gudanar da rantsuwar ofis a Tashar jirgin karkashin kasa ta City Hall da aka watsar bayan tsakar dare.<ref>{{Cite web |last=Oppenheim |first=Oren |date=January 2, 2026 |title=New York City Mayor Zohran Mamdani, at inauguration, vows to be a mayor for all New Yorkers, lead as democratic socialist |url=https://abcnews.go.com/Politics/zohran-mamdanis-historic-inauguration-new-york-city-mayor/story?id=128784385 |access-date=January 13, 2026 |website=ABC News}}</ref> Mamdani ya yi rantsuwa a kan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], ya sanya shi magajin gari na farko da ya yi hakan. Ya yi amfani da kwafin littafin guda biyu, na kakansa da na Arturo Alfonso Schomburg. An gudanar da rantsar da jama'a da rana, inda Bernie Sanders ya rantsar Mamdani. Masu magana da masu wasan kwaikwayo a bikin rantsar da su sun hada da Sanders, [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Javier Muñoz, Lucy Dacus, da Mandy Patinkin.
Ayyukan farko na Mamdani a matsayin magajin gari, nan da nan bayan ya yi rantsuwa da ofishin, shine ya nada mai ba da shawara kan sufuri, malami, kuma tsohon darektan [[Ma'aikatar Sufuri ta Birnin New York|Ma'aikatar Sufuri ta NYC]] na tsarawa da gudanar da aikin Mike Flynn a matsayin kwamishinan Ma'aikalin Sufuri. <ref>{{Cite web |last=Stark-Miller |first=Ethan |date=January 2, 2026 |title=Meet Mike Flynn, Mayor Mamdani's newly minted Transportation Department head |url=https://www.amny.com/news/mike-flynn-mayor-mamdanis-transportation-department-head/ |access-date=January 3, 2026 |website=amNewYork}}</ref> umarnin zartarwa na farko shi ne ya soke duk umarnin zartaka wanda ya riga shi Eric Adams ya yi bayan an tuhume shi da zargin cin hanci a ranar 25 ga Satumba, 2024.<ref>{{Cite web |last=Washington |first=Jessica |date=January 2, 2026 |title=Israel Accuses Zohran Mamdani of Antisemitism for Reversing Orders Adams Gave Under Indictment |url=https://theintercept.com/2026/01/02/israel-zohran-mamdani-antisemitic-antisemitism/ |access-date=January 5, 2026 |website=[[The Intercept]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anuta |first=Joe |date=January 2, 2026 |title=Mamdani defends eliminating executive orders on antisemitism, boycotting Israel |url=https://www.politico.com/news/2026/01/02/mamdani-defends-eliminating-executive-orders-on-antisemitism-boycotting-israel-00709472 |access-date=February 14, 2026 |website=POLITICO}}</ref>
=== Gudanarwa ===
[[File:Zohran_Mamdani_Congestion_Relief_One_Year_Anniversary.jpg|thumb|Mamdani yana halartar taron a McBurney YMCA a ranar 5 ga Janairu, 2026]]
Mako guda bayan rantsar da shi, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar wani shiri na fadada kula da yara kyauta da farashi mai arha a Birnin New York, tare da manufar samar da kula da yara na duniya kyauta. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ya yi a matsayin magajin gari shine sarrafa tasirin guguwar hunturu ta Janairu 2026, wanda ya kashe mutane 14 a Birnin New York.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=January 31, 2026 |title=Inside Zohran Mamdani's first big test of his mayoral term |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/zohran-mamdanis-first-big-test-mayoral-term-rcna256539 |access-date=February 3, 2026 |website=NBC News}}</ref>
A ranar 14 ga Afrilu, 2026, Mamdani ya sanar da kasuwar La Marqueta a unguwar East Harlem ta Manhattan a matsayin shafin farko da aka gano na shagunan sayar da kayan masarufi da aka shirya. Ya shirya kashe kusan dala miliyan 30 don gina shagon a cikin unguwar Latino. An tsara shaguna biyar, ɗaya a kowane gari. Kowane mutum zai ba da kayan masarufi a farashin 30% a ƙasa da farashin kasuwa, a matsayin tallafi daga kasafin kuɗin birni. Ana sa ran shagunan za su ci gaba da buɗewa daga 2027 zuwa 2029.<ref>{{Cite web |date=April 14, 2026 |title=Mayor Mamdani Announces La Marqueta as First Site Identified for City's Public Grocery Stores |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani-announces-la-marqueta-as-first-site-identified-for |access-date=June 26, 2026 |website=NYC.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=N.Y.C. Groceries: A Recipe for Affordability |url=https://edc.nyc/sites/default/files/2026-07/NYC-Groceries-Vision-Plan_07-27-2026.pdf |website=New York City Economic Development Corporation}}</ref>
A ranar 15 ga Afrilu, 2026, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar haraji, suna biyan haraji na gidaje na biyu na masu mallakar da ke zaune a waje da Birnin New York don gidaje masu iyali guda ɗaya da suka kai sama da dala miliyan 5 ko gidaje sama da dala dala miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=April 15, 2026 |title=Mayor Mamdani, Governor Hochul Announce State's First Pied-à-Terre Tax, Requiring Ultrawealthy and Global Elites to Pay Their Fair Share |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani--governor-hochul-announce-state-s-first-pied-a-ter |website=NYC.gov}}</ref> Shirin ya wuce Majalisar Dokokin Jihar New York a watan Mayu na shekara ta 2026.
A watan Mayu na shekara ta 2026, Mamdani ya ba da sanarwar shirinsa na gidaje "Block by Block", don gina sabbin gidaje masu araha 200,000 a cikin shekaru goma masu zuwa, adana wasu 200,000, da faɗaɗa shirye-shiryen gidaje masu arha na birnin.<ref>{{Cite web |date=May 26, 2026 |title=Mayor Mamdani Releases "Block by Block: The Housing Plan for A New Era" |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/05/mayor-mamdani-releases--block-by-block--the-housing-plan-for-a-n |website=NYC.gov}}</ref> A ranar 25 ga watan Yuni, Hukumar Kula da Haraji ta Birnin New York ta amince da shawarar Mamdani na daskare haya na gidajen haya, wanda ya kai kashi 40% na gidajen Birnin Nework, na tsawon shekaru biyu. Kafin kuri'ar, memba na kwamitin Christina Smyth, wanda ke wakiltar masu gida a matsayin lauya, ya yi murabus don nuna rashin amincewa da shawarar.
A watan Yulin 2026, Mamdani ya ce ba zai yarda da karuwar albashi ba idan Majalisar Birnin New York ta yanke shawarar kara albashin dukkan zaɓaɓɓun jami'an birni.<ref>{{Cite web |last=Cuza |first=Bobby |date=July 7, 2026 |title=City Council poised to approve big pay raises |url=https://ny1.com/nyc/all-boroughs/politics/2026/07/07/city-council-poised-to-approve-big-pay-raises |access-date=July 8, 2026 |website=NY1}}</ref> Daga baya a wannan watan, gwamnatinsa ta gabatar da dokar hana kudaden shara, wanda ya sa Birnin New York ya zama birni na farko a Amurka da ya yi hakan.
A ranar 8 ga Satumba, 2026, don tunawa da shekaru 25 na hare-haren 11 ga Satumba. Mamdani ta kaddamar da tashar jama'a da ke dauke da kusan shafuka 170,000 na bayanai game da hare-harin. Takardun sun nuna cewa shugabannin Birnin New York a lokacin sun san cewa ingancin iska ba shi da aminci a yankin fallout, yayin da suke gaya wa jama'a in ba haka ba.
A ranar 25 ga Satumba, 2026, a Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya, Firayim Ministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ba da jawabi ga Mamdani. A cikin jawabinsa, Netanyahu ya ce: "Ga duk waɗanda ke yada ƙarya game da ƙasarmu, ko suna zaune a cikin wannan zauren ko a ofishin magajin garin New York mai adawa da Yahudawa, ina cewa wannan: kunya a gare ku".Ya kuma ce: "Mista Mamdani, kun yi ƙoƙari ku hana ni zuwa nan. Kun yi ƙoƙari ku yi min shiru. To, ba za ku iya yin min shiru ba. " A cikin wannan jawabin, Netanyahu ya musanta cewa Isra'ila ta aikata kisan kare dangi a Gaza. Mamdani a baya ya ce zai matsawa don kama Firayim Ministan Isra'ila yayin ziyarar da ya kai birnin. Da yake mayar da martani ga maganganun Netanyahu, Mamdani ya kira zarge-zargen da aka yi masa "ƙaryaci mara tushe" wanda aka yi niyya don "tsarkake kisan kare dangi na Palasdinawa".<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Benjamin Netanyahu attacks Israel’s enemies and allies in UN speech |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech |access-date=2026-09-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
Daga baya a watan Satumba, Mamdani ya fitar da wani rahoto wanda ya tsara dabarun yaki da adawa da Yahudawa a Birnin New York, a wani bangare ta hanyar amfani da miliyoyin daloli da aka riga aka yi alkawarin yaki da laifukan ƙiyayya. Rahoton ya kuma yi alkawarin tallafawa shirye-shiryen da ke murna da al'adun Yahudawa da fadada shirye-shirye na ilimin Holocaust a makarantun birnin. Wasu jami'an da aka zaba a Birnin New York, da kuma wasu kungiyoyin Yahudawa, sun soki rahoton shafi 35 saboda rashin bayyana adawa da Yahudawa ko tattauna duk wata alaƙa tsakanin adawa da Zionism da adawa da antisemitism. Yayinda yake yabon dabarun don kara kudade na tsaro da fadada wasu shirye-shirye, kungiyoyin Yahudawa da yawa, gami da UJA-Federation na New York, a cikin wata sanarwa ta hadin gwiwa sun ce shirin "ya kasa magance batun da magajin gari da kansa ya ci gaba: maganganun da ke lalata da kuma hana Isra'ila ba za a iya gujewa ba da kai ga yin niyya ga Yahudawa na New York"
=== Yunkurin fashewar bam na Gracie Mansion ===
A ranar 7 ga Maris, 2026, an jefa Na'urar fashewa ta gida a cikin taron zanga-zangar adawa da Islama da aka shirya ta hanyar mai fafutuka mai tsattsauran ra'ayi da kuma Janairu 6 na Amurka Capitol mai kai hari Jake Lang a waje da Gracie Mansion, gidan Mamdani a matsayin Magajin Birnin New York. 'Yan sanda sun binciki harin a matsayin "aikin ta'addanci da aka yi wahayi zuwa gare shi ta [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIS]]". An kama mutane biyu, Emir Balat da Ibrahim Kayumi, kuma Lauyan Amurka na Kudancin Gundumar New York ya kawo musu tuhumar tarayya. <ref>{{Cite web |last=Morrell |first=Jason K. |last2=Judd |first2=Alan |date=March 9, 2026 |title=Pair charged with ISIS-inspired attempted bombing outside NYC mayor's home |url=https://san.com/cc/explosive-device-thrown-near-mamdanis-home-was-real-ied-police/ |access-date=March 9, 2026 |website=Straight Arrow News}}</ref> Mamdani ya yi Allah wadai da zanga-zangar, yana kiranta "mai ban tsoro" da kuma nuna tsattsauran ra'ayi na Musulmi wanda ya samo asali ne daga wariyar launin fata. Ya kara da cewa "dama ga zanga-zangar zaman lafiya mai tsarki ne" kuma "ba wai kawai na waɗanda muka yarda da su ba", yana kiran yunkurin fashewar bam din "mai banƙyama".<ref>{{Cite web |last=Pazmino |first=Gloria |last2=Koretski |first2=Katherine |date=March 11, 2026 |title=Mamdani walks fine line between his identity and politics in wake of attempted ISIS-inspired attack |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/mamdani-gracie-mansion-response-balancing-act |access-date=4 July 2026 |website=CNN}}</ref><ref name=":0" />
[[Rukuni:Shugabannin New York]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
==Manazarta ==
{{reflist}}
8sqlc8v7gp91yr95boek11eycblwkma
968794
968793
2026-10-17T21:21:15Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Mutanen Afirka]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968794
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zohran Kwame Mamdani''' (an haife shi a ranar 18 ga Oktoba, 1991) ɗan siyasan Amurka ne wanda ya yi aiki tun daga 2026 a matsayin magajin gari na 112 na Birnin New York. Ya kasance memba na Jam'iyyar Democrat da Jam'iyyar Democratic Socialists of America, ya wakilci gundumar 36 a Majalisar Dokokin Jihar New York daga 2021 zuwa 2025. Mamdani shine [[Musulmi]] na farko na Birnin New York kuma magajin gari na Asiya na farko.
An haife shi a [[Kampala]], Uganda, ga iyaye na asalin Indiya, Mamdani ya koma [[New York (birni)|Birnin New York]] yana da shekaru bakwai kuma ya kammala karatu daga Kwalejin Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. Bayan kammala karatunsa, ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan gidaje da rapper, kuma ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin manajan kamfen na Khader El-Yateem da Ross Barkan . An fara zabarsa a Majalisar Dokokin Jihar New York a shekarar 2020, inda ya kayar da Aravella Simotas mai mulki na tsawon shekaru biyar a zaben fidda gwani na Democrat. Da yake wakiltar [[Astoria, Queens|Astoria]] da Long Island City, an sake zabarsa ba tare da adawa ba a 2022 da 2024.
A watan Oktoba na shekara ta 2024, Mamdani ya sanar da takarar magajin gari na Birnin New York a zaben magajin gari ya shekara ta 2025. Wani dan gurguzu na dimokuradiyya, Mamdani ya yi kamfen a kan wani dandamali mai ci gaba, mai da hankali kan farashi, tallafawa bas din birni kyauta, kula da yara na duniya, shagunan sayar da kayan masarufi na birni, dakatar da haya a kan sassan haya, ƙarin Gidaje masu araha, da kuma mafi ƙarancin albashi na $ 30 nan da 2030. Ya kuma nuna goyon baya ga Hakkin LGBTQ, cikakken gyare-gyare na tsaro na jama'a, da karuwar haraji a kan kamfanoni da waɗanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara. Ya lashe zaben fidda gwani na Democrat a watan Yunin 2025, inda ya doke tsohon gwamna Andrew Cuomo a cikin fushi, kuma an zabe shi magajin gari a babban zaben Nuwamba.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Zohran Kwame Mamdani a ranar 18 ga Oktoba, 1991, a [[Kampala]], Uganda, ɗa kaɗai ne na masanin ilimin mulkin mallaka [[Mahmood Mamdani.|Mahmood Mamdani]] da mai shirya fina-finai Mira Nair . <ref name="Kitunzi-2025">{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mahaifinsa ya ba shi suna na tsakiya, Kwame, don girmama [[Kwame Nkrumah]], shugaban farko na Ghana.<ref name="Jung-2025">{{Cite web |last=Jung |first=E. Alex |date=May 20, 2025 |title=Zohran Mamdani Crashes the Party |url=https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520095713/https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |archive-date=May 20, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[New York (magazine)#Intelligencer|Intelligencer]]}}</ref><ref name="Davids-2024">{{Cite web |last=Davids |first=Monah |date=October 26, 2024 |title=Ugandan-Born Zohran Mamdani Announces Candidacy for Mayor of New York City |url=https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 12, 2025 |website=Little Africa News}}</ref> Iyayensa biyu sun fito ne daga asalin Indiya. Mahaifinsa Musulmi ne na Gujarati wanda aka haife shi a [[Mumbai]] kuma ya girma a Uganda.<ref name="Chen-2016">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |year=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676}}</ref> Mahaifiyarsa Hindu ce ta Punjabi.<ref>{{Cite web |last=Dupont |first=Joan |date=September 21, 2001 |title=Mira Nair Peels Back Layers of Punjabi Society |url=http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011201204013/http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-date=December 1, 2001 |access-date=July 15, 2025 |website=[[International Herald Tribune]] |quote=Nair, who dedicates "Monsoon Wedding," to her Punjabi family in New Delhi, was educated at Harvard, and has made her home in Kampala, Uganda, and New York.}}</ref> An haifi kakanninsa a [[Tanzaniya|Tanzania]] ta yanzu, kuma dangin mahaifinsa sun kasance wani ɓangare na Indiyawan da ke zaune a kudu maso gabashin Afirka.<ref name="Chen-2016" /> Iyalin Mamdani na cikin al'ummar Khoja Twelver ne.<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Iqbal |date=2025-07-14 |title=Zohran Mamdani's last name reflects centuries of intercontinental trade, migration and cultural exchange |url=https://theconversation.com/zohran-mamdanis-last-name-reflects-centuries-of-intercontinental-trade-migration-and-cultural-exchange-259967 |access-date=2026-07-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
Mamdani ya zauna a Kampala har zuwa shekara biyar, lokacin da iyalinsa suka koma [[Cape Town|Cape Town, Afirka ta Kudu]], <ref name="Kitunzi-2025" /> bayan an nada mahaifinsa shugaban Nazarin Afirka a [[Jami'ar Cape Town]]. Ya halarci makarantar St. George's Grammar School a Mowbray daga 1996 zuwa 1998, a farkon shekarun Bayan wariyar launin fata.<ref name="Davids-2024" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=June 25, 2025 |title=Meet New York City's likely next mayor — with a South African connection |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626155024/https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |archive-date=June 26, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> Daga baya ya ce kwarewar rayuwa a Cape Town "ta koya mini abin da rashin daidaito yake kusa ... [kuma] cewa adalci dole ne ya zama fiye da ra'ayi; dole ne ya kasance abin duniya".[and]{{Spaces}}
Iyalin sun koma Amurka kuma sun zauna a Birnin New York lokacin da Mamdani ke da shekaru bakwai, <ref>{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=November 5, 2025 |title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/ |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> kuma an haife shi a unguwar Manhattan ta Morningside Heights. Ya kira renonsa "mai daraja", yana cewa, "Ban taɓa son wani abu ba, kuma duk da haka na san cewa ba gaskiya ba ne ga yawancin New Yorkers. "Yayinda yake yaro, sau da yawa yana nan a cikin fina-finai na mahaifiyarsa, inda 'yan fim suka kira shi "Z", "Zoru", "Fadoose", da kuma "Nonstop Mamdani".
=== Ilimi ===
Mamdani ya halarci Makarantar Bank Street don Yara a kan Upper West Side na Manhattan, inda ya samu nasarar gudu a matsayin dan takara mai zaman kansa a zaben makarantu na tsakiya, yana karɓar dandalin "mallakni, manufofin adawa da yaki waɗanda suka ba da shawarar kashe kuɗi a kan ilimi maimakon soja". A shekara ta 2003, ya koma Kampala na shekara guda kuma ya halarci makaranta a lokacin hutun mahaifinsa a can; kakanninsa da kawunsa har yanzu suna zaune a can kuma suna taimakawa wajen kula da shi yayin da mahaifinsa ke aiki a kan littafin Good Muslim, Bad Muslim. <ref name="Chen-2016" />
A shekara ta 2010, Mamdani ya kammala karatu daga makarantar sakandaren kimiyya ta Bronx a Kingsbridge Heights, Bronx, <ref name="Saltonstall-2025">{{Cite web |last=Saltonstall |first=Gus |date=March 26, 2025 |title=Before Zohran Mamdani Made Waves in NYC's Mayoral Race, He Was A Kid Growing Up On the UWS |url=https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326195655/https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |archive-date=March 26, 2025 |access-date=March 29, 2025 |website=West Side Rag}}</ref> inda ya kafa kungiyar [[Kurket|wasan kurket]] ta farko ta makarantar kuma bai yi nasara ba a takarar mataimakin shugaban ɗalibai. Ya kuma buga kwallon kafa tare da West Side Soccer League . <ref name="Saltonstall-2025" />
Mamdani ya halarci Kwalejin Bowdoin a Brunswick, Maine, inda ya kafa reshen makarantar na Dalibai don Adalci a Falasdinu . <ref name="Sorkin-2019">{{Cite web |last=Sorkin |first=Emma |date=November 1, 2019 |title=Taking a stand: alumni run for office, with Bowdoin in mind |url=https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163043/https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 17, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> Ya kasance mai ba da gudummawa na yau da kullun ga jaridar harabar The Bowdoin Orient, yana rufe siyasa, al'adu, da wasanni a cikin ginshiƙansa, "Kwame's Kolumnalu" da "Talk of the Quad".<ref>{{Cite web |title=Zohran Mamdani |url=https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708181455/https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |archive-date=July 8, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2014, ya hada hannu da rubuce-rubuce a cikin Bangor Daily News yana roƙon Bowdoin ya shiga kauracewa ta Ƙungiyar Nazarin Amurka ta Isra'ila kuma yana sukar shugaban kwalejin, Barry Mills .
Mamdani ta kammala karatu daga Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. <ref name="Sorkin-2019" />
== Farkon aiki ==
=== 2015-2019: Hip-hop da rap ===
[[File:Zohran_Mamdani_on_TMTv-SA.jpg|left|thumb|191x191px|Mamdani a farkon shekara ta 2016 na Sarauniya ta Katwe''Sarauniyar Katwe'']]
Mamdani mai sha'awar hip-hop ne kuma ya kirkiro, ya yi, kuma ya samar da kiɗa na rap.<ref name="Green-2025">{{Cite web |last=Green |first=Walden |date=June 5, 2025 |title=5 Songs That Define Zohran Mamdani's Campaign for New York Mayor |url=https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |ref=site}}</ref> A karkashin sunan Young Cardamom, ya yi aiki tare da abokinsa mafi kyau, rapper na Uganda HAB (Abdul Bar Hussein), wanda asalinsa ya kasance a [[Sudan ta Kudu]], <ref name="rap2015">{{Cite web |last=Mamdani |first=Zohran Kwame |author-link=Zohran Mamdani |date=October 27, 2015 |title=You Want Another Rap |url=https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717192103/https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |archive-date=July 17, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Africa Is a Country}}</ref> a matsayin Young Cardamamom & HAB . Waƙoƙinsu na farko, "Kanda [Chap Chap]", game da [[chapati]] ne, Gurasar Indiya.<ref name="Onmanorama2025">{{Cite web |date=November 5, 2025 |title=Meet New York's new mayor who once rapped about chapati |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117024411/https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |archive-date=November 17, 2025 |access-date=November 7, 2025 |publisher=Onmanorama |quote=Performing under the stage name Young Cardamom, Mamdani rapped about food, identity, and belonging, often using Indian staples as cultural shorthand.}}</ref> Sun yi waƙoƙi daga 2016 EP ''Sidda Mukyaalo'' ("Ba za su koma ƙauyen") a bikin Nyege Nyege . <ref>{{Cite web |date=May 12, 2016 |title=Young Cardamom & HAB, The Outsider Hip-Hop Duo Shedding Light On Uganda's Social Issues |url=https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616163307/https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=OkayAfrica}}</ref><ref name="Waswa-2025">{{Cite web |last=Waswa |first=Samson |date=June 26, 2025 |title=When New York Mayor-to-be Zohran Mamdani performed at Nyege-Nyege |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626183213/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |archive-date=June 26, 2025 |access-date=July 28, 2025 |website=Pulse Uganda}}</ref> Ma'aurata sun yi rap a cikin harsuna ciki har da [[Harshen Nubi|Nubi]], LUganda, [[Harshen Swahili|Swahili]], da Ingilishi, a wani bangare don ƙirƙirar salon rap na musamman na Uganda maimakon yin koyi da rap na Amurka, kuma a wani bangere don isar da cewa mazaunan Uganda da ke da tushe a wasu ƙasashe duk Uganda ne. An zaɓi chapati a matsayin alama saboda ya samo asali ne daga [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]] amma ya zama abin da ake amfani da shi a Uganda.<ref name="rap2015" /> A cikin kiɗan su, sun magance batutuwan zamantakewa a Uganda, kamar cin hanci da rashawa da "dangantaka da launin ruwan kasa", da kuma [[Mulkin mallaka na Afirka|mulkin mallaka]]. An zabi Young Cardamom & HAB don "Rookie of the Year" a gasar cin kofin Hip Hop ta Uganda (UG). <ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Uganda Hip Hop Awards '16 Nominees Full List out |url=https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913134706/https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=November 10, 2025 |website=NUVEYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 2016 |title=Including The Gospel Fraternity Winners, Full List Of Ug Hip Hop Awards 2016 Winners. |url=https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110065213/https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |archive-date=November 10, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Ug Gospel Life}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya fitar da waƙar "Salaam" a ƙarƙashin sunan Zohran Kwame . A cikin waƙar, Mamdani ya nuna goyon baya ga Ƙasar Mai Tsarki Biyar, mutane biyar da ke da alaƙa da aikin agaji na Gidauniyar Ƙasar Mai Tsarki.<ref>{{Cite web |last=Feuer |first=Hannah |date=July 2, 2025 |title=What Zohran Mamdani has actually said about Jews, Israel and antisemitism |url=https://forward.com/news/733657/zohran-mamdani-gaza-israel-jews-antisemitism/ |access-date=February 14, 2026 |website=The Forward}}</ref><ref>{{Cite web |last=Putterman |first=Samantha |last2=PolitiFact |first2=Maria Ramirez Uribe {{!}} |title=Republicans push to strip Zohran Mamdani of US citizenship. Is it possible? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/9/republicans-push-to-strip-zohran-mamdani-of-us-citizenship-is-it-possible |access-date=February 14, 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2019, a karkashin sunan Mr. Cardamom, ya saki wakar "Nani", girmamawa ga kakarsa. Actress kuma marubucin abinci Madhur Jaffrey ya nuna kakarsa Mamdani a cikin bidiyon, wanda ke ba da haraji ga Jaffrey da Al'adun Kudancin Asiya na New York. <ref name="rayner2019" />
=== 2015-2019: Kasancewa cikin siyasa ===
Mamdani ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin mai sa kai ga yakin neman zabe na Ali Najmi a Zaben na musamman na 2015 na gundumar 23 na Majalisar Birnin. <ref name="Jung-2025" /> Mamdani ya yi wahayi zuwa gare shi don shiga yakin Najmi bayan ya san cewa Heems ne ya goyi bayansa, wani rapper na New York na zuriyar Indiya kuma wanda ya kafa ƙungiyar hip-hop Das Racist.<ref name="Green-2025" /> Musamman, Mamdani ya danganta sa hannu a cikin siyasar gida ga wani labarin The Village Voice na 2015 game da Najmi da Heems, wanda ya bayyana a matsayin daya daga cikin rappers da ya fi so. <ref>{{Cite web |last=Connor |first=Jackson |date=July 20, 2015 |title=Meet Ali Najmi, the Man Heems Is Trying to Get Elected to City Council |url=https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605163133/https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |archive-date=June 5, 2025 |website=[[The Village Voice]]}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya shiga reshen New York City na Democratic Socialists of America (DSA) kuma ya yi aiki don kamfen ɗin dan takarar Majalisar Birnin New York Khader El-Yateem, Minista Lutheran na Palasdinawa kuma mai mulkin demokraɗiyya daga Bay Ridge, Brooklyn . <ref name="Jung-2025" /> Wani bangare na dalilin da ya sa Mamdani ya shiga DSA shine matsayinsa na goyon bayan Palasdinawa, wanda ya dace da aikinsa na baya. Mamdani ya yi aiki a matsayin manajan kamfen na Ross Barkan na shekarar 2018 wanda bai yi nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York kuma ya kasance mai shirya filin ga ɗan'uwan dimokuradiyya mai zaman kansa [[Tiffany Cabán]] amma kuma bai yi nasara a kamfen na 2019 ga Lauyan gundumar Queens County ba.<ref name="Jung-2025" /><ref>{{Cite web |last=Barkan |first=Ross |date=June 17, 2025 |title=Life with Zohran |url=https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620233757/https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |archive-date=June 20, 2025 |website=[[Substack]]}}</ref>
== Majalisar Dokokin Jihar New York (2020-2025) ==
[[File:Zohran_Mamdani_at_the_Resist_Fascism_Rally_in_Bryant_Park_on_Oct_27th_2024.jpg|thumb|Mamdani a taron Resist Fascism a Bryant Park, 27 ga Oktoba, 2024]]
A watan Oktoba na 2019, Mamdani ya sanar da kamfen dinsa na wakiltar gundumar Majalisar Dokokin Jihar New York ta 36, wanda ya hada da Astoria da Long Island City a Queens.<ref name="Kaufman-2020">{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=June 9, 2020 |title=NYC Primary Election 2020: Zohran Mamdani Vies For Simotas' Seat |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |archive-date=June 11, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Jasmine |date=February 13, 2024 |title='The People's Republic of Astoria' – A Delve Into America's Premier Socialist Stronghold. |url=https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=Harvard Political Review}}</ref> DSA ta amince da shi, <ref name="Kaufman-2020" /> yana gudana a kan dandalin sake fasalin gidaje, 'yan sanda da sake fasalin kurkuku, da kuma mallakar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Pretsky |first=Holly |last2=Coltin |first2=Jeff |date=June 24, 2020 |title=Another big night for the DSA |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032829/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |archive-date=June 26, 2020 |access-date=July 22, 2020 |website=[[City & State]]}}</ref> Nasarar farko ta Mamdani a watan Yunin 2020 a kan dan takarar Democrat mai mulki Aravella Simotas ya dauki kusan wata daya don kiran, kuma ya lashe babban zaben ba tare da wani adawa na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jamhuriyar Republican]] ba a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=July 22, 2020 |title=Zohran Mamdani Unseats Aravella Simotas In Astoria Assembly Race |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |archive-date=June 14, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref> An sake zabar Mamdani ba tare da adawa ba a 2022 da 2024. <ref>{{Cite web |date=November 8, 2022 |title=2022 New York State Assembly Election Results |url=https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530035422/https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |archive-date=May 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=[[Courier & Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaye |first=Jacob |last2=Schwach |first2=Ryan |last3=Powelson |first3=Noah |date=November 5, 2024 |title=Queens Dem incumbents sweep |url=https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[Queens Daily Eagle]]}}</ref>
A watan Janairun 2025, Mamdani ya kasance memba na kwamitocin Majalisar guda tara: Kwamitin kan Tsuga; Kwamitin kan Birane; Kwamitin Kan Dokar Zabe; Kwamitin akan Makamashi; Kwamitin Harajin Gida; Black, Puerto Rican, Hispanic & Asian Legislative Caucus; Puerto Rican / Hispanic Task Force; Asian Pacific American Task Force; da Task Force on New Americans. <ref>{{Cite web |title=Zohran K. Mamdani – Committee Membership |url=https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=January 18, 2025 |website=assembly.state.ny.us}}</ref>
== 2025 Zaben magajin gari na Birnin New York ==
=== Yaƙin neman zaɓe na 2025 ===
[[File:20250926New_York,_Estados_Unidos-_Reunión_bilateral_con_el_candidato_a_la_Alcaldía_de_Nueva_York,_Zohran_Mamdani_-_Juan_Cano09326.jpg|thumb|Mamdani tare da Shugaban Colombia Gustavo Petro a Birnin New York, Satumba 26, 2025]]
A ranar 23 ga Oktoba, 2024, Mamdani ya sanar da takararsa a matsayin magajin gari na Birnin New York. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga bas din birni kyauta da kuma dakatar da haya a cikin gidaje masu zaman kansu. Mamdani kuma yana son gwamnatin birni ta gudanar da shagunan kayan masarufi guda biyar - daya a kowane gari - don saukar da farashin kayan masaruxi. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga kula da yara na duniya da kuma gina sabbin gidaje masu araha 200,000.<ref>{{Cite web |last=Mellins |first=Sam |last2=Rock |first2=Julia |last3=Kinniburgh |first3=Colin |date=June 26, 2025 |title=Can Zohran Mamdani's Agenda Survive Albany? |url=https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627014522/https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |archive-date=June 27, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=New York Focus}}</ref> Ya kuma goyi bayan sake fasalin tsaro na jama'a da mafi ƙarancin albashi na $ 30 a shekarar 2030. Dandalinsa ya yi kira ga karuwar haraji a kan kamfanoni da kuma wadanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara.
Ga mafi yawan yakin neman zabe, Mamdani ya bi tsohon gwamnan New York Andrew Cuomo a zaben. Shi da Cuomo sun tara irin wannan kudi, amma masu ba da gudummawa sun fi na Cuomo girma. Wani zabe da aka gudanar jim kadan kafin Zaben fidda gwani na 24 ga Yuni, 2025, ya nuna cewa Mamdani ya kama Cuomo. Sakamakon zabi na farko a daren zabe ya nuna Mamdani yana da babban jagoranci a kan Cuomo, wanda ya yarda da tseren a wannan maraice.<ref>{{Cite web |last=Robbins |first=Willa Pope |date=June 25, 2025 |title=Zohran Mamdani Takes Large Lead Over Andrew Cuomo in Shocking NYC Mayoral Race Upset |url=https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625023543/https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |archive-date=June 25, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Mediaite]]}}</ref> An kara yawan kuri'un da ya samu ta hanyar jefa kuri'a, musamman saboda shi da dan takarar da aka fi so na uku Brad Lander sun amince da juna ta hanyar neman masu jefa kuri'ar su sanya ɗayan dan takarar na biyu. Mamdani da Michael Blake suma sun amince da juna bayan 'yan kwanaki. A ranar 16 ga Yuni, kwamitin edita na New York Times ya shawarci masu jefa kuri'a da kada su sanya Mamdani yayin da suke sukar Cuomo.
A ranar 1 ga watan Yulin, bayan da Hukumar Zabe ta Birnin New York ta fitar da jerin kuri'un da ta zaba, kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya sanar da cewa Mamdani ya lashe zaben fidda gwani. An dauke shi babban damuwa. Kamfen din Mamdani ya jawo hankalin kafofin watsa labarai saboda amfani da waƙoƙin [[Bollywood]] da nassoshin al'adu, wanda ke da niyyar shiga matasa da masu jefa kuri'a.
A lokacin zaben fidda gwani, 'yan New York sun goyi bayan yakin neman zabe na Mamdani don Lower Costs super PAC, wanda ya kashe kusan dala miliyan 1.3 don tallafa masa da adawa da Cuomo kafin zaben fidda gashin gashin gashi kuma ya tara ƙarin dala miliyan 1 bayan haka. Babban PAC ya sami gudummawar $ 100,000 daga Asusun Unity and Justice a watan Mayu da Yuni 2025. Cuomo ya zargi Mamdani da karɓar "dirty money", yana mai cewa Asusun Unity and Justice yana da alaƙa da Majalisar kan Dangantakar Amurka da Islama.
Bayan Mamdani ya lashe zaben fidda gwani, zargi da hare-hare a kansa sun yi amfani da wariyar launin fata, xenophobic, da Islamophobic, musamman nassoshi game da [[September 11 attacks|Hare-haren 9/11]] da ta'addanci. Wadannan zargi da hare-hare sun fito ne daga ko'ina cikin bangarorin siyasa, kuma sun haifar da damuwa da muhawara game da Islamophobia a cikin manyan siyasar Amurka.<ref name="auto4">{{Cite web |last=Eltantawi |first=Sarah |date=August 18, 2025 |title=Zohran Mamdani and Strategic Islamophobia |url=https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905123215/https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=October 7, 2025 |website=Contending Modernities |publisher=[[University of Notre Dame]]}}</ref><ref name="auto5">{{Cite web |last=Bazian |first=Hatem |date=July 22, 2025 |title=Islamophobia, and the New-York Mayoral Race |url=https://criticalmuslimstudies.co.uk/islamophobia-and-the-new-york-mayoral-race/ |access-date=October 7, 2025 |website=Critical Muslim Studies}}</ref><ref name="Fayyad Vox">{{Cite web |last=Fayyad |first=Abdallah |date=July 7, 2025 |title=The astonishing racism in NYC's mayoral race |url=https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204146/https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-date=July 7, 2025 |access-date=October 23, 2025 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> Nasarar kamfen din Mamdani an danganta shi ne a wani bangare ga yadda yake amfani da kafofin sada zumunta don isa ga masu jefa kuri'a, musamman matasa masu jefa kuriʼa.
=== Zababben magajin gari da canji ===
[[File:Trump_and_Mamdani_meeting_3.jpg|thumb|Taron Mamdani da shugaban kasar [[Donald Trump]] a [[White House|Fadar White House]], Nuwamba 21, 2025]]
A ranar 5 ga Nuwamba, 2025, washegari bayan zaben, Mamdani ya sanar da mambobin farko na ƙungiyar sauya magajin gari, tare da Elana Leopold a matsayin babban darakta, da kuma co-shugabanni Maria Torres-Springer, tsohon mataimakin magajin gari na farko; Lina Khan, tsohon shugaban Hukumar Ciniki ta Tarayya; da kuma shugabannin da ba su da riba Melanie Hartzog da Grace Bonilla. A ranar 10 ga watan Nuwamba, ya sanar da zabar tsohon mataimakin magajin gari na farko Dean Fuleihan a matsayin mataimakinsa na farko, da kuma tsohon shugaban ma'aikatan Majalisar da kuma manajan yakin neman zabe Elle Bisgaard-Church a matsayin shugaban ma'aikata. Ya fuskanci zargi don zabar Catherine Almonte Da Costa a matsayin darektan nadin bayan maganganun da suka gabata game da shi sun sake fitowa; Da Costa ta yi murabus kwana daya bayan nadin ta.
Mamdani ta sadu da Shugaba Trump a [[White House|Fadar White House]] a ranar 21 ga Nuwamba. Wani mai magana da yawun ya ce tattaunawar za ta mayar da hankali kan tsaron jama'a, tsaron tattalin arziki, da araha. Bayan taron, Trump ya yaba wa Mamdani kuma ya ce sun "sun yarda da yawa fiye da yadda zan yi tunani", bayan watanni na sukar juna.
Ana sa ran magajin gari na Mamdani zai zama na 111 na birnin, amma wani bita na Disamba 2025 na tarihin birni ya tabbatar da cewa ƙididdigar magajin gari ya bar magajin gari nke biyu na Matthias Nicoll, kuma Mamdani za ta zama magajin gari ta 112. <ref name="HonanCity">{{Cite web |last=Honan |first=Katie |date=January 1, 2026 |title=Mamdani Takes the Helm as City's New Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2026/01/01/mamdani-sworn-in-as-nyc-mayor/ |access-date=January 1, 2026 |website=[[The City (website)|The City]]}}</ref>
== Magajin garin New York (2026-yanzu) ==
=== Inauguration ===
Mamdani ya fara zama magajin gari a ranar 1 ga Janairu, 2026. Babban Lauyan New York Letitia James ya gudanar da rantsuwar ofis a Tashar jirgin karkashin kasa ta City Hall da aka watsar bayan tsakar dare.<ref>{{Cite web |last=Oppenheim |first=Oren |date=January 2, 2026 |title=New York City Mayor Zohran Mamdani, at inauguration, vows to be a mayor for all New Yorkers, lead as democratic socialist |url=https://abcnews.go.com/Politics/zohran-mamdanis-historic-inauguration-new-york-city-mayor/story?id=128784385 |access-date=January 13, 2026 |website=ABC News}}</ref> Mamdani ya yi rantsuwa a kan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], ya sanya shi magajin gari na farko da ya yi hakan. Ya yi amfani da kwafin littafin guda biyu, na kakansa da na Arturo Alfonso Schomburg. An gudanar da rantsar da jama'a da rana, inda Bernie Sanders ya rantsar Mamdani. Masu magana da masu wasan kwaikwayo a bikin rantsar da su sun hada da Sanders, [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Javier Muñoz, Lucy Dacus, da Mandy Patinkin.
Ayyukan farko na Mamdani a matsayin magajin gari, nan da nan bayan ya yi rantsuwa da ofishin, shine ya nada mai ba da shawara kan sufuri, malami, kuma tsohon darektan [[Ma'aikatar Sufuri ta Birnin New York|Ma'aikatar Sufuri ta NYC]] na tsarawa da gudanar da aikin Mike Flynn a matsayin kwamishinan Ma'aikalin Sufuri. <ref>{{Cite web |last=Stark-Miller |first=Ethan |date=January 2, 2026 |title=Meet Mike Flynn, Mayor Mamdani's newly minted Transportation Department head |url=https://www.amny.com/news/mike-flynn-mayor-mamdanis-transportation-department-head/ |access-date=January 3, 2026 |website=amNewYork}}</ref> umarnin zartarwa na farko shi ne ya soke duk umarnin zartaka wanda ya riga shi Eric Adams ya yi bayan an tuhume shi da zargin cin hanci a ranar 25 ga Satumba, 2024.<ref>{{Cite web |last=Washington |first=Jessica |date=January 2, 2026 |title=Israel Accuses Zohran Mamdani of Antisemitism for Reversing Orders Adams Gave Under Indictment |url=https://theintercept.com/2026/01/02/israel-zohran-mamdani-antisemitic-antisemitism/ |access-date=January 5, 2026 |website=[[The Intercept]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anuta |first=Joe |date=January 2, 2026 |title=Mamdani defends eliminating executive orders on antisemitism, boycotting Israel |url=https://www.politico.com/news/2026/01/02/mamdani-defends-eliminating-executive-orders-on-antisemitism-boycotting-israel-00709472 |access-date=February 14, 2026 |website=POLITICO}}</ref>
=== Gudanarwa ===
[[File:Zohran_Mamdani_Congestion_Relief_One_Year_Anniversary.jpg|thumb|Mamdani yana halartar taron a McBurney YMCA a ranar 5 ga Janairu, 2026]]
Mako guda bayan rantsar da shi, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar wani shiri na fadada kula da yara kyauta da farashi mai arha a Birnin New York, tare da manufar samar da kula da yara na duniya kyauta. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ya yi a matsayin magajin gari shine sarrafa tasirin guguwar hunturu ta Janairu 2026, wanda ya kashe mutane 14 a Birnin New York.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=January 31, 2026 |title=Inside Zohran Mamdani's first big test of his mayoral term |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/zohran-mamdanis-first-big-test-mayoral-term-rcna256539 |access-date=February 3, 2026 |website=NBC News}}</ref>
A ranar 14 ga Afrilu, 2026, Mamdani ya sanar da kasuwar La Marqueta a unguwar East Harlem ta Manhattan a matsayin shafin farko da aka gano na shagunan sayar da kayan masarufi da aka shirya. Ya shirya kashe kusan dala miliyan 30 don gina shagon a cikin unguwar Latino. An tsara shaguna biyar, ɗaya a kowane gari. Kowane mutum zai ba da kayan masarufi a farashin 30% a ƙasa da farashin kasuwa, a matsayin tallafi daga kasafin kuɗin birni. Ana sa ran shagunan za su ci gaba da buɗewa daga 2027 zuwa 2029.<ref>{{Cite web |date=April 14, 2026 |title=Mayor Mamdani Announces La Marqueta as First Site Identified for City's Public Grocery Stores |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani-announces-la-marqueta-as-first-site-identified-for |access-date=June 26, 2026 |website=NYC.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=N.Y.C. Groceries: A Recipe for Affordability |url=https://edc.nyc/sites/default/files/2026-07/NYC-Groceries-Vision-Plan_07-27-2026.pdf |website=New York City Economic Development Corporation}}</ref>
A ranar 15 ga Afrilu, 2026, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar haraji, suna biyan haraji na gidaje na biyu na masu mallakar da ke zaune a waje da Birnin New York don gidaje masu iyali guda ɗaya da suka kai sama da dala miliyan 5 ko gidaje sama da dala dala miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=April 15, 2026 |title=Mayor Mamdani, Governor Hochul Announce State's First Pied-à-Terre Tax, Requiring Ultrawealthy and Global Elites to Pay Their Fair Share |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani--governor-hochul-announce-state-s-first-pied-a-ter |website=NYC.gov}}</ref> Shirin ya wuce Majalisar Dokokin Jihar New York a watan Mayu na shekara ta 2026.
A watan Mayu na shekara ta 2026, Mamdani ya ba da sanarwar shirinsa na gidaje "Block by Block", don gina sabbin gidaje masu araha 200,000 a cikin shekaru goma masu zuwa, adana wasu 200,000, da faɗaɗa shirye-shiryen gidaje masu arha na birnin.<ref>{{Cite web |date=May 26, 2026 |title=Mayor Mamdani Releases "Block by Block: The Housing Plan for A New Era" |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/05/mayor-mamdani-releases--block-by-block--the-housing-plan-for-a-n |website=NYC.gov}}</ref> A ranar 25 ga watan Yuni, Hukumar Kula da Haraji ta Birnin New York ta amince da shawarar Mamdani na daskare haya na gidajen haya, wanda ya kai kashi 40% na gidajen Birnin Nework, na tsawon shekaru biyu. Kafin kuri'ar, memba na kwamitin Christina Smyth, wanda ke wakiltar masu gida a matsayin lauya, ya yi murabus don nuna rashin amincewa da shawarar.
A watan Yulin 2026, Mamdani ya ce ba zai yarda da karuwar albashi ba idan Majalisar Birnin New York ta yanke shawarar kara albashin dukkan zaɓaɓɓun jami'an birni.<ref>{{Cite web |last=Cuza |first=Bobby |date=July 7, 2026 |title=City Council poised to approve big pay raises |url=https://ny1.com/nyc/all-boroughs/politics/2026/07/07/city-council-poised-to-approve-big-pay-raises |access-date=July 8, 2026 |website=NY1}}</ref> Daga baya a wannan watan, gwamnatinsa ta gabatar da dokar hana kudaden shara, wanda ya sa Birnin New York ya zama birni na farko a Amurka da ya yi hakan.
A ranar 8 ga Satumba, 2026, don tunawa da shekaru 25 na hare-haren 11 ga Satumba. Mamdani ta kaddamar da tashar jama'a da ke dauke da kusan shafuka 170,000 na bayanai game da hare-harin. Takardun sun nuna cewa shugabannin Birnin New York a lokacin sun san cewa ingancin iska ba shi da aminci a yankin fallout, yayin da suke gaya wa jama'a in ba haka ba.
A ranar 25 ga Satumba, 2026, a Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya, Firayim Ministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ba da jawabi ga Mamdani. A cikin jawabinsa, Netanyahu ya ce: "Ga duk waɗanda ke yada ƙarya game da ƙasarmu, ko suna zaune a cikin wannan zauren ko a ofishin magajin garin New York mai adawa da Yahudawa, ina cewa wannan: kunya a gare ku".Ya kuma ce: "Mista Mamdani, kun yi ƙoƙari ku hana ni zuwa nan. Kun yi ƙoƙari ku yi min shiru. To, ba za ku iya yin min shiru ba. " A cikin wannan jawabin, Netanyahu ya musanta cewa Isra'ila ta aikata kisan kare dangi a Gaza. Mamdani a baya ya ce zai matsawa don kama Firayim Ministan Isra'ila yayin ziyarar da ya kai birnin. Da yake mayar da martani ga maganganun Netanyahu, Mamdani ya kira zarge-zargen da aka yi masa "ƙaryaci mara tushe" wanda aka yi niyya don "tsarkake kisan kare dangi na Palasdinawa".<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Benjamin Netanyahu attacks Israel’s enemies and allies in UN speech |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech |access-date=2026-09-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
Daga baya a watan Satumba, Mamdani ya fitar da wani rahoto wanda ya tsara dabarun yaki da adawa da Yahudawa a Birnin New York, a wani bangare ta hanyar amfani da miliyoyin daloli da aka riga aka yi alkawarin yaki da laifukan ƙiyayya. Rahoton ya kuma yi alkawarin tallafawa shirye-shiryen da ke murna da al'adun Yahudawa da fadada shirye-shirye na ilimin Holocaust a makarantun birnin. Wasu jami'an da aka zaba a Birnin New York, da kuma wasu kungiyoyin Yahudawa, sun soki rahoton shafi 35 saboda rashin bayyana adawa da Yahudawa ko tattauna duk wata alaƙa tsakanin adawa da Zionism da adawa da antisemitism. Yayinda yake yabon dabarun don kara kudade na tsaro da fadada wasu shirye-shirye, kungiyoyin Yahudawa da yawa, gami da UJA-Federation na New York, a cikin wata sanarwa ta hadin gwiwa sun ce shirin "ya kasa magance batun da magajin gari da kansa ya ci gaba: maganganun da ke lalata da kuma hana Isra'ila ba za a iya gujewa ba da kai ga yin niyya ga Yahudawa na New York"
=== Yunkurin fashewar bam na Gracie Mansion ===
A ranar 7 ga Maris, 2026, an jefa Na'urar fashewa ta gida a cikin taron zanga-zangar adawa da Islama da aka shirya ta hanyar mai fafutuka mai tsattsauran ra'ayi da kuma Janairu 6 na Amurka Capitol mai kai hari Jake Lang a waje da Gracie Mansion, gidan Mamdani a matsayin Magajin Birnin New York. 'Yan sanda sun binciki harin a matsayin "aikin ta'addanci da aka yi wahayi zuwa gare shi ta [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIS]]". An kama mutane biyu, Emir Balat da Ibrahim Kayumi, kuma Lauyan Amurka na Kudancin Gundumar New York ya kawo musu tuhumar tarayya. <ref>{{Cite web |last=Morrell |first=Jason K. |last2=Judd |first2=Alan |date=March 9, 2026 |title=Pair charged with ISIS-inspired attempted bombing outside NYC mayor's home |url=https://san.com/cc/explosive-device-thrown-near-mamdanis-home-was-real-ied-police/ |access-date=March 9, 2026 |website=Straight Arrow News}}</ref> Mamdani ya yi Allah wadai da zanga-zangar, yana kiranta "mai ban tsoro" da kuma nuna tsattsauran ra'ayi na Musulmi wanda ya samo asali ne daga wariyar launin fata. Ya kara da cewa "dama ga zanga-zangar zaman lafiya mai tsarki ne" kuma "ba wai kawai na waɗanda muka yarda da su ba", yana kiran yunkurin fashewar bam din "mai banƙyama".<ref>{{Cite web |last=Pazmino |first=Gloria |last2=Koretski |first2=Katherine |date=March 11, 2026 |title=Mamdani walks fine line between his identity and politics in wake of attempted ISIS-inspired attack |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/mamdani-gracie-mansion-response-balancing-act |access-date=4 July 2026 |website=CNN}}</ref><ref name=":0" />
[[Rukuni:Shugabannin New York]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
[[Rukuni:Mutanen Afirka]]
==Manazarta ==
{{reflist}}
e4y7bzinp4a4927q9o31syt6x6q5wjg
968795
968794
2026-10-17T21:21:38Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Mutanen Amurka]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968795
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zohran Kwame Mamdani''' (an haife shi a ranar 18 ga Oktoba, 1991) ɗan siyasan Amurka ne wanda ya yi aiki tun daga 2026 a matsayin magajin gari na 112 na Birnin New York. Ya kasance memba na Jam'iyyar Democrat da Jam'iyyar Democratic Socialists of America, ya wakilci gundumar 36 a Majalisar Dokokin Jihar New York daga 2021 zuwa 2025. Mamdani shine [[Musulmi]] na farko na Birnin New York kuma magajin gari na Asiya na farko.
An haife shi a [[Kampala]], Uganda, ga iyaye na asalin Indiya, Mamdani ya koma [[New York (birni)|Birnin New York]] yana da shekaru bakwai kuma ya kammala karatu daga Kwalejin Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. Bayan kammala karatunsa, ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan gidaje da rapper, kuma ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin manajan kamfen na Khader El-Yateem da Ross Barkan . An fara zabarsa a Majalisar Dokokin Jihar New York a shekarar 2020, inda ya kayar da Aravella Simotas mai mulki na tsawon shekaru biyar a zaben fidda gwani na Democrat. Da yake wakiltar [[Astoria, Queens|Astoria]] da Long Island City, an sake zabarsa ba tare da adawa ba a 2022 da 2024.
A watan Oktoba na shekara ta 2024, Mamdani ya sanar da takarar magajin gari na Birnin New York a zaben magajin gari ya shekara ta 2025. Wani dan gurguzu na dimokuradiyya, Mamdani ya yi kamfen a kan wani dandamali mai ci gaba, mai da hankali kan farashi, tallafawa bas din birni kyauta, kula da yara na duniya, shagunan sayar da kayan masarufi na birni, dakatar da haya a kan sassan haya, ƙarin Gidaje masu araha, da kuma mafi ƙarancin albashi na $ 30 nan da 2030. Ya kuma nuna goyon baya ga Hakkin LGBTQ, cikakken gyare-gyare na tsaro na jama'a, da karuwar haraji a kan kamfanoni da waɗanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara. Ya lashe zaben fidda gwani na Democrat a watan Yunin 2025, inda ya doke tsohon gwamna Andrew Cuomo a cikin fushi, kuma an zabe shi magajin gari a babban zaben Nuwamba.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Zohran Kwame Mamdani a ranar 18 ga Oktoba, 1991, a [[Kampala]], Uganda, ɗa kaɗai ne na masanin ilimin mulkin mallaka [[Mahmood Mamdani.|Mahmood Mamdani]] da mai shirya fina-finai Mira Nair . <ref name="Kitunzi-2025">{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mahaifinsa ya ba shi suna na tsakiya, Kwame, don girmama [[Kwame Nkrumah]], shugaban farko na Ghana.<ref name="Jung-2025">{{Cite web |last=Jung |first=E. Alex |date=May 20, 2025 |title=Zohran Mamdani Crashes the Party |url=https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520095713/https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |archive-date=May 20, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[New York (magazine)#Intelligencer|Intelligencer]]}}</ref><ref name="Davids-2024">{{Cite web |last=Davids |first=Monah |date=October 26, 2024 |title=Ugandan-Born Zohran Mamdani Announces Candidacy for Mayor of New York City |url=https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 12, 2025 |website=Little Africa News}}</ref> Iyayensa biyu sun fito ne daga asalin Indiya. Mahaifinsa Musulmi ne na Gujarati wanda aka haife shi a [[Mumbai]] kuma ya girma a Uganda.<ref name="Chen-2016">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |year=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676}}</ref> Mahaifiyarsa Hindu ce ta Punjabi.<ref>{{Cite web |last=Dupont |first=Joan |date=September 21, 2001 |title=Mira Nair Peels Back Layers of Punjabi Society |url=http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011201204013/http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-date=December 1, 2001 |access-date=July 15, 2025 |website=[[International Herald Tribune]] |quote=Nair, who dedicates "Monsoon Wedding," to her Punjabi family in New Delhi, was educated at Harvard, and has made her home in Kampala, Uganda, and New York.}}</ref> An haifi kakanninsa a [[Tanzaniya|Tanzania]] ta yanzu, kuma dangin mahaifinsa sun kasance wani ɓangare na Indiyawan da ke zaune a kudu maso gabashin Afirka.<ref name="Chen-2016" /> Iyalin Mamdani na cikin al'ummar Khoja Twelver ne.<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Iqbal |date=2025-07-14 |title=Zohran Mamdani's last name reflects centuries of intercontinental trade, migration and cultural exchange |url=https://theconversation.com/zohran-mamdanis-last-name-reflects-centuries-of-intercontinental-trade-migration-and-cultural-exchange-259967 |access-date=2026-07-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
Mamdani ya zauna a Kampala har zuwa shekara biyar, lokacin da iyalinsa suka koma [[Cape Town|Cape Town, Afirka ta Kudu]], <ref name="Kitunzi-2025" /> bayan an nada mahaifinsa shugaban Nazarin Afirka a [[Jami'ar Cape Town]]. Ya halarci makarantar St. George's Grammar School a Mowbray daga 1996 zuwa 1998, a farkon shekarun Bayan wariyar launin fata.<ref name="Davids-2024" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=June 25, 2025 |title=Meet New York City's likely next mayor — with a South African connection |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626155024/https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |archive-date=June 26, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> Daga baya ya ce kwarewar rayuwa a Cape Town "ta koya mini abin da rashin daidaito yake kusa ... [kuma] cewa adalci dole ne ya zama fiye da ra'ayi; dole ne ya kasance abin duniya".[and]{{Spaces}}
Iyalin sun koma Amurka kuma sun zauna a Birnin New York lokacin da Mamdani ke da shekaru bakwai, <ref>{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=November 5, 2025 |title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/ |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> kuma an haife shi a unguwar Manhattan ta Morningside Heights. Ya kira renonsa "mai daraja", yana cewa, "Ban taɓa son wani abu ba, kuma duk da haka na san cewa ba gaskiya ba ne ga yawancin New Yorkers. "Yayinda yake yaro, sau da yawa yana nan a cikin fina-finai na mahaifiyarsa, inda 'yan fim suka kira shi "Z", "Zoru", "Fadoose", da kuma "Nonstop Mamdani".
=== Ilimi ===
Mamdani ya halarci Makarantar Bank Street don Yara a kan Upper West Side na Manhattan, inda ya samu nasarar gudu a matsayin dan takara mai zaman kansa a zaben makarantu na tsakiya, yana karɓar dandalin "mallakni, manufofin adawa da yaki waɗanda suka ba da shawarar kashe kuɗi a kan ilimi maimakon soja". A shekara ta 2003, ya koma Kampala na shekara guda kuma ya halarci makaranta a lokacin hutun mahaifinsa a can; kakanninsa da kawunsa har yanzu suna zaune a can kuma suna taimakawa wajen kula da shi yayin da mahaifinsa ke aiki a kan littafin Good Muslim, Bad Muslim. <ref name="Chen-2016" />
A shekara ta 2010, Mamdani ya kammala karatu daga makarantar sakandaren kimiyya ta Bronx a Kingsbridge Heights, Bronx, <ref name="Saltonstall-2025">{{Cite web |last=Saltonstall |first=Gus |date=March 26, 2025 |title=Before Zohran Mamdani Made Waves in NYC's Mayoral Race, He Was A Kid Growing Up On the UWS |url=https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326195655/https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |archive-date=March 26, 2025 |access-date=March 29, 2025 |website=West Side Rag}}</ref> inda ya kafa kungiyar [[Kurket|wasan kurket]] ta farko ta makarantar kuma bai yi nasara ba a takarar mataimakin shugaban ɗalibai. Ya kuma buga kwallon kafa tare da West Side Soccer League . <ref name="Saltonstall-2025" />
Mamdani ya halarci Kwalejin Bowdoin a Brunswick, Maine, inda ya kafa reshen makarantar na Dalibai don Adalci a Falasdinu . <ref name="Sorkin-2019">{{Cite web |last=Sorkin |first=Emma |date=November 1, 2019 |title=Taking a stand: alumni run for office, with Bowdoin in mind |url=https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163043/https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 17, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> Ya kasance mai ba da gudummawa na yau da kullun ga jaridar harabar The Bowdoin Orient, yana rufe siyasa, al'adu, da wasanni a cikin ginshiƙansa, "Kwame's Kolumnalu" da "Talk of the Quad".<ref>{{Cite web |title=Zohran Mamdani |url=https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708181455/https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |archive-date=July 8, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2014, ya hada hannu da rubuce-rubuce a cikin Bangor Daily News yana roƙon Bowdoin ya shiga kauracewa ta Ƙungiyar Nazarin Amurka ta Isra'ila kuma yana sukar shugaban kwalejin, Barry Mills .
Mamdani ta kammala karatu daga Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. <ref name="Sorkin-2019" />
== Farkon aiki ==
=== 2015-2019: Hip-hop da rap ===
[[File:Zohran_Mamdani_on_TMTv-SA.jpg|left|thumb|191x191px|Mamdani a farkon shekara ta 2016 na Sarauniya ta Katwe''Sarauniyar Katwe'']]
Mamdani mai sha'awar hip-hop ne kuma ya kirkiro, ya yi, kuma ya samar da kiɗa na rap.<ref name="Green-2025">{{Cite web |last=Green |first=Walden |date=June 5, 2025 |title=5 Songs That Define Zohran Mamdani's Campaign for New York Mayor |url=https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |ref=site}}</ref> A karkashin sunan Young Cardamom, ya yi aiki tare da abokinsa mafi kyau, rapper na Uganda HAB (Abdul Bar Hussein), wanda asalinsa ya kasance a [[Sudan ta Kudu]], <ref name="rap2015">{{Cite web |last=Mamdani |first=Zohran Kwame |author-link=Zohran Mamdani |date=October 27, 2015 |title=You Want Another Rap |url=https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717192103/https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |archive-date=July 17, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Africa Is a Country}}</ref> a matsayin Young Cardamamom & HAB . Waƙoƙinsu na farko, "Kanda [Chap Chap]", game da [[chapati]] ne, Gurasar Indiya.<ref name="Onmanorama2025">{{Cite web |date=November 5, 2025 |title=Meet New York's new mayor who once rapped about chapati |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117024411/https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |archive-date=November 17, 2025 |access-date=November 7, 2025 |publisher=Onmanorama |quote=Performing under the stage name Young Cardamom, Mamdani rapped about food, identity, and belonging, often using Indian staples as cultural shorthand.}}</ref> Sun yi waƙoƙi daga 2016 EP ''Sidda Mukyaalo'' ("Ba za su koma ƙauyen") a bikin Nyege Nyege . <ref>{{Cite web |date=May 12, 2016 |title=Young Cardamom & HAB, The Outsider Hip-Hop Duo Shedding Light On Uganda's Social Issues |url=https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616163307/https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=OkayAfrica}}</ref><ref name="Waswa-2025">{{Cite web |last=Waswa |first=Samson |date=June 26, 2025 |title=When New York Mayor-to-be Zohran Mamdani performed at Nyege-Nyege |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626183213/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |archive-date=June 26, 2025 |access-date=July 28, 2025 |website=Pulse Uganda}}</ref> Ma'aurata sun yi rap a cikin harsuna ciki har da [[Harshen Nubi|Nubi]], LUganda, [[Harshen Swahili|Swahili]], da Ingilishi, a wani bangare don ƙirƙirar salon rap na musamman na Uganda maimakon yin koyi da rap na Amurka, kuma a wani bangere don isar da cewa mazaunan Uganda da ke da tushe a wasu ƙasashe duk Uganda ne. An zaɓi chapati a matsayin alama saboda ya samo asali ne daga [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]] amma ya zama abin da ake amfani da shi a Uganda.<ref name="rap2015" /> A cikin kiɗan su, sun magance batutuwan zamantakewa a Uganda, kamar cin hanci da rashawa da "dangantaka da launin ruwan kasa", da kuma [[Mulkin mallaka na Afirka|mulkin mallaka]]. An zabi Young Cardamom & HAB don "Rookie of the Year" a gasar cin kofin Hip Hop ta Uganda (UG). <ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Uganda Hip Hop Awards '16 Nominees Full List out |url=https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913134706/https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=November 10, 2025 |website=NUVEYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 2016 |title=Including The Gospel Fraternity Winners, Full List Of Ug Hip Hop Awards 2016 Winners. |url=https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110065213/https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |archive-date=November 10, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Ug Gospel Life}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya fitar da waƙar "Salaam" a ƙarƙashin sunan Zohran Kwame . A cikin waƙar, Mamdani ya nuna goyon baya ga Ƙasar Mai Tsarki Biyar, mutane biyar da ke da alaƙa da aikin agaji na Gidauniyar Ƙasar Mai Tsarki.<ref>{{Cite web |last=Feuer |first=Hannah |date=July 2, 2025 |title=What Zohran Mamdani has actually said about Jews, Israel and antisemitism |url=https://forward.com/news/733657/zohran-mamdani-gaza-israel-jews-antisemitism/ |access-date=February 14, 2026 |website=The Forward}}</ref><ref>{{Cite web |last=Putterman |first=Samantha |last2=PolitiFact |first2=Maria Ramirez Uribe {{!}} |title=Republicans push to strip Zohran Mamdani of US citizenship. Is it possible? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/9/republicans-push-to-strip-zohran-mamdani-of-us-citizenship-is-it-possible |access-date=February 14, 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2019, a karkashin sunan Mr. Cardamom, ya saki wakar "Nani", girmamawa ga kakarsa. Actress kuma marubucin abinci Madhur Jaffrey ya nuna kakarsa Mamdani a cikin bidiyon, wanda ke ba da haraji ga Jaffrey da Al'adun Kudancin Asiya na New York. <ref name="rayner2019" />
=== 2015-2019: Kasancewa cikin siyasa ===
Mamdani ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin mai sa kai ga yakin neman zabe na Ali Najmi a Zaben na musamman na 2015 na gundumar 23 na Majalisar Birnin. <ref name="Jung-2025" /> Mamdani ya yi wahayi zuwa gare shi don shiga yakin Najmi bayan ya san cewa Heems ne ya goyi bayansa, wani rapper na New York na zuriyar Indiya kuma wanda ya kafa ƙungiyar hip-hop Das Racist.<ref name="Green-2025" /> Musamman, Mamdani ya danganta sa hannu a cikin siyasar gida ga wani labarin The Village Voice na 2015 game da Najmi da Heems, wanda ya bayyana a matsayin daya daga cikin rappers da ya fi so. <ref>{{Cite web |last=Connor |first=Jackson |date=July 20, 2015 |title=Meet Ali Najmi, the Man Heems Is Trying to Get Elected to City Council |url=https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605163133/https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |archive-date=June 5, 2025 |website=[[The Village Voice]]}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya shiga reshen New York City na Democratic Socialists of America (DSA) kuma ya yi aiki don kamfen ɗin dan takarar Majalisar Birnin New York Khader El-Yateem, Minista Lutheran na Palasdinawa kuma mai mulkin demokraɗiyya daga Bay Ridge, Brooklyn . <ref name="Jung-2025" /> Wani bangare na dalilin da ya sa Mamdani ya shiga DSA shine matsayinsa na goyon bayan Palasdinawa, wanda ya dace da aikinsa na baya. Mamdani ya yi aiki a matsayin manajan kamfen na Ross Barkan na shekarar 2018 wanda bai yi nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York kuma ya kasance mai shirya filin ga ɗan'uwan dimokuradiyya mai zaman kansa [[Tiffany Cabán]] amma kuma bai yi nasara a kamfen na 2019 ga Lauyan gundumar Queens County ba.<ref name="Jung-2025" /><ref>{{Cite web |last=Barkan |first=Ross |date=June 17, 2025 |title=Life with Zohran |url=https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620233757/https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |archive-date=June 20, 2025 |website=[[Substack]]}}</ref>
== Majalisar Dokokin Jihar New York (2020-2025) ==
[[File:Zohran_Mamdani_at_the_Resist_Fascism_Rally_in_Bryant_Park_on_Oct_27th_2024.jpg|thumb|Mamdani a taron Resist Fascism a Bryant Park, 27 ga Oktoba, 2024]]
A watan Oktoba na 2019, Mamdani ya sanar da kamfen dinsa na wakiltar gundumar Majalisar Dokokin Jihar New York ta 36, wanda ya hada da Astoria da Long Island City a Queens.<ref name="Kaufman-2020">{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=June 9, 2020 |title=NYC Primary Election 2020: Zohran Mamdani Vies For Simotas' Seat |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |archive-date=June 11, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Jasmine |date=February 13, 2024 |title='The People's Republic of Astoria' – A Delve Into America's Premier Socialist Stronghold. |url=https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=Harvard Political Review}}</ref> DSA ta amince da shi, <ref name="Kaufman-2020" /> yana gudana a kan dandalin sake fasalin gidaje, 'yan sanda da sake fasalin kurkuku, da kuma mallakar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Pretsky |first=Holly |last2=Coltin |first2=Jeff |date=June 24, 2020 |title=Another big night for the DSA |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032829/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |archive-date=June 26, 2020 |access-date=July 22, 2020 |website=[[City & State]]}}</ref> Nasarar farko ta Mamdani a watan Yunin 2020 a kan dan takarar Democrat mai mulki Aravella Simotas ya dauki kusan wata daya don kiran, kuma ya lashe babban zaben ba tare da wani adawa na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jamhuriyar Republican]] ba a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=July 22, 2020 |title=Zohran Mamdani Unseats Aravella Simotas In Astoria Assembly Race |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |archive-date=June 14, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref> An sake zabar Mamdani ba tare da adawa ba a 2022 da 2024. <ref>{{Cite web |date=November 8, 2022 |title=2022 New York State Assembly Election Results |url=https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530035422/https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |archive-date=May 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=[[Courier & Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaye |first=Jacob |last2=Schwach |first2=Ryan |last3=Powelson |first3=Noah |date=November 5, 2024 |title=Queens Dem incumbents sweep |url=https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[Queens Daily Eagle]]}}</ref>
A watan Janairun 2025, Mamdani ya kasance memba na kwamitocin Majalisar guda tara: Kwamitin kan Tsuga; Kwamitin kan Birane; Kwamitin Kan Dokar Zabe; Kwamitin akan Makamashi; Kwamitin Harajin Gida; Black, Puerto Rican, Hispanic & Asian Legislative Caucus; Puerto Rican / Hispanic Task Force; Asian Pacific American Task Force; da Task Force on New Americans. <ref>{{Cite web |title=Zohran K. Mamdani – Committee Membership |url=https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=January 18, 2025 |website=assembly.state.ny.us}}</ref>
== 2025 Zaben magajin gari na Birnin New York ==
=== Yaƙin neman zaɓe na 2025 ===
[[File:20250926New_York,_Estados_Unidos-_Reunión_bilateral_con_el_candidato_a_la_Alcaldía_de_Nueva_York,_Zohran_Mamdani_-_Juan_Cano09326.jpg|thumb|Mamdani tare da Shugaban Colombia Gustavo Petro a Birnin New York, Satumba 26, 2025]]
A ranar 23 ga Oktoba, 2024, Mamdani ya sanar da takararsa a matsayin magajin gari na Birnin New York. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga bas din birni kyauta da kuma dakatar da haya a cikin gidaje masu zaman kansu. Mamdani kuma yana son gwamnatin birni ta gudanar da shagunan kayan masarufi guda biyar - daya a kowane gari - don saukar da farashin kayan masaruxi. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga kula da yara na duniya da kuma gina sabbin gidaje masu araha 200,000.<ref>{{Cite web |last=Mellins |first=Sam |last2=Rock |first2=Julia |last3=Kinniburgh |first3=Colin |date=June 26, 2025 |title=Can Zohran Mamdani's Agenda Survive Albany? |url=https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627014522/https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |archive-date=June 27, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=New York Focus}}</ref> Ya kuma goyi bayan sake fasalin tsaro na jama'a da mafi ƙarancin albashi na $ 30 a shekarar 2030. Dandalinsa ya yi kira ga karuwar haraji a kan kamfanoni da kuma wadanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara.
Ga mafi yawan yakin neman zabe, Mamdani ya bi tsohon gwamnan New York Andrew Cuomo a zaben. Shi da Cuomo sun tara irin wannan kudi, amma masu ba da gudummawa sun fi na Cuomo girma. Wani zabe da aka gudanar jim kadan kafin Zaben fidda gwani na 24 ga Yuni, 2025, ya nuna cewa Mamdani ya kama Cuomo. Sakamakon zabi na farko a daren zabe ya nuna Mamdani yana da babban jagoranci a kan Cuomo, wanda ya yarda da tseren a wannan maraice.<ref>{{Cite web |last=Robbins |first=Willa Pope |date=June 25, 2025 |title=Zohran Mamdani Takes Large Lead Over Andrew Cuomo in Shocking NYC Mayoral Race Upset |url=https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625023543/https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |archive-date=June 25, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Mediaite]]}}</ref> An kara yawan kuri'un da ya samu ta hanyar jefa kuri'a, musamman saboda shi da dan takarar da aka fi so na uku Brad Lander sun amince da juna ta hanyar neman masu jefa kuri'ar su sanya ɗayan dan takarar na biyu. Mamdani da Michael Blake suma sun amince da juna bayan 'yan kwanaki. A ranar 16 ga Yuni, kwamitin edita na New York Times ya shawarci masu jefa kuri'a da kada su sanya Mamdani yayin da suke sukar Cuomo.
A ranar 1 ga watan Yulin, bayan da Hukumar Zabe ta Birnin New York ta fitar da jerin kuri'un da ta zaba, kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya sanar da cewa Mamdani ya lashe zaben fidda gwani. An dauke shi babban damuwa. Kamfen din Mamdani ya jawo hankalin kafofin watsa labarai saboda amfani da waƙoƙin [[Bollywood]] da nassoshin al'adu, wanda ke da niyyar shiga matasa da masu jefa kuri'a.
A lokacin zaben fidda gwani, 'yan New York sun goyi bayan yakin neman zabe na Mamdani don Lower Costs super PAC, wanda ya kashe kusan dala miliyan 1.3 don tallafa masa da adawa da Cuomo kafin zaben fidda gashin gashin gashi kuma ya tara ƙarin dala miliyan 1 bayan haka. Babban PAC ya sami gudummawar $ 100,000 daga Asusun Unity and Justice a watan Mayu da Yuni 2025. Cuomo ya zargi Mamdani da karɓar "dirty money", yana mai cewa Asusun Unity and Justice yana da alaƙa da Majalisar kan Dangantakar Amurka da Islama.
Bayan Mamdani ya lashe zaben fidda gwani, zargi da hare-hare a kansa sun yi amfani da wariyar launin fata, xenophobic, da Islamophobic, musamman nassoshi game da [[September 11 attacks|Hare-haren 9/11]] da ta'addanci. Wadannan zargi da hare-hare sun fito ne daga ko'ina cikin bangarorin siyasa, kuma sun haifar da damuwa da muhawara game da Islamophobia a cikin manyan siyasar Amurka.<ref name="auto4">{{Cite web |last=Eltantawi |first=Sarah |date=August 18, 2025 |title=Zohran Mamdani and Strategic Islamophobia |url=https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905123215/https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=October 7, 2025 |website=Contending Modernities |publisher=[[University of Notre Dame]]}}</ref><ref name="auto5">{{Cite web |last=Bazian |first=Hatem |date=July 22, 2025 |title=Islamophobia, and the New-York Mayoral Race |url=https://criticalmuslimstudies.co.uk/islamophobia-and-the-new-york-mayoral-race/ |access-date=October 7, 2025 |website=Critical Muslim Studies}}</ref><ref name="Fayyad Vox">{{Cite web |last=Fayyad |first=Abdallah |date=July 7, 2025 |title=The astonishing racism in NYC's mayoral race |url=https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204146/https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-date=July 7, 2025 |access-date=October 23, 2025 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> Nasarar kamfen din Mamdani an danganta shi ne a wani bangare ga yadda yake amfani da kafofin sada zumunta don isa ga masu jefa kuri'a, musamman matasa masu jefa kuriʼa.
=== Zababben magajin gari da canji ===
[[File:Trump_and_Mamdani_meeting_3.jpg|thumb|Taron Mamdani da shugaban kasar [[Donald Trump]] a [[White House|Fadar White House]], Nuwamba 21, 2025]]
A ranar 5 ga Nuwamba, 2025, washegari bayan zaben, Mamdani ya sanar da mambobin farko na ƙungiyar sauya magajin gari, tare da Elana Leopold a matsayin babban darakta, da kuma co-shugabanni Maria Torres-Springer, tsohon mataimakin magajin gari na farko; Lina Khan, tsohon shugaban Hukumar Ciniki ta Tarayya; da kuma shugabannin da ba su da riba Melanie Hartzog da Grace Bonilla. A ranar 10 ga watan Nuwamba, ya sanar da zabar tsohon mataimakin magajin gari na farko Dean Fuleihan a matsayin mataimakinsa na farko, da kuma tsohon shugaban ma'aikatan Majalisar da kuma manajan yakin neman zabe Elle Bisgaard-Church a matsayin shugaban ma'aikata. Ya fuskanci zargi don zabar Catherine Almonte Da Costa a matsayin darektan nadin bayan maganganun da suka gabata game da shi sun sake fitowa; Da Costa ta yi murabus kwana daya bayan nadin ta.
Mamdani ta sadu da Shugaba Trump a [[White House|Fadar White House]] a ranar 21 ga Nuwamba. Wani mai magana da yawun ya ce tattaunawar za ta mayar da hankali kan tsaron jama'a, tsaron tattalin arziki, da araha. Bayan taron, Trump ya yaba wa Mamdani kuma ya ce sun "sun yarda da yawa fiye da yadda zan yi tunani", bayan watanni na sukar juna.
Ana sa ran magajin gari na Mamdani zai zama na 111 na birnin, amma wani bita na Disamba 2025 na tarihin birni ya tabbatar da cewa ƙididdigar magajin gari ya bar magajin gari nke biyu na Matthias Nicoll, kuma Mamdani za ta zama magajin gari ta 112. <ref name="HonanCity">{{Cite web |last=Honan |first=Katie |date=January 1, 2026 |title=Mamdani Takes the Helm as City's New Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2026/01/01/mamdani-sworn-in-as-nyc-mayor/ |access-date=January 1, 2026 |website=[[The City (website)|The City]]}}</ref>
== Magajin garin New York (2026-yanzu) ==
=== Inauguration ===
Mamdani ya fara zama magajin gari a ranar 1 ga Janairu, 2026. Babban Lauyan New York Letitia James ya gudanar da rantsuwar ofis a Tashar jirgin karkashin kasa ta City Hall da aka watsar bayan tsakar dare.<ref>{{Cite web |last=Oppenheim |first=Oren |date=January 2, 2026 |title=New York City Mayor Zohran Mamdani, at inauguration, vows to be a mayor for all New Yorkers, lead as democratic socialist |url=https://abcnews.go.com/Politics/zohran-mamdanis-historic-inauguration-new-york-city-mayor/story?id=128784385 |access-date=January 13, 2026 |website=ABC News}}</ref> Mamdani ya yi rantsuwa a kan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], ya sanya shi magajin gari na farko da ya yi hakan. Ya yi amfani da kwafin littafin guda biyu, na kakansa da na Arturo Alfonso Schomburg. An gudanar da rantsar da jama'a da rana, inda Bernie Sanders ya rantsar Mamdani. Masu magana da masu wasan kwaikwayo a bikin rantsar da su sun hada da Sanders, [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Javier Muñoz, Lucy Dacus, da Mandy Patinkin.
Ayyukan farko na Mamdani a matsayin magajin gari, nan da nan bayan ya yi rantsuwa da ofishin, shine ya nada mai ba da shawara kan sufuri, malami, kuma tsohon darektan [[Ma'aikatar Sufuri ta Birnin New York|Ma'aikatar Sufuri ta NYC]] na tsarawa da gudanar da aikin Mike Flynn a matsayin kwamishinan Ma'aikalin Sufuri. <ref>{{Cite web |last=Stark-Miller |first=Ethan |date=January 2, 2026 |title=Meet Mike Flynn, Mayor Mamdani's newly minted Transportation Department head |url=https://www.amny.com/news/mike-flynn-mayor-mamdanis-transportation-department-head/ |access-date=January 3, 2026 |website=amNewYork}}</ref> umarnin zartarwa na farko shi ne ya soke duk umarnin zartaka wanda ya riga shi Eric Adams ya yi bayan an tuhume shi da zargin cin hanci a ranar 25 ga Satumba, 2024.<ref>{{Cite web |last=Washington |first=Jessica |date=January 2, 2026 |title=Israel Accuses Zohran Mamdani of Antisemitism for Reversing Orders Adams Gave Under Indictment |url=https://theintercept.com/2026/01/02/israel-zohran-mamdani-antisemitic-antisemitism/ |access-date=January 5, 2026 |website=[[The Intercept]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anuta |first=Joe |date=January 2, 2026 |title=Mamdani defends eliminating executive orders on antisemitism, boycotting Israel |url=https://www.politico.com/news/2026/01/02/mamdani-defends-eliminating-executive-orders-on-antisemitism-boycotting-israel-00709472 |access-date=February 14, 2026 |website=POLITICO}}</ref>
=== Gudanarwa ===
[[File:Zohran_Mamdani_Congestion_Relief_One_Year_Anniversary.jpg|thumb|Mamdani yana halartar taron a McBurney YMCA a ranar 5 ga Janairu, 2026]]
Mako guda bayan rantsar da shi, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar wani shiri na fadada kula da yara kyauta da farashi mai arha a Birnin New York, tare da manufar samar da kula da yara na duniya kyauta. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ya yi a matsayin magajin gari shine sarrafa tasirin guguwar hunturu ta Janairu 2026, wanda ya kashe mutane 14 a Birnin New York.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=January 31, 2026 |title=Inside Zohran Mamdani's first big test of his mayoral term |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/zohran-mamdanis-first-big-test-mayoral-term-rcna256539 |access-date=February 3, 2026 |website=NBC News}}</ref>
A ranar 14 ga Afrilu, 2026, Mamdani ya sanar da kasuwar La Marqueta a unguwar East Harlem ta Manhattan a matsayin shafin farko da aka gano na shagunan sayar da kayan masarufi da aka shirya. Ya shirya kashe kusan dala miliyan 30 don gina shagon a cikin unguwar Latino. An tsara shaguna biyar, ɗaya a kowane gari. Kowane mutum zai ba da kayan masarufi a farashin 30% a ƙasa da farashin kasuwa, a matsayin tallafi daga kasafin kuɗin birni. Ana sa ran shagunan za su ci gaba da buɗewa daga 2027 zuwa 2029.<ref>{{Cite web |date=April 14, 2026 |title=Mayor Mamdani Announces La Marqueta as First Site Identified for City's Public Grocery Stores |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani-announces-la-marqueta-as-first-site-identified-for |access-date=June 26, 2026 |website=NYC.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=N.Y.C. Groceries: A Recipe for Affordability |url=https://edc.nyc/sites/default/files/2026-07/NYC-Groceries-Vision-Plan_07-27-2026.pdf |website=New York City Economic Development Corporation}}</ref>
A ranar 15 ga Afrilu, 2026, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar haraji, suna biyan haraji na gidaje na biyu na masu mallakar da ke zaune a waje da Birnin New York don gidaje masu iyali guda ɗaya da suka kai sama da dala miliyan 5 ko gidaje sama da dala dala miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=April 15, 2026 |title=Mayor Mamdani, Governor Hochul Announce State's First Pied-à-Terre Tax, Requiring Ultrawealthy and Global Elites to Pay Their Fair Share |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani--governor-hochul-announce-state-s-first-pied-a-ter |website=NYC.gov}}</ref> Shirin ya wuce Majalisar Dokokin Jihar New York a watan Mayu na shekara ta 2026.
A watan Mayu na shekara ta 2026, Mamdani ya ba da sanarwar shirinsa na gidaje "Block by Block", don gina sabbin gidaje masu araha 200,000 a cikin shekaru goma masu zuwa, adana wasu 200,000, da faɗaɗa shirye-shiryen gidaje masu arha na birnin.<ref>{{Cite web |date=May 26, 2026 |title=Mayor Mamdani Releases "Block by Block: The Housing Plan for A New Era" |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/05/mayor-mamdani-releases--block-by-block--the-housing-plan-for-a-n |website=NYC.gov}}</ref> A ranar 25 ga watan Yuni, Hukumar Kula da Haraji ta Birnin New York ta amince da shawarar Mamdani na daskare haya na gidajen haya, wanda ya kai kashi 40% na gidajen Birnin Nework, na tsawon shekaru biyu. Kafin kuri'ar, memba na kwamitin Christina Smyth, wanda ke wakiltar masu gida a matsayin lauya, ya yi murabus don nuna rashin amincewa da shawarar.
A watan Yulin 2026, Mamdani ya ce ba zai yarda da karuwar albashi ba idan Majalisar Birnin New York ta yanke shawarar kara albashin dukkan zaɓaɓɓun jami'an birni.<ref>{{Cite web |last=Cuza |first=Bobby |date=July 7, 2026 |title=City Council poised to approve big pay raises |url=https://ny1.com/nyc/all-boroughs/politics/2026/07/07/city-council-poised-to-approve-big-pay-raises |access-date=July 8, 2026 |website=NY1}}</ref> Daga baya a wannan watan, gwamnatinsa ta gabatar da dokar hana kudaden shara, wanda ya sa Birnin New York ya zama birni na farko a Amurka da ya yi hakan.
A ranar 8 ga Satumba, 2026, don tunawa da shekaru 25 na hare-haren 11 ga Satumba. Mamdani ta kaddamar da tashar jama'a da ke dauke da kusan shafuka 170,000 na bayanai game da hare-harin. Takardun sun nuna cewa shugabannin Birnin New York a lokacin sun san cewa ingancin iska ba shi da aminci a yankin fallout, yayin da suke gaya wa jama'a in ba haka ba.
A ranar 25 ga Satumba, 2026, a Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya, Firayim Ministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ba da jawabi ga Mamdani. A cikin jawabinsa, Netanyahu ya ce: "Ga duk waɗanda ke yada ƙarya game da ƙasarmu, ko suna zaune a cikin wannan zauren ko a ofishin magajin garin New York mai adawa da Yahudawa, ina cewa wannan: kunya a gare ku".Ya kuma ce: "Mista Mamdani, kun yi ƙoƙari ku hana ni zuwa nan. Kun yi ƙoƙari ku yi min shiru. To, ba za ku iya yin min shiru ba. " A cikin wannan jawabin, Netanyahu ya musanta cewa Isra'ila ta aikata kisan kare dangi a Gaza. Mamdani a baya ya ce zai matsawa don kama Firayim Ministan Isra'ila yayin ziyarar da ya kai birnin. Da yake mayar da martani ga maganganun Netanyahu, Mamdani ya kira zarge-zargen da aka yi masa "ƙaryaci mara tushe" wanda aka yi niyya don "tsarkake kisan kare dangi na Palasdinawa".<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Benjamin Netanyahu attacks Israel’s enemies and allies in UN speech |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech |access-date=2026-09-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
Daga baya a watan Satumba, Mamdani ya fitar da wani rahoto wanda ya tsara dabarun yaki da adawa da Yahudawa a Birnin New York, a wani bangare ta hanyar amfani da miliyoyin daloli da aka riga aka yi alkawarin yaki da laifukan ƙiyayya. Rahoton ya kuma yi alkawarin tallafawa shirye-shiryen da ke murna da al'adun Yahudawa da fadada shirye-shirye na ilimin Holocaust a makarantun birnin. Wasu jami'an da aka zaba a Birnin New York, da kuma wasu kungiyoyin Yahudawa, sun soki rahoton shafi 35 saboda rashin bayyana adawa da Yahudawa ko tattauna duk wata alaƙa tsakanin adawa da Zionism da adawa da antisemitism. Yayinda yake yabon dabarun don kara kudade na tsaro da fadada wasu shirye-shirye, kungiyoyin Yahudawa da yawa, gami da UJA-Federation na New York, a cikin wata sanarwa ta hadin gwiwa sun ce shirin "ya kasa magance batun da magajin gari da kansa ya ci gaba: maganganun da ke lalata da kuma hana Isra'ila ba za a iya gujewa ba da kai ga yin niyya ga Yahudawa na New York"
=== Yunkurin fashewar bam na Gracie Mansion ===
A ranar 7 ga Maris, 2026, an jefa Na'urar fashewa ta gida a cikin taron zanga-zangar adawa da Islama da aka shirya ta hanyar mai fafutuka mai tsattsauran ra'ayi da kuma Janairu 6 na Amurka Capitol mai kai hari Jake Lang a waje da Gracie Mansion, gidan Mamdani a matsayin Magajin Birnin New York. 'Yan sanda sun binciki harin a matsayin "aikin ta'addanci da aka yi wahayi zuwa gare shi ta [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIS]]". An kama mutane biyu, Emir Balat da Ibrahim Kayumi, kuma Lauyan Amurka na Kudancin Gundumar New York ya kawo musu tuhumar tarayya. <ref>{{Cite web |last=Morrell |first=Jason K. |last2=Judd |first2=Alan |date=March 9, 2026 |title=Pair charged with ISIS-inspired attempted bombing outside NYC mayor's home |url=https://san.com/cc/explosive-device-thrown-near-mamdanis-home-was-real-ied-police/ |access-date=March 9, 2026 |website=Straight Arrow News}}</ref> Mamdani ya yi Allah wadai da zanga-zangar, yana kiranta "mai ban tsoro" da kuma nuna tsattsauran ra'ayi na Musulmi wanda ya samo asali ne daga wariyar launin fata. Ya kara da cewa "dama ga zanga-zangar zaman lafiya mai tsarki ne" kuma "ba wai kawai na waɗanda muka yarda da su ba", yana kiran yunkurin fashewar bam din "mai banƙyama".<ref>{{Cite web |last=Pazmino |first=Gloria |last2=Koretski |first2=Katherine |date=March 11, 2026 |title=Mamdani walks fine line between his identity and politics in wake of attempted ISIS-inspired attack |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/mamdani-gracie-mansion-response-balancing-act |access-date=4 July 2026 |website=CNN}}</ref><ref name=":0" />
[[Rukuni:Shugabannin New York]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
[[Rukuni:Mutanen Afirka]]
[[Rukuni:Mutanen Amurka]]
==Manazarta ==
{{reflist}}
ci4443e57e8kzocnnd3hzk2bqynbdkg
968797
968795
2026-10-17T21:23:03Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Haifaffun 1991]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968797
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zohran Kwame Mamdani''' (an haife shi a ranar 18 ga Oktoba, 1991) ɗan siyasan Amurka ne wanda ya yi aiki tun daga 2026 a matsayin magajin gari na 112 na Birnin New York. Ya kasance memba na Jam'iyyar Democrat da Jam'iyyar Democratic Socialists of America, ya wakilci gundumar 36 a Majalisar Dokokin Jihar New York daga 2021 zuwa 2025. Mamdani shine [[Musulmi]] na farko na Birnin New York kuma magajin gari na Asiya na farko.
An haife shi a [[Kampala]], Uganda, ga iyaye na asalin Indiya, Mamdani ya koma [[New York (birni)|Birnin New York]] yana da shekaru bakwai kuma ya kammala karatu daga Kwalejin Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. Bayan kammala karatunsa, ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan gidaje da rapper, kuma ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin manajan kamfen na Khader El-Yateem da Ross Barkan . An fara zabarsa a Majalisar Dokokin Jihar New York a shekarar 2020, inda ya kayar da Aravella Simotas mai mulki na tsawon shekaru biyar a zaben fidda gwani na Democrat. Da yake wakiltar [[Astoria, Queens|Astoria]] da Long Island City, an sake zabarsa ba tare da adawa ba a 2022 da 2024.
A watan Oktoba na shekara ta 2024, Mamdani ya sanar da takarar magajin gari na Birnin New York a zaben magajin gari ya shekara ta 2025. Wani dan gurguzu na dimokuradiyya, Mamdani ya yi kamfen a kan wani dandamali mai ci gaba, mai da hankali kan farashi, tallafawa bas din birni kyauta, kula da yara na duniya, shagunan sayar da kayan masarufi na birni, dakatar da haya a kan sassan haya, ƙarin Gidaje masu araha, da kuma mafi ƙarancin albashi na $ 30 nan da 2030. Ya kuma nuna goyon baya ga Hakkin LGBTQ, cikakken gyare-gyare na tsaro na jama'a, da karuwar haraji a kan kamfanoni da waɗanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara. Ya lashe zaben fidda gwani na Democrat a watan Yunin 2025, inda ya doke tsohon gwamna Andrew Cuomo a cikin fushi, kuma an zabe shi magajin gari a babban zaben Nuwamba.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Zohran Kwame Mamdani a ranar 18 ga Oktoba, 1991, a [[Kampala]], Uganda, ɗa kaɗai ne na masanin ilimin mulkin mallaka [[Mahmood Mamdani.|Mahmood Mamdani]] da mai shirya fina-finai Mira Nair . <ref name="Kitunzi-2025">{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mahaifinsa ya ba shi suna na tsakiya, Kwame, don girmama [[Kwame Nkrumah]], shugaban farko na Ghana.<ref name="Jung-2025">{{Cite web |last=Jung |first=E. Alex |date=May 20, 2025 |title=Zohran Mamdani Crashes the Party |url=https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520095713/https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |archive-date=May 20, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[New York (magazine)#Intelligencer|Intelligencer]]}}</ref><ref name="Davids-2024">{{Cite web |last=Davids |first=Monah |date=October 26, 2024 |title=Ugandan-Born Zohran Mamdani Announces Candidacy for Mayor of New York City |url=https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 12, 2025 |website=Little Africa News}}</ref> Iyayensa biyu sun fito ne daga asalin Indiya. Mahaifinsa Musulmi ne na Gujarati wanda aka haife shi a [[Mumbai]] kuma ya girma a Uganda.<ref name="Chen-2016">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |year=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676}}</ref> Mahaifiyarsa Hindu ce ta Punjabi.<ref>{{Cite web |last=Dupont |first=Joan |date=September 21, 2001 |title=Mira Nair Peels Back Layers of Punjabi Society |url=http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011201204013/http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-date=December 1, 2001 |access-date=July 15, 2025 |website=[[International Herald Tribune]] |quote=Nair, who dedicates "Monsoon Wedding," to her Punjabi family in New Delhi, was educated at Harvard, and has made her home in Kampala, Uganda, and New York.}}</ref> An haifi kakanninsa a [[Tanzaniya|Tanzania]] ta yanzu, kuma dangin mahaifinsa sun kasance wani ɓangare na Indiyawan da ke zaune a kudu maso gabashin Afirka.<ref name="Chen-2016" /> Iyalin Mamdani na cikin al'ummar Khoja Twelver ne.<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Iqbal |date=2025-07-14 |title=Zohran Mamdani's last name reflects centuries of intercontinental trade, migration and cultural exchange |url=https://theconversation.com/zohran-mamdanis-last-name-reflects-centuries-of-intercontinental-trade-migration-and-cultural-exchange-259967 |access-date=2026-07-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
Mamdani ya zauna a Kampala har zuwa shekara biyar, lokacin da iyalinsa suka koma [[Cape Town|Cape Town, Afirka ta Kudu]], <ref name="Kitunzi-2025" /> bayan an nada mahaifinsa shugaban Nazarin Afirka a [[Jami'ar Cape Town]]. Ya halarci makarantar St. George's Grammar School a Mowbray daga 1996 zuwa 1998, a farkon shekarun Bayan wariyar launin fata.<ref name="Davids-2024" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=June 25, 2025 |title=Meet New York City's likely next mayor — with a South African connection |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626155024/https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |archive-date=June 26, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> Daga baya ya ce kwarewar rayuwa a Cape Town "ta koya mini abin da rashin daidaito yake kusa ... [kuma] cewa adalci dole ne ya zama fiye da ra'ayi; dole ne ya kasance abin duniya".[and]{{Spaces}}
Iyalin sun koma Amurka kuma sun zauna a Birnin New York lokacin da Mamdani ke da shekaru bakwai, <ref>{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=November 5, 2025 |title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/ |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> kuma an haife shi a unguwar Manhattan ta Morningside Heights. Ya kira renonsa "mai daraja", yana cewa, "Ban taɓa son wani abu ba, kuma duk da haka na san cewa ba gaskiya ba ne ga yawancin New Yorkers. "Yayinda yake yaro, sau da yawa yana nan a cikin fina-finai na mahaifiyarsa, inda 'yan fim suka kira shi "Z", "Zoru", "Fadoose", da kuma "Nonstop Mamdani".
=== Ilimi ===
Mamdani ya halarci Makarantar Bank Street don Yara a kan Upper West Side na Manhattan, inda ya samu nasarar gudu a matsayin dan takara mai zaman kansa a zaben makarantu na tsakiya, yana karɓar dandalin "mallakni, manufofin adawa da yaki waɗanda suka ba da shawarar kashe kuɗi a kan ilimi maimakon soja". A shekara ta 2003, ya koma Kampala na shekara guda kuma ya halarci makaranta a lokacin hutun mahaifinsa a can; kakanninsa da kawunsa har yanzu suna zaune a can kuma suna taimakawa wajen kula da shi yayin da mahaifinsa ke aiki a kan littafin Good Muslim, Bad Muslim. <ref name="Chen-2016" />
A shekara ta 2010, Mamdani ya kammala karatu daga makarantar sakandaren kimiyya ta Bronx a Kingsbridge Heights, Bronx, <ref name="Saltonstall-2025">{{Cite web |last=Saltonstall |first=Gus |date=March 26, 2025 |title=Before Zohran Mamdani Made Waves in NYC's Mayoral Race, He Was A Kid Growing Up On the UWS |url=https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326195655/https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |archive-date=March 26, 2025 |access-date=March 29, 2025 |website=West Side Rag}}</ref> inda ya kafa kungiyar [[Kurket|wasan kurket]] ta farko ta makarantar kuma bai yi nasara ba a takarar mataimakin shugaban ɗalibai. Ya kuma buga kwallon kafa tare da West Side Soccer League . <ref name="Saltonstall-2025" />
Mamdani ya halarci Kwalejin Bowdoin a Brunswick, Maine, inda ya kafa reshen makarantar na Dalibai don Adalci a Falasdinu . <ref name="Sorkin-2019">{{Cite web |last=Sorkin |first=Emma |date=November 1, 2019 |title=Taking a stand: alumni run for office, with Bowdoin in mind |url=https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163043/https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 17, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> Ya kasance mai ba da gudummawa na yau da kullun ga jaridar harabar The Bowdoin Orient, yana rufe siyasa, al'adu, da wasanni a cikin ginshiƙansa, "Kwame's Kolumnalu" da "Talk of the Quad".<ref>{{Cite web |title=Zohran Mamdani |url=https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708181455/https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |archive-date=July 8, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2014, ya hada hannu da rubuce-rubuce a cikin Bangor Daily News yana roƙon Bowdoin ya shiga kauracewa ta Ƙungiyar Nazarin Amurka ta Isra'ila kuma yana sukar shugaban kwalejin, Barry Mills .
Mamdani ta kammala karatu daga Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. <ref name="Sorkin-2019" />
== Farkon aiki ==
=== 2015-2019: Hip-hop da rap ===
[[File:Zohran_Mamdani_on_TMTv-SA.jpg|left|thumb|191x191px|Mamdani a farkon shekara ta 2016 na Sarauniya ta Katwe''Sarauniyar Katwe'']]
Mamdani mai sha'awar hip-hop ne kuma ya kirkiro, ya yi, kuma ya samar da kiɗa na rap.<ref name="Green-2025">{{Cite web |last=Green |first=Walden |date=June 5, 2025 |title=5 Songs That Define Zohran Mamdani's Campaign for New York Mayor |url=https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |ref=site}}</ref> A karkashin sunan Young Cardamom, ya yi aiki tare da abokinsa mafi kyau, rapper na Uganda HAB (Abdul Bar Hussein), wanda asalinsa ya kasance a [[Sudan ta Kudu]], <ref name="rap2015">{{Cite web |last=Mamdani |first=Zohran Kwame |author-link=Zohran Mamdani |date=October 27, 2015 |title=You Want Another Rap |url=https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717192103/https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |archive-date=July 17, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Africa Is a Country}}</ref> a matsayin Young Cardamamom & HAB . Waƙoƙinsu na farko, "Kanda [Chap Chap]", game da [[chapati]] ne, Gurasar Indiya.<ref name="Onmanorama2025">{{Cite web |date=November 5, 2025 |title=Meet New York's new mayor who once rapped about chapati |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117024411/https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |archive-date=November 17, 2025 |access-date=November 7, 2025 |publisher=Onmanorama |quote=Performing under the stage name Young Cardamom, Mamdani rapped about food, identity, and belonging, often using Indian staples as cultural shorthand.}}</ref> Sun yi waƙoƙi daga 2016 EP ''Sidda Mukyaalo'' ("Ba za su koma ƙauyen") a bikin Nyege Nyege . <ref>{{Cite web |date=May 12, 2016 |title=Young Cardamom & HAB, The Outsider Hip-Hop Duo Shedding Light On Uganda's Social Issues |url=https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616163307/https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=OkayAfrica}}</ref><ref name="Waswa-2025">{{Cite web |last=Waswa |first=Samson |date=June 26, 2025 |title=When New York Mayor-to-be Zohran Mamdani performed at Nyege-Nyege |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626183213/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |archive-date=June 26, 2025 |access-date=July 28, 2025 |website=Pulse Uganda}}</ref> Ma'aurata sun yi rap a cikin harsuna ciki har da [[Harshen Nubi|Nubi]], LUganda, [[Harshen Swahili|Swahili]], da Ingilishi, a wani bangare don ƙirƙirar salon rap na musamman na Uganda maimakon yin koyi da rap na Amurka, kuma a wani bangere don isar da cewa mazaunan Uganda da ke da tushe a wasu ƙasashe duk Uganda ne. An zaɓi chapati a matsayin alama saboda ya samo asali ne daga [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]] amma ya zama abin da ake amfani da shi a Uganda.<ref name="rap2015" /> A cikin kiɗan su, sun magance batutuwan zamantakewa a Uganda, kamar cin hanci da rashawa da "dangantaka da launin ruwan kasa", da kuma [[Mulkin mallaka na Afirka|mulkin mallaka]]. An zabi Young Cardamom & HAB don "Rookie of the Year" a gasar cin kofin Hip Hop ta Uganda (UG). <ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Uganda Hip Hop Awards '16 Nominees Full List out |url=https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913134706/https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=November 10, 2025 |website=NUVEYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 2016 |title=Including The Gospel Fraternity Winners, Full List Of Ug Hip Hop Awards 2016 Winners. |url=https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110065213/https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |archive-date=November 10, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Ug Gospel Life}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya fitar da waƙar "Salaam" a ƙarƙashin sunan Zohran Kwame . A cikin waƙar, Mamdani ya nuna goyon baya ga Ƙasar Mai Tsarki Biyar, mutane biyar da ke da alaƙa da aikin agaji na Gidauniyar Ƙasar Mai Tsarki.<ref>{{Cite web |last=Feuer |first=Hannah |date=July 2, 2025 |title=What Zohran Mamdani has actually said about Jews, Israel and antisemitism |url=https://forward.com/news/733657/zohran-mamdani-gaza-israel-jews-antisemitism/ |access-date=February 14, 2026 |website=The Forward}}</ref><ref>{{Cite web |last=Putterman |first=Samantha |last2=PolitiFact |first2=Maria Ramirez Uribe {{!}} |title=Republicans push to strip Zohran Mamdani of US citizenship. Is it possible? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/9/republicans-push-to-strip-zohran-mamdani-of-us-citizenship-is-it-possible |access-date=February 14, 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2019, a karkashin sunan Mr. Cardamom, ya saki wakar "Nani", girmamawa ga kakarsa. Actress kuma marubucin abinci Madhur Jaffrey ya nuna kakarsa Mamdani a cikin bidiyon, wanda ke ba da haraji ga Jaffrey da Al'adun Kudancin Asiya na New York. <ref name="rayner2019" />
=== 2015-2019: Kasancewa cikin siyasa ===
Mamdani ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin mai sa kai ga yakin neman zabe na Ali Najmi a Zaben na musamman na 2015 na gundumar 23 na Majalisar Birnin. <ref name="Jung-2025" /> Mamdani ya yi wahayi zuwa gare shi don shiga yakin Najmi bayan ya san cewa Heems ne ya goyi bayansa, wani rapper na New York na zuriyar Indiya kuma wanda ya kafa ƙungiyar hip-hop Das Racist.<ref name="Green-2025" /> Musamman, Mamdani ya danganta sa hannu a cikin siyasar gida ga wani labarin The Village Voice na 2015 game da Najmi da Heems, wanda ya bayyana a matsayin daya daga cikin rappers da ya fi so. <ref>{{Cite web |last=Connor |first=Jackson |date=July 20, 2015 |title=Meet Ali Najmi, the Man Heems Is Trying to Get Elected to City Council |url=https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605163133/https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |archive-date=June 5, 2025 |website=[[The Village Voice]]}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya shiga reshen New York City na Democratic Socialists of America (DSA) kuma ya yi aiki don kamfen ɗin dan takarar Majalisar Birnin New York Khader El-Yateem, Minista Lutheran na Palasdinawa kuma mai mulkin demokraɗiyya daga Bay Ridge, Brooklyn . <ref name="Jung-2025" /> Wani bangare na dalilin da ya sa Mamdani ya shiga DSA shine matsayinsa na goyon bayan Palasdinawa, wanda ya dace da aikinsa na baya. Mamdani ya yi aiki a matsayin manajan kamfen na Ross Barkan na shekarar 2018 wanda bai yi nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York kuma ya kasance mai shirya filin ga ɗan'uwan dimokuradiyya mai zaman kansa [[Tiffany Cabán]] amma kuma bai yi nasara a kamfen na 2019 ga Lauyan gundumar Queens County ba.<ref name="Jung-2025" /><ref>{{Cite web |last=Barkan |first=Ross |date=June 17, 2025 |title=Life with Zohran |url=https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620233757/https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |archive-date=June 20, 2025 |website=[[Substack]]}}</ref>
== Majalisar Dokokin Jihar New York (2020-2025) ==
[[File:Zohran_Mamdani_at_the_Resist_Fascism_Rally_in_Bryant_Park_on_Oct_27th_2024.jpg|thumb|Mamdani a taron Resist Fascism a Bryant Park, 27 ga Oktoba, 2024]]
A watan Oktoba na 2019, Mamdani ya sanar da kamfen dinsa na wakiltar gundumar Majalisar Dokokin Jihar New York ta 36, wanda ya hada da Astoria da Long Island City a Queens.<ref name="Kaufman-2020">{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=June 9, 2020 |title=NYC Primary Election 2020: Zohran Mamdani Vies For Simotas' Seat |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |archive-date=June 11, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Jasmine |date=February 13, 2024 |title='The People's Republic of Astoria' – A Delve Into America's Premier Socialist Stronghold. |url=https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=Harvard Political Review}}</ref> DSA ta amince da shi, <ref name="Kaufman-2020" /> yana gudana a kan dandalin sake fasalin gidaje, 'yan sanda da sake fasalin kurkuku, da kuma mallakar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Pretsky |first=Holly |last2=Coltin |first2=Jeff |date=June 24, 2020 |title=Another big night for the DSA |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032829/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |archive-date=June 26, 2020 |access-date=July 22, 2020 |website=[[City & State]]}}</ref> Nasarar farko ta Mamdani a watan Yunin 2020 a kan dan takarar Democrat mai mulki Aravella Simotas ya dauki kusan wata daya don kiran, kuma ya lashe babban zaben ba tare da wani adawa na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jamhuriyar Republican]] ba a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=July 22, 2020 |title=Zohran Mamdani Unseats Aravella Simotas In Astoria Assembly Race |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |archive-date=June 14, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref> An sake zabar Mamdani ba tare da adawa ba a 2022 da 2024. <ref>{{Cite web |date=November 8, 2022 |title=2022 New York State Assembly Election Results |url=https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530035422/https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |archive-date=May 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=[[Courier & Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaye |first=Jacob |last2=Schwach |first2=Ryan |last3=Powelson |first3=Noah |date=November 5, 2024 |title=Queens Dem incumbents sweep |url=https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[Queens Daily Eagle]]}}</ref>
A watan Janairun 2025, Mamdani ya kasance memba na kwamitocin Majalisar guda tara: Kwamitin kan Tsuga; Kwamitin kan Birane; Kwamitin Kan Dokar Zabe; Kwamitin akan Makamashi; Kwamitin Harajin Gida; Black, Puerto Rican, Hispanic & Asian Legislative Caucus; Puerto Rican / Hispanic Task Force; Asian Pacific American Task Force; da Task Force on New Americans. <ref>{{Cite web |title=Zohran K. Mamdani – Committee Membership |url=https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=January 18, 2025 |website=assembly.state.ny.us}}</ref>
== 2025 Zaben magajin gari na Birnin New York ==
=== Yaƙin neman zaɓe na 2025 ===
[[File:20250926New_York,_Estados_Unidos-_Reunión_bilateral_con_el_candidato_a_la_Alcaldía_de_Nueva_York,_Zohran_Mamdani_-_Juan_Cano09326.jpg|thumb|Mamdani tare da Shugaban Colombia Gustavo Petro a Birnin New York, Satumba 26, 2025]]
A ranar 23 ga Oktoba, 2024, Mamdani ya sanar da takararsa a matsayin magajin gari na Birnin New York. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga bas din birni kyauta da kuma dakatar da haya a cikin gidaje masu zaman kansu. Mamdani kuma yana son gwamnatin birni ta gudanar da shagunan kayan masarufi guda biyar - daya a kowane gari - don saukar da farashin kayan masaruxi. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga kula da yara na duniya da kuma gina sabbin gidaje masu araha 200,000.<ref>{{Cite web |last=Mellins |first=Sam |last2=Rock |first2=Julia |last3=Kinniburgh |first3=Colin |date=June 26, 2025 |title=Can Zohran Mamdani's Agenda Survive Albany? |url=https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627014522/https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |archive-date=June 27, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=New York Focus}}</ref> Ya kuma goyi bayan sake fasalin tsaro na jama'a da mafi ƙarancin albashi na $ 30 a shekarar 2030. Dandalinsa ya yi kira ga karuwar haraji a kan kamfanoni da kuma wadanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara.
Ga mafi yawan yakin neman zabe, Mamdani ya bi tsohon gwamnan New York Andrew Cuomo a zaben. Shi da Cuomo sun tara irin wannan kudi, amma masu ba da gudummawa sun fi na Cuomo girma. Wani zabe da aka gudanar jim kadan kafin Zaben fidda gwani na 24 ga Yuni, 2025, ya nuna cewa Mamdani ya kama Cuomo. Sakamakon zabi na farko a daren zabe ya nuna Mamdani yana da babban jagoranci a kan Cuomo, wanda ya yarda da tseren a wannan maraice.<ref>{{Cite web |last=Robbins |first=Willa Pope |date=June 25, 2025 |title=Zohran Mamdani Takes Large Lead Over Andrew Cuomo in Shocking NYC Mayoral Race Upset |url=https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625023543/https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |archive-date=June 25, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Mediaite]]}}</ref> An kara yawan kuri'un da ya samu ta hanyar jefa kuri'a, musamman saboda shi da dan takarar da aka fi so na uku Brad Lander sun amince da juna ta hanyar neman masu jefa kuri'ar su sanya ɗayan dan takarar na biyu. Mamdani da Michael Blake suma sun amince da juna bayan 'yan kwanaki. A ranar 16 ga Yuni, kwamitin edita na New York Times ya shawarci masu jefa kuri'a da kada su sanya Mamdani yayin da suke sukar Cuomo.
A ranar 1 ga watan Yulin, bayan da Hukumar Zabe ta Birnin New York ta fitar da jerin kuri'un da ta zaba, kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya sanar da cewa Mamdani ya lashe zaben fidda gwani. An dauke shi babban damuwa. Kamfen din Mamdani ya jawo hankalin kafofin watsa labarai saboda amfani da waƙoƙin [[Bollywood]] da nassoshin al'adu, wanda ke da niyyar shiga matasa da masu jefa kuri'a.
A lokacin zaben fidda gwani, 'yan New York sun goyi bayan yakin neman zabe na Mamdani don Lower Costs super PAC, wanda ya kashe kusan dala miliyan 1.3 don tallafa masa da adawa da Cuomo kafin zaben fidda gashin gashin gashi kuma ya tara ƙarin dala miliyan 1 bayan haka. Babban PAC ya sami gudummawar $ 100,000 daga Asusun Unity and Justice a watan Mayu da Yuni 2025. Cuomo ya zargi Mamdani da karɓar "dirty money", yana mai cewa Asusun Unity and Justice yana da alaƙa da Majalisar kan Dangantakar Amurka da Islama.
Bayan Mamdani ya lashe zaben fidda gwani, zargi da hare-hare a kansa sun yi amfani da wariyar launin fata, xenophobic, da Islamophobic, musamman nassoshi game da [[September 11 attacks|Hare-haren 9/11]] da ta'addanci. Wadannan zargi da hare-hare sun fito ne daga ko'ina cikin bangarorin siyasa, kuma sun haifar da damuwa da muhawara game da Islamophobia a cikin manyan siyasar Amurka.<ref name="auto4">{{Cite web |last=Eltantawi |first=Sarah |date=August 18, 2025 |title=Zohran Mamdani and Strategic Islamophobia |url=https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905123215/https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=October 7, 2025 |website=Contending Modernities |publisher=[[University of Notre Dame]]}}</ref><ref name="auto5">{{Cite web |last=Bazian |first=Hatem |date=July 22, 2025 |title=Islamophobia, and the New-York Mayoral Race |url=https://criticalmuslimstudies.co.uk/islamophobia-and-the-new-york-mayoral-race/ |access-date=October 7, 2025 |website=Critical Muslim Studies}}</ref><ref name="Fayyad Vox">{{Cite web |last=Fayyad |first=Abdallah |date=July 7, 2025 |title=The astonishing racism in NYC's mayoral race |url=https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204146/https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-date=July 7, 2025 |access-date=October 23, 2025 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> Nasarar kamfen din Mamdani an danganta shi ne a wani bangare ga yadda yake amfani da kafofin sada zumunta don isa ga masu jefa kuri'a, musamman matasa masu jefa kuriʼa.
=== Zababben magajin gari da canji ===
[[File:Trump_and_Mamdani_meeting_3.jpg|thumb|Taron Mamdani da shugaban kasar [[Donald Trump]] a [[White House|Fadar White House]], Nuwamba 21, 2025]]
A ranar 5 ga Nuwamba, 2025, washegari bayan zaben, Mamdani ya sanar da mambobin farko na ƙungiyar sauya magajin gari, tare da Elana Leopold a matsayin babban darakta, da kuma co-shugabanni Maria Torres-Springer, tsohon mataimakin magajin gari na farko; Lina Khan, tsohon shugaban Hukumar Ciniki ta Tarayya; da kuma shugabannin da ba su da riba Melanie Hartzog da Grace Bonilla. A ranar 10 ga watan Nuwamba, ya sanar da zabar tsohon mataimakin magajin gari na farko Dean Fuleihan a matsayin mataimakinsa na farko, da kuma tsohon shugaban ma'aikatan Majalisar da kuma manajan yakin neman zabe Elle Bisgaard-Church a matsayin shugaban ma'aikata. Ya fuskanci zargi don zabar Catherine Almonte Da Costa a matsayin darektan nadin bayan maganganun da suka gabata game da shi sun sake fitowa; Da Costa ta yi murabus kwana daya bayan nadin ta.
Mamdani ta sadu da Shugaba Trump a [[White House|Fadar White House]] a ranar 21 ga Nuwamba. Wani mai magana da yawun ya ce tattaunawar za ta mayar da hankali kan tsaron jama'a, tsaron tattalin arziki, da araha. Bayan taron, Trump ya yaba wa Mamdani kuma ya ce sun "sun yarda da yawa fiye da yadda zan yi tunani", bayan watanni na sukar juna.
Ana sa ran magajin gari na Mamdani zai zama na 111 na birnin, amma wani bita na Disamba 2025 na tarihin birni ya tabbatar da cewa ƙididdigar magajin gari ya bar magajin gari nke biyu na Matthias Nicoll, kuma Mamdani za ta zama magajin gari ta 112. <ref name="HonanCity">{{Cite web |last=Honan |first=Katie |date=January 1, 2026 |title=Mamdani Takes the Helm as City's New Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2026/01/01/mamdani-sworn-in-as-nyc-mayor/ |access-date=January 1, 2026 |website=[[The City (website)|The City]]}}</ref>
== Magajin garin New York (2026-yanzu) ==
=== Inauguration ===
Mamdani ya fara zama magajin gari a ranar 1 ga Janairu, 2026. Babban Lauyan New York Letitia James ya gudanar da rantsuwar ofis a Tashar jirgin karkashin kasa ta City Hall da aka watsar bayan tsakar dare.<ref>{{Cite web |last=Oppenheim |first=Oren |date=January 2, 2026 |title=New York City Mayor Zohran Mamdani, at inauguration, vows to be a mayor for all New Yorkers, lead as democratic socialist |url=https://abcnews.go.com/Politics/zohran-mamdanis-historic-inauguration-new-york-city-mayor/story?id=128784385 |access-date=January 13, 2026 |website=ABC News}}</ref> Mamdani ya yi rantsuwa a kan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], ya sanya shi magajin gari na farko da ya yi hakan. Ya yi amfani da kwafin littafin guda biyu, na kakansa da na Arturo Alfonso Schomburg. An gudanar da rantsar da jama'a da rana, inda Bernie Sanders ya rantsar Mamdani. Masu magana da masu wasan kwaikwayo a bikin rantsar da su sun hada da Sanders, [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Javier Muñoz, Lucy Dacus, da Mandy Patinkin.
Ayyukan farko na Mamdani a matsayin magajin gari, nan da nan bayan ya yi rantsuwa da ofishin, shine ya nada mai ba da shawara kan sufuri, malami, kuma tsohon darektan [[Ma'aikatar Sufuri ta Birnin New York|Ma'aikatar Sufuri ta NYC]] na tsarawa da gudanar da aikin Mike Flynn a matsayin kwamishinan Ma'aikalin Sufuri. <ref>{{Cite web |last=Stark-Miller |first=Ethan |date=January 2, 2026 |title=Meet Mike Flynn, Mayor Mamdani's newly minted Transportation Department head |url=https://www.amny.com/news/mike-flynn-mayor-mamdanis-transportation-department-head/ |access-date=January 3, 2026 |website=amNewYork}}</ref> umarnin zartarwa na farko shi ne ya soke duk umarnin zartaka wanda ya riga shi Eric Adams ya yi bayan an tuhume shi da zargin cin hanci a ranar 25 ga Satumba, 2024.<ref>{{Cite web |last=Washington |first=Jessica |date=January 2, 2026 |title=Israel Accuses Zohran Mamdani of Antisemitism for Reversing Orders Adams Gave Under Indictment |url=https://theintercept.com/2026/01/02/israel-zohran-mamdani-antisemitic-antisemitism/ |access-date=January 5, 2026 |website=[[The Intercept]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anuta |first=Joe |date=January 2, 2026 |title=Mamdani defends eliminating executive orders on antisemitism, boycotting Israel |url=https://www.politico.com/news/2026/01/02/mamdani-defends-eliminating-executive-orders-on-antisemitism-boycotting-israel-00709472 |access-date=February 14, 2026 |website=POLITICO}}</ref>
=== Gudanarwa ===
[[File:Zohran_Mamdani_Congestion_Relief_One_Year_Anniversary.jpg|thumb|Mamdani yana halartar taron a McBurney YMCA a ranar 5 ga Janairu, 2026]]
Mako guda bayan rantsar da shi, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar wani shiri na fadada kula da yara kyauta da farashi mai arha a Birnin New York, tare da manufar samar da kula da yara na duniya kyauta. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ya yi a matsayin magajin gari shine sarrafa tasirin guguwar hunturu ta Janairu 2026, wanda ya kashe mutane 14 a Birnin New York.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=January 31, 2026 |title=Inside Zohran Mamdani's first big test of his mayoral term |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/zohran-mamdanis-first-big-test-mayoral-term-rcna256539 |access-date=February 3, 2026 |website=NBC News}}</ref>
A ranar 14 ga Afrilu, 2026, Mamdani ya sanar da kasuwar La Marqueta a unguwar East Harlem ta Manhattan a matsayin shafin farko da aka gano na shagunan sayar da kayan masarufi da aka shirya. Ya shirya kashe kusan dala miliyan 30 don gina shagon a cikin unguwar Latino. An tsara shaguna biyar, ɗaya a kowane gari. Kowane mutum zai ba da kayan masarufi a farashin 30% a ƙasa da farashin kasuwa, a matsayin tallafi daga kasafin kuɗin birni. Ana sa ran shagunan za su ci gaba da buɗewa daga 2027 zuwa 2029.<ref>{{Cite web |date=April 14, 2026 |title=Mayor Mamdani Announces La Marqueta as First Site Identified for City's Public Grocery Stores |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani-announces-la-marqueta-as-first-site-identified-for |access-date=June 26, 2026 |website=NYC.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=N.Y.C. Groceries: A Recipe for Affordability |url=https://edc.nyc/sites/default/files/2026-07/NYC-Groceries-Vision-Plan_07-27-2026.pdf |website=New York City Economic Development Corporation}}</ref>
A ranar 15 ga Afrilu, 2026, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar haraji, suna biyan haraji na gidaje na biyu na masu mallakar da ke zaune a waje da Birnin New York don gidaje masu iyali guda ɗaya da suka kai sama da dala miliyan 5 ko gidaje sama da dala dala miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=April 15, 2026 |title=Mayor Mamdani, Governor Hochul Announce State's First Pied-à-Terre Tax, Requiring Ultrawealthy and Global Elites to Pay Their Fair Share |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani--governor-hochul-announce-state-s-first-pied-a-ter |website=NYC.gov}}</ref> Shirin ya wuce Majalisar Dokokin Jihar New York a watan Mayu na shekara ta 2026.
A watan Mayu na shekara ta 2026, Mamdani ya ba da sanarwar shirinsa na gidaje "Block by Block", don gina sabbin gidaje masu araha 200,000 a cikin shekaru goma masu zuwa, adana wasu 200,000, da faɗaɗa shirye-shiryen gidaje masu arha na birnin.<ref>{{Cite web |date=May 26, 2026 |title=Mayor Mamdani Releases "Block by Block: The Housing Plan for A New Era" |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/05/mayor-mamdani-releases--block-by-block--the-housing-plan-for-a-n |website=NYC.gov}}</ref> A ranar 25 ga watan Yuni, Hukumar Kula da Haraji ta Birnin New York ta amince da shawarar Mamdani na daskare haya na gidajen haya, wanda ya kai kashi 40% na gidajen Birnin Nework, na tsawon shekaru biyu. Kafin kuri'ar, memba na kwamitin Christina Smyth, wanda ke wakiltar masu gida a matsayin lauya, ya yi murabus don nuna rashin amincewa da shawarar.
A watan Yulin 2026, Mamdani ya ce ba zai yarda da karuwar albashi ba idan Majalisar Birnin New York ta yanke shawarar kara albashin dukkan zaɓaɓɓun jami'an birni.<ref>{{Cite web |last=Cuza |first=Bobby |date=July 7, 2026 |title=City Council poised to approve big pay raises |url=https://ny1.com/nyc/all-boroughs/politics/2026/07/07/city-council-poised-to-approve-big-pay-raises |access-date=July 8, 2026 |website=NY1}}</ref> Daga baya a wannan watan, gwamnatinsa ta gabatar da dokar hana kudaden shara, wanda ya sa Birnin New York ya zama birni na farko a Amurka da ya yi hakan.
A ranar 8 ga Satumba, 2026, don tunawa da shekaru 25 na hare-haren 11 ga Satumba. Mamdani ta kaddamar da tashar jama'a da ke dauke da kusan shafuka 170,000 na bayanai game da hare-harin. Takardun sun nuna cewa shugabannin Birnin New York a lokacin sun san cewa ingancin iska ba shi da aminci a yankin fallout, yayin da suke gaya wa jama'a in ba haka ba.
A ranar 25 ga Satumba, 2026, a Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya, Firayim Ministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ba da jawabi ga Mamdani. A cikin jawabinsa, Netanyahu ya ce: "Ga duk waɗanda ke yada ƙarya game da ƙasarmu, ko suna zaune a cikin wannan zauren ko a ofishin magajin garin New York mai adawa da Yahudawa, ina cewa wannan: kunya a gare ku".Ya kuma ce: "Mista Mamdani, kun yi ƙoƙari ku hana ni zuwa nan. Kun yi ƙoƙari ku yi min shiru. To, ba za ku iya yin min shiru ba. " A cikin wannan jawabin, Netanyahu ya musanta cewa Isra'ila ta aikata kisan kare dangi a Gaza. Mamdani a baya ya ce zai matsawa don kama Firayim Ministan Isra'ila yayin ziyarar da ya kai birnin. Da yake mayar da martani ga maganganun Netanyahu, Mamdani ya kira zarge-zargen da aka yi masa "ƙaryaci mara tushe" wanda aka yi niyya don "tsarkake kisan kare dangi na Palasdinawa".<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Benjamin Netanyahu attacks Israel’s enemies and allies in UN speech |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech |access-date=2026-09-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
Daga baya a watan Satumba, Mamdani ya fitar da wani rahoto wanda ya tsara dabarun yaki da adawa da Yahudawa a Birnin New York, a wani bangare ta hanyar amfani da miliyoyin daloli da aka riga aka yi alkawarin yaki da laifukan ƙiyayya. Rahoton ya kuma yi alkawarin tallafawa shirye-shiryen da ke murna da al'adun Yahudawa da fadada shirye-shirye na ilimin Holocaust a makarantun birnin. Wasu jami'an da aka zaba a Birnin New York, da kuma wasu kungiyoyin Yahudawa, sun soki rahoton shafi 35 saboda rashin bayyana adawa da Yahudawa ko tattauna duk wata alaƙa tsakanin adawa da Zionism da adawa da antisemitism. Yayinda yake yabon dabarun don kara kudade na tsaro da fadada wasu shirye-shirye, kungiyoyin Yahudawa da yawa, gami da UJA-Federation na New York, a cikin wata sanarwa ta hadin gwiwa sun ce shirin "ya kasa magance batun da magajin gari da kansa ya ci gaba: maganganun da ke lalata da kuma hana Isra'ila ba za a iya gujewa ba da kai ga yin niyya ga Yahudawa na New York"
=== Yunkurin fashewar bam na Gracie Mansion ===
A ranar 7 ga Maris, 2026, an jefa Na'urar fashewa ta gida a cikin taron zanga-zangar adawa da Islama da aka shirya ta hanyar mai fafutuka mai tsattsauran ra'ayi da kuma Janairu 6 na Amurka Capitol mai kai hari Jake Lang a waje da Gracie Mansion, gidan Mamdani a matsayin Magajin Birnin New York. 'Yan sanda sun binciki harin a matsayin "aikin ta'addanci da aka yi wahayi zuwa gare shi ta [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIS]]". An kama mutane biyu, Emir Balat da Ibrahim Kayumi, kuma Lauyan Amurka na Kudancin Gundumar New York ya kawo musu tuhumar tarayya. <ref>{{Cite web |last=Morrell |first=Jason K. |last2=Judd |first2=Alan |date=March 9, 2026 |title=Pair charged with ISIS-inspired attempted bombing outside NYC mayor's home |url=https://san.com/cc/explosive-device-thrown-near-mamdanis-home-was-real-ied-police/ |access-date=March 9, 2026 |website=Straight Arrow News}}</ref> Mamdani ya yi Allah wadai da zanga-zangar, yana kiranta "mai ban tsoro" da kuma nuna tsattsauran ra'ayi na Musulmi wanda ya samo asali ne daga wariyar launin fata. Ya kara da cewa "dama ga zanga-zangar zaman lafiya mai tsarki ne" kuma "ba wai kawai na waɗanda muka yarda da su ba", yana kiran yunkurin fashewar bam din "mai banƙyama".<ref>{{Cite web |last=Pazmino |first=Gloria |last2=Koretski |first2=Katherine |date=March 11, 2026 |title=Mamdani walks fine line between his identity and politics in wake of attempted ISIS-inspired attack |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/mamdani-gracie-mansion-response-balancing-act |access-date=4 July 2026 |website=CNN}}</ref><ref name=":0" />
[[Rukuni:Shugabannin New York]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
[[Rukuni:Mutanen Afirka]]
[[Rukuni:Mutanen Amurka]]
[[Rukuni:Haifaffun 1991]]
==Manazarta ==
{{reflist}}
o77zzlo4hrb9dauv4z3vh16llepr9bn
968801
968797
2026-10-17T21:23:31Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Mutanen Uganda]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968801
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zohran Kwame Mamdani''' (an haife shi a ranar 18 ga Oktoba, 1991) ɗan siyasan Amurka ne wanda ya yi aiki tun daga 2026 a matsayin magajin gari na 112 na Birnin New York. Ya kasance memba na Jam'iyyar Democrat da Jam'iyyar Democratic Socialists of America, ya wakilci gundumar 36 a Majalisar Dokokin Jihar New York daga 2021 zuwa 2025. Mamdani shine [[Musulmi]] na farko na Birnin New York kuma magajin gari na Asiya na farko.
An haife shi a [[Kampala]], Uganda, ga iyaye na asalin Indiya, Mamdani ya koma [[New York (birni)|Birnin New York]] yana da shekaru bakwai kuma ya kammala karatu daga Kwalejin Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. Bayan kammala karatunsa, ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan gidaje da rapper, kuma ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin manajan kamfen na Khader El-Yateem da Ross Barkan . An fara zabarsa a Majalisar Dokokin Jihar New York a shekarar 2020, inda ya kayar da Aravella Simotas mai mulki na tsawon shekaru biyar a zaben fidda gwani na Democrat. Da yake wakiltar [[Astoria, Queens|Astoria]] da Long Island City, an sake zabarsa ba tare da adawa ba a 2022 da 2024.
A watan Oktoba na shekara ta 2024, Mamdani ya sanar da takarar magajin gari na Birnin New York a zaben magajin gari ya shekara ta 2025. Wani dan gurguzu na dimokuradiyya, Mamdani ya yi kamfen a kan wani dandamali mai ci gaba, mai da hankali kan farashi, tallafawa bas din birni kyauta, kula da yara na duniya, shagunan sayar da kayan masarufi na birni, dakatar da haya a kan sassan haya, ƙarin Gidaje masu araha, da kuma mafi ƙarancin albashi na $ 30 nan da 2030. Ya kuma nuna goyon baya ga Hakkin LGBTQ, cikakken gyare-gyare na tsaro na jama'a, da karuwar haraji a kan kamfanoni da waɗanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara. Ya lashe zaben fidda gwani na Democrat a watan Yunin 2025, inda ya doke tsohon gwamna Andrew Cuomo a cikin fushi, kuma an zabe shi magajin gari a babban zaben Nuwamba.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Zohran Kwame Mamdani a ranar 18 ga Oktoba, 1991, a [[Kampala]], Uganda, ɗa kaɗai ne na masanin ilimin mulkin mallaka [[Mahmood Mamdani.|Mahmood Mamdani]] da mai shirya fina-finai Mira Nair . <ref name="Kitunzi-2025">{{Cite web |last=Kitunzi |first=Yahudu |date=June 7, 2025 |title=Mamdani's mayoral goal puts Uganda on the map |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609023734/https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mamdani-s-mayoral-goal-puts-uganda-on-the-map-5072356 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=June 7, 2025 |website=[[Daily Monitor]]}}</ref> Mahaifinsa ya ba shi suna na tsakiya, Kwame, don girmama [[Kwame Nkrumah]], shugaban farko na Ghana.<ref name="Jung-2025">{{Cite web |last=Jung |first=E. Alex |date=May 20, 2025 |title=Zohran Mamdani Crashes the Party |url=https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520095713/https://nymag.com/intelligencer/article/zohran-mamdani-nyc-mayor-polls-campaign-momentum.html |archive-date=May 20, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[New York (magazine)#Intelligencer|Intelligencer]]}}</ref><ref name="Davids-2024">{{Cite web |last=Davids |first=Monah |date=October 26, 2024 |title=Ugandan-Born Zohran Mamdani Announces Candidacy for Mayor of New York City |url=https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://www.littleafricanews.com/zohran-mamdani-announces-candidacy-for-mayor-of-new-york-city/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 12, 2025 |website=Little Africa News}}</ref> Iyayensa biyu sun fito ne daga asalin Indiya. Mahaifinsa Musulmi ne na Gujarati wanda aka haife shi a [[Mumbai]] kuma ya girma a Uganda.<ref name="Chen-2016">{{Cite journal |last=Chen |first=Kuan-Hsing |last2=Gao |first2=Shiming |last3=Tang |first3=Xiaolin |year=2016 |title=The formation of an African intellectual: an interview with Mahmood Mamdani |journal=Inter-Asia Cultural Studies |volume=17 |issue=3 |pages=456–480 |doi=10.1080/14649373.2016.1218676}}</ref> Mahaifiyarsa Hindu ce ta Punjabi.<ref>{{Cite web |last=Dupont |first=Joan |date=September 21, 2001 |title=Mira Nair Peels Back Layers of Punjabi Society |url=http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20011201204013/http://www.iht.com/articles/33143.htm |archive-date=December 1, 2001 |access-date=July 15, 2025 |website=[[International Herald Tribune]] |quote=Nair, who dedicates "Monsoon Wedding," to her Punjabi family in New Delhi, was educated at Harvard, and has made her home in Kampala, Uganda, and New York.}}</ref> An haifi kakanninsa a [[Tanzaniya|Tanzania]] ta yanzu, kuma dangin mahaifinsa sun kasance wani ɓangare na Indiyawan da ke zaune a kudu maso gabashin Afirka.<ref name="Chen-2016" /> Iyalin Mamdani na cikin al'ummar Khoja Twelver ne.<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Iqbal |date=2025-07-14 |title=Zohran Mamdani's last name reflects centuries of intercontinental trade, migration and cultural exchange |url=https://theconversation.com/zohran-mamdanis-last-name-reflects-centuries-of-intercontinental-trade-migration-and-cultural-exchange-259967 |access-date=2026-07-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
Mamdani ya zauna a Kampala har zuwa shekara biyar, lokacin da iyalinsa suka koma [[Cape Town|Cape Town, Afirka ta Kudu]], <ref name="Kitunzi-2025" /> bayan an nada mahaifinsa shugaban Nazarin Afirka a [[Jami'ar Cape Town]]. Ya halarci makarantar St. George's Grammar School a Mowbray daga 1996 zuwa 1998, a farkon shekarun Bayan wariyar launin fata.<ref name="Davids-2024" /><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=June 25, 2025 |title=Meet New York City's likely next mayor — with a South African connection |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626155024/https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-25-meet-new-york-citys-likely-next-mayor-a-former-sa-schoolboy/ |archive-date=June 26, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> Daga baya ya ce kwarewar rayuwa a Cape Town "ta koya mini abin da rashin daidaito yake kusa ... [kuma] cewa adalci dole ne ya zama fiye da ra'ayi; dole ne ya kasance abin duniya".[and]{{Spaces}}
Iyalin sun koma Amurka kuma sun zauna a Birnin New York lokacin da Mamdani ke da shekaru bakwai, <ref>{{Cite web |last=O'Regan |first=Victoria |date=November 5, 2025 |title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/ |access-date=November 5, 2025 |website=Daily Maverick}}</ref> kuma an haife shi a unguwar Manhattan ta Morningside Heights. Ya kira renonsa "mai daraja", yana cewa, "Ban taɓa son wani abu ba, kuma duk da haka na san cewa ba gaskiya ba ne ga yawancin New Yorkers. "Yayinda yake yaro, sau da yawa yana nan a cikin fina-finai na mahaifiyarsa, inda 'yan fim suka kira shi "Z", "Zoru", "Fadoose", da kuma "Nonstop Mamdani".
=== Ilimi ===
Mamdani ya halarci Makarantar Bank Street don Yara a kan Upper West Side na Manhattan, inda ya samu nasarar gudu a matsayin dan takara mai zaman kansa a zaben makarantu na tsakiya, yana karɓar dandalin "mallakni, manufofin adawa da yaki waɗanda suka ba da shawarar kashe kuɗi a kan ilimi maimakon soja". A shekara ta 2003, ya koma Kampala na shekara guda kuma ya halarci makaranta a lokacin hutun mahaifinsa a can; kakanninsa da kawunsa har yanzu suna zaune a can kuma suna taimakawa wajen kula da shi yayin da mahaifinsa ke aiki a kan littafin Good Muslim, Bad Muslim. <ref name="Chen-2016" />
A shekara ta 2010, Mamdani ya kammala karatu daga makarantar sakandaren kimiyya ta Bronx a Kingsbridge Heights, Bronx, <ref name="Saltonstall-2025">{{Cite web |last=Saltonstall |first=Gus |date=March 26, 2025 |title=Before Zohran Mamdani Made Waves in NYC's Mayoral Race, He Was A Kid Growing Up On the UWS |url=https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326195655/https://www.westsiderag.com/2025/03/26/before-zohran-mamdani-made-waves-in-nycs-mayoral-race-he-was-a-kid-growing-up-on-the-uws |archive-date=March 26, 2025 |access-date=March 29, 2025 |website=West Side Rag}}</ref> inda ya kafa kungiyar [[Kurket|wasan kurket]] ta farko ta makarantar kuma bai yi nasara ba a takarar mataimakin shugaban ɗalibai. Ya kuma buga kwallon kafa tare da West Side Soccer League . <ref name="Saltonstall-2025" />
Mamdani ya halarci Kwalejin Bowdoin a Brunswick, Maine, inda ya kafa reshen makarantar na Dalibai don Adalci a Falasdinu . <ref name="Sorkin-2019">{{Cite web |last=Sorkin |first=Emma |date=November 1, 2019 |title=Taking a stand: alumni run for office, with Bowdoin in mind |url=https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163043/https://bowdoinorient.com/2019/11/01/taking-a-stand-alumni-run-for-office-with-bowdoin-in-mind/ |archive-date=June 11, 2025 |access-date=March 17, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> Ya kasance mai ba da gudummawa na yau da kullun ga jaridar harabar The Bowdoin Orient, yana rufe siyasa, al'adu, da wasanni a cikin ginshiƙansa, "Kwame's Kolumnalu" da "Talk of the Quad".<ref>{{Cite web |title=Zohran Mamdani |url=https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708181455/https://bowdoinorient.com/bonus/author/653/ |archive-date=July 8, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[The Bowdoin Orient]]}}</ref> A watan Janairun shekara ta 2014, ya hada hannu da rubuce-rubuce a cikin Bangor Daily News yana roƙon Bowdoin ya shiga kauracewa ta Ƙungiyar Nazarin Amurka ta Isra'ila kuma yana sukar shugaban kwalejin, Barry Mills .
Mamdani ta kammala karatu daga Bowdoin a shekarar 2014 tare da digiri na farko a karatun Afirka. <ref name="Sorkin-2019" />
== Farkon aiki ==
=== 2015-2019: Hip-hop da rap ===
[[File:Zohran_Mamdani_on_TMTv-SA.jpg|left|thumb|191x191px|Mamdani a farkon shekara ta 2016 na Sarauniya ta Katwe''Sarauniyar Katwe'']]
Mamdani mai sha'awar hip-hop ne kuma ya kirkiro, ya yi, kuma ya samar da kiɗa na rap.<ref name="Green-2025">{{Cite web |last=Green |first=Walden |date=June 5, 2025 |title=5 Songs That Define Zohran Mamdani's Campaign for New York Mayor |url=https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://pitchfork.com/thepitch/5-songs-that-define-zohran-mamdani-campaign-for-new-york-mayor/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |ref=site}}</ref> A karkashin sunan Young Cardamom, ya yi aiki tare da abokinsa mafi kyau, rapper na Uganda HAB (Abdul Bar Hussein), wanda asalinsa ya kasance a [[Sudan ta Kudu]], <ref name="rap2015">{{Cite web |last=Mamdani |first=Zohran Kwame |author-link=Zohran Mamdani |date=October 27, 2015 |title=You Want Another Rap |url=https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717192103/https://www.africasacountry.com/2015/10/you-want-another-rap-uganda |archive-date=July 17, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Africa Is a Country}}</ref> a matsayin Young Cardamamom & HAB . Waƙoƙinsu na farko, "Kanda [Chap Chap]", game da [[chapati]] ne, Gurasar Indiya.<ref name="Onmanorama2025">{{Cite web |date=November 5, 2025 |title=Meet New York's new mayor who once rapped about chapati |url=https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117024411/https://www.onmanorama.com/food/features/2025/11/05/zohran-mamdani-young-cardamom-chapati-song.html |archive-date=November 17, 2025 |access-date=November 7, 2025 |publisher=Onmanorama |quote=Performing under the stage name Young Cardamom, Mamdani rapped about food, identity, and belonging, often using Indian staples as cultural shorthand.}}</ref> Sun yi waƙoƙi daga 2016 EP ''Sidda Mukyaalo'' ("Ba za su koma ƙauyen") a bikin Nyege Nyege . <ref>{{Cite web |date=May 12, 2016 |title=Young Cardamom & HAB, The Outsider Hip-Hop Duo Shedding Light On Uganda's Social Issues |url=https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616163307/https://www.okayafrica.com/young-cardamom-hab-uganda-ep-sidda-mukyaalo/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=June 16, 2025 |website=OkayAfrica}}</ref><ref name="Waswa-2025">{{Cite web |last=Waswa |first=Samson |date=June 26, 2025 |title=When New York Mayor-to-be Zohran Mamdani performed at Nyege-Nyege |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626183213/https://www.pulse.ug/articles/entertainment/when-new-york-mayor-to-be-zohran-mamdani-performed-at-nyege-nyege-2025062607375478574 |archive-date=June 26, 2025 |access-date=July 28, 2025 |website=Pulse Uganda}}</ref> Ma'aurata sun yi rap a cikin harsuna ciki har da [[Harshen Nubi|Nubi]], LUganda, [[Harshen Swahili|Swahili]], da Ingilishi, a wani bangare don ƙirƙirar salon rap na musamman na Uganda maimakon yin koyi da rap na Amurka, kuma a wani bangere don isar da cewa mazaunan Uganda da ke da tushe a wasu ƙasashe duk Uganda ne. An zaɓi chapati a matsayin alama saboda ya samo asali ne daga [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]] amma ya zama abin da ake amfani da shi a Uganda.<ref name="rap2015" /> A cikin kiɗan su, sun magance batutuwan zamantakewa a Uganda, kamar cin hanci da rashawa da "dangantaka da launin ruwan kasa", da kuma [[Mulkin mallaka na Afirka|mulkin mallaka]]. An zabi Young Cardamom & HAB don "Rookie of the Year" a gasar cin kofin Hip Hop ta Uganda (UG). <ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Uganda Hip Hop Awards '16 Nominees Full List out |url=https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913134706/https://www.nuveylive.org/uganda-hip-hop-awards-2016-nominees-list/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=November 10, 2025 |website=NUVEYLIVE}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 2016 |title=Including The Gospel Fraternity Winners, Full List Of Ug Hip Hop Awards 2016 Winners. |url=https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110065213/https://uggospellife.wordpress.com/2016/12/16/including-the-gospel-fraternity-winners-full-list-of-ug-hip-hop-awards-2016-winners/ |archive-date=November 10, 2025 |access-date=November 10, 2025 |website=Ug Gospel Life}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya fitar da waƙar "Salaam" a ƙarƙashin sunan Zohran Kwame . A cikin waƙar, Mamdani ya nuna goyon baya ga Ƙasar Mai Tsarki Biyar, mutane biyar da ke da alaƙa da aikin agaji na Gidauniyar Ƙasar Mai Tsarki.<ref>{{Cite web |last=Feuer |first=Hannah |date=July 2, 2025 |title=What Zohran Mamdani has actually said about Jews, Israel and antisemitism |url=https://forward.com/news/733657/zohran-mamdani-gaza-israel-jews-antisemitism/ |access-date=February 14, 2026 |website=The Forward}}</ref><ref>{{Cite web |last=Putterman |first=Samantha |last2=PolitiFact |first2=Maria Ramirez Uribe {{!}} |title=Republicans push to strip Zohran Mamdani of US citizenship. Is it possible? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/9/republicans-push-to-strip-zohran-mamdani-of-us-citizenship-is-it-possible |access-date=February 14, 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2019, a karkashin sunan Mr. Cardamom, ya saki wakar "Nani", girmamawa ga kakarsa. Actress kuma marubucin abinci Madhur Jaffrey ya nuna kakarsa Mamdani a cikin bidiyon, wanda ke ba da haraji ga Jaffrey da Al'adun Kudancin Asiya na New York. <ref name="rayner2019" />
=== 2015-2019: Kasancewa cikin siyasa ===
Mamdani ya shiga siyasar Birnin New York a matsayin mai sa kai ga yakin neman zabe na Ali Najmi a Zaben na musamman na 2015 na gundumar 23 na Majalisar Birnin. <ref name="Jung-2025" /> Mamdani ya yi wahayi zuwa gare shi don shiga yakin Najmi bayan ya san cewa Heems ne ya goyi bayansa, wani rapper na New York na zuriyar Indiya kuma wanda ya kafa ƙungiyar hip-hop Das Racist.<ref name="Green-2025" /> Musamman, Mamdani ya danganta sa hannu a cikin siyasar gida ga wani labarin The Village Voice na 2015 game da Najmi da Heems, wanda ya bayyana a matsayin daya daga cikin rappers da ya fi so. <ref>{{Cite web |last=Connor |first=Jackson |date=July 20, 2015 |title=Meet Ali Najmi, the Man Heems Is Trying to Get Elected to City Council |url=https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605163133/https://www.villagevoice.com/meet-ali-najmi-the-man-heems-is-trying-to-get-elected-to-city-council/ |archive-date=June 5, 2025 |website=[[The Village Voice]]}}</ref>
A cikin 2017, Mamdani ya shiga reshen New York City na Democratic Socialists of America (DSA) kuma ya yi aiki don kamfen ɗin dan takarar Majalisar Birnin New York Khader El-Yateem, Minista Lutheran na Palasdinawa kuma mai mulkin demokraɗiyya daga Bay Ridge, Brooklyn . <ref name="Jung-2025" /> Wani bangare na dalilin da ya sa Mamdani ya shiga DSA shine matsayinsa na goyon bayan Palasdinawa, wanda ya dace da aikinsa na baya. Mamdani ya yi aiki a matsayin manajan kamfen na Ross Barkan na shekarar 2018 wanda bai yi nasara ba don Majalisar Dattijan Jihar New York kuma ya kasance mai shirya filin ga ɗan'uwan dimokuradiyya mai zaman kansa [[Tiffany Cabán]] amma kuma bai yi nasara a kamfen na 2019 ga Lauyan gundumar Queens County ba.<ref name="Jung-2025" /><ref>{{Cite web |last=Barkan |first=Ross |date=June 17, 2025 |title=Life with Zohran |url=https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620233757/https://rosselliotbarkan.com/p/life-with-zohran |archive-date=June 20, 2025 |website=[[Substack]]}}</ref>
== Majalisar Dokokin Jihar New York (2020-2025) ==
[[File:Zohran_Mamdani_at_the_Resist_Fascism_Rally_in_Bryant_Park_on_Oct_27th_2024.jpg|thumb|Mamdani a taron Resist Fascism a Bryant Park, 27 ga Oktoba, 2024]]
A watan Oktoba na 2019, Mamdani ya sanar da kamfen dinsa na wakiltar gundumar Majalisar Dokokin Jihar New York ta 36, wanda ya hada da Astoria da Long Island City a Queens.<ref name="Kaufman-2020">{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=June 9, 2020 |title=NYC Primary Election 2020: Zohran Mamdani Vies For Simotas' Seat |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611163042/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/nyc-primary-election-2020-zohran-mamdani-vies-simotas-seat |archive-date=June 11, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynn |first=Jasmine |date=February 13, 2024 |title='The People's Republic of Astoria' – A Delve Into America's Premier Socialist Stronghold. |url=https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://harvardpolitics.com/the-peoples-republic-of-astoria-a-delve-into-americas-premier-socialist-stronghold/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=Harvard Political Review}}</ref> DSA ta amince da shi, <ref name="Kaufman-2020" /> yana gudana a kan dandalin sake fasalin gidaje, 'yan sanda da sake fasalin kurkuku, da kuma mallakar jama'a.<ref>{{Cite web |last=Pretsky |first=Holly |last2=Coltin |first2=Jeff |date=June 24, 2020 |title=Another big night for the DSA |url=https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626032829/https://www.cityandstateny.com/articles/politics/campaigns-elections/another-big-night-dsa.html |archive-date=June 26, 2020 |access-date=July 22, 2020 |website=[[City & State]]}}</ref> Nasarar farko ta Mamdani a watan Yunin 2020 a kan dan takarar Democrat mai mulki Aravella Simotas ya dauki kusan wata daya don kiran, kuma ya lashe babban zaben ba tare da wani adawa na [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jamhuriyar Republican]] ba a watan Nuwamba.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Maya |date=July 22, 2020 |title=Zohran Mamdani Unseats Aravella Simotas In Astoria Assembly Race |url=https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://patch.com/new-york/astoria-long-island-city/zohran-mamdani-unseats-aravella-simotas-astoria-assembly-race |archive-date=June 14, 2025 |access-date=July 22, 2020 |website=Astoria-Long Island City, NY Patch}}</ref> An sake zabar Mamdani ba tare da adawa ba a 2022 da 2024. <ref>{{Cite web |date=November 8, 2022 |title=2022 New York State Assembly Election Results |url=https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530035422/https://www.courierpress.com/elections/results/2022-11-08/state/new-york/lower/ |archive-date=May 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=[[Courier & Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaye |first=Jacob |last2=Schwach |first2=Ryan |last3=Powelson |first3=Noah |date=November 5, 2024 |title=Queens Dem incumbents sweep |url=https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://queenseagle.com/all/2024/11/5/queens-dem-incumbents-appear-headed-for-victory-though-one-race-remains-tight |archive-date=June 14, 2025 |access-date=June 5, 2025 |website=[[Queens Daily Eagle]]}}</ref>
A watan Janairun 2025, Mamdani ya kasance memba na kwamitocin Majalisar guda tara: Kwamitin kan Tsuga; Kwamitin kan Birane; Kwamitin Kan Dokar Zabe; Kwamitin akan Makamashi; Kwamitin Harajin Gida; Black, Puerto Rican, Hispanic & Asian Legislative Caucus; Puerto Rican / Hispanic Task Force; Asian Pacific American Task Force; da Task Force on New Americans. <ref>{{Cite web |title=Zohran K. Mamdani – Committee Membership |url=https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170308/https://assembly.state.ny.us/mem/Zohran-K-Mamdani/comm/ |archive-date=June 14, 2025 |access-date=January 18, 2025 |website=assembly.state.ny.us}}</ref>
== 2025 Zaben magajin gari na Birnin New York ==
=== Yaƙin neman zaɓe na 2025 ===
[[File:20250926New_York,_Estados_Unidos-_Reunión_bilateral_con_el_candidato_a_la_Alcaldía_de_Nueva_York,_Zohran_Mamdani_-_Juan_Cano09326.jpg|thumb|Mamdani tare da Shugaban Colombia Gustavo Petro a Birnin New York, Satumba 26, 2025]]
A ranar 23 ga Oktoba, 2024, Mamdani ya sanar da takararsa a matsayin magajin gari na Birnin New York. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga bas din birni kyauta da kuma dakatar da haya a cikin gidaje masu zaman kansu. Mamdani kuma yana son gwamnatin birni ta gudanar da shagunan kayan masarufi guda biyar - daya a kowane gari - don saukar da farashin kayan masaruxi. Dandalinsa ya haɗa da tallafi ga kula da yara na duniya da kuma gina sabbin gidaje masu araha 200,000.<ref>{{Cite web |last=Mellins |first=Sam |last2=Rock |first2=Julia |last3=Kinniburgh |first3=Colin |date=June 26, 2025 |title=Can Zohran Mamdani's Agenda Survive Albany? |url=https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627014522/https://nysfocus.com/2025/06/26/zohran-mamdani-albany-taxes |archive-date=June 27, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=New York Focus}}</ref> Ya kuma goyi bayan sake fasalin tsaro na jama'a da mafi ƙarancin albashi na $ 30 a shekarar 2030. Dandalinsa ya yi kira ga karuwar haraji a kan kamfanoni da kuma wadanda ke samun sama da dala miliyan 1 a kowace shekara.
Ga mafi yawan yakin neman zabe, Mamdani ya bi tsohon gwamnan New York Andrew Cuomo a zaben. Shi da Cuomo sun tara irin wannan kudi, amma masu ba da gudummawa sun fi na Cuomo girma. Wani zabe da aka gudanar jim kadan kafin Zaben fidda gwani na 24 ga Yuni, 2025, ya nuna cewa Mamdani ya kama Cuomo. Sakamakon zabi na farko a daren zabe ya nuna Mamdani yana da babban jagoranci a kan Cuomo, wanda ya yarda da tseren a wannan maraice.<ref>{{Cite web |last=Robbins |first=Willa Pope |date=June 25, 2025 |title=Zohran Mamdani Takes Large Lead Over Andrew Cuomo in Shocking NYC Mayoral Race Upset |url=https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625023543/https://www.mediaite.com/politics/zohran-mamdani-takes-large-lead-over-andrew-cuomo-in-shocking-nyc-mayoral-race-upset/ |archive-date=June 25, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Mediaite]]}}</ref> An kara yawan kuri'un da ya samu ta hanyar jefa kuri'a, musamman saboda shi da dan takarar da aka fi so na uku Brad Lander sun amince da juna ta hanyar neman masu jefa kuri'ar su sanya ɗayan dan takarar na biyu. Mamdani da Michael Blake suma sun amince da juna bayan 'yan kwanaki. A ranar 16 ga Yuni, kwamitin edita na New York Times ya shawarci masu jefa kuri'a da kada su sanya Mamdani yayin da suke sukar Cuomo.
A ranar 1 ga watan Yulin, bayan da Hukumar Zabe ta Birnin New York ta fitar da jerin kuri'un da ta zaba, kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya sanar da cewa Mamdani ya lashe zaben fidda gwani. An dauke shi babban damuwa. Kamfen din Mamdani ya jawo hankalin kafofin watsa labarai saboda amfani da waƙoƙin [[Bollywood]] da nassoshin al'adu, wanda ke da niyyar shiga matasa da masu jefa kuri'a.
A lokacin zaben fidda gwani, 'yan New York sun goyi bayan yakin neman zabe na Mamdani don Lower Costs super PAC, wanda ya kashe kusan dala miliyan 1.3 don tallafa masa da adawa da Cuomo kafin zaben fidda gashin gashin gashi kuma ya tara ƙarin dala miliyan 1 bayan haka. Babban PAC ya sami gudummawar $ 100,000 daga Asusun Unity and Justice a watan Mayu da Yuni 2025. Cuomo ya zargi Mamdani da karɓar "dirty money", yana mai cewa Asusun Unity and Justice yana da alaƙa da Majalisar kan Dangantakar Amurka da Islama.
Bayan Mamdani ya lashe zaben fidda gwani, zargi da hare-hare a kansa sun yi amfani da wariyar launin fata, xenophobic, da Islamophobic, musamman nassoshi game da [[September 11 attacks|Hare-haren 9/11]] da ta'addanci. Wadannan zargi da hare-hare sun fito ne daga ko'ina cikin bangarorin siyasa, kuma sun haifar da damuwa da muhawara game da Islamophobia a cikin manyan siyasar Amurka.<ref name="auto4">{{Cite web |last=Eltantawi |first=Sarah |date=August 18, 2025 |title=Zohran Mamdani and Strategic Islamophobia |url=https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905123215/https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/mamdani-strategic-islamophobia/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=October 7, 2025 |website=Contending Modernities |publisher=[[University of Notre Dame]]}}</ref><ref name="auto5">{{Cite web |last=Bazian |first=Hatem |date=July 22, 2025 |title=Islamophobia, and the New-York Mayoral Race |url=https://criticalmuslimstudies.co.uk/islamophobia-and-the-new-york-mayoral-race/ |access-date=October 7, 2025 |website=Critical Muslim Studies}}</ref><ref name="Fayyad Vox">{{Cite web |last=Fayyad |first=Abdallah |date=July 7, 2025 |title=The astonishing racism in NYC's mayoral race |url=https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707204146/https://www.vox.com/politics/419040/zohran-mamdani-racism-islamophobia-nyc-mayoral-race |archive-date=July 7, 2025 |access-date=October 23, 2025 |website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref> Nasarar kamfen din Mamdani an danganta shi ne a wani bangare ga yadda yake amfani da kafofin sada zumunta don isa ga masu jefa kuri'a, musamman matasa masu jefa kuriʼa.
=== Zababben magajin gari da canji ===
[[File:Trump_and_Mamdani_meeting_3.jpg|thumb|Taron Mamdani da shugaban kasar [[Donald Trump]] a [[White House|Fadar White House]], Nuwamba 21, 2025]]
A ranar 5 ga Nuwamba, 2025, washegari bayan zaben, Mamdani ya sanar da mambobin farko na ƙungiyar sauya magajin gari, tare da Elana Leopold a matsayin babban darakta, da kuma co-shugabanni Maria Torres-Springer, tsohon mataimakin magajin gari na farko; Lina Khan, tsohon shugaban Hukumar Ciniki ta Tarayya; da kuma shugabannin da ba su da riba Melanie Hartzog da Grace Bonilla. A ranar 10 ga watan Nuwamba, ya sanar da zabar tsohon mataimakin magajin gari na farko Dean Fuleihan a matsayin mataimakinsa na farko, da kuma tsohon shugaban ma'aikatan Majalisar da kuma manajan yakin neman zabe Elle Bisgaard-Church a matsayin shugaban ma'aikata. Ya fuskanci zargi don zabar Catherine Almonte Da Costa a matsayin darektan nadin bayan maganganun da suka gabata game da shi sun sake fitowa; Da Costa ta yi murabus kwana daya bayan nadin ta.
Mamdani ta sadu da Shugaba Trump a [[White House|Fadar White House]] a ranar 21 ga Nuwamba. Wani mai magana da yawun ya ce tattaunawar za ta mayar da hankali kan tsaron jama'a, tsaron tattalin arziki, da araha. Bayan taron, Trump ya yaba wa Mamdani kuma ya ce sun "sun yarda da yawa fiye da yadda zan yi tunani", bayan watanni na sukar juna.
Ana sa ran magajin gari na Mamdani zai zama na 111 na birnin, amma wani bita na Disamba 2025 na tarihin birni ya tabbatar da cewa ƙididdigar magajin gari ya bar magajin gari nke biyu na Matthias Nicoll, kuma Mamdani za ta zama magajin gari ta 112. <ref name="HonanCity">{{Cite web |last=Honan |first=Katie |date=January 1, 2026 |title=Mamdani Takes the Helm as City's New Mayor |url=https://www.thecity.nyc/2026/01/01/mamdani-sworn-in-as-nyc-mayor/ |access-date=January 1, 2026 |website=[[The City (website)|The City]]}}</ref>
== Magajin garin New York (2026-yanzu) ==
=== Inauguration ===
Mamdani ya fara zama magajin gari a ranar 1 ga Janairu, 2026. Babban Lauyan New York Letitia James ya gudanar da rantsuwar ofis a Tashar jirgin karkashin kasa ta City Hall da aka watsar bayan tsakar dare.<ref>{{Cite web |last=Oppenheim |first=Oren |date=January 2, 2026 |title=New York City Mayor Zohran Mamdani, at inauguration, vows to be a mayor for all New Yorkers, lead as democratic socialist |url=https://abcnews.go.com/Politics/zohran-mamdanis-historic-inauguration-new-york-city-mayor/story?id=128784385 |access-date=January 13, 2026 |website=ABC News}}</ref> Mamdani ya yi rantsuwa a kan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], ya sanya shi magajin gari na farko da ya yi hakan. Ya yi amfani da kwafin littafin guda biyu, na kakansa da na Arturo Alfonso Schomburg. An gudanar da rantsar da jama'a da rana, inda Bernie Sanders ya rantsar Mamdani. Masu magana da masu wasan kwaikwayo a bikin rantsar da su sun hada da Sanders, [[Alexandria Ocasio-Cortez]], Javier Muñoz, Lucy Dacus, da Mandy Patinkin.
Ayyukan farko na Mamdani a matsayin magajin gari, nan da nan bayan ya yi rantsuwa da ofishin, shine ya nada mai ba da shawara kan sufuri, malami, kuma tsohon darektan [[Ma'aikatar Sufuri ta Birnin New York|Ma'aikatar Sufuri ta NYC]] na tsarawa da gudanar da aikin Mike Flynn a matsayin kwamishinan Ma'aikalin Sufuri. <ref>{{Cite web |last=Stark-Miller |first=Ethan |date=January 2, 2026 |title=Meet Mike Flynn, Mayor Mamdani's newly minted Transportation Department head |url=https://www.amny.com/news/mike-flynn-mayor-mamdanis-transportation-department-head/ |access-date=January 3, 2026 |website=amNewYork}}</ref> umarnin zartarwa na farko shi ne ya soke duk umarnin zartaka wanda ya riga shi Eric Adams ya yi bayan an tuhume shi da zargin cin hanci a ranar 25 ga Satumba, 2024.<ref>{{Cite web |last=Washington |first=Jessica |date=January 2, 2026 |title=Israel Accuses Zohran Mamdani of Antisemitism for Reversing Orders Adams Gave Under Indictment |url=https://theintercept.com/2026/01/02/israel-zohran-mamdani-antisemitic-antisemitism/ |access-date=January 5, 2026 |website=[[The Intercept]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anuta |first=Joe |date=January 2, 2026 |title=Mamdani defends eliminating executive orders on antisemitism, boycotting Israel |url=https://www.politico.com/news/2026/01/02/mamdani-defends-eliminating-executive-orders-on-antisemitism-boycotting-israel-00709472 |access-date=February 14, 2026 |website=POLITICO}}</ref>
=== Gudanarwa ===
[[File:Zohran_Mamdani_Congestion_Relief_One_Year_Anniversary.jpg|thumb|Mamdani yana halartar taron a McBurney YMCA a ranar 5 ga Janairu, 2026]]
Mako guda bayan rantsar da shi, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar wani shiri na fadada kula da yara kyauta da farashi mai arha a Birnin New York, tare da manufar samar da kula da yara na duniya kyauta. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ya yi a matsayin magajin gari shine sarrafa tasirin guguwar hunturu ta Janairu 2026, wanda ya kashe mutane 14 a Birnin New York.<ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=January 31, 2026 |title=Inside Zohran Mamdani's first big test of his mayoral term |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/zohran-mamdanis-first-big-test-mayoral-term-rcna256539 |access-date=February 3, 2026 |website=NBC News}}</ref>
A ranar 14 ga Afrilu, 2026, Mamdani ya sanar da kasuwar La Marqueta a unguwar East Harlem ta Manhattan a matsayin shafin farko da aka gano na shagunan sayar da kayan masarufi da aka shirya. Ya shirya kashe kusan dala miliyan 30 don gina shagon a cikin unguwar Latino. An tsara shaguna biyar, ɗaya a kowane gari. Kowane mutum zai ba da kayan masarufi a farashin 30% a ƙasa da farashin kasuwa, a matsayin tallafi daga kasafin kuɗin birni. Ana sa ran shagunan za su ci gaba da buɗewa daga 2027 zuwa 2029.<ref>{{Cite web |date=April 14, 2026 |title=Mayor Mamdani Announces La Marqueta as First Site Identified for City's Public Grocery Stores |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani-announces-la-marqueta-as-first-site-identified-for |access-date=June 26, 2026 |website=NYC.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-27 |title=N.Y.C. Groceries: A Recipe for Affordability |url=https://edc.nyc/sites/default/files/2026-07/NYC-Groceries-Vision-Plan_07-27-2026.pdf |website=New York City Economic Development Corporation}}</ref>
A ranar 15 ga Afrilu, 2026, Mamdani da Gwamna Kathy Hochul sun ba da sanarwar haraji, suna biyan haraji na gidaje na biyu na masu mallakar da ke zaune a waje da Birnin New York don gidaje masu iyali guda ɗaya da suka kai sama da dala miliyan 5 ko gidaje sama da dala dala miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=April 15, 2026 |title=Mayor Mamdani, Governor Hochul Announce State's First Pied-à-Terre Tax, Requiring Ultrawealthy and Global Elites to Pay Their Fair Share |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/04/mayor-mamdani--governor-hochul-announce-state-s-first-pied-a-ter |website=NYC.gov}}</ref> Shirin ya wuce Majalisar Dokokin Jihar New York a watan Mayu na shekara ta 2026.
A watan Mayu na shekara ta 2026, Mamdani ya ba da sanarwar shirinsa na gidaje "Block by Block", don gina sabbin gidaje masu araha 200,000 a cikin shekaru goma masu zuwa, adana wasu 200,000, da faɗaɗa shirye-shiryen gidaje masu arha na birnin.<ref>{{Cite web |date=May 26, 2026 |title=Mayor Mamdani Releases "Block by Block: The Housing Plan for A New Era" |url=https://www.nyc.gov/mayors-office/news/2026/05/mayor-mamdani-releases--block-by-block--the-housing-plan-for-a-n |website=NYC.gov}}</ref> A ranar 25 ga watan Yuni, Hukumar Kula da Haraji ta Birnin New York ta amince da shawarar Mamdani na daskare haya na gidajen haya, wanda ya kai kashi 40% na gidajen Birnin Nework, na tsawon shekaru biyu. Kafin kuri'ar, memba na kwamitin Christina Smyth, wanda ke wakiltar masu gida a matsayin lauya, ya yi murabus don nuna rashin amincewa da shawarar.
A watan Yulin 2026, Mamdani ya ce ba zai yarda da karuwar albashi ba idan Majalisar Birnin New York ta yanke shawarar kara albashin dukkan zaɓaɓɓun jami'an birni.<ref>{{Cite web |last=Cuza |first=Bobby |date=July 7, 2026 |title=City Council poised to approve big pay raises |url=https://ny1.com/nyc/all-boroughs/politics/2026/07/07/city-council-poised-to-approve-big-pay-raises |access-date=July 8, 2026 |website=NY1}}</ref> Daga baya a wannan watan, gwamnatinsa ta gabatar da dokar hana kudaden shara, wanda ya sa Birnin New York ya zama birni na farko a Amurka da ya yi hakan.
A ranar 8 ga Satumba, 2026, don tunawa da shekaru 25 na hare-haren 11 ga Satumba. Mamdani ta kaddamar da tashar jama'a da ke dauke da kusan shafuka 170,000 na bayanai game da hare-harin. Takardun sun nuna cewa shugabannin Birnin New York a lokacin sun san cewa ingancin iska ba shi da aminci a yankin fallout, yayin da suke gaya wa jama'a in ba haka ba.
A ranar 25 ga Satumba, 2026, a Babban Taron Majalisar Dinkin Duniya, Firayim Ministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ba da jawabi ga Mamdani. A cikin jawabinsa, Netanyahu ya ce: "Ga duk waɗanda ke yada ƙarya game da ƙasarmu, ko suna zaune a cikin wannan zauren ko a ofishin magajin garin New York mai adawa da Yahudawa, ina cewa wannan: kunya a gare ku".Ya kuma ce: "Mista Mamdani, kun yi ƙoƙari ku hana ni zuwa nan. Kun yi ƙoƙari ku yi min shiru. To, ba za ku iya yin min shiru ba. " A cikin wannan jawabin, Netanyahu ya musanta cewa Isra'ila ta aikata kisan kare dangi a Gaza. Mamdani a baya ya ce zai matsawa don kama Firayim Ministan Isra'ila yayin ziyarar da ya kai birnin. Da yake mayar da martani ga maganganun Netanyahu, Mamdani ya kira zarge-zargen da aka yi masa "ƙaryaci mara tushe" wanda aka yi niyya don "tsarkake kisan kare dangi na Palasdinawa".<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Benjamin Netanyahu attacks Israel’s enemies and allies in UN speech |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech |access-date=2026-09-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>
Daga baya a watan Satumba, Mamdani ya fitar da wani rahoto wanda ya tsara dabarun yaki da adawa da Yahudawa a Birnin New York, a wani bangare ta hanyar amfani da miliyoyin daloli da aka riga aka yi alkawarin yaki da laifukan ƙiyayya. Rahoton ya kuma yi alkawarin tallafawa shirye-shiryen da ke murna da al'adun Yahudawa da fadada shirye-shirye na ilimin Holocaust a makarantun birnin. Wasu jami'an da aka zaba a Birnin New York, da kuma wasu kungiyoyin Yahudawa, sun soki rahoton shafi 35 saboda rashin bayyana adawa da Yahudawa ko tattauna duk wata alaƙa tsakanin adawa da Zionism da adawa da antisemitism. Yayinda yake yabon dabarun don kara kudade na tsaro da fadada wasu shirye-shirye, kungiyoyin Yahudawa da yawa, gami da UJA-Federation na New York, a cikin wata sanarwa ta hadin gwiwa sun ce shirin "ya kasa magance batun da magajin gari da kansa ya ci gaba: maganganun da ke lalata da kuma hana Isra'ila ba za a iya gujewa ba da kai ga yin niyya ga Yahudawa na New York"
=== Yunkurin fashewar bam na Gracie Mansion ===
A ranar 7 ga Maris, 2026, an jefa Na'urar fashewa ta gida a cikin taron zanga-zangar adawa da Islama da aka shirya ta hanyar mai fafutuka mai tsattsauran ra'ayi da kuma Janairu 6 na Amurka Capitol mai kai hari Jake Lang a waje da Gracie Mansion, gidan Mamdani a matsayin Magajin Birnin New York. 'Yan sanda sun binciki harin a matsayin "aikin ta'addanci da aka yi wahayi zuwa gare shi ta [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIS]]". An kama mutane biyu, Emir Balat da Ibrahim Kayumi, kuma Lauyan Amurka na Kudancin Gundumar New York ya kawo musu tuhumar tarayya. <ref>{{Cite web |last=Morrell |first=Jason K. |last2=Judd |first2=Alan |date=March 9, 2026 |title=Pair charged with ISIS-inspired attempted bombing outside NYC mayor's home |url=https://san.com/cc/explosive-device-thrown-near-mamdanis-home-was-real-ied-police/ |access-date=March 9, 2026 |website=Straight Arrow News}}</ref> Mamdani ya yi Allah wadai da zanga-zangar, yana kiranta "mai ban tsoro" da kuma nuna tsattsauran ra'ayi na Musulmi wanda ya samo asali ne daga wariyar launin fata. Ya kara da cewa "dama ga zanga-zangar zaman lafiya mai tsarki ne" kuma "ba wai kawai na waɗanda muka yarda da su ba", yana kiran yunkurin fashewar bam din "mai banƙyama".<ref>{{Cite web |last=Pazmino |first=Gloria |last2=Koretski |first2=Katherine |date=March 11, 2026 |title=Mamdani walks fine line between his identity and politics in wake of attempted ISIS-inspired attack |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/mamdani-gracie-mansion-response-balancing-act |access-date=4 July 2026 |website=CNN}}</ref><ref name=":0" />
[[Rukuni:Shugabannin New York]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
[[Rukuni:Mutanen Afirka]]
[[Rukuni:Mutanen Amurka]]
[[Rukuni:Haifaffun 1991]]
[[Rukuni:Mutanen Uganda]]
==Manazarta ==
{{reflist}}
bepunrafylnxpxza13d7162zhxf4ro4
Zaben gwamna na Jihar Rivers na 2023
0
122374
968970
893168
2026-10-18T08:49:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 30 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968970
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
An gudanar da Zaben gwamna na Jihar Rivers na shekarar 2023, a ranar 18 ga watan Maris ɗin shekarar 2023, don zabar Gwamnan Jihar Rivers, tare da Zaɓen Majalisar Dokokin Jihar Rivers da sauran zabukan gwamna ashirin da bakwai da zaɓen duk sauran gidajen majalisa na jihar.[1][2] Za a gudanar da zaben - wanda aka jinkirta daga ranar 11 ga watan Maris - makonni uku bayan Zaben shugaban kasa da zaben Majalisar Dokoki.[3] Gwamnan PDP mai ci Ezenwo Nyesom Wike yana da iyakacin wa'adi, kuma ba zai iya neman sake zaben zuwa wa'adi na uku ba.
An shirya zaɓen fidda gwani na jam'iyya tsakanin 4 ga Afrilu da 9 ga Yunin shekarar 2022 tare da Jam'iyyar Peoples Democratic Party da ta zabi tsohon mai ba da lissafi na jihar [[Siminalayi Fubara]] a ranar 25 ga Mayu yayin da All Progressives Congress ta zabi dan kasuwa Tonye Cole a ranar 26 ga Mayu.<ref name="PDP primary results">{{Cite web |last=Ibunge |first=Blessing |title=Rivers Accountant General, Fubara, Wins PDP Governorship Primary |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/05/26/rivers-accountant-general-fubara-wins-pdp-governorship-primary/ |access-date=13 June 2022 |website=[[ThisDay]]}}</ref><ref name="APC primary results">{{Cite web |date=27 May 2022 |title=Tonye Cole wins Rivers APC governorship ticket |url=https://gazettengr.com/tonye-cole-wins-rivers-apc-governorship-ticket/ |access-date=13 June 2022 |website=[[Peoples Gazette]] |publisher=[[News Agency of Nigeria]]}}</ref> A ranar 25 ga Oktoba, hukuncin Babban Kotun Tarayya ya soke dukkan zaben fidda gwani na Rivers APC amma Kotun daukaka kara ta soke hukuncin a watan Janairun 2023 .<ref name="APC primary nullified">{{Cite web |last=Sanusi |first=Abiodun |last2=Naku |first2=Dennis |date=25 October 2022 |title=JUST IN: Court nullifies APC primaries in Rivers |url=https://punchng.com/just-in-court-nullifies-apc-primaries-in-rivers/ |access-date=26 October 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="APC primary reinstated">{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=20 January 2023 |title=Court nullifies suit against Rivers APC gov candidate |url=https://punchng.com/court-nullifies-suit-against-rivers-apc-gov-candidate/ |access-date=20 February 2023 |website=[[The Punch]]}}</ref>
Bayan an kammala tattarawa a ranar da ta biyo bayan zaben, INEC ta ayyana Fubara a matsayin mai nasara. A cikin sakamakon hukuma, Fubara ya lashe kusan ƙuri'u 303,000 (~ 63% na kuri'un) don kayar da Cole da kusan kuri'un 95,000 (20% na kuri'u), Abe da kusan kuriʼu 47,000 (~ 10% na kuri'a), da Itubo da kusan ƙuri" 22,000 (5% na kuri'an). Sakamakon nan da nan ne 'yan wasan da suka zo na biyu suka ki amincewa da shi saboda rahotanni da yawa game da rashin daidaito da tashin hankali.<ref name="Cole rejects results">{{Cite web |last=Okwa |first=Reuben |date=21 March 2023 |title=Tonye Cole, Others Reject Rivers Gov Election Result, Demand Cancellation |url=https://www.channelstv.com/2023/03/21/tonye-cole-others-reject-rivers-governorship-election-result-demand-cancellation/ |access-date=29 December 2024 |website=[[Channels TV]] |language=en}}</ref><ref name="Abe rejects results">{{Cite web |last=Okonkwo |first=Amaechi |date=8 April 2023 |title=Rivers guber: We'll challenge election results, SDP's Abe insists |url=https://tribuneonlineng.com/rivers-guber-well-challenge-election-results-sdps-abe-insists/ |access-date=29 December 2024 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref><ref name="Itubo rejects results">{{Cite web |last=Chukwu |first=Ignatius |date=19 March 2023 |title=Labour Party rejects outcome of Saturday elections in Rivers |url=https://businessday.ng/nigeriadecidesliveupdates/article/labour-party-rejects-outcome-of-saturday-elections-in-rivers/ |access-date=29 December 2024 |website=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]}}</ref> Shari'ar kalubalen shari'a da ta biyo baya ta kai [[Kotun Koli Ta Najeriya|Kotun Koli]], wacce ta tabbatar da zaben Fubara a cikin hukunce-hukuncen da aka yanke a watan Janairun 2024.<ref name="Supreme Court upholds Fubara victory">{{Cite web |title=UPDATED: Supreme Court affirms Rivers governor, Fubara's election |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/661993-updated-supreme-court-affirms-rivers-governor-fubaras-election.html |access-date=29 December 2024 |website=[[Premium Times]]}}</ref>
== Tsarin zaɓe ==
Ana kuma zaɓar Gwamnan Jihar Rivers ta amfani da tsarin zagaye biyu. Don a zaɓe shi a zagaye na farko, dole ne ya sami kuri'un da yawa da kuma sama da kashi 25% na kuri'un a akalla kashi biyu bisa uku na yankunan kananan hukumomin jihar. Idan babu dan takara da ya wuce wannan ƙofar, za a gudanar da zagaye na biyu, tsakanin babban dan takara kuma dan takara na gaba da ya sami kuri'u, da yawa a cikin mafi yawan yankunan karamar hukuma. [ana buƙatar ƙa'ida] [ana buƙatar hujja][citation needed]
== Tarihi ==
Jihar Rivers jihar ce mai yawan jama'a, jiha daban-daban a Kudu tare da manyan man fetur da gas na halitta tare da cibiyoyin masana'antu. Duk da yawan kuɗaɗen shigar da man fetur, jihar tana da manyan batutuwa da yawa tare da ƴan fashi da' yan bindigar man fetur ba bisa ka'ida ba a yankunan kogi yayin da yankunan birane ke da yawan jama'a da gurɓataccen muhalli.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=12 March 2022 |title=Security agencies fully involved in illegal bunkering – Wike |url=https://punchng.com/security-agencies-fully-involved-in-illegal-bunkering-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Igonikon |first=Karina |date=2 February 2022 |title=Soot in Port Harcourt: Wetin don hapun afta Rivers state Governor Nyesom Wike declare war against kpo fire operators? |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60083814 |access-date=21 May 2022 |website=[[BBC Pidgin]] |language=pcm}}</ref>
A siyasance, zaɓen shekara ta 2019 ya kasance ci gaba da ikon PDP na jihar yayin da rashin iyawar APC na jihar don gudanar da zaben fidda gwani ya haifar da rashin cancanta ta kotun. Dan takarar shugaban kasa na PDP [[Atiku Abubakar]] ya lashe jihar da kashi 50% kuma jam'iyyar [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Rivers|ya sami dukkan kujerun majalisar dattijai guda uku]] yayin da ta mamaye [[Zaben Majalisar Wakilai ta Najeriya na 2019 a Jihar Rivers|Zaben Majalisar Wakilai]]. A matakin jiha, PDP ta kuma [[2019 Rivers State House of Assembly election|riƙewa]] mafi rinjaye a Majalisar Dokoki kuma Wike ta lashe [[Zaben gwamna na Jihar Legas na 2019|Zaben gwamna]] da yawa <ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref>
Kafin wa'adin Wike, manufofin wa'adinsa na biyu sune ababen more rayuwa, horo na kasafin kuɗi, ci gaban tattalin arziki, da hadin kai.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Dangane da aikinsa, an yaba wa Wike don ci gaban ababen more rayuwa, inganta kiwon lafiya, saka hannun jari a wasanni, da turawa kan bunker mai ba bisa ka'ida ba.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=12 March 2022 |title=Security agencies fully involved in illegal bunkering – Wike |url=https://punchng.com/security-agencies-fully-involved-in-illegal-bunkering-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Koyaya, an soki gwamnatinsa saboda jinkirin watanni na kafa majalisa, sanarwar da ya yi na Rivers a matsayin "jiha ta Kirista" da kuma mummunar martani ga rushewar masallaci, kashe biliyoyin naira don siyan motocin alatu ga ƴan majalisa da alƙalai, ƙoƙarin hana zanga-zangar ba bisa ka'ida ba a lokacin tsawo na zanga-zambe na SARS na 2020, da ya ga damuwa da fara rikice-rikice-rikici na jama'a tare da wasu jami'an da aka zaba, biyan albashi da fansho ba bisa ka-zangar gwamnati ba, da rashin girmamawa masu mulki na gargajiya <ref>{{Cite web |last=Igonikon |first=Karina |date=2 February 2022 |title=Soot in Port Harcourt: Wetin don hapun afta Rivers state Governor Nyesom Wike declare war against kpo fire operators? |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60083814 |access-date=21 May 2022 |website=[[BBC Pidgin]] |language=pcm}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kevin-Alerechi |first=Elfredah |date=14 October 2020 |title=Rivers residents groan as Wike spends N3.4 billion on luxury cars for judges, politicians |url=https://gazettengr.com/rivers-residents-groan-as-wike-spends-n3-4-billion-on-luxury-cars-for-judges-politicians/ |access-date=21 May 2022 |website=[[Peoples Gazette]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 October 2020 |title=Nigerians React As Gov Wike Bans #EndSARS Protest In Rivers |url=https://www.theheritagetimes.com/nigerians-react-as-gov-wike-bans-endsars-protest-in-rivers/ |access-date=21 May 2022 |website=The Heritage Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 March 2022 |title=Ranking Nigerian Governors Feb/March 2022: APC Govs' dirty fight, Sanwo-Olu's BRT snag, Wike's uncouthness, Umahi's meltdown |url=https://www.ripplesnigeria.com/ranking-nigerian-governors-feb-march-2022-apc-govs-dirty-fight-sanwo-olus-brt-snag-wikes-uncouthness-umahis-meltdown/ |access-date=21 May 2022 |website=[[Ripples Nigeria]] |quote=Though we acknowledge Wike's reported passion for his party and other issues, we, however, frown at his constant ranting and hurling of insults, and issuing of threats against his opponents— in their ever-increasing number and classification. We believe Governor Wike will do well for himself in taking one or two lessons in diplomacy, civility in public communication and the gentlemanly requirement for public office holders.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Opara |first=George |date=21 May 2022 |title=2023: Wike pushes for presidency amidst opposition from home turf |url=https://dailypost.ng/2022/05/21/2023-wike-pushes-for-presidency-amidst-opposition-from-home-turf/ |access-date=21 May 2022 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyebade |first=Wole |date=12 February 2020 |title=Wike's disrespect for ancient stool and the victims |url=https://guardian.ng/opinion/wikes-disrespect-for-ancient-stool-and-the-victims/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Wike kuma ya zo da wuta saboda yunkurin mulkin mallaka don murkushe 'yan adawa ta hanyar hana zanga-zangar sau da yawa kuma mafi mahimmanci, lokacin da aka kama abokin hamayyarsa a cikin jam'iyya kuma memba na Majalisar Wakilai [[Farah Dagogo]] kuma aka ɗaure shi makonni don hana shi yin takarar gwamna.<ref name="SERAP condemnation">{{Cite tweet|user=SERAPNigeria|title=Breaking: We condemn the arbitrary arrest of Mr Farah Dagogo reportedly on the orders of Rivers State Governor Nyesom Wike, for exercising his rights. Mr Dagogo must be immediately and unconditionally released. We'll hold Mr Wike to account if Dagogo is not immediately released}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=28 April 2022 |title=Police arrest federal lawmaker on Wike's order |url=https://punchng.com/police-arrest-federal-lawmaker-on-wikes-order/ |access-date=27 June 2023 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 April 2022 |title=Police execute Wike's order, arrest PDP governorship aspirant |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/526661-police-execute-wikes-order-arrest-pdp-governorship-aspirant.html?tztc=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230627165453/https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/526661-police-execute-wikes-order-arrest-pdp-governorship-aspirant.html?tztc=1 |archive-date=27 June 2023 |access-date=27 June 2023 |website=www.premiumtimesng.com}}</ref> Wani mahimmin tushen jayayya shine yadda yake kula da kisan gillar Oy[[Inyamurai|Ibo]] a watan Nuwamban shekarar 2020, lokacin da ma'aikatan [[Sojojin Ƙasa na Najeriya|Sojoji]] suka kai hari kan samari na Igbo a [[Oyigbo]] bayan da IPOB ta kashe sojoji biyar; Wike akai-akai ya musanta duk wani laifi na Sojoji kuma ya tabbatar da mamayar soja na mako-mako na yankin.<ref>{{Cite web |last=Adebayo |first=Taiwo-Hassan |date=23 November 2020 |title=investigation: Inside the horrific bloodshed and massive extrajudicial killings in Nigeria's Oyigbo community |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/427469-investigation-inside-the-horrific-bloodshed-and-massive-extrajudicial-killings-in-nigerias-oyigbo-community.html |access-date=21 May 2022 |website=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Princewill |first=Nimi |last2=Kevin-Alerechi |first2=Elfredah |date=2 November 2020 |title=Oyigbo Killings: Nigerian soldiers on reprisal attacks against IPOB elements: Wike |url=https://gazettengr.com/oyigbo-killings-nigerian-soldiers-on-reprisal-attacks-against-ipob-elements-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[Peoples Gazette]]}}</ref>
== Zaben fidda gwani ==
Za a gudanar da zaɓen fidda gwani, tare da duk wani kalubale da zai iya samu ga sakamakon fidda gwamna, tsakanin 4 ga Afrilu da 3 ga Yunin shekarar 2022 to amma an tsawaita lokacin zuwa 9 ga Yuni.<ref name="New Dates">{{Cite web |last=Jimoh |first=Abbas |date=26 February 2022 |title=INEC Sets New Dates For 2023 General Elections |url=https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |access-date=26 February 2022 |website=[[Daily Trust]] |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725032251/https://dailytrust.com/just-in-inec-sets-new-dates-for-2023-general-elections |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Shugabannin kabilun kamar [[Mutanen Ogoni|Ogoni]] sun yi kira ga jam'iyyun da su zabi wanda ba Ikwerre ba kamar yadda Ikwerres suka rike gwamna tun 2007.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Bugu da ƙari, duk da samar da kashi mai yawa na yawan mutanen Rivers, babu wani Ogoni da ya taɓa rike gwamna ko mataimakin gwamna, wanda ya haifar da kira don tsarawa na jam'iyyun ga gundumar Sanata ta Kudu maso Gabas ta Ogoni. Wadannan kira, tare da wasu da'awar cewa gwamnan ya kamata ya kuma juya tsakanin yankunan tsaunuka da yankunan kogi, sun haifar da matsin lamba ga jam'iyyun don zaɓar wani daga yankunan kudancin ko kuma musamman, yankunan Ogoni-mafi yawan.<ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref> Koyaya, babu wata babbar jam'iyya da ta rufe zaben fidda gwani ga 'yan takara daga sauran gundumomi.<ref name="Ogoni eyes">{{Cite web |last=Godwin |first=Ann |date=31 May 2021 |title=Search for Wike's successor roils Rivers as Ogoni eyes 2023 |url=https://guardian.ng/politics/search-for-wikes-successor-roils-rivers-as-ogoni-eyes-2023/ |access-date=2 August 2021 |website=The Guardian}}</ref> Duk da yake babu wata babbar jam'iyya da ta tsara gabatarwa, duka APC da PDP sun zabi 'yan siyasa daga yankunan kogi.
=== Dukkanin Majalisa Masu Ci gaba ===
Rikici mai tsawo tsakanin tsohon gwamnan da Ministan Sufuri na tarayya [[Rotimi Amaechi]] da tsohon Sanata [[Magnus Ngei Abe|Magnus Abe]] wanda ya haifar da rashin cancanta na Rivers APC a cikin 2019 ya ci gaba da gaba da zaben fidda gwani yayin da ƙungiyoyinsu suka gudanar da majalisa daban-daban kuma suka zabi shugabanci daban-daban a cikin 2021; shugabancin APC na kasa daga baya ya yarda da sakamakon majalisa da Amaechi ke tallafawa a matsayin halatta. A matsayin fadada rikicin jam'iyya, akwai rikice-rikice a cikin Rivers APC game da yiwuwar zoning zaɓen gwamna yayin da Amaechi ke goyon bayan zoning zuwa Kudu maso Gabas yayin da Abe ya yi yaƙi da yanke shawara ta zoning.<ref name="Ogoni eyes"/><ref name="Renew Battle">{{Cite web |last=Odufowokan |first='Dare |title=Rivers 2023: Amaechi, Abe renew battle for soul of APC |url=https://thenationonlineng.net/rivers-2023-amaechi-abe-renew-battle-for-soul-of-apc/ |access-date=25 November 2021 |website=The Nation}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2022, ya bayyana a fili cewa ba a warware rikicin jam'iyyar ba yayin da Amaechi da abokansa suka hadu don zabar "dan takarar jam'iyya," suna sulhunta da Tonye Cole wanda zai kasance dan takarar APC a shekarar 2019 idan ba a dakatar da jam'iyyar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Duk da yake wasu masu neman shiga sun amince da shirin kuma sun fice, Abe da abokan hulɗarsa sun bayyana a fili cewa ba su amince da Cole a matsayin zaɓin jam'iyyar ba tare da wani dan siyasa mai haɗin kai na Abe yana ba'a da Cole a matsayinsa na "abokin kasuwanci na" Amaechi .<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Har ila yau, akwai zanga-zangar wasu a cikin jam'iyyar da suka yi tir da tsarin da ba a sani ba da kuma zaɓin Cole saboda bai taɓa rike mukamin da aka zaba ba kuma ana zaton ba shi da tsarin siyasa a jihar.<ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref> Duk da rashin amincewa, jam'iyyar ta tabbatar da Cole a matsayin zabin yarjejeniya; kodayake sanarwar manema labarai ta lura cewa tunda taron ba tsari ne na jam'iyya ba, Cole ba shi ne wanda aka zaba a hukumance ba.<ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=12 March 2022 |title=Security agencies fully involved in illegal bunkering – Wike |url=https://punchng.com/security-agencies-fully-involved-in-illegal-bunkering-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Koyaya, goyon bayan jam'iyyar Cole bai warware gardamar ba yayin da wasu 'yan takara suka yi tambaya game da zaɓin da tsarinsa.<ref>{{Cite web |last=Igonikon |first=Karina |date=2 February 2022 |title=Soot in Port Harcourt: Wetin don hapun afta Rivers state Governor Nyesom Wike declare war against kpo fire operators? |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60083814 |access-date=21 May 2022 |website=[[BBC Pidgin]] |language=pcm}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref>{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|All Progressives Congress|paragraphs=2|hat=no}}A cikin kwanaki kafin zaben fidda gwani, rikicin jam'iyyar ya kara zurfi yayin da sansanin Abe ya ki amincewa da majalisa na wakilai na wucin gadi kuma ya yi zanga-zanga a sakatariyar jam'iyyar ta jihar.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> A ranar farko, Abe ya kauracewa kuma ya ki amincewa da ayyukan fidda gwani kafin a gudanar da zaben fidda gwini kai tsaye kuma ya haifar da Cole ya fito a matsayin dan takarar APC bayan sakamakon ya nuna Cole ya lashe sama da kashi 77% na kuri'un wakilai.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> A cikin jawabinsa na karɓa, Cole ya gode wa wakilai da Amaechi kafin ya nemi Abe da sauransu su haɗa kai da jam'iyyar.<ref name="APC primary results"/> Zai tafi kan zaɓaɓɓen tsohon MHA Innocent Barikor - ɗan kabilar [[Mutanen Ogoni|Ogoni]] daga [[Gokana]] - a matsayin abokin aikinsa.<ref name="APC running mate">{{Cite web |date=28 June 2022 |title=2023: Rivers APC Picks Barikor As Running Mate to Cole |url=https://flashpointnews.com/2022/06/28/2023-rivers-apc-picks-barikor-as-running-mate-to-cole/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628065309/https://flashpointnews.com/2022/06/28/2023-rivers-apc-picks-barikor-as-running-mate-to-cole/ |archive-date=28 June 2022 |access-date=13 August 2022 |website=FlashPoint Newspaper}}</ref> Duk da rokon hadin kai, Abe da wasu tsoffin 'yan takarar firamare biyu sun bar jam'iyyar a watan Yuli.<ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=12 March 2022 |title=Security agencies fully involved in illegal bunkering – Wike |url=https://punchng.com/security-agencies-fully-involved-in-illegal-bunkering-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Igonikon |first=Karina |date=2 February 2022 |title=Soot in Port Harcourt: Wetin don hapun afta Rivers state Governor Nyesom Wike declare war against kpo fire operators? |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60083814 |access-date=21 May 2022 |website=[[BBC Pidgin]] |language=pcm}}</ref> Abe zai ci gaba da samun zaben gwamna na SDP.<ref name="SDP primary">{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=30 July 2022 |title=Magnus Abe emerges Rivers SDP gov candidate |url=https://punchng.com/breaking-magnus-abe-emerges-rivers-sdp-gov-candidate/ |access-date=3 August 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Koyaya, karar da aka shigar daga wakilan da ke goyon bayan Abe waɗanda suka yi zargin cewa an hana su ikon yin zabe a zaben fidda gwani ya haifar da soke zaben fidda gashin gashin gashi na APC ta Babban Kotun Tarayya a ranar 25 ga Oktoba. <ref name="APC primary nullified"/> Rivers APC ta nuna rashin amincewa da hukuncin, tana mai cewa kotun ba ta da iko a kan batun jam'iyya na ciki.<ref name="APC primary nullified" /> Kotun daukaka kara ta goyi bayan APC a watan Janairun 2023, ta sake dawo da Cole a matsayin wanda aka zaba.<ref name="APC primary reinstated"/>
==== An zabi shi ====
* Tonye Cole: ɗan kasuwa kuma ɗan tsohon jakadan [[Patrick Dele-Cole]] <ref name="10 APC candidates">{{Cite web |last=Nwisi |first=Rosemary |date=11 April 2022 |title=Dakuku, Cole, Princewill, George, six others join Rivers APC gov race |url=https://thenationonlineng.net/dakuku-cole-princewill-george-six-others-join-rivers-apc-gov-race/ |access-date=12 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Abokin aiki - Innocent Barikor: tsohon memba na Majalisar Gokana <ref name="APC primary results"/>[3]
** Abokin gudu - Innocent Barikor: tsohon memba na Majalisar Gokana <ref name="APC running mate"/>
==== An kawar da shi ====
* [[Magnus Ngei Abe|Magnus Abe]]: member of the [[Nigerian National Petroleum Corporation|NNPC]] Board (2020–present) and former senator for Rivers South East (2011–2015; 2016–2019) (defected after the primary to successfully run in the SDP gubernatorial primary)<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="APC primary results"/>
* [[Sokonte Davies]]: former [[Hukumar Tashar Jirgin ruwa ta Nijeriya|Nigerian Ports Authority]] official<ref name="10 APC candidates"/><ref name="APC primary results" />
* [[Ojukaye Flag-Amachree]]: former [[Asari-Toru]] Local Government Chairman<ref name="10 APC candidates" /><ref name="APC primary results" />
* Ibinabo Michael West: former Commissioner for Transportation<ref name="10 APC candidates" /><ref name="APC primary results" />
* [[Bernard Mikko]]: former [[Majalisar Wakilai (Najeriya)|House of Representatives]] member for Khana/Gokana (1999–2003)<ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref><ref name="APC primary results" />
==== Ya janye ====
* [[Biokpomabo Awara]]: 2019 AAC mai gabatarwa gwamna <ref name="10 APC candidates"/>
* [[Francis Ada Ebenezer]]: mai lissafi da mai wa'azi <ref name="10 APC candidates" />
* [[Dawari George]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Akuku Toru / Asari Toru kuma tsohon Kwamishinan Makamashi da albarkatun kasa (ya sauya sheka bayan zaben fidda gwani don samun nasarar gudanarwa a zaben fidda gashin gwani na AA) <ref name="10 APC candidates" />
* [[Dakuku Peterside]]: tsohon Darakta Janar na [[Hukumar Kula da Tattalin Arzikin Najeriya|Hukumar Kula da Ruwa da Tsaro ta Najeriya]] (2016-2020), tsohon memba na Majalisar Wakilai na Andoni-[[Opobo–Nkoro|Opobo-Nkoro]] (2011-2015), wanda aka zaba a matsayin gwamna na APC na 2015, tsohon Kwamishinan Ayyuka (2007-2011), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Opobo-Nkuro (2002-2003) <ref name="10 APC candidates" />
* [[Tonye Princewill]]: 2015 LP gwamna noman, 2007 AC gwamna nomin, kuma ɗan tsohon Amanyanabo na Kalabari Kingdom Theophilus J.T. Princewill (ya fice bayan firamare) <ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref>
* [[Mina Tende]]: tsohon Shugaban Karamar Hukumar [[Ogu–Bolo|Ogu-Bolo]] <ref name="10 APC candidates" />
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change|title=APC primary results<ref name="APC primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Tonye Cole]]}}|party=All Progressives Congress|votes=986|percentage=77.58%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Ojukaye Flag-Amachree]]}}|party=All Progressives Congress|votes=190|percentage=14.95%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Sokonte Davies]]}}|party=All Progressives Congress|votes=49|percentage=3.86%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Ibinabo Michael West]]}}|party=All Progressives Congress|votes=43|percentage=3.38%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Bernard Mikko]]}}|party=All Progressives Congress|votes=2|percentage=0.16%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Magnus Abe]]}}|party=All Progressives Congress|votes=1|percentage=0.08%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}Ba kamar jam'iyyar APC ta jihar ba, Rivers PDP ba ta fuskanci rikice-rikicen cikin gida kai tsaye a gaban jam'iyyar fidda gwani yayin da Wike ke da iko kai tsaye a kan yawancin jam'iyyar. Koyaya, yayin da firamare ke gabatowa, gwagwarmaya kan hanyar firamare da salon jagorancin Wike ya fara bayyanawa daga rahotanni wanda ya kai ga babban zanga-zanga a sakatariyar Rivers PDP a ranar 13 ga Afrilu 2022.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Mai goyon bayan zanga-zangar kuma abokin hamayyar Wike, memba na Majalisar Wakilai [[Farah Dagogo]] yana neman gwamna har sai Wike ya zargi Dagogo da tallafawa 'yan fashi don kai hari kan sakatariyar jam'iyyar a ranar 27 ga Afrilu kuma ya umarci' yan sanda su kama shi ranar da ta gabata kafin binciken gwamna na PDP.<ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref> Dagogo, wanda ya riga ya sayi kuma ya gabatar da fom don yin takara a zaben fidda gwani, ya yi ƙoƙari ya halarci aikin tantance jam'iyya a ranar 28 ga Afrilu amma 'yan sanda suka tsare shi kuma suka tsare shi a kurkuku har abada.<ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=12 March 2022 |title=Security agencies fully involved in illegal bunkering – Wike |url=https://punchng.com/security-agencies-fully-involved-in-illegal-bunkering-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref> Mataimakan Dagogo tare da kungiyoyin farar hula sun yi tir da kama shi a matsayin manufa ta siyasa kuma sun yi kira ga a saki Dagogo amma PDP kawai ta hana shi daga zaben fidda gwani saboda 'rashin halarta a tantancewa.' <ref>{{Cite web |last=Igonikon |first=Karina |date=2 February 2022 |title=Soot in Port Harcourt: Wetin don hapun afta Rivers state Governor Nyesom Wike declare war against kpo fire operators? |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60083814 |access-date=21 May 2022 |website=[[BBC Pidgin]] |language=pcm}}</ref><ref name="SERAP condemnation">{{Cite tweet|user=SERAPNigeria|title=Breaking: We condemn the arbitrary arrest of Mr Farah Dagogo reportedly on the orders of Rivers State Governor Nyesom Wike, for exercising his rights. Mr Dagogo must be immediately and unconditionally released. We'll hold Mr Wike to account if Dagogo is not immediately released|access-date=3 May 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSERAP2022">SERAP [@SERAPNigeria] (30 April 2022). [https://x.com/SERAPNigeria/status/1520428431246307338 "Breaking: We condemn the arbitrary arrest of Mr Farah Dagogo reportedly on the orders of Rivers State Governor Nyesom Wike, for exercising his rights. Mr Dagogo must be immediately and unconditionally released. We'll hold Mr Wike to account if Dagogo is not immediately released"] ([[Tweet (social media)|Tweet]])<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 May</span> 2022</span> – via [[Twitter]].</cite></ref><ref name="PDP screening">{{Cite web |last=Okonkwo |first=Amaechi |date=May 2022 |title=16 Governorship Aspirants Scale PDP Screening In Rivers |url=https://tribuneonlineng.com/16-governorship-aspirants-scale-pdp-screening-in-rivers/ |access-date=8 May 2022 |website=[[Nigerian Tribune]]}}</ref>{{Excerpt|2023 Adamawa State gubernatorial election|People's Democratic Party|paragraphs=1|hat=no}}In the days directly before the primary, reports emerged that Wike had settled on [[Siminalayi Fubara]]—the immediate past Accountant General of Rivers State—as his preferred candidate despite the [[Hukumar Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa ta EFCC|Economic and Financial Crimes Commission]] declaring Fubara wanted for fraud on 24 May.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> On the primary date, the candidates contested an indirect primary that ended with Fubara's nomination after results showed him winning over 81% of the delegates' votes; several other candidates did not attend the event.<ref name="PDP primary results"/><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> In his acceptance speech, Fubara vowed to continue the work of the Wike administration. After the primary, it was noted that Fubara's riverine origin and [[Mutanen Ijaw|Ijaw ethnicity]] were a move in favor of a power shift after Wike's governorship.<ref name="PDP primary results" /> However, Fubara still faced opposition from the EFCC as agents attempted to arrest him on 8 June and were stopped by Fubara's armed thugs.<ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref> Despite his status as a fugitive, Fubara commenced his campaign and selected [[Ngozi Odu]]—a former commissioner from [[Ogba–Egbema–Ndoni]]—as his running mate later in June.<ref name="PDP running mate">{{Cite web |date=22 June 2022 |title=NGOZI ODU IS RIVERS PDP DEPUTY GOVERNORSHIP CANDIDATE |url=https://flashpointnews.com/2022/06/22/ngozi-odu-is-rivers-pdp-deputy-governorship-candidate/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622095319/https://flashpointnews.com/2022/06/22/ngozi-odu-is-rivers-pdp-deputy-governorship-candidate/ |archive-date=22 June 2022 |access-date=13 August 2022 |website=FlashPoint Newspaper}}</ref>
==== An zabi shi ====
* [[Siminalayi Fubara]]: tsohon Babban Mai ba da lissafi na jihar<ref name="13 PDP aspirants jostle">{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=13 April 2022 |title=Wike's aides resign, 13 aspirants jostle for PDP ticket |url=https://punchng.com/wikes-aides-resign-13-aspirants-jostle-for-pdp-ticket/ |access-date=14 April 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref><ref name="PDP screening"/><ref name="PDP primary results"/> Matashi mai gudu - Ngozi Odu: tsohon Kwamishinan Ilimi[4]
** Mataki mai gudu - [[Ngozi Odu]]: tsohon Kwamishinan Ilimi <ref name="PDP running mate"/>
==== An kawar da shi a firamare ====
* David Briggs: tsohon Kwamishinan Ayyuka <ref name="13 PDP aspirants jostle"/><ref name="PDP screening"/><ref name="PDP primary results"/>
* Abieatedoghu Bob-Abbey Hart: 2015 PDP shugaban kasa dan takara <ref name="PDP primary results" />
* Tammy Danagogo: Sakataren Gwamnatin Jiha (2019-2022) kuma tsohon Ministan Wasanni (2014-2015) <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" /><ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref>
* Dax George-Kelly: tsohon mai ba da shawara ga Gwamna Wike<ref name="13 PDP aspirants jostle" /><ref name="PDP screening" /><ref name="PDP primary results" />
* [[Tele Ikuru]]: tsohon [[Mataimakin gwamnan Jihar Rivers|Mataimakin Gwamna]] (2007; 2007-2015), tsohon Kwamishinan Gidaje da Ci gaban Birane (2004-2006), tsohon Kwamishina na Aikin Gona da Albarkatun Halitta (1999-2003), kuma dan uwan tsohon Shugaban PDP na kasa Uche Secondus <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" /><ref name="Cracks" />
* [[Boma Iyaye]]: tsohon Kwamishinan Wasanni (2008-2009; 2009-2011; 2015-2022) kuma tsohon memba na Majalisar Dokoki na Ogu-Bolo (2003-2007) <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" />
* Isaac Kamalu: tsohon Kwamishinan Kudi (2019-2022), tsohon Kwamishina na Kasafin Kudi da Shirye-shiryen Tattalin Arziki (2015-2019), kuma tsohon memba na Majalisar Dattijai na Eleme (2007-2011) <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" />
* [[Lee Maeba]]: tsohon sanata na Rivers South East (2003-2011) <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" /><ref name="Cracks">{{Cite web |last=Odiegwu |first=Mike |title=Cracks as Rivers PDP mulls consensus governorship candidate |url=https://thenationonlineng.net/cracks-as-rivers-pdp-mulls-consensus-governorship-candidate/ |access-date=6 April 2022 |website=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>
* [[Olaka Nwogu]]: tsohon sanata na Rivers South East (2015-2016), tsohon memba na Majalisar Wakilai na [[Eleme (Ribas)|Eleme]] / Oyigbo / Tai (1999-2011), kuma tsohon Shugaban Karamar Hukumar Eleme <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /><ref name="PDP primary results" />
* [[Felix A. Obuah]]: tsohon Shugaban PDP na Jihar Rivers<ref name="13 PDP aspirants jostle" /><ref name="PDP screening" /><ref name="PDP primary results" />
* [[Austin Opara]]: tsohon memba na Majalisar Wakilai na Port Harcourt II (1999-2007) kuma tsohon Mataimakin Shugaban Majalisar Wakili <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /><ref name="PDP primary results" />
* [[George Thompson Sekibo]]: Sanata na Rivers East (2007-2017; 2019-yanzu) da kuma memba na Majalisar Wakilai na Okrika / Ogu / Bolo (2003-2007) <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" />
* Precious Sekibo: tsohon Ministan Sufuri (2003-2007) <ref name="13 PDP aspirants jostle" /> <ref name="PDP screening" /> <ref name="PDP primary results" />
* Morgan Tom-West <ref name="PDP screening" /><ref name="PDP primary results" />
==== An hana shi ta kwamitin tantancewa ====
* [[Farah Dagogo]]: memba na Majalisar Wakilai na Degema / Bonny (2019-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Dokoki na Degema (wanda aka hana shi saboda rashin halarta a gwajin gwaji) <ref name="Cracks"/> <ref name="13 PDP aspirants jostle"/> <ref name="PDP screening"/>
==== Ya ƙi ====
* [[Dum Dekor|Dunamene Dekor]]: memba na Majalisar Wakilai na Khana / Gokana (2019-yanzu), tsohon Kwamishinan Ayyuka, kuma tsohon memba na Majalisar na Khana II <ref name="Ogoni eyes"/>
* Kenneth Kobani: tsohon Sakataren Gwamnatin Jiha (2015-2019) kuma tsohon Ministan Jiha na Masana'antu, Ciniki da Zuba Jari <ref name="Ogoni eyes" />
* [[Barry Mpigi]]: Sanata na Rivers Kudu maso Gabas (2019-yanzu) kuma tsohon memba na Majalisar Wakilai na Eleme / Oyigbo / Tai (2011-2019) <ref name="Ogoni eyes" />
==== Sakamakon ====
{{Election box begin no change|title=PDP primary results<ref name="PDP primary results" />}}
{{Election box winning candidate with party link no change|candidate={{nowrap|[[Siminalayi Fubara]]}}|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=721|percentage=81.01%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Isaac Kamalu]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=86|percentage=9.66%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Dax George-Kelly|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=37|percentage=4.16%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Tammy Danagogo]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=36|percentage=4.04%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=David Briggs|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=4|percentage=0.45%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Morgan Tom-West]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=4|percentage=0.45%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Felix A. Obuah]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=2|percentage=0.22%}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Other candidates|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=0|percentage=0.00%}}
{{Election box total no change}}
{{Election box invalid no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
=== Ƙananan ƙungiyoyi ===
== Yaƙin neman zaɓe ==
Nan da nan bayan zaben fidda gwani, masu sharhi sun rarraba zaben a matsayin gwagwarmaya tsakanin gwamnan mai barin gado [[Ezenwo Wike|Ezenwo Nyesom Wike]] (PDP) da tsohon gwamnan [[Rotimi Amaechi]] (APC) duk da kasancewa zaben gwamnan Jihar Rivers na farko tun 2003 wanda babu Wike ko Amaechi 'yan takara.{{Efn|Although Amaechi's name was not on the ballot in the [[2007 Rivers State gubernatorial election|2007 election]], he successfully sued to be a legitimate candidate.}}<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Fubara da Cole suna da alaƙa sosai da Wike da Amaechi, bi da bi, wanda ya haifar da lakabin babban zaben a matsayin ci gaba da gwagwarmayar iko tsakanin su biyu. Koyaya, fitowar [[Magnus Ngei Abe|Magnus Abe]] - tsohon sanata wanda ya shafe shekaru yana jayayya da Amaechi kan kula da APC na jihar - yayin da dan takarar SDP ya kara da rashin tabbas ga zaben. Abubuwa mafi mahimmanci sun haɗa da shari'ar cin hanci da rashawa ta Fubara da kuma rikici na Wike da PDP na kasa game da sakamakon zaben fidda gwani na shugaban kasa, wanda ya rasa a watan Mayu 2022.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref>
Koyaya, Kotun Koli ta yanke hukunci a watan Oktoba 2022 wanda ya soke dukkan zaben fidda gwani na Rivers APC.<ref name="APC primary nullified"/> An kwatanta hukuncin da sauri da irin wannan hukuncin da ya hana Rivers APC shiga gasar a shekarar 2019; <ref name="APC primary nullified" /> jam'iyyar ta nuna rashin amincewa da hukuncin kuma ta yi alkawarin yin takara a zaben.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> A watan da ya biyo baya, a ranar 7 ga Nuwamba, an saki zaben farko na jama'a - wanda NIO Polls ya gudanar kuma Gidauniyar Anap ta ba da izini - don tseren tare da nuna filin da aka raba sosai wanda Fubara ya jagoranci yayin da Cole (wanda aka haɗa duk da hukuncin kotu) da Abe suka biyo baya a karo na biyu da na uku, bi da bi.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Yayin da zaben ya kusa, an sake dawo da Cole a matsayin wanda aka zaba ta hanyar Kotun daukaka kara a watan Janairun 2023. A watan da ya biyo baya, kungiyar Rivers State Governorship Debate Group ta gudanar da muhawara a ranar 19 ga Fabrairu; Abe, Cole, da kuma dan takarar LP Beatrice Itubo sun halarci yayin da Fubara da dan takarar Accord Dumo Lulu-Briggs ba su nan.<ref name="February debate">{{Cite web |date=20 February 2023 |title=2023 polls: Rivers PDP guber candidate, Sim Fubara shuns debate |url=https://dailypost.ng/2023/02/20/2023-polls-rivers-pdp-guber-candidate-sim-fubara-shuns-debate/ |access-date=20 February 2023 |website=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
Daga baya a watan Fabrairu, mayar da hankali ga zaben shugaban kasa da ke gabatowa a ranar 25 ga Fabrairu. A cikin zaben, Jihar Rivers ta zabi [[Bola Tinubu]] (APC) a cikin gardama; sakamakon da aka ayyana ya nuna Tinubu ya lashe jihar da kashi 44.2% na kuri'un don kayar da Peter Obi (LP) da kashi 33.4% da [[Atiku Abubakar]] (PDP) da kashi 16.9%. Zaben, wanda ya cika da rashin daidaito da zarge-zargen zamba, ya haifar da sabuntawa ga tseren gwamna yayin da rahotanni na tsangwama na zaben da Wike ya jagoranta don goyon bayan Tinubu ya haifar da damuwa game da irin wannan kokarin ga Fubara. Masu sharhi sun lura da yiwuwar rashin jin daɗi na masu jefa kuri'a saboda ma'anar cewa ainihin kuri'un ba su da tasiri ga sakamakon da aka sanar saboda rahotanni masu yawa daga Fabrairu tare da tsoron tashin hankali da aka yi niyya a sansanonin adawa.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> Sauran abubuwan da masana suka yi la'akari da su sun haɗa da yanayin siyasa mai rikitarwa, tsattsauran ra'ayi game da wadanda ba 'yan asalin ƙasar ba, da ci gaba da kai hare-hare kan masu adawa.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onukwue |first=Alexander |date=25 April 2022 |title=Nigeria's illegal oil refineries keep killing people |url=https://qz.com/africa/2158492/nigerias-illegal-oil-refineries-keep-killing-people/ |access-date=16 May 2022 |website=[[Quartz (publication)|Quartz]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Naku |first=Dennis |date=12 March 2022 |title=Security agencies fully involved in illegal bunkering – Wike |url=https://punchng.com/security-agencies-fully-involved-in-illegal-bunkering-wike/ |access-date=21 May 2022 |website=[[The Punch]]}}</ref>
=== Tattaunawar zabe ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+Muhawara game da zaben gwamna na Jihar Rivers na 2023
! rowspan="3" |Ranar
! rowspan="3" |Masu shirya taron
! colspan="7" |<{{Font color|black|#FF9090| A }}
|-
! scope="col" style="width:5em;" |[[Accord (Nijeriya)|A]]
! scope="col" style="width:5em;" |[[All Progressives Congress|APC]]
! scope="col" style="width:5em;" |[[Nigeria Labour Party|LP]]
! scope="col" style="width:5em;" |[[Peoples Democratic Party|PDP]]
! scope="col" style="width:5em;" |[[Jam'iyyar SDP|SDP]]
! scope="col" style="width:5em;" |Sauran jam'iyyun
! rowspan="2" |{{Abbr|Ref.|References}}
|-
! style="background:{{party color|Accord (Nigeria)}};" |
! style="background:{{party color|All Progressives Congress}};" |
! style="background:{{party color|Labour Party (Nigeria)}};" |
! style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}};" |
! style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}};" |
! style="background:{{party color|Others}};" |
|-
| style="white-space:nowrap; text-align:left;" |4 ga Fabrairu
| style="white-space:nowrap; text-align:left;" |[[Rivers State Governorship Debate Group|Kungiyar Tattaunawar Gwamnan Jihar Rivers]]
| style="background:#FF9090;" |'''A'''<br />{{Small|Lulu-Briggs}}| {{Yes|'''P'''<br />{{smaller|[[Tonye Cole|Cole]]}}}}| {{Yes|'''P'''<br />{{smaller|[[Beatrice Itubo|Itubo]]}}}}
| style="background:#FF9090;" |'''A'''<br />{{Small|[[Siminalayi Fubara|Fubara]]}}| {{Yes|'''P'''<br />{{smaller|[[Magnus Abe|Abe]]}}}}
| style="background:#A2B2C2;" |'''NI'''<br />{{Small|Multiple}}
|<ref name="February debate"/>
|}
=== Zabe ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:14px;"
! rowspan="3" |Kungiyar zabe / abokin ciniki
! rowspan="3" |Ranar Aikin Gida<br />
! rowspan="3" |Samfurin samfur<br />
![[Fayil:Tonye_Cole.jpg|80x80px]]
!<div style="width:80px;"><span style="line-height:80px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}; font-size:20px;"> '''PDP'''</span></div>
!<div style="width:80px;"><span style="line-height:80px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}; font-size:20px;"> '''SDP'''</span></div>
! rowspan="3" |Sauran
! rowspan="3" |Ba a yanke shawara ba
! rowspan="3" |Babu wani amsa / Babu wani amsa/An ƙi
|-
!Cole<br /><small>[[All Progressives Congress|APC]]</small>
![[Siminalayi Fubara|Fubara]]<br /><small>[[Peoples Democratic Party|PDP]]</small>
![[Magnus Ngei Abe|Abe]]<br /><small>[[Jam'iyyar SDP|SDP]]</small>
|-
! style="background:{{party color|All Progressives Congress}}" |
! style="background:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" |
! style="background:{{party color|Social Democratic Party (Nigeria)}}" |
|-
|[https://www.anapfoundation.com/press-releases/pdps-siminalayi-fubara-has-a-narrow-lead-in-a-severely-fragmented-race NIO Polls for Anap Foundation]
|Oktoba 2022
|500
|14%
|11%
|6%
|12%{{Efn|Dumo Lulu-Briggs (A): 4%; [[Tekena Iyagba]] (BP): 3%; [[Beatrice Itubo]] (LP): 2%; Other candidates: 3%}}
| {{Party shading/Nonpartisan}} |'''37%'''
|20%{{Efn|Refused: 18%; None: 2%}}
|-
|[https://www.anapfoundation.com/press-releases/rivers-pdps-siminalayi-fubara-maintains-lead-but-sdps-magnus-abe-has-momentum NIO Polls for Anap Foundation]
|Fabrairu 2023
|N/A
|10%
|20%
|11%
|11%{{Efn|Dumo Lulu-Briggs (A): 6%; [[Dawari George]] (AA): 2%; [[Beatrice Itubo]] (LP): 2%; Victor Tamie Fingesi: 1%}}
| {{Party shading/Nonpartisan}} |'''23%'''
|25%{{Efn|Refused: 24%; None: 1%}}
|-
|}
== Tsinkaya ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tushen
! colspan="2" |Tsinkaya
!Ya zuwa yanzu
|-
| align="left" |{{Nowrap|[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]{{efn|AfricaElects projections predict the likelihood of a candidate winning a state by categorizing a state as "Safe" for exceedingly likely, "Likely" for somewhat likely, and "Lean" for least likely. If no clear determination could be made, states are categorized as "tossups".}}}}<ref name="Africa Elects ratings">{{Cite web |last=Elimian |first=Adrian |title=Nigerian Gubernatorial Elections: State Ratings |url=https://africaelects.com/2023/03/18/nigerian-gubernatorial-elections-state-ratings/ |access-date=17 March 2023 |website=[[Europe Elects#Format|Africa Elects]]}}</ref>
| colspan="2" bgcolor="#00c00e" |Wataƙila Fubara
|17 Maris 2023
|-
| align="left" |Ya isa ya isa ya zama {{Nowrap|[[SBM Intelligence]]{{efn|EiE-SBM projections predict which candidates will win states.}}<ref name="EiE-SBM March projections">{{cite web |title=The EiE-SBM 2023 Election forecast: Diminished interest in state elections will make for poor outcomes |url=https://www.sbmintel.com/2023/03/the-eie-sbm-2023-election-forecast-diminished-interest-in-state-elections-will-make-for-poor-outcomes/ |website=SBM Intelligence |date=2 March 2023 |access-date=16 March 2023}}</ref>}}<br />
| colspan="2" bgcolor="#009404" |Fubara
|2 ga Maris 2023
|-
|}
== Halin da ake yi ==
=== Lokaci na zaɓe ===
{{Excerpt|2023 Abia State gubernatorial election|Electoral timetable|hat=no}}
== Babban Zabe ==
=== Sakamakon ===
{{Election box begin no change|title=2023 Rivers State gubernatorial election}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Dumo Lulu-Briggs|party=Accord (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Dawari George]]|party=Action Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Victor Tamie Fingesi]]|party=Action Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=Leesi Gabriel Gborogbosi|party=Action Peoples Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Dada Joseph Ngechu Obele]]|party=African Action Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Tonte Ibraye]]|party=African Democratic Congress|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Faye-Ofori Churchill]]|party=Allied Peoples Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Tonye Cole]]|party=All Progressives Congress|votes=95,274|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Ugochukwu Prince Beke]]|party=All Progressives Grand Alliance|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Tekena Iyagba]]|party=Boot Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Beatrice Itubo]]|party=Labour Party (Nigeria)|votes=22,224|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Sam Agwor]]|party=New Nigeria Peoples Party|votes=335|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Jackrich Sobomabo]]|party=National Rescue Movement|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Siminalayi Fubara]]|party=Peoples Democratic Party (Nigeria)|votes=302,614|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Magnus Abe]]|party=Social Democratic Party (Nigeria)|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Danagogo Wenike-Briggs]]|party=Young Progressives Party|votes=|percentage=}}
{{Election box candidate with party link no change|candidate=[[Leyii Kwanee]]|party=Zenith Labour Party|votes=|percentage=}}
{{Election box total no change}}
{{Election box turnout no change}}
{{End}}
==== Ta hanyar gundumar sanata ====
Sakamakon zaben ta gundumar sanata.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Gundumar Sanata
! colspan="2" |Tonye Cole<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Siminalayi Fubara]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |[[Magnus Ngei Abe|Magnus Abe]]<br /><small>SDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gundumar Sanatan Rivers ta Gabas|Gundumar Sanata ta Gabas ta Rivers]]{{Efn|Comprising the local government areas of [[Emohua]], [[Etche]], [[Ikwerre, Rivers|Ikwerre]], [[Obio-Akpor]], [[Ogu–Bolo]], [[Okrika]], [[Omuma Local Government|Omuma]], and [[Port Harcourt (local government area)|Port Harcourt]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Kogin Kudu maso Gabas na Gundumar Sanata{{Efn|Comprising the local government areas of [[Andoni]], [[Eleme, Rivers|Eleme]], [[Gokana, Rivers|Gokana]], [[Khana, Rivers|Khana]], [[Opobo–Nkoro]], [[Oyigbo]], and [[Tai, Rivers|Tai]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Sanata ta Yammacin Kogin{{Efn|Comprising the local government areas of [[Abua–Odual]], [[Ahoada East]], [[Ahoada West]], [[Akuku-Toru]], [[Asari-Toru]], [[Bonny, Nigeria|Bonny]], [[Degema, Nigeria|Degema]], and [[Ogba–Egbema–Ndoni]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar mazabar tarayya ====
Sakamakon zaben ta mazabar tarayya.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |Mazabar Tarayya
! colspan="2" |Tonye Cole<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Siminalayi Fubara]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |[[Magnus Ngei Abe|Magnus Abe]]<br /><small>SDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Abua/Odua/Ahoada Gabashin Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Abua–Odual]] and [[Ahoada East]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ahoada West/Ogba/Egbema/Ndoni Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ahoada East]] and [[Ogba–Egbema–Ndoni]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Gundumar Tarayyar Akuku Toru / Asari Toru{{Efn|Comprising the local government areas of [[Akuku-Toru]] and [[Asari-Toru]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Andoni/Opobo/Nkoro Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Andoni]] and [[Opobo–Nkoro]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Degema / Bonny Mazabar Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Bonny, Nigeria|Bonny]] and [[Degema, Nigeria|Degema]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Eleme/Oyigbo/Tai Tarayyar Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Eleme, Rivers|Eleme]], [[Oyigbo]], and [[Tai, Rivers|Tai]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Yankin Etche/Omuma na Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Etche]] and [[Omuma Local Government|Omuma]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Ikwerre/Emohua Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Emohua]] and [[Ikwerre, Rivers|Ikwerre]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Khana/Gokana Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Gokana, Rivers|Gokana]] and [[Khana, Rivers|Khana]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Obio/Akpor Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government area of [[Obio-Akpor]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Okrika/Ogu/Bolo Majalisa ta Tarayya{{Efn|Comprising the local government areas of [[Ogu–Bolo]] and [[Okrika]].}}
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Port Harcourt I Majalisa ta Tarayya da Port Harcoort II Majalisa na Tarayya{{Efn|Together comprising the local government area of [[Port Harcourt (local government area)|Port Harcourt]].}}{{Efn|These two constituencies are within a single LGA. As this table does not differentiate between intra-LGA results, these figures are for the entire LGA which is the same as the data for both constituencies.}}<br />
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |TBD
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
|}
==== Ta hanyar karamar hukuma ====
Sakamakon zaben ta karamar hukuma.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 90%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |Tonye Cole<br /><small>APC</small>
! colspan="2" |[[Siminalayi Fubara]]<br /><small>PDP</small>
! colspan="2" |[[Magnus Ngei Abe|Magnus Abe]]<br /><small>SDP</small>
! colspan="2" |Sauran
! rowspan="2" |Jimlar kuri'un da aka amince da su
! rowspan="2" |Kashi na masu halarta
|-
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
!Zaɓuɓɓuka
!Kashi
|-
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Abua–Odual|Abua-Odual]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |5,738
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |9,763
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |463
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |712
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |16,676
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ahoada ta Gabas|Ahoada Gabas]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,650
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |14,408
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,077
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |903
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |20,038
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ahoada ta Yamma|Ahoada Yamma]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |4,883
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |6,425
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,063
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |775
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |13,146
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Akuku-Toru]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,724
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |6,273
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |222
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |931
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |11,150
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Andoni]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,149
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |8,319
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1185
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |618
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |13,271
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Asari-Toru]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |4,209
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |12,663
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |179
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,271
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |18,322
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Bonny (Rivers)|Bonny]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,285
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |8,032
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |559
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,571
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |13,447
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Degema]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,107
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |4,437
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |579
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,006
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |9,129
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Eleme (Ribas)|Eleme]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,662
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |8,414
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,251
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |920
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |14,247
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |Emohua
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |5,916
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |20,600
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |805
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,270
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |28,591
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Etche|Ƙarƙashin]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |6,408
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |16,043
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,586
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,283
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |26,320
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Gokana]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |7,410
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |17,455
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |13,840
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |755
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |39,467
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ikwerre]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |7,503
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |13,716
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,447
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,424
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |24,090
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Khana]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |620
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |9,475
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |5,846
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |494
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |16,435
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Obio-Akpor|Rashin amincewa da Akpor]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |7,361
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |45,065
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,056
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |10,083
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |65,565
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ogba–Egbema–Ndoni|Ogba-Egbema-Ndoni]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |6,811
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |17,729
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,450
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,391
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |31381
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Ogu–Bolo|Ogu-Bolo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,524
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |7,103
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |310
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |528
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |9,155
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Okrika|Yankin]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,719
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |10,342
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |822
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,719
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |15,093
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Omuma]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,127
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |8,760
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |804
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |234
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |11925
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Opobo–Nkoro|Opobo-Nkoro]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |1,246
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |11,538
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |159
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |246
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |13,189
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Oyigbo]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |2,793
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |9,886
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |796
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,086
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |16,561
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Port Harcourt (ƙaramar hukuma)|Tashar jiragen ruwa ta Harcourt]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |8.954
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |26,892
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |3,974
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |6,689
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |46,509
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |[[Tai]]
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |295
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |9,276
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |508
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |148
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |10,227
| align="center" bgcolor="#c4b5bb" |%
|-
|-
!Cikakken
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
!TBD
!%
|}
== Dubi kuma ==
* Zaben Najeriya na 2023
* [[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|Zaben gwamna na Najeriya na 2023]]
== Bayani ==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{2023 Nigeria elections}}{{Elections in Rivers State}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
tjtx1mqeeu3sff5lrwxzeva186fsx20
Tharwat Bassily
0
124279
968707
750863
2026-10-17T15:58:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968707
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tharwat Bassily''' (14 ga Satumba 1940 - 5 ga Disamba 2017) ɗan kasuwa ne ɗan Masar. Bassily ta kammala karatu daga Faculty of Pharmacy, Jami'ar Alkahira a shekarar 1967. Ya kasance wanda ya kafa kuma shugaban kwamitin Amoun Pharmaceutical Company S.A.E., daya daga cikin manyan kamfanonin magunguna masu zaman kansu a [[Misra|Misira]]. Bassily ya kuma kasance mataimakin sakatare na majalisa mai tsarki na Cocin Orthodox na Coptic, memba na [[Shura Council|Majalisar Shura]], [2] kuma wanda ya kafa Coptic TV.[3][4]''.<ref>{{Cite web |title=Egypt: Who really needs Coptic TV? |url=http://www.menassat.com/?q=en/news-articles/2395-egypt-who-really-needs-coptic-tv |access-date=5 August 2010 |publisher=Menassat.com}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>''
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2017]]
[[Rukuni:Haihuwan 1940]]
n1urv2usjm0wcd5ej97mmt51l2frcs5
Wendy Shaia
0
129920
968913
902826
2026-10-18T01:19:33Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968913
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Wendy Shaia''' marubuciya ce ' yar Birtaniya-, farfesa ce ta asibiti a makarantar aikin zamantakewa ta Jami'ar Maryland kuma babbar darekta ta Social Work Community Outreach Service (SWCOS). <ref name="UMB">{{Cite web |title=Wendy Shaia |url=https://www.ssw.umaryland.edu/academics/faculty/wendy-shaia/?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133916/https://www.ssw.umaryland.edu/academics/faculty/wendy-shaia/?& |url-status=dead }}</ref> <ref name="VB">{{Cite web |last=Stories |first=Local |title=Conversations with Wendy Shaia – VoyageBaltimore Magazine {{!}} Baltimore's Most Inspiring Stories |url=https://voyagebaltimore.com/interview/conversations-with-wendy-shaia/ |access-date=2023-02-17 |website=voyagebaltimore.com |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133915/https://voyagebaltimore.com/interview/conversations-with-wendy-shaia/ |archive-date=2023-02-19 |url-status=dead}}</ref>
== Ilimi ==
Shaia ta kammala karatunta a Makarantar Aikin Jama'a ta Jami'ar Maryland . Ta sami digirin digirgir a fannin Ilimi a fannin Ilimin Dan Adam da Ƙungiyoyi daga Jami'ar George Washington .
== Tsarin SHARP ==
Tsarin SHARP kayan aiki ne da ake amfani da shi don tantancewa da fahimtar wahalhalun tunani da suka samo asali daga abubuwan da ke haifar da zalunci, ƙirƙirar wayar da kan jama'a da kuma ƙarfafa sauye-sauyen hana zalunci. <ref name=":0">{{Cite journal |last=Shaia |first=Wendy |date=2019 |title=SHARP: A Framework for Addressing the Contexts of Poverty and Oppression During Service Provision in the United States |url=https://jswve.org/download/spring2019/articles16-1/16-SHARP-16-1-JSWVE-Spring-2019.pdf |journal=Journal of Social Work Values and Ethics |volume=16 |issue=1 |access-date=2026-01-04 |archive-date=2023-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320084424/https://jswve.org/download/spring2019/articles16-1/16-SHARP-16-1-JSWVE-Spring-2019.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=SHARP Framework |url=https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |access-date=2023-03-01 |website=Wendy Shaia |language=en |archive-date=2023-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301160059/https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |url-status=dead }}</ref> Shaia ta ƙirƙiro tsarin yayin da take bincike kan hanyoyin magance matsalar talauci da zalunci yayin samar da ayyuka a Amurka. <ref>{{Cite web |last=Baltimore |first=University of Maryland |title=Grant Examines How Social Workers Stay 'SHARP' |url=https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133917/https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |url-status=dead }}</ref> Ta kafa kayan aikin tsarin a kan sassa 5; Zalunci na tsari, Yanayin tarihi, Binciken rawar da ya taka, Rabawa da juna da Iko. <ref name=":0" /> <ref name=":1">{{Cite journal |last=Shaia |first=Wendy E. |last2=Avruch |first2=David O. |last3=Green |first3=Katherine |last4=Godsey |first4=Geneen M. |date=October 2, 2019 |title=Socially-Engineered Trauma and a New Social Work Pedagogy: Socioeducation as a Critical Foundation of Social Work Practice |url=https://doi.org/10.1080/00377317.2019.1704146 |journal=Smith College Studies in Social Work |volume=89 |issue=3–4 |pages=238–263 |doi=10.1080/00377317.2019.1704146 |issn=0037-7317 |s2cid=213315309 |url-access=subscription}}</ref>
== Littattafan da aka buga ==
* ''Baƙar Ƙwayar Halitta.'' <ref>{{Cite web |last=Baltimore |first=University of Maryland |title=Grant Examines How Social Workers Stay 'SHARP' |url=https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133917/https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |url-status=dead }}</ref> Littafin ya kasance na ƙarshe a cikin rukunin almara na birane na kyaututtukan almara na littattafai na Amurka na 2022. <ref>{{Cite web |title=American Book Fest |url=http://www.americanbookfest.com/americanfictionawards/2022afafullresults.html |access-date=2023-02-19 |website=www.americanbookfest.com}}</ref>
* Haɗa Lafiya da Ilimi don Nasarar Ɗaliban Baƙar fata - ''Babi na 6.'' ''Makarantu a Matsayin Muhalli Masu Sake Fuskantar Rauni''
== An buga gajerun labarai ==
* Jiran Wani Abu <ref>{{Cite web |title=SHARP Framework |url=https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |access-date=2023-03-01 |website=Wendy Shaia |language=en |archive-date=2023-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301160059/https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |url-status=dead }}</ref>
* Ja Bazara <ref>{{Cite web |last=Baltimore |first=University of Maryland |title=Grant Examines How Social Workers Stay 'SHARP' |url=https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133917/https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |url-status=dead }}</ref>
== Labarai na mujallu da aka buga ==
{| class="wikitable"
|+
! Lakabi
! Shekarar bugawa, mujalla
|-
| Rauni da Injiniyan Zamantakewa da Sabon Ilimin Aikin Zamantakewa: Ilimin zamantakewa a matsayin Tushen Muhimmiyar Aikin Zamantakewa <ref name=":1"/>
| 2019, ''Nazarin Kwalejin Smith a Aikin Jama'a''
|-
| SHARP: Tsarin magance matsalolin talauci da zalunci yayin samar da ayyuka a Amurka. <ref name=":0"/>
| 2019, ''Mujallar Ƙimar Aikin Zamantakewa da Ɗabi'a''
|-
| Dole ne mu ci gaba da matsa lamba: Ra'ayoyin masu kula da baƙar fata game da tantance autism da kuma hanyoyin da za a bi wajen kula da yara a matakin farko. <ref>{{Cite web |title=SHARP Framework |url=https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |access-date=2023-03-01 |website=Wendy Shaia |language=en |archive-date=2023-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301160059/https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |url-status=dead }}</ref>
| 2018, ''Nakasassu ta Hankali da Ci Gaba''
|-
| Canjawa daga rayuwa zuwa cikawa: Tsarin tsare-tsare ga makarantun al'umma <ref>{{Cite web |last=Baltimore |first=University of Maryland |title=Grant Examines How Social Workers Stay 'SHARP' |url=https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133917/https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |url-status=dead }}</ref>
| 2018, ''Phi Delta Kappan''
|-
| Ma'aikatan zamantakewa na makaranta a matsayin abokan hulɗa a cikin manufar makaranta. <ref>{{Cite web |title=SHARP Framework |url=https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |access-date=2023-03-01 |website=Wendy Shaia |language=en |archive-date=2023-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301160059/https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |url-status=dead }}</ref>
| 2018, ''Phi Delta Kappan''
|-
| Sharhin littafi: ''Me Yasa Suke Fushi Da Mu?'' ''Makaloli Kan Tseren Kasa'', na Larry E Davis. <ref>{{Cite web |last=Baltimore |first=University of Maryland |title=Grant Examines How Social Workers Stay 'SHARP' |url=https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133917/https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |url-status=dead }}</ref>
| 2016, ''Aikin zamantakewa na Inganci''
|-
| Macro MI: Amfani da Hira Mai Ƙarfafawa don Magance Rauni Mai Ingantaccen Zamantakewa <ref>{{Cite web |title=American Book Fest |url=http://www.americanbookfest.com/americanfictionawards/2022afafullresults.html |access-date=2023-02-19 |website=www.americanbookfest.com}}</ref>
| 2022, ''Mujallar Ayyukan Ci Gaban Dan Adam''
|-
| Kwarewar Cin Zarafin Mutum da na Marasa Lafiyar Hankali ga Baƙaƙen da ke da Mummunan Cututtukan Hankali: Alamomin Magance Raunin da ya shafi zamantakewa <ref>{{Cite book}}</ref>
| 2022, ''Nazarin Kwalejin Smith a Aikin Jama'a''
|-
| Shiga Cikin Iyalan Baƙar fata da Baƙar fata a Binciken Autism <ref>{{Cite web |title=SHARP Framework |url=https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |access-date=2023-03-01 |website=Wendy Shaia |language=en |archive-date=2023-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301160059/https://www.wendyshaia.com/sharp-framework |url-status=dead }}</ref>
| 2020, ''Mujallar Autism da Cututtukan Ci Gaba''
|-
| 'Ina jin tsoronsa sosai': bincike mai gauraye kan damuwa tsakanin masu kula da yara baƙar fata masu fama da autism <ref>{{Cite web |last=Baltimore |first=University of Maryland |title=Grant Examines How Social Workers Stay 'SHARP' |url=https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |access-date=2023-02-17 |website=University of Maryland, Baltimore |language=en |archive-date=2023-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219133917/https://www.ssw.umaryland.edu/about-the-ssw/ssw-news/grant-examines-how-social-workers-stay-sharp.php?& |url-status=dead }}</ref>
| 2022, ''Mujallar Nakasassu ta Ci Gaba''
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
rg08ks9z32924t2bx7coxj7votf55vg
Stephen Gould (tenor)
0
133358
968684
872808
2026-10-17T15:37:19Z
Nura Bello
24854
968684
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga Janairu, 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
1q2k8e4vwgiqds618qersadm16pcgsi
968685
968684
2026-10-17T15:38:25Z
Nura Bello
24854
968685
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
f76pl5ehqir0pmqdlb6umhwghvhj6d0
968686
968685
2026-10-17T15:38:56Z
Nura Bello
24854
968686
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
tveyiihfv9c384rckmw3x1zud72js5n
968687
968686
2026-10-17T15:39:34Z
Nura Bello
24854
968687
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a shekarar 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
134xnd0usquz5k69mqewqv9pp69xws9
968688
968687
2026-10-17T15:40:10Z
Nura Bello
24854
968688
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a shekarar 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu ne a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
36ego18ph0ex4mtmptbeu0c0rfa82km
968690
968688
2026-10-17T15:40:56Z
Nura Bello
24854
968690
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a shekarar 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu ne a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo ne a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
86g30icnuenrv5rk16z053em0htx3ub
968691
968690
2026-10-17T15:42:34Z
Nura Bello
24854
968691
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a shekarar 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu ne a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo ne a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin shekarar 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
i9op0u7y5qbsr1f8m0yvga9sjky0q8b
968693
968691
2026-10-17T15:43:59Z
Nura Bello
24854
968693
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a shekarar 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu ne a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin shekaru 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo ne a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin shekarar 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
skcpn5h6znzisqtqvdr2ebxgtd05i5z
968695
968693
2026-10-17T15:45:00Z
Nura Bello
24854
968695
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stephen Grady Gould''' ([[Janairu]] 24, 1962 - [[Satumba]] 19, 2023) ɗan ƙasar [[Amurka]] ne mai gudanarwa kuma babban mai fassara ayyukan [[Richard Wagner]]. Ya yi kusan sau 100 a Bikin Bayreuth, musamman a matsayin Tannhäuser tun daga shekara ta 2004, kuma daga baya Siegfried da Tristan. A cikin shekarar 2022, aikinsa a cikin dukkan matsayi uku ya ba shi laƙabi kamar Iron Man .
Gould ya bayyana a manyan gidajen wasan kwaikwayo a duk duniya. Ayyukansa wadanda ba na Wagner ba sun haɗa da matsayin Bulus a cikin Korngold's Die tote Stadt, Bacchus a cikin Strauss' Ariadne auf Naxos, rawar da Britten's ''Peter Grimes'', Sarkin sarakuna a cikin Strausse' Die Frau ohne Schatten, rawar da Verdi's Otello, Aeneas a cikin Berlioz's Les Troyens, da kuma rawar da William Bolcom's ''McTeague''. A cikin kide-kide, ya yi a cikin Symphony na tara na Beethoven, Gurre-Lieder na Schoenberg, da ''Das Lied von der Erde'' na Mahler.
== Rayuwa da aiki ==
An haifi Stephen Grady Gould a Roanoke, Virginia, a ranar 24 ga watan Janairu, a shekarar 1962, ɗan Loren Gould, ministan Baptist, da Annie (née Brown), pianist wanda ya koyar a makarantu. Gould ya fara karatu ne a matsayin baritone a Jami'ar Olivet Nazarene, ya kammala karatu tare da digiri na farko a shekarar 1984.[1] Daga baya ya yi karatu a New England Conservatory of Music a Boston tare da John Moriarty, sannan ya zama memba na Lyric Opera na Cibiyar Harkokin Amurka.
A shekara ta 1989, ya shiga Chris Merritt a Los Angeles Opera a matsayin Argirio a cikin Rossini's ''Tancredi'', tare da Marilyn Horne . <ref name="Salazar">{{Cite web |last=Salazar |first=Francisco |date=September 20, 2023 |title=Tenor Stephen Gould Dies at 61 |url=https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921135537/https://operawire.com/obituary-tenor-stephen-gould-dies-at-61/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 20, 2023 |website=operawire.com}}</ref> Ba tare da haɗin wasan kwaikwayo na dindindin ba, Gould ya saurara don yawon shakatawa na farko na Amurka na Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera kuma an yarda da shi, yana yin rawar maza sama da wasanni 3,000.<ref name="Salazar" />
=== Tenor ===
Bayan barin The Phantom of the Opera, Gould ya yi tunanin cewa aikinsa na waka ya ƙare yadda ya kamata, har sai da ya sadu kuma ya fara karatu tare da John Fiorito, malamin murya da ke da alaƙa da Metropolitan Opera a Birnin New York, wanda ya sake yin amfani da fasahar muryar Gould gaba ɗaya don ya iya raira waƙa da ke riƙe da repertoire. A kan shawarar Fiorito, Gould ya watsar da yin wasan kwaikwayo na wani ɗan lokaci kuma ya yi karatu tare da Fiorito na tsawon shekaru uku da maraice tare da aikin rana. A watan Janairun 2000, ya fara bayyana a matsayin mai gudanarwa a Landestheater Linz a matsayin Florestan a cikin ''Fidelio'' na Beethoven . Zubin Mehta ya gayyace shi don yin aiki a matsayin Melot a cikin Wagner's Tristan und Isolde a Bavarian State Opera a shekara ta 2001, a cikin samarwar da Peter Konwitschny ya jagoranta. A shekara ta 2002, ya bayyana a matsayin Aeneas a cikin Les Troyens na Berlioz a Maggio Musicale Fiorentino tare da Mehta, kuma shekara guda daga baya a wannan bikin kamar Otello na Verdi. Ya yi aikinsa na farko na Wagner a Landestheater Linz a 2002 a matsayin Tannhäuser .
==== Bayreuth ====
Gould ya bayyana a Bikin Bayreuth a shekara ta 2004 a matsayin ''Tannhäuser'', wanda Christian Thielemann ya jagoranta. A shekara ta 2006 ya yi a bikin a matsayin Siegfried a cikin Wagner's Der Ring des Nibelungen, wanda Tankred Dorst ya shirya kuma Thielemann ya sake gudanarwa. "Halin Tannhäuser ya fi dacewa da ni fiye da Siegfried", in ji Gould ga Forum Opéra a watan Disamba na shekara ta 2007. Ya fara aiki a matsayin Tristan a can a shekarar 2015, wanda Katharina Wagner ta jagoranta kuma Thielemann ta jagorantar. <ref name="Standard" /> Ya bayyana a matsayin Siegmund a Die Walküre a cikin shekaru 2018, kuma a matsayin Parsifal a cikin wasan kwaikwayo a cikin 2021. Gould ya yi a bikin kusan sau 100 a cikin shirye-shirye 20. <ref>{{Cite web |last=Herrmann |first=Hubertus |date=September 20, 2023 |title=Zum Tod von Stephen Gould! |url=https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921174139/https://www.bayreuther-festspiele.de/festspiele/news/2023/zum-tod-von-stephen-gould/ |archive-date=September 21, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=Bayreuther Festspiele |language=de}}</ref> Waƙar Tannhäuser, Siegfried da Tristan a bikin 2022 ya ba shi laƙabi Wagner Marathon Man da Iron Man.<ref name="The New York Times 2023 h702" /> Tannhäuser shine samarwar da Tobias Kratzer ya shirya, tare da rawar da take takawa a matsayin mai bakin ciki, kuma {{Interlanguage link|Valentin Schwarz|de}} [de] ne ya shirya ''Götterdämmerung''. Gould ya ce a cikin wata hira a lokacin: "Wagner tunani ne, mantra", yana fatan zurfin ruhaniya, ba nishaɗi ba.<ref>{{Cite web |last=Schreiber |first=Sylvia |date=July 26, 2022 |title=Stephen Gould bei den Bayreuther Festspielen: "Wagner ist Meditation" |url=https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925221101/https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/stephen-gould-wagner-bayreuth-2022-ring-100.html |archive-date=September 25, 2023 |access-date=September 23, 2023 |website=[[BR-Klassik]] |language=de}}</ref>
==== Opera na Jihar Vienna ====
Gould ya fara yin wasan kwaikwayo ne a Vienna State Opera a matsayin Paul a cikin samar da 2004 na Korngold's Die tote Stadt . Ya yi rawar Wagner sau da yawa a can a tsawon shekaru. Ya bayyana a matsayin Erik a cikin Wagner's Der ''Fliegende Holländer'' daga 2007, a matsayin Bacchus a Ariadne auf Naxos na Richard Strauss daga 2012, a cikin rawar da Britten's ''Peter Grimes'' ya taka a 2016, a matsayin Tristan a 2018, a matsayin Sarkin sarakuna a Die Frau ohne Schatten na Richard Strausse a cikin shekarar 2019, kuma a matsayin Verdi's Otello a cikin 2020. A Opera na Jiha, ya bayyana a kan mataki a cikin wasanni 105.<ref name="Staatsoper u796">{{Cite web |title=Die Wiener Staatsoper trauert um Kammersänger Stephen Gould |url=https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926055843/https://www.wiener-staatsoper.at/die-staatsoper/medien/detail/news/die-wiener-staatsoper-trauert-um-kammersaenger-stephen-gould/ |archive-date=September 26, 2023 |access-date=September 26, 2023 |website=[[Vienna State Opera]] |language=de}}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
9ait0cp5w68o7xbk7j4yzjeog5u7ipo
Xenofon Markopoulos
0
134190
968924
801303
2026-10-18T02:45:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968924
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Xenofon Markopoulos''' (Girkanci: ; an haife shi a shekara ta 1921), wanda aka fi sani da '''"Xenos"''' a takaice, ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Girka wanda ya taka leda a matsayin mai gaba.
== Ayyukan kulob din ==
[[Fayil:AEK_Athens_Cup_1949.jpg|right|thumb|Markopoulos tare da AEK a cikin 1949]]
Bayan bala'in Asia Minor kuma bayan da iyalinsa suka koma Kalogreza a 1922, Markopoulos ya fara tafiyarsa ta kwallon kafa tare da Pamvyzantinos Kalogreça . A cikin 1938, ya yi gagarumin mataki don shiga AEK Athens. A ranar 3 ga watan Yulin 1949, ya shiga gasar cin Kofin Girka a Filin wasa na Leoforos Alexandras, inda AEK ta samu nasara a kan Panathinaikos, inda ta sami lambar yabo.[1] A cikin aikinsa, ya sami karbuwa a matsayin ƙwararren iko a cikin ƙwarewar jagorantar kwallon cikin net. A duk lokacin da yake a AEK Athens, ya ƙarshe gasar zakarun Panhellenic 2 a jere, kofin 3 da kuma gasar zakarurorin FCA ta Athens 4, gami da sau biyu na cikin gida da kulob din Girka ya samu a shekarar 1939.<ref>{{Cite web|url=http://football.aek.com/player/664|title=Ξενοφώντας Μαρκόπουλος|website=football.aek.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aek-live.gr/to-proto-ntabl-stin-ellada-apo-tin-ype/|title=Η ΑΕΚ... σηκώνει το πρώτο νταμπλ στην Ελλάδα!|date=11 June 2020|website=aek-live.gr|lang=el}}</ref>
A shekarar 1952, Markopoulos ya koma Eleftheroupoli, inda ya buga wasa har zuwa shekarar 1955, lokacin da ya kawo karshen aikinsa na ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite news|last1=Χατζηγιάννης|first1=Β.|title=ΟΙ ΧΘΕΣΙΝΟΙ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥΡΝΟΥΑ ΣΙΞ-ΕΪ-ΣΑΪΝΤ|url=https://digitallibrary.parliament.gr/newspapers/items/76e3760d-7eb1-447e-a226-47a3f712cc29?search=%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%85%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7|work=Athletic Echo|agency=digitallibrary.parliament.gr|volume=8|issue=1432|publisher=Athanasios E. Sempos|date=27 September 1952|location=Athens|page=4|lang=el|quote=Ν. ΙΩΝΙΑ - ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΙΣ}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=Η ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΙΣ ΚΑΤΕΒΑΛΕ ΜΕ 5-2 ΤΟΝ ΠΑΝΝΑΥΠΛΙΑΚΟ|url=https://digitallibrary.parliament.gr/newspapers/items/348f66b2-88e9-483c-ae9c-825744275d93?search=%CE%B2%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B7%CF%82|work=Athletic Echo|agency=digitallibrary.parliament.gr|volume=8|issue=1668|publisher=Athanasios E. Sempos|date=5 July 1953|location=Athens|page=1|lang=el|quote=Τον αγώνα παρηκολούθησαν 3 χιλιάδες περίπου θεατών, οι οποίοι εχειροκρότησαν το τεχνικό παιχνίδι της νικήτριας η οποία είχε επί κεφαλής τον διεθνή '''Ξένο'''.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|last1=Λιαργκόβας|first1=Στ.|title=Ο ΦΩΣΤΗΡ ΗΤΤΩΜΕΝΟΣ 2-1 ΕΙΣ ΤΟ Α΄ ΗΜΙΧΡΟΝΟΝ ΑΠΕΚΛΕΙΣΕ ΤΕΛΙΚΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΙ 5-2|url=https://digitallibrary.parliament.gr/newspapers/items/c03fba7b-5d96-4411-8958-72264987ce34?search=%CE%B2%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B7%CF%82|work=Athletic Echo|agency=digitallibrary.parliament.gr|volume=10|issue=2118|publisher=Athanasios E. Sempos|date=16 December 1954|location=Athens|pages=1, 4|lang=el|quote=ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΙΣ: Καρεκλίδης, Αποστολάκης, Αταλίδης, Μπασινάκογλου, Τσακοπιάκος, Βλαντής, Μαυριδόπουλος, Μανδαράκης, '''Ξένος''', Λιανός, Μπαζούμης|access-date=3 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260111225309/https://digitallibrary.parliament.gr/newspapers/items/c03fba7b-5d96-4411-8958-72264987ce34?search=%CE%B2%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B7%CF%82|archive-date=11 January 2026|url-status=dead}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Markopoulos ya buga wasanni biyar tare da Girka kuma ya zira kwallaye biyu, tsakanin 1948 da 1949. <ref>{{Cite web |title=3/7/1949 ΑΕΚ Παναθηναϊκός 2–1 |url=https://www.aektoday.com/3-iouliou/955-3-7-1949-aek-panathinaikos-2-1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806091357/https://www.aektoday.com/3-iouliou/955-3-7-1949-aek-panathinaikos-2-1 |archive-date=6 August 2022 |website=aektoday.com}}</ref> Ya fara ne a ranar 23 ga Afrilu 1948 a wasan farko na Girka bayan yakin, wasan sada zumunci na gida da Turkiyya.<ref>{{Cite web |title=Ξενοφώντας Μαρκόπουλος |url=http://football.aek.com/player/664 |website=football.aek.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 June 2020 |title=Η ΑΕΚ... σηκώνει το πρώτο νταμπλ στην Ελλάδα! |url=https://www.aek-live.gr/to-proto-ntabl-stin-ellada-apo-tin-ype/ |website=aek-live.gr |language=el}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Markopoulos yana da ɗa mai suna Thodoris, wanda kuma ya bi aikin ɗan wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{Cite web |title=3/7/1949 ΑΕΚ Παναθηναϊκός 2–1 |url=https://www.aektoday.com/3-iouliou/955-3-7-1949-aek-panathinaikos-2-1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806091357/https://www.aektoday.com/3-iouliou/955-3-7-1949-aek-panathinaikos-2-1 |archive-date=6 August 2022 |website=aektoday.com}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1921]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
c3198jvw4j30sn0bj6guzyso0y40rc3
Sergey Semyonovich Khabalov
0
134485
968951
929384
2026-10-18T07:44:20Z
Minorax
9305
([[c:GR|GR]]) [[File:Saint vladimir (bande).png]] → [[File:RUS Imperial Order of Saint Vladimir ribbon.svg]] vva
968951
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Sergey Semyonovich Khabalov (Rashanci: Сергей Семенович Хабалов; 3 ga Mayu [O.S. 21 Afrilu] 1858 - 1924) wani Janar na Sojojin Rasha ne na asalin Ossetian kuma kwamandan gundumar soja ta Petrograd a 1917.
== Tarihin rayuwa ==
[[Fayil:Sergey_Khabalov.jpg|left|thumb|329x329px|Janar Sergey Khabalov, c. 1914]]
An haifi Khabalov a Daular Rasha, kuma ya fito ne daga asalin Ossetian. Bayan ya kammala karatu daga Makarantar Artillery ta Mikhailovskoye a 1878, ya shiga cikin Yaƙin Rasha da Turkiyya . <ref>{{Cite web |title=Русская армия в Великой войне: Картотека проекта |url=http://www.grwar.ru/persons/persons.html?id=541}}</ref> A shekara ta 1886, ya kammala karatu daga Kwalejin Kanal Janar na Nikolayev, bayan haka ya rike mukamai daban-daban. Ya yi aiki a cikin Tsaro na Imperial daga 1886-1900. Daga 1903 zuwa 1914, ya zama shugaban makarantun soja da yawa. Daga 1903 zuwa 1905, Kanar Khabalov ya kasance shugaban [[Alekseevskoye military school|Makarantar Soja ta Moscow]], daga 1905 zuwa 1914, ya kasance shugaban Makarantar Soja ta Pavlov. A shekara ta 1914, an nada shi [[Gwamnatin Soja|Gwamnan soja]] da kwamandan Ural Oblast, da kuma ataman na Ural Cossacks Host. A shekara ta 1916, an nada shi babban jami'in Gundumar Sojojin Petrograd, kuma kwamandan a shekara ta 1917.
=== Juyin Juya Halin Fabrairu ===
A ranar 13 ga Yuni 1916, an kira Janar Khabalov zuwa babban birnin kuma a lokacin Juyin Juya Halin Fabrairu, a ranar 24 ga Fabrairu 1917, an nada shi a matsayin babban kwamandan Gundumar Sojojin Petrograd, kuma an ba shi cikakken iko. Yawancin dakarun sun ki yin biyayya da shi kuma Khabalov ya rasa iko da rundunonin sojoji.[1] A cikin The Red Wheel, Maris 1917, Aleksandr Solzhenitsyn ya dauke shi "marasa iyawa kuma ya shawo kan".[2] An kama shi a ranar 28 kuma an ɗaure shi a cikin sansanin Bitrus da Bulus kuma a lokacin bazara an yi masa tambayoyi ta Babban Kwamitin Bincike na Bincike game da Ayyuka na haramtacciyar Dokar Ministoci da Sauran Mutanen da ke da alhakin Tsarin Mulki.
=== Fitarwa da mutuwa ===
A shekara ta 1919 ya tafi Kudancin Rasha. A ranar 1 ga Maris 1920, an kwashe shi daga Novorossiysk zuwa Thessaloniki . Ya mutu a Thessaloniki a wani asibiti na Amurka a 1924.
== Daraja da kyaututtuka ==
=== A cikin gida ===
* Dokar St. Stanislaus, aji na 3 (1883) [[Fayil:RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg|40x40px]]
* Order of St. Anna, aji na 3 (1887) [[Fayil:Order_of_Saint_Anna_ribbon_bar.svg|40x40px]]
* Dokar St. Stanislaus, aji na 2 (1890) [[Fayil:RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg|40x40px]]
* Order of St. Anna, aji na 2 (1883) [[Fayil:Order_of_Saint_Anna_ribbon_bar.svg|40x40px]]
* Order of St. Vladimir, aji na 4 (1895) [[Fayil:RUS Imperial Order of Saint Vladimir ribbon.svg|40x40px]]
* Order of St. Vladimir, aji na 3 (1901) [[Fayil:RUS Imperial Order of Saint Vladimir ribbon.svg|40x40px]]
* Dokar St. Stanislaus, aji na 1 (1906) [[Fayil:RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg|40x40px]]
* Order of St. Anna, aji na 1 (8.11.1910) [[Fayil:Order_of_Saint_Anna_ribbon_bar.svg|40x40px]]
* Order of St. Vladimir, aji na 2 (1914) [[Fayil:RUS Imperial Order of Saint Vladimir ribbon.svg|40x40px]]
* Dokar White Eagle (1916) [[Fayil:Order_White_Eagle_(Russia)_ribbon.svg|40x40px]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 1924]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9ytzh0txtzabg0oohrik3wb2zuyyel3
Yehouda Chaki
0
134809
968944
892504
2026-10-18T07:13:34Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968944
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Yehouda Leon Chaki (11 ga Disamba, 1938 - 4 ga Satumba, 2023) ɗan wasan kwaikwayo ne ɗan ƙasar Kanada wanda ke zaune a Montreal, Quebec. An fi saninsa da launuka masu launi da shimfidar wurare, ya fara nunawa a 1959 kuma a yau ana iya samun aikinsa a cikin tarin jama'a da kamfanoni da gidajen tarihi da yawa a duniya ciki har da Musée d'art contemporain de Montréal, Beaverbrook Art Gallery, Eretz Israel Museum da Philadelphia Museum. [1] –
== Tarihin rayuwa ==
[[Fayil:Chaki_with_mi_makir.jpg|left|thumb|199x199px|Chaki tare da "Mi Makir nuni"]]
An haifi Yehouda Chaki a [[Athens]], Girka, ɗan iyayen Yahudawa na Sephardic. Yaronsa na farko ya kasance alama ce ta Holocaust . Chaki da iyayensa sun shafe shekaru biyar suna zaune a asirce a gidan wani iyali na Kirista a Athens kafin su iya komawa Isra'ila tare da ƙaramin ɗan'uwansa.<ref name="bb">{{Cite web |last=Brownstein |first=Bill |title=Article |url=https://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-chaki-was-one-of-canadas-most-prominent-and-prolific-artists |access-date=13 April 2024 |website=/montrealgazette.com |publisher=Montreal Gazette, 2023}}</ref>
Wannan taron ya yi wahayi zuwa ga yawancin ayyukansa ciki har da zanen 1968 wanda aka rataye a Jami'ar Concordia mai taken "Express Train from Salonika to Auschwitz" <ref>{{Cite web |last=Network |first=Government of Canada, Canadian Heritage, Canadian Heritage Information |title=Artefacts Canada - Humanities |url=http://www.rcip-chin.gc.ca/bd-dl/artefacts-eng.jsp?emu=en.artefacts:/ws/human/user/www/Record;jsessionid=E7888D7C613C332A54C961C59D19BB5E&w=NATIVE('INSNAME+EQ+''GALERIE+LEONARD+&+BINA+ELLEN,+UNIVERSITE+CONCORDIA+//+LEONARD+&+BINA+ELLEN+ART+GALLERY,+CONCORDIA+UN''+AND+IMAGE=''X''+')&upp=0&m=34 |access-date=2017-03-13 |website=www.rcip-chin.gc.ca |language=en}}{{Dead link|date=November 2023}}</ref> wanda ke nuna jigilar Yahudawa zuwa sansanonin taro a lokacin Holocaust <ref>{{Cite web |title=The Destruction of the Jews in Greece |url=http://www.holocaustresearchproject.org/othercamps/greekjewry.html |access-date=2017-03-14 |website=www.holocaustresearchproject.org}}</ref> da kuma shigarwar Mi Makir ta 1999 wanda aka bayyana a cikin littafin "Mi Makir: Binciken da ya ɓace". Wannan nune-nunen ya nuna bango cike da hotuna masu duhu na wadanda aka kashe a Holocaust kowannensu yana ɗauke da lamba a saman kusurwar hagu, da kuma babban tarin littattafan da aka ƙone a ƙasa.
Chaki ya zauna a Holon, kusa da Tel Aviv, daga 1945 zuwa 1960. A duk lokacin da yake matashi, ya yi karatun zane, zane da buga takardu a karkashin Joseph Schwartzman kuma a lokacin da yake matasa ya shiga Cibiyar Fasaha ta Avni don yin karatu tare da Avigdor Stematsky, Moshe Mokady da Yehezchel Streichman . Bayan aikin soja na tilas, ya koma [[Faris|Paris]] don kammala karatunsa a Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts yayin da yake aiki ga mai zane Yaacov Agam .
A Paris, Chaki ya sadu da [[Montréal|Montreal]] Grace Aronoff wanda dalibi ne a Sorbonne . Ma'auratan sun yi aure a Montreal, Kanada a shekarar 1962.<ref name="gwest">{{Cite web |title=Article |url=https://www.gallerieswest.ca/news/Yehouda-Chaki |access-date=12 April 2024 |website=www.gallerieswest.ca |publisher=Galleries West Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302072126/https://www.gallerieswest.ca/news/Yehouda-Chaki/ |archive-date=2 March 2024 |url-status=dead}}</ref> Suna da 'ya'ya biyu, Lisa, ta auri Alan Post da [[:fr:Adam Chaki|Adam Chaki]], ta auri Lisa Noto.
== Ayyuka ==
[[Fayil:Four_Seasons_1208_(A,B,C,D)_copy.jpg|thumb|310x310px|2012 mai quadtych a kan zane na Yehouda Chaki]]
[[Fayil:The_Four_Seasons_by_Yehouda_Chaki.jpg|left|thumb|349x349px|1988 "The Four Seasons" mai a kan zane na Yehouda Chaki mallakar Babban Bankin Kanada]]
Chaki ya nuna a kai a kai yayin da yake ci gaba da aiki daga ɗakinsa a Montreal. Daga 1967 zuwa 1989, shi ne wanda ya kafa kuma shugaban Painting da Drawing a Sashen Fine Arts a Cibiyar Saidye Bronfman ta Montreal. <ref name="bb"/>
Ayyukan Yehouda Chaki suna wakiltar manyan tashoshin biyu, Odon Wagner Gallery a Toronto, da kuma Gallery Jones a Vancouver. Ya kammala kwamitoci da yawa ga masu tallafawa fasaha daban-daban. A shekara ta 1987 Ikilisiyar Shaar Hashomayim ta ba da izini ga Chaki don tsara babban zane don girmama bikin cika shekaru 145 na majami'ar, a shekara ta 1988 ya zana The Four Seasons wanda ke rataye a Place Ville-Marie don Babban Bankin Kanada, a shekara ta 2000 Chaki ya tsara windows ɗin gilashi <ref>{{Cite web |title=The Destruction of the Jews in Greece |url=http://www.holocaustresearchproject.org/othercamps/greekjewry.html |access-date=2017-03-14 |website=www.holocaustresearchproject.org}}</ref> don Ikilisiyar Adath Isra'ila ta Montreal, kuma a shekara ta 2001 Salvatore Guerrera ya ba da wani aiki a gilashi <ref>{{Cite thesis}}</ref> don Jami'ar Concordia. An kuma san Chaki da kirkirar mutum-mutumi na tagulla da aka gabatar wa wadanda suka lashe kyautar fiction ta Kanada, Kyautar Giller, daga 1994 zuwa 2004. <ref>{{Cite book}}</ref>
A cikin shekaru an sake nazarin aikinsa a cikin mujallu na fasaha kamar ARTnews da Vie des Arts <ref>{{Citation}}</ref> kuma masu sukar fasaha kamar J. Russell Harper sun goyi bayan su a cikin "Chaki: Paintings na baya-bayan nan" wanda Galerie Dresdnere ta buga a 1982. Chaki kuma shine batun littafin "Chaki: Harshe na Passion," wanda Buschlen Mowatt Fine Arts ya buga a 1994 tare da rubutun Barrie Mowatt, Leo Rosshandler da Herbert Aronoff.<ref>{{Cite web |title=The Destruction of the Jews in Greece |url=http://www.holocaustresearchproject.org/othercamps/greekjewry.html |access-date=2017-03-14 |website=www.holocaustresearchproject.org}}</ref> A cikin 2017, an nuna shi a [http://www.juifsdici.ca/ shafin yanar gizon] Federation CJA wanda ke murna da Yahudawa waɗanda suka taka muhimmiyar rawa a tarihin Quebec, al'adu, da al'umma.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haifaffun 1938]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
6rtiqgw2dr6re4i5g0y3ra9xqd2gn7m
Ioannis Kefalogiannis
0
136472
968646
968262
2026-10-17T14:41:11Z
Baby juuu
38856
968646
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ioannis Kefalogiannis''' (Girkanci: ; 6 ga watan Disamba a shekara ta alif 1932 - 20 ga Janairu 2012) ɗan siyasan Girka ne wanda ya yi aiki a matsayin memba na majalisar daga 1958 zuwa 1964, kuma daga 1974 zuwa 2004. A wannan lokacin ya kasance Ministan Harkokin Jama'a, Ministan yawon bude ido, da Ministan cikin gida na ɗan lokaci. 'Yarsa ita ce Ministan majalisar Olga Kefalogianni<ref>Former minister and ND veteran dies ekathimerini.com, 21 January 2012</ref> .
== Matsalolin shari'a ==
Wannan shari'ar ta faru ne a ƙarshen shekara ta 2003, lokacin da Kefalogiannis har yanzu mataimakin jam'iyyar New Democracy mai mulki ne.
=== Shari'a da hukunci ===
A ranar 23 ga watan Satumbar shekara ta 2008, an sami Kefalogiannis da laifi a kotun birnin Rethymno na yunkurin karbar wani mai laifi da kuma sa wasu su yi ƙarya; Kefalogians ya sami hukuncin ɗaurin kurkuku na shekara guda. Kefalogiannis ya musanta duk zarge-zargen kuma ya ce zai daukaka kara. Ya zargi mai gabatar da kara da yunkurin ɓata sunansa kuma ya yi iƙirarin cewa shari'ar ta kasance ta siyasa.
Ofishin Firayim Minista ya sanar da cewa Kefalogiannis zai guje wa aikinsa a matsayin mai ba da shawara ga Firayim Ministan har sai an kammala binciken. Duk da haka, shari'ar Kefalogiannis ta haifar da rashin jin daɗi ga gwamnatin Costas Karamanlis.[undefined] A ranar 19 ga watan Disamba na shekara ta 2008, an saurari karar kuma an yanke wa Kefalogiannis hukuncin ɗaurin kurkuku na 5mοnth.<ref>Former New Democracy Politician Giannis Kefalogiannis Dies at 79 Greek Reporter, 20 January 2012</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Matattun 2012]]
[[Rukuni:Haifaffun 1933]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
97h3x5uv98z9v35evds53s4q700xe1j
968647
968646
2026-10-17T14:41:28Z
Baby juuu
38856
/* Shari'a da hukunci */
968647
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ioannis Kefalogiannis''' (Girkanci: ; 6 ga watan Disamba a shekara ta alif 1932 - 20 ga Janairu 2012) ɗan siyasan Girka ne wanda ya yi aiki a matsayin memba na majalisar daga 1958 zuwa 1964, kuma daga 1974 zuwa 2004. A wannan lokacin ya kasance Ministan Harkokin Jama'a, Ministan yawon bude ido, da Ministan cikin gida na ɗan lokaci. 'Yarsa ita ce Ministan majalisar Olga Kefalogianni<ref>Former minister and ND veteran dies ekathimerini.com, 21 January 2012</ref> .
== Matsalolin shari'a ==
Wannan shari'ar ta faru ne a ƙarshen shekara ta 2003, lokacin da Kefalogiannis har yanzu mataimakin jam'iyyar New Democracy mai mulki ne.
=== Shari'a da hukunci ===
A ranar 23 ga watan Satumba na shekara ta 2008, an sami Kefalogiannis da laifi a kotun birnin Rethymno na yunkurin karbar wani mai laifi da kuma sa wasu su yi ƙarya; Kefalogians ya sami hukuncin ɗaurin kurkuku na shekara guda. Kefalogiannis ya musanta duk zarge-zargen kuma ya ce zai daukaka kara. Ya zargi mai gabatar da kara da yunkurin ɓata sunansa kuma ya yi iƙirarin cewa shari'ar ta kasance ta siyasa.
Ofishin Firayim Minista ya sanar da cewa Kefalogiannis zai guje wa aikinsa a matsayin mai ba da shawara ga Firayim Ministan har sai an kammala binciken. Duk da haka, shari'ar Kefalogiannis ta haifar da rashin jin daɗi ga gwamnatin Costas Karamanlis.[undefined] A ranar 19 ga watan Disamba na shekara ta 2008, an saurari karar kuma an yanke wa Kefalogiannis hukuncin ɗaurin kurkuku na 5mοnth.<ref>Former New Democracy Politician Giannis Kefalogiannis Dies at 79 Greek Reporter, 20 January 2012</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Matattun 2012]]
[[Rukuni:Haifaffun 1933]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
djyk4bamdtd1ddtgiiwp3v6469hj0cj
Tsarin Zaɓin Haɗin Kai
0
137891
968742
818719
2026-10-17T19:08:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968742
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tsarin Systeme de Seleção Unificada''' ( [[Turanci]] : Tsarin Zaɓin Haɗin Kai - SiSU) wani dandali ne na dijital da aka ƙaddamar a watan Janairun 2010 kuma Ma'aikatar Ilimi ta Brazil (MEC) ta haɓaka shi. Ɗaliban da suka halarci Jarrabawar Makarantar Sakandare ta Ƙasa ( [[Harshen Portuguese|Portuguese]] : ''Exame Nacional do Ensino Médio'' - ENEM) suna amfani da shi don neman shiga manyan cibiyoyin ilimi waɗanda ke amfani da maki na ENEM a matsayin hanyar shiga. Daga 2024, tsarin zai iyakance ga bugu ɗaya a kowace shekara, wanda za a gudanar a watan Janairu. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-01-22 |title=Sisu 2024: inscrições da única edição do ano vão até quinta; veja regras, número de vagas e mais dicas |url=https://g1.globo.com/educacao/noticia/2024/01/22/sisu-2024-confira-datas-mudancas-nas-regras-numero-de-vagas-e-outras-dicas-sobre-o-programa.ghtml |access-date=2024-01-23 |website=G1}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Araújo |first=Beatriz |date=2023-04-20 |title=Quem criou o Fies, SiSU e ProUni? Saiba mais |url=https://www.terra.com.br/noticias/educacao/quem-criou-o-fies-sisu-e-prouni-saiba-mais,d1120f92d9e97eba2fc89330e4dc8d27fikee7yn.html |access-date=2024-01-24 |website=Terra}}</ref>
SiSU tana aiki a matakai. A lokacin rana, ɗalibai za su iya zaɓar kuma su canza abubuwan da suke so kuma suna rufewa na tsawon awanni biyu da yamma don aiwatar da matsayi. Ana kuma yin ENEM ta hanyar mutanen da ke da sha'awar samun cikakken ko rabin tallafin karatu a jami'a mai zaman kanta ta hanyar Shirin Jami'ar Ga Duk ( ''Programa Universidade para Todos'' - ProUni). Tun daga 2014, ana kuma amfani da shi don samun kuɗi ta hanyar [[Asusun Gudanar da Kudin Ɗalibi na Kwalejin Kwalejin|Asusun Tallafawa Ɗaliban Ilimi Mai Girma]] ( ''Fundo de Financiamento ao Estudante do Ensino Superior'' - FIES). <ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |date=2022-12-05 |title=Saiba quem criou o Fies e como funciona o programa |url=https://amigoedu.com.br/blogdoamigo/quem-criou-o-fies |access-date=2024-01-24 |website=Amigo Edu |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124121544/https://amigoedu.com.br/blogdoamigo/quem-criou-o-fies |url-status=dead }}</ref>
== Amfani ==
=== Adadin guraben aiki ===
==== Shekarun 2010 ====
A shekarar 2011, an bayar da guraben karatu 83,125 a manyan makarantun gwamnati 83 a zangon karatu na farko, wanda ya nuna karuwar kashi 77% idan aka kwatanta da zangon karatu na farko na shekarar 2010, lokacin da aka samar da guraben karatu 47,000. A shekarar 2012, bugu na farko ya bayar da guraben karatu 108,552 a cikin darussa 3,327 a cibiyoyi 92. A shekarar 2013, an samar da guraben karatu 129,319 a cibiyoyi 101, wanda ya karu da kashi 18% idan aka kwatanta da shekarar da ta gabata. [1] [2] [3] [4]
A shekarar 2014, an ware guraben aiki 171,401 ga darussa 4,723 a manyan makarantun gwamnati 115 a bugu na farko da guraben aiki 51,412 ga darussa 1,447 a cibiyoyin gwamnati 67 a bugu na biyu. A bugu na farko a shekarar 2015, an bayar da guraben aiki 205,514 a darussa 5,631 a cibiyoyi 128. A shekarar 2016, an samu guraben aiki 228,071 a darussa 6,323 a cibiyoyi 131, wanda ya karu da kashi 10.9%. A shekarar 2017, an ware guraben aiki 238,397 ga irin wannan adadin cibiyoyi. <ref>{{Cite web |date=2022-12-05 |title=Saiba quem criou o Fies e como funciona o programa |url=https://amigoedu.com.br/blogdoamigo/quem-criou-o-fies |access-date=2024-01-24 |website=Amigo Edu |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124121544/https://amigoedu.com.br/blogdoamigo/quem-criou-o-fies |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2022-12-05 |title=Saiba quem criou o Fies e como funciona o programa |url=https://amigoedu.com.br/blogdoamigo/quem-criou-o-fies |access-date=2024-01-24 |website=Amigo Edu |archive-date=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124121544/https://amigoedu.com.br/blogdoamigo/quem-criou-o-fies |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2010-12-22 |title=Sisu do 1º semestre de 2011 oferecerá 83 mil vagas; inscrições começam em 16 de janeiro |url=https://extra.globo.com/noticias/educacao/sisu-do-1-semestre-de-2011-oferecera-83-mil-vagas-inscricoes-comecam-em-16-de-janeiro-797047.html |access-date=2024-01-23 |website=Extra}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2013-01-07 |title=Sisu registra 809 mil candidatos inscritos até as 20h desta segunda |url=https://g1.globo.com/educacao/noticia/2013/01/sisu-registra-809-mil-candidatos-inscritos-ate-20h-desta-segunda.html |access-date=2024-01-23 |website=G1}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2012-01-13 |title=Ministério da Educação antecipa lista de aprovados no Sisu |url=https://memoria.ebc.com.br/radioagencianacional/materia/2012-01-13/minist%C3%A9rio-da-educa%C3%A7%C3%A3o-antecipa-lista-de-aprovados-no-sisu |access-date=2024-01-23 |website=Radioagência Nacional}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Manazarta ==
hxupir2giunzq72d6bjja45ybr73lsn
Wu Hung
0
138543
968920
783610
2026-10-18T02:23:19Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968920
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Wu Hung''' ( Chinese Wu Hung) ) masanin tarihin fasaha ne kuma Harrie A. Vanderstappen Farfesa ne na Musamman a Tarihin Fasaha da Kwalejin a Jami'ar Chicago . <ref name=":0">{{Cite web |title=Wu Hung {{!}} Department of Art History |url=https://arthistory.uchicago.edu/faculty/profiles/wu-hung |access-date=2024-09-28 |website=arthistory.uchicago.edu}}</ref> Ya kuma koyar a [[Jami'ar Harvard]] kuma ya yi aiki a matsayin mai kula da malamai a Gidan Tarihi na Fasaha na Smart . <ref name=":1">{{Cite web |title=专访巫鸿(上):什么是新的"全球美术史"_思想市场_澎湃新闻-The Paper |url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_20195697 |access-date=2024-09-28 |website=www.thepaper.cn}}</ref> A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan Cibiyar Fasaha ta Gabashin Asiya a Jami'ar Chicago. <ref name=":0" />
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Wu Hung a Leshan, Sichuan China a shekarar 1945. Mahaifinsa, Wu Baosan, wani sanannen masanin tattalin arziki na kasar Sin, ya hadu da mahaifiyarsa, Sun Jiaxiu, ƙwararre a fannin nazarin wasan kwaikwayo na Yamma, lokacin da suke karatu a Amurka a shekarun 1930. Bayan kafuwar [[Sin|Jamhuriyar Jama'ar Sin]], Wu da iyayensa sun ƙaura zuwa Beijing, inda mahaifinsa ya yi aiki a matsayin Mataimakin Darakta na Cibiyar Tattalin Arziki a Kwalejin Kimiyya ta Sin kuma inda mahaifiyarsa ta koyar a Kwalejin Wasan Kwaikwayo ta Tsakiya. <ref name=":2" /> A shekarar 1963, an shigar da Wu a Kwalejin Fasaha ta Tsakiya don nazarin tarihin fasaha a Beijing, amma ba da daɗewa ba aka dakatar da karatunsa a lokacin [[Cultural Revolution|juyin juya halin al'adu]] . <ref name=":2" /> Bayan shekaru kaɗan na "sake ilmantarwa" a Xuanhua, Hebei, ya koma Beijing ya yi aiki a Gidan Tarihi na Fadar na tsawon shekaru bakwai, da farko a Sashen Zane da Zane sannan a Sashen Zane da Zane-zane na Tagulla da Dutse. <ref name=":2" /> Ya koma Kwalejin Fasaha ta Tsakiya a shekarar 1978 don neman digiri na biyu sannan ya kammala karatunsa a shekarar 1980. A wannan shekarar, ya je karatu a Harvard a ƙarƙashin kulawar fitaccen masanin ilmin kayan tarihi, KC Chang . <ref name=":2" /> Ya sami digirinsa na uku a fannin fasahar zane da ilmin ɗan adam a shekarar 1987 daga Harvard. <ref>{{Cite web |title=WU Hung {{!}} University of Chicago Global |url=https://global.uchicago.edu/wu-hung |access-date=2024-09-28 |website=global.uchicago.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914171644/https://global.uchicago.edu/wu-hung |archive-date=2024-09-14 |url-status=dead}}</ref>
== Sana'a ==
A shekarar da ya karɓi digirin digirgir, Sashen Fasaha na Harvard ya ɗauki Wu aiki a matsayin mataimakin farfesa. A shekarar 1990, an naɗa shi a matsayin Farfesa John L. Loeb na Jami'ar Harvard.
A shekarar 1994, Jami'ar Chicago ta naɗa Wu a matsayin Farfesa Mai Daraja a fannin Tarihin Fasahar Sinanci na Harrie A. Vanderstappen. <ref name=":0"/> Baya ga koyarwa da bincike a Jami'ar Chicago, ya kafa [https://caea.uchicago.edu/ Cibiyar Fasaha ta Gabashin Asiya] a shekarar 2003, wadda ta zama cibiyar ilimi mai suna a duniya da aka keɓe don nazarin fasaha da al'adun gani na Gabashin Asiya. An zaɓe Wu a matsayin memba na Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Amurka a shekarar 2007. Daga 2015 zuwa 2016, shi ne Farfesa na Fasaha ta Slade a [[Jami'ar Oxford]] kuma ya ba da Lakca ta Slade ta 2016. <ref>{{Cite web |title=WU Hung {{!}} University of Chicago Global |url=https://global.uchicago.edu/wu-hung |access-date=2024-09-28 |website=global.uchicago.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914171644/https://global.uchicago.edu/wu-hung |archive-date=2024-09-14 |url-status=dead}}</ref> A shekarar 2019, ya gabatar da Lakca ta 68 ta AW Mellon a Gidan Tarihi na Kasa . <ref>{{Cite web |title=A. W. Mellon Lectures in the Fine Arts |url=https://www.nga.gov/audio-video/mellon.html |access-date=2024-09-28 |website=www.nga.gov}}</ref> Ya kuma shirya tarurruka masu muhimmanci kan batutuwa na fasahar Sin da Gabashin Asiya, ciki har da ''Tsakanin Han da Tang: Fasahar Addini da Kimiyyar Archaeology na Zamani Mai Sauyi'' a 1998–2001, ''Sake Kirkirar Tarihin Baya: Tsarin Antiquarianism a Fasaha da Al'adun Gani na Gabashin Asiya'' a 2006, da kuma ''Taron Duniya na Shekara-shekara kan Fasahar Kabari ta Ancient'' tsakanin 2009–2019. <ref name=":0" />
Wu kuma yana aiki tukuru wajen tsara baje kolin fasahar zamani ta kasar Sin a wurare daban-daban a Amurka da China. Manyan baje kolin da ya shirya sun hada da The Allure of Matter: Material Art from China (2019), Between Past and Future: New Photography and Video from China (2004), Tui-Transfiguration: The Image-World of Rong Rong and Inri (2003), da kuma Transience: Experimental Chinese Art at the End of 20th Century (1999), da sauransu. [1] [2]
Wu ya yi aiki a matsayin mai kula da sashen ilimi na gaba a gidan adana kayan tarihi na fasaha na Jami'ar Chicago daga 2018 zuwa 2023, kuma ya yi aiki a kwamitocin gudanarwa na cibiyoyin fasaha a China, ciki har da Gidan adana kayan tarihi na zamani na Three Shadows, OCAT Beijing, da Gidan adana kayan tarihi na Yuz Shanghai . <ref name=":0"/>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1945]]
9hkrqj38b5hwcc754kh39r6fmu3pke8
The Frogs Who Desired a King
0
139387
968724
897423
2026-10-17T16:09:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968724
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Ranae_et_rex.JPG|thumb|Zane-zanen Art Nouveau na Charles Robinson daga bugu na 1895]]
'''The Frogs Who Desired a King ''' yana ɗaya daga cikin Tatsuniyoyin Aesop kuma yana lamba 44 a cikin Perry Index . A tsawon tarihinsa, an ba da labarin a matsayin aikace-aikacen siyasa.
== Tatsuniya ==
A cewar majiya ta farko, Phaedrus, labarin ya shafi wani gungun kwaɗi waɗanda suka yi kira ga babban allahn Zeus ya aiko musu da sarki. Ya jefar da wani itace, wanda ya faɗi a cikin tafkinsu da babbar fashewa kuma ya tsorata su. Daga ƙarshe ɗaya daga cikin kwaɗin ya leƙa sama da ruwan, kuma ganin cewa ba ya motsi, nan da nan duk suka hau kan ruwan suka yi wa sarkinsu ba'a. <ref name="Hillerbrand 1968" /> The author Christoff Mürer has a similar sentiment in his [[emblem book]] ''XL emblemata miscella nova'' (1620). Under the title ''Freheit'' there is a verse that warns that those who do not appreciate freedom are sent a tyrant by divine will.<ref>[https://archive.org/stream/xliequadragintae00mure#page/10/mode/2up Emblem 11]</ref>
Sai kwaɗin suka sake yin buƙata ta biyu don neman sarki na gaske, aka kuma aiko musu da macijin ruwa wanda ya fara cinye su. Kwaɗin suka sake roƙon Zeus, amma a wannan karon ya amsa cewa dole ne su fuskanci sakamakon buƙatarsu.
A cikin bambance-bambancen labarin daga baya, sau da yawa ana maye gurbin macijin ruwa da zamiya ko heron .
== Sharhi, nazari da kuma kwatantawa ==
[[Fayil:The_Frogs_Who_Desired_a_King_-_Project_Gutenberg_etext_19994.jpg|left|thumb|Kwaɗodin da Suka So Sarki, wanda Milo Winter ya zana a cikin wani littafin tarihin Aesop na 1919]]
Asalin mahallin labarin, kamar yadda Phaedrus ya ruwaito, ya bayyana a fili cewa mutane suna jin buƙatar dokoki amma ba sa haƙuri da kame kansu. Shawararsa ta ƙarshe ita ce a gamsu da tsoron abin da zai iya faruwa. A zamanin William Caxton, wanda ya buga sigar farko a Turanci, darasin da aka koya shi ne cewa ' {{Lang|enm|he that hath liberty ought to kepe it wel, for nothyng is better than liberty}} '. A cikin sigarsa, jarumi ne maimakon [[maciji]] da aka aika a matsayin sarki. Wani mai sharhi daga baya, ɗan Ingila mai suna Roger L'Estrange, ya taƙaita yanayin kamar haka: "Taron yana cikin damuwa ba tare da mai mulki ba. Suna cikin rashin natsuwa da ɗaya; kuma sau da yawa suna canzawa, mafi muni: don haka Gwamnati ko babu Gwamnati, Sarkin da Allah ya yi ko na Al'umma, ko babu ɗaya, Al'umma ba za su taɓa gamsuwa ba."
Wani ra'ayi kuma da masanin tauhidi na Jamus Martin Luther ya bayyana a cikin littafinsa mai suna "On Governmental Authority" (1523). A can ya yi magana game da ƙarancin masu mulki nagari, yana ɗaukar wannan rashin a matsayin hukunci ga muguntar ɗan adam. Sannan ya yi nuni ga wannan tatsuniya don nuna yadda ɗan adam ya cancanci masu mulki da ake samu: 'kwaɗi dole ne su sami shamuwa.' Marubucin Christoff Mürer yana da irin wannan ra'ayi a cikin littafinsa na alama ''XL emblemata miscella nova'' (1620). A ƙarƙashin taken ''Freheit'' akwai wata aya da ke gargaɗin cewa waɗanda ba su yaba da 'yanci ana aika su azzalumi ta hanyar nufin Allah.
Labarin yana ɗaya daga cikin tatsuniyoyi 39 na Aesop da Louis XIV na Faransa ya zaɓa don labyrinth na Versailles, wani shinge na mutum-mutumin ruwa da aka ƙirƙira masa a shekara ta 1669 a cikin Lambunan Versailles, bisa shawarar Charles Perrault . Wataƙila ya san fassarar ta don gamsuwa da ''yanayin da ake ciki'' . Tatsuniyar Jean de la Fontaine ta {{Lang|fr|Les grenouilles qui desirent un roi}} (III.4) ya bi sigar Phaedrus sosai kuma ya maimaita ƙarshen a can. Duk da haka, yayin da yake tsara yanayin, ya ɗauki kwaɗin a matsayin 'masu gajiya da mulkin dimokuraɗiyya', yana ɗaukar matsayi iri ɗaya da Roger L'Estrange ya yi a 1692 a 1668. La Fontaine yana rubutu jim kaɗan bayan dawo da mulkin mallaka a Ingila bayan lokacin gwamnatin jamhuriya; L'Estrange ya yi tsokaci nasa shekaru uku bayan juyin juya hali ya hambarar da gwamnatin da aka maido kuma ya kafa wani.
[[Fayil:Le_Roi_Soliveau.jpg|thumb|Le Roi Soliveau]]
Da zarar Faransawa sun sami nasu gogewar canjin mulki, masu zane-zane sun fara bayyana ra'ayoyinsu ta wannan tatsuniya. Wani zane mai ban dariya da aka yi tun daga shekarar 1791 mai taken ''Le roi soliveau, ou les grenouilles qui demandent un roi'' (King Log, ko kwaɗi suna buƙatar sarki) ya nuna waɗanda ke da alhakin kisan kiyashin Champ de Mars . A ƙarni na gaba, mai zane-zane Grandville ya juya don kwatanta tatsuniyoyin La Fontaine bayan dokar hana fita ta sa rayuwa ta yi masa wahala. A can akwai wani shaho da aka sani na sarauta wanda ke yawo a cikin ruwa sanye da kambin laurel, magoya bayan sycophantic suka yi masa ihu a gefe ɗaya kuma suka haifar da barna a ɗayan gefen. Ernest Griset, ɗan 'yan gudun hijirar siyasa na Faransa daga wani canjin mulki, ya bi irin wannan misalin. Hotonsa mai ban tsoro na shaho mai ban tsoro da ke zaune a kan banki yana haɗiye abin farautarsa ya bayyana a cikin bugu na 1869 na tatsuniyoyin Aesop. Sharhinsa ne game da Daular Faransa ta Biyu wanda ya kori iyayensa daga ƙasarsu.
An rage duhun masu zane-zane na ƙarni na 19 ta hanyar taɓawa mai sauƙi a ƙarni na gaba. A cikin bugun Aesop na 1912 na Fables, Arthur Rackham ya zaɓi ya yi tunanin kwaɗin da ba su da damuwa da ke wasa a kan King Log ɗinsu, wani batu da ya fi rikitarwa a tsakanin masu zane-zane. Amma mai zane-zanen Faransa Benjamin Rabier, bayan ya riga ya zana tarin tatsuniyoyi na La Fontaine, ya karkatar da dukkan batun a cikin wani hoto na baya, ''Le Toboggan'' ('The sleigh-run', 1925). A cikin wannan, shamuwa ma ta zama abin wasa na kwaɗin da son rai yayin da suke tsalle a bayansa cikin farin ciki suna amfani da lissafinsa azaman zamewar ruwa.
== Alamomin adabi ==
[[Fayil:Wm_de_Morgan_stork.jpg|thumb|Tsarin tayal na William de Morgan, 1872 (Gidan Tarihi na Victoria & Albert)]]
Yawancin ma'anonin adabi game da tatsuniyar sun bambanta rashin yarda da King Log da manufofin kuzari na Sarki Stork, amma an matsa shi zuwa ga yin sharhin siyasa a cikin taken "Sarki Stork da King Log: a farkon sabuwar mulki", wani bincike kan Rasha da aka rubuta a 1895 ta hannun mai kisan gillar siyasa Sergey Stepnyak-Kravchinsky, ta amfani da sunan alkalami S. Stepniak. Littafin ya bambanta manufar Tsar Alexander III da manufar da ake tsammanin za ta iya cimmawa a ƙarƙashin [[Nicholas na II|Nicholas II]], wanda ya gaje gadon sarauta kawai.
Baya ga wani bayani da aka yi daga baya a cikin taken littafin Alyse Gregory na mata mai suna King Log da Lady Lea (1929), an sake fassara tatsuniyar a cikin ɗaya daga cikin gajerun labarai guda huɗu na Margaret Atwood a cikin fitowar mujallar Daedalus ta 2005. Mai taken "King Log in Exile", yana nuna sarkin da aka tuɓe yana tunani game da mulkinsa mara inganci, yana nuna a hankali cewa rashin ƙarfin halinsa bai ɓoye rashin lahani ba amma son kai mai lalata.
Nassoshi guda biyu na waƙar zamani ba su da tabbas. Thom Gunn ya yi nuni ga tatsuniya a cikin farkon waƙarsa "Tawayen Kotu". Yanayin da aka bayyana makirci ne wanda da yawa daga cikin fadawa suka yi amfani da shi don gundura: 'An yi maraba da Sarki shamuwa ya maye gurbin katako'. A gefe guda kuma, mawaƙin [[New Zealand]] James K. Baxter, ya nuna fifiko a cikin rubutunsa ''na Zaɓen 1960'' :<blockquote><poem>
A democratic people have elected
King Log, King Stork, King Log, King Stork again.
Because I like a wide and silent pond
I voted Log. That party was defeated.<ref name="Howrah Bridge" />
</poem></blockquote>[[W. H. Auden|WH Auden]] ya sake ƙirƙirar tatsuniya a cikin wani lokaci a cikin baiti a matsayin wani ɓangare na "Halayen Ɗabi'a" guda uku da ya rubuta wa mawaƙin Jamus Hans Werner Henze don shirya waƙar makaɗa da waƙoƙin yara a 1967. Jigon duka ukun shine zaɓin da bai dace ba da mutanen da ba sa yaba wa sa'arsu idan suna da ita. Waƙar farko ta saitin ta biyo bayan faɗuwar halittu, daga yanayin rashin laifi lokacin da ''A farkon zamani kwaɗin suka zauna cikin kwanciyar hankali'', cikin rashin gamsuwa, wauta da bala'i. Ƙarni biyu da suka gabata, mawaƙin Jamus Gotthold Ephraim Lessing ya ba jigon fassarar mafi duhu a cikin "The Water Maciji" ( ''Die Wasserschlange'' ). Daga farkonsa daga sigar Phaedrus, waƙar ta ba da labarin yadda kwaɗi ya tambayi macijin dalilin da yasa yake cinye irinsa. 'Domin ka gayyace ni zuwa,' ita ce amsar; amma lokacin da kwaɗin ya musanta wannan, macijin ya bayyana cewa saboda haka zai cinye kwaɗin domin bai ci ba. Wani ɓangare na wani ɓangare na bambancin jigogi na Aesopic, wannan ya bayyana a matsayin na ƙarshe a cikin saitin Gary Bachlund na tatsuniyoyi biyar na Lessing ( ''Fünf Fabelen'', 2008).
A baya, waƙoƙin sun haɗa da kalmomin da Louis-Nicolas Clérambault ya rubuta bisa ga tatsuniyar La Fontaine (1730s) da kuma salon da Louis Lacombe ya rubuta na kalmomin La Fontaine (Op. 72) don muryoyin maza huɗu a matsayin wani ɓangare na ''tatsuniyar La Fontaine 15'' (1875). Hakanan ya zama na uku a cikin ''waƙoƙin Trois na La Fontaine'' na Maurice Thiriet don yara huɗu suna rera waƙa a cappella .
== Fina-finai ==
A shekarar 1922, wani mai zane-zane ɗan ƙasar [[Poland]] mai suna Ladislas Starevich ya shirya wani fim mai motsi na tsayawa a birnin [[Faris|Paris]] wanda ya dogara da labarin, mai suna ''Les Grenouilles qui demadent un roi'' (wanda aka fi sani da ''Frogland'' ). Ɗaya daga cikin fina-finan zane-zane na farko da suka yi aiki a matsayin sharhin siyasa, ya yi amfani da tatsuniyar a matsayin hanyar sukar yanayin da ke tasowa a gida.
Kashi na ƙarshe na shirin BBC ''na I, Claudius'' (1976), bayan ambato da aka saba gani a cikin littafin Robert Graves mai suna ''Claudius the God'', an yi masa taken "Tsohon Sarki Log". A cikinsa, sarkin da ya tsufa yana kiran kansa a matsayin haka, ga ruɗani na masu ba shi shawara.
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
<ref name="Perry 44">
{{cite web
| title = Jupiter And The Frogs
| publisher = MythFolklore.net
| date =
| url = http://mythfolklore.net/aesopica/perry/44.htm
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="Phaedrus 12">
{{cite web
| title = Book I – II. Ranae Regem Petunt (Phaedrus)
| publisher = MythFolklore.net
| date =
| url = http://mythfolklore.net/aesopica/phaedrus/12.htm
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="Caxton 21">
{{cite web
| title = 2.1. Of the frogges and of Iupyter (Caxton's Aesop)
| publisher = MythFolklore.net
| date =
| url = http://mythfolklore.net/aesopica/caxton/21.htm
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="L'Estrange 20">
{{cite web
| title = 20. The Frogs Chuse A King (Sir Roger L'Estrange)
| publisher = MythFolklore.net
| date =
| url = http://mythfolklore.net/aesopica/lestrange/20.htm
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="Hillerbrand 1968">
''The Protestant Reformation'', Hans J. Hillerbrand, (New York: Harper Row, 1968), p. 61
</ref>
<ref name="Thompson 2006">
{{cite book
| last = Thompson
| first = Ian
| year = 2006
| title = The Sun King's garden Louis XIV, André Le Nôtre and the creation of the gardens at Versailles
| publisher = Bloomsbury
| location = New York
| isbn = 1-58234-631-3
| page = 137
| quote = Innocuous as the Labyrinth's sculptures might seem at first, this grove of love was not free from the sort of political messages that were starting to be stamped all over the rest of the Parc.
}}
</ref>
<ref name="Fonta 3">
{{cite web
| title = An English translation
| publisher = Oaks.nvg.org
| date =
| url = http://oaks.nvg.org/fonta3.html
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="laurakgibbs1">
{{cite web
| author = laurakgibbs
| title = 0304 Ranae et Rex Earum
| publisher = Flickr.com
| date = 2010-08-21
| url = https://www.flickr.com/photos/38299630@N05/4914775097
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="laurakgibbs2">
{{cite web
| author = laurakgibbs
| title = Ranae et Rex Earum
| publisher = Flickr.com
| date = 2010-08-20
| accessdate = 2012-01-06
| url = https://www.flickr.com/photos/38299630@N05/4911524787
}}
</ref>
<ref name="laurakgibbs3">
{{cite web
| author = laurakgibbs
| title = Ranae et Rex Earum
| publisher = Flickr.com
| date = 2010-08-19
| accessdate = 2012-01-06
| url = https://www.flickr.com/photos/38299630@N05/4909676230
}}
</ref>
<ref name="Image Rabier">
[http://michelesworld.net/dmm/frog/friends/barbar3.jpg ''Le Tobogan'']</ref>
<ref name="kingstorkkinglog">
{{cite web
| title = Archived online
| date =
| accessdate = 2012-01-06
| url = https://archive.org/stream/kingstorkkinglog00step#page/n3/mode/2up
}}
</ref>
<ref name="Ozieblo">{{cite web
| last = Ozieblo
| first = Barbara
| date = November 2010
| title = The origin of the title and its relation to the plot is discussed here
| publisher = Powys-society.org
| url = http://www.powys-society.org/Alyse%20Gregory%20King%20Log%20And%20Lady%20Lea%20%5B978095515238%5D.htm
| accessdate = 2012-01-06
}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
<ref name="Atwood">{{cite web
| last = Atwood
| first = Margaret
| title = Four Short Pieces: King Log in Exile, Post-Colonial, Salome Was a Dancer & Take Charge.
| publisher =
| date =
| url = https://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5009653257
| accessdate =
}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dl|date=July 2021}}</ref>
<ref name="Fighting Terms">
''Fighting Terms'', London, 1954, p. 22.
</ref>
<ref name="Howrah Bridge">
''Howrah Bridge and Other Poems'', London, 1961.
</ref>
<ref name="London Magazine 1968">
First published in the ''London Magazine'' VII.11 (February 1968), pp. 34–40; reprinted in ''City without walls and other poems'' (London 1969, NY 1970).
</ref>
<ref name="Bachlund">
{{cite web
| title = Gary Bachlund: Five Fables (The Lied, Art Song, and Choral Texts Archive: Texts and Translations to Lieder, mélodies, canzoni, and other classical vocal music)
| publisher = Recmusic.org
| date =
| url = http://www.lieder.net/lieder/assemble_texts.html?LanguageId=7&SongCycleId=4058
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
<ref name="YouTube1">
There is a performance on [https://www.youtube.com/watch?v=f0Pk0OzSb9U YouTube], beginning at 1.50
</ref>
<ref name="YouTube2">
{{cite web
| author = Ladislaw Starewicz
| title = The Frogs Who Wanted a King – 1922
| publisher = Youtube.com
| date = 2006-12-29
| url = https://www.youtube.com/watch?v=wONKTobZgP8
| accessdate = 2012-01-06
}}
</ref>
2uchqikiahps84d2w3s9wbri5bago4m
Wushilang happy
0
145108
968923
881717
2026-10-18T02:29:35Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968923
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Happy Wushilang (an haife ta a ranar 5 ga Mayu, 2002, a [[Bokkos]]) 'yar wasan volleyball ce ta Najeriya wacce ke taka leda a matsayin Hitter na waje na Plateau Rocks da ƙungiyar volleyball ta mata ta Najeriya.<ref>{{Cite web |title=Player - Happy Wushilang - FIVB Continental Olympic Qualification 2020 |url=https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/coqt/2020/cavb-women/teams/ngr-nigeria/players/happy_wushilang?id=80620 |access-date=2024-05-02 |website=en.volleyballworld.com |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502152258/https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/coqt/2020/cavb-women/teams/ngr-nigeria/players/happy_wushilang?id=80620 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihin aiki ==
=== Kungiyar kwallon kafa ta Najeriya ===
Wushilang na daga cikin 'yan wasan volleyball mata 24 da aka lissafa don wakiltar Najeriya a gasar volleyball ta mata ta Afirka ta 2021 a [[Ruwanda|Rwanda]] daga 5 ga Satumba 2021 zuwa 20 ga Satumba 2021. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2021-08-21 |title=Volleyball Federation opens camp in Kaduna with 54 players |url=https://guardian.ng/sport/volleyball-federation-opens-camp-in-kaduna-with-54-players/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321200440/https://guardian.ng/sport/volleyball-federation-opens-camp-in-kaduna-with-54-players/ |archive-date=2023-03-21 |access-date=2024-05-02 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref>
Ta kasance daga cikin 'yan wasan volleyball na mata waɗanda suka wakilci Najeriya a lokacin wasannin bakin teku na Afirka na 2023 wanda aka gudanar daga 23 zuwa 30 Yuni 2023 a wurin shakatawa na Yasmine Hammamet a Tunisiya . [1][2]
Ta kasance daga cikin 'yan wasan volleyball da Samuel Ajayi ya lissafa don wakiltar Najeriya don [[Gasar Kwallon Raga ta Mata ta Afirka|Gasar Volleyball ta Mata ta Afirka]] ta 21 wanda ke gudana daga 14 ga Agusta zuwa 29 ga Agusta 2023 a [[Yaounde]], [[Kamaru]] . <ref>{{Cite web |last=Kuti |first=Dare |date=2023-08-13 |title=Volleyball: Ajayi unveils squad for 2023 African Women's C'ship |url=https://aclsports.com/volleyball-ajayi-unveils-squad-for-2023-african-womens-cship/ |access-date=2024-05-02 |website=ACLSports |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adegboyega |first=Bayo |date=2023-08-05 |title=NVBF invites 19 players for 2023 Continental Championship {{!}} Ogun State Broadcasting Corporation |url=https://ogunradio.ng/2023/08/05/nvbf-invites-19-players-for-2023-continental-championship/ |access-date=2024-05-02 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804111839/https://ogunradio.ng/2023/08/05/nvbf-invites-19-players-for-2023-continental-championship/ |archive-date=2024-08-04 |url-status=dead}}</ref>
Ta kuma kasance daga cikin tawagar mata 13 ta Najeriya da ke wakiltar Najeriya a wasannin Zone III na Ƙungiyar Kwamitin Wasannin Olympics na Afirka (ANOCA) na 2023 wanda ke gudana daga 4 zuwa 9 ga Disamba a Lome, [[Togo]] . <ref>{{Cite web |last=Kuti |first=Dare |date=2023-11-30 |title=ANOCA Games: NVBF invites 13 players to camp |url=https://aclsports.com/anoca-games-nvbf-invites-13-players-to-camp/ |access-date=2024-05-02 |website=ACLSports |language=en-GB}}</ref>
Wushilang na daga cikin 'yan wasan volleyball 12 da Samuel Ajayi babban kocin kungiyar kwallon volleyball ta mata ta [[Najeriya]] ya lissafa don Wasannin Afirka a '''[[Lagos (birni)|Legas]]''', Najeriya wanda ke faruwa a ranar 4 zuwa 8 ga Janairun 2024. <ref>{{Cite web |last=Kuti |first=Dare |date=2024-01-03 |title=Ajayi Names 12 players for 13th African Games Qualifiers |url=https://aclsports.com/ajayi-names-12-players-for-13th-african-games-qualifiers/ |access-date=2024-05-02 |website=ACLSports |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Rapheal |date=2023-12-25 |title=2024 African Games Qualifiers: NVBF invites 37 players for camping |url=https://sunnewsonline.com/2024-african-games-qualifiers-nvbf-invites-37-players-for-camping/ |access-date=2024-05-03 |website=The Sun Nigeria |language=en}}</ref>
Ta sake kasancewa cikin tawagar kwallon volleyball ta mata ta Najeriya wacce ta wakilci Najeriya a wasannin Afirka na 13 wanda ya gudana daga 8 ga Maris zuwa 23 ga Maris 2024 a [[Ghana]].<ref>{{Cite web |last=Kuti |first=Dare |date=2024-03-02 |title=NVBF names Ukpabi, 11 others for African Games |url=https://aclsports.com/nvbf-names-ukpabi-11-others-for-african-games/ |access-date=2024-05-02 |website=ACLSports |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-19 |title=Nigeria Volleyball: Women's Team-Players List Released For The 13th All African Games In Ghana - Govima News |url=https://govima.com/news/nigeria-volleyball-womens-team-players-list-released-for-the-13th-all-african-games-in-ghana/ |access-date=2024-05-02 |language=en-US |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502154018/https://govima.com/news/nigeria-volleyball-womens-team-players-list-released-for-the-13th-all-african-games-in-ghana/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=Leadership |date=2024-02-17 |title=13th African Games: Our Target Is To Surpass Previous Position, Ajayi Says |url=https://leadership.ng/13th-african-games-our-target-is-to-surpass-previous-position-ajayi-says/ |access-date=2024-05-03 |website=Leadership News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=II |first=Admin |date=2024-03-02 |title=African Games: Nigeria Volleyball, Rugby unveil squad |url=https://blueprint.ng/african-games-nigeria-volleyball-rugby-unveil-squad/ |access-date=2024-05-03 |website=Blueprint Newspapers Limited |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2002]]
hpdrxcoc29g7a8721mcgbl19cmtghve
Wendy Rogers (ɗan siyasa)
0
145746
968912
837991
2026-10-18T01:17:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968912
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Wendy Rogers''' (an haife ta a ranar 24 ga Yuli, 1954) 'yar siyasa ce 'yar Amurka mai ra'ayin mazan jiya wacce ta yi aiki a Majalisar Dattawan Arizona tun daga 2021. A halin yanzu tana wakiltar gundumar 7 a matsayin [[Jam'iyyar Republican (Amurka)|Jam'iyyar Republican]] .
Rogers jami'ar [[United States Air Force|rundunar sojin saman Amurka]] ne daga 1976 zuwa 1996. Kafin ta lashe zaben majalisar dattawan jihar, ta yi takarar mukamai daban-daban na jiha da tarayya tsakanin 2010 da 2018. A shekarar 2020, Rogers ta yi nasara a zaben fidda gwani da Sanata Sylvia Allen mai ci, kuma ta kayar da 'yar takarar jam'iyyar Democrat a babban zaben. Da farko an zabi Rogers don wakiltar gundumar 6, amma daga baya aka sake zabarsa don wakiltar gundumar 7 saboda sake zabensa . <ref name=":2">{{Cite web |last=Duda |first=Jeremy |date=December 29, 2021 |title=Who won and who lost with the new legislative districts? |url=https://www.azmirror.com/2021/12/29/who-won-and-who-lost-with-the-new-legislative-districts/ |access-date=March 24, 2022 |language=en-US}}</ref>
A matsayinta na 'yar takara kuma memba a Majalisar Dattawan Arizona, Rogers ta fuskanci ce-ce-ku-ce da kalaman batanci, goyon bayan [[Donald Trump]] da kuma yunkurinsa na soke zaben 2020, da kuma rungumarta ta nuna wariyar launin fata, ciki har da ka'idoji daban-daban na nuna wariyar launin fata da kuma nuna wariya. Ita mamba ce a kungiyar Oath Keepers, wata kungiyar 'yan bindiga da ke adawa da gwamnati wadda mambobinta suka shiga cikin harin da aka kai wa Majalisar Dokokin Amurka a ranar 6 ga Janairu a shekarar 2021.
A watan Maris na 2022, Rogers ta sami suka mai ban mamaki daga majalisar dattawan jihar da jam'iyyar Republican ke iko da ita saboda kalamanta ga taron siyasa na farko na Amurka mai fafutukar kare haƙƙin farar fata, kuma an yi bincike kan ɗabi'un mutane bayan da ta nuna cewa harbin Buffalo na 2022 wani aiki ne na gwamnatin Amurka na ƙarya .
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Rogers a Fort Knox, Kentucky, a ranar 24 ga Yuli, 1954. <ref name="CattCtr">{{Cite web |title=Wendy Rogers |url=https://awpc.cattcenter.iastate.edu/directory/wendy-rogers/ |access-date=April 1, 2021 |website=Archives of Women's Political Communication |publisher=Carrie Chapman Catt Center for Women and Politics, Iowa State University}}</ref> Tana da digirin farko a fannin aikin zamantakewa daga Jami'ar Jihar Michigan, digiri na biyu a fannin aikin zamantakewa daga Jami'ar Alabama, da digiri na biyu a fannin kimiyyar tsaro na ƙasa daga Jami'ar Jihar California, San Bernardino . <ref name="CattCtr" />
== Aikin soja ==
Rogers ya yi aiki a [[United States Air Force|rundunar sojin saman Amurka]] daga 1976 zuwa 1996, inda ya yi ritaya tare da mukamin laftanar kanar . <ref name="CattCtr"/> Rogers ɗaya ce daga cikin matukan jirgin sama mata 100 na farko a rundunar sojin sama, ta sami fikafikan jirgin sama a 1981 kuma ta ci gaba da tuka jiragen sama na soja masu nauyi na C-141 Starlifter da kuma jigilar jiragen sama na C-21 "Learjet" . <ref name="lpc">{{Cite web |date=August 15, 2018 |title=Congressional candidate Wendy Rogers visits Page |url=https://lakepowellchronicle.com/article/congressional-candidate-wendy-rogers-visits-page |access-date=March 29, 2022 |website=Lake Powell Chronicle |archive-date=October 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022015209/https://lakepowellchronicle.com/article/congressional-candidate-wendy-rogers-visits-page |url-status=dead }}</ref> Daga baya aka tura Rogers zuwa Turai. <ref name="lpc" />
== Aikin siyasa ==
Tun daga shekarar 2010, Rogers ya tsaya takarar mukamai na gwamnati sau biyar ba tare da nasara ba. <ref>{{Cite web |last=Smith |first=Allan |date=November 14, 2021 |title=Wendy Rogers embraced Trump's stolen election lie and watched her star rise |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/wendy-rogers-embraced-trump-s-stolen-election-lie-watched-her-n1283510 |access-date=November 19, 2021 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref> A shekarar 2010, Rogers ya tsaya takarar Majalisar Dattawa ta Arizona a gundumar majalisa ta 17, inda ya sha kaye a hannun dan Democrat David Schapira a babban zaben. A shekarar 2012, ta tsaya takarar Majalisar Wakilai ta Amurka a gundumar majalisa ta 9 ta Arizona, inda ta sha kaye a hannun Vernon Parker na jam'iyyar Republican. A shekarar 2014, ta sake tsayawa takara a gundumar ta 9 kuma ta lashe zaben 'yan Republican, amma ta sha kaye a hannun 'yar majalisar Democrat Kyrsten Sinema . A lokacin wannan yakin neman zabe, Rogers ya yi amfani da bidiyon da aka dauka na yanke kan dan jaridar Amurka [[James Foley (mai jarida)|James Foley]] da 'yan ta'addar [[Daular Musulunci ta Iraƙi|ISIL]] suka yi a wani tallan yakin neman zabe da ke neman kai hari kan Sinema a matsayin mai rauni a tsaron kasa. 'Yan Democrat sun yi Allah wadai da wannan talla a matsayin wata dabarar "abin zargi", yayin da yakin neman zaben Rogers ya kare shi.
A shekarar 2016, Rogers ya nemi takarar jam'iyyar Republican a gundumar majalisa ta farko ta Arizona ba tare da nasara ba; tana ɗaya daga cikin 'yan takara biyar, tare da Sheriff na Gundumar Pinal Paul Babeu, tsohon Sanata na jihar kuma Sakataren Harkokin Wajen Arizona Ken Bennett, mai kiwon dabbobi kuma ɗan kasuwa Gary Kiehne, da kuma ɗan kasuwa Shawn Redd. A lokacin yakin neman zaɓen farko, Rogers ita ce kaɗai 'yar takarar da ta goyi bayan shawarar [[Donald Trump]] na gina katanga a kan iyaka da Mexico . <ref name="Cowan" /> Ta kuma goyi bayan ƙara yawan sojojin Amurka da aka tura zuwa rikice-rikicen ƙasashen waje. <ref name="Cowan" /> Rogers ya sha kaye, inda ya zo na uku a bayan Babeu, wanda ya lashe zaɓen, da kuma Kiehne, wanda ya zo na biyu. A shekarar 2018, Rogers ya sake tsayawa takara kuma ya lashe zaɓen 'yan Republican a gundumar majalisa ta 1, amma ya sha kaye a hannun ɗan majalisar Democrat mai ci Tom O'Halleran .
=== Zaɓen Majalisar Dattawa ta Jiha da wa'adin mulki ===
A shekarar 2020, Rogers ya tsaya takarar Sanata a Arizona a gundumar majalisa ta 6, wadda ta ƙunshi Rim Country da White Mountains, kuma ta haɗu daga Flagstaff zuwa kan iyakar Arizona [[New Mexico|-New Mexico]] . <ref name="ClaimsMembership">{{Cite web |last=Aleshire |first=Peter |date=October 27, 2020 |title=Senate candidate claims membership in controversial militia |url=https://www.paysonroundup.com/elections_2018/senate-candidate-claims-membership-in-controversial-militia/article_df7dd5e0-210a-5288-90c6-58b84ad35f9f.html |access-date=October 22, 2022 |website=paysonroundup.com |language=en}}</ref> Rogers ya kayar da Sylvia Allen, wacce ta daɗe tana kan karagar mulki a jam'iyyar Republican a zaɓen fidda gwani mai cike da takaddama, <ref>{{Cite web |last=Peter Aleshire |date=August 7, 2020 |title=Rogers unseats Allen in bitter, expensive state senate primary brawl |url=https://www.wmicentral.com/news/latest_news/rogers-unseats-allen-in-bitter-expensive-state-senate-primary-brawl/article_cfedbae4-556d-519f-8ac3-7a07e5d82f26.html |website=White Mountain Independent}}</ref> kuma ya kayar da Felicia French, 'yar takarar Democrat a babban zaɓe. <ref name="AleshireSlugfest">{{Cite web |last=Aleshire |first=Peter |date=November 4, 2020 |title=Republicans hang onto District 6 in costly slugfest |url=https://www.paysonroundup.com/news/republicans-hang-onto-district-6-in-costly-slugfest/article_4c49f217-9e7b-57ac-a63b-3220436581e8.html |website=[[Payson Roundup]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A lokacin yaƙin neman zaɓe, Rogers bai yi wani bayyana a bainar jama'a ba, bai shiga muhawara ba, kuma ya guji ɗaukar matsayi kan batutuwan siyasa na gida, kamar kula da gandun daji, kuɗaɗen ilimi, ko martanin Arizona ga annobar COVID-19 . <ref name="AleshireSlugfest" /> Ƙungiyoyin kuɗi masu duhu a ɓangarorin biyu sun kashe makudan kuɗi don tallafawa da adawa da 'yan takarar biyu. <ref name="AleshireSlugfest" /> Rogers ya tara dala miliyan 1 a cikin gudummawar kamfen, wani tarihi ga gundumar. <ref name="AleshireSlugfest" /> A matsayinta na 'yar takara kuma jami'a, ta goyi bayan ra'ayoyin masu ra'ayin mazan jiya kuma ta ƙulla alaƙa da manufofin siyasa masu ra'ayin mazan jiya.
Rogers ta hau mulki a watan Janairun 2021. [1] Yanzu tana wa'adinta na biyu, a halin yanzu tana aiki a matsayin Shugabar Kwamitin Zaɓen Majalisar Dattawa ta Arizona, Mataimakiyar Shugabar Kwamitin Gwamnati, kuma memba a Harkokin Soja, Kwamitin Tsaron Jama'a da Tsaron Iyakoki da Kwamitin Shari'a, kuma a matsayin memba na Kwamitin Nazarin Blockchain da Cryptocurrency na majalisar dokoki. [2] [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1954]]
4due0yba1q7wfbyanfjrko53kv65c70
Catherine Dickens
0
147608
968987
818767
2026-10-18T10:20:39Z
Ziv
32466
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Catherine Hogarth-oil.jpg]] → [[File:Daniel Maclise - Catherine Hogarth-Dickens, ca. 1847.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Artist's name and more precise
968987
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Catherine Thomson''' " '''Kate''' " '''Dickens''' ( ''née'' '''Hogarth''' ; 19 ga Mayu 1815 - 22 ga Nuwamba 1879) marubuciya ce 'yar Birtaniya kuma ana zarginta da zama mai dafa abinci kuma marubuciya a littafin girke-girke na Victorian "What Shall We Have For Dinner" a ƙarƙashin sunan Lady Maria Clutterbuck. Tsawon kimanin shekaru ashirin, ta auri marubuciya [[Charles dickens|Charles Dickens]], a lokacin tana da babban gida kuma ta haifi 'ya'ya goma. Bayan rabuwarsu da aka yi a bainar jama'a kuma mai cike da ce-ce-ku-ce, a shekarar 1858, Catherine ta fuskanci bincike mai zurfi a cikin manema labarai kuma ana ƙara ɓata mata suna, ana cewa, an samo ta ne ta hanyar zagin da mijinta ya yi mata a bainar jama'a. Kwanan nan, kimantawa na ilimi sun yi ƙoƙarin dawo da muryarta da kuma nuna mata kulawa, amincewa da gudummawarta ga al'adun gidan Victoria, da kuma sake duba yanayin aurenta na jinsi.
== Rayuwa ta farko ==
[[Fayil:Catherine_Dickens.jpg|left|thumb|250x250px|Catherine Dickens ta hanyar Samuel Lawrence (1838) ]]
An haifi Catherine Hogarth a [[Edinburgh]], Scotland, a cikin 1815, babba cikin 'ya'ya goma na iyayenta, George Hogarth da Georgina Thomson . A shekara ta 1824, iyalin suka koma Ingila, daga ƙarshe suka zauna a London.
Catherine ta fito ne daga dangin masu ilimin kafofin watsa labarai. Mahaifinta, George, sanannen ɗan jarida ne, mai sukar kiɗa, kuma tsohon lauya wanda ya rubuta wa wallafe-wallafen kamar Edinburgh Courant kuma daga baya Morning Chronicle . Ta hanyar aikinsa a aikin jarida da zane-zane, Catherine ta nutse tun tana ƙarama a cikin yanayi mai zurfi da al'adu. Rayuwarta ta farko ta samo asali ne daga bayyanar da wallafe-wallafen, kiɗa, da kuma wasan kwaikwayo, wanda mai yiwuwa ya yi wahayi zuwa ga ayyukanta na baya a rubuce-rubuce da marubucin gida.
== Ilimi da aikin wallafe-wallafen ==
Ilimi da aka ba Catherine Hogarth ya kasance na tsakiya kuma ya dace da 'ya'ya mata na ƙwararrun maza a farkon karni na 19 a Burtaniya. Rubuce-rubucen karatun ta, duk da haka, sun kasance kaɗan. Yanayin da ya sa ta kasance mai al'adu sosai ya ba da gudummawa ga ci gabanta: yanayin da aka yaba da karatu da fasaha. Mahaifinta shi ne George Hogarth, ɗan jarida kuma mai sukar kiɗa wanda kuma ya kasance lauya. Gidan Hogarth ya yi wa ƙungiyoyin wallafe-wallafen da fasaha nishaɗi a Edinburgh da London.
Catherine ta wallafa "What Shall We Have for Dinner?" a karkashin sunan "Lady Maria Clutterbuck" a cikin 1851. Littafin littafi ne na cikin gida, tare da shirye-shiryen abinci da bayanai game da gudanar da gida, wanda aka nufa ga mata masu matsakaicin matsayi waɗanda suke so su ci gaba da tsammanin gida a lokacin Victorian. Sau da yawa ana watsi da shi azaman littafi ne kawai, amma a zamanin yau masana sun ɗaga bayanin wannan aikin a matsayin ba kawai nishaɗi ba har ma da sanin zamantakewa kuma a matsayin inganta aikin mata na gida yayin da yake wakiltar ɗan ƙaramin lalacewar wannan ginin.
Littafin ya sami matsakaiciyar nasara, yana shiga cikin bugu da yawa. Baya ga wannan, yana ɗaukar hangen nesa na mace ta ainihi tare da ƙwarewar hannu ta farko a cikin rayuwar aiki, tsammanin zamantakewa, da kuma jin dadi na mace ta Victoria.
== Aure ==
Dickens nan da nan ya ji daɗin Catherine mai shekaru 19 kuma ya gayyace ta zuwa bikin ranar haihuwarsa ta 23. Ta kasance kyakkyawa, mai basira, mai kirki kuma mai basira.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kennedy |first=Maev |date=2024-08-25 |title='It destroys the image Dickens tried to create': unpublished letters give voice to writer's beleaguered wife |url=https://www.theartnewspaper.com/2024/08/26/dickens-unpublished-letters-give-voice-wife-catherine |access-date=2025-01-08 |website=The Art Newspaper - International art news and events}}</ref> Catherine da Dickens sun yi aure a shekara ta 1835 kuma Rose Emma Drummond ta zana kamanninsa a kan hauren giwa a matsayin kyauta. Sun yi aure a ranar 2 ga Afrilu 1836 a Cocin St Luke, Chelsea, suna tafiya a hutun amarya a Chalk, kusa da Chatham a Kent kuma suna kafa gida a Bloomsbury.
Ta yi juna biyu kusan nan take kuma ma'auratan sun ci gaba da samun 'ya'yara goma a cikin shekaru 15 masu zuwa, kuma aƙalla zubar da ciki biyu.<ref>{{Cite web |last=Hawksley |first=Lucinda |date=19 May 2016 |title=The forgotten wife of Charles Dickens |url=https://www.bbc.com/culture/article/20160519-the-forgotten-wife-of-charles-dickens |access-date=2023-08-30 |website=BBC |language=en}}</ref> A wannan lokacin, Charles ya rubuta cewa ko da ya zama mai arziki da kuma sananne, ba zai taɓa yin farin ciki kamar yadda yake a wannan ƙaramin gida tare da Catherine ba.
'Yar'uwar Catherine, Mary Hogarth, ta shiga gidan Dickens na Doughty Street don ba da tallafi ga sabon' yar'uwarta da surukinta. Ya zama al'ada ga 'yar'uwar mace marar aure ta zauna tare da taimakawa sababbin ma'aurata. Dickens ya kasance mai matukar damuwa da Maryamu, tare da masana tarihi suna muhawara game da yanayin dangantakar, kuma ta mutu a hannunsa bayan taƙaitaccen rashin lafiya a 1837. <ref>{{Cite journal |last=Parker |first=David |date=1996 |title=Dickens and the Death of Mary Hogarth |url=http://www.jstor.org/stable/45291584 |journal=Dickens Quarterly |volume=13 |issue=2 |pages=67–75 |issn=0742-5473 |jstor=45291584}}</ref> Ta zama hali a yawancin littattafansa, kuma an yi la'akari da mutuwarta a matsayin mutuwar Little Nell.
Ƙaramar 'yar'uwar Catherine, Georgina Hogarth, ta shiga gidan Dickens a cikin 1842 lokacin da Dickens da Catherine suka tashi zuwa [[Tarayyar Amurka|Amurka]], suna kula da iyalin da suka bari a baya. A lokacin tafiyarsu, Dickens ya rubuta a cikin wata wasika ga aboki cewa Catherine ba ta taɓa jin bakin ciki ko rasa ƙarfin zuciya a duk tsawon tafiyarsu ta jirgin ruwa, kuma "ta saba da kowane yanayi ba tare da gunaguni ba". A cikin 1845, Charles Dickens ya samar da wasan kwaikwayo na ''Kowane Mutum a cikin Humour'' don amfanin Leigh Hunt . A cikin wasan kwaikwayon da ya biyo baya, Catherine, wacce ke da ƙaramin rawa, ta fadi ta ƙofar tarko.
A shekara ta 1851, a matsayin "Lady Maria Clutterbuck", Catherine ta wallafa wani littafi na dafa abinci, Menene Za mu Yi don Dinner? [https://books.google.co.uk/books?id=dT4CAAAAQAAJ&newbks=1&newbks_redir=0&dq=What+Shall+we+Have+for+Dinner%3F+Satisfactorily+Answered+by+Numerous+Bills+of+Fare+for+from+Two+to+Eighteen+Persons.&source=gbs_navlinks_s An amsa shi da gamsuwa ta hanyar takardun shaida da yawa daga mutane biyu zuwa goma sha takwas.] Ya ƙunshi menus da yawa da aka ba da shawarar don abinci mai rikitarwa daban-daban tare da wasu girke-girke. Ya wuce ta hanyar bugu da yawa har zuwa 1860. Har ila yau, a cikin 1851, an yi zargin cewa tana da ciwon zuciya bayan mutuwar 'yarta, Dora Annie Dickens, mai shekaru bakwai.
== Rabuwa ==
[[Fayil:Daniel Maclise - Catherine Hogarth-Dickens, ca. 1847.jpg|thumb|270x270px|''Hoton Catherine Dickens'' {{Circa}} 1847 na Daniel Maclise]]
A cikin shekaru masu zuwa, Dickens ta yi iƙirarin Catherine ta zama uwa mara ƙwarewa da mai kula da gida. Ya kuma zarge ta da haihuwar 'ya'yansu goma, wanda ya sa ya damu da kudi. Ya yi fatan ba zai sami ƙarin ba bayan haihuwar ɗansu na huɗu Walter, kuma ya yi iƙirarin cewa fitowarta daga babban iyali ta haifar da haihuwar yara da yawa. Don tabbatar da cewa ba za a iya haihuwar yara ba, ya ba da umarnin a raba gadonsu kuma a sanya ɗakunan littattafai tsakanin su, sannan ya fita gaba ɗaya daga ɗakinsu kuma ya rufe ƙofar haɗin.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kennedy |first=Maev |date=2024-08-25 |title='It destroys the image Dickens tried to create': unpublished letters give voice to writer's beleaguered wife |url=https://www.theartnewspaper.com/2024/08/26/dickens-unpublished-letters-give-voice-wife-catherine |access-date=2025-01-08 |website=The Art Newspaper - International art news and events}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKennedy2024">Kennedy, Maev (25 August 2024). [https://www.theartnewspaper.com/2024/08/26/dickens-unpublished-letters-give-voice-wife-catherine "'It destroys the image Dickens tried to create': unpublished letters give voice to writer's beleaguered wife"]. ''The Art Newspaper - International art news and events''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 January</span> 2025</span>.</cite></ref>
Ta yi ƙoƙari ya gano ta a matsayin mai rashin lafiya ta hankali don a sanya ta cikin mafaka.<ref>{{Cite web |date=20 February 2019 |title=Letters reveal Charles Dickens tried to place his wife in an asylum |url=https://www.york.ac.uk/news-and-events/news/2019/research/dickens-letters-asylum/ |access-date=2025-01-08 |website=University of York |language=en}}</ref> A watan Mayu na shekara ta 1858, Charles da Catherine Dickens sun rabu, kuma ta koma wani yanki a Gloucester Crescent a garin Camden. Sun shirya sharuddan rabuwa da su ta hanyar aiki maimakon sauraron kotu.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Nayder |first=Lillian |date=2002 |title=The Widowhood of Catherine Dickens |url=https://www.jstor.org/stable/44372060 |journal=Dickens Studies Annual |volume=32 |pages=277–298 |issn=0084-9812 |jstor=44372060}}</ref> Ba ta da haƙƙin kula da 'ya'yanta a ƙarƙashin dokar Ingila, amma an yi mata alkawarin "kyauta ga dukan ko kowane ɗayan' ya'yanta ko a kowane wuri" a cikin aikin.<ref name=":3">{{Cite journal |last=Nayder |first=Lillian |date=2006 |title=Catherine Dickens and Her Colonial Sons |url=http://www.jstor.org/stable/44372159 |journal=Dickens Studies Annual |volume=37 |pages=81–93 |issn=0084-9812 |jstor=44372159}}</ref>
Ba a san dalilin rabuwa ba, kodayake kulawa a lokacin kuma tun daga lokacin ya mayar da hankali kan jita-jita game da wani al'amari tsakanin Dickens da Ellen Ternan da / ko 'yar'uwar Catherine, Georgina Hogarth. An ba da mundaye da aka yi wa Ellen Ternan ga gidan Dickens wasu watanni da suka gabata, wanda ya haifar da zargi da musantawa. Abokin Dickens, William Makepeace Thackeray, ya tabbatar da cewa rabuwa da Dickens daga Catherine saboda hulɗa ne da Ternan, maimakon da Georgina Hogarth kamar yadda aka sanya masa. Wannan magana ta zo ga Dickens, Dickens ya yi fushi sosai har kusan ya kawo karshen abokantaka ta Dickens-Thackeray.
Sauran abokai da yawa, dangi da al'umma sun yi sharhi game da rabuwa, tare da mafi yawan goyon bayan Catherine da kuma taruwa don kare ta. [[Elizabeth Barrett Browning]] ta kira yadda Dickens ya bi da matarsa "mai laifi" da kuma takwararta da kuma mai ba da agaji [[Angela Burdett-Coutts, 1st Baroness Burdett-Coutts|Angela Burdett Coutts]], tsohuwar abokiyar Dickens, daga ƙarshe ta yanke abokantakarsu game da rabuwa.<ref name=":22">{{Cite journal |last=Nayder |first=Lillian |date=2002 |title=The Widowhood of Catherine Dickens |url=https://www.jstor.org/stable/44372060 |journal=Dickens Studies Annual |volume=32 |pages=277–298 |issn=0084-9812 |jstor=44372060}}</ref> Har ila yau, mutanen zamani sun yaba wa Catherine saboda shiru da mutunci, <ref name=":22" /> saboda ba ta yi magana mai tsanani a fili game da maganin mijinta ba. <ref name=":02">{{Cite web |last=Kennedy |first=Maev |date=2024-08-25 |title='It destroys the image Dickens tried to create': unpublished letters give voice to writer's beleaguered wife |url=https://www.theartnewspaper.com/2024/08/26/dickens-unpublished-letters-give-voice-wife-catherine |access-date=2025-01-08 |website=The Art Newspaper - International art news and events}}</ref> Georgina, Charles da dukkan yaran sai dai [[Charles Dickens Jr.]], sun kasance a gidansu a Tavistock House, yayin da Catherine da Charles Jr. suka fita.<ref name=":32">{{Cite journal |last=Nayder |first=Lillian |date=2006 |title=Catherine Dickens and Her Colonial Sons |url=http://www.jstor.org/stable/44372159 |journal=Dickens Studies Annual |volume=37 |pages=81–93 |issn=0084-9812 |jstor=44372159}}</ref> Georgina Hogarth ta gudanar da gidan Dickens.<ref name=":32" /> A ranar 12 ga Yuni 1858, Dickens ya wallafa wata kasida a cikin mujallarsa, Household Words, yana musanta jita-jita game da rabuwa yayin da ba ya bayyana su ko kuma ya bayyana halin da ake ciki.
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
b7x9mzf46xbeu7nhmxltiqyncajzxho
Tashar Wutar Lantarki ta Hellisheiði
0
147773
968598
830428
2026-10-17T13:14:20Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968598
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tashar wutar lantarki ta Hellisheiɗi''' ( Icelandic , ) ita ce tashar samar da wutar lantarki ta ƙasa ta takwas mafi girma a duniya kuma mafi girma a Iceland. <ref name="extreme">
{{Cite web |title=Profiling the six major geothermal power plants across Iceland |url=https://www.nsenergybusiness.com/features/geothermal-energy-plants-iceland/ |access-date=2022-07-08}}
</ref> Cibiyar tana cikin Hengill, kudu maso yammacin [[Ayislan|Iceland]], {{Convert|11|km|mi|0}} daga Tashar Wutar Lantarki ta Nesjavellir . Tashar tana da karfin wutar lantarki na {{Nowrap|303 [[Megawatt|MW]]}} da kuma {{Nowrap|200 MW}} na ruwan zafi <ref>{{Cite web |title=Hellisheidi Geothermal Power Plant Engineers - Mannvit - Mannvit |url=http://www.mannvit.com/GeothermalEnergy/GeothermalPowerPlants/GeothermalProjectHellisheidi/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530080222/http://www.mannvit.com/GeothermalEnergy/GeothermalPowerPlants/GeothermalProjectHellisheidi/ |archive-date=2009-05-30 |access-date=2010-01-02 |website=Mannvit}}</ref> don dumama yankin [[Reykjavik|Reykjavík]] . <ref>{{Cite web |date=29 May 2016 |title=Sustainable energy: inside Iceland's geothermal power plant |url=https://www.theguardian.com/environment/2016/may/29/sustainable-energy-iceland-geothermal-plant |access-date=8 September 2016 |website=the Guardian}}</ref> ON Power, wani reshe na Reykjavík Energy mallakar kuma ke gudanar da tashar wutar lantarkin.
== Tarihi ==
[[Fayil:Secretary_Blinken_Tours_the_Hellisheidi_Geothermal_Plant_(51188215716).jpg|left|thumb|Kamfanin Gina Jiki na Hellisheidi]]
An fara samar da wutar lantarki tare da injinan turbine guda biyu {{Nowrap|45 MW}} a shekarar 2006. A shekarar 2007, an ƙara ƙarin injinan turbine mai ƙarancin ƙarfi na {{Nowrap|33 MW}} A shekarar 2008, an ƙara injinan turbine guda biyu {{Nowrap|45 MW}} da tururi daga Dutsen Skarðsmýrarfjall. An gabatar da injinan ruwan zafi a shekarar 2010 kuma an gabatar da injinan turbine guda biyu na ƙarshe masu ƙarfin matsi 45. An ƙara injinan turbine na MW a shekarar 2011. Domin rage gurɓatar hydrogen sulphide a yankin babban birnin, an ƙara wani tsari a masana'antar a shekarar 2014 wanda ke sake tura iskar gas da ba za a iya narkarwa ba zuwa ƙasa. <ref>{{Cite web |date=8 October 2014 |title=Mengun dælt í iður jarðar |url=http://www.ruv.is/frett/mengun-daelt-i-idur-jardar |publisher=}}</ref> A shekarar 2020, an ƙara yawan samar da ruwan zafi zuwa MW 200 don biyan buƙatar dumama gundumar yayin da yankin babban birnin ke faɗaɗa. <ref>{{Cite web |title=Expansion Hellisheidi geothermal plant |url=https://www.mannvit.com/projects/expansion-hellisheidi-geothermal-plant/ |access-date=2024-01-16 |website=Mannvit |language=en-US}}</ref>
=== An sabunta haƙa rami ===
A shekarar 2016, kamfanin da ke aiki a ON, ya sanar da wani shiri na sabon haƙa rijiyoyin mai don magance raguwar matakan tururi, wanda ya fara bayyana a shekarar 2013. Ana sa ran shirin zai kashe dala biliyan 19 na Icelandic don ci gaba da samar da wutar lantarki mai dorewa.
== Siffofi ==
[[Fayil:Secretary_Blinken_Tours_the_Hellisheidi_Geothermal_Plant_(51188433053).jpg|left|thumb|Bututun rijiyoyi da bututu a Kamfanin Gina Jiki na Hellisheidi.]]
Cibiyar samar da wutar lantarki tana ba da rangadin ilimi da gabatarwa game da [[Makamashi mai ɗorewa|makamashi mai dorewa]] a matsayin wani ɓangare na baje kolin makamashin geothermal. <ref>{{Cite web |title=The Geothermal Energy Exhibition |url=http://onpower.is/exhibition |access-date=9 November 2015}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Akwai wani wurin gwajin kama iska kai tsaye da Climeworks ke gudanarwa a wannan wurin. Shirin Horizon 2020 na [[Tarayyar Turai]] ne ya ba da kuɗaɗen wani ɓangare kuma yana ɗaukar tan 4,000 na carbon dioxide kowace shekara. Ana kama carbon dioxide, a yi masa allura a ƙasa, sannan a ƙara masa ma'adinai. <ref>{{Cite web |title=Climeworks and CarbFix2: The world's first carbon removal solution through direct air capture {{!}} Climeworks – Capturing CO2 from Air |url=https://www.climeworks.com/climeworks-and-carbfix2-the-worlds-first-carbon-removal-solution-through-direct-air-capture/ |access-date=2019-12-22 |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Rathi |first=Akshat |date=12 October 2017 |title=World's first "negative emissions" plant turns carbon dioxide into stone |url=https://qz.com/1100221/the-worlds-first-negative-emissions-plant-has-opened-in-iceland-turning-carbon-dioxide-into-stone/ |access-date=2019-12-22 |website=Quartz |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2019-11-20 |title=Plans to double CarbFix reinjection at the Hengill Geothermal Area |url=https://www.carbfix.com/plans-double-carbfix-reinjection-hengill-geothermal-area |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224023331/https://www.carbfix.com/plans-double-carbfix-reinjection-hengill-geothermal-area |archive-date=2019-12-24 |access-date=2019-12-24 |website=Carbfix}}</ref>
===manazarta===
6zevu7c0h6c4jb5snfuluus7bmmmsh5
WASH
0
152486
968651
967965
2026-10-17T15:02:51Z
Nafsy829
44504
/* */
968651
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
''''''WaSH'''''' (ko '''WatSan''', WaSH; wanda ya samo asali ne daga haruffa na farko na "[[Samar da Ruwa|ruwa]], [[Tsafta|tsabta]] da tsabta") wani bangare ne na hadin gwiwar ci gaba, ko a cikin [[Ƙananan hukumomin Najeriya|kananan hukumomi]], wanda ke ba da ruwa, tsabta, da sabis na tsabta ga al'ummomi. Babban manufar samar da damar yin amfani da ayyukan WASH shine don cimma samun nasarar kiwon lafiya na jama'a, aiwatar da [[Haƙƙin ɗan adam na ruwa da tsaftar muhalli|Hakkin ɗan adam ga ruwa da tsabta]], rage nauyin tattara ruwan sha ga mata, da inganta ilimi da sakamakon kiwon lafiya a makarantu da wuraren kiwon lafiya. Samun dama ga ayyukan WASH wani muhimmin bangare ne na [[Tsaro na ruwa]].<ref name=":72">{{Cite web |date=2020 |title=REACH Global Strategy 2020-2024 |url=https://reachwater.org.uk/resource/reach-global-strategy-2020-2024/ |website=REACH program |publisher=University of Oxford}}</ref> Duniyar duniya, mai arha, da kuma samun dama mai ɗorewa ga WASH babban batu ne a cikin ci gaban kasa da kasa, kuma shine mayar da hankali ga manufofi biyu na farko dai Ci gaba mai ɗorewar Ci gaba 6 (SDG 6). <ref name=":14">{{Cite web |title=Goal 6 .:. Sustainable Development Knowledge Platform |url=https://sustainabledevelopment.un.org/sdg6 |access-date=2017-11-17 |website=sustainabledevelopment.un.org |language=en}}</ref> Manufofin 6.1 da 6.2 suna da niyyar samun ruwa mai daidaituwa da tsabta ga kowa. A cikin 2017, an kiyasta cewa mutane biliyan 2.3 suna rayuwa ba tare da kayan aikin [[Tsabtace Yanayi|tsabtace muhalli]] ba, kuma mutane miliyan 844 suna rayuwa ba ba tare da samun ruwan sha mai aminci da tsabta ba. Ƙididdigar WASH tana amfani da ita sosai ta kungiyoyi masu zaman kansu da hukumomin agaji a [[Developing country|Kasashe masu tasowa]].
An yi nazarin nauyin cutar da raunin da ake samu a WASH sosai. Cututtuka da yanayin da ke da alaka da rashin WASH sun hada da [[Gudawa/Zawo|zawo]], [[Rashin abinci mai gina jiki]], da raguwa, ban da Cututtukan da aka yi watsi da su.<ref>{{Cite web |title=Burden of disease |url=https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/water-sanitation-and-health/burden-of-disease |access-date=2024-12-27 |website=www.who.int |language=en}}</ref> Akwai ƙarin haɗarin kiwon lafiya ga mata, alal misali, yayin [[Juna biyu|ciki]] da haihuwa, ko kuma dangane da kula da tsabtace haila.<ref>{{Cite journal |last=Das |first=Padma |last2=Baker |first2=Kelly K. |last3=Dutta |first3=Ambarish |last4=Swain |first4=Tapoja |last5=Sahoo |first5=Sunita |last6=Das |first6=Bhabani Sankar |last7=Panda |first7=Bijay |last8=Nayak |first8=Arati |last9=Bara |first9=Mary |last10=Bilung |first10=Bibiana |last11=Mishra |first11=Pravas Ranjan |last12=Panigrahi |first12=Pinaki |last13=Cairncross |first13=Sandy |last14=Torondel |first14=Belen |date=30 June 2015 |title=Menstrual Hygiene Practices, WASH Access and the Risk of Urogenital Infection in Women from Odisha, India |journal=PLOS ONE |language=en |volume=10 |issue=6 |bibcode=2015PLoSO..1030777D |doi=10.1371/journal.pone.0130777 |pmc=4488331 |pmid=26125184 |doi-access=free}}</ref> Rashin ciki na yau da kullun na iya samun mummunar tasiri na dogon lokaci a kan yara dangane da ci gaban jiki da fahimta.<ref name=":3">{{Cite web |title=Water, Sanitation & Hygiene: Strategy Overview |url=http://www.gatesfoundation.org/What-We-Do/Global-Development/Water-Sanitation-and-Hygiene |access-date=27 April 2015 |website=Bill & Melinda Gates Foundation}}</ref> Duk da haka, tattara takamaiman shaidar kimiyya game da sakamakon kiwon lafiya wanda ya haifar da ingantaccen damar zuwa WASH yana da wahala saboda dalilai masu rikitarwa. Masana sun ba da shawarar buƙatar nazarin dogon lokaci game da ingancin fasaha, ƙarin bincike game da tsoma baki na tsabta, da kuma nazarin tasirin haɗuwa da yawa don inganta nazarin sakamakon kiwon lafiya na WASH.<ref name=":9">{{Cite journal |vauthors=Waddington H, Snilstveit B, White H, Fewtrell L |date=2012 |title=Water, sanitation and hygiene interventions to combat childhood diarrhoea in developing countries |url=http://3ieimpact.org/evidence-hub/publications/systematic-reviews/water-sanitation-and-hygiene-interventions-combat |journal=Journal of Development Effectiveness |doi=10.23846/sr0017 |doi-access=free}}</ref>
Ana bukatar samun damar zuwa WASH ba kawai anayin sa bane a matakin gida ba har ma a cikin saitunan da ba na gida ba kamar makarantu, wuraren kiwon lafiya, wuraren aiki, kurkuku, saitunan amfani na wucin gadi da kuma ga yawan mutanen da suka rabu.<ref name=":21">{{Cite journal |last=Cronk |first=Ryan |last2=Slaymaker |first2=Tom |last3=Bartram |first3=Jamie |date=2015 |title=Monitoring drinking water, sanitation, and hygiene in non-household settings: Priorities for policy and practice |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1438463915000267 |journal=International Journal of Hygiene and Environmental Health |language=en |volume=218 |issue=8 |pages=694–703 |bibcode=2015IJHEH.218..694C |doi=10.1016/j.ijheh.2015.03.003 |pmid=25836758}}</ref> A makarantu, wuraren wanke hannu na rukuni na iya inganta tsabta. Rashin wuraren WASH a makarantu sau da yawa yakan sa ɗaliban mata kada su halarci makaranta, don haka rage nasarorin da suka samu a ilimi.<ref name=":4">{{Cite web |title=Water, Sanitation, and Hygiene: Introduction |url=http://www.unicef.org/wash/index_3951.html |access-date=27 April 2015 |website=UNICEF}}</ref>
Yana da wahala a samar da ayyukan WASH masu sarrafawa cikin aminci a cikin ƙauyuka na birane. Tsarin WASH na iya kasawa ba da daɗewa ba bayan shigarwa (misali, [[Tsarin rarraba ruwa]] mai leki). Ƙarin ƙalubale sun haɗa da tushen ruwa mai gurɓata da [[Tsaro na ruwa|Tasirin]] [[Canjin yanayi]] akan tsaro na ruwa. Hanyoyin tsarawa don samun dama mai aminci da daidaito ga WASH sun haɗa da, alal misali, shirye-shiryen WASH na ƙasa da saka idanu, karfafa mata, da inganta yanayin yanayi na ayyukan WASH. Kyakkyawan iyawa a cikin tsarin kula da ruwa na iya taimakawa wajen shawo kan wasu tasirin abubuwan da suka shafi yanayi da kara karfin yanayi.<ref name=":72">{{Cite web |date=2020 |title=REACH Global Strategy 2020-2024 |url=https://reachwater.org.uk/resource/reach-global-strategy-2020-2024/ |website=REACH program |publisher=University of Oxford}}</ref> : 25 Masu ruwa da tsaki a ma'auni daban-daban, alal misali, daga ƙananan kayan aiki na birane zuwa gwamnatocin ƙasa, suna buƙatar samun damar samun bayanai masu aminci game da yanayin yankin da duk wani canje-canje da ake tsammani saboda canjin yanayi.
Tunanin WASH ya haɗa bangarori daban-daban na samar da [[Samar da Ruwa|Ruwa]], gami da samun damar yin amfani da ayyukan ruwan sha, tsaftacewa, da [[Tsafta|tsabta]] saboda tasirin raunin a kowane yanki ya mamaye sosai.
[[Fayil:Water_Lebuje_camp,_Uganda.jpg|thumb|Mata sun yi layi a rami don cika kwantena da ruwa (Labuje IDP camp, Kitgum, Kitgum District, Northern Region of Uganda) Yankin Arewacin Uganda) ]]
[[Hukumar Lafiya ta Duniya|WHO]] and [[UNICEF]] state that a safe drinking water service is one that is located in an accessible location, available when needed, and uncontaminated. Additionally, [[Hukumar Lafiya ta Duniya|WHO]] and [[UNICEF]] use the terms [[Ingantaccen tushen ruwa|improved water source]] and unimproved water source as a water quality monitoring tool. The term "improved water source" refers to piped water on premises. Examples include a piped household water connection located inside the user's dwelling plot or yard, and other improved drinking water sources such as public taps or [[Famfon titi mai tsayi|standpipes]], [[Ruwa mai zurfi|tube wells]] or [[Rijiyar burtsatse|boreholes]], protected dug [[Rijiya Mai Zurfi|wells]], protected [[Bazara (Ilimin Ruwa)|springs]], and [[Girbi ruwan sama|rainwater collection]].
Samun damar ruwan sha an haɗa shi a cikin Manufar 6.1 na Ci Gaban Ci gaba mai dorewa Manufar 6 (SDG 6), wanda ya ce: "Zuwa 2030, cimma damar samun ruwa mai kyau da kuma daidaito ga kowa da kowa. " <ref name="UN_A/RES/71/313">{{Cite web |date=2017 |title=Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017 |url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N17/207/63/PDF/N1720763.pdf?OpenElement |website=United Nations |id=A/RES/71/313 |quote=Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development}}</ref> Wannan alamar manufa guda ɗaya, Mai nuna 6.1.1, wanda ya bayyana "Rashin yawan jama'a ta amfani da ayyukan ruwa mai sarrafawa". <ref name="Ritchie_2018">{{Cite journal |vauthors=Ritchie, Roser, Mispy, Ortiz-Ospina |date=2018 |title=Measuring progress towards the Sustainable Development Goals. (SDG 6) |url=https://sdg-tracker.org/water-and-sanitation |journal=SDG-Tracker.org}}</ref> A cikin 2017, mutane miliyan 844 har yanzu ba su da sabis na ruwan sha na asali. : 3 A cikin 2019, an ruwaito cewa mutane miliyan 435 sun yi amfani da hanyoyin da ba a inganta su ba don ruwan sha, kuma miliyan 144 har yanzu suna amfani da ruwan sama, kamar tabkuna da rafi.
Ana iya samun ruwan sha daga tushen ruwa masu zuwa: ruwa na sama, [[Ruwa na kasa|Ruwa na ƙasa]], ko ruwan sama, a kowane hali bayan tattarawa, magani, da rarrabawa. Rashin ruwa mai tsabta shine wani tushen ruwa mai kyau.
Mutanen da ba su da damar samun amintaccen, abin dogaro, samar da ruwa na cikin gida suna fuskantar karancin [[Tsaro na ruwa]] a takamaiman lokuta a ko'ina cikin shekara saboda sauye-sauye na sake zagayowar ruwa ko inganci.<ref>{{Cite book|ref=6}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Taye |first=Meron Teferi |last2=Dyer |first2=Ellen |date=22 August 2019 |title=Ethiopia's future is tied to water -- a vital yet threatened resource in a changing climate |url=http://theconversation.com/ethiopias-future-is-tied-to-water-a-vital-yet-threatened-resource-in-a-changing-climate-121844 |access-date=4 August 2022 |website=The Conversation |language=en}}</ref> Misali, inda ba a samun damar samun ruwa a cikin gida ba, [[ingancin ruwa]] sha a wurin amfani (PoU) na iya zama mafi muni idan aka kwatanta da inganci a wurin tattarawa (PoC). Ayyukan gida masu kyau game da tsabta, ajiya, da magani suna da mahimmanci. Akwai hulɗa tsakanin yanayi, tushen ruwa, da gudanarwa, kuma waɗannan su ma suna tasiri ga lafiyar ruwan sha.<ref name="Katrina20222">{{Cite journal |last=Charles |first=Katrina J. |last2=Howard |first2=Guy |last3=Villalobos Prats |first3=Elena |last4=Gruber |first4=Joshua |last5=Alam |first5=Sadekul |last6=Alamgir |first6=A.S.M. |last7=Baidya |first7=Manish |last8=Flora |first8=Meerjady Sabrina |last9=Haque |first9=Farhana |last10=Hassan |first10=S.M. Quamrul |last11=Islam |first11=Saiful |date=2022 |title=Infrastructure alone cannot ensure resilience to weather events in drinking water supplies |journal=Science of the Total Environment |language=en |volume=813 |bibcode=2022ScTEn.81351876C |doi=10.1016/j.scitotenv.2021.151876 |pmid=34826465 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref>
Ayyukan tsaftacewa ba za su cika ba tare da ingantaccen sarrafa laka ba (FSM), wanda shine ajiya, tattarawa, sufuri, magani, da kuma amfani da ƙarshen aminci ko zubar da laka. : 3 An bayyana laka na Fecal sosai kamar yadda abin da ke tarawa a cikin tsarin [[Tsabtace Yanayi|tsabtace wuri]] (misali latrines, tankuna da mafita na kwantena) kuma musamman ba a jigilar shi ta hanyar datti.<ref name=":73" /> : Ma'aikatan [[Tsabtace Yanayi|tsabtace muhalli]] 5 su ne mutanen da ake buƙata don tsaftacewa, kiyayewa, aiki, ko zubar da fasahar [[Tsabtace Yanayi|tsabtace muhalli]] a kowane mataki na sarkar tsabtace muvalangi.
== Sassa ==
Ra’ayin WASH yana haɗa fannoni daban-daban na samar da ruwa, ciki har da samun ruwan sha, tsafta da kuma tsabtar jiki saboda tasirin kowanne bangare yana da alaƙa da juna.
=== Ruwan sha ===
[[File:Water Lebuje camp, Uganda.jpg|thumb|Mata suna layi a rijiyar burtsatse don cika kwantena da ruwa (Labuje IDP camp, Kitgum, Uganda)]]
WHO da UNICEF sun bayyana cewa ruwan sha mai aminci shi ne wanda yake a wurin da ake iya zuwa, yana samuwa a lokacin da ake buƙata, kuma ba ya gurɓata.<ref name="WHO_UNICEF_Progress_2017">{{cite report |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/258617/9789241512893-eng.pdf?sequence=1 |title=Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene |date=2014 |publisher=JMP, WHO and UNICEF |isbn=978-92-4-151289-3 |access-date=22 March 2018}}</ref> Ana bambance tsakanin “ingantaccen tushen ruwa” da “tushen da ba a inganta ba” a matsayin hanyar sa ido kan ingancin ruwa.<ref name="ourworldindata_Hannah_2018">{{citation |title=Water Access, Resources & Sanitation |url=https://ourworldindata.org/water-access-resources-sanitation#access-to-improved-water-sources |work=OurWorldInData.org |year=2018 |access-date=22 March 2018}}</ref>
Manufar SDG 6.1 ta ce: “Daga yanzu zuwa 2030, a tabbatar da samun ruwan sha mai aminci da sauƙi ga kowa da kowa.”<ref name="UN_A/RES/71/313">{{cite web | work = United Nations | date = 2017 | title = Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017 |url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N17/207/63/PDF/N1720763.pdf?OpenElement}}</ref> A 2017, mutane miliyan 844 ba su da ma ko ruwan sha na asali.<ref name=":7" /> A 2019, mutane miliyan 435 suna amfani da tushen ruwa da ba a inganta ba, kuma miliyan 144 suna amfani da ruwan saman ƙasa kamar tafkuna da koguna.<ref name=":13">{{cite report |title=Progress on household drinking water, sanitation and hygiene 2000-2017 |date=2019 |publisher=UNICEF and WHO}}</ref>
=== Ruwan ƙasa ===
Ruwan ƙasa yana da matuƙar muhimmanci musamman a yankunan da ba su da isasshen ruwan saman ƙasa.<ref name=":19">{{cite journal |title=Divergent effects of climate change on future groundwater availability |journal=Nature Communications |volume=11 |date=2020}}</ref> Fiye da kashi ɗaya bisa uku na ruwan da ake amfani da shi a duniya yana fitowa daga ƙasa. Amma sauyin yanayi da yawan jama’a suna ƙara matsin lamba kan wannan albarkatun.<ref name=":19" />
Ruwan ƙasa yana taka muhimmiyar rawa wajen samar da ruwa a Afirka ta Kudu da Sahara.<ref>{{cite journal |title=Observed controls on resilience of groundwater to climate variability in sub-Saharan Africa |journal=Nature |volume=572 |date=2019}}</ref> Amma yawanci ana ɗaukar ruwan ƙasa ba tare da tacewa ba, wanda ke iya ɗauke da gurɓatattun sinadarai kamar fluoride, arsenic, nitrate da salinity.<ref name=":33">{{Cite journal |title=Water chemistry poses health risks as reliance on groundwater increases |journal=Science of the Total Environment |volume=904 |date=2023}}</ref>
=== Tsafta ===
Tsarin tsafta yana da matakai daga mafi ƙasa zuwa mafi inganci: buɗaɗɗen bayan gida, mara inganci, iyakantacce, na asali, da kuma wanda aka sarrafa lafiya.<ref name="WHO_2017">{{cite web |title=Progress on drinking water, sanitation and hygiene: 2017 update and SDG baselines |publisher=WHO and UNICEF |year=2017}}</ref> Ingantaccen bayan gida yana nufin wanda aka ƙera don raba najasa daga hulɗar ɗan adam.<ref name="WHO_2017" />
Manufar SDG 6.2 ta ce: “Daga yanzu zuwa 2030, a tabbatar da samun tsafta da tsabtar jiki ga kowa da kowa, tare da kulawa ga mata da ’yan mata da masu rauni.”<ref name="UN_A/RES/71/3132">{{cite web |date=2017 |title=Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017 |url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N17/207/63/PDF/N1720763.pdf?OpenElement}}</ref> A 2017, mutane biliyan 4.5 ba su da bayan gida mai aminci a gidajensu.<ref name=":74">{{Cite book |title=Progress on drinking water, sanitation and hygiene: 2017 update and SDG baselines |publisher=WHO, UNICEF |year=2017}}</ref>
==== Gudanar da najasa da ma’aikatan tsafta ====
Gudanar da najasa yana nufin tara, jigila, tacewa da kuma zubar da najasa cikin aminci.<ref name=":73">{{Cite book |title=Methods for Faecal Sludge Analysis |publisher=IWA Publishing |year=2021}}</ref> Ma’aikatan tsafta su ne waɗanda ke tsaftacewa, kula da bayan gida da tsarin tsafta.<ref name=":0a">World Bank, ILO, WaterAid, and WHO (2019). Health, Safety and Dignity of Sanitation Workers.</ref>
=== Tsabtar jiki ===
[[File:Pupil_washes_hands_during_COVID-19_pandemic_in_Ghana.jpg|thumb|Daliba tana wanke hannu a Ghana]]
Tsabtar jiki yana nufin halaye da yanayi da ke taimakawa wajen kiyaye lafiya da hana yaduwar cututtuka.<ref>{{cite web |title=Hygiene: Overview |url=https://www.afro.who.int/health-topics/hygiene |publisher=WHO}}</ref> A cikin WASH, wanke hannu da sabulu da ruwa yana da matuƙar muhimmanci. “Tsabtar jiki na asali” shi ne inda ake da wurin wanke hannu da sabulu da ruwa a gida.<ref name="WHO_2017" />
A 2017, rahoto ya nuna cewa kashi 25% na mutane a ƙasashe masu ƙarancin kuɗi ne kawai ke da wurin wanke hannu da sabulu a gida; a Afirka ta Kudu da Sahara kashi 14% ne kawai.<ref name=":7" /> A duniya, mata da ’yan mata miliyan 500 ba su da wuraren tsafta da aminci don kula da al’ada.<ref>{{Cite news |title=Menstrual Hygiene Management Enables Women and Girls to Reach Their Full Potential |work=World Bank |date=2018}}</ref>
Kusan kashi 40% na mutanen duniya ba su da wurin wanke hannu da sabulu a gida.<ref name="UN-Water">{{Cite web |title=Handwashing/Hand hygiene |url=https://www.unwater.org/water-facts/handhygiene/ |website=UN-Water}}</ref>
== Tasirin rashin WASH ==
[[File:Mortality rate attributable to unsafe water, sanitation, and hygiene (WASH), OWID.svg|thumb|Yawan mace-mace da ke da alaƙa da rashin ruwa, tsafta da tsabtar jiki.<ref>{{cite web |title=Mortality rate attributable to unsafe water, sanitation, and hygiene (WASH) |url=https://ourworldindata.org/grapher/mortality-rate-attributable-to-wash |access-date=5 March 2020 |website=Our World in Data}}</ref>]]
[[File:F-diagram-01.jpg|thumb|“F-diagram” (najasa, yatsu, ƙwari, filaye, ruwa, abinci), yana nuna hanyoyin yaduwar cututtukan da najasa ke haifarwa.]]
=== Rukunin tasirin lafiya ===
Tasirin rashin tsafta da ruwan sha mai aminci ya kasu gida uku:<ref name="WHOHealth2018">{{Cite book |url=https://www.who.int/publications/i/item/9789241514705 |title=Guidelines on sanitation and health |publisher=World Health Organization |year=2018}}</ref>
# Tasirin kai tsaye: cututtuka da najasa ke haifarwa kamar [[gudawa]], helminthiasis da cututtukan ƙwari.
# Tasirin sakamako: kamar nakasar girma, ƙarancin nauyi, matsalar haihuwa, raunin kwakwalwa, ciwon huhu da anemia.
# Tasirin rayuwa gaba ɗaya: damuwa, cin zarafi, rashin zuwa makaranta, talauci, raguwar tattalin arziki da juriya ga magunguna.<ref name="WHOHealth2018" />
=== Nauyin cututtuka da rauni da WASH ke haifarwa ===
WHO ta bincika yawan mace-mace da cututtuka da rashin WASH ke haifarwa. Sun mai da hankali kan gudawa, cututtukan huhu, rashin abinci mai gina jiki da helminthiasis.<ref name=":32" /> A 2019, amfani da WASH mai aminci zai iya hana mutuwar mutane miliyan 1.4 da DALYs miliyan 74.<ref name=":32" /> Gudawa ce ta fi yawa, fiye da mutuwar miliyan 1 da DALYs miliyan 55.<ref name=":32" />
Cututtukan huhu su ne na biyu, sai rashin abinci mai gina jiki da helminthiasis. Yawan mace-mace ya fi yawa a ƙasashe masu ƙarancin kuɗi.<ref name=":32" /> Yankunan Afirka da Asiya ta Kudu sun fi shafa. Rashin tsafta kamar buɗaɗɗen bayan gida yana da alaƙa da gudawa da cututtukan ƙwari.<ref name="UN2015">{{cite web |title=Call to action on sanitation |url=http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf |access-date=15 August 2014}}</ref>
Rahoton WHO na 2016 ya nuna cewa WASH ya haifar da kashi 3.3% na mutuwar duniya da kashi 4.6% na DALYs.<ref name=":17" /> A 2002, an kiyasta mutuwar mutane miliyan 5 a shekara daga cututtukan da za a iya kaucewa.<ref>{{cite report |date=2002 |title=Dirty Water: Estimated Deaths from Water-Related Diseases 2000–2020 |publisher=Pacific Institute}}</ref>
=== Jerin cututtuka ===
Aƙalla akwai cututtuka guda goma sha biyu da ke yawaita idan babu WASH:<ref name=":17">{{cite book |title=Safer Water, Better Health |publisher=WHO |year=2019}}</ref>
* Gudawa
* Cututtukan huhu
* Helminthiasis
* Malaria
* Trachoma
* Schistosomiasis
* Lymphatic filariasis
* Onchocerciasis
* Dengue
* Japanese encephalitis
* Rashin abinci mai gina jiki
* Nutsewa
Akwai kuma wasu cututtuka da ake danganta da rashin WASH kamar arsenicosis, fluorosis, legionellosis, leptospirosis, hepatitis A da E, guba daga cyanobacteria, guba daga gubar ƙarfe, scabies, raunin kashin baya, polio, matsalolin jarirai da uwa, da sauran cututtuka.<ref name=":17" />
=== Gudawa, rashin abinci da nakasar girma ===
Gudawa yawanci tana yaduwa ta hanyar hulɗar najasa da abinci. A 2011, gudawa ta haifar da mutuwar yara miliyan 0.7 ƙasa da shekaru biyar.<ref>{{cite journal |title=Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea |journal=Lancet |date=2013}}</ref> Wannan ya yi daidai da mutuwar yara 2000 a rana.<ref>{{cite web|title=WHO Diarrhoeal disease|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs330/en/}}</ref> Yara masu gudawa suna fi saurin zama ƙarancin nauyi da nakasar girma.<ref>{{Cite journal|title=Open defecation and childhood stunting in India |journal=PLOS ONE |date=2013}}</ref>
Nazarin WHO ya nuna cewa kusan rabin matsalolin rashin abinci mai gina jiki a yara ƙasa da shekaru biyar suna da alaƙa da gudawa ko cututtukan ƙwari.<ref name="WHO2008Bartram">{{cite report |title=Safer water, better health |publisher=WHO |year=2008}}</ref>
=== Cututtukan da aka manta (NTDs) ===
WASH yana taimakawa wajen hana cututtukan da aka manta kamar helminthiasis.<ref name=":0">{{cite journal |title=Challenges and opportunities associated with neglected tropical disease |journal=BMC Public Health |year=2015}}</ref> Fiye da mutane biliyan 2 suna da cutar ƙwari ta ƙasa.<ref>{{cite report |title=Soil-transmitted helminth infections |publisher=WHO |year=2014}}</ref> WHO ta ƙaddamar da dabarar haɗa WASH da NTDs tun 2015.<ref>{{cite report |title=Water Sanitation and Hygiene for accelerating and sustaining progress on Neglected Tropical Diseases |publisher=WHO |year=2015}}</ref>
=== Ƙarin haɗarin lafiya ga mata ===
Mata suna fuskantar haɗarin cututtuka saboda ƙarancin WASH.<ref>{{Cite journal |title=Vulnerability of women to climate change |journal=Journal of Arid Environments |year=2018}}</ref> Mata masu juna biyu suna fuskantar matsaloli wajen zuwa wurin tara ruwa. Rashin tsafta na al’ada yana ƙara haɗarin cututtuka.<ref>{{Cite journal |title=Menstrual hygiene in South Asia |journal=Gender & Development |year=2010}}</ref>
=== Haɗarin lafiya ga ma’aikatan tsafta ===
Ma’aikatan tsafta suna fuskantar haɗarin lafiya daga najasa da suke kula da ita.<ref>{{Cite book |title=Methods for Faecal Sludge Analysis |publisher=IWA Publishing |year=2021}}</ref>
=== Tasirin sauyin yanayi ===
Sauyin yanayi yana ƙara haɗarin cututtuka da dama.<ref name=":32" />
=== Ingancin shirin WASH ===
Akwai muhawara kan tasirin shirin WASH. Nazarin ya nuna cewa wanke hannu da sabulu yana rage haɗarin gudawa da kashi 40%.<ref name="Fewtrell">{{cite journal |title=Water, sanitation, and hygiene interventions |journal=The Lancet |year=2005}}</ref> Haka kuma, amfani da chlorine wajen tsabtace ruwa ya rage yawan cholera da kashi 75%.<ref name="Taylor">{{cite journal |title=The Impact of Water, Sanitation and Hygiene Interventions to Control Cholera |journal=PLOS ONE |year=2015}}</ref>
== Bangarorin jinsi na rashin ayyukan WASH ==
Mata da 'yan mata ne suka fi fuskantar kalubale saboda rashin ingantattun ayyukan WASH.<ref name=":34"/><ref name=":35">{{Cite journal |last1=Bisung |first1=Elijah |last2=Dickin |first2=Sarah |date=2019 |title=Concept mapping: Engaging stakeholders to identify factors that contribute to empowerment in the water and sanitation sector in West Africa |journal=SSM - Population Health |language=en |volume=9 |article-number=100490 |doi=10.1016/j.ssmph.2019.100490 |pmc=6978480 |pmid=31993485 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] An kwashe rubutun ne daga wannan madogara, wacce ke da lasisin [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> Rashin isasshen agaji na samun ruwa da tsafta na shafar mata da 'yan mata ta hanyoyi da dama saboda al'adun da ke akwai a wasu al'ummomi da ke sanya su a matsayin manyan masu dibar ruwa da kula da gida, rashin samun damar yin [[fitsari]] cikin sauki a wajen ban daki mara tsafta ko kuma inda babu ban daki a kusa, da kuma sakamakon jinin al'ada da ke farawa lokacin balaga. Wadannan illolin sun hada da karancin shiga kasuwar kwadago da ayyukan al'umma, mummunan sakamako ga lafiya (biomedical), matsin lamba na tunani da zamantakewa (psychosocial), da kuma karancin sakamako a fannin ilimi.<ref name=":35" /> Yawancin lokaci mata da 'yan mata ne ke fuskantar babban kalubale na lafiya da zamantakewa da ke tattare da rashin tsaron ruwa da tsafta fiye da maza da yara maza, kamar yawan kamuwa da cututtuka masu alaka da ruwa, kyamar al'ada, da rashin samun damar gudanar da ayyukan tattalin arziki.<ref name=":34" />
=== Lokacin da ake bukata don dibar ruwa ===
[[File:Niger,_Margou_(13),_water_well_with_tree.jpg|thumb|300x300px|Mata da yara suna dibar ruwa daga rijiya a Jamhuriyar Nijar.]] [[File:DRAWING WATER TO QUENCH THURST.jpg|alt=Mace tana dibar ruwa a Kenya.|thumb|Mace tana dibar ruwa a Kenya.]]Rashin samun wadataccen ruwa mai tsafta, mai saukin kudi kuma kusa, yana da mummunan tasiri musamman ga mata a kasashe masu tasowa.<ref name="Yadav 4–17" /> An kiyasta cewa mutane miliyan 263 a duniya suna amfani da sama da mintuna 30 a kowace tafiya don dibar ruwa daga ingantacciyar madogara.<ref name=":7" />{{rp|3}} A yankin kudu da hamadar Sahara (sub-Saharan Africa), mata da 'yan mata suna daukar kwanukan ruwa suna tafiya ta tazarar mil uku a matsakaicin kowace rana, inda suke amfani da sa'o'i biliyan 40 a kowace shekara wajen dibar ruwa (tafiya zuwa wurin ruwa, jiran layi, da dawowa gida).<ref>{{cite web |date=2019 |title=Water, sanitation and hygiene - A Pathway to Realizing Gender Equality and the Empowerment of Women and Girls |url=https://www.susana.org/en/knowledge-hub/resources-and-publications/library/details/3664 |work=WaterAid Canada}}</ref>{{rp|14}} Lokacin dibar ruwa na iya zama sanadin rashin samun ilimi, ayyukan samar da kudin shiga, shiga harkar al'adu da siyasa, da samun lokacin hutu da nishadi.<ref name="Diverting">{{Cite book |url=https://www.ircwash.org/resources/diverting-flow-resource-guide-gender-rights-and-water-privatization |title=Diverting the flow: a resource guide to gender, rights and water privatization |vauthors=Sidhu G, Grossman A, Johnson N |date=2003 |publisher=Woman's Environment and Development Organization (WEDO) |isbn=978-0-9746651-0-8 |location=New York, NY, USA}}</ref>{{rp|2}} Alal misali, a yankunan matalauta na birnin [[Nairobi]], mata suna daukar kwanukan ruwa masu nauyin fam 44 zuwa gidajensu, wanda ke daukar tsawon sa'a guda zuwa sa'o'i da dama suna jiran layi da dibar ruwan.<ref name="Crow10">{{Cite journal |vauthors=Crow B, Odaba E |date=November 2010 |title=Access to Water in a Nairobi Slum: Women's Work and Institutional Learning |url=https://cloudfront.escholarship.org/dist/prd/content/qt7h52n89v/qt7h52n89v.pdf |journal=Water International |volume=35 |issue=6 |pages=733–747 |doi=10.1080/02508060.2010.533344 |bibcode=2010WatIn..35..733C |s2cid=153289383}}</ref>{{rp|733}}
A wurare da dama na duniya, samo ruwa da samar da shi ana daukarsa a matsayin "aikin mata," saboda haka akwai alaka mai karfi tsakanin jinsi da samun ruwa.<ref name="Keefer15">{{Cite journal |vauthors=Keefer N, Bousalis R |date=January 2015 |title=How Do You Get Your Water? Structural Violence Pedagogy and Women's Access to Water |url=https://archive.org/details/sim_social-studies_the-social-studies_july-december-2015_106_4-6/page/256 |journal=Social Studies |volume=106 |issue=6 |pages=256–263 |doi=10.1080/00377996.2015.1072793 |s2cid=143162763}}</ref>{{rp|256}} Tara ruwa da samar da shi ga iyalai ya kasance babban aikin mace a kasashen da ba su ci gaba sosai ba inda ake daukar dibar ruwa a matsayin babban aikin gida.<ref name="Keefer15" />{{rp|256}} Wannan aikin ruwan yawanci aikin gida ne da ba a biyan kudi akansa wanda ya ginu a kan tsarin jinsi na sarautar maza (patriarchal) kuma galibi yana da alaka da ayyukan gida, kamar wanki, girki da renon yara.<ref name="Koolwal10" />{{rp|5}} Yankunan da suka dogara ga mata wajen dibar ruwa sun hada da kasashe a Afirka, Kudancin Asiya da kuma Gabas Ta Tsakiya.<ref name="Koolwal10" />{{rp|4}}
=== Rikici da cin zarafin mata ===
{{Further|Violence against women}}
Yawancin lokaci mata da 'yan mata ne ke da alhakin dibar ruwa, wanda galibi aiki ne mai cin lokaci da wahala, sannan yana iya zama hadari a gare su.<ref>{{Cite web |title=Gender |url=https://www.unwater.org/water-facts/gender/ |access-date=21 February 2020 |website=UN-Water}}</ref> Mata da 'yan mata da ke dibar ruwa na iya fuskantar duka da fyade ko cin zarafi na jima'i a kan hanya (rikici da cin zarafin mata).<ref name=":23">{{cite web |date=2014 |title=Violence, Gender and WASH: A Practitioner's Toolkit - Making water, sanitation and hygiene safer through improved programming and services |url=https://www.susana.org/en/knowledge-hub/resources-and-publications/library/details/2098 |publisher=WaterAid/SHARE |vauthors=House S, Ferron S, Sommer M, Cavill S, Violence G |location=London, UK}}</ref> Wannan ya hada da kasada ta fuskantar fyade lokacin dibar ruwa daga wurare masu nisa, duka a cikin gida saboda yawan ruwan da aka diba, da kuma fada a kan karancin ruwa da ake da shi.<ref>{{Cite journal |vauthors=Sommer M, Ferron S, Cavill S, House S |date=2015 |title=Violence, gender and WASH: spurring action on a complex, under-documented and sensitive topic |journal=Environment and Urbanization |language=en |volume=27 |issue=1 |pages=105–116 |doi=10.1177/0956247814564528 |bibcode=2015EnUrb..27..105S |issn=0956-2478 |s2cid=70398487}}</ref> Wani bincike da aka gudanar a Indiya, alal misali, ya gano cewa mata suna fuskantar tsananin tsoron cin zarafi na jima'i lokacin amfani da ayyukan ruwa da ban daki.<ref name="washfunders.org">{{Cite web |title=Improving WASH, Reducing Vulnerabilities to Violence |url=https://washfunders.org/improving-wash-reducing-vulnerabilities-to-violence |access-date=2021-05-13 |website=WASHfunders |language=en-US}}</ref> Wani bincike makamancin haka a [[Uganda]] shi ma ya gano cewa mata sun bayar da rahoton cewa suna jin fargaba ga tsaron lafiyarsu lokacin tafiya ban daki, musamman da daddare.<ref name="washfunders.org" />
=== Al'adun jinsi a fannin sana'o'i ===
Al'adun jinsi na iya yin tasiri mara kyau ga yadda maza da mata ke samun ruwa ta hanyar irin wadannan tsammanin hali na banbancin jinsi—alal misali, lokacin da dibar ruwa ya zama aikin mace, maza masu dibar ruwa na iya fuskantar kyamata saboda yin abin da ake ganin aikin mata ne.<ref name=":12">{{Cite web |title=Why gender matters - A tutorial for water managers - Resources • SuSanA |url=https://www.susana.org/en/knowledge-hub/resources-and-publications/library/details/3777 |access-date=2022-07-06 |website=www.susana.org}}</ref> Mata na iya fuskantar tarnaki wajen shiga harkar kamfanonin samar da ruwa a kasashe masu tasowa saboda "al'adun zamantakewa sun tsara cewa fanni ne na aiki da bai dace da su ba ko kuma ba za su iya gudanar da shi da kyau ba".<ref name=":16">{{cite web |date=2019 |title=Women in Water Utilities - Breaking Barriers |url=https://www.susana.org/en/knowledge-hub/resources-and-publications/library/details/3779 |publisher=World Bank |location=Washington, DC}}</ref>{{rp|13}} Duk da haka, wani bincike da Babban Bankin Duniya (World Bank) ya gudanar a shekarar 2019 ya gano cewa yawan mata masu sana'a a fannin ruwa ya karu a cikin 'yan shekarun da suka gabata.<ref name=":16" />{{rp|x}}
A cikin al'ummomi da dama, aikin gyara da share ban daki yana fadowa ne a kan mata ko yara, wanda hakan zama silar kara jefa su cikin hadarin kamuwa da cututtuka.<ref name=":12" />{{rp|19}}
== A wuraren da ba na gida ba ==
Wuraren da ba na gida ba don ayyukan WASH sun hada da ire-ire guda shida masu zuwa: makarantu, cibiyoyin kiwon lafiya, wuraren aiki (gami da gidajen yari), wuraren amfani na wucin gadi, wuraren taron jama'a, da kuma sansanin 'yan gudun hijira.<ref name=":21">{{Cite journal |last1=Cronk |first1=Ryan |last2=Slaymaker |first2=Tom |last3=Bartram |first3=Jamie |date=2015 |title=Monitoring drinking water, sanitation, and hygiene in non-household settings: Priorities for policy and practice |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1438463915000267 |journal=International Journal of Hygiene and Environmental Health |language=en |volume=218 |issue=8 |pages=694–703 |doi=10.1016/j.ijheh.2015.03.003|pmid=25836758 |bibcode=2015IJHEH.218..694C }}</ref>
=== A makarantu ===
[[File:School toilets - WASH in schools (Bangladesh) (37720260454).jpg|thumb|Ban dukan makaranta a makarantar sakandaren gwamnati ta Shaheed Monumia, Tejgaon, Dhaka, Bangladesh)]]
[[File:School toilet 2 - WASH in schools (Bangladesh) (38403428742).jpg|thumb|Ban dakunan makaranta a kwaleji da makarantar IPH, Mohakhali, Dhaka, Bangladesh)]]
[[File:Handwashing stands - WASH in schools - India (37547981435).jpg|thumb|Wuraren wanke hannu a wata makaranta a gundumar Mysore, Karnataka, Indiya]]
{{Further|School hygiene}}Sama da rabin dukkan makarantun firamare a kasashe masu tasowa da ke da wadatar bayanai ba su da isassun ababen more rayuwa na ruwa kuma kusan kashi biyu cikin uku ba su da isassun ban dakuna.<ref name=":1">{{cite report |url=http://www.susana.org/en/knowledge-hub/resources-and-publications/library/details/2521 |title=Raising Even More Clean Hands: Advancing Learning, Health and Participation through WASH in Schools |date=2012 |publisher=UNICEF, United Nations Children's Fund |location=New York}}</ref> Ko da a inda ababen more rayuwar suke, galibi suna cikin mummunan yanayi ne. Yara suna samun damar shiga makaranta sosai kuma su fi gane karatu lokacin da aka inganta hanyoyin samun ruwa.<ref name="Koolwal10">{{Cite book |url=http://repositorio.minedu.gob.pe/bitstream/handle/123456789/1356/Access%20to%20Water%2C%20Women%E2%80%99s%20Work%20and%20Child%20Outcomes.pdf?sequence=1&isAllowed=y |title=Access to Water, Women's Work and Child Outcomes |vauthors=Koolwal G, Van de Walle D |date=May 2010 |publisher=The World Bank |archive-date=2018-04-16 |access-date=2020-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416073708/http://repositorio.minedu.gob.pe/bitstream/handle/123456789/1356/Access%20to%20Water%2C%20Women%E2%80%99s%20Work%20and%20Child%20Outcomes.pdf?sequence=1&isAllowed=y }}</ref>{{rp|24}}
Rashin ababen more rayuwa na WASH na iya hana dalibai zuwa makaranta, musamman dalibai mata.<ref name=":4"/> Tsauraran kyamar al'ada game da jinin al'ada, wadanda ke akwai a cikin al'ummomi da dama, tare da rashin ayyukan Kula da Tsaftar Jinin Al'ada (Menstrual Hygiene Management) a makarantu, na sanya 'yan mata kin zuwa makaranta lokacin da suke jinin al'ada.<ref>{{Cite web |date=2014 |title=Puberty Education and Menstrual Hygiene Management |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0022/002267/226792e.pdf |website=UNESCO}}</ref>
Dalilan rashin ko rashin kula da ababen more rayuwa na ruwa da tsafta a makarantun kasashe masu tasowa sun hada da rashin hadin kai tsakanin sassa daban-daban; rashin hadin gwiwa tsakanin makarantu, al'ummomi da matakai daban-daban na gwamnati; da kuma rashin jagoranci da gaskiya wajen gudanar da aiki.<ref name=":2">{{cite report |url=http://www.susana.org/en/resources/library/details/2677 |title=Managing WASH in Schools: Is the Education Sector Ready? |date=2016 |publisher=Sustainable Sanitation Alliance |location=Germany |vauthors=Dauenhauer K, Schlenk J, Langkau T |work=A Thematic Discussion Series hosted by GIZ and SuSanA.}}</ref>
==== Sakamako daga inganta WASH a makarantu ====
Ayyukan WASH a makarantu, wanda wani lokaci ake kira SWASH ko WinS, yana rage cututtuka masu alaka da tsafta sosai, yana kara yawan halartar dalibai makaranta sannan yana taimakawa wajen samar da kima da daidaiton jinsi.<ref name=":1" /> Ayyukan WASH a makarantu na taimakawa wajen samar da ingantaccen yanayin makaranta mai cike da koshin lafiya da tsaro. Haka kuma zai iya sa yara su zama masu kawo canji wajen inganta dabi'un amfani da ruwa, tsafta, da kiyaye lafiya a cikin iyalansu da al'ummominsu.<ref name=":1" />
Alal misali, an yi nazari kan bayanai daga makarantu sama da 10,000 a kasar Zambiya a shekarar 2017 kuma an tabbatar da cewa inganta samar da ababen more rayuwa na tsafta a makarantu yana da alaka da yawan rajistar dalibai mata idan aka kwanta da maza, da kuma rage yawan maimaita aji da dainawa makaranta, musamman ga 'yan mata.<ref name=":5">{{Cite journal| vauthors = Agol D, Harvey P, Maíllo J |date=2018-03-01|title=Sanitation and water supply in schools and girls' educational progression in Zambia|journal=Journal of Water Sanitation and Hygiene for Development|language=en|volume=8|issue=1|pages=53–61|doi=10.2166/washdev.2017.032|bibcode=2018JWSHD...8...53A |issn=2043-9083|doi-access=free}}</ref>
==== Hanyoyin inganta WASH a makarantu ====
Hanyoyin inganta yanayin samar da ababen more rayuwa na WASH a makarantu sun hada da, a matakin manufofi: fadada mayar da hankali ga fannin ilimi, kafa tsarin tabbatar da inganci, rarraba da amfani da kudade cikin hikima.<ref name=":2" /> Sauran shawarwari masu amfani sun hada da: kasancewa da bayyananniyar dabara ta hada kan jama'a, tallafawa fannin ilimi don karfafa gwiwar abokan tarayya na sassa daban-daban, kafa tsari na dindindin na sanya idanu wanda ke karkashin fannin ilimi, ilimantar da malamai da kuma hadin gwiwa da hukumar gudanarwar makaranta.<ref name=":2" />
Tallafin da hukumomin raya kasa (development agencies) ke baiwa gwamnati a matakin kasa, jiha da gundumomi yana da amfani wajen samar da abin da aka saba kira da ''yanayi mai taimakawa'' don ayyukan WASH a makarantu.<ref name="India">{{Cite book|vauthors=Tiberghien JE|title=School WASH research: India country report|publisher=WaterAid|year=2016|url=http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d|archive-date=2017-08-17|access-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817162908/http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d}}{{page needed|date=October 2017}}</ref><ref name="Pakistan">{{Cite book|vauthors=Tiberghien JE|title=School WASH research: Pakistan country report|publisher=WaterAid|year=2016|url=http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d|archive-date=2017-08-17|access-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817162908/http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d}}{{page needed|date=October 2017}}</ref>
Nasarar hakan kuma ya dogara ne da jagoranci a matakin gida da kuma sadaukarwar gaba daya ta masu ruwa da tsaki na makaranta wajen bunkasa makarantar. Wannan ya shafi dalibai da kungiyoyinsu, shugaban makaranta, malamai da iyaye. Bugu da kari, dole ne a sanya sauran masu ruwa da tsaki a cikin tsarin tasirinsu kai tsaye, kamar: mambobin al'umma, kungiyoyin al'umma, jami'an ilimi, da hukumomin gida.<ref name="Nepal">{{Cite book|vauthors=Tiberghien JE|title=School WASH research: Nepal country report|publisher=WaterAid|year=2016|url=http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d|archive-date=2017-08-17|access-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817162908/http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d}}{{page needed|date=October 2017}}</ref><ref name="Bangladesh">{{Cite book|vauthors=Tiberghien JE|title=School WASH research: Bangladesh country report|publisher=WaterAid|year=2016|url=http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d|archive-date=2017-08-17|access-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817162908/http://www.wateraid.org/what-we-do/our-approach/research-and-publications/view-publication?id=8851e0b6-7a36-4102-8630-4555130e750d}}{{page needed|date=October 2017}}</ref>
==== Wanke hannu a rukuni ====
[[File:In_Rwanda_build_where_everyone_can_wash_hand_in_prevention_of_covid-19.jpg|thumb|Wurin wanke hannu na al'umma a kasar Ruwanda mai dauke da wuraren wanke hannu ga mutane masu tsayi daban-daban. Lokacin annobar COVID-19 a Ruwanda wanke hannu yana daya daga cikin tsare-tsaren kiwon lafiyar jama'a da aka karfafa don rage yaduwar cutar.]]
Sanya idanu wajen wanke hannu na rukuni na yau da kullum a makarantu dabara ce mai tasiri don gina kyawawan dabi'un tsafta, tare da yuwuwar kawo kyakkyawan sakamako na lafiya da ilimi ga yara.<ref name="UNICEF2016">{{cite report | publisher = UNICEF, GIZ | date = 2016 | url = http://www.susana.org/en/resources/library/details/2641 | title = Scaling up group handwashing in schools - Compendium of group washing facilities across the globe. | location = New York, US; Eschborn, Germany }}</ref> Wannan alal misali an aiwatar da shi ne a cikin "Shirin Kula da Lafiya na Musamman" ta Ma'aikatar Ilimi ta kasar Philippines.<ref name="UNICEF2012">{{cite report | publisher = UNICEF | date = 2012 | url = http://www.unicef.org/wash/schools/files/Raising_Even_More_Clean_Hands_Web_17_October_2012(1).pdf | title = Raising Even More Clean Hands: Advancing Health, Learning and Equity through WASH in Schools, Joint Call to Action }}</ref> Tsaftace ciki daga tsutsotsi (Mass deworming) sau biyu a shekara, tare da wanke hannu kullum da sabulu da kuma goge hakora kullum da maganin hakori mai dauke da fluoride, shine babban jigon wannan shiri na kasa. Haka kuma an yi nasarar aiwatar da shi a kasar [[Indonesiya]].<ref>{{cite book|url=http://www.susana.org/en/resources/library/details/1513|title=School Community Manual - Indonesia (formerly Manual for teachers), Fit for School.|date=2014|publisher=GIZ Fit for School, Philippines|isbn=978-3-95645-250-5}}</ref><ref name="Fit for school1">{{cite book|url=http://www.susana.org/en/resources/library/details/2074|title=Field Guide: Hardware for Group Handwashing in Schools|publisher=Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ), Philippines|isbn=978-3-95645-057-0}}{{page needed|date=October 2017}}</ref>
=== A cibiyoyin kiwon lafiya ===
[[File:Unsafe drinking water 03.jpg|thumb|Wata mace tana cika gora da ruwan sha mara kyau a rijiyar Boromata da ke Jamhuriyar Afirka Ta Tsakiya.]]
Samar da wadataccen ruwa, tsafta da kiyaye lafiya muhimmin bangare ne na samar da ayyukan kiwon lafiya na yau da kullum a cibiyoyin kiwon lafiya. Ayyukan WASH a cibiyoyin kiwon lafiya suna taimakawa wajen hana yaduwar cututtuka masu yauki sannan kuma suna kare ma'aikata da marasa lafiya. A halin yanzu ayyukan WASH a cibiyoyin lafiya a kasashe masu tasowa galibi rashi gare su.<ref name="WHO2015">{{Cite web |date=2015-03-20 |title=WHO {{!}} Water, sanitation and hygiene in health care facilities |url=http://www.who.int/water_sanitation_health/publications/wash-health-care-facilities/en/ |access-date=2022-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150320123231/http://www.who.int/water_sanitation_health/publications/wash-health-care-facilities/en/ |archive-date=2015-03-20 }}</ref>
A cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (World Health Organization), bayanai daga kasashe 54 a yankuna masu karamin karfi da matsakaicin kudin shiga wadanda ke wakiltar cibiyoyin lafiya 66,101 sun nuna cewa kashi 38% na cibiyoyin kiwon lafiya ba su da ingantacciyar madogara ta ruwa, kashi 19% ba su da ingantattun ban dakuna yayin da kashi 35% ba su da damar samun ruwa da sabulu don wanke hannu. Rashin wadannan muhimman ababen more rayuwa na WASH yana rage ingancin samar da ayyukan yau da kullum sannan yana kawo cikas ga ikon hanawa da shawo kan cututtuka. Samar da ruwa a cibiyoyin lafiya ya fi karanci a Afirka, inda kashi 42% na cibiyoyin kiwon lafiya ba su da ingantacciyar madogara ta ruwa a cikin rukunin ginin ko kuma a kusa. Samar da ingantacciyar tsafta kuma ya fi karanci a yankunan Amurka inda kashi 43% na cibiyoyin kiwon lafiya ba su da wadatattun ayyuka.<ref name="WHO2015" />
A shekarar 2019, Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) ta kiyasta cewa: "Cibiyar kiwon lafiya daya cikin hudu ba ta da muhimman ayyukan samar da ruwa, sannan daya cikin biyar ba ta da ayyukan tsafta na ban daki – wanda hakan ke shafar mutane biliyan 2.0 da biliyan 1.5 bi da bi." Haka kuma, an kiyasta cewa "cibiyoyin kiwon lafiya a kasashe masu karamin kudin shiga sun ninka akalla sau uku rashin samun ayyukan ruwa idan aka kwanta da cibiyoyin da ke yankunan da ke da wadatattun albarkatu". Ana ganin hakan yana taimakawa wajen sanya cututtukan da mata ke kamuwa da su bayan haihuwa (maternal sepsis) ninka sau biyu a kasashe masu tasowa fiye da yadda yake a kasashe masu dukiya da kudin shiga na gaba-gaba (high income countries).<ref name=":18">{{cite report | url = https://www.who.int/water_sanitation_health/publications/wash-in-health-care-facilities/en/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20190418063506/https://www.who.int/water_sanitation_health/publications/wash-in-health-care-facilities/en/ | archive-date = 18 April 2019 | title = Water, sanitation and hygiene in health care facilities: practical steps to achieve universal access | location = Geneva | publisher = World Health Organization | date = 2019 | quote = Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO }}</ref>{{rp|vii}}
Tarnaki ga samar da ayyukan WASH a cibiyoyin kiwon lafiya sun hada da: Tsare-tsaren da ba su kammala ba, rashin isasshen sanya idanu, tsara kasafin kudin da ya shafi takamaiman cututtuka kawai, ma'aikatan da ba su da iko ko goyon baya (disempowered), da kuma rashin kyawun ababen more rayuwa na WASH.<ref name=":18" />{{rp|14}}
Inganta matakan WASH a cikin cibiyoyin lafiya yana bukatar jagorancin manufofi da ka'idoji na kasa, gami da ware kasafin kudi don inganta da kuma kula da ayyukan.<ref name="WHO2015" /> Akwai mafita da dama da za su iya inganta lafiya da amincin marasa lafiya da ma'aikatan lafiya a cibiyoyin kiwon lafiya sosai:<ref name="WHO16">{{cite report |url=http://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/coverage/wash-in-hcf-core-questions.pdf?ua=1 |title=Monitoring WASH in Health Care Facilities. |date=2016 |publisher=World Health Organization |access-date=3 October 2017}}</ref><ref name="WaterAid">{{cite report |url=http://www.wateraidamerica.org/publications/water-sanitation-and-hygiene-in-health-care-facilities-in-asia-pacific |title=Water, sanitation and hygiene in health care facilities in Asia and the Pacific. |date=2015 |access-date=3 October 2017 |work=WaterAid |archive-date=4 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004085536/http://www.wateraidamerica.org/publications/water-sanitation-and-hygiene-in-health-care-facilities-in-asia-pacific |url-status=dead }}</ref>
* Samun gurbataccen ruwa mai aminci don sha, da kuma amfani da shi yayin tiyata (surgery) da karbar haihuwa, shirya abinci, da wanka: Akwai bukatar inganta tsarin famfo da injinan jawo ruwa a cikin cibiyoyin lafiyar.
* Dole ne a aiwatar da ingantattun dabi'un wanke hannu a tsakanin ma'aikatan lafiya. Wannan yana bukatar samar da wuraren wanke hannu masu aiki a wurare masu muhimmanci na duba marasa lafiya da kuma kusa da ban dakuna.
* Kula da tsarin zubar da shara: Kyakkyawan tsarin kula da sharar cibiyoyin lafiya da kuma zubar da bayan gida (excreta) da ruwan shara cikin aminci yana da matukar muhimmanci don hana yaduwar cututtuka.
* Karfafa dabi'un tsafta (hygiene) ga marasa lafiya, masu ziyara da ma'aikata.
* Ban dakuna masu tsafta da saukin shiga, wadanda aka raba su ta jinsi (na maza daban na mata daban), a cikin adadin da ya wadanci ma'aikata, marasa lafiya da masu ziyara.
Inganta damar samun wuraren wanke hannu da ban dakuna a wuraren kiwon lafiya zai rage yawan kamuwa da cututtuka da mace-mace sosai, musamman a fannin lafiyar uwa da jinjiri.<ref name="UN-Water" />
=== A gidajen yari ===
A kasashe masu tasowa, gine-gineden gidajen yari galibi suna cunkushe da mutane da yawa sannan kuma sun tsufa sosai.<ref name=":11">{{Cite web |date=2020 |title=Water, Sanitation, Hygiene and Habitat in Prisons |url=https://www.icrc.org/en/publication/0823-water-sanitation-hygiene-and-habitat-prisons |access-date=2022-08-02 |website=International Committee of the Red Cross |language=en}}</ref>{{rp|12}} Wani rahoto da Kwamitin Red Cross na Duniya (ICRC) ya fitar ya bayyana cewa "Matakan da ke hana mutane 'yancinsu kada su kasance, ta kowane hali, masu tsananta musu ta hanyar wulakanci ko sanya su a cikin yanayin tsarewa da ke tauye kima da hakkokin dan adam."<ref name=":11" />{{rp|12}} Tsarin samar da ruwa da ababen more rayuwa na tsafta a gidajen yari galibi ba su da isasshen da zai biya bukatun mutanen da ke tsare a lokutan da adadin fursunonin ya wuce kima da karfin da gidan yarin zai iya dauka.<ref name=":11" /> Yawan amfani da wadannan ababen more rayuwa fiye da kima yana haifar da lalacewarsu cikin sauri.
Kasafin kudin da jiha ke ware wa gidajen yari galibi bai wadatar da zai biya bukatun fursunonin ba ta fannin abinci da kulawar likitanci, balle kuma a fannin kula da gyaran ababen more rayuwa na ruwa da tsafta.<ref name=":11" />{{rp|12}} Duk da haka, ko da tare da karancin kudade, yana yuwuwa a kula da ko a gyara ababen more rayuwa da ke lalacewa ta hanyar amfani da dabarun tsare-tsare masu kyau da zabar hanyoyin samar da ruwa da tsafta masu saukin kudi.
== Kalubale wajen aiwatar da WASH ==
=== Samun daidaiton shiga tsarin samar da ruwan sha ===
Akwai rashin daidaito wajen samun damar shiga ayyukan ruwa, tsafta da kiyaye lafiya.<ref name=":13" />{{rp|11}} Irin wannan rashin daidaiton alal misali yana da alaka da matakin kudin shiga da kuma jinsi. A shekarar 2019 a cikin kasashe 24 da ake da bayanan da aka rarrabe, damar samun ruwa na yau da kullum a tsakanin rukunin masu arziki ya ninka akalla sau biyu idan aka kwanta da rukunin matalauta fiye da kima.<ref name=":13" /> Alal misali, a kasar [[Bangladesh]], kabilun tsirarru (minority ethnic groups) suna da karancin samun damar ayyukan WASH idan aka kwanta da sauran al'ummar Bengali.<ref name=":29">{{Cite journal |last=Alam |first=Md Zakiul |date=2022 |title=Ethnic inequalities in access to WASH in Bangladesh |journal=The Lancet Global Health |language=en |volume=10 |issue=8 |pages=e1086–e1087 |doi=10.1016/S2214-109X(22)00232-7 |pmid=35839804 |s2cid=250514173 |doi-access=free}}</ref> Wannan yana faruwa ne saboda "wariya ta tsarin launin fata" a Bangladesh.<ref name=":29" />
Damar samun ayyukan WASH kuma ya bambanta a cikin gida a cikin kasashe dangane da yanayin tattalin arziki da zamantakewa (socioeconomic status), ikon siyasa, da matakin ci gaban birane (urbanization). A shekarar 2004 an gano cewa gidajen da ke birane sun fi samun damar amfani da ingantattun madogarar ruwa da tsafta da kashi 30% da kashi 135% bi da bi, idan aka kwanta da yankunan karkara.<ref name=":8" />
Hakkokin dan adam na samun ruwa da tsafta sun hana nuna bambanci a kan dalilai na "launin fata, jinsi, harshe, addini, ra'ayin siyasa ko wani ra'ayi daban, asalin kasa ko zamantakewa, dukiya, haihuwa, nakasa ko wani yanayi daban". Wadannan duka fannoni ne na rashin daidaito a cikin ayyukan WASH.<ref name=":13" />{{rp|13}}
=== Yankunan birane masu karamin kudin shiga ===
[[File:Distributing jerrycans to help people store clean drinking water in the Philippines (11252748734).jpg|thumb|Ana amfani da gora (jerrycans) don adana ruwan sha mai tsafta a kasar Philippines]]Akwai manyan tarnaki guda uku wajen inganta ayyukan birane a yankunan marasa galihu (slums): Na farko, rashin isasshen samar da ababen more rayuwa, musamman na tsarin sadarwa na raga (networked services). Na biyu, yawanci akwai matsalolin bukata da ke takaita damar mutane na samun wadannan ayyuka (alal misali saboda karancin sha'awar biyan kudi).<ref>{{Cite journal| vauthors = Abellán J, Alonso JA |date=2022|title=Promoting global access to water and sanitation: A supply and demand perspective|url=https://www.researchgate.net/publication/358066020|journal=Water Resources and Economics|language=en|volume=38|issue=|article-number=100194|doi=10.1016/j.wre.2022.100194|s2cid=246261266|doi-access=|bibcode=2022WRE....3800194A }}</ref> Na uku, akwai matsaloli na hukumomi da ke hana talakawa samun wadataccen ayyukan birane.<ref>{{cite book|vauthors=Duflo E, Galiani S, Mobarak M|title=Improving Access to Urban Services for the Poor: Open Issues and a Framework for a Future Research Agenda|date=October 2012|publisher=Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab|location=Cambridge, MA|page=5|url=http://www.povertyactionlab.org/sites/default/files/publications/USI%20Review%20Paper.pdf|access-date=4 March 2020|archive-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708150227/https://www.povertyactionlab.org/sites/default/files/publications/USI%20Review%20Paper.pdf}}</ref>
=== Madogaran ruwa masu guba ko datti ===
[[File:Washing Utensils And Vegetables.png|thumb|Mata a wani babban tafki na kauye a Matlab, Bangladesh: Matar da ke hagu tana sanya tsumman tacewa (sari filter) a jikin tukunyar dibar ruwa (ko kalash) don tace ruwan sha.|alt=]]
Madogaran samar da ruwa sun hada da ruwan sama (surface water) da kuma ruwan karkashin kasa (groundwater). Wadannan muhimman albarkatun ruwa galibi suna fuskantar kasadar gurbatawa ko amfani da su fiye da kima.
{{excerpt|water pollution|paragraphs=1|file=no}}
{{excerpt|groundwater pollution|paragraphs=1|file=no}}
=== Lalacewar tsarin WASH cikin lokaci ===
{{Further|Failures of WASH systems}}
[[File:Existing pit latrines of the schools (5324341452).jpg|thumb|Ban dakin rami (pit latrine) da ba a kula da shi da kyau ba a wata makaranta a lardin Nyanza, Kenya]]
Lalacewa da gazawar tsarin samar da ruwa (kamar wuraren taba ruwa, rijiyoyi da ramin burtsatse) da tsarin tsafta an rubuta su da kyau a cikin bincike daban-daban.<ref>{{Cite web |title=Water Currents: Learning from Failures |url=https://www.globalwaters.org/resources/assets/water-currents-learning-failures |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411002721/https://www.globalwaters.org/resources/assets/water-currents-learning-failures |url-status=usurped |archive-date=April 11, 2021 |access-date=2022-07-12 |website=Water Currents: Learning from Failures {{!}} Globalwaters.org |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite journal |last1=Vernon |first1=Naomi |last2=Myers |first2=Jamie |date=2021 |title=Acknowledging and Learning from Different Types of Failure |journal=Environmental Health Insights |volume=15 |issue=1 |article-number=11786302211018095 |doi=10.1177/11786302211018095 |pmc=8186116 |pmid=34158799 |bibcode=2021EnvHI..1510180V |s2cid=235593971}}</ref> An danganta wannan ga tsadar kudi, rashin isasshen horo na fasaha don gudanarwa da kulawa, rashin kyawun amfani da sabbin ababen more rayuwa da dabi'un da aka koyar, da kuma rashin shigar al'umma da mallakar abubuwan da kansu.<ref>{{Cite journal| vauthors = Carter RC, Tyrrel SF, Howsam P |date=August 1999|title=The Impact and Sustainability of Community Water Supply and Sanitation Programmes in Developing Countries| url = https://archive.org/details/sim_water-and-environment-journal_1999-08_13_4/page/292 |journal=Water and Environment Journal|volume=13|issue=4|pages=292–296|doi=10.1111/j.1747-6593.1999.tb01050.x|bibcode=1999WaEnJ..13..292C |s2cid=16993732 |issn=1747-6585}}</ref> Mafi yawancin talakawa ba su da ikon biyan kudaden da ake bukata don gudanarwa da kuma kula da ababen more rayuwa na WASH, wanda hakan ke hana su amfana ko da kuwa tsarin yana nan akwai.<ref name=":8">{{cite journal | vauthors = Moe CL, Rheingans RD | title = Global challenges in water, sanitation and health | journal = Journal of Water and Health | volume = 4| issue = S1 | pages = 41–57 | date = July 2006 | pmid = 16493899 | doi = 10.2166/wh.2006.0043 | bibcode = 2006JWH.....4S..41M | doi-access = free }}</ref>
Gurbacewar ruwa a cikin tsarin rarraba ruwa (distribution systems) babban kalubale ne kuma yana iya taimakawa wajen yaduwar cututtuka masu alaka da ruwa.<ref name=":8" />
=== Yanayin aikin ma'aikatan tsafta ===
{{excerpt|Sanitation worker|paragraphs=1-2}}
== Fannoni na sauyin yanayi ==
=== Fitar da iskar gas mai dumama duniya ===
Ayyukan samar da ruwa da tsafta suna taimakawa wajen fitar da iskar gas mai dumama duniya. An raba wadannan abubuwa da ake fitarwa zuwa gida uku a cikin yarjejeniyar kasa da kasa ta iskar gas mai dumama duniya: fitarwa kai-tsaye, da kuma manyan hanyoyi biyu na fitarwa ta kaikaice (duba kasa).<ref>{{Cite book |title=The greenhouse gas protocol: a corporate accounting and reporting standard. |url=https://archive.org/details/greenhousegaspro0000unse_s6m9 |date=2004 |publisher=World Business Council for Sustainable Development |others=World Business Council for Sustainable Development, World Resources Institute |isbn=1-56973-568-9 |edition=Rev.|location=Geneva, Switzerland |oclc=55049070}}</ref><ref name="IWAbook2022" />{{rp|9}}
==== Fitarwa ta kai-tsaye (Scope 1) ====
Scope 1 ya hada da "fitarwa ta kai-tsaye da ke fitowa dumu-dumu daga gudanar da aiki". A fannin WASH, wannan shi ne fitar da iskar methane da nitrous oxide yayin sarrafa ruwan datti da lakar kashi na ban daki. Ayyukan tsafta suna samar da kashi 2–6% na iskar methane ta duniya da mutane ke haddasawa.<ref name=":24">Isabella Montgomery, Kory Russel, Roshni Dave, Lauren Harroff (2020) Supporting the Shift to Climate Positive Sanitation POLICY BRIEF August 2020 Emissions calculator demonstrates reduced climate impact with container-based sanitation. CSBA and WSSCC.</ref> Rijiyoyin burtsatse na tsohon yayi, ban dakunan rami, tafkunan sarrafa datti ba tare da iska ba, da injinan rurrushe datti duka tsari ne na bazuwar datti ba tare da iska ba wadanda ke fitar da iskar methane wanda za a iya kamawa ko kuma kada a kama shi (a yanayin rijiyoyin burtsatse yawanci ba a kamawa).
An kiyasta, ta hanyar amfani da bayanai na shekarar 2012 da 2013, cewa "sarrafa ruwan datti a manyan cibiyoyi na tsakiya kadai yana taimakawa da kusan kashi 3% na iskar nitrous oxide na duniya da kuma kashi 7% na iskar methane da mutane ke haddasawa".<ref name="IWAbook2022" />{{rp|11}} Bayanai na shekarar 2023 daga manyan matatun sarrafa ruwan datti na tsakiya a Amurka sun nuna cewa iskar methane da ake fitarwa ta ninka kimantawa da IPCC ta bayar a shekarar 2019 kusan sau biyu, wato 10.9 ± 7.0 idan aka kwanta da 4.3-6.1 MMT (miliyan metric tons) CO2-eq/yr.<ref>{{Cite journal |last1=Song |first1=Cuihong |last2=Zhu |first2=Jun-Jie |last3=Willis |first3=John L. |last4=Moore |first4=Daniel P. |last5=Zondlo |first5=Mark A. |last6=Ren |first6=Zhiyong Jason |date=2023-02-14 |title=Methane Emissions from Municipal Wastewater Collection and Treatment Systems |journal=Environmental Science & Technology |language=en |volume=57 |issue=6 |pages=2248–2261 |doi=10.1021/acs.est.2c04388 |pmid=36735881 |s2cid=256577352 |issn=0013-936X|pmc=10041530 |bibcode=2023EnST...57.2248S }}</ref><ref>{{Cite web |last=IPCC |date=2019 |title=2019 Refinement to the 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories. Vol. 5. Waste. Chapter 6 Wastewater Treatment and Discharge |url=https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2019rf/pdf/5_Volume5/19R_V5_6_Ch06_Wastewater.pdf}}</ref>
Hanyoyin yanzu na kimanta hayakin tsafta sun rage muhimmancin fitar da iskar methane daga tsarin tsafta da ba na sewer ba (NSSS).<ref name=":111" /> Wannan yana faruwa ne duk da cewa irin wadannan tsarin tsafta sun yadu sosai a kasashe da dama.<ref name=":111">{{Cite journal |last1=Cheng |first1=Shikun |last2=Long |first2=Jinyun |last3=Evans |first3=Barbara |last4=Zhan |first4=Zhe |last5=Li |first5=Tianxin |last6=Chen |first6=Cong |last7=Mang |first7=Heinz-Peter |last8=Li |first8=Zifu |date=2022 |title=Non-negligible greenhouse gas emissions from non-sewered sanitation systems: A meta-analysis |journal=Environmental Research |language=en |volume=212 |issue=Pt D |article-number=113468 |doi=10.1016/j.envres.2022.113468 |pmc=9227720 |pmid=35597295 |bibcode= 2022ER....21213468C|doi-access=free}} Text was copied from this source, which is available under a Creative Commons Attribution 4.0 International License</ref> NSSS suna taka muhimmiyar rawa wajen kula da lakar kashi cikin aminci kuma suna daukar kusan rabin duk wani tsarin samar da tsafta da ke akwai. An kiyasta cewa jimillar iskar methane da ake fitarwa daga NSSS a duniya a shekarar 2020 ya kai 377 Mt CO2e/shekara ko kashi 4.7% na iskar methane ta duniya da mutane ke haddasawa. Wannan yana da kwatankwacin iskar gas mai dumama duniya da ke fitowa daga matatun sarrafa ruwan datti na al'ada.<ref name=":111" /> Saboda haka, fitar da GHG daga tsarin tsafta da ba na sewer ba wani tushe ne da ba za a iya kauce masa ba. Kasashen Indiya da China suna ba da gudunmawa sosai wajen fitar da iskar methane na NSSS saboda yawan jama'arsu da kuma yawan amfani da NSSS.<ref name=":111" />
==== Fitarwa ta kaikaice da ke da alaka da makamashin da ake bukata (Scope 2) ====
Scope 2 ya hada da "fitarwa ta kaikaice da ke da alaka da makamashin da aikin ke bukata". Kamfanonin da ke hulda da ayyukan ruwa da ruwan datti suna bukatar makamashi don tsari daban-daban. Suna amfani da rabe-raben makamashi (energy mix) da ke akwai a kasar. Idan yawan man fetur ko kwal (fossil fuels) ya karu a cikin rabe-raben makamashin, to fitar da GHG a karkashin Scope 2 zai yi yawa ma dumu-dumu.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|12}} Hanyoyin da ke bukatar makamashi sun hada da: janyo ruwa (misali famfo ruwan karkashin kasa), adana ruwan sha, jigilar ruwa, tace ruwa, rarraba ruwa, sarrafa ruwan datti, amfani da ruwa na karshe (misali dumama ruwa), cire gishiri a ruwan teku da kuma sake amfani da ruwan datti.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|20–24}} Alal misali, ana bukatar makamashin wutar lantarki don tura ruwan datti da kuma sanya iska ta hanyar injina a matatun sarrafa laka mai rai (activated sludge treatment plants).
Lokacin duban hayaki daga fannin tsafta da ruwan datti yawancin mutane suna mai da hankali ne kan tsarin sarrafawa, musamman matatun sarrafawa. Wannan saboda matatun sarrafawa suna bukatar babban shigarwar makamashi kuma an kiyasta suna cinye kashi 3% na wutar lantarkin duniya baki daya.<ref name=":30">{{Cite journal |last1=Dickin |first1=Sarah |last2=Bayoumi |first2=Moustafa |last3=Giné |first3=Ricard |last4=Andersson |first4=Kim |last5=Jiménez |first5=Alejandro |date=25 May 2020 |title=Sustainable sanitation and gaps in global climate policy and financing |journal=npj Clean Water |language=en |volume=3 |issue=1 |page=24 |doi=10.1038/s41545-020-0072-8 |issn=2059-7037 |s2cid=218865175|doi-access=free|bibcode=2020npjCW...3...24D }} Text was copied from this source, which is available under a Creative Commons Attribution 4.0 International License</ref> Wannan yana da ma'ana ga kasashe masu dukiya sosai, inda sarrafa ruwan datti shi ne mafi girman mai cin makamashi idan aka kwanta da sauran ayyukan fannin ruwa.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|23}} Tsarin sanya iska da ake amfani da shi a cikin yawancin hanyoyin sarrafawa na biyu yana da tsananin cin makamashi (yana cinye kusan kashi 50% na jimillar makamashin da ake bukata don sarrafawa).<ref name="IWAbook2022" />{{rp|24}} Adadin makamashin da ake bukata don sarrafa ruwan datti ya dogara da abubuwa da dama: yawa da ingancin ruwan datti (wato yaya yawansa da kuma yaya gurbacensa yake), matakin sarrafawa da ake bukata wanda shi kuma ke tasiri ga nau'in tsarin sarrafawa da za a zaba.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|23}} Ingantaccen amfani da makamashi na tsarin sarrafawa wani lamari ne daban.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|23}}
{| class="wikitable"
|+Amfani da makamashi da wutar lantarki ta ayyukan ruwa da ruwan datti a karkashin Scope 2 na hanyar kididdigar carbon (Fitarwa ta kaikaice da ke da alaka da makamashi)
!Ma'auni
!Adadi
!Karin bayani
!Tushe
!Shekarar kimantawa
|-
|Jimillar makamashin da fannin ruwa ke amfani da shi a duniya
|1400 TWh
|
|<ref name="IWAbook2022" />{{rp|20}}
|2014
|-
|Kason jimillar makamashin da aka amfani da shi azaman wutar lantarki
|60%
|Mafi yawanci don famfo ruwan karkashin kasa don shayar da gonaki.
|<ref name="IWAbook2022" />{{rp|20}}
|2014
|-
|Kason jimillar makamashin da aka amfani da shi azaman makamashin zafi
|40%
|
|<ref name="IWAbook2022" />{{rp|20}}
|2014
|-
|Kashi na amfani da wutar lantarki na duniya da fannin ruwa ke amfani da shi
|4%
|Ba a hada da makamashi don amfani da ruwa ta masu amfani na karshe ba (misali dumama ruwa).
|<ref name="IWAbook2022" />{{rp|20}}
|2014
|-
|Rarraba amfani da wutar lantarki da aka cinye don samar da ruwa
|Janyo ruwa: 40% Sarrafa ruwan datti: 25%
Rarraba ruwa: 20%
Cire gishiri a ruwan teku: 5%
|
|<ref name="IWAbook2022" />{{rp|20}}
|2014
|-
|Kashi na amfani da wutar lantarki na duniya da aka amfani da shi don matatun sarrafa ruwan datti
|3%
|
|<ref name=":30" />
|2020
|}
==== Fitarwa ta kaikaice mai alaka da aikin amma kungiyoyi daban suka haddasa shi (Scope 3) ====
Scope 3 ya hada da "fitarwa ta kaikaice mai alaka da aikin amma kungiyoyi daban suka haddasa shi". Fitarwa ta kaikaice a karkashin Scope 3 tana da wuyar aunawa ta tsarin bai-daya. Sun hada da misali hayaki daga gina ababen more rayuwa, daga kera sinadarai da ake bukata a tsarin sarrafawa da kuma daga kula da lakar datti da aka samar azaman kayan karshe.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|12}}
==== Rage fitar da iskar gas mai dumama duniya ====
Akwai mafita don rage fitar da iskar gas mai dumama duniya na ayyukan ruwa da tsafta.<ref name=":110" /> Wadannan mafita sun kasu kashi uku wadanda ke dan hadewa da juna: Na farko "rage amfani da ruwa da makamashi ta hanyar hanyoyi masu sauki da inganci"; na biyu "rungumar tattalin arziki na rawaya (circular economy) don samar da makamashi da kayayyaki masu daraja"; da kuma na uku ta hanyar "tsara tsare-tsare don rage fitar da GHG ta hanyar shawarwari na dabara".<ref name="IWAbook2022">{{Cite book |title=Reducing the Greenhouse Gas Emissions of Water and Sanitation Services: Overview of emissions and their potential reduction illustrated by utility know-how |date=2022 |publisher=IWA Publishing |isbn=978-1-78906-317-2 |editor-last=Alix |editor-first=Alexandre |language=en |doi=10.2166/9781789063172 |s2cid=250128707 |editor-last2=Bellet |editor-first2=Laurent |editor-last3=Trommsdorff |editor-first3=Corinne |editor-last4=Audureau |editor-first4=Iris}}</ref>{{rp|28}} Ambaton ''hanyoyi masu sauki da inganci'' sun hada da misali lalubo hanyoyin rage asarar ruwa daga hanyoyin sadarwar ruwa da kuma rage kwararar ruwan sama ko ruwan karkashin kasa zuwa cikin magudanun ruwa na sewer.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|29}} Haka kuma, za a iya ba da kwarin gwiwa don karfafa gwiwar gidaje da masana'antu su rage amfani da ruwansu da kuma bukatun makamashinsu na dumama ruwa.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|31}} Akwai wata hanyar kuma ta rage bukatun makamashi don sarrafa danyen ruwa don yin ruwan sha daga gare shi: kare ingancin ruwan tushe mafi kyau.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|32}}
Hanyoyin da suka shiga karkashin rukunin ''tattalin arziki na rawaya'' sun hada da: Sake amfani da ruwa, sinadaran abinci (nutrients) da kayayyaki; Samar da makamashi mai karancin carbon (misali amfani da hasken rana a saman rufin gine-ginen amfanitallahi, dawo da barnar zafi daga ruwan datti, samar da wutar lantarki ta ruwa ta hanyar girka injunan micro-turbines, samar da makamashi daga biosolids da lakar datti.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|33–37}} Shawarwari na dabara game da rage fitar da GHG sun hada da: wayar da kai da ilimantarwa, gudanarwa da ke goyon bayan canza dabi'un aiki, samar da kwarin gwiwa na tattalin arziki don adana ruwa da rage amfani da shi, kuma a karshe zabar makamashi da kayayyaki masu karancin carbon.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|38–39}}
=== Mummunan tasiri na sauyin yanayi ===
{{Further|Effects of climate change|Effects of climate change on human health}}
Tasirin sauyin yanayi na iya samun mummunan tasiri a kan ayyukan tsafta da ke akwai ta hanyoyi da dama, alal misali ta hanyar lalacewa da asarar ayyuka daga ambaliyar ruwa da rage karfin daukar nauyin ruwa da ke karbar ruwan datti.<ref name=":110">{{Cite journal |last1=Howard |first1=Guy |last2=Calow |first2=Roger |last3=Macdonald |first3=Alan |last4=Bartram |first4=Jamie |date=2016 |title=Climate Change and Water and Sanitation: Likely Impacts and Emerging Trends for Action |journal=Annual Review of Environment and Resources |language=en |volume=41 |issue=1 |pages=253–276 |doi=10.1146/annurev-environ-110615-085856 |bibcode=2016ARER...41..253H |issn=1543-5938 |doi-access=free |s2cid=155259589}}</ref><ref name=":31" /><ref name=":32">WHO (2023) Burden of disease attributable to unsafe drinking-water, sanitation and hygiene, 2019 update. Geneva: World Health Organization; 2023. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.</ref>{{rp|23}} Al'amuran da suka shafi yanayi da sauyin yanayi (sauye-sauye, lokuta da matsanancin yanayi) koyaushe suna da tasiri a kan samar da ayyukan tsafta.<ref>SWA (2020) Adapting to climate change and fostering a low carbon water and sanitation sector. Sanitation and Water for All (SWA)</ref>{{rp|3}} Amma yanzu, matsanancin yanayi, kamar ambaliyar ruwa da fari, gaba daya suna karuwa a yawa da tsanani saboda sauyin yanayi a yankuna da dama.<ref name=":182">Douville, H., K. Raghavan, J. Renwick, R.P. Allan, P.A. Arias, M. Barlow, R. Cerezo-Mota, A. Cherchi, T.Y. Gan, J. Gergis, D. Jiang, A. Khan, W. Pokam Mba, D. Rosenfeld, J. Tierney, and O. Zolina, 2021: Water Cycle Changes. In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 1055–1210, doi:10.1017/9781009157896.010</ref>{{rp|1157}} Suna shafar ayyukan samar da ruwa, magudanun ruwan sama da ababen more rayuwa na sewer, da matatun sarrafa ruwan datti.<ref name=":62">{{Cite book |last=Sinisi, L. |title=Guidance on Water Supply and Sanitation in Extreme Weather Events. |date=2011 |publisher=World Health Organization |isbn=978-92-890-0259-2 |location=Geneva |oclc=870244396}}</ref>
Canje-canje a cikin yawa da tsananin matsanancin yanayi na iya rurrita kalubalen yanzu yayin da samun ruwa ke zama mai wuyar tabbatarwa, kuma kasadar lafiya na karuwa saboda gurbatattun madogaran ruwa. Tasirin sauyin yanayi na iya haifar da raguwar samun ruwa, karuwar bukatar ruwa, lalacewar wuraren WASH, da kuma karuwar gurbacewar ruwa daga abubuwan gurbatawa.<ref name=":31">{{Cite web |date=December 2020 |title=Climate Change Response for Inclusive WASH: A guidance note for Plan International Indonesia, Guidance Note |url=https://reliefweb.int/report/indonesia/climate-change-response-inclusive-wash-guidance-note-plan-international-indonesia |access-date=2021-05-13 |website=ReliefWeb |language=en |location=Indonesia}}</ref><ref name=":32" />{{rp|23}} Saboda wadannan tasiri, sauyin yanayi na iya "tsananta kasada da cututtuka da yawa masu alaka da WASH".<ref name=":32" />{{rp|23}}
Sauyin yanayi yana kawo karancin aminci ga tsarin WASH, musamman a yankin Saharar Afirka inda damar samun ingantacciyar tsafta ta yau da kullum ke da karanci sosai. A wancan yankin, tsarin WASH da ba a kula da su da kyau ba, alal misali a matsugunan da ba na ka'ida ba (informal settlements), su ne ke sanya mutane kasancewa cikin kasada ga tasirin sauyin yanayi fiye da mutane a wasu wuraren.
Dangane da tsarin zagayowar ruwa (water cycle), sauyin yanayi na iya shafar adadin kutsawar ruwa a cikin kasa, zurfafawar tacewa, saboda haka da kuma sake cika ruwan karkashin kasa. Haka kuma, hauhawar zafin jiki yana kara bukatar tirorwar ruwa (evaporative demand) a kan kasa, wanda ke takaita adadin ruwan da zai sake cika ruwan karkashin kasa.
====Tasirin sauyin yanayi a kan cututtukan da ake dauka ta ruwa====
{{excerpt|Climate change and infectious diseases|paragraphs=1-3}}
=== Daidaitawa da sauyin yanayi ===
{{Further|Climate change adaptation}}
Kokarin daidaitawa a fannin WASH sun hada da misali kare albarkatun ruwa na gida (kamar yadda wadannan albarkatu ke zama tushen ruwa don samar da ruwan sha) da kuma bincika inganta tsarin samar da ruwa da dabarun adana shi. Haka kuma yana iya zama dole a daidaita tsare-tsare da ayyukan kamfanonin amfanitallahi.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|41}} Manufofin daidaitawa da sauyin yanayi suna bukatar la'akari da kasadar da ke tattare da matsanancin yanayi. Matakan daidaitawa da ake bukata suna bukatar la'akari da matakai don fari da kuma wadanda na ambaliyar ruwa.<ref name=":26">Sinisi, L & Aertgeerts, R. (2011). Guidance on water supply and sanitation in extreme weather events. World Health Organization. Regional Office for Europe.</ref>{{rp|61}} Matakan daidaitawa don fari sun hada da misali: rage yoyon ruwa cikin hikima, sanar da takunkumin amfani da ruwa ga masu amfani. Matakan daidaitawa don ambaliyar ruwa sun hada da misali: Bincika wuraren da aka gina matatun ruwa da na ruwan datti a wuraren da ke fuskantar ambaliya, rage tasirin ruwan ambaliya a kan kayan aiki na yau da kullum.<ref name=":26" />{{rp|61}}
Mafita na dabi'a (Nature-based solutions - NbS) na iya taka muhimmiyar rawa ga hanyoyin daidaitawa da sauyin yanayi na ayyukan ruwa da tsafta. Wannan ya hada da dawo da tsarin halitta na muhalli (wanda zai iya inganta kutsawar ruwa sannan kuma ya rage ambaliyar ruwa), injiniyan muhalli don sarrafa ruwan datti, ababen more rayuwa na kore don kula da ruwan sama, da matakai don rike ruwa na dabi'a.<ref name="IWAbook2022" />{{rp|45}}
Mafi yawancin Tsare-tsaren Daidaitawa na Kasa da [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] kan Sauyin Yanayi (UN Framework Convention for Climate Change) ta fasa gari sun hada da matakan inganta tsafta da kiyaye lafiya.
Injiniyoyi da masu tsara shirye-shirye suna bukatar su daidaita mizanin tsare-tsare na tsarin ruwa da tsafta don yin bayani kan canjin yanayin yanzu. In ba haka ba, wadannan tsare-tsare na ababen more rayuwa za su kasance masu rauni sosai a nan gaba. Haka kuma lamarin yake ga sauran muhimman tsarin ababen more rayuwa kamar sufuri, makamashi da sadarwa.
== Hanyoyin tsare-tsare da aiwatarwa ==
=== Tsare-tsaren WASH na kasa da sanya idanu ===
UN-Water tana gudanar da shirin bincike na "Global Analysis and Assessment of Sanitation and Drinking-Water (GLAAS)". Wannan aiki yana bincikar "matakin da kasashe ke haɓakawa da kuma aiwatar da manufofi da tsare-tsare na kasa don WASH, gudanar da sanya idanu na yau da kullum, daidaitawa da daukar matakan gyara kamar yadda ake bukata, da kuma daidaita wadannan tsare-tsare na parallel tare da isassun albarkatun kudi da tallafi daga manyan hukumomin kasa."<ref name=":15">{{cite web | date = 2019 | url = https://www.susana.org/en/knowledge-hub/resources-and-publications/library/details/3705 | title = UN-Water Global Analysis and Assessment of Sanitation and Drinking-Water (GLAAS) 2019 Report - National systems to support drinking-water, sanitation and hygiene - Global status report 2019 | publisher = World Health Organization (WHO) | location = Geneva, Switzerland }}</ref>
Tsare-tsaren WASH na kasashe da yawa ba su da tallafin kudi da na ma'aikata da ake bukata. Wannan yana kawo cikas ga aiwatar da su da kuma sakamakon da ake tsammani don isar da ayyukan WASH.<ref name=":15" />
Ya zuwa shekarar 2022, yana zama ruwan dare ga kasashe su hada da "hanyoyin shirye-shiryen sauyin yanayi" a cikin tsare-tsarensu na WASH na kasa. Shirye-shirye (Preparedness) a cikin wannan mahallin yana nufin yin aiki a kan rage tasiri, daidaitawa da juriya na tsarin WASH.<ref name=":28">WHO (2022) Strong systems and sound investments: evidence on and key insights into accelerating progress on sanitation, drinking-water and hygiene. The UN-Water global analysis and assessment of sanitation and drinking-water (GLAAS) 2022 report. Geneva: World Health Organization; 2022. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.</ref>{{rp|11}} Duk da haka, mafi yawan manufofin kasa game da ayyukan WASH ba su bayyana yadda za a magance kasadar yanayi ba da kuma yadda za a kara juriyar ababen more rayuwa da gudanarwa.<ref name=":28" />{{rp|vii}}
== Tarihi ==
Tarihin samar da ruwa da tsafta jigo ne na wani rukunin labarin daban.
An fara amfani da gajertaccen sunan ''WASH'' ne daga shekarar 1988 zuwa sama a matsayin gajeruwar kalma (acronym) ga tsarin ''Water and Sanitation for Health Project'' na Hukumar Amurka don Ci gaban Kasa da Kasa (USAID).<ref>{{Cite web|date=1988|title=WASH Technical Report No 37 |url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/Pnaaz336.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403061318/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaaz336.pdf|archive-date=April 3, 2009|access-date=2015-12-30|publisher=USAID}}</ref> A wancan lokacin, harafin "H" yana wakiltar ''health'' ne (wato lafiya), ba ''hygiene'' ba (wato kiyaye tsafta). Haka kuma, a kasar Zambiya an yi amfani da kalmar WASHE a cikin wani rahoto na shekarar 1987 wanda ke wakiltar ''Water Sanitation Health Education''.<ref>{{cite web | work = WASHE (Water Sanitation Health Education) | date = 1987 | url = https://wedc-knowledge.lboro.ac.uk/details.html?id=5438 | title = Participatory health education: ready for use materials: design and production WASHE programme | publisher = WASHE | location = Western Province, Zambia | access-date = 11 March 2016 }}</ref> Akwai ma wani tsohon rahoton ''WASH project report'' na USAID da ya samo asali tun farkon shekarar 1981.<ref>{{cite report | id = WASH Technical Report No 7 | date = 1981 | url = https://wedc-knowledge.lboro.ac.uk/details.html?id=2360 | title = Facilitation of community organization: an approach to water and sanitation programs in developing countries (WASH Task No 94): prepared for USAID. | publisher = USAID/WASH | location = Washington DC, USA | access-date = 11 March 2016 }}</ref>
Daga kusan shekarar 2001 zuwa sama, kungiyoyin kasa da kasa da ke fafutuka a fannin samar da ruwa da tsafta, kamar su Majalisar Hadin Gwiwa ta Samar da Ruwa da Tsafta (Water Supply and Sanitation Collaborative Council) da Cibiyar Ruwa da Tsafta ta Kasa da Kasa (IRC) a kasar [[Holand|Netherlands]] sun fara amfani da ''WASH'' a matsayin babban lafazi na hadin gwiwa ga ruwa, tsafta, da kiyaye tsafta.<ref>{{cite report | vauthors = de Jong D | date = 2003 | url = http://www.ircwash.org/resources/advocacy-water-environmental-sanitation-and-hygiene | title = Advocacy for water, environmental sanitation and hygiene - Thematic overview paper | publisher = IRC | location = The Netherlands }}</ref> Tun daga wancan lokacin, an amshi kalmar ''WASH'' ko'ina a matsayin gajertaccen lafazi mai sauki ga ruwa, tsafta, da kiyaye tsafta a cikin mahallin ci gaban kasa da kasa.<ref>{{Cite web|date=2005|title=Sanitation and Hygiene Promotion|url=https://www.who.int/water_sanitation_health/hygiene/sanhygpromo.pdf|access-date=2015-12-17|website=WHO.int}}</ref> An kuma yi amfani da kalmar ''WatSan'' na wani lokaci, musamman a fannin ba da agajin gaggawa kamar a Hukumar Red Cross ta Duniya (IFRC) da Hukumar Kula da 'Yan Gudun Hijira ta Majalisar Dinkin Duniya (UNHCR),<ref>{{cite web | publisher = UNHCR Division of Operational Services | date = 2008 | url = http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/search?page=search&docid=49d080df2&query=water | title = A Guidance for UNHCR Field Operations on Water and Sanitation Services. | location = Geneva, Switzerland | access-date = 11 March 2016 }}</ref> amma bai shahara sosai kamar WASH ba.
== Al'umma da al'ada ==
=== Manufofin duniya ===
{{Further|Manufar Ci Gaba Mai Dorewa ta 6|Shirin Sanya Idanu na Hadin Gwiwa kan Samar da Ruwa da Tsafta}}
[[File:Share of population using safely managed sanitation facilities, OWID.svg|thumb|300x300px|Taswirar duniya don Manuniya 6.2.1a a shekarar 2022: Kason yawan jama'a da ke amfani da ababen more rayuwa na tsafta da ake gudanarwa cikin aminci<ref name="Ritchie_2018" />]]
Tun daga shekarar 1990, Shirin Sanya Idanu na Hadin Gwiwa kan Samar da Ruwa da Tsafta (JMP) na Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) da UNICEF yake fitar da kiyasin ci gaban WASH na duniya a kai-a kai.<ref>{{Cite web |title=Reports {{!}} JMP |url=https://washdata.org/reports |access-date=2022-07-07 |website=washdata.org}}</ref><ref name=":6">{{Cite book |title=Transforming our world the 2030 Agenda for Sustainable Development: A/RES/70/1 |date=2015 |publisher=United Nations, Division for Sustainable Development |oclc=973387855}}</ref>
Shirin na JMP shi ne ke da alhakin sanya idanu kan Manufar Ci Gaban Karni na Majalisar Dinkin Duniya (MDG) Target 7.C, wando ke da nufin "raba gida biyu, nan da shekarar 2015, kason mutanen da ba su da damar samun ruwan sha mai aminci da ingantacciyar tsafta mai dorewa".<ref>{{cite web |title=Goal 7: Ensure Environmental Sustainability |url=https://www.un.org/millenniumgoals/environ.shtml |access-date=27 April 2015 |website=United Nations Millennium Development Goals website}}</ref> An sauya wannan a shekarar 2015 da Manufar Ci Gaba Mai Dorewa ta 6 (SDG 6), wacce ita ce "tabbatar da samuwa da kuma gudanarwa mai dorewa na ruwa da tsafta ga kowa da kowa" nan da shekarar 2030.<ref name=":14" /> Don samar da masgala (reference point) da za a iya sanya idanu kan ci gaban cimma nasarar SDGs, shirin na JMP ya fitar da rahoton "Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines".<ref name=":7" />
Fadada kewayon WASH da sanya idanu a wuraren da ba na gida ba kamar makarantu, cibiyoyin kiwon lafiya, da wuraren aiki, yana cikin Manufar Ci Gaba Mai Dorewa ta 6.<ref>{{Cite journal |last1=Cronk |first1=R. |last2=Slaymaker |first2=T. |last3=Bartram |first3=J. |year=2015 |title=Monitoring drinking water, sanitation, and hygiene in non-household settings: Priorities for policy and practice |journal=International Journal of Hygiene and Environmental Health |volume=218 |issue=8 |pages=694–703 |doi=10.1016/j.ijheh.2015.03.003 |pmid=25836758|bibcode=2015IJHEH.218..694C }}</ref>
Hukumar WaterAid International kungiya ce mai zaman kanta (NGO) wacce ke aiki kan inganta samun ruwan sha mai aminci a wasu kasashen da suka fi fama da talauci a duniya.<ref>{{cite web |date=26 October 2011 |title=Where we work |url=http://www.wateraid.org/international/what_we_do/where_we_work/default.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121212941/http://www.wateraid.org/international/what_we_do/where_we_work/default.asp |archive-date=21 November 2011 |access-date=5 December 2011 |publisher=WaterAid}}</ref>
Hadin gwiwar Sanitation and Water for All wata kawance ce da ke tara gwamnatocin kasashe, masu ba da taimako, hukumomin MDD, kungiyoyi masu zaman kansu, da sauran abokan hulda na ci gaba. Suna aiki ne don inganta damar samun tsafta da samar da ruwa mai dorewa.<ref>United Nations Children's Fund. UNICEF's engagement in Sanitation and Water for All (2012-07). [http://www.unicef.org/partners/Partnership_profile_2012_Water_and_Sanitation_for_All_V5.pdf "UNICEF's engagement in Sanitation and Water for All"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103153136/http://www.unicef.org/partners/Partnership_profile_2012_Water_and_Sanitation_for_All_V5.pdf|date=3 January 2015}}.</ref> A shekarar 2014, kasashe 77 sun riga sun cika burin tsafta na MDG, 29 suna kan hanya, yayin da 79 ba sa kan karena.<ref name="WHO_UNICEF_Progress_2017"/>
=== Lambobin yabo ===
Muhimman lambobin yabo ga daidai-da-daiku ko kungiyoyin da ke aiki a fannin WASH sun hada da Kyautar Ruwa ta Stockholm (Stockholm Water Prize) tun daga shekarar 1991 da kuma Lambar Yabo ta Tsafta ta Sarphati (Sarphati Sanitation Awards) tun daga shekarar 2013, don harkar kasuwancin tsafta.
=== Hukumomin Majalisar Dinkin Duniya ===
* UNICEF - Tsarin da UNICEF ta ayyana shi ne "cimma daidaitacciyar dama ga kowa na samun ruwan sha mai aminci kuma mai saukin kudi ga kowa".<ref>{{cite report | title = UNICEF Strategy for Water, Sanitation, and Hygiene 2016-2030 | date = August 2016 | location = New York | publisher = UNICEF | url = https://www.unicef.org/wash/files/UNICEF_Strategy_for_WASH_2016-2030.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20171004135458/https://www.unicef.org/wash/files/UNICEF_Strategy_for_WASH_2016-2030.pdf | archive-date = 4 October 2017 }}</ref> UNICEF ta hada da shirye-shiryen WASH a cikin ayyukansu da makarantu a kasashe sama da 30.<ref>{{Cite web|title=Water, sanitation and education | Water, Sanitation and Hygiene | UNICEF|work=UNICEF |url=https://www.unicef.org/wash/index_schools.html}}</ref>
* UN-Water - wata kafa ce ta hadin gwiwar hukumomi da ke "daidaita ayyukan hukumomin MDD da kungiyoyin kasa da kasa da ke aiki kan batutuwan ruwa da tsafta".<ref>{{Cite web |title=About UN-Water |url=https://www.unwater.org/about-unwater/ |access-date=2022-07-11 |website=UN-Water |language=en-US}}</ref>
[[File:GHWWSD.JPG|thumb|Bikin Ranar Wanke Hannu ta Duniya (Global Handwashing Day) a kasar Indonesia]]
=== Wayar da kai ta hynar kwanakin biki ===
Shekarar Tsafta ta Kasa da Kasa ta Majalisar Dinkin Duniya a shekarar 2008 ta taimaka wajen kara mai da hankali ga samar da kudaden tallafi na tsafta a cikin shirye-shiryen WASH na masu ba da gudunmawa da dama. Alal misali, Gidauniyar Bill da Melinda Gates ta kara yawan kudaden tallafinsu ga ayyukan tsafta tun daga shekarar 2009, tare da ba da muhimmanci sosai ga sake amfani da kashi.<ref>{{cite journal | vauthors = von Muench E, Spuhler D, Surridge T, Ekane N, Andersson K, Fidan EG, Rosemarin A | date = 2013 | url = http://www.susana.org/_resources/documents/default/2-2042-ssp-17okt20134-10-about-the-gates-sanitation-grants-on-forum.pdf | title = Sustainable Sanitation Alliance members take a closer look at the Bill & Melinda Gates Foundation's sanitation grants | journal = Sustainable Sanitation Practice Journal | issue = 17 | pages = 4–10 | archive-date = 2016-11-30 | access-date = 2015-04-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161130222401/http://www.susana.org/_resources/documents/default/2-2042-ssp-17okt20134-10-about-the-gates-sanitation-grants-on-forum.pdf }}</ref>
Ana gudanar da ayyukan wayar da kai game da mahimmancin WASH ta hynar kwanakin biki na kasa da kasa na Majalisar Dinkin Duniya daban-daban, wadanda suka hada da Ranar Ruwa ta Duniya (World Water Day), Ranar Tsaftar Haila (Menstrual Hygiene Day), Ranar Ban Daki ta Duniya (World Toilet Day), da kuma Ranar Wanke Hannu ta Duniya (Global Handwashing Day).
== Manazarta ==
cl9njuyeh9xbw9znzwt4irnb7htjqpc
Yopougon Stormwater Drain
0
153904
968945
844662
2026-10-18T07:29:24Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968945
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Magudanar Ruwa ta Yopougon''' wani aikin samar da magudanar ruwa ne na ruwan sama wanda ke cikin kwamin Yopougon, a Abidjan, Côte d'Ivoire. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-12-10 |title=Yopougon : Une délégation de la Banque mondiale visite le chantier canaux de drainage des eaux pluviales du PARU {{!}} AbidjanTV.net {{!}} AbidjanTV.net |url=https://abidjantv.net/societe/yopougon-une-delegation-de-la-banque-mondiale-visite-le-chantier-canaux-de-drainage-des-eaux-pluviales-du-paru/,%20https://abidjantv.net/societe/yopougon-une-delegation-de-la-banque-mondiale-visite-le-chantier-canaux-de-drainage-des-eaux-pluviales-du-paru/ |access-date=2026-05-31 |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ana aiwatar da ayyukan magudanar ruwa a ƙarƙashin ''Projet d'Assainissement et de Résilience Urbaine'' (PARU), wani shiri na kula da ambaliyar ruwa da juriyar birane wanda Gwamnatin Côte d'Ivoire da Bankin Duniya ke tallafawa.
== Bayani ==
Yopougon ta fuskanci matsalolin ambaliyar ruwa da suka shafi al'ummar yankin da kuma kayayyakin more rayuwa na birane.
A cewar daraktan kayayyakin more rayuwa na Bankin Duniya Franz Drees-Gross, manyan matsalolin ambaliyar ruwa a yankin sun haifar da gina sabbin kayayyakin magudanar ruwa. <ref name=":2">{{Cite web |date=2026-05-26 |title=Côte d’Ivoire-AIP/ La Banque mondiale salue les progrès des travaux de drainage à Yopougon – AIP – Agence Ivoirienne de Presse |url=https://www.aip.ci/134447/cote-divoire-aip-la-banque-mondiale-salue-les-progres-des-travaux-de-drainage-a-yopougon/ |access-date=2026-05-31 |language=fr-FR}}</ref>
== Gine-gine ==
A watan Disamba na shekarar 2024, jami'ai daga Bankin Duniya sun ziyarci wurin da ake gina magudanar ruwa a Yopougon. <ref name=":0"/>
A lokacin ziyarar, Franz Drees-Gross ya bayyana cewa aikin ya haɗa da magudanar ruwa mai tsawon kusan kilomita huɗu.
Jami'an aikin sun nuna cewa kimanin mutane 230,000 za su iya amfana daga ingantattun kayayyakin magudanar ruwa da matakan kariya daga ambaliyar ruwa. <ref name=":2"/>
== Manazarta ==
jt18g71i5au3dccw0cizwl3xp19mxmo
Yusuf Ali Gaya
0
154005
968952
844878
2026-10-18T07:57:18Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968952
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Sheikh Yusuf Ali Gaya
| image =
| birth_date = 1950
| birth_place = Gaya, Jihar Kano, Najeriya
| death_date = 5 Nuwamba 2023
| death_place = Tudun Maliki, Kano, Najeriya
| nationality = Dan Najeriya
| occupation = Malamin addinin Musulunci, Alƙalin Kotun Shari'a, Mai wa'azi
| known_for = Sarkin Malaman Gaya, koyarwar addinin Musulunci, hidima a tsarin shari'ar Musulunci
| religion = Musulunci
| movement = Tijjaniyya
}}
'''Sheikh Yusuf Ali Gaya''' (1950 – 5 Nuwamba 2023) fitaccen malamin addinin Musulunci ne ɗan Najeriya daga Garin Gaya a Jihar Kano. Ya kasance ɗaya daga cikin manyan malamai masu tasiri a Arewacin Najeriya kuma ya riƙe sarautar '''Sarkin Malaman Gaya'''. An san shi da koyarwar addinin Musulunci, wa'azi, rubuce-rubuce, da kuma aikin shari'a a Kotunan Shari'ar Kano.<ref>{{cite news |title=Popular Kano Islamic scholar, Sheik Yusuf Ali dies at 73 |url=https://dailytrust.com/popular-kano-islamic-scholar-sheik-yusuf-ali-dies-at-73/ |work=Daily Trust |date=6 Nuwamba 2023 |access-date=1 Yuni 2026}}</ref>
== Tarihi ==
An haifi Sheikh Yusuf Ali a shekarar 1950 a Garin Gaya da ke Jihar Kano. Tun yana matashi ya fara neman ilimin addinin Musulunci a hannun malamai daban-daban a Kano da sauran wurare. Daga baya ya zama ɗaya daga cikin fitattun malaman Tijjaniyya a Najeriya.<ref>{{cite news |title=Popular Kano Islamic scholar, Yusuf Ali dies @ 73 |url=https://factchecknews.com.ng/2023/11/06/kano-islamic-scholar-yusuf-ali/ |work=Fact Check News |date=6 Nuwamba 2023 |access-date=1 Yuni 2026}}</ref>
== Aikin Shari'a ==
Sheikh Yusuf Ali ya fara aiki a fannin shari'a a shekarar 1974 a matsayin marubuci (scribe) a Kotun Shari'a. Ya ci gaba da hawa matakai daban-daban a aikin gwamnati inda ya zama Babban Magatakarda, Mataimakin Rajista, Rajista, Alƙalin Babbar Kotun Shari'a da kuma Darakta a tsarin Kotunan Shari'a na Jihar Kano. Bayan ya yi ritaya a shekarar 2009, ya mayar da hankali kan koyarwar addini da wa'azi.<ref>{{cite news |title=Popular Kano Islamic scholar, Sheik Yusuf Ali dies at 73 |url=https://dailytrust.com/popular-kano-islamic-scholar-sheik-yusuf-ali-dies-at-73/ |work=Daily Trust |date=6 Nuwamba 2023 |access-date=1 Yuni 2026}}</ref>
== Gudummawa ==
An san Sheikh Yusuf Ali a matsayin malami, mawaƙi, masani a fannin fikihu, mai wa'azi da kuma mai ba da shawara kan al'amuran addini. Ya koyar da ɗalibai da dama a Najeriya da ma ƙasashen waje. Haka kuma ya kasance cikin manyan jagororin ɗarikar Tijjaniyya a Najeriya.<ref>{{cite news |title=President Tinubu Mourns Islamic Scholar, Sheikh Yusuf Ali |url=https://demo2.acresal.gov.ng/press-releases/president-tinubu-mourns-islamic-scholar-sheikh-yusuf-ali/ |publisher=State House Abuja |date=6 Nuwamba 2023 |access-date=1 Yuni 2026}}</ref>
== Rasuwa ==
Sheikh Yusuf Ali ya rasu a daren 5 Nuwamba 2023 yana da shekaru 73. Rasuwarsa ta jawo alhini a tsakanin al'ummar Musulmi a Najeriya da ma wasu ƙasashe. Shugaban Najeriya, Bola Ahmed Tinubu, ya bayyana rasuwarsa a matsayin babban rashi ga al'ummar Musulmi, yana mai bayyana marigayin a matsayin malami wanda ya sadaukar da rayuwarsa wajen yaɗa ilimi da addini.<ref>{{cite news |title=Sarkin Malamai of Gaya Emirate, Sheikh Yusuf Ali, dies aged 73 |url=https://newswirengr.com/2023/11/07/sarkin-malamai-of-gaya-emirate-sheikh-yusuf-ali-dies-aged-73/ |work=NewsWireNGR |date=7 Nuwamba 2023 |access-date=1 Yuni 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601210235/https://newswirengr.com/2023/11/07/sarkin-malamai-of-gaya-emirate-sheikh-yusuf-ali-dies-aged-73/ |archive-date=2026-06-01 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=Deputy President of the Senate mourns renowned Islamic Scholar, Sheikh Yusuf Ali |url=https://dailypost.ng/2023/11/06/deputy-president-of-the-senate-mourns-renowned-islamic-scholar-sheikh-yusuf-ali/ |work=Daily Post Nigeria |date=6 Nuwamba 2023 |access-date=1 Yuni 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Musulunci a Najeriya]]
* [[Jihar Kano]]
* [[Tijjaniyya]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Malaman Musulunci na Najeriya]]
[[Category:Mutanen Jihar Kano]]
[[Category:1950 births]]
[[Category:2023 deaths]]
[[Category:Hausa people]]
[[Category:Nigerian Islamic scholars]]
anm2on5vncr1156ca65ucg6zjbd2ijf
Tsarin muhalli na zamantakewa
0
156034
968750
953441
2026-10-17T19:34:18Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968750
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
An ƙirƙiro '''samfuran zamantakewa da muhalli''' don ƙara fahimtar alaƙar da ke tsakanin abubuwa daban-daban na mutum da muhalli. Masana ilimin zamantakewa da ke da alaƙa da Makarantar [[Chicago]] bayan Yaƙin Duniya na Ɗaya sun gabatar da samfuran zamantakewa ga nazarin birane a matsayin martani ga kunkuntar iyakokin yawancin binciken da masana ilimin halayyar ɗan adam suka gudanar. Waɗannan samfuran suna cike gibin da ke tsakanin ka'idojin ɗabi'a waɗanda ke mai da hankali kan ƙananan wurare da ka'idojin ilimin ɗan adam.
An gabatar da shi a matsayin samfurin tunani a shekarun 1970, wanda aka tsara shi a matsayin ka'ida a shekarun 1980, kuma Bronfenbrenner ya ci gaba da yin bita har zuwa mutuwarsa a 2005, Tsarin Muhalli na Urie Bronfenbrenner don Ci gaban Dan Adam yana amfani da samfuran zamantakewa ga ci gaban dan adam. A cikin ka'idarsa ta farko, Bronfenbrenner ya yi hasashen cewa don fahimtar ci gaban dan adam, dole ne a yi la'akari da dukkan tsarin muhalli da ci gaba ke faruwa. A cikin gyare-gyaren da suka biyo baya, Bronfenbrenner ya amince da mahimmancin abubuwan halittu da kwayoyin halitta a cikin ci gaban dan adam.
Ainihin tsarin muhalli na Bronfenbrenner shine tsarin halittar yaro da tunaninsa, wanda ya dogara ne akan tarihin ci gaban mutum da na kwayoyin halitta. Wannan tsari yana ci gaba da shafar kuma yana gyara shi ta hanyar [[Yanayin zamantakewa|yanayin jiki da zamantakewa]] na yaron nan take (ƙananan tsarin), da kuma hulɗar da ke tsakanin tsarin da ke cikin wannan muhallin (tsarin mesosystems). Sauran yanayi na zamantakewa, siyasa, da tattalin arziki (tsarin waje) suna shafar tsarin da samuwar ƙananan tsarin da kuma yadda suke shafar yaron. A ƙarshe, yanayin zamantakewa, siyasa, da tattalin arziki su kansu suna shafar imani da halaye na gabaɗaya (macrosystems) da membobin al'umma ke rabawa. (Bukatko & Daehler, 1998)
A cikin mafi sauƙi, ka'idar tsarin ita ce ra'ayin cewa abu ɗaya yana shafar wani. Babban ra'ayin da ke bayan ka'idar tsarin shine cewa abu ɗaya yana shafar wani, kuma wanzuwa ba ya faruwa a cikin sarari amma yana faruwa ne dangane da canje-canjen yanayi. Tsarin suna da ƙarfi kuma suna riƙe da mutuncinsu a hankali yayin da suke daidaitawa da canje-canjen da ba makawa da ke faruwa a kusa da su. Halinmu na mutum ɗaya da na gama gari yana tasiri ta hanyar komai daga kwayoyin halittarmu zuwa yanayin siyasa. Ba zai yiwu a fahimci ci gabanmu da halayenmu gaba ɗaya ba tare da la'akari da duk waɗannan abubuwan ba. Kuma hakika, wannan shine abin da wasu ka'idojin aikin zamantakewa ke dagewa cewa mu yi idan za mu yi tasiri mai tasiri. A bayan waɗannan samfuran akwai ra'ayin cewa komai yana da alaƙa, komai na iya shafar komai. Tsarin rikitarwa ya ƙunshi sassa da yawa. Ba zai yiwu a fahimci duka ba tare da sanin yadda sassan sassan ke hulɗa, tasiri, da canza juna ba. Yayin da sassan ke hulɗa, suna ƙirƙirar hali da aikin duka.
== Daga tunanin tsarin zuwa samfuran zamantakewa da muhalli ==
Ana iya bayyana tsarin a matsayin tsari mai iyaka wanda ya ƙunshi abubuwa masu hulɗa, masu alaƙa, ko masu dogaro da juna waɗanda suka samar da cikakken abu. <ref>{{Cite journal |last=Susser |first=M |last2=Susser E |year=1996 |title=Choosing a future for epidemiology: II. From black box to Chinese boxes and eco-epidemiology. |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-public-health_1996-05_86_5/page/674 |journal=Am J Public Health |volume=86 |issue=5 |pages=674–7 |doi=10.2105/ajph.86.5.674 |pmc=1380618 |pmid=8629718}}</ref> Tunanin tsarin yana jayayya cewa hanya ɗaya tilo ta fahimtar wani abu ko wani abu da ya faru gaba ɗaya ita ce fahimtar sassan da suka shafi gabaɗaya. Don haka, tunanin tsarin, wanda shine tsarin fahimtar yadda abubuwa ke tasiri ga juna a cikin gabaɗaya, shine babban abin da ke cikin samfuran muhalli. Gabaɗaya, tsari al'umma ce da ke cikin muhalli. Misalan tsarin sune tsarin lafiya, tsarin ilimi, tsarin abinci, da tsarin tattalin arziki.
Daga yanayin halittu na halitta waɗanda aka ayyana a matsayin hanyar sadarwa ta hulɗa tsakanin halittu da kuma tsakanin halittu da muhallinsu, ilimin halittu na zamantakewa tsari ne ko kuma tsarin ka'idoji na ka'idoji don fahimtar alaƙar da ke tsakanin abubuwa daban-daban na mutum da muhalli. Ilimin halittu na zamantakewa yana ba da kulawa ta musamman ga yanayin zamantakewa, cibiyoyi, da al'adu na dangantakar mutane da muhalli. Wannan hangen nesa yana jaddada girma da yawa (misali: yanayin jiki, yanayin zamantakewa da al'adu, halayen mutum), matakai da yawa (misali: mutane, ƙungiyoyi, ƙungiyoyi), da sarkakiyar yanayin ɗan adam (misali: tasirin tarin abubuwan da suka faru akan lokaci). <ref>{{Cite journal |last=McLaren |first=Lindsay |last2=Hawe Penelope |year=2005 |title=Ecological Perspectives in Health Research |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-preventive-and-social-medicine_2005-01_59_1/page/6 |journal=J Epidemiol Community Health |volume=59 |issue=1 |pages=6–14 |doi=10.1136/jech.2003.018044 |pmc=1763359 |pmid=15598720}}</ref> Ilimin halittu na zamantakewa kuma ya haɗa da ra'ayoyi kamar dogaro da juna da homeostasis daga ka'idar tsarin don siffanta ma'amaloli na juna da na yanayi mai ƙarfi. <ref>{{Cite journal |last=Stokols |first=D |year=1996 |title=Translating social ecological theory into guidelines for community health promotion |url=https://escholarship.org/uc/item/2bv79313 |journal=Am J Health Promot |volume=10 |issue=4 |pages=282–98 |doi=10.4278/0890-1171-10.4.282 |pmid=10159709 |s2cid=4094142 |url-access=subscription}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite journal |last=Stokols |first=D. |year=1992 |title=Establishing and maintaining healthy environments: toward a social ecology of health promotion |url=http://www.escholarship.org/uc/item/8gn9r5bg |journal=Am Psychol |volume=47 |pages=6–22 |doi=10.1037/0003-066x.47.1.6 |pmid=1539925 |s2cid=12152556 |url-access=subscription}}</ref>
Mutane muhimman abubuwa ne a tsarin muhalli. Daga mahangar muhalli, mutum duka postulate ne (wani abu na asali wanda ake ɗaukarsa a matsayin abin wasa) kuma ma'auni ne na aunawa. A matsayin postulate, mutum yana da halaye da yawa. Na farko mutum yana buƙatar samun damar shiga yanayi, wanda suke dogaro da shi don ilimi. Na biyu, suna dogaro da sauran mutane; wato, koyaushe ɓangare ne na al'umma kuma ba zai iya wanzuwa ba in ba haka ba. Na uku, mutum yana da iyakataccen lokaci, ko kuma yana da zagayowar rayuwa mai iyaka. Na huɗu, suna da dabi'ar kiyayewa da faɗaɗa rayuwa. Na biyar, suna da ikon bambance-bambancen halaye. Don haka samfuran muhalli na zamantakewa suna aiki ga tsare-tsare da yanayin da ke jagorantar tsawon rayuwar ci gaban ɗan adam a cikin ainihin yanayin da ɗan adam ke rayuwa. Tsarin Muhalli na Urie Bronfenbrenner don Ci gaban Ɗan Adam ana ɗaukarsa a matsayin samfurin muhalli na zamantakewa da aka fi sani da amfani (kamar yadda aka yi amfani da shi ga ci gaban ɗan adam). Ka'idar tsarin muhalli tana la'akari da ci gaban yaro a cikin mahallin tsarin dangantaka da ke samar da muhallinsa.
== Tsarin muhalli na Bronfenbrenner don ci gaban ɗan adam ==
[[Fayil:Bronfenbrenner's_Ecological_Theory_of_Development_(English).jpg|right|thumb|360x360px|Zane na tsarin muhalli na Bronfenbrenner don ci gaban ɗan adam. Muhalli na mutum ɗaya yana da tasiri ta kowace layi mai gida amma tsarin da ke da alaƙa. {{Rp|49}}]]
An fara gabatar da tsarin muhalli na Bronfenbrenner don ci gaban ɗan adam a shekarun 1970 a matsayin samfurin tunani kuma ya zama samfurin nazari a shekarun 1980. Ana iya gano matakai biyu daban-daban na ka'idar. Bronfenbrenner ya bayyana cewa "yana da amfani a bambance yanayi biyu: ƙarshen farko da buga Ilimin Halittu na Ci gaban Ɗan Adam (1979), da kuma na biyu wanda aka siffanta shi da jerin takardu waɗanda suka sanya tambayar samfurin asali." Ka'idar farko ta Bronfenbrenner ta nuna mahimmancin wuri ga ɓangarorin mahallin, kuma a cikin gyaran, ya shiga cikin sukar kai don yin watsi da rawar da mutum ke takawa a ci gabansa yayin da yake mai da hankali sosai kan mahallin. Duk da cewa an gyara shi, an canza shi, kuma an faɗaɗa shi, zuciyar ka'idar Bronfenbrenner ta kasance alaƙar da ke damun muhalli da muhalli tsakanin mutum da muhalli.
Tsarin muhalli na Bronfenbrenner yana bincika ci gaban ɗan adam ta hanyar nazarin yadda ɗan adam ke ƙirƙirar takamaiman muhallin da yake rayuwa a ciki. A wata ma'anar, ɗan adam yana haɓakawa bisa ga muhallinsa; wannan na iya haɗawa da al'umma gaba ɗaya da lokacin da yake rayuwa, wanda zai shafi hali da ci gaba. Wannan yana ɗaukar hali da ci gaba a matsayin dangantaka mai alaƙa, shi ya sa aka san wannan da samfurin "bioecological".
=== Ka'idar tsarin muhalli ===
Bronfenbrenner ya yi ka'idar tsarin muhallinsa ne don bayyana yadda komai a cikin yaro da muhallin yaron ke shafar yadda yaro ke girma da girma. A cikin ka'idarsa ta asali, Bronfenbrenner ya yi hasashen cewa domin fahimtar ci gaban ɗan adam, dole ne a yi la'akari da dukkan tsarin muhallin da girma ke faruwa. Wannan tsarin ya ƙunshi ƙananan tsarin zamantakewa guda biyar waɗanda ke tallafawa da jagorantar ci gaban ɗan adam. Kowane tsari ya dogara ne akan yanayin rayuwar mutum kuma yana ba da bambance-bambancen zaɓuɓɓuka da tushen ci gaba. Bugu da ƙari, a cikin da tsakanin kowane tsari akwai tasirin shugabanci biyu. Waɗannan tasirin shugabanci biyu suna nuna cewa dangantaka tana da tasiri a hanyoyi biyu, duka daga mutum ɗaya da kuma zuwa ga mutum ɗaya.
Saboda muna iya samun damar yin amfani da waɗannan ƙananan tsarin, muna iya samun ƙarin ilimin zamantakewa, ƙarin damar koyo don magance matsaloli, da kuma samun damar shiga sabbin fannoni na binciken kai.
==== Tsarin Microsystem ====
Tsarin microsystem shine mafi kusa da yaron kuma yana ɗauke da tsarin da yaron ke hulɗa kai tsaye da shi. Tsarin microsystem ya ƙunshi alaƙa da hulɗar da yaro yake da ita da muhallinsa na kusa kamar iyali, makaranta, unguwa, ko muhallin kula da yara. A matakin tsarin microsystem, tasirin alkibla biyu sun fi ƙarfi kuma suna da babban tasiri ga yaron. Duk da haka, hulɗa a matakan waje har yanzu na iya shafar tsarin ciki. Wannan yanayin asali yana tsaye a matsayin wurin da yaron zai fara koyo game da duniya. A matsayin wurin koyo mafi kusanci ga yaron, yana ba shi ko ita wurin tunani ga duniya. Tsarin microsystem na iya samar da cibiyar kula da yaron ko kuma ya zama tarin abubuwan tunawa masu ban tsoro. Ainihin iko a cikin wannan saitin alaƙar farko da iyali ga yaron shine abin da suke fuskanta dangane da haɓaka aminci da haɗin kai da manyan mutanensu. Iyali shine tsarin microsystem na farko na yaron don koyon yadda ake rayuwa. Dangantaka mai kulawa tsakanin yaro da iyaye (ko wasu masu kulawa) na iya taimakawa wajen tasiri ga halayyar lafiya. Misali, halayen da iyaye ke nunawa game da sha'awar yara suna ba wa yara ƙwarewarsu ta farko ta gina aminci.
==== Tsarin Mesosystem ====
Tsarin mesosystem yana motsa mu fiye da dangantakar dyad ko tsakanin ɓangarori biyu. <ref>{{Cite journal |last=Swick |first=KJ |last2=Williams R |year=2006 |title=An Analysis of Bronfenbrenner's Bio-Ecological Perspective for EARLY Childhood Educators: Implications for Working with Families Experiencing Stress |url=https://archive.org/details/sim_early-childhood-education-journal_2006-04_33_5/page/371 |journal=Early Childhood Education Journal |volume=33 |issue=5 |pages=371–378 |doi=10.1007/s10643-006-0078-y |s2cid=59427449}}</ref> Tsarin Mesosystems yana haɗa tsarin biyu ko fiye wanda yaro, iyaye da iyali ke zaune a ciki. Tsarin Mesosystems yana ba da haɗin kai tsakanin tsarin ƙananan tsarin yaron. Misali, haɗin da ke tsakanin malamin yaron da iyayensa, tsakanin cocinsa da unguwarsa, kowannensu yana wakiltar tsarin mesosystems.
==== Tsarin Exosystem ====
Tsarin exosystem yana bayyana babban tsarin zamantakewa wanda yaron ba ya aiki kai tsaye. Tsarin da ke cikin wannan matakin yana shafar ci gaban yaron ta hanyar hulɗa da wani tsari a cikin ƙananan tsarin su. Jadawalin wurin aiki na iyaye ko albarkatun iyali na al'umma misalai ne. Yaron ba zai iya shiga kai tsaye a wannan matakin ba, amma suna jin ƙarfin da ke da alaƙa da hulɗa da tsarin nasu. Manyan tsarin exosystems waɗanda ke tasiri ga matasa a kaikaice ta hanyar iyalinsu sun haɗa da: makaranta da takwarorinsu, wurin aikin iyaye, hanyoyin sadarwar zamantakewa na iyali da mahallin al'umma na unguwa, siyasa da masana'antu na gida. Tsarin exosystems na iya zama ƙarfafawa (misali: shirin kula da yara mai inganci wanda ke amfanar da dukkan iyali) ko kuma suna iya zama masu ƙasƙanci (misali: damuwa mai yawa a wurin aiki yana shafar dukkan iyali). Bugu da ƙari, rashin tsarin yana sa ya zama ƙasa da ƙarfi a rayuwa. Misali, yara da yawa suna fahimtar damuwar wuraren aikin iyayensu ba tare da kasancewa a cikin waɗannan wurare ba.
==== Tsarin Macrosystem ====
Tsarin macrosystem shine babban yanayin al'adu, kamar halaye da yanayin zamantakewa a cikin al'adar da yaron yake. Ana iya amfani da tsarin macrosystems don bayyana yanayin al'adu ko zamantakewa na ƙungiyoyi daban-daban na zamantakewa kamar azuzuwan zamantakewa, ƙungiyoyin ƙabilu, ko masu alaƙa da addini. <ref>{{Cite journal |last=McLaren |first=Lindsay |last2=Hawe P |year=2005 |title=Ecological Perspectives in Health Research |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-preventive-and-social-medicine_2005-01_59_1/page/6 |journal=J Epidemiol Community Health |volume=59 |issue=1 |pages=6–14 |doi=10.1136/jech.2003.018044 |pmc=1763359 |pmid=15598720}}</ref> Wannan matakin shine mafi girman matakin waje a cikin yanayin yaron. Tasirin manyan ƙa'idodi da tsarin macro ya ayyana suna da tasiri mai yawa a duk lokacin hulɗar duk sauran matakai. Tsarin macrosystem yana tasiri akan menene, ta yaya, lokacin da kuma inda muke gudanar da dangantakarmu. Misali, shiri kamar Mata, Jarirai, da Yara (WIC) na iya yin tasiri mai kyau ga uwa ƙarama ta hanyar kula da lafiya, bitamin, da sauran albarkatun ilimi. Yana iya ƙarfafa rayuwarta ta yadda ita ma, za ta fi tasiri da kulawa da jaririnta. A cikin wannan misalin, ba tare da laima na imani, ayyuka, da tallafi ga iyalai ba, yara da iyayensu suna buɗe ga babban lahani da lalacewa. A wata ma'ana, tsarin macrosystem da ke kewaye da mu yana taimaka mana mu haɗa zaren rayuwarmu tare.
==== Tsarin lokaci ====
Tsarin lokaci ya ƙunshi girman lokaci kamar yadda yake da alaƙa da muhallin yaro. Abubuwan da ke cikin wannan tsarin na iya zama ko dai na waje, kamar lokacin mutuwar iyaye, ko na ciki, kamar canje-canjen ilimin halittar jiki da ke faruwa tare da tsufan yaro. Ya kamata a tsara yanayin iyali a cikin mahallin tarihi kamar yadda suke faruwa a cikin kowane tsarin. <ref name="Bronfenbrenner 1989 187–249" /> Musamman, tasirin da tasirin tarihi a cikin tsarin macro ke da shi kan yadda iyalai za su iya mayar da martani ga abubuwan damuwa daban-daban. Bronfenbrenner ya nuna cewa, a lokuta da yawa, iyalai suna amsawa ga abubuwan damuwa daban-daban a cikin ma'aunin zamantakewa da ke wanzuwa a rayuwarsu.
== Tsarin lokaci na yanayin mutum ==
Mafi mahimmancin rabuwar Bronfenbrenner daga ka'idarsa ta asali shine haɗa hanyoyin ci gaban ɗan adam. Tsarin aiki, a cewar Bronfenbrenner, ya bayyana alaƙar da ke tsakanin wani ɓangare na mahallin ko wani ɓangare na mutum da kuma sakamakon sha'awa. Cikakken ka'idar da aka sake duba tana magana ne game da hulɗar tsakanin tsari, mutum, mahallin da lokaci, kuma an yi mata lakabi da samfurin Tsarin-Mutum-Ma'ana-Lokaci (PPCT). Sharuɗɗa biyu masu dogaro da juna sun bayyana halayen samfurin. Bugu da ƙari, sabanin samfurin asali, samfurin Tsarin-Mutum-Ma'ana-Lokaci ya fi dacewa da binciken kimiyya. A cewar Bronfenbrenner:
:: "Shawara ta 1: A farkon matakinsa da kuma a duk tsawon rayuwarsa, ci gaban ɗan adam yana faruwa ne ta hanyar hanyoyin hulɗa mai rikitarwa tsakanin wani abu mai aiki da ke tasowa a cikin halittar ɗan adam da kuma mutane, abubuwa da alamomi a cikin muhallinsa. Domin ya zama mai tasiri, hulɗar dole ne ta faru akai-akai a tsawon lokaci mai tsawo. Waɗannan nau'ikan hulɗa a cikin muhalli ana kiransu da hanyoyin kusanci.
:: Shawara ta 2: tsari, iko da abun ciki da kuma alkiblar hanyoyin kusanci da ke shafar ci gaba sun bambanta a tsarin aiki na haɗin gwiwa na halayen mutumin da ke tasowa, na muhalli - nan take kuma mafi nisa - inda hanyoyin ke faruwa da kuma yanayin sakamakon ci gaban da ake la'akari da shi.
''Tsarukan aiki'' suna taka muhimmiyar rawa a ci gaba. Tsarin aiki na kusanci muhimmin abu ne ga ka'idar. Su ne injinan ci gaba domin ta hanyar shiga cikin ayyuka da mu'amala ne mutane ke fahimtar duniyarsu, su fahimci matsayinsu a cikinta, kuma duka suna taka rawarsu wajen canza tsarin da ke akwai yayin da suke dacewa da wanda ke akwai. <ref name="ReferenceA">{{Cite journal |last=Tudge |first=J |last2=Mokrova I, Karnik RB & Hatfield BE |year=2011 |title=Uses and misuses of Bronfenbrenner's bioecological theory of human development |url=http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/J_Tudge_Uses_2009.pdf |journal=Journal of Family Theory & Review |volume=1 |issue=4 |pages=198–210 |doi=10.1111/j.1756-2589.2009.00026.x}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Yanayin tsarin aiki na kusanci ya bambanta dangane da fannoni na mutum da mahallin - a sarari da kuma na ɗan lokaci. Kamar yadda aka bayyana a cikin na biyu daga cikin manyan shawarwari guda biyu, ci gaba da zamantakewa da canje-canje suna faruwa akan lokaci a cikin rayuwar da kuma lokacin tarihi da mutum ke rayuwa a ciki. <ref name="Handbook of child psychology, Vol. 1" /> Tasirin hanyoyin aiki na kusanci sun fi ƙarfi fiye da na mahallin da suke faruwa.
''Mutum'' . Bronfenbrenner ya yarda da muhimmancin ɓangarorin halitta da na kwayoyin halitta na mutum a nan. Duk da haka, ya mai da hankali sosai kan halayen mutum da mutane ke kawowa a cikin kowane yanayi na zamantakewa. Ya raba waɗannan halaye zuwa nau'ikan buƙatu, albarkatu, da halaye na ƙarfi guda uku. Halayen buƙata sune waɗanda ke aiki a matsayin abin ƙarfafawa nan take ga wani mutum, kamar shekaru, jinsi, launin fata, da bayyanar jiki. Waɗannan nau'ikan halaye na iya yin tasiri ga hulɗar farko saboda tsammanin da aka samu nan take. Halayen albarkatu sune waɗanda suka shafi wani ɓangare na albarkatun tunani da na motsin rai kamar abubuwan da suka gabata, ƙwarewa, da hankali, da kuma albarkatun zamantakewa da na kayan aiki (samun abinci mai kyau, gidaje, iyaye masu kulawa, da damar ilimi da suka dace da buƙatun al'umma). A ƙarshe, halayen ƙarfi sune waɗanda ke da alaƙa da bambance-bambancen yanayi, kwarin gwiwa, da juriya. A cewar Bronfenbrenner, yara biyu na iya samun halaye iri ɗaya na albarkatu, amma hanyoyin ci gaban su za su bambanta sosai idan ɗayan yana da kwarin gwiwa don yin nasara kuma ya ci gaba da ayyuka kuma ɗayan ba shi da kwarin gwiwa kuma bai dawwama ba. Saboda haka, Bronfenbrenner ya ba da haske sosai game da rawar da mutane ke takawa wajen canza mahallinsu. Sauyin zai iya zama mai sauƙin canzawa (mutum yana canza muhalli kawai ta hanyar kasancewa a cikinsa), zuwa mai himma (hanyoyin da mutum ke canza muhalli suna da alaƙa da halayen albarkatunsa, ko na jiki, na tunani, ko na motsin rai), zuwa ga mafi yawan masu aiki (iyakar yadda mutum ke canza muhalli yana da alaƙa, a wani ɓangare, da sha'awar da kuma himmar yin hakan, ko kuma halayen tilastawa). <ref name="ReferenceA"/>
''Mahalli'', ko muhalli, ya ƙunshi tsarin guda huɗu daga cikin biyar masu alaƙa da juna na ka'idar asali: tsarin microsystem, tsarin mesosystem, tsarin exosystem, da tsarin macrosystem.
Abu na ƙarshe na samfurin PPCT shine ''lokaci'' . Lokaci yana taka muhimmiyar rawa a cikin ci gaban ɗan adam. Kamar yadda aka raba mahallin da abubuwan da suka shafi mutum ɗaya zuwa ƙananan abubuwa ko ƙananan tsarin, Bronfenbrenner da Morris sun rubuta game da lokaci a matsayin ƙaramin lokaci (abin da ke faruwa a lokacin wani takamaiman aiki ko hulɗa), meso-time (iyakar yadda ayyuka da hulɗa ke faruwa tare da daidaito a cikin yanayin mutum mai tasowa), da kuma macro-time (tsarin lokaci). Lokaci da lokaci suna da mahimmanci iri ɗaya saboda ana iya tunanin dukkan fannoni na samfurin PPCT dangane da daidaito da canji. <ref name="ReferenceA"/>
== Aikace-aikace ==
Amfani da ka'idoji da samfura na zamantakewa na muhalli ya mayar da hankali kan manufofi da dama: don bayyana hulɗar mutum da muhalli, don inganta mu'amalar mutane da muhalli, don haɓaka ci gaban ɗan adam da ci gabansa a wasu mu'amaloli, da kuma inganta muhalli don su goyi bayan bayyana halayen tsarin mutum. Wasu misalai sune:
* Manufofin siyasa da tattalin arziki waɗanda ke tallafawa mahimmancin rawar da iyaye ke takawa a ci gaban 'ya'yansu kamar shirye-shiryen Head Start ko shirye-shiryen Mata na Yara da Yara.
* Inganta halaye na zamantakewa waɗanda ke daraja aikin da ake yi a madadin yara a kowane mataki: iyaye, malamai, dangi na dangi, masu ba da shawara, masu kula da aiki, da kuma 'yan majalisa.
* A fannin inganta lafiyar al'umma: gano wuraren da ke da tasiri sosai da kuma masu shiga tsakani a cikin ƙungiyoyi waɗanda za su iya sauƙaƙe aiwatar da ayyukan inganta lafiya cikin nasara, haɗa abubuwan da suka shafi mutum da muhalli a cikin shirye-shiryen haɓaka lafiya masu ɗorewa, da kuma auna iyawa da dorewar sakamakon shiga tsakani a cikin dogon lokaci. Tushen shirye-shiryen shiga tsakani don magance matsaloli kamar cin zarafi, [[kiba]], yawan cin abinci da motsa jiki.
* Shige-shige da ke amfani da tsarin zamantakewa a matsayin tsari sun haɗa da kamfen ɗin kafofin watsa labarai, tallan zamantakewa, da haɓaka ƙwarewa.
* A fannin tattalin arziki: tattalin arziki, halayen ɗan adam, da halayen al'adu suna samuwa ne ta hanyar yanayin ƙasa. A fannin tattalin arziki, fitarwa aiki ne na [[Kadarorin muhalli|albarkatun ƙasa]], albarkatun ɗan adam, albarkatun jari, da fasaha. Muhalli (macrosystem) yana ƙayyade salon rayuwar mutum da [[Tattalin arziki|tattalin arzikin]] ƙasar. Misali, idan yankin yana da tsaunuka ko busasshiyar ƙasa kuma babu ƙasa don [[noma]], ƙasar ba za ta ci gaba kamar wata ƙasa da ke da albarkatu masu yawa ba.
* A cikin sadarwa ta haɗari : ana amfani da shi don taimaka wa mai bincike ya yi nazarin lokacin da aka karɓi bayanai da kuma gano masu karɓa da masu ruwa da tsaki. Wannan yanayi wani tasiri ne na muhalli wanda zai iya kaiwa ga ƙarshe. Matsayin ilimin mutum, fahimta, da wadatarsa na iya ƙayyade irin bayanin da yake karɓa da kuma yadda ake aiwatarwa da kuma ta wace hanya. Misali, a wuraren kiwon lafiya, dole ne masu aiki su magance ba kawai halayen mutum ɗaya ba har ma da faɗaɗɗun abubuwan zamantakewa, al'adu, da muhalli. Ta hanyar ɗaukar wannan hanyar gabaɗaya, ma'aikatan kiwon lafiya za su iya haɓaka cikakkiyar dabarar da ke haifar da canji mai ma'ana da ɗorewa.
* A fannin lafiyar mutum: domin hana cututtuka, ya kamata mutum ya guji yanayin da zai iya kamuwa da cutar ko kuma inda garkuwar jikinsa za ta yi rauni. Wannan kuma ya haɗa da yiwuwar cire kansa daga muhalli mai haɗari ko kuma guje wa abokin aikinsa mara lafiya. A gefe guda kuma, wasu muhalli suna da amfani musamman ga fa'idodin lafiya. Kewaye kansa da mutanen da ke da ƙoshin lafiya zai iya zama abin ƙarfafa gwiwa don ƙara himma, cin abinci mai kyau, ko motsa jiki a wurin motsa jiki. Gwamnati ta hana trans kitse na iya yin tasiri mai kyau ga lafiyar dukkan mutane a wannan jiha ko ƙasar.
* A cikin abinci mai gina jiki na ɗan adam : ana amfani da shi azaman samfurin bincike da shiga tsakani a fannin abinci mai gina jiki. Tsarin muhalli na zamantakewa yana duba matakai daban-daban na tasiri akan takamaiman halayen lafiya. Matakan sun haɗa da ilimin mutum (ilimin mutum, alƙaluma, halaye, dabi'u, ƙwarewa, ɗabi'a, ra'ayin kansa, girman kai), hulɗar mutane (shafukan sada zumunta, tallafin zamantakewa, iyalai, ƙungiyoyin aiki, abokan aiki, maƙwabta), ƙungiya (al'ada, ƙarfafawa, al'adun ƙungiya, salon gudanarwa, tsarin ƙungiya, hanyoyin sadarwa), al'umma (albarkatun al'umma, ƙungiyoyin unguwa, ayyukan jama'a, ƙungiyoyi masu zaman kansu, ayyukan jagoranci na yau da kullun da na hukuma), da matakin manufofin jama'a (dokoki, manufofi, haraji, hukumomin ƙa'idoji, dokoki) Ana tsammanin tsoma baki mai matakai da yawa shine mafi tasiri wajen canza halaye. <ref name="Glanz, K. 2008" />
* A fannin [[lafiyar jama'a]] : amfani da wannan tsari don magance lafiyar al'ummar ƙasa ana ɗaukarsa a matsayin muhimmiyar mahimmanci ga daidaita manufofi da ayyuka a cikin ci gaba da buƙatun [[Lafiyar Jama'a|lafiyar jama'a]], gami da tsara ingantattun hanyoyin inganta lafiya da rigakafin cututtuka da kuma kula da su. Don haka, a cikin haɓaka tsarin [[Kula da lafiyar duniya|kula da lafiya na duniya baki ɗaya]], ya dace a fahimci " Lafiya a cikin Duk Manufofi " a matsayin tsarin manufofin gabaɗaya, tare da [[lafiyar jama'a]], kula da lafiya na farko da ayyukan al'umma a matsayin tsarin haɗin gwiwa ga duk ayyukan kiwon lafiya da suka shafi kiwon lafiya waɗanda ke aiki a faɗin fannoni daban-daban, tun daga rigakafi na farko zuwa kulawa na dogon lokaci da yanayin ƙarshe. Kodayake wannan hangen nesa yana da ma'ana kuma yana da tushe mai kyau, gaskiyar ta bambanta a yawancin wurare, kuma akwai damar ingantawa a ko'ina. <ref>White F. Primary health care and public health: foundations of universal health systems. Med Princ Pract 2015;24:103-116. {{Doi|10.1159/000370197}}</ref>
* A siyasa: aikin siyasa shine yanke shawara. Ana iya buƙatar shawara daga mutum ɗaya, ƙungiya, al'umma, ko ƙasa. Shawarar da ɗan majalisa zai yanke tana shafar duk wanda ke cikin ikonsa. Idan mutum ya yanke shawarar kada kuri'a ga Shugaban Amurka, to bai bai wa kansa wani murya a zaɓen ba. Idan wasu mutane da yawa suka zaɓi kada su bayyana ra'ayinsu da/ko su kaɗa ƙuri'a, sun ba da damar yawancin wasu su yanke shawara a gare su ba. A matakin ƙasa da ƙasa, idan shugabancin Amurka ya yanke shawarar mamaye ƙasar waje, ba wai kawai yana shafar shugabanci ba; yana kuma shafar membobin ma'aikatan Amurka, iyalansu, da kuma al'ummomin da suka fito. Akwai tasirin da ke tsakanin matakai daban-daban da kuma hulɗa da irin wannan shawara.
== Suka ==
Duk da cewa galibi ana samun karbuwa sosai, samfuran Urie Bronfenbrenner sun fuskanci wasu suka tsawon shekaru. Yawancin sukar sun ta'allaka ne akan wahalhalun da ake fuskanta wajen gwada ka'idar da samfurin da kuma faɗaɗa ka'idar da ke sa ta zama ƙalubale a shiga tsakani a kowane mataki. Wani babban suka ga tsarin Brenfenbrenner na Biological shine cewa "...ya fi mai da hankali kan ɓangarorin halittu da fahimta na ci gaban ɗan adam, amma ba sosai kan ɓangaren zamantakewa da motsin rai na ci gaban ɗan adam ba". <ref>{{Cite web |last=Brown |first=David |title=LibGuides: Educational Learning Theories: Chapter 7 Required Reading |url=https://libguides.daltonstate.edu/c.php?g=722740&p=5523425 |access-date=2023-09-27 |website=libguides.daltonstate.edu |language=en}}</ref> Wasu misalan suka ga ka'idar sune:
* Yana da ƙalubale wajen tantance dukkan abubuwan da aka haɗa ta hanyar gwaji.
* Tsarin bayani mai wahala a yi amfani da shi domin yana buƙatar cikakken bayani game da muhalli wanda za a gina shi, ma'ana duk abin da ke cikin muhallin wani yana buƙatar a yi la'akari da shi.
* Rashin yarda cewa yara suna ketare iyakoki don ƙirƙirar asali mai rikitarwa.
* Rashin fahimtar cewa tsarin iyali na yara ya fi rikitarwa fiye da yadda ka'idojin gargajiya suka nuna
* Tsarin da ke kewaye da yara ba koyaushe yake layi ba.
* Shagala da cimma "yarinya" ta al'ada ba tare da fahimtar "al'ada" ba.
* Ya kasa ganin cewa masu canjin rayuwar zamantakewa suna cikin hulɗa akai-akai kuma ƙananan masu canji na iya canza tsarin.
* Tana rasa tashin hankali tsakanin iko da fahimtar kai a cikin dangantakar yara da manya; yara na iya tsara al'ada.
* Yana rage ƙarfin iyawa, yana kawar da haƙƙoƙi/ji/rikitarwa.
* Ba ya ba da kulawa sosai ga abubuwan da suka shafi halittu da fahimta a cikin ci gaban yara.
* Bai yi magana game da matakan ci gaba waɗanda suka zama tushen ka'idoji kamar na Piaget da Erikson ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mb0lkfo1py4nqymikg0oencze7t5upm
Yau ce Ranan ta
0
157017
968749
968389
2026-10-17T19:34:18Z
Ashiru Lawal
24821
968749
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:I
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space:
|-
! cl-right: 0.65em;" |Shirin da aka yi
| class="infobox-data"
! class="infobox-label"
| class="infobox
| class="infobox-data"
* Bovi Ugboma
* [[Ini Dima-Okojie]]
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]]
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]]
* [[Toni Tones|Tunanin Toni]]
* Adunni Ade
* Najite Dede
* Gregory Ojefua
* Thelma Ezeamaka
* Femi Durojaiye
* Wannan Lami George
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |Emeka Madu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |[[Akin Alabi]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Waƙoƙi ta
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist">
* Harrison "Babariq" Eke
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Cibiyar Kula da Kasuwanci</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An rarraba ta hanyar
| class="infobox-data" |Rarraba Silverbird
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display:
It's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |archive-date=24 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na [[Warri]] ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi masa ba'a.
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da bayanan naira maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Saki ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
em96q84q795o1bgi00hfxgancx9jwad
968751
968749
2026-10-17T19:34:40Z
Ashiru Lawal
24821
968751
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:I
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space:
|-
! cl-right: 0.65em;" |Shirin da aka yi
| class="infobox-data"
! class="infobox-label"
| class="infobox
| class="infobox-data"
* Bovi Ugboma
* [[Ini Dima-Okojie]]
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]]
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]]
* [[Toni Tones|Tunanin Toni]]
* Adunni Ade
* Najite Dede
* Gregory Ojefua
* Thelma Ezeamaka
* Femi Durojaiye
* Wannan Lami George
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |Emeka Madu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |[[Akin Alabi]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Waƙoƙi ta
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist">
* Harrison "Babariq" Eke
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Cibiyar Kula da Kasuwanci</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An rarraba ta hanyar
| class="infobox-data" |Rarraba Silverbird
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;"
It's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |archive-date=24 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na [[Warri]] ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi masa ba'a.
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da bayanan naira maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Saki ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
px71clkazijve8bogjpklb0y9xqa5wp
968752
968751
2026-10-17T19:35:15Z
Ashiru Lawal
24821
968752
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:I
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space:
|-
! cl-right: 0.65em;" |Shirin da aka yi
| class="infobox-data"
! class="infobox-label"
| class="infobox
| class="infobox-data"
* Bovi Ugboma
* [[Ini Dima-Okojie]]
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]]
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]]
* [[Toni Tones|Tunanin Toni]]
* Adunni Ade
* Najite Dede
* Gregory Ojefua
* Thelma Ezeamaka
* Femi Durojaiye
* Wannan Lami George
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |Emeka Madu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |[[Akin Alabi]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Waƙoƙi ta
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist">
* Harrison "Babariq" Eke
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Cibiyar Kula da Kasuwanci</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An rarraba ta hanyar
| class="infobox-data" |Rarraba Silverbird
|-
! class="infobox-label" scope="row" style=
It's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |archive-date=24 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na [[Warri]] ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi masa ba'a.
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da bayanan naira maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Saki ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
cuae9lr5gh4plweguon4n14nm1p7t9q
968753
968752
2026-10-17T19:35:50Z
Ashiru Lawal
24821
968753
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:I
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space:
|-
! cl-right: 0.65em;" |Shirin da aka yi
| class="infobox-data"
! class="infobox-label"
| class="infobox
| class="infobox-data"
* Bovi Ugboma
* [[Ini Dima-Okojie]]
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]]
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]]
* [[Toni Tones|Tunanin Toni]]
* Adunni Ade
* Najite Dede
* Gregory Ojefua
* Thelma Ezeamaka
* Femi Durojaiye
* Wannan Lami George
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |Emeka Madu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |[[Akin Alabi]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Waƙoƙi ta
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist">
* Harrison "Babariq" Eke
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Cibiyar Kula da Kasuwanci</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An rarraba ta hanyar
| class="infobox-data" |Rarraba Silverbird
It's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |archive-date=24 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na [[Warri]] ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi masa ba'a.
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da bayanan naira maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Saki ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
j2dr4ztme582pcjz7rxc6599290kn9z
968754
968753
2026-10-17T19:36:21Z
Ashiru Lawal
24821
968754
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:I
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space:
|-
! cl-right: 0.65em;" |Shirin da aka yi
| class="infobox-data"
! class="infobox-label"
| class="infobox
| class="infobox-data"
* Bovi Ugboma
* [[Ini Dima-Okojie]]
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]]
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]]
* [[Toni Tones|Tunanin Toni]]
* Adunni Ade
* Najite Dede
* Gregory Ojefua
* Thelma Ezeamaka
* Femi Durojaiye
* Wannan Lami George
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |Emeka Madu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |[[Akin Alabi]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Waƙoƙi ta
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist">
* Harrison "Babariq" Eke
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Cibiyar Kula da Kasuwanci</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An rarraba ta hanyar
| class="infobox-data"
It's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |archive-date=24 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na [[Warri]] ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi masa ba'a.
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da bayanan naira maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Saki ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
klod22nwhubi3pjcp6lxfw2b87fi722
968755
968754
2026-10-17T19:36:59Z
Ashiru Lawal
24821
968755
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:I
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space:
|-
! cl-right: 0.65em;" |Shirin da aka yi
| class="infobox-data"
! class="infobox-label"
| class="infobox
| class="infobox-data"
* Bovi Ugboma
* [[Ini Dima-Okojie]]
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]]
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]]
* [[Toni Tones|Tunanin Toni]]
* Adunni Ade
* Najite Dede
* Gregory Ojefua
* Thelma Ezeamaka
* Femi Durojaiye
* Wannan Lami George
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |Emeka Madu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |[[Akin Alabi]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Waƙoƙi ta
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist">
* Harrison "Babariq" Eke
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Cibiyar Kula da Kasuwanci</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;"
It's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |archive-date=24 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na [[Warri]] ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi masa ba'a.
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da bayanan naira maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Saki ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
bj2u60cqwivvbheikbghl8cgbr2wpcq
Wasanni don Lafiya
0
157357
968908
856727
2026-10-18T00:43:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968908
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Wasannin Bidiyo don Lafiya''' wasanni ne da ke da nufin ko dai ilmantarwa, haɓaka lafiya ko hana, gano ko magance [[Yanayin da ba shi da kyau|cututtuka (na yau da kullun)]] . Waɗannan wasannin, waɗanda galibi ake ɗaukar su a matsayin wasanni masu tsanani, suna da nufin yin tasiri ga sakamakon lafiya ta hanyar ƙara ilimin mai amfani da canza halayensu ta hanyar wasa. Ana amfani da Nau'o'in Wasannin Lafiya da yawa a wuraren asibiti, shirye-shiryen lafiyar jama'a, da yanayin lafiyar mutum, don gyaran jiki da tunani. <ref name=":0">{{Cite journal |last=Institute of Digital Media and Child Development Working Group on Games for Health |last2=Baranowski |first2=Tom |last3=Blumberg |first3=Fran |last4=Buday |first4=Richard |last5=DeSmet |first5=Ann |last6=Fiellin |first6=Lynn E. |last7=Green |first7=C. Shawn |last8=Kato |first8=Pamela M. |last9=Lu |first9=Amy Shirong |last10=Maloney |first10=Ann E. |last11=Mellecker |first11=Robin |last12=Morrill |first12=Brooke A. |last13=Peng |first13=Wei |last14=Shegog |first14=Ross |last15=Simons |first15=Monique |date=2016 |title=Games for Health for Children—Current Status and Needed Research |journal=Games for Health Journal |language=en |volume=5 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1089/g4h.2015.0026 |issn=2161-783X |pmc=4770851 |pmid=26262772}}</ref> Waɗannan wasannin suna amfani da abubuwa kamar ƙa'idodi, manufofi, ƙalubale, da ra'ayoyi, waɗanda galibi ake samu a cikin wasannin nishaɗi, don jan hankalin mutane masu buƙatu na jiki da na hankali daban-daban, da kuma na shekaru daban-daban, a cikin ayyukan da suka shafi lafiya. <ref name=":1">{{Cite journal |last=Wang |first=Yue |last2=Wang |first2=Zhao |last3=Liu |first3=Guoqing |last4=Wang |first4=Zhangyi |last5=Wang |first5=Qinglong |last6=Yan |first6=Yishan |last7=Wang |first7=Jing |last8=Zhu |first8=Yue |last9=Gao |first9=Weijie |last10=Kan |first10=Xiangling |last11=Zhang |first11=Zhiguo |last12=Jia |first12=Lixia |last13=Pang |first13=Xiaoli |date=2022-06-10 |title=Application of Serious Games in Health Care: Scoping Review and Bibliometric Analysis |journal=Frontiers in Public Health |volume=10 |bibcode=2022FrPH...1096974W |doi=10.3389/fpubh.2022.896974 |issn=2296-2565 |pmc=9231462 |pmid=35757619 |doi-access=free}}</ref>
== Ma'anar kalma ==
Nau'in Wasannin Lafiya ya ƙunshi wasannin dijital waɗanda aka tsara da gangan don hana, magancewa, sarrafawa, da kuma ilmantarwa kan batutuwa daban-daban da suka shafi lafiya. <ref name=":0" /> Waɗannan sun haɗa da wasanni masu mahimmanci, kwaikwayo, da manhajoji masu tsari waɗanda aka tsara tun daga matakin farko don la'akari da manufofin lafiya da lafiya <ref>{{Cite journal |last=Wattanasoontorn |first=Voravika |last2=Boada |first2=Imma |last3=García |first3=Rubén |last4=Sbert |first4=Mateu |date=2013 |title=Serious games for health |journal=Entertainment Computing |volume=4 |issue=4 |pages=231–247 |doi=10.1016/j.entcom.2013.09.002 |issn=1875-9521}}</ref> Duk da cewa wasannin tsanani sun shafi dukkan nau'ikan wasanni ban da nishaɗi, kamar soja da ilimi, Wasannin Lafiya don amfani ne kawai a yanayin lafiya. <ref name=":1" />
Babban burin wasannin lafiya shine haɓaka canje-canje a halaye, inganta ƙwarewar motsa jiki da motsa jiki, da kuma samar da tallafi ga gyaran fahimta. <ref name=":2">{{Cite web |title=From Games to Gains: The Benefits of Gamification for Health. {{!}} Kadence |url=https://kadence.com/knowledge/from-games-to-gains-the-benefits-of-gamification-for-health/ |access-date=2026-02-17 |website=kadence.com |language=en-gb}}</ref> Ba kamar wasannin nishaɗi ba, waɗanda galibi ke fifita nishaɗi da nishaɗi, Wasannin Lafiya galibi suna game da tasirin magani da gangan, waɗanda galibi ake haɓaka su tare da ra'ayoyi daga ƙwararrun ma'aikatan kiwon lafiya don tabbatar da cewa an auna inganci daidai, kuma ba a hana ci gaba ba. <ref name=":2" />
=== Ma'anar fannoni daban-daban ===
Fannin Wasannin Lafiya ya haɗa fannoni daban-daban kamar tsara wasanni da shirye-shirye, ilimin halayyar ɗan adam na tsara wasanni tare da niyya da kwarin gwiwa daban-daban, ilimin likitanci don gyaran jiki da fahimta, da ilimin ilimi don inganta hanyoyin koyo. Saboda yanayin bambance-bambancen fannoni na waɗannan wasannin, ƙirar ƙarshe wasa ne wanda ba wai kawai yake da daɗi a yi wasa ba, musamman idan aka yi la'akari da yawan marasa lafiya da ke amfana daga waɗannan wasannin, amma kuma an haɗa shi cikin tsarin kula da marasa lafiya. <ref name=":3" />
Wani muhimmin ra'ayi da ake amfani da shi a Wasannin Lafiya shine ka'idar yanke shawara kan kai, wanda ke nuna cewa mutane suna da kwarin gwiwa lokacin da suke yin wasannin bidiyo lokacin da suka ji zaɓin kansu, ci gaba, da alaƙa da wasu. <ref name=":4">{{Cite journal |last=Ryan |first=Richard M. |last2=Rigby |first2=C. Scott |last3=Przybylski |first3=Andrew |date=2006-12-12 |title=The Motivational Pull of Video Games: A Self-Determination Theory Approach |url=http://link.springer.com/10.1007/s11031-006-9051-8 |journal=Motivation and Emotion |language=en |volume=30 |issue=4 |pages=344–360 |doi=10.1007/s11031-006-9051-8 |issn=0146-7239 |url-access=subscription}}</ref> Kodayake jagorar likita ta nuna cewa Wasannin Lafiya dole ne su bi hanyoyin magani masu dacewa, wannan ka'idar tana tabbatar da cewa marasa lafiya sun ci gaba da sha'awar wasan ta hanyar jerin ƙalubale, ƙaruwar wahala da lada, da fasalulluka na zamantakewa don guje wa raba marasa lafiya. <ref name=":4" />
== Tarihi ==
An fara ƙera '''Wasannin Lafiya''' a matsayin kayan aiki don ilmantar da ɗalibai a fannin koyon aikin likitanci. <ref name=":5">{{Cite journal |last=Bigdeli |first=Shoaleh |last2=Kaufman |first2=David |date=2017 |title=Digital games in medical education: Key terms, concepts, and definitions |journal=Medical Journal of the Islamic Republic of Iran |volume=31 |pages=300–306 |doi=10.14196/mjiri.31.52 |issn=1016-1430 |pmc=5804455 |pmid=29445681}}</ref> Ɗaya daga cikin fitattun misalan Wasannin da ake amfani da su a masana'antar lafiya shine na'urar kwaikwayo ta Harvey Cardiology, wacce aka haɓaka a shekarar 1968 a matsayin na'urar kwaikwayo ta jiki mai sauti don koya wa ɗaliban likitanci amfani da na'urar stethoscope don sauraron sautunan zuciya da gunaguni. <ref name=":5" /> Wannan na'urar kwaikwayo tana nuna farkon hulɗar dijital a masana'antar lafiya. <ref name=":5" />
A shekarun 1990, ci gaban fasahar wasannin bidiyo kamar CD-ROMs, ya kuma ba da damar ƙirƙirar wasannin da ake amfani da su a masana'antar Lafiya amma kuma ana tallata su ga masu sauraro masu yawa. <ref name=":6">{{Cite web |title=Dance Dance Revolution |url=https://www.museumofplay.org/games/dance-dance-revolution/ |website=The Strong National Museum of Play |language=en-US}}</ref>
A shekarar 1998, ''juyin juya halin rawa'' na Konami (wanda aka sani da ''Dancing Stage'' a Turai), wani wasan kwaikwayo na arcade ya shahara. <ref name=":6"/> Duk da cewa an fitar da shi a matsayin wasan kwaikwayo mai nishadantarwa, ya taimaka sosai wajen ƙarfi, daidaito, da kuma iyawa. <ref name=":6" />
A ƙarshen shekarun 1990, Cibiyar Lafiya ta Ƙasa ta samar da kuɗi da tallafi ga wasannin bidiyo a masana'antar Lafiya. <ref name=":7">{{Cite web |title=History {{!}} NIMHD |url=https://www.nimhd.nih.gov/about/history |access-date=2026-02-18 |website=www.nimhd.nih.gov}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wannan sauyi ya halatta amfani da wasannin bidiyo don amfanin lafiya da lafiya. <ref name=":7" />
A farkon shekarun 2000, an shirya wasannin bidiyo don gyaran jiki da tunani ga marasa lafiya, da kuma horar da likitoci kan ilimin likitanci. <ref>{{Cite journal |last=Haoran |first=Gong |last2=Bazakidi |first2=Eleni |last3=Zary |first3=Nabil |date=August 2019 |title=Serious Games in Health Professions Education: Review of Trends and Learning Efficacy |journal=Yearbook of Medical Informatics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=240–248 |doi=10.1055/s-0039-1677904 |issn=0943-4747 |pmc=6697512 |pmid=31022747}}</ref> Re-Mission, wani wasan bidiyo da HopeLab ta fitar a shekarar 2006, an tsara shi ne don marasa lafiya da ke fama da cutar kansar yara. <ref name=":8">{{Cite web |title=History |url=https://hopelab.org/history/ |access-date=2026-02-18 |website=Hopelab |language=en}}</ref> Wasan ya dogara ne akan ra'ayin Pam Omidyar, wacce ta kafa HopeLab. <ref name=":8" /> Dangane da tarihinta a matsayin mai bincike a fannin Immunology, tana son ƙirƙirar wasan da zai taimaka wa matasa masu fama da cutar kansa su yaƙi cutar kansa da kuma ƙara koyo game da ganewar cutar ta hanyar jerin ƙalubale. <ref name=":8" />
Shekara guda bayan haka, a shekarar 2007, Nintendo ta fitar da Wii Fit, wanda ya taimaka wajen yaɗa wasannin motsa jiki ta hanyar motsa jiki kamar yoga da aerobics. <ref name=":9">{{Cite web |title=Wii Fit |url=https://www.nintendo.com/en-za/Games/Wii/Wii-Fit-283894.html |access-date=2026-02-18 |website=Nintendo of Europe SE |language=en-ZA}}</ref> Wasan ya ci gaba da sayar da na'urori sama da miliyan 22 a duk duniya wanda ya jawo hankalin jama'a game da wasannin lafiya bisa ga motsi da daidaito. <ref name=":9" />
Amfani da Wasannin Lafiya a cibiyoyin asibitoci da gwamnatoci ya taimaka wajen bunƙasa wannan masana'antar. <ref>{{Cite web |last=Deloitte |date=2012-06-12 |title=The Serious Business of Games - WSJ |url=https://deloitte.wsj.com/cio/the-serious-business-of-games-01671162209 |access-date=2026-02-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Zuwa ƙarshen shekarun 2010, saboda karuwar sha'awar jarin Venture, an yi hasashen cewa kasuwar wasanni ta kiwon lafiya za ta kai dala biliyan 5.67 nan da shekarar 2025. <ref>{{Cite web |date=2026-01-22 |title=Healthcare Gamification Market Size, Share, Growth Analysis & Trends Report 2031 |url=https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/healthcare-gamification-market |access-date=2026-02-18 |website=Mordor Intelligence |language=en}}</ref>
== Nau'ikan wasanni ==
=== An tallata shi ga marasa lafiya ===
==== Wasannin gyaran tunani da fahimta ====
Wasannin Gyaran Jiki sune waɗanda aka tsara don taimaka wa marasa lafiya su murmure, su sake gina ƙwarewar da suka ɓace sakamakon matsalolin haihuwa ko haɗurra, da kuma kula da yanayi na yau da kullun. <ref name=":10">{{Cite web |last=kjackson@professionalpt.com |date=2024-03-19 |title=Game Your Way to Recovery: Fun Games for Physical and Occupational Therapy |url=https://www.professionalpt.com/game-your-way-to-recovery-fun-games-for-physical-and-occupational-therapy-blog/ |access-date=2026-02-18 |website=Professional Physical Therapy |language=en-US}}</ref> Da yawa za a iya keɓance su don daidaitawa da horar da hankali ko motsa jiki ga marasa lafiya. Misalin wannan shine amfani da wasannin bin diddigin hannu na VR wanda ke taimaka wa marasa lafiya da ke fama da farfadiya da waɗanda suka tsira daga bugun jini don yin motsa jiki kamar kama abubuwa, yayin da suke tabbatar da amincinsu na zahiri. <ref name=":10" />
Wasu daga cikin misalan sun haɗa da EndeavorRx, wanda wasa ne da ake amfani da shi ga yara masu fama da [[Rashin hankali na rashin ƙarfi|ADHD]], ta hanyar horar da hankalinsu a hankali ta hanyar fallasa su ga ayyuka masu ƙalubale. Ƙungiyar likitocin jijiyoyi ne suka ƙirƙiro shi kuma saboda izinin hukuma daga [[Hukumar Abinci da Magunguna|FDA]], dole ne ƙwararren likita ya rubuta shi. <ref>{{Cite web |title=ADHD Treatment For Kids {{!}} Digital Therapeutic Video Game for ADHD |url=https://www.endeavorrx.com/about-endeavorrx/ |access-date=2026-02-18 |website=EndeavorRx |language=en-US}}</ref>
Wani nau'in wasannin da aka yi wa masana'antar Lafiya shine wasannin motsa jiki ko wasannin motsa jiki waɗanda wasanni ne da ke ƙarfafa motsa jiki. Wasannin motsa jiki suna amfani da na'urori masu auna motsi don ba wa 'yan wasa damar sarrafa ayyuka a cikin wasan ta hanyar tafiya, tsalle, rawa, ko kwaikwayon duk wani aikin motsa jiki. <ref name=":11">{{Cite web |title=Why You Should Give Exergaming a Try |url=https://health.clevelandclinic.org/exergaming |access-date=2026-02-18 |website=Cleveland Clinic |language=en}}</ref> A wasu lokuta, ana haɗa wasannin motsa jiki tare da wasu fasahohi kamar kekuna, ko injinan motsa jiki don sauƙaƙe motsi. <ref name=":11" />
=== An tallata shi ga ɗaliban likitanci ===
Wasu wasannin lafiya an ƙera su musamman don horon likita da bincike. <ref name=":12">{{Cite journal |last=Xu |first=Maosen |last2=Luo |first2=Yong |last3=Zhang |first3=Yu |last4=Xia |first4=Ruolan |last5=Qian |first5=Hong |last6=Zou |first6=Xiuhe |date=2023-03-03 |title=Game-based learning in medical education |journal=Frontiers in Public Health |volume=11 |bibcode=2023FrPH...1113682X |doi=10.3389/fpubh.2023.1113682 |issn=2296-2565 |pmc=10020233 |pmid=36935696 |doi-access=free}}</ref> Suna ba da kwaikwaiyo waɗanda ke taimaka wa ɗalibai su yi aikin tiyata kamar tiyatar laparoscopic. Wasannin suna kwaikwayon ayyuka kuma suna taimakawa wajen daidaita hannu da ido, fahimtar zurfin fahimta, da kuma fahimtar ɗalibai game da tsarin aiki da lokaci. <ref name=":12" />
== Aikace-aikace ==
=== Gyaran jiki ===
Wasannin Gyaran Jiki sune tsarin da ke amfani da tsarin motsa jiki don taimakawa wajen inganta daidaito, daidaito, aikin motsa jiki da ƙarfi. <ref name=":13">{{Cite journal |last=Vieira |first=Catarina |last2=Ferreira da Silva Pais-Vieira |first2=Carla |last3=Novais |first3=João |last4=Perrotta |first4=André |date=2021-09-23 |title=Serious Game Design and Clinical Improvement in Physical Rehabilitation: Systematic Review |journal=JMIR Serious Games |language=en |volume=9 |issue=3 |doi=10.2196/20066 |issn=2291-9279 |pmc=8498892 |pmid=34554102 |doi-access=free}}</ref> Sun bambanta da wasannin motsa jiki na kasuwanci saboda an haɓaka su tare da haɗin gwiwar ƙwararrun ma'aikatan kiwon lafiya kuma galibi ana amfani da su a cikin shirye-shiryen magani da ake kulawa. <ref name=":13" /> Wasu daga cikin cututtukan jijiyoyi da tsoka da ake yi wa magani sune bugun jini, cutar Parkinson, raunin kashin baya, raunin kwakwalwa mai rauni, da rashin daidaituwa daga tsufa. <ref name=":13" /> Wasannin za su yi amfani da fasahar da ke bibiya, kamawa, da kuma nazarin motsi ta amfani da na'urori masu auna sigina da dandamali waɗanda ke da saurin matsi. <ref name=":13" />
Wasannin Gyaran Jiki galibi ana amfani da su ne a matsayin kayan aiki masu dacewa a cikin shirye-shiryen warkewa tunda galibi an tsara su ne don ƙara wa majiyyaci kwarin gwiwa da daidaito ga tsarin magani. <ref name=":13"/>
=== Gyaran Jijiyoyi da Fahimta ===
Ana taimaka wa lafiyar kwakwalwa wajen murmurewa ta hanyar wasannin gyaran kwakwalwa da na jijiyoyi. <ref name=":14">{{Cite web |last=admin_n3ur01utions |date=2023-11-14 |title=Gaming After Stroke |url=https://www.neurolutions.com/treatment/gaming-after-stroke/ |access-date=2026-02-25 |website=Neurolutions |language=en-US}}</ref> Waɗannan nau'ikan wasanni suna taimakawa wajen tunawa, magance matsaloli, tsarawa, da kuma kulawa, kuma galibi ana amfani da su a wuraren kiwon lafiya don taimaka wa mutanen da rauni, rashin lafiya, ko duk wani nau'in koma baya na fahimta ya shafa. <ref name=":14" /> Wasu daga cikin ayyukan da ke cikin waɗannan wasannin sun haɗa da tunawa da tsare-tsare, sake tsara bayanai, da kuma auna motsin rai bisa ga alamun gani ko sauti. <ref name=":14" /> Saboda waɗannan wasannin sun dogara ne akan ayyuka masu maimaitawa, ɗaya daga cikin fa'idodin su shine suna rikodin bayanan aiki akan lokaci, wanda ke taimaka wa likitoci da marasa lafiya su bi diddigin ci gaba. <ref name=":14" />
Idan aka yi la'akari da masu fama da bugun jini, bai kamata fasalulluka na wasan su haifar da damuwa, gundura, ko rashin bege game da duk wani yiwuwar murmurewa a nan gaba ba, kuma ya fi kyau idan sun yi kama da wasannin kasuwanci da majiyyaci ya buga kafin bugun. <ref name=":14"/> Wasu daga cikin fasalulluka da ke sa masu fama da bugun jini su sami damar shiga Wasan Bidiyo sun haɗa da rufe taken rubutu, keɓance saurin wasa da wahala, bayyani na sauti, da kayan aikin da suka dace da ƙarfin jiki na marasa lafiya kamar su maɓalli. <ref name=":14" />
=== Shige-shigen lafiyar kwakwalwa ===
Wasannin bidiyo na iya taimaka wa marasa lafiya da ke fama da matsalolin damuwa, PTSD, baƙin ciki, da kuma a wasu lokuta tsoro. <ref name=":15">{{Cite journal |last=Kowal |first=Magdalena |last2=Conroy |first2=Eoin |last3=Ramsbottom |first3=Niall |last4=Smithies |first4=Tim |last5=Toth |first5=Adam |last6=Campbell |first6=Mark |date=2021-06-16 |title=Gaming Your Mental Health: A Narrative Review on Mitigating Symptoms of Depression and Anxiety Using Commercial Video Games |journal=JMIR Serious Games |language=en |volume=9 |issue=2 |doi=10.2196/26575 |issn=2291-9279 |pmc=8277305 |pmid=34132648 |doi-access=free}}</ref> Ɗaya daga cikin dabarun da aka fi amfani da su a cikin waɗannan nau'ikan wasanni shine maganin fallasa ; marasa lafiya suna fuskantar abubuwan da ke haifar da damuwa a hankali a cikin yanayi mai aminci na kama-da-wane. <ref name=":15" /> Bugu da ƙari, a wasu tsarin ci gaba, ana amfani da na'urori masu auna bugun zuciya kamar na'urorin auna bugun zuciya don auna martanin damuwa. <ref name=":15" />
Wani bincike da aka yi a [[Jami'ar Oxford]] ya nuna cewa wasan Tetris na iya taimakawa wajen rage tasirin tunanin rauni. <ref name=":16">{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Study shows that digital treatment with Tetris gameplay can dramatically reduce trauma memories {{!}} University of Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/2026-02-19-study-shows-digital-treatment-tetris-gameplay-can-dramatically-reduce-trauma |access-date=2026-02-25 |website=www.ox.ac.uk |language=en}}</ref> Binciken ya kammala da cewa waɗanda ke yin Tetris bayan wani mummunan lamari, fiye da kowane irin abin da ke ɗauke da hankali, sun fi fuskantar mummunan samuwar tunanin kutse. [ <ref name=":16" /> Nasarar wannan ta dogara ne kacokan kan ƙarfin sarrafa visuospatial . <ref name=":17">{{Cite journal |last=Trés |first=Eduardo Sturzeneker |last2=Brucki |first2=Sonia Maria Dozzi |date=June 2014 |title=Visuospatial processing: A review from basic to current concepts |journal=Dementia & Neuropsychologia |volume=8 |issue=2 |pages=175–181 |doi=10.1590/S1980-57642014DN82000014 |issn=1980-5764 |pmc=5619126 |pmid=29213900}}</ref> A takaice, sarrafa visuospatial samfuri ne wanda ke bayyana alaƙar da ke tsakanin alamun gani da ikon kwakwalwa na yin ayyuka da yawa. <ref name=":17" /> Saboda haka ta hanyar kunna Tetris, kwakwalwa ba za ta iya mai da hankali kan ƙirƙirar hotuna masu rauni ba. <ref name=":17" /> Wannan yana taimaka wa marasa lafiya su fuskanci ƙarancin tunawa duk da haka saboda hanyoyin gani da magana a cikin kwakwalwa an haɗa su daban, marasa lafiya har yanzu suna iya tunawa da cikakkun bayanai game da abin da ya faru ta baki. <ref name=":17" />
Wani wasa kuma shine REThink, wanda ake iya samu ta hanyar IOS. <ref name=":25">{{Cite journal |last=David |first=Oana A. |last2=Magurean |first2=Silvia |last3=Tomoiagă |first3=Cristina |date=2022-03-21 |title=Do Improvements in Therapeutic Game-Based Skills Transfer to Real Life Improvements in Children's Emotion-Regulation Abilities and Mental Health? A Pilot Study That Offers Preliminary Validity of the REThink In-game Performance Scoring |journal=Frontiers in Psychiatry |volume=13 |doi=10.3389/fpsyt.2022.828481 |issn=1664-0640 |pmc=8977605 |doi-access=free}}</ref> Kayan aiki ne mai zaman kansa wanda ke taimakawa wajen daidaita motsin rai a cikin yara da matasa. <ref name=":25" /> Wasan yana da matakai 7, kuma kowane mataki yana ginawa don ƙarfafa ƙwarewar farin ciki. <ref name=":25" /> Bugu da ƙari, an gwada wasan a gwaje-gwajen asibiti da aka yi wa rijista a ƙarƙashin [https://clinicaltrials.gov/study/NCT04949620 ClinicalTrials.gov] .
=== Horar da likita da ƙwararru ===
Kwaikwayon dijital na iya taimaka wa ƙwararrun ma'aikatan kiwon lafiya su yi atisaye da inganta ƙwarewarsu ta fasaha. <ref name=":18">{{Cite web |date=2016-01-28 |title=Video games are changing medical education |url=https://www.ama-assn.org/education/changemeded-initiative/video-games-are-changing-medical-education |access-date=2026-02-25 |website=American Medical Association |language=en}}</ref> Manyan rukunoni guda biyu sune kwaikwayon tiyata, da kwaikwayon amsawar gaggawa. <ref name=":18" /> Kwaikwayon tiyata yana taimaka wa ɗaliban da ke koyon aikin likitanci su yi amfani da samfuran jiki waɗanda wani lokacin ake sanya musu martanin haptic, yayin da kwaikwayon amsawar gaggawa ke taimakawa wajen inganta lokacin amsawa da amsawa a cikin yanayi masu mahimmanci kamar kulawar rauni, da kuma martanin bala'i. <ref name=":18" />
Ɗaya daga cikin wasannin da aka fi amfani da su don horar da likitoci shine [https://virtualmedschool.com/abcdesim/ AbcdeSIM] . <ref name=":19">{{Cite web |last=VirtualMedSchool |title=abcdeSIM {{!}} VirtualMedSchool |url=https://virtualmedschool.com/abcdesim/ |access-date=2026-02-25 |language=en-US}}</ref> Wasannin suna kwaikwayon sashen gaggawa tare da marasa lafiya na kama-da-wane, kuma ana koya wa likitoci da ma'aikatan jinya su kula da su yayin da suke tattara maki a lokaci guda. <ref name=":19" />
=== Lafiyar jama'a da ilimin rigakafi ===
Baya ga kula da marasa lafiya da horar da likitoci, ana iya amfani da wasannin bidiyo a fannin lafiyar jama'a da ilimin rigakafi. <ref name=":20">{{Cite journal |last=Vanwinkelen |first=Käbi |last2=Spruyt |first2=Bram |last3=Smits |first3=Tim |date=2026-01-08 |title=Digital Interventions Targeting Healthy and Sustainable Eating Behavior: Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Journal of Medical Internet Research |language=en |volume=28 |pages=e80821 |doi=10.2196/80821 |issn=1438-8871 |pmc=12782463 |pmid=41505650 |doi-access=free}}</ref> Waɗannan shirye-shiryen suna wayar da kan jama'a a tsakanin jama'a maimakon mutanen da aka yi niyya, kuma gabaɗaya suna ƙarfafa halaye masu kyau na cin abinci, halayen shan taba, da motsa jiki ta hanyar amfani da ƙalubalen hulɗa. <ref name=":20" />
Bugu da ƙari, suna taimakawa wajen ilimin lafiyar jima'i musamman a kan batutuwa kamar yarda, hana haihuwa, da [[Cutar da ake kamuwa ta jima'i|cututtukan da]] ake ɗauka ta hanyar jima'i, kuma a wasu lokuta suna da amfani fiye da duk wani shiri domin suna aiki a cikin yanayi mara kyau na wulakanci da hukunci. <ref>{{Cite journal |last=Rubio |first=Claudio |last2=Besoain |first2=Felipe |date=2025-01-15 |title=Pervasive Games for Sexual Health Promotion: Scoping Literature Review |journal=JMIR Serious Games |language=en |volume=13 |doi=10.2196/58912 |issn=2291-9279 |pmc=11780293 |pmid=39813670 |doi-access=free}}</ref>
Wasannin Lafiyar Jama'a sun sami kulawa a lokacin barkewar cutar Covid-19 a shekarar 2020. <ref name=":21">{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Public health students preparing for next pandemic {{!}} About |url=https://www.stir.ac.uk/news/2025/december-2025-news/public-health-students-preparing-for-next-pandemic/ |access-date=2026-02-25 |website=University of Stirling |language=en}}</ref> [https://dms.academy/public-policy-simulations/ Kwaikwayon Cutar Kwayar cuta ta DMS Academy] yana taimaka wa ɗalibai wajen shawo kan cutar a duniya ta hanyar la'akari da batutuwan ɗabi'a, matsin tattalin arziki, da kuma kula da marasa lafiya. <ref name=":21" />
=== Kwaikwayon lafiyar muhalli da sarari ===
Ana iya kwaikwayon wasu mahalli ta hanyar amfani da na'urar hangen nesa don taimaka wa mutane su ratsa waɗannan wurare. <ref name=":22">{{Cite journal |last=Pai |first=Ming-Chyi |last2=Lin |first2=Yuh-Ting |last3=Hsiao |first3=Chung-Yao |last4=Lai |first4=Chia-Hung |last5=Chen |first5=Chih-Jen |last6=Hu |first6=Chaur-Jong |last7=Chen |first7=Cheng-Yu |date=2025-12-04 |title=Using Virtual Reality to Assess Spatial Navigation Ability in Individuals With Mild Cognitive Impairment and Older Adults: Cross-Sectional Study |url=https://aging.jmir.org/2025/1/e75952 |journal=JMIR Aging |language=en |volume=8 |pages=e75952 |doi=10.2196/75952 |issn=2561-7605 |doi-access=free}}</ref> Wannan yana da amfani musamman ga marasa lafiya da ke fama da ciwon hauka domin galibi suna fama da ƙwaƙwalwa da kewayawa. <ref name=":22" /> Ƙirƙirar na'urar hangen nesa na iya taimaka wa marasa lafiya da ciwon hauka ta hanyar wuraren da suka saba da su lafiya, ko kuma taimaka wa masu bincike da masu gine-gine su tsara wurare da tsare-tsare masu sauƙin kewayawa. <ref name=":22" />
== Ka'idojin ƙira ==
Babban ƙa'idar ƙira a cikin Wasannin Lafiya shine canja wurin horo, wanda ke nufin cewa duk wani ƙwarewa da aka koya a wasannin bidiyo ya kamata ya yi aiki a rayuwa ta ainihi. <ref name=":23">{{Cite journal |last=Koivisto |first=J.-M. |last2=Haavisto |first2=E. |last3=Niemi |first3=H. |last4=Haho |first4=P. |last5=Nylund |first5=S. |last6=Multisilta |first6=J. |date=January 2018 |title=Design principles for simulation games for learning clinical reasoning: A design-based research approach |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0260691717302423 |journal=Nurse Education Today |language=en |volume=60 |pages=114–120 |doi=10.1016/j.nedt.2017.10.002 |pmid=29096383 |url-access=subscription}}</ref> Dole ne masu kwaikwayon kwamfuta su mayar da martani da gaskiya ga masu amfani kuma dole ne su sa ido kan ci gaba don nuna canje-canje. <ref name=":23" /> Don yin hakan, wasu daga cikin fasalulluka na ƙira sune amsawa nan take, da ƙaruwar wahala a hankali. <ref name=":23" />
A asibiti, yana da mahimmanci a haskaka ba kawai ko wasa yana da tasiri don magani ba, har ma da dalilin da yasa yake da tasiri. Don gano daidai fasalin ƙira don Wasanni don lafiya, tsarin Sawyer da Smith tsari ne wanda ke taimakawa wajen rarraba wasanni ta hanyar yankinsu (aikin ƙwararru, na mutum, na ilimi, ko lafiyar jama'a).
Wani bincike da aka gudanar a Cibiyar Fasaha ta Georgia, ya nuna jigogi iri ɗaya a duk Wasannin Bidiyo don Lafiya. Waɗannan sun haɗa da halayen 'yan wasa kamar burin lafiya, da matsayin lafiya. Tsarin lafiya bisa ga cuta da matakin mahimmanci. Ci gaban duniya na wasa bisa ga zato, tambayoyi, lada, da bayar da labari. Tsarin wasanni gami da madauri mai mahimmanci, ra'ayoyi, ƙalubale, wuraren bincike, gudu, da tsare-tsare. Halayyar 'yan wasa kamar bincike, hulɗa, da kwarin gwiwa. Mahalli gami da tsari, wasan zamantakewa, da masu sauraro. kuma a ƙarshe sakamakon da zai yiwu kamar canje-canjen hali, tasiri, janye hankali, da tunani duk suna da alaƙa da ingancin Wasannin bidiyo don shirye-shiryen magani. <ref name=":26" />
== Suka da iyakoki ==
Wasannin Lafiya wani lokacin ba sa aiki iri ɗaya ga kowa, kuma yayin da wasu nazarin ke nuna sakamako mai kyau kamar samfurin Tetris don PTSD, wasu kuma suna nuna ƙananan ci gaba ne kawai. <ref name=":24">{{Cite journal |last=Griffiths |first=Mark |date=2005-07-16 |title=Video games and health |journal=BMJ |language=en |volume=331 |issue=7509 |pages=122–123 |doi=10.1136/bmj.331.7509.122 |issn=0959-8138 |pmc=558687 |pmid=16020833}}</ref> Wani abin damuwa kuma shine a lokuta inda aka tsara zane-zanen kwaikwayo ba daidai ba, ƙila ba za a sami nasarar canja wurin horo zuwa rayuwa ta gaske ba. <ref name=":24" />
Bugu da ƙari, farashi da damar shiga suma na iya zama matsala, musamman tunda FDA ba ta riga ta ba da inshorar irin waɗannan jiyya ba. <ref name=":24"/> Saboda waɗannan dalilai, ana amfani da Wasannin Lafiya gabaɗaya don tallafawa kulawar lafiya da ake da ita kuma ba a yi nufin maye gurbin jiyya na gargajiya ba, da kuma ayyukan likitanci na gaske. <ref name=":24" />
== Misalan wasanni don lafiya ==
* Sake Aiki na 2: Fansar Nanobot ta HopeLab. Don Maganin Ciwon daji
* Bronki the Bronchiosaurus ta Raya Systems. Domin Maganin Asthma
* Bubble Rubble ta Playnormous. Don Motsa Jiki
* Gonar Kaza ta Nobel Media. Don Abinci Mai Gina Jiki da Jin Daɗi
* Launi ta Wasannin Persuasive. Don Lafiyar Hankali
* Dex: Dabbar Dabbobi ta Jami'ar Georgia Regents. Don Ciwon Suga
* Duniyar Dusar ƙanƙara ta Jami'ar Washington . Don kula da ciwo
* Iraki ta hanyar Virtual ta hanyar mafi kyau. Don PTSD
== Wasanni don Lafiya a cikin masana'antar ==
=== Taron ===
Wasannin Lafiya kuma sunan jerin tarurrukan da aka samu ta hanyar tallafi daga Gidauniyar Robert Wood Johnson a matsayin wani ɓangare na shirin Pioneer Portfolio. Wasannin Lafiya wani ɓangare ne na Shirin Wasannin Tsanani .
Taron ya sami kulawar manema labarai saboda aikin da yake yi na nuna tasirin lafiya da bincike kan [[Wasan Bidiyo|wasannin bidiyo]] . <ref>{{Cite web |year=2008 |title=Digital gamers target disease |url=http://www.washingtontimes.com/news/2008/may/11/digital-gamers-target-disease/ |access-date=2010-04-13 |publisher=[[The Washington Times]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Begley |first=Sharon |year=2008 |title=This Is Your Brain on a Videogame |url=http://www.newsweek.com/id/134298 |access-date=2010-04-13 |publisher=[[Newsweek]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Aubrey |first=Allison |year=2008 |title=Gaming Your Way to Fitness |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=90448872 |access-date=2010-04-13 |publisher=[[National Public Radio]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2ezx9xwkrc0ebui38zwjravb8wuv154
Zaben Majalisar Dokokin Jihar Abia na 2023
0
161571
968957
947757
2026-10-18T08:23:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968957
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
The '''2023 Abia State House of Assembly election''' was take place on 18 March 2023, to elect members of the [[Majalisar Dokokin Jihar Abia|Abia State House of Assembly]]. The election was held concurrent with the state [[Zaben gwamna na Jihar Abia na 2023|gubernatorial election]] as well as twenty-seven other [[Zaben gwamnonin Najeriya 2023|gubernatorial elections]] and elections to all other state houses of assembly.<ref>{{Cite web |last=Oyekanmi |first=Rotimi |date=26 February 2022 |title=It's Official: 2023 Presidential, National Assembly Elections to Hold Feb 25 |url=https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |access-date=27 February 2022 |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|INEC]] News |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226233141/https://inecnews.com/its-official-2023-presidential-national-assembly-elections-to-hold-feb-25-%EF%BF%BC/ |archive-date=26 February 2022 |url-status=dead}}</ref> It was held three weeks after the [[Zaben Shugabancin Najeriya 2023|presidential election]] and National Assembly elections.
== Electoral system ==
The members of state Houses of Assembly are elected using first-past-the-post voting in single-member constituencies.
== Background ==
In the previous House of Assembly elections, the PDP won a sizeable majority that elected [[Chinedum Orji|Chinedum Enyinnaya Orji]] (PDP-Umuahia Central) as Speaker. In other Abia elections, incumbent PDP Governor [[Okezie Ikpeazu]] [[Zaben gwamna na jihar Abia na 2019|won]] in a landslide but federal elections were closer as the PDP lost ground by only winning [[Zaben 'yan majalisar wakilan Najeriya na 2019 a jihar Abia|seven House of Representatives seats]] and [[Zaben Majalisar Dattijai na Najeriya na 2019 a Jihar Abia|two Senate seats]] compared to all nine House seats and all three Senate seats in 2015. For the presidency, Abia was easily won by PDP nominee [[Atiku Abubakar]] with about 68% but still swung towards the APC and had strikingly low turnout.
During the term, a number of defections shifting the main opposition position from APGA to the APC with [[Chijioke Chukwu]] (APC-Bende North) becoming Minority Leader in June 2021. Other key events included corruption investigations into Orji and his brief arrest by the EFCC, the formal reprimand of Chukwu for his criticism of Ikpeazu, a court judgement barring MHA [[Obinna Ichita]] (APGA-Aba South) from "defamatory statements", an aborted attempt to impeach the Deputy Speaker and Majority Leader, and the resignation of Majority Chief Whip [[Munachim Alozie]] (Ugwunagbo) to join the [[Nigeria Labour Party|Labour Party]].
== Overview ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|- style="vertical-align:bottom;"
! rowspan="3" |Affiliation
! colspan="5" |Party
! rowspan="3" |Total
|-
| style="background-color:{{party color|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}" |
| style="background-color:{{party color|All Progressives Congress}}" |
| style="background-color:{{party color|All Progressives Grand Alliance}}" |
| style="background-color:{{party color|Labour Party (Nigeria)}}" |
| style="background-color:{{party color|Vacant}}" |
|-
![[Peoples Democratic Party|PDP]]
![[All Progressives Congress|APC]]
![[All Progressives Grand Alliance|APGA]]
![[Nigeria Labour Party|LP]]
!YPP
|-
!Previous Election
|19
|2
|1{{Refn|The 2019 elections in the APGA-held constituencies of Arochukwu and Aba South were partially voided and supplementary elections called. Although APGA retained the seats in the supplementary elections, the elections were held in early 2020 so the party's 2019 total is 1 seat.|group=note}}
|0
|0
!24
|-
!Before Election
|18
|3
|1
|2
|0
!24
|-
!After Election
|11
|1
|0
|10
|2
!24
|-
|}
== Summary ==
{| class="wikitable sortable"
|- valign="bottom"
! rowspan="2" |Constituency
! colspan="2" |Incumbent
! colspan="2" |Results
|- valign="bottom"
!Incumbent
!Party
!Status
!Candidates
|-
!Aba Central
|{{Sortname|Abraham|Oba|Abraham Oba}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP{{refn|group=note|This House member was elected as a member of APGA but switched to the PDP during their term.|name=fnAPGAtoPDP}}
|Incumbent nominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Jane Ogbauta]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list">{{cite web |title=FINAL LIST OF CANDIDATES FOR STATE ELECTIONS - Governorship & Houses of Assembly |url=https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |website=[[Independent National Electoral Commission (Nigeria)|Independent National Electoral Commission]] |access-date=6 October 2022 |archive-date=5 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211311/https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2022/10/Final-List-of-Candidates-for-National-Elections_SHA-14.pdf |url-status=dead }}</ref>
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Matthew Uchechukwu Okorie]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Abraham Oba]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Labour Party (Nigeria)}} '''{{Aye}}[[Uchenna Stephen Akachukwu]]'''}}
|-
!Aba North
|{{Sortname|Aaron|Uzodike|Aaron Uzodike}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Sampson Uba Omenazu]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Charles Chukwundiegwu Atata]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Aaron Uzodike]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Aba South
|{{Sortname|Obinna|Ichita|Obinna Ichita}}
| {{party shading/All Progressives Grand Alliance}} |APGA
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Nnabugwu Chimezie Ujoumunna]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Ugbor Chukwunonye]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Prince Nwigwe]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Arochukwu
|{{Sortname|Onyekwere Mike|Ukoha|Onyekwere Mike Ukoha}}
| {{party shading/All Progressives Congress}} |APC{{refn|group=note|This House member was elected as a member of APGA but switched to the APC during their term.|name=fnAPGAtoAPC}}
|Incumbent nominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Onyekwere Mike Ukoha]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Okorafor Ikenna Okorafor]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Austine Emeka Bonny]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Labour Party (Nigeria)}}'''{{Aye}} [[Uchenna Okoro]]''' (LP)}}
|-
!Bende North
|{{Sortname|Chijioke|Chukwu|Chijioke Chukwu}}
| {{party shading/All Progressives Congress}} |APC
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Chijioke Chukwu]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Eme Ogbuma Ogbumba]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Nnamdi Ibekwe]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Bende South
|{{Sortname|Emmanuel|Ndubuisi|Emmanuel Ndubuisi}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Chinedu Kingsley Owa]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Elizabeth Ndidiamaka Obioma]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Emmanuel Ndubuisi]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Ikwuano
|{{Sortname|Stanley|Nwabuisi|Stanley Nwabuisi}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Paul Anthony Alaribe]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Nduka Izuchukwu Davidson]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Stanley Nwabuisi]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Isiala Ngwa North
|{{Sortname|Ginger Obinna|Onwusibe|Ginger Obinna Onwusibe}}
| {{party shading/Labour Party (Nigeria)}} |LP{{refn|group=note|This House member was elected as a member of PDP but switched to the LP during their term.|name=fnPDPtoLP}}
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Alex Chidiebere Chibuikem]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Mighty Iyieri Enweremadu]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Ugochukwu Collins Iheonunekwu]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Isiala Ngwa South
|{{Sortname|Chikwendu|Kalu|Chikwendu Kalu}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Blessing Uwaoma Nwokonneya]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Christian Ikechukwu Okeri]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Dennis Rowland Chinwendu]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Isuikwuato
|{{Sortname|Emeka|Okoroafor|Emeka Okoroafor}}
| {{party shading/All Progressives Congress}} |APC
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Emeka Okoroafor]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Emmanuel Akaeme]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Lucky Udoka Nweke-Johnson]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Obingwa East
|{{Sortname|Solomon|Akpulonu|Solomon Akpulonu}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Valentine Chidire Etonyeaku]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Ngozi Daniel Mbonu]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Solomon Akpulonu]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Obingwa West
|{{Sortname|A.C. Thomas|Nkoro|A.C. Thomas Nkoro}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
|Status unknown
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Prince Onyemereze Adighikachaya]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Chibuike Knowledge Nwosu]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Erondu Uchenna Erondu Jnr]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Ohafia North
|{{Sortname|Egwuronu|Obasi|Egwuronu Obasi}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Otuwe Kalu Oji]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Uchenna Onuoha Okocha]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Egwuronu Obasi]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Ohafia South
|{{Sortname|Ifeanyi|Uchendu|Ifeanyi Uchendu}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Dike Okoro Uche]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Dike Chidozie Okwara]] (APGA)<ref>{{Cite news |title=Kcee's Manager, Dike Chidozie Wins Ohafia South House Of Assembly Primary |url=https://www.newtelegraphng.com/kcees-manager-dike-chidozie-wins-ohafia-south-house-of-assembly-primary/ |location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[New Telegraph]] |date=29 May 2022 |access-date=9 October 2022}}</ref><ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Ekea Ulu Udensi]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Osisioma North
|{{Sortname|Kennedy|Njoku|Kennedy Njoku}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Obioma Ogbonna]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Chikezie Prince Ekpemo]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Kennedy Njoku]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Osisioma South
|{{Sortname|Nnamdi Allen|Nwachukwu|Nnamdi Allen Nwachukwu}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Uwoma Charles Akomas]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Sunday Chinagorom Anyanwu]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Nnamdi Allen Nwachukwu]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Ugwunagbo
|{{Sortname|Munachim|Alozie|Munachim Alozie}}
| {{party shading/Labour Party (Nigeria)}} |LP{{refn|group=note|name=fnPDPtoLP}}
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Chidiadi Ogechi Onyeobia]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Nna Henry Ngenyechike]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Chijioke Uruakpa]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Ukwa East
|{{Sortname|Paul|Taribo|Paul Taribo}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Status unknown
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Darlington Ogboda Iwor]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Saviour Adiele]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Lewis Chinemerem Obianyi]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Ukwa West
|{{Sortname|Godwin|Adiele|Godwin Adiele}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Ahuruonye Noble Izuchukwu]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Ikechukwu Kelechi Nwankwo]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Godwin Adiele]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Umuahia Central
|{{Sortname|Chinedum Enyinnaya|Orji|Chinedum Enyinnaya Orji}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Kenneth Maduakolam Adighibe]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Chinedu Freeman Obilor]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Ugochukwu Uchegbu]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Umuahia East
|{{Sortname|Chukwudi|Apugo|Chukwudi Apugo}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Ugochukwu Rowland Ndubuka]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Okezie Obasi]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Kelechi Johnson Nwakodo]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Umuahia North
|{{Sortname|Kelechi|Onuzuruike|Kelechi Onuzuruike}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Onyediako Chikezie Okwulehie]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Ugochukwu Fidelis Ikpo]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Ugochukwu Ezeocha]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Umuahia South
|{{Sortname|Jeremiah Ogonnaya|Uzosike|Jeremiah Ogonnaya Uzosike}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent renominated
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Paul Uchechi Uzuegbu]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Emmanuel Uwadinachi Egwu]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Jeremiah Ogonnaya Uzosike]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|-
!Umunneochi
|{{Sortname|Okey|Igwe|Okey Igwe}}
| {{party shading/Peoples Democratic Party (Nigeria)}} |PDP
|Incumbent retiring
| nowrap="" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" />{{Plainlist|*{{Party stripe|All Progressives Congress}}[[Ejike Chukwu]] (APC)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|All Progressives Grand Alliance}}[[Ebere Nwankwo]] (APGA)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />
*{{Party stripe|Peoples Democratic Party (Nigeria)}}[[Fabian Joseph Nwankwo]] (PDP)<ref name="INEC Oct. final nominee list" />}}
|}
{{Reflist|group=note}}
== Manazarta ==
t51eypwnuf40vugdfeavx551lup2xcw
Gidan wasan kwaikwayo na Orpheum (St. Louis)
0
161585
968764
883093
2026-10-17T20:28:12Z
Em-mustapha
6594
Restored revision 883068 by [[Special:Contributions/D son203|D son203]] ([[User talk:D son203|talk]]) (TwinkleGlobal)
968764
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
{| class="infobox" style="border-spacing:1px;"
|- class="infobox-hiddenrow"
| colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">Gidan wasan kwaikwayo na Amurka</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">US National Register of Historic Places</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%;text-align:center;line-height:1.5;color:var(--color-base);background:#aaccff"><span>St. Louis Landmark</span></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayil:Roberts_Orpheum_Theater_-_2012.JPG|frameless]]
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[Fayil:Location_map_USA_St._Louis.png|class=notpageimage noviewer|264x264px|Orpheum Theater (St. Louis) is located in St. Louis]]<div class="od notheme" style="top:52.711%;left:83.771%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[Fayil:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|7x7px|Orpheum Theater (St. Louis)]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div><span class="switcher-label" style="display:none">Nuna taswirar St. Louis</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[Fayil:USA_Missouri_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Orpheum Theater (St. Louis) is located in Missouri]]<div class="od notheme" style="top:43.4%;left:81.792%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[Fayil:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|7x7px|Orpheum Theater (St. Louis)]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar Missouri</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[Fayil:Usa_edcp_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Orpheum Theater (St. Louis) is located in the United States]]<div class="od notheme" style="top:49.055%;left:59.781%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[Fayil:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|7x7px|Orpheum Theater (St. Louis)]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar nunawa ta Amurka</span></div></div></div></div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Wurin da yake
| class="infobox-data" style="border: 0;" |416 N. 9th St., [[St. Louis|St. Louis, Missouri]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Ma'auni
| class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Orpheum_Theater_(St._Louis)¶ms=38_37_48_N_90_11_34_W_type:landmark_region:US-MO <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°37′48′′N</span> <span class="longitude">90°11′34′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/__hau____hau____hau__</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.63000°N 90.19278°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">38.63000; -90.19278</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:11}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Orpheum_Theater_(St._Louis)¶ms=38_37_48_N_90_11_34_W_type:landmark_region:US-MO <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°37′48″N</span> <span class="longitude">90°11′34″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.63000°N 90.19278°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">38.63000; -90.19278</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |An gina shi
| class="infobox-data" style="border: 0;" |1917
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Mai tsara gine-gine
| class="infobox-data" style="border: 0;" |[Hasiya]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Tsarin gine-gine
| class="infobox-data" style="border: 0;" |Kyakkyawan Ayyuka
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP bayanin <abbr title="<nowiki>number</nowiki>">No.</abbr>
| class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/85000617 85000617]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |An kara shi zuwa NRHP
| class="infobox-data" style="border: 0;" |Maris 18, 1985
|}
[[Fayil:Orpheum_St._Louis.jpg|right|thumb|Gidan wasan kwaikwayo na Orpheum a cikin 1917]]
'''Gidan wasan kwaikwayo na Orpheum''' a [[St. Louis|St. Louis, Missouri]], gidan wasan kwaikwayo ne na Beaux Arts wanda aka gina a 1917. Louis A. Cella ne ya gina shi kuma masanin gine-gine Albert Lansburgh ne ya tsara shi.<ref name="article.wn.com">{{Cite web |title=The Roberts Orpheum Theater_ a landmark to St. Louis vaudeville past |url=http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521041509/http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |archive-date=May 21, 2014 |access-date=May 20, 2014}}</ref> An buɗe gidan wasan kwaikwayo na $ 500,000 a ranar aiki ta 1917 a matsayin gidan wasan kwaikwayo.<ref name="article.wn.com" /> Kamar yadda vaudeville ya ƙi, an sayar da shi ga Warner Brothers a 1930, kuma ya yi aiki a matsayin gidan wasan kwaikwayo har sai an rufe shi a cikin shekarun 1960.<ref name="article.wn.com" />
A cikin shekarun 1970s, an mayar da gidan wasan kwaikwayon kuma an sake masa suna zuwa '''Gidan wasan kwaikwayo na Amurka''' <ref name="article.wn.com2">{{Cite web |title=The Roberts Orpheum Theater_ a landmark to St. Louis vaudeville past |url=http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521041509/http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |archive-date=May 21, 2014 |access-date=May 20, 2014}}</ref> kuma an jera shi a ƙarƙashin wannan sunan a cikin National Register of Historic Places a cikin 1985. A shekara ta 1993, ƙungiyar rock din [[Phish]] ta buga kide-kide biyu a wurin - ɗaya a watan Afrilu ɗayan kuma a watan Agusta - dukansu biyu an sake su gaba ɗaya a cikin kundin live na ''[[St. Louis '93]]'' . <ref>{{Cite web |date=7 February 2017 |title=Phish to Release 6-Disc _St. Louis '93_ Live Album - Jambands |url=https://jambands.com/news/2017/02/07/phish-to-release-6-disc-st-louis-93-live-album/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007111444/https://jambands.com/news/2017/02/07/phish-to-release-6-disc-st-louis-93-live-album/ |archive-date=October 7, 2018 |access-date=7 October 2018 |website=Jambands}}</ref> Daga baya aka sayar da gidan wasan kwaikwayon ga 'yan kasuwa na gida Michael da Steve Roberts, waɗanda suka sake masa suna Roberts Orpheum Theater . 'Yan uwan Roberts sun sayar da gidan wasan kwaikwayo a shekarar 2012, kuma an rufe shi.<ref>{{Cite web |title=New owners to take the stage at Orpheum Theater - St. Louis Business Journal |url=http://www.bizjournals.com/stlouis/print-edition/2012/11/23/new-owners-to-take-the-stage-at.html?page=all |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521041643/http://www.bizjournals.com/stlouis/print-edition/2012/11/23/new-owners-to-take-the-stage-at.html?page=all |archive-date=2014-05-21}}</ref> Mai haɓaka Chicago, UrbanStreet Group, yana shirin dawo da gidan wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |title=Chicago developer hopes to transform vacant Roberts properties |url=http://www.stltoday.com/business/local/chicago-developer-hopes-to-transform-vacant-roberts-properties/article_23c8f5c7-4479-5935-97d6-dbd1792902b9.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212172610/http://www.stltoday.com/business/local/chicago-developer-hopes-to-transform-vacant-roberts-properties/article_23c8f5c7-4479-5935-97d6-dbd1792902b9.html |archive-date=December 12, 2017 |access-date=May 20, 2014}}</ref>
== Tarihi ==
An rufe gidan wasan kwaikwayon a shekarar 2012. Koyaya, sabbin masu mallakar, Jubilee Group, sun sayi ginin a cikin 2017.
== Haɗin waje ==
{{Commons category-inline|Roberts Orpheum Theater, St. Louis}}
* http://www.orpheum-theater.com/orpheum_theater_st_louis.php
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8iwozk9wcy4z1dk1lid53pjlgmjqi9m
968766
968764
2026-10-17T20:28:55Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968766
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
{| class="infobox" style="border-spacing:1px;"
|- class="infobox-hiddenrow"
| colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">Gidan wasan kwaikwayo na Amurka</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">US National Register of Historic Places</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%;text-align:center;line-height:1.5;color:var(--color-base);background:#aaccff"><span>St. Louis Landmark</span></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayil:Roberts_Orpheum_Theater_-_2012.JPG|frameless]]
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[Fayil:Location_map_USA_St._Louis.png|class=notpageimage noviewer|264x264px|Orpheum Theater (St. Louis) is located in St. Louis]]<div class="od notheme" style="top:52.711%;left:83.771%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[Fayil:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|7x7px|Orpheum Theater (St. Louis)]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div><span class="switcher-label" style="display:none">Nuna taswirar St. Louis</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[Fayil:USA_Missouri_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Orpheum Theater (St. Louis) is located in Missouri]]<div class="od notheme" style="top:43.4%;left:81.792%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[Fayil:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|7x7px|Orpheum Theater (St. Louis)]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar Missouri</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[Fayil:Usa_edcp_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Orpheum Theater (St. Louis) is located in the United States]]<div class="od notheme" style="top:49.055%;left:59.781%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[Fayil:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|7x7px|Orpheum Theater (St. Louis)]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar nunawa ta Amurka</span></div></div></div></div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Wurin da yake
| class="infobox-data" style="border: 0;" |416 N. 9th St., [[St. Louis|St. Louis, Missouri]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Ma'auni
| class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Orpheum_Theater_(St._Louis)¶ms=38_37_48_N_90_11_34_W_type:landmark_region:US-MO <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°37′48′′N</span> <span class="longitude">90°11′34′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/__hau____hau____hau__</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.63000°N 90.19278°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">38.63000; -90.19278</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:11}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Orpheum_Theater_(St._Louis)¶ms=38_37_48_N_90_11_34_W_type:landmark_region:US-MO <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°37′48″N</span> <span class="longitude">90°11′34″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.63000°N 90.19278°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">38.63000; -90.19278</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |An gina shi
| class="infobox-data" style="border: 0;" |1917
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Mai tsara gine-gine
| class="infobox-data" style="border: 0;" |[Hasiya]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Tsarin gine-gine
| class="infobox-data" style="border: 0;" |Kyakkyawan Ayyuka
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP bayanin <abbr title="<nowiki>number</nowiki>">No.</abbr>
| class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/85000617 85000617]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |An kara shi zuwa NRHP
| class="infobox-data" style="border: 0;" |Maris 18, 1985
|}
[[Fayil:Orpheum_St._Louis.jpg|right|thumb|Gidan wasan kwaikwayo na Orpheum a cikin 1917]]
'''Gidan wasan kwaikwayo na Orpheum''' a [[St. Louis|St. Louis, Missouri]], gidan wasan kwaikwayo ne na Beaux Arts wanda aka gina a 1917. Louis A. Cella ne ya gina shi kuma masanin gine-gine Albert Lansburgh ne ya tsara shi.<ref name="article.wn.com">{{Cite web |title=The Roberts Orpheum Theater_ a landmark to St. Louis vaudeville past |url=http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521041509/http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |archive-date=May 21, 2014 |access-date=May 20, 2014}}</ref> An buɗe gidan wasan kwaikwayo na $ 500,000 a ranar aiki ta 1917 a matsayin gidan wasan kwaikwayo.<ref name="article.wn.com" /> Kamar yadda vaudeville ya ƙi, an sayar da shi ga Warner Brothers a 1930, kuma ya yi aiki a matsayin gidan wasan kwaikwayo har sai an rufe shi a cikin shekarun 1960.<ref name="article.wn.com" />
A cikin shekarun 1970s, an mayar da gidan wasan kwaikwayon kuma an sake masa suna zuwa '''Gidan wasan kwaikwayo na Amurka''' <ref name="article.wn.com2">{{Cite web |title=The Roberts Orpheum Theater_ a landmark to St. Louis vaudeville past |url=http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521041509/http://article.wn.com/view/2011/05/19/The_Roberts_Orpheum_Theater_a_landmark_to_St_Louis_vaudevill/ |archive-date=May 21, 2014 |access-date=May 20, 2014}}</ref> kuma an jera shi a ƙarƙashin wannan sunan a cikin National Register of Historic Places a cikin 1985. A shekara ta 1993, ƙungiyar rock din [[Phish]] ta buga kide-kide biyu a wurin - ɗaya a watan Afrilu ɗayan kuma a watan Agusta - dukansu biyu an sake su gaba ɗaya a cikin kundin live na ''[[St. Louis '93]]'' . <ref>{{Cite web |date=7 February 2017 |title=Phish to Release 6-Disc _St. Louis '93_ Live Album - Jambands |url=https://jambands.com/news/2017/02/07/phish-to-release-6-disc-st-louis-93-live-album/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007111444/https://jambands.com/news/2017/02/07/phish-to-release-6-disc-st-louis-93-live-album/ |archive-date=October 7, 2018 |access-date=7 October 2018 |website=Jambands}}</ref> Daga baya aka sayar da gidan wasan kwaikwayon ga 'yan kasuwa na gida Michael da Steve Roberts, waɗanda suka sake masa suna Roberts Orpheum Theater . 'Yan uwan Roberts sun sayar da gidan wasan kwaikwayo a shekarar 2012, kuma an rufe shi.<ref>{{Cite web |title=New owners to take the stage at Orpheum Theater - St. Louis Business Journal |url=http://www.bizjournals.com/stlouis/print-edition/2012/11/23/new-owners-to-take-the-stage-at.html?page=all |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521041643/http://www.bizjournals.com/stlouis/print-edition/2012/11/23/new-owners-to-take-the-stage-at.html?page=all |archive-date=2014-05-21}}</ref> Mai haɓaka Chicago, UrbanStreet Group, yana shirin dawo da gidan wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |title=Chicago developer hopes to transform vacant Roberts properties |url=http://www.stltoday.com/business/local/chicago-developer-hopes-to-transform-vacant-roberts-properties/article_23c8f5c7-4479-5935-97d6-dbd1792902b9.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212172610/http://www.stltoday.com/business/local/chicago-developer-hopes-to-transform-vacant-roberts-properties/article_23c8f5c7-4479-5935-97d6-dbd1792902b9.html |archive-date=December 12, 2017 |access-date=May 20, 2014}}</ref>
== Tarihi ==
An rufe gidan wasan kwaikwayon a shekarar 2012. Koyaya, sabbin masu mallakar, Jubilee Group, sun sayi ginin a cikin 2017.
==Manazarta==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
{{Commons category-inline|Roberts Orpheum Theater, St. Louis}}
* http://www.orpheum-theater.com/orpheum_theater_st_louis.php
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
evpcbntq0xmtizrkxfhy3lu2ytc2n9a
1971
0
161705
968778
884078
2026-10-17T20:39:01Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968778
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''1971''' ita ce shekara ta dubu biyu da sha ɗaya a ƙirgar Miladiyya.
== Haihuwa ==
== Mutuwa ==
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Category:Shekaru]]
jc7rjcl202lkgngn197mugdrrafgihj
1970
0
161706
968779
884079
2026-10-17T20:39:29Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968779
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''1970''' ita ce shekara ta dubu biyu da sha ɗaya a ƙirgar Miladiyya.
== Haihuwa ==
== Mutuwa ==
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Category:Shekaru]]
pkuqq5bnp6y7d32wygh6f199pfyp6rb
Jackie King
0
162410
968769
888438
2026-10-17T20:34:42Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
968769
wikitext
text/x-wiki
'''Jackie King''' (1945 – January 2025) ta kasance marubuciya ce ƴar South Africa kuma masaniyar kimiyya.
25m9b3cz40xak6wy3s76pdw0z5n1l4h
968770
968769
2026-10-17T20:35:05Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
968770
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jackie King''' (1945 – January 2025) ta kasance marubuciya ce ƴar South Africa kuma masaniyar kimiyya.
2cyc61s47cy0oj2b4qzlf0234qk6ncm
968771
968770
2026-10-17T20:35:30Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
968771
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jackie King''' (1945 – January 2025) ta kasance marubuciya ce ƴar South Africa kuma masaniyar kimiyya.
==Manazarta==
{{reflist}}
ko8q49lm84q8vv6b7vcgederh7853vi
968772
968771
2026-10-17T20:36:10Z
Em-mustapha
6594
added [[Category:Mutanen Afirka ta Kudu]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
968772
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jackie King''' (1945 – January 2025) ta kasance marubuciya ce ƴar South Africa kuma masaniyar kimiyya.
[[Rukuni:Mutanen Afirka ta Kudu]]
0i9bkg42z65nyy6pgy8p3wtrckl0k8f
Lilli Lehmann
0
164109
968700
901215
2026-10-17T15:51:03Z
Nura Bello
24854
968700
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ya koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ya kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
fbnwchxx6iso3r3ffdo4aaupqpdse25
968701
968700
2026-10-17T15:52:52Z
Nura Bello
24854
968701
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ya kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
ldzsewooczyc02ooynwju2w1ofttts1
968702
968701
2026-10-17T15:53:34Z
Nura Bello
24854
968702
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
jprjc8ii3md5hpgq3zbbea79acg7nzd
968704
968702
2026-10-17T15:56:36Z
Nura Bello
24854
968704
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
hvs7aujso64sipdg6e71p1cjop7hpg4
968708
968704
2026-10-17T15:58:37Z
Nura Bello
24854
968708
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, shekara 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
j2omne02lls5mneky52i1y0qcl30xgm
968710
968708
2026-10-17T15:59:58Z
Nura Bello
24854
968710
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, shekara ta 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
tf3fegid0n7689jpmssiw4a3nq6lifm
968715
968710
2026-10-17T16:03:09Z
Nura Bello
24854
968715
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, shekara ta 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga watan Afrilu, 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
eapt2t7ndqz0bxjx755dp1psogtoi8p
968716
968715
2026-10-17T16:03:45Z
Nura Bello
24854
968716
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, shekara ta 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga watan Afrilu, a 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
st841qmmpgunzt636zyv650o58p4kvw
968718
968716
2026-10-17T16:04:25Z
Nura Bello
24854
968718
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, shekara ta 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga watan Afrilu, a shekarar 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
lrojm77v2cl1eyl4bxpblvo2j5n2wwi
968721
968718
2026-10-17T16:06:47Z
Nura Bello
24854
968721
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lilli Lehmann''' (an haife ta ne '''Elisabeth Maria Lehmann''', daga baya '''Elisabeth Maria Lehmann-Kalisch'''; 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848 zuwa ranar 17 ga watan Mayu a shekarar 1929) soprano ce ta Jamus wacce ke da aiki mai aiki daga shekara ta 1865 zuwa shekara ta 1920s. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ɗaya daga cikin manyan sopranos na ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20, masu sukar kiɗa sun yaba mata a matsayin takara ga wasu shahararrun mawaƙa na wannan zamanin kamar Jenny Lind da Adelina Patti . A farkon aikinta ta yi rawar soprano mai sauƙi daga galibi lyric coloratura soprano repertoire; kuma a cikin wannan wakili ne aka san ta yayin da take prima donna a Berlin Hofoper daga 1869 zuwa 1885. A shekara ta 1884 ta fara shiga cikin wasan kwaikwayo na soprano a Royal Opera House a London lokacin da ta yi wani ɓangare na Isolde a cikin [[Richard Wagner]]'s Tristan und Isolde . Daga baya ta taka rawa daga bangarori daban-daban a cikin wallafe-wallafen soprano; ta mallaki fiye da 170 daban-daban opera characters a lokacin da ta yi aiki mai tsawo.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ba kamar mawaƙa da yawa ba, muryarta ta ci gaba da sassauci yayin da ta girma a cikin girman da ya ba ta damar samun nasara a cikin repertoire na soprano na coloratura.
Lehmann ta kasance babban soprano a Metropolitan Opera ("Met") daga shekara ta 1885 har zuwa shekara ta 1892 kuma a cikin shekarar 1888 zuwa shekara ta 1889. Duk da yake repertoire dinta a Met ya kasance babba kuma ya bambanta, ta kasance wani ɓangare na ƙungiyar mawaƙa waɗanda suka shahara da wasan kwaikwayo na Wagner a Amurka. A baya ta taka rawa da yawa a farkon wasan kwaikwayo na Wagner's Ring Cycle a Bikin Bayreuth na farko a shekarar 1876. A Met ta nuna Brünnhilde a farkon cikakken wasan kwaikwayo na Ring a Amurka a watan Maris na shekara ta 1889. Ta yi wasan kwaikwayo na farko na Amurka na wasan kwaikwayo da yawa na Wagner; daga cikinsu ''Siegfried'' (a shekara ta 1887), ''Götterdämmerung'' (a shekara ta 1888), Tristan und Isolde (a shekara ta 1886) da ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1889). A shekara ta 1888 Lehmann ya auri dan wasan tenor Paul Kalisch wanda shi ma mawaƙi ne a Met.
Lehmann ta koma Berlin Hofoper daga shekara ta 1892 har zuwa shekara ta 1897, kuma daga baya ta kasance mai aiki a gidajen opera a duniya. Ta yi waka a kowace shekara a Bikin Salzburg daga shekara ta 1901 zuwa shekara ta 1910 kuma ta kasance darektan fasaha na wannan bikin na wani lokaci. Ta ci gaba da yin wasan kwaikwayo a cikin shekarun 1920 a matsayin mawaƙa na Lieder; {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}} har yanzu tana raira waƙa sosai har zuwa shekarar karshe ta rayuwarta. Ta kuma kasance Malamin murya a Mozarteum a Salzburg kuma mai ba da shawara kan lafiyar dabbobi. Ta mutu a shekara ta 1929 daga cutar zuciya tana da shekaru 80 a Berlin.
== Rayuwa ta farko da aiki daga 1848 zuwa 1869 ==
An haifi Lilli Lehmann a [[Würzburg]] a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1848. Mahaifinta ya kasance mai riƙewa Karl August Lehmann, kuma mahaifiyarta ita ce soprano da kuma mawaƙa Maria Theresia Löw (daga shekara ta 1809 har zuwa shekara ta 1885). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Maria ta nuna jarumai a cikin wasan kwaikwayo da yawa na Louis Spohr yayin da take jagorantar soprano a Kassel. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}Ƙaramar 'yar'uwarta, Marie Lehmann, ita ma ta ci gaba da zama soprano.{{Sfn|Lehmann|1914}}Iyayenta sun rabu a shekara ta 1853, kuma ta zauna tare da mahaifiyarta da 'yan uwanta a Prague. A can mahaifiyarta ta ba ta darussan murya da sauran horo a cikin kiɗa.{{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta fara karatu a piano tana da shekaru shida.{{Sfn|Ewen|1963}}
Lehmann ta fara wasan kwaikwayo na farko a ranar 20 ga watan Oktoba, ta shekarar 1865 tana nuna Boy na farko a cikin Magic Flute a Deutschen Landestheater a Prague.{{Sfn|Ewen|1963}}Ba da daɗewa ba bayan ta ɗauki matsayin Pamina a cikin wannan opera; ta maye gurbin mawaƙa wanda ya yi rashin lafiya a lokacin aikin farko a minti na ƙarshe.{{Sfn|Lehmann|1914}}'A farkon aikinta ta raira waƙoƙin karamin matsayi na tallafi da farko sannan ta ci gaba zuwa yin rawar soprano mai haske.{{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}} A tsawon lokaci ta ci gaba a hankali ta zama soprano mai ban mamaki.{{Sfn|Stark|2003}}Sauran rawar da ta taka a Prague sun hada da Uwargidan Shugaban kasa a cikin Magic Flute, Shepherd Boy a ''Tannhäuser'' (a shekara ta 1866), da kuma budurwa a Der Freischütz (a shekara ta 1866) da sauran ƙananan rawar.{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1868 Lehmann ya babban soprano a {{Interlanguage link|Stadttheater Danzig|de}} . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}[de]Ayyukanta a can sun haɗa da Zerline a cikin ''Fra Diavolo'', Susanna a cikin The Marriage of Figaro, Rosina a cikin The Barber of Seville, Sarauniya Marguerite de Valois a cikin Les ''Huguenots'' na Giacomo Meyerbeer, Princess Eudoxie a cikin La Juive, Marie a cikin ''Der Waffenschmied'', Marie a ciki Zar und Zimmermann, Gilda a cikin ''Rigoletto'', duka Donna Elvira da Zerlina a cikin ''Don Giovanni'', Blonde a cikin ''Die Entführung aus dem Serail'', da kuma rawar da take a cikin ''Carlo Broschi''.{{Sfn|Lehmann|1914}}A shekara ta 1869 ta shiga jerin mawaƙa a Leipzig Opera . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A Leipzig ta ci gaba da horar da murya tare da Heinrich Laube . {{Sfn|Wilson|Fiske|1900}}Ayyukanta a can sun haɗa da Manzo na Zaman Lafiya a ''Marta''-linkid="140" href="./Rienzi" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Rienzi">Rienzi, Marguerite de Valois, da kuma matsayi a La Grande-Duchesse de Gérolstein da Martha.{{Sfn|Lehmann|1914}}
== Berlin Hofoper da sauran ayyukan a Turai daga 1869 zuwa 1885 ==
Valois a cikin Giacomo Meyerbeer's Les ''Huguenots'' . {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Ta zama mazaunin prima donna a wannan gidan shekara guda bayan haka; ta fara bayyana a kwangilarta ta dogon lokaci a ranar 19 ga watan Agusta, shekara ta 1870 a matsayin Vielka a cikin Ein Feldlager na Meyerbeer a Schlesien. {{Sfn|Ewen|1963}}Ta kasance a BH na shekaru goma sha biyar masu zuwa, <ref name="Grove" /> kuma ta yi nasara sosai har aka nada ta a matsayin Kammersängerin a shekara ta 1876. {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}
A BH Lehmann ta fito a farkon duniya na Bernhard Ludwig Hopffer's Frithjof a ranar 11 ga watan Afrilu, a shekarar 1871. Sauran wasan kwaikwayo da ta yi a wannan gidan wasan kwaikwayon sun hada da Wilhelm Taubert's Caesario, oder Was ihr Reagan (1874), Anton Rubinstein's Die Maccabäer (a shekara ta 1875), da kuma Johann Joseph Abert's ''Ekkehard'' (1878). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Sauran repertoire dinta a Berlin sun hada da Agathe a cikin Der Freischütz, Amazili a cikin ''Jessonda'', Oscar a cikin Un ballo in maschera, Marie a cikin La fille du régiment, Maria a cikin Taubert's ''Cesario'', Irma a cikin Le maçon, Maƙaryaci na farko a cikin Taibert's Macbeth, da kuma yawancin sassan da ta raira waƙa a baya a wasu gidajen wasan kwaikwayo.{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}{{Sfn|Lehmann|1914}}
A shekara ta 1875 Lehmann ta sadu da mawaƙa [[Richard Wagner]] a gidansa a Bayreuth inda ta yi wa sassansa daga ''Das Rheingold'' . Wannan ya fara abota mai tsawo da haɗin gwiwar fasaha tsakanin ma'aurata. Wagner ya kuma yi abota da mahaifiyar Lehmann da 'yar'uwarta. Lilli ta raira waƙa a Bikin Bayreuth na farko wanda ya gudana daga Agusta 13 zuwa Agusta 17, 1876. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}A wannan bikin ta yi rawar Woglinde, Helmwige, da Woodbird a cikin cikakken wasan kwaikwayo na farko na The Ring Cycle . {{Sfn|Gilman|Peck|Colby|1915}}A shekara mai zuwa ta bayyana a bikin kiɗa a Cologne tana yin Giuseppe Verdi's Requiem tare da mawaƙa da ke jagorantar dakarun kiɗa.{{Sfn|Lehmann|1914}}
Lehmann ta fara bugawa a Royal Opera House a London a matsayin Violetta a cikin Verdi's La traviata a ranar 3 ga watan Yuni, a shekarar 1880. Ta yi wasu matsayi da yawa a wannan gidan, gami da rawar da take takawa a Mignon (a shekara ta 1880), Woglinde a cikin The Ring Cycle (a shekara ta 1882), da Isolde a cikin Tristan und Isolde (a shekara ta 1884). {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}Matsayinta na ƙarshe ya nuna bayyanarta ta farko a matsayin soprano mai ban mamaki; bayan da a baya ya raira waƙoƙin da aka yi a Berlin.<ref>{{Cite journal |last=Klein |first=Herman |date=January 1928 |title=Lilli Lehmann: An Episode |url=https://www.google.com/books/edition/Musical_News_and_Herald/HdL388Ha18gC?hl=en&gbpv=1&dq=%22light+soprano%22+%22Lilli+Lehmann%22&pg=RA1-PA71&printsec=frontcover |page=71}}</ref> A shekara ta 1882 ta fara bugawa a Vienna State Opera, kuma ta kan koma can akai-akai a matsayin mai zane-zane ta hanyar 1910. {{Sfn|Kutsch|Riemens|2003}}
== Manazarta ==
t3f4e0akm109ghtcw7fd6dxf4nyce7t
Jil Sander
0
164567
968758
911674
2026-10-17T19:47:41Z
HJ Mitchell
36053
rm spam (accidentally copied), see [[en:Wikipedia_talk:WikiProject_Spam#Biography_website_TA_spammers]]
968758
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Heidemarie Jiline''' " '''Jil''' " '''Sander''' ({{IPA|de|dʒɪl ˈzandɐ}} ; an haife shi a ranar 27 ga Nuwamba 1943) ƙwararren mai tsara kayan kwalliya ne na Jamus kuma wanda ya kafa gidan kayan kwalliya na Jil Sander .
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Heidemarie Jiline Sander a Wesselburen a ranar 27 ga Nuwamba 1943.
Sander ya yi karatu a Makarantar Saka ta Krefeld (ajin 1963) kuma ɗalibi ne na musayar kuɗi a Jami'ar California, Los Angeles daga 1963 zuwa 1964. Bayan ta yi aiki a UCLA, ta koma New York a matsayin marubuciyar kayan kwalliya ta mujallu. Tana da shekaru 21, ta dawo [[Hamburg]], Jamus don ta haɗu da ƙannenta da ƙannenta bayan mutuwar mahaifinsu ba zato ba tsammani yana da shekaru 52.
== Sana'a ==
=== Gidan kayan ado na Jil Sander ===
[[Fayil:Hamburg_Neuer_Wall_DS009n.jpg|thumb|250x250px| Gidan kayan kwalliya na Jil Sander a Hamburg]]
[[Fayil:Jil_Sander_logo.svg|thumb|250x250px| Alamar kamfani ta Jil Sander]]
Sander ta kafa gidanta na kayan kwalliya Jil Sander a Rotherbaum, [[Hamburg]], Jamus a shekarar 1968 da injin dinki na mahaifiyarta. <ref name="WWD 2013">{{Cite web |last=Zargani, Luisa |date=24 October 2013 |title=Jil Sander Departing Namesake Brand |url=http://www.wwd.com/fashion-news/designer-luxury/jil-sander-departing-namesake-brand-7246107?src=nl/newsAlert/20131024-1 |access-date=24 October 2013 |publisher=WWD}}</ref> Tarin farko da ta yi shi ne na Hoechst, wani kamfanin sinadarai, ta amfani da masana'anta [[Trevira|ta trevira]] . <ref>{{Cite web |title=German Engineering The Precision of Jil Sander |url=https://www.grailed.com/drycleanonly/jil-sander-master-class |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423162339/https://www.grailed.com/drycleanonly/jil-sander-master-class |archive-date=2021-04-23 |access-date=2020-09-05 |website=Grailed |language=en}}</ref> A shekarar 1973, ta ƙaddamar da wani tarin kaya a ƙarƙashin sunan alamarta. <ref name="bio infomat">{{Cite web |title=Jil Sander, Fashion Designer |url=http://fashion.infomat.com/jil-sander-designer.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514172545/http://fashion.infomat.com/jil-sander-designer.html |archive-date=2016-05-14 |access-date=11 October 2016 |website=Infomat.com}}</ref> Fim ɗinta na farko a Makon Kayan Zamani na Paris a shekarar 1975 bai yi nasara ba: jama'a, waɗanda suka saba da hotuna masu haske da ban mamaki, sun yi maraba da ƙarancin da aka hana ta. Duk da haka, Jil ba ta ja da baya ba, ta ci gaba da haɓaka salonta, wanda aka yi wahayi zuwa gare shi daga gine-ginen zamani da ra'ayoyin Bauhaus.
Ta yi nasara a kan tarin kayan Jil Sander Paris na farko da ba a samu karbuwa sosai ba da aka nuna a Plaza Athénée a shekarar 1975 kuma ta sanya kamfaninta a Kasuwar Hannun Jari ta Frankfurt a ƙarshen shekarun 1980. Daga baya ta bunƙasa a cikin shekarun 1980 da 1990, kuma ba da daɗewa ba ta sami magoya baya daga ƙasashen waje, godiya ga dillalai kamar Linda Dresner, wacce ta daɗe tana da shagon Sander a titin Park Avenue na New York, da Joan Burstein na Browns a Landan. A shekarar 1995, ƙungiyar Jil Sander ta bayar da rahoton tallace-tallace na dala miliyan 114. <ref name="bio infomat"/>
== Ganewa ==
Jamhuriyar Tarayyar Jamus ta ba Sander kyautar Bundesverdienstkreuz saboda nasarorin da ta samu a masana'antar kayan kwalliya. <ref>{{Cite web |date=22 May 2003 |title=Jil Sander Returns to Fashion Fold |url=http://dw.de/p/3flY |access-date=9 September 2013 |website=[[Deutsche Welle]] }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An saka ta a cikin jerin jarumai hamsin da suka fi shekaru 50 shiga cikin sutura a ''[[The Guardian|jaridar Guardian]]'' a watan Maris na 2013. An bayyana Sander a matsayin "Sarauniyar Ƙasa".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
qenmi09yrm07a9ghlt7fu0xcc8ak658
William Edmondson
0
166101
968916
951693
2026-10-18T01:50:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968916
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''William Edmondson''' (kimanin 1874–1951) shine ɗan wasan kwaikwayo [[Afirkawan Amurka|na Ba'amurke ɗan Afirka]] na farko da aka ba shi wasan kwaikwayo na mutum ɗaya a Gidan Tarihi na Fasaha na Zamani da ke [[New York (birni)|Birnin New York]] (1937). <ref>{{Cite web |last=Barat |first=Charlotte |title=The Artist Wasn't Present: On MoMA's Fumbled First Showing of Black American Art |url=https://www.artnews.com/art-news/news/among-others-blackness-at-moma-excerpt-12972/ |access-date=2025-04-01}}</ref>
== Tarihin Rayuwa ==
An haifi Edmondson a wani lokaci a watan Disamba na shekarar 1874 a gonar Compton da ke gundumar Davidson, Tennessee . {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Bai san ranar haihuwarsa ba saboda gobarar da ta lalata Littafi Mai Tsarki na iyali. <ref>{{Cite web |title=10 things to know about William Edmondson |url=https://www.christies.com/features/William-Edmondson-10-things-to-know-8027-1.aspx |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20170114194045/https://www.christies.com/features/William-Edmondson-10-things-to-know-8027-1.aspx |archive-date=January 14, 2017 |access-date=September 26, 2024 |website=Christie's |language=en}}</ref> Edmondson yana ɗaya daga cikin yara shida da Orange da Jane Edmondson suka haifa waɗanda a da suka zama bayi kafin su yi aiki a matsayin masu raba amfanin gona. Saboda samun dama ta musamman game da launin fata da launin fata, an ba wa " mulattoes " a gonar aikin da ya fi daraja, yayin da Edmonsons galibi ke aiki a gonakin masara da kuma kula da dabbobi. Iyalan Edmondson sun yi aiki a gonar kuma suna samun dala 12 a wata. A waɗannan lokutan a gonakin masara, zai ga "mala'iku a cikin gajimare" kuma ya yi imani cewa Allah ne ke magana da shi. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Edmondson bai da ilimi sosai ko kuma bai yi karatu ba.
Lokacin da mahaifinsa ya mutu a ƙarshen shekarar 1889, Edmondson mai shekaru 16 ya ƙi ci gaba da aiki ba tare da gajiyawa ba a gonar ya koma Nashville. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Ya sami kyakkyawan aiki a sabbin shagunan jirgin ƙasa na Nashville, Chattanooga da St. Louis . Bayan raunin da ya samu a shagunan jirgin ƙasa a shekarar 1907, Edmondson ya ɗauki aiki a matsayin mai kula da tsofaffi a [[Nashville Women's Hospital|Asibitin Mata na Nashville]], inda ya yi aiki har zuwa lokacin da aka rufe asibitin a shekarar 1931. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} A wannan lokacin, iyalan Edmondson sun zauna a Nashville a hukumance yayin da mahaifiyarsa, Jane, ita ce ta ƙarshe da ta bar Compton Plantation. Lokacin da yake ɗan shekara 39, albashinsa a Asibitin Mata ya ba shi damar siyan ƙaramin gida da fili mai faɗi a Edgehill, wata unguwa da ke da rabe-rabe a yankin Vanderbilt-Belmont na Nashville. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Edmondson bai taɓa yin aure ba kuma yana zaune a gidan tare da mahaifiyarsa da 'yar'uwarsa, da kuma, lokaci-lokaci, wasu 'yan'uwa, 'yan'uwa mata, da 'yan'uwa maza. Da mutuwar Jane a shekarar 1922, 'yar'uwar Edmonson, Sarah, ta zama matar gidan ba da daɗewa ba. An ce sau da yawa tana shirya gasasshen abinci na iyali wanda ke ɗauke da dariya da labarai. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Lokacin da aka rufe asibitin a shekarar 1931, Edmondson ya fara aiki a wasu ayyukan ɗan lokaci, kuma a lokacin hutunsa, ya sassaka a bayan gidansa ya sayar da kayan lambu. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}}
A shekarar 1948 Edmondson ya daina sassaka. A ranar 7 ga Fabrairu, 1951, yana da shekaru saba'in da shida, ya mutu a hankali a gidansa da ke Nashville, Tennessee, inda rashin lafiya ta tilasta masa kwanciya barci na tsawon watanni da dama. Ganin cewa shi ne ɗan'uwansa na ƙarshe da ya rasu, 'yan'uwansa mata biyar da 'yan'uwansa maza bakwai suka yi jana'izarsa wadda aka yi washegari. An binne Edmondson a Makabartar Dutsen Ararat, wacce yanzu haka [[Kabari na Greenwood (Nashville, Tennessee)|ita ce Makabartar Greenwood (Nashville, Tennessee)]], tsohuwar makabartar baƙar fata a Nashville. A yau babu alamar kabarin Edmondson domin a lokacin ana amfani da akwatunan katako masu araha don binne 'yan Afirka 'yan Amurka. Yayin da itacen ya ruɓe, zai sa alamun kaburbura su nutse cikin ƙasa. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} An rasa bayanan binne gawarwakin Dutsen Ararat a lokacin gobara, don haka ba a san ainihin wurin da aka binne shi ba.
== Aikin fasaha ==
Edmondson ya shiga duniyar sassaka yana da shekaru kusan 60 a shekara ta 1934. Ya ba da rahoton cewa ya sami wahayi daga Allah, wanda ya gaya masa ya fara sassaka: "Ina kan hanyar shiga da wasu tsoffin sassaka na dutse sai na ji wata murya tana gaya mini in ɗauki kayan aikina in fara aiki a kan dutsen kabari. Na kalli sama a sama kuma a can da rana tsaka, ya rataye dutsen kabari don in yi. Na san Allah ne yake gaya mini abin da zan yi." Ya sassaka kaburbura musamman daga gungu na duwatsun dutse da aka yi watsi da su daga gine-ginen da aka rushe, waɗanda manyan motocin kamfanoni suka kai masa. Kabarin Edmondson mai sa hannu yana nuna manyan haruffa masu ƙarfi da aka sassaka a cikin dutsen. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Ya fara aikinsa ne ta hanyar yin aiki a kan waɗannan kaburbura, waɗanda ya sayar ko ya bai wa abokai da danginsa a cikin al'umma. Ba da daɗewa ba ya fara sassaka kayan ado na ciyawa, wuraren wanka na tsuntsaye, da kuma sassaka na ado. A cikin farfajiyar gidansa an rataye wata alama "Dutse-Kabari. Na Sayarwa. Lambu. Kayan Ado. Aikin Dutse WM Edmondson."
Aikin Edmondson ya samu tasiri ne daga imaninsa [[Kiristanci|na Kirista]] da kuma kasancewarsa memba a wata cocin Primitive Baptist da ke kusa. Zane-zanensa suna da siffofi masu sauƙi kuma masu ƙarfi, waɗanda suka kama daga ƙafa ɗaya zuwa uku a tsayi, da yawa suna raba alamar addininsa ta musamman. Ya sassaka siffofi na haruffan Littafi Mai Tsarki, mala'iku, kurciyoyi, kunkuru, gaggafa, zomaye, dawakai da sauran halittu na gaske da na ban mamaki. Siffarsa ''ta Jirgin Nuhu'' ta tsaya tsayi a tsakiyar bayan gidansa. Ya ƙunshi matakai huɗu na dutse mai sassaka daban-daban kuma shine kawai aikin gine-gine da ya wanzu a cikin tarinsa. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Ya sassaka gumakan al'umma kamar masu wa'azi, lauyoyi da malaman makaranta, shahararrun mutane na wancan lokacin waɗanda suke da muhimmanci ga al'ummar Afirka ta Amurka, kamar [[Jack Johnson (boxer)|Jack Johnson,]] ɗan wasan kyauta. <ref name=":6">{{Cite web |title=William Edmondson |url=https://www.riccomaresca.com/portfolio-items/william-edmondson/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108170430/https://www.riccomaresca.com/portfolio-items/william-edmondson/ |archive-date=November 8, 2020 |access-date=September 30, 2024 |website=Ricco Maresca Gallery}}</ref> Ya kuma sassaka wasu fitattun mutane kamar Uwargidan Shugaban Kasa [[Eleanor Roosevelt]] . <ref name=":6" /> Edmondson ya kuma ƙirƙiri ƙaramin adadi na mutane tsirara. Yawancin siffofi da aka sassaka na Edmonson suna da fuskoki da aka sassaka a kan wani tushe mai siffar ƙwallo, tare da ƙaramin baki da ke tsaye a ƙarƙashin hanci a tsaye, suna biye da shi don haɗawa da lanƙwasa goshin. Wani lokaci yakan yanke shawarar kada ya sassaka gira, sai ya zaɓi ya faɗaɗa hancin. Ana kyautata zaton ya yi haka ne domin ya sami damar haɗa launin fata a cikin tarin ayyukansa na zane-zane. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Ko da yake da sauƙin amfani da fasaharsa, halayyar da aka fi sani da sassaka na Edmondson ita ce girman siffofin da aka sassaka a ciki ko daga dutse mai daraja. An yi zane mai kama da na ganganci tsakanin santsi, sassaka, gogewa ko kuma ƙazanta a cikin kowace sassaka. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Ana iya ganin fasahar fuska, girman jiki, da kuma yanayin rubutu a cikin fitaccen aikin Edmonson na ''Bess da Joe'' da kuma tare da ''Mary da Martha'' . {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}}
Edmondson ya samu dimbin jama'a a Edgehill domin an nuna yawancin siffofinsa ba kawai a farfajiyarsa ba, har ma a gidajen makwabta da lambuna. Bayan 'yan shekaru da fara aikin sassaka na Edmondson, mai sha'awar zane-zane na Kwalejin Peabody, Sidney Hirsch, ya yi yawo a Edgehill ya ci karo da tarin sassaka mai yawa na Edmondson. An rubuta wannan a sarari a matsayin "ganowar" Edmondson na Sidney Mttron Hirsch . Hirsch da kansa mai tattara zane-zanen Afirka, Gabas ta Tsakiya, da Gabashin Asiya ne kuma ya zama ɗaya daga cikin manyan magoya bayan Edmondson. <ref name=":3" /> Da wannan fallasar, abokan Hirsch da sauran 'yan uwansa na Nashville sun sayi sassaken Edmondson don gidajensu, lambuna, da ofisoshinsu, waɗanda daga baya aka nuna su a cikin baje kolin kayan tarihi a Gidan Tarihi na Smithsonian American Art da Gidan Tarihi na Cheekwood Botanical da Gidan Tarihi na Fasaha . <ref name=":5">{{Cite journal |last=Marshall |first=Jennifer Jane |date=2017 |title=Nashville, New York, Paris, and Nashville: William Edmondson, Mobilized and Unmoved |url=https://archive.org/details/american-art_summer-2017_31_2/page/69 |journal=American Art |volume=31 |issue=2 |pages=69–76 |doi=10.1086/694068 |s2cid=193905394 |via=Art & Architecture Source}}</ref> Daga cikin abokan Hirsch, Alfred da Elizabeth Starr, Alfred, babban abokin tarayya na jerin gidajen sinima da ke kula da al'ummar baƙar fata, da matarsa Elizabeth, mai zane, suma sun zama masu goyon baya da goyon bayan aikin Edmondson. Sun gabatar da Edmondson ga wasu abokansa na fasaha, ciki har da abokin Starr na lokacin ƙuruciyarsa Meyer (Mike) Wolfe da matarsa Louise Dahl-Wolfe . Dahl-Wolfe mai ɗaukar hoto ne wanda kwanan nan ya fara aiki a mujallar kayan kwalliya ''ta Harper's Bazaar'' da ke [[New York (birni)|New York]] . Ta yi sama da hotuna ɗari na Edmondson a wurin aiki a shagon bayan gidansa, wanda ta gabatar wa editan ''Harper's Bazaar'' . Ta yi ƙoƙarin buga aikinsa amma fitaccen ɗan jarida William Randolph Hearst yana da wariya game da nuna fasahar 'yan Negro domin bai ɗauke su a matsayin bayi ba. <ref>{{Cite web |title=William Edmondson, Sculptor born |url=https://aaregistry.org/story/william-edmondson-a-down-home-artist-forging-beauty-from-stone/ |access-date=September 30, 2024 |website=aaregistry.org}}</ref> Daga nan ta jawo hankalin ayyukan Edmondson ga Thomas Mabry, ɗan ƙasar Tennesse da kuma shugabansa Alfred Barr, darektan Gidan Tarihi na Fasaha na Zamani (MoMA). {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}}
== Nunin Nunin ==
[[Fayil:Bird_ca._1937.jpg|alt=|thumb|291x291px| Tsuntsaye ca. 1937, an sassaka dutse mai daraja, kyauta daga Margaret Z. Robson]]
An bai wa Edmondson nunin sassaka guda 12 na mutum ɗaya, na farko da wani ɗan Afirka Ba'amurke ya gabatar a Gidan Tarihi na Fasaha na Zamani daga 20 ga Oktoba zuwa 1 ga Disamba, 1937 a wani wuri na wucin gadi da Gidan Tarihi ya mallaka a Cibiyar Rockefeller . MoMA za ta rarraba ayyukan Edmonson a matsayin "na zamani na asali". <ref>{{Cite web |last=English |first=Darby |date=July 17, 2019 |title=The Artist Wasn't Present: On MoMA's Fumbled First Showing of Black American Art |url=https://www.artnews.com/art-news/news/among-others-blackness-at-moma-excerpt-12972/}}</ref> {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} A shekarar 1938, ta hanyar tasirin MoMA, an saka sassaken William Edmondson a cikin "Ƙarni Uku na Fasaha a Amurka" a [[Faris|birnin Paris]] . Sha'awar aikinsa a fagen ƙasa da na duniya ba ta daɗe ba, kuma ana ɗaukarsa a matsayin sabon abu, ko kuma misali na "tsohon" tunawa da launin fata na wani tsohon mai sassaka dutse na Negro wanda ba shi da ilimi. A yankin, Alfred Starr ya ci gaba da tallata ayyukan Edmondson ga abokansa na fasaha da waɗanda suka sani, waɗanda suka sayi aiki kai tsaye daga "yankin sassaka" na Edmondson ko kuma ta hanyar Lyzon Gallery na gida. Starr ya gabatar da shahararren mai ɗaukar hoto na zamani Edward Weston ga Edmondson a shekarar 1941, kuma Weston ya yi hotuna masu ban sha'awa da dama na Edmondson a wurin aiki a shagonsa da farfajiyarsa. Haka kuma a shekarar 1941, ya sami wani wasan kwaikwayo na kaɗaici da aka ba shi a lokacin rayuwarsa, a Nashville Art Gallery.
Bayan an yi nunin faifai na lokaci-lokaci a cikin shekarun 1950 da 1960 (galibi a matsayin wani ɓangare na nunin "fasaha ta jama'a"), mai tattarawa Edmund Fuller ya rubuta tarihin rayuwar Edmondson wanda aka buga a 1973. An saka sassaken nasa a cikin wani gagarumin baje kolin " Ƙarni Biyu na Fasahar Baƙar fata ta Amurka " wanda shugaban Sashen Fasaha na Jami'ar Fisk, David Driskell, ya shirya a shekarar 1976. A shekarar 1981, sabon Gidan Tarihi na Jihar Tennessee ya buɗe da wani baje kolin kai tsaye tare da sassaka guda shida na Edmondson waɗanda ke ɗauke da sassaka da aka aro daga tarin Elizabeth Starr, {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} kuma kasidu a cikin kundin da ke tare da su sun yi ƙoƙarin ɗaukaka darajar aikin Edmondson a matsayin fasaha mai kyau. A cikin shekarun 1980 da 1990, an nuna sassaka na Edmondson sosai, kodayake sau da yawa a cikin mahallin iyakance na lakabin "waje", "fasahar gargajiya", "koyar da kai", da "wauta". {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}}
A shekarar 1999, Gidan Tarihi na Cheekwood na Nashville ya kafa wani babban baje kolin tafiye-tafiye da kundin bayanai na baya-bayan nan wanda ya haɗa da zurfafan rubuce-rubuce kan tarihin rayuwarsa da aikinsa. Wannan baje kolin ya haɗa da sassaka da aka bayar daga tarin iyalan Fletcher, Formosa, da Overton. {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}} Wani baje kolin da aka yi a shekarar 2006, mai taken "William Edmondson, Bill Traylor, and the Modernist Impulse", ya haɗa Edmondson da wani sanannen mai zane wanda ya koyar da kansa kuma ya yi jayayya da karɓuwar Edmondson a matsayin mai zane ba tare da iyakance lakabi ba. Wannan baje kolin ya nuna sassaka ashirin da ɗaya na Edmondson wanda shine mafi girman tarin fasahar Edmondson a ƙasar. A shekarar 2016, Gidan Tarihi na Smithsonian American Art ya sami ɗaya daga cikin manyan kyaututtukan ayyukan fasaha na gargajiya daga Margaret Z. Robson, daga cikinsu akwai sassaka uku na Edmondson. <ref>{{Cite web |last=Baptiste |first=Laura |date=December 13, 2016 |title=Smithsonian American Art Museum Acquires Major Collection of Self-Taught American Art |url=https://www.si.edu/newsdesk/releases/smithsonian-american-art-museum-acquires-major-collection-self-taught-american-art |website=Smithsonian}}</ref>
Ana nuna fasahar Edmondson har abada a Gidan Tarihi na Fasaha na Newark, Gidan Tarihi na Fasaha na Jama'ar Amurka, Gidan Tarihi da Zane-zane na Hirshhorn, Gidan Tarihi na Fasaha na Philadelphia, Gidan Tarihi na Fasaha na Abby Aldrich Rockefeller, Gidan Tarihi na Fasaha na Amurka na Smithsonian da Gidan Tarihi na Montclair da ke New Jersey.
== Gado ==
Tun bayan rasuwarsa, ayyukan Edmondson sun fara samun yabo daga masu suka da masu tattarawa, kuma sassaken sa sun tara har zuwa dala $70,000-$300,000 a gwanjo. A watan Janairun 2016, an sayar da "A Boxer" a wani gwanjon sirri kan dala $785,000 mafi girman farashin da aka taɓa biya don aikin Edmondson. <ref name=":5" />
== Zaɓaɓɓun nune-nunen da aka zaɓa kwanan nan ==
* Gidan Tarihi na Cheekwood na Fasaha, Nashville, TN
** An shirya ''Fasahar William Edmondson'' a shekarar 1999 tare da Gidan Tarihi na Fasahar Jama'a na Amurka, New York, NY {{Sfn|Edmondson|Thompson|Freeman|1999}}
** ''William Edmondson da Abokai: Breaking the Mould, 2014''
** [https://cheekwood.org/explore/art-4/exhibitions/past-exhibitons/edmondson-2017/ ''Wahayi daga Sama: Rayuwa da Aikin William Edmondson''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323184631/https://cheekwood.org/explore/art-4/exhibitions/past-exhibitons/edmondson-2017/ |date=2019-03-23 }} Archived , 2017
== Tarin ayyukan Edmondson ==
* American Folk Art Museum, New York, NY
* [https://collections.artsmia.org/search/William%20Edmondson Cibiyar Fasaha ta Minneapolis, Minneapolis, MN]
* [https://www.nga.gov/features/exhibitions/outliers-and-american-vanguard-artist-biographies/william-edmondson.html An adana Gidan Tarihi na Ƙasa na Fasaha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240523165806/https://www.nga.gov/features/exhibitions/outliers-and-american-vanguard-artist-biographies/william-edmondson.html |date=2024-05-23 }} Archived , Washington, DC
* [https://americanart.si.edu/search?query=Edmondson Gidan Tarihi na Smithsonian na Fasahar Amurka], Washington, DC
* [https://web.archive.org/web/20211202160104/https://www.tnstate.edu/library/digital/EDMONDS.HTM Laburaren Jihar Tennessee], Nashville, TN
* [https://tnmuseum.org/temporary-exhibits/temporary%20exhibits/insearchofthenew Gidan Tarihi na Jihar Tennessee], Nashville, TN
* [https://cheekwood.org/ Gidan Tarihi na Cheekwood na Fasaha], Nashville, TN, yana da mafi girman tarin sassaka na William Edmondson.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
qtmgdbu7u2ftoyvs8128tmwx6qb4a2r
Yakin jirgin sama na Chernobyl
0
167284
968927
921594
2026-10-18T03:17:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968927
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
A ranar 14 ga watan Fabrairun 2025, wani motar jirgin sama ta [[Rasha]] da ba ta da matuka ta bugi tsarin Sabon Tsaro a Tashar Nukiliya ta Chernobyl a [[Ukraniya|Ukraine]]. Harin ya haifar da mummunar lalacewa ga mafaka mai kariya, amma bai haifar da karuwar matakan radiation a yankin da ke kewaye ba. Shugaban Ukraine [[Volodymyr Zelensky|Volodymyr Zelenskyy]] ya ce wani jirgin sama mai saukar ungulu na Rasha, dauke da "babban makami mai fashewa", wani bangare na wani hari da ya shafi jirage 133 a Ukraine a wannan dare, ya buge gidajen kariya. Rasha ta musanta zargin, a maimakon haka ta yi iƙirarin cewa jami'an Ukraine sun yi iƙirin rushe tattaunawar zaman lafiya.
Nan da nan yajin aikin ya riga ya wuce Taron Tsaro na Munich a [[Jamus]], inda aka shirya mataimakin shugaban Amurka JD Vance don saduwa da shugaban Ukraine [[Volodymyr Zelensky|Volodymyr Zelenskyy]]. Ranar da ta gabata kafin yajin aikin, Shugaban Amurka [[Donald Trump]] ya sanar da yiwuwar tattaunawar zaman lafiya bayan abin da ya bayyana a matsayin tattaunawa "mai amfani sosai" tare da Shugaban Rasha [[Vladimir Putin]] . <ref name=":0">{{Cite web |date=14 February 2025 |title=Ukraine says Russia drone attack hits Chernobyl nuclear plant, radiation levels normal |url=https://www.cnn.com/2025/02/14/europe/russia-ukraine-drones-chernobyl-intl-hnk/index.html |access-date=14 February 2025 |website=CNN |language=en}}</ref>
== Yajin aiki da alhakin ==
[[File:Chernobyl_Nuclear_Power_Plant_confinement_after_drone_strike,_2025-02-14_(000).webm|thumbtime=0:02|thumb|Video of the strike]]
A farkon sa'o'i na 14 ga Fabrairu 2025, da misalin karfe 1:50 na safe lokacin gida, ma'aikatan Hukumar Kula da Makamashi ta Duniya (IAEA) da ke wurin Chernobyl sun ba da rahoton jin fashewa a New Safe Confinement facility.<ref name=":0" /> An gina wurin ne don hana sakin sauran rediyo daga shafin da Bala'in Chernobyl ya faru.<ref name=":1" />
Shaidar gani game da yajin aikin, wanda Shugaba Zelenskyy ya raba a dandalin sada zumunta na [[Twitter|Twitter/X]] / X, ya nuna hasken haske mai ƙarfi wanda ke fitowa daga rufin wurin da ke sama da Reactor 4, sannan kuma babban shafi na hayaki yana tashi zuwa sama. Ayyukan gaggawa na Ukraine sun amsa da sauri don kashe gobarar da ta haifar.<ref name=":0" />
A cewar Hukumar Tsaro ta Ukraine (SBU), jirgin sama mai saukar ungulu da ya gudanar da yajin aikin shine HESA Shahed 136 (wanda aka fi sani da sunan Rasha na Geran-2), tare da SBU da ke buga hotuna na raguwar jirgin sama da aka gano a shafin. <ref name="wiaderek">{{Cite journal |last=Wiaderek |first=Barbara |last2=Rzadkowska |first2=Klaudia |last3=Gajda |first3=Dorota |last4=Ishychkin |first4=Mykhailo |last5=Sałaciński |first5=Tomasz |last6=Bryczek Wróbel |first6=Patrycja |year=2025 |title=Security of Nuclear Facilities in Armed Conflict – The Chernobyl NPP Drone Attack Case in Light of International Law |url=https://repo.bg.wat.edu.pl/info/article/WAT3164ce36a0c8484d86cd61b9143b99a0 |journal=European Research Studies Journal |volume=28 |issue=4 |pages=1021–1043}}</ref> Shahed 136 wani nau'in jirgin sama ne wanda aka tsara [[Iran|Dan Iran]]; Iran ta samar da irin waɗannan jiragen sama ga Rasha a duk lokacin mamayewar Rasha a Ukraine kuma amfani da ita ta Rasha an rubuta shi sosai a lokacin yakin. Marcel Plichta na Cibiyar Shari'a da Gudanarwa ta Duniya a Jami'ar St Andrews a Scotland ne ya goyi bayan da'awar, wanda ya kara da cewa "Rasha tana amfani da hare-hare kamar wannan don sake samun iko da labarin".<ref name=":5" /> Ministan Harkokin Waje na Poland Radosław Sikorski da Cibiyar Nazarin Gabas (OSW) sun kuma ce wani jirgin saman Shahed na Rasha ya bugi shuka. <ref>{{Cite web |last=Wilk |first=Andrzej |last2=Żochowski |first2=Piotr |date=18 February 2025 |title=Record number of Russian drones strike Ukraine. Day 1091 of the war |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-02-18/record-number-russian-drones-strike-ukraine-day-1091-war |publisher=[[Centre for Eastern Studies]]}}</ref> Haka kuma The New York Times a cikin wata kasida ta Kim Barker, da kuma Le Monde, Faransa 24, CBC News, Cibiyar Nazarin Yaƙi (ISW), Marubucin Estonia kuma masanin wallafe-wallafen Epp Annus a cikin wata labarin da aka buga a cikin mujallar ilimi Canadian Slavonic Papers da masu bincike Chad Michael Briggs da Alketa Bucaj a cikin wata kusurwa da aka buga cikin ''[[Mujallar muhalli|Muhalli]]'', sun danganta yajin aikin ga wani jirgin sama na Rasha.<ref name="isw">{{Cite web |date=16 February 2025 |title=Russian Offensive Campaign Assessment, February 15, 2025 |url=https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-february-15-2025/ |publisher=[[Institute for the Study of War]] |access-date=8 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260908210429/https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-february-15-2025/ |archive-date=8 September 2026 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Annus |first=Epp |author-link=Epp Annus |year=2026 |title=Inter-imperial invisibility and the logic of extractivism: Russian colonialism, its environmental cost, and federative futures in Ukraine and Estonia |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00085006.2026.2628492 |journal=[[Canadian Slavonic Papers]] |pages=1–31 |doi=10.1080/00085006.2026.2628492 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Briggs |first=Chad Michael |last2=Bucaj |first2=Alketa |year=2026 |title=Ecocide in Ukraine: The Role of Environmental Destruction in Hybrid Warfare |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00139157.2026.2632564 |journal=[[Environment (magazine)|Environment]] |volume=68 |issue=3 |doi=10.1080/00139157.2026.2632564 |url-access=subscription}}</ref> A cikin wata kasida ga Gidauniyar Heinrich Böll, masanin makamashi na Ukraine kuma tsohon memba na majalisa Victoria Voytsitska ya bayyana harin jirgin sama a matsayin harin Rasha da gangan.
== Manazarta ==
ehubgy83gbu7t38rd45qml65fccu77h
Wasannin Commonwealth
0
167850
968910
966094
2026-10-18T00:46:57Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968910
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Wasannin Commonwealth''' {{Efn|Which also refers itself as the '''Comm Games'''.<ref>{{Cite web|title=Comm Games Chairman Peter Beattie Apologies For Closing Ceremony Blunder|url=https://www.triplem.com.au/story/comm-games-chairman-peter-beattie-apologies-for-closing-ceremony-blunder-90133|access-date=7 December 2022|website=Triple M|language=en|archive-date=7 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207095159/https://www.triplem.com.au/story/comm-games-chairman-peter-beattie-apologies-for-closing-ceremony-blunder-90133|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Allan|first=Steve|title=COMM GAMES UNDERWAY FOR COAST ATHLETES {{!}} NBN News|url=https://www.nbnnews.com.au/2022/07/29/comm-games-underway-for-coast-athletes/|access-date=7 December 2022|language=en-AU}}</ref>}} wani taron wasanni ne na duniya sau huɗu a shekara, wanda ke haɗa 'yan wasa daga ko'ina cikin [[Kasashen common wealth|ƙungiyar gamayya ta ƙasashe]], wata ƙungiya ce ta siyasa da ta ƙunshi mafi yawan tsoffin yankuna na [[Daular Biritaniya|Daular Burtaniya]] . An fara gudanar da taron a matsayin '''Gasar Daular Burtaniya''' a shekarar 1930, kuma ya samo asali ne ta hanyar sauye-sauye da dama na sunaye, wanda ke nuna sauyin yanayin siyasa da kuma cire Daular daga mulkin mallaka a hankali. An san shi da Wasannin Daular Burtaniya har zuwa shekarar 1950, '''Wasannin Daular Burtaniya da na Commonwealth''' har zuwa 1966, da '''Wasannin Daular Burtaniya''' har zuwa 1974 . Tun daga shekarar 1978, an san taron a hukumance da Wasannin Commonwealth, wani suna da ke nuna asalinsa na zamani tare da ci gaba da alaƙarsa da Birtaniya. Ana kuma kiran wasannin da '''Wasannin Abokan Hulɗa''' . <ref>{{Cite web |title=History of the Games |url=https://gc2018.com/history-games |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214012115/https://gc2018.com/history-games |archive-date=14 December 2021 |access-date=14 December 2021 |website=Gold Coast 2018 Commonwealth Games}}</ref> Wasannin, ɗaya daga cikin tsoffin wasannin wasanni da yawa da aka yi a wajen [[Gasar Olympic|wasannin Olympics na zamani]], sun jawo hankalin kai tsaye ga irin waɗannan abubuwan kamar Jeux de la Francophonie da Wasannin Lusofonia na tsoffin yankunan Faransa da Portugal bi da bi.
Hukumar Commonwealth Sport ce ke kula da wasannin, wadda ke tantance shirin wasanni da kuma bayar da 'yancin karbar bakuncin wasannin. Taron yana goyon bayan al'adunsa na musamman, kamar Baton Relay da kuma ɗaga tutar wasannin Commonwealth a bikin. An bambanta shi da sauran gasannin wasanni na duniya ta hanyar haɗakarsa da kuma gadonsa. An haɗa 'yan wasa masu nakasa a matsayin cikakkun membobin ƙungiyar tun daga shekarar 2002, kuma a cikin shekarun 2018, Wasannin sun zama gasar wasanni da yawa ta farko a duniya da ta bayar da lambobin yabo iri ɗaya ga maza da mata. Nan da shekarar 2022, abubuwan da mata ke yi sun fi na maza yawa a karon farko. Baya ga manyan wasannin Olympics, Wasannin Commonwealth sun haɗa da fannoni kamar ƙwallon raga, kwano na ciyawa da kuma squash, waɗanda ke da farin jini musamman a cikin Commonwealth.
Asalin wadan nan wasannin ya kasance a gasar zakarun Inter-Empire na 1911, tare da Melville Marks Robinson yana taka muhimmiyar rawa wajen kafa wasannin farko na hukuma a Hamilton, Kanada. A tsawon lokaci, abubuwan da suka faru kamar Wasannin Matasa na Commonwealth da Wasannin Paraplegic na Commonwealth da suka ɓace yanzu sun kara fadada shiga. Ba kamar wasannin Olympics da sauran wasannin duniya ba, wasannin Commonwealth suna ba da izinin wakilci daga Ƙungiyoyin Wasannin Commonwealth goma sha biyar waɗanda ba jihohi masu zaman kansu ba. Wadannan sun hada da kasashe huɗu na Ƙasar Ingila, Crown Dependencies, yankuna da yawa na Ƙasashen Waje na Burtaniya, Norfolk Island (Australia) da Niue (New Zealand). Musamman, duk da kasancewa marasa iko, Bermuda, British Virgin Islands da Cayman Islands an amince da su a matsayin Kwamitin Wasannin Olympics na kasa masu zaman kansu ta Kwamitin Wasano na Duniya.
Zuwa yanzu, birane ashirin ne a cikin ƙasashe tara ne suka karɓi bakuncin wasannin. [[Auckland]], [[Edinburgh]] da [[Glasgow]] sun karbi bakuncin gasar sau biyu. Ana gudanar da sabon bugu a [[Wasannin Commonwealth na 2026|Glasgow]] a shekarar 2026. Da farko, an bai wa Victoria gasar Commonwealth ta 2026 a Ostiraliya, amma damuwar kuɗi ta sa jihar ta janye daga gasar. Daga baya, an tabbatar da Glasgow a matsayin birnin da zai maye gurbin wanda zai karbi bakuncin gasar. Wasannin da ake yi a yanzu sun yi ƙanƙanta sosai, inda suka ƙunshi wasanni goma kacal. A matsayin wani ɓangare na yarjejeniyar sulhu, gwamnatin Victoria za ta samar da sama da fam miliyan 2 ga masu shirya gasar Glasgow. <ref>{{Cite web |date=March 10, 2024 |title=King launches Glasgow 2026 Commonwealth Baton Relay |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvge76gd3e1o.amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513201451/https://www.bbc.com/news/articles/cvge76gd3e1o.amp |archive-date=13 May 2025 |access-date=May 13, 2025 |website=BBC News |publisher=British Broadcasting Corporation}}</ref> An ba wa [[Ahmedabad]], Indiya, gasar wasannin Commonwealth ta 2030 (wanda zai kasance Wasannin XXIV da Wasannin Karni na 100). <ref>{{Cite web |date=2025-11-26 |title=Commonwealth Games 2030: Indian city of Ahmedabad confirmed as hosts |url=https://www.bbc.com/sport/articles/crmdnz7l270o |access-date=2026-01-26 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>
== Tarihi ==
John Astley Cooper ne ya fara gabatar da gasar wasanni da ta haɗa membobin [[Daular Biritaniya|Daular Burtaniya]] a shekarar 1891, shekaru biyar kafin gasar Olympics ta zamani ta farko, wanda ya rubuta wasiƙu da muƙaloli ga jaridu da dama da ke nuna "Taron Pan Brittanic, Pan Anglican duk bayan shekaru huɗu a matsayin hanyar ƙara kyautatawa da fahimtar Daular Burtaniya." <ref name="ANETT">{{Cite web |date=25 August 2017 |title=J Astley Cooper |url=http://www.anentscottishrunning.com/j-astley-cooper/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201348/http://www.anentscottishrunning.com/j-astley-cooper/ |archive-date=1 June 2019 |access-date=1 June 2019 |website=Anent Scottish Running}}</ref> An kafa Kwamitin John Astley Cooper a Ostiraliya, [[New Zealand]] da [[Afirka ta Kudu]] don tallata wannan ra'ayi kuma ya zaburar da Pierre de Coubertin don fara ƙungiyar [[Gasar Olympic|wasannin Olympics]] ta duniya.
A shekarar 1911, an gudanar da gasar cin kofin duniya ta Inter-Empire tare da bikin Daular, a Fadar Crystal da ke [[Landan]] don murnar naɗin George na Biyar, kuma Earl na Plymouth da Lord Desborough ne suka jagoranci gasar. Ƙungiyoyi daga Australasia (Ostiraliya da New Zealand), Kanada, Afirka ta Kudu, da Birtaniya sun fafata a gasannin motsa jiki, dambe, iyo da kokawa. <ref>{{Cite web |title=COMMONWEALTH GAMES MEDALLISTS |url=http://www.gbrathletics.com/commonwealth/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418100107/http://www.gbrathletics.com/commonwealth/ |archive-date=18 April 2019 |access-date=1 June 2019 |website=GBR Athletics}}</ref> Kanada ta lashe gasar kuma an ba ta kofin azurfa (wanda Lord Lonsdale ya ba ta kyauta) wanda ya kasance {{Convert|2|ft|6|in|cm}}tsayin kuma yana da nauyin {{Convert|340|oz|kg}} . Wani wakilin ''Auckland Star'' ya soki Wasannin, yana mai kiransu "babban takaici" wanda "bai cancanci a ba shi taken 'Empire Sports' ba". <ref>{{Cite web |date=21 August 1911 |title=Empire Sports |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/AS19110821.2.55 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201347/https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/AS19110821.2.55 |archive-date=1 June 2019 |access-date=1 June 2019 |website=Papers Past}}</ref>
Yayin da ake shirin gasar Olympics ta bazara ta 1928 a Amsterdam, babban jami'in ƙungiyar Amateur Athletic Union of Canada J. Howard Crocker ya yi magana da ɗan jarida Melville Marks Robinson na ''The Hamilton Spectator'', game da ɗaukar nauyin wani taron wasanni na duniya a Kanada. Robinson ya gabatar da shawara kuma ya yi kira da a dauki nauyin shirya gasar wasannin daular Burtaniya a Hamilton, Ontario, a shekarar 1930. <ref name="TOP">{{Cite web |title=History of the Commonwealth Games |url=https://www.topendsports.com/events/commonwealth-games/history.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201346/https://www.topendsports.com/events/commonwealth-games/history.htm |archive-date=1 June 2019 |access-date=1 June 2019 |website=Topend Sports}}</ref> Daga nan Robinson ya yi aiki a matsayin manajan ƙungiyar 'yan wasan tsere ta Kanada a wasannin daular Burtaniya na 1930. <ref name="TOP" />
Duk da cewa akwai jihohi 56 masu ikon mallaka waɗanda suka kasance membobi na Ƙungiyar Haɗin Kan Ƙasashe, akwai ƙungiyoyin Wasannin Commonwealth guda 74 masu aiki. <ref>{{Cite web |title=Nations |url=https://www.commonwealthsport.com/nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513192417/https://www.commonwealthsport.com/nations |archive-date=13 May 2025 |access-date=May 13, 2025 |publisher=Commonwealth Sport}}</ref> An raba su zuwa yankuna shida (Afirka, Amurka, Caribbean, Turai, Asiya da Oceania) kuma kowannensu yana da irin wannan aiki da Kwamitin Wasannin Olympics na Ƙasa dangane da ƙasashensu ko yankunansu. A wasu ƙasashe, kamar [[Indiya]] da [[Afirka ta Kudu]], NOCs ɗinsu suna ɗaukar ayyukan CGA.
Gamayyar ƙungiyoyi shida ne kawai suka shiga kowace gasar Commonwealth: Australia, Canada, Ingila, New Zealand, [[Scotland]] da [[Wales]] . Daga cikin waɗannan shida, Ostiraliya, Ingila, Kanada da New Zealand kowannensu ya lashe aƙalla lambar zinare ɗaya a kowace wasa. Ostiraliya ita ce ƙungiyar da ta fi samun nasara a wasanni goma sha uku, Ingila ta yi wasanni bakwai, Kanada kuma ta yi wasa ɗaya. Waɗannan ƙungiyoyi uku kuma suna kan gaba a teburin lambobin yabo na Gasar Commonwealth a wannan jerin.
=== Bugu-da-wane ===
==== Wasannin Daular Burtaniya (1930–1950) ====
Wasannin Daular Burtaniya na 1930 su ne na farko da aka fi sani da Wasannin Commonwealth, kuma an gudanar da su a Hamilton, Ontario, Kanada daga 16 zuwa 23 ga Agusta 1930 kuma Lord Willingdon ya buɗe su. <ref name="H30">{{Cite web |title=Hamilton 1930 |url=https://thecgf.com/games/hamilton-1930 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201441/https://thecgf.com/games/hamilton-1930 |archive-date=1 June 2019 |access-date=1 June 2019 |website=[[Commonwealth Games Federation]]}}</ref> Kasashe goma sha ɗaya: Ostiraliya, [[Bermuda]], British Guyana, Kanada, Ingila, [[Ireland ta Arewa|Arewacin Ireland]], Newfoundland, New Zealand, [[Scotland]], Afirka ta Kudu da [[Wales]], sun aika jimillar 'yan wasa 400 don yin gasa a wasannin motsa jiki, dambe, kwano, kwale-kwale, iyo da nutsewa da kokawa. An gudanar da bukukuwan buɗewa da rufewa da kuma wasannin motsa jiki a filin wasa na Civic . <ref name="E30">{{Cite web |date=22 August 2017 |title=1930 Empire Games |url=http://www.anentscottishrunning.com/1930-commonwealth-games/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201349/http://www.anentscottishrunning.com/1930-commonwealth-games/ |archive-date=1 June 2019 |access-date=1 June 2019 |website=Anent Scottish Running}}</ref> Kudin Wasannin ya kai dala $97,973. <ref name="E30" /> Mata sun fafata a gasar ruwa kawai. <ref>{{Cite web |title=Hamilton 1930 |url=https://thecgf.com/games/hamilton-1930 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120112/https://thecgf.com/games/hamilton-1930 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Ɗan wasan tsalle-tsalle sau uku na ƙasar Kanada Gordon Smallacombe ya lashe lambar zinare ta farko a tarihin wasannin. <ref name=":0">{{Cite web |last=Jamie Bradburn |date=21 July 2015 |title=The British Empire Games of 1930 |url=http://torontoist.com/2015/07/the-british-empire-games-of-1930/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831000151/http://torontoist.com/2015/07/the-british-empire-games-of-1930/ |archive-date=31 August 2017 |access-date=30 August 2017 |publisher=Torontoist.com}}</ref>
[[File:SLNSW_23801_Opening_Empire_Games_Sydney_Cricket_Ground.jpg|thumb| Bikin bude gasar wasannin daular Burtaniya ta 1938 a filin wasan kurket na Sydney .]]
Wasannin Daular Burtaniya na 1934 su ne na biyu a cikin wasannin Commonwealth da aka gudanar a [[Landan|London]], Ingila. Birnin da ya karbi bakuncin gasar shine Landan, inda babban wurin wasan yake a Wembley Park, duk da cewa an gudanar da gasar tseren keke a [[Manchester]] . An ba da wasannin 1934 ga [[Johannesburg]], amma aka ba da su ga London saboda damuwa mai tsanani game da nuna wariya ga 'yan wasan Asiya da baƙar fata a Afirka ta Kudu. Har yanzu ba a fayyace alaƙar 'yan wasan Ireland a wasannin 1934 ba, amma babu wata ƙungiyar 'yan wasan Ireland Free State da aka kafa a hukumance. Ƙungiyoyi goma sha shida na ƙasa sun shiga gasar, ciki har da sabbin 'yan wasa Hong Kong, Indiya, Jamaica, Southern Rhodesia da [[Trinidad da Tobago]] . <ref>{{Cite web |title=London 1934 |url=https://thecgf.com/games/london-1934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120035/https://thecgf.com/games/london-1934 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
Wasannin Daular Burtaniya na 1938 su ne Wasannin Daular Burtaniya na uku, wanda aka gudanar a [[Sydney]], New South Wales, Ostiraliya. An tsara lokacin da zai yi daidai da cika shekaru 100 na Sydney (shekaru 150 tun kafuwar matsugunin Birtaniya a Ostiraliya). An gudanar da bikin bude gasar III a karon farko a yankin Kudancin Duniya, a filin wasan kurket na Sydney, wanda ya samu halartar 'yan kallo 40,000. Kasashe 15 ne suka halarci gasar Sydney, inda jimillar 'yan wasa 464 da jami'ai 43 suka halarta. Fiji da Ceylon sun fara fitowa a karon farko. An gabatar da wasanni bakwai a wasannin Sydney - wasannin motsa jiki, dambe, hawan keke, kwano na ciyawa, kwale-kwale, iyo da nutsewa da kokawa. <ref>{{Cite web |title=Sydney 1938 |url=https://thecgf.com/games/sydney-1938 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182918/https://thecgf.com/games/sydney-1938 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
Wasannin Daular Burtaniya na 1950 su ne bugu na huɗu kuma an gudanar da su a [[Auckland]], New Zealand, bayan shekaru goma sha biyu da suka rage kafin bugu na uku na wasannin. An ba da wasannin na huɗu ga [[Montréal|Montreal]], Kanada kuma an shirya za a gudanar da su a shekarar 1942, amma an soke su saboda [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]] . 'Yan kallo 40,000 ne suka halarci bikin bude gasar a filin wasa na Eden Park, yayin da kusan mutane 250,000 suka halarci gasar Auckland. Kasashe goma sha biyu sun aika jimillar 'yan wasa 590 zuwa Auckland. Malaya da [[Najeriya]] sun fara bayyana a karon farko. <ref>{{Cite web |title=Auckland 1950 |url=https://thecgf.com/games/auckland-1950 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182635/https://thecgf.com/games/auckland-1950 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
==== Wasannin Daular Burtaniya da Commonwealth (1954–1966) ====
[[File:Bannister_and_Landy.jpg|thumb| Mutum-mutumi a Vancouver da ke tunawa da "Miracle Mile" tsakanin Roger Bannister da [[John Landy]]]]
An gudanar da bugu na biyar na Wasannin, wato Wasannin Daular Burtaniya da na Commonwealth na 1954, a [[Vancouver]], [[British Columbia]], Kanada. Wannan shi ne karo na farko da aka fara amfani da sunan daga Wasannin Daular Burtaniya a shekarar 1952, a daidai lokacin da Sarauniya Elizabeth ta Biyu ke mulki. Bugu na biyar na Wasannin ya sanya Vancouver a kan dandamali na duniya kuma ya ƙunshi lokutan wasanni masu ban sha'awa da kuma nishaɗi mai ban mamaki, kirkire-kirkire na fasaha da kuma al'adun gargajiya. Kamar yadda aka san shi da "Miracle Mile", wanda ya lashe kyautar zinare, Roger Bannister na Ingila da [[John Landy]] na Australia, sun gudanar da tsere na ƙasa da mintuna huɗu a wani taron da aka watsa kai tsaye a faɗin duniya a karon farko. Arewacin Rhodesia da [[Pakistan]] sun fara buga wasa kuma dukkansu sun yi rawar gani, inda suka lashe lambobin yabo takwas da shida bi da bi. <ref>{{Cite web |title=Vancouver 1954 |url=https://thecgf.com/games/vancouver-1954 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120046/https://thecgf.com/games/vancouver-1954 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
[[File:1958_Commonwealth_Games_3d_Stamp.jpg|thumb|3 pence British stamp with theme of 1958 British Empire and Commonwealth Games, Cardiff, Wales]]
An gudanar da Wasannin Daular Burtaniya da na Commonwealth na shekarar 1958 a Cardiff, Wales. Wasannin guda shida sun kasance mafi girman taron wasanni da aka taɓa gudanarwa a Wales kuma ita ce ƙasa mafi ƙanƙanta da ta taɓa karɓar bakuncin Gasar Daular Burtaniya da Wasannin Commonwealth. Cardiff ta jira fiye da shekaru goma sha biyu fiye da yadda aka tsara tun farko don zama mai masaukin baki na Wasannin, saboda an soke gasar 1946 saboda [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]] . Wasannin Cardiff sun gabatar da wasan kwaikwayo na Baton Relay na Sarauniya, wanda aka gudanar a matsayin gabatarwa ga kowace gasar Daular Burtaniya da Commonwealth tun daga lokacin. Kasashe talatin da biyar sun aika jimillar 'yan wasa 1,122 da jami'ai 228 zuwa Wasannin Cardiff kuma kasashe 23 da masu dogaro da su sun lashe lambobin yabo, ciki har da [[Singafora|Singapore]], [[Ghana]], Kenya da [[Isle of Man|Tsibirin Man]] a karon farko. <ref>{{Cite web |title=Cardiff 1958 |url=https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120128/https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> A lokacin da ake gab da wasannin Cardiff, manyan taurarin wasanni da dama, ciki har da Stanley Matthews, Jimmy Hill da Don Revie, sun sanya hannu a wata wasika da suka aike wa ''jaridar The Times'' a ranar 17 ga Yuli, 1958, suna nuna rashin jin dadinsu game da kasancewar wasannin Afirka ta Kudu masu launin fata kawai, suna adawa da 'manufar wariyar launin fata' a wasannin kasa da kasa da kuma kare 'ka'idar daidaiton launin fata wanda ke kunshe a cikin Sanarwar Wasannin Olympics'.
An gudanar da wasannin Daular Burtaniya da Commonwealth na shekarar 1962 a [[Perth]], Yammacin Ostiraliya . Kasashe talatin da biyar sun aika jimillar 'yan wasa 863 da jami'ai 178 zuwa Perth. [[Jersey]] tana cikin waɗanda suka lashe lambobin yabo a karon farko, yayin da Burtaniya Honduras, [[Dominika|Dominica]], Papua da New Guinea da [[Saint Lucia|St Lucia]] duk suka buga wasannin farko. Aden shi ma ya fafata da gasar ta hanyar gayyatar musamman. Sarawak, North Borneo da Malaya sun fafata a karo na ƙarshe, kafin su shiga gasar a shekarar 1966 a ƙarƙashin tutar Malaysia . Bugu da ƙari, [[Tarayyar Rhodesia da Nyasaland|Rhodesia da Nyasaland]] sun fafata a gasar a matsayin ƙungiya a karon farko kuma ta farko. <ref>{{Cite web |title=Perth 1962 |url=https://thecgf.com/games/perth-1962 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407183025/https://thecgf.com/games/perth-1962 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
An gudanar da gasar Daular Burtaniya da ta Commonwealth ta shekarar 1966 a [[Kingston, Jamaica]] . Wannan shi ne karo na farko da aka gudanar da wasannin a wajen abin da ake kira White Dominions . Kasashe talatin da huɗu (ciki har da Kudancin Arabia ) sun fafata a gasar Kingston Games, inda suka aika da jimillar 'yan wasa da jami'ai 1,316. <ref>{{Cite web |title=Kingston 1966 |url=https://thecgf.com/games/kingston-1966 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120105/https://thecgf.com/games/kingston-1966 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
==== Wasannin Commonwealth na Burtaniya (1970–1974) ====
An gudanar da Wasannin Commonwealth na Burtaniya na 1970 a [[Edinburgh]], Scotland. Wannan shi ne karo na farko da aka amince da sunan Wasannin Commonwealth na Burtaniya, karo na farko da aka yi amfani da [[Tsarin ma'auni|na'urorin auna ma'auni]] maimakon na imperial a cikin taruka, karo na farko da aka gudanar da wasannin a [[Scotland]] da kuma karo na farko da Sarauniya [[Elizabeth II|Elizabeth ta Biyu]] ta halarta a matsayinta na Shugabar Commonwealth . <ref>{{Cite web |title=Edinburgh 1970 |url=https://thecgf.com/games/edinburgh-1970 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182818/https://thecgf.com/games/edinburgh-1970 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
An gudanar da Wasannin Commonwealth na Burtaniya na 1974 a Christchurch, New Zealand . An kira taron a hukumance The Friendly Games, kuma shi ne bugu na farko da ya ƙunshi waƙar taken. Bayan Kisan kiyashi na 'yan wasan Isra'ila a wasannin Olympics na Munich na 1972, wasannin goma a Christchurch sune wasan farko na wasanni da yawa don sanya lafiyar mahalarta da masu kallo a matsayin mafi girman abin da ake buƙata. Masu tsaro sun kewaye ƙauyen 'yan wasan kuma akwai manyan' yan sanda. Kasashe 22 ne kawai suka yi nasarar lashe lambobin yabo daga jimlar lambobin yabo 374 da aka bayar, amma wadanda suka lashe gasar a karon farko sun hada da Western Samoa, [[Lesotho]] da Swaziland (tun daga shekarar 2018 ana kiransu [[Eswatini]]). <ref>{{Cite web |title=Christchurch 1974 |url=https://thecgf.com/games/christchurch-1974 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182637/https://thecgf.com/games/christchurch-1974 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Waƙar taken wasannin Commonwealth na Burtaniya na 1974 an kira ta "Join Together".
==== Wasannin Commonwealth (1978–1998) ====
An gudanar da wasannin Commonwealth na shekarar 1978 a [[Edmonton]], Alberta, Kanada. Wannan taron shi ne na farko da aka sanya wa suna a yanzu na Wasannin Commonwealth, kuma ya nuna sabon matsayi yayin da kusan 'yan wasa 1,500 daga ƙasashe 46 suka shiga. [[Najeriya]] ta kaurace musu don nuna rashin amincewarta da hulɗar wasanni da [[New Zealand]] da [[Afirka ta Kudu]] mai mulkin wariyar launin fata ke yi da ita, da kuma [[Uganda]] don nuna rashin amincewarsu da zargin da ake yi wa gwamnatin [[Idi Amin]] . <ref>{{Cite web |title=Edmonton 1978 |url=https://thecgf.com/games/edmonton-1978 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182816/https://thecgf.com/games/edmonton-1978 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
[[File:Commonwealth_Games_Opening_Ceremony_-_Brisbane_1982.jpg|thumb| Bikin bude gasar Commonwealth ta 1982 a [[Brisbane]], Ostiraliya]]
An gudanar da wasannin Commonwealth na 1982 a [[Brisbane]], Queensland, Ostiraliya. Kasashe arba'in da shida ne suka shiga gasar Brisbane, inda suka samu sabon tarihi na 'yan wasa 1,583 da kuma jami'ai 571. A matsayinta na mai masaukin baki, Ostiraliya ce ke kan gaba a teburin lambobin yabo a gaban Ingila, Kanada, Scotland da New Zealand bi da bi. [[Zimbabwe]] ta fara fitowa a gasar, bayan da ta fafata a matsayin Southern Rhodesia da kuma wani ɓangare na [[Tarayyar Rhodesia da Nyasaland|Rhodesia da Nyasaland]] . <ref>{{Cite web |title=Brisbane 1982 |url=https://thecgf.com/games/brisbane-1982 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182713/https://thecgf.com/games/brisbane-1982 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> An yi waƙar taken wasannin Commonwealth na 1982 mai suna "You're Here To Win".
An gudanar da wasannin Commonwealth na shekarar 1986 a [[Edinburgh]], Scotland kuma su ne wasanni na biyu da aka gudanar a Edinburgh. Kasashe 32 na Afirka, Asiya da Caribbean sun kauracewa shiga gasar wasannin Olympics ta 1986, inda suka nuna rashin amincewarsu da kin amincewa da Firayim Ministan Birtaniya [[Margaret Thatcher]] ta yi na yin Allah wadai da huldar wasanni da Afirka ta Kudu a zamanin wariyar launin fata a shekarar 1985, amma wasannin sun sake bunƙasa kuma suka ci gaba da bunƙasa daga baya. Kasashe ashirin da shida sun halarci gasar Edinburgh ta biyu, kuma sun aika jimillar 'yan wasa 1,662 da jami'ai 461. <ref>{{Cite web |title=Edinburgh 1986 |url=https://thecgf.com/games/edinburgh-1986 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407183027/https://thecgf.com/games/edinburgh-1986 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Waƙar da aka yi wa taken wasannin Commonwealth na 1986 an yi mata suna "Ruhun Matasa".
An gudanar da wasannin Commonwealth na shekarar 1990 a [[Auckland]], New Zealand. Su ne wasannin Commonwealth na goma sha huɗu, na uku da New Zealand za ta karbi bakuncinsa, na biyu kuma na Auckland. Sabon tarihi na ƙasashe 55 sun halarci gasar Auckland ta biyu, inda 'yan wasa da jami'ai 2,826 suka halarta. <ref>{{Cite web |title=Auckland 1990 |url=https://thecgf.com/games/auckland-1990 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120012/https://thecgf.com/games/auckland-1990 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Pakistan ta koma cikin ƙungiyar Commonwealth a shekarar 1989 bayan ta janye a shekarar 1972, kuma ta fafata a wasannin 1990 bayan ta shafe shekaru ashirin ba tare da ta halarci gasar ba. <ref>{{Cite web |title=Pakistan |url=http://www.thecgf.com/countries/intro.asp?loc=PAK |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170615134534/http://thecgf.com/countries/intro.asp?loc=PAK |archive-date=15 June 2017 |access-date=12 June 2017 |website=thecgf.com}}</ref> An yi waƙar taken wasannin Commonwealth na 1990 mai suna "Wannan Shine Lokacin".
An gudanar da wasannin Commonwealth na 1994 a Victoria, [[British Columbia]], Kanada. Wannan taron shine karo na huɗu da ya faru a Kanada. Wasannin sun nuna wani muhimmin batu na komawar [[Afirka ta Kudu]] cikin yanayin wasanni bayan zamanin wariyar launin fata, kuma sama da shekaru talatin tun lokacin da ƙasar ta fafata a wasannin karshe a shekarar 1958 . [[Namibiya|Namibia]] ta fara gasar Commonwealth bayan samun 'yancin kai daga Afirka ta Kudu a shekarar 1990. Haka kuma shine karo na ƙarshe da Hong Kong ta halarci wasannin kafin a miƙa 'yancin kai daga Birtaniya zuwa China. Kasashe sittin da uku sun aika 'yan wasa 2,557 da jami'ai 914. <ref>{{Cite web |title=Victoria 1994 |url=https://thecgf.com/games/victoria-1994 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182604/https://thecgf.com/games/victoria-1994 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Waƙar da aka yi wa taken wasannin Commonwealth na 1994 mai suna "Bari Ruhunka Ya Yi Sauri".
An gudanar da wasannin Commonwealth na shekarar 1998 a [[Kuala Lumpur]], Malaysia. A karon farko a tarihinta na shekaru 68, an gudanar da wasannin Commonwealth a Asiya. Taron shi ne kuma Wasannin farko da suka ƙunshi wasannin ƙungiya (kurket, rugby 7s, netball da field hockey) tare da bowling goma da squash - wani babban nasara wanda ya ƙara yawan masu sauraro da kuma waɗanda ke kallon talabijin. Sabon tarihi na ƙasashe 70 ya aika jimillar 'yan wasa da jami'ai 5,065 zuwa Gasar Kuala Lumpur. Kasashe biyar mafiya kyau a jerin wadanda suka lashe lambobin yabo sune Ostiraliya, Ingila, Kanada, Malaysia (wadanda suka yi fice a wasanninsu har zuwa wannan ranar) da kuma Afirka ta Kudu. [[Nauru]] ta kuma samu lambobin zinare uku masu ban mamaki. [[Kamaru]], [[Mozambik|Mozambique]], [[Kiribati]] da [[Tuvalu]] sun fara fafatawa. <ref>{{Cite web |title=Kuala Lumpur 1998 |url=https://thecgf.com/games/kuala-lumpur-1998 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120007/https://thecgf.com/games/kuala-lumpur-1998 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> An yi waƙar taken wasannin Commonwealth na 1998 mai suna "Forever As One".
==== A lokacin ƙarni na 21 ====
An gudanar da Wasannin Commonwealth na 2002 a [[Manchester]], Ingila. An shirya taron ne a Ingila a karon farko tun shekarar 1934 kuma ya zo daidai da bikin zagayowar shekarar Zinare ta Elizabeth ta Biyu, shugabar [[Kasashen common wealth|Commonwealth]] . Dangane da wasanni da abubuwan da suka faru, gasar 2002 ta kasance gasar Commonwealth mafi girma a tarihi, inda ta ƙunshi wasanni 281 a cikin wasanni 17. Ostiraliya ce ta jagoranci a jadawalin ƙarshe na lambobin yabo, sai kuma Ingila mai masaukin baki da Kanada. Wasannin Commonwealth na 2002 sun kafa sabon ma'auni don ɗaukar nauyin wasannin Commonwealth da kuma biranen da ke son yin tayinsu tare da mai da hankali sosai kan abubuwan tarihi. <ref>{{Cite web |title=Manchester 2002 |url=https://thecgf.com/games/manchester-2002 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120044/https://thecgf.com/games/manchester-2002 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> An yi waƙar taken wasannin Commonwealth na 2002 mai suna " Where My Heart Will Take Me ".
[[File:MSC,_2006_Commonwealth_Games.jpg|thumb| Wasanni a filin wasan kurket na Melbourne (MCG) yayin wasannin Commonwealth na 2006, [[Melbourne]]]]
An gudanar da Wasannin Commonwealth na 2006 a [[Melbourne]], Victoria, Australia. Bambanci kawai tsakanin wasannin 2006 da Wasannin 2002 shine rashin [[Zimbabwe]], wanda ya janye daga Commonwealth of Nations bayan kungiyar ta dakatar da shi a shekara ta 2002.<ref>{{Cite web |last=York |first=Geoffrey |date=November 18, 2024 |title=Commonwealth leaders push for Zimbabwe to rejoin despite tainted elections |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-zimbabwe-commonwealth-readmission-push/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102114924/https://www.theglobeandmail.com/world/article-zimbabwe-commonwealth-readmission-push/ |archive-date=2 January 2025 |access-date=May 13, 2025 |publisher=The Globe & Mail}}</ref> A karo na farko a tarihin wasannin Sarauniya ta ziyarci kowace ƙasa da yankin Commonwealth da ke shiga cikin wasannin, tafiya ta kilomita 180,000 (110,000 . Fiye da 'yan wasa 4000 sun shiga gasar wasanni. Har ila yau Top 3 a kan teburin lambar yabo shine Australia, sannan Ingila da Kanada.<ref>{{Cite web |title=Melbourne 2006 |url=https://thecgf.com/games/melbourne-2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120010/https://thecgf.com/games/melbourne-2006 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Waƙar taken wasannin Commonwealth na 2006 an kira ta "Together We Are One".
An gudanar da wasannin Commonwealth na 2010 a [[Delhi]], Indiya. Wasannin sun ci dala biliyan 11 kuma sun kasance wasannin Commonwealth mafi tsada a tarihi. Wannan ne karo na farko da aka gudanar da wasannin Commonwealth a Indiya, kuma shine karo na farko da [[Jamhuriyar a cikin Commonwealth of Nations|jamhuriyar Commonwealth]] ta karbi bakuncin wasannin, sannan kuma karo na biyu da aka gudanar da su a Asiya bayan Kuala Lumpur, Malaysia a shekarar 1998. Jimillar 'yan wasa 6,081 daga [[Kasashen common wealth|ƙasashen Commonwealth 71 da kuma waɗanda suka dogara da su]] sun fafata a wasanni 21 da kuma gasa 272. Ostiraliya ce ta jagoranci ƙidayar lambobin yabo na ƙarshe. Ƙasar da ta karɓi baƙuncin gasar Indiya ta sami mafi kyawun wasanta a kowane gasa, inda ta zo ta biyu a jimilla. <ref>{{Cite web |title=Delhi 2010 |url=https://thecgf.com/games/delhi-2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120108/https://thecgf.com/games/delhi-2010 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> [[Ruwanda|Rwanda]] ta fara buga wasanninta na farko. <ref>{{Cite web |title=Rwanda |url=http://www.thecgf.com/countries/intro.asp?loc=RWA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130063104/http://thecgf.com/countries/intro.asp?loc=RWA |archive-date=30 November 2010 |access-date=12 June 2017 |website=thecgf.com}}</ref> An yi waƙar taken wasannin Commonwealth na 2010 mai suna "Kai tsaye, tashi, hawa, nasara".
An gudanar da Wasannin Commonwealth na 2014 a [[Glasgow]], Scotland. Wadannan wasannin sun kasance mafi girman taron wasanni da aka taba gudanarwa a Scotland tare da kimanin 'yan wasa 4,950 daga kasashe da yankuna daban-daban 71 da ke fafatawa a wasanni 18 daban-daban, wanda ya wuce wasannin Commonwealth na 1970 da 1986 a [[Edinburgh]], babban birnin Scotland. [[Usain bolt|Usain Bolt]] ya yi gasa a tseren mita 4×100 na Wasannin Commonwealth na 2014 kuma ya kafa rikodin Wasannin Commonwealth tare da abokan aikinsa. Wasannin sun sami yabo saboda shirya su, halarta, da kuma sha'awar jama'a na mutanen Scotland, tare da shugaban zartarwa na CGF Mike Hooper yana yaba da su a matsayin "wasannin da suka fi dacewa a tarihin motsi". <ref>{{Cite web |title=Glasgow 2014 |url=https://thecgf.com/games/glasgow-2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407182710/https://thecgf.com/games/glasgow-2014 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
[[File:Commonwealth_Cycling_(geograph_4105477).jpg|right|thumb| Gasar kekuna a lokacin Gasar Commonwealth ta 2014 da aka shirya a [[Glasgow]], Scotland]]
An gudanar da wasannin Commonwealth na 2018 a [[Gold Coast]], Queensland, Ostiraliya, kuma karo na biyar da Ostiraliya ta karbi bakuncin wasannin. Akwai dai adadin abubuwan da suka faru ga maza da mata iri ɗaya, wannan shi ne karo na farko a tarihi da wani babban taron wasanni da dama ya sami daidaito a fannoni daban-daban. <ref>{{Cite web |title=Gold Coast 2018 |url=https://thecgf.com/games/gold-coast-2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413185707/https://thecgf.com/games/gold-coast-2018 |archive-date=13 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref>
[[File:Birmingham_2022_Opening_Ceremony.jpg|thumb| Bikin Buɗewa na 2022]]
An gudanar da wasannin Commonwealth na shekarar 2022 a [[Birmingham]], Ingila. Wannan shi ne karo na uku da aka shirya gasar Commonwealth a Ingila, bayan gasar London 1934 da Manchester 2002. <ref>{{Cite web |title=Birmingham 2022 |url=https://thecgf.com/games/birmingham-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407120125/https://thecgf.com/games/birmingham-2022 |archive-date=7 April 2018 |access-date=12 April 2018 |website=Commonwealth Games Federation |language=en}}</ref> Wasannin Commonwealth na 2022 sun yi daidai da bikin cika shekaru 10 na gasar Olympics ta bazara ta 2012 da kuma [[2012 Summer Paralympics|gasar Paralympics ta bazara ta 2012]], dukkansu an gudanar da su a [[Landan]] . Wasannin Commonwealth na 2022 shi ne bugu na ƙarshe da aka gudanar a ƙarƙashin Sarauniya Elizabeth ta Biyu, kafin rasuwarta a ranar 8 ga Satumba, 2022.
A ranar 16 ga Fabrairu 2022, an sanar da cewa za a gudanar da [[wasannin Commonwealth na 2026]] a karo na shida a [[Asturaliya|Ostiraliya]], amma a karon farko za a raba su, yayin da jihar Victoria ta sanya hannu a matsayin 'birnin' mai masaukin baki. Taron zai ƙunshi ƙungiyoyi huɗu na yankuna waɗanda galibi suka fi mayar da hankali a yankin Bendigo, da kuma wasu cibiyoyin yankuna uku. Duk da haka, a watan Yulin 2023, Firimiyan Victoria Daniel Andrews ya sanar da cewa Victoria ba za ta sake karbar bakuncin wasannin 2026 ba. <ref name=":2">{{Cite web |title=Australia's Victoria state pulls out of hosting 2026 Commonwealth Games |url=https://news.sky.com/story/victoria-state-pulls-out-of-hosting-2026-commonwealth-games-12922606 |access-date=19 July 2023 |website=Sky News |language=en}}</ref> Daga baya gwamnatin Scotland ta amince ta gudanar da wasannin 2026 a Glasgow, bayan soke gasar Victoria, duk da haka za a "rage wasannin" inda za a gudanar da wasanni 10 kacal a wurare huɗu, da kuma alƙawarin cewa ba za a buƙaci kuɗin jama'a ba. <ref name=":4">{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Scotland agrees to host Commonwealth Games in 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8ddeeklxko |access-date=2024-09-17 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Wasannin Commonwealth na 2026 zai zama na farko da za a gudanar a ƙarƙashin mulkin [[Charles III|Sarki Charles na Uku]] . Kasashe uku da suka fi karbar bakuncin wasannin Commonwealth sune Australia (5), Canada (4) da [[Scotland]] (4). New Zealand tana da wasanni uku kuma tare da wasannin 2022, Ingila ma ta ƙara adadinta zuwa uku. An shirya wasanni ɗaya a [[Wales]], biyu a Asiya ( [[Maleshiya|Malesiya]] (1) da [[Indiya]] (1)) da ɗaya a Caribbean ( [[Jamaika]] (1)). <ref name=":1">{{Cite web |title=The Story of The Commonwealth Games |url=http://thecgf.com/games/story.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416125811/http://thecgf.com/games/story.asp |archive-date=16 April 2017 |access-date=28 April 2017 |website=Commonwealth Games Federation}}</ref> An ba da wannan kyautar ga Afirka, amma ba a taɓa yin ta ba, inda aka cire [[Durban]] daga gasar wasannin 2022 sakamakon matsalolin kuɗi.
Za a gudanar da wasannin Commonwealth na shekarar 2030 a [[Ahmedabad]] kuma zai kasance bikin cika shekaru 100 da fara gasar Commonwealth.
=== Wasannin Gurɓataccen Nakasa ===
[[File:1962_Commonwealth_Paraplegic_Games_Competitors_Team_Photograph.jpg|thumb| 'Yan wasan Gasar Commonwealth ta 1962 a [[Perth]]]]
Wasannin Commonwealth Paraplegic wani taron wasanni ne na ƙasa da ƙasa wanda ya ƙunshi 'yan wasa masu nakasa daga [[Kasashen common wealth|ƙasashen Commonwealth]] . A wasu lokutan ana kiran taron da Wasannin Daular Paraplegic da Wasannin Paraplegic na Burtaniya. 'Yan wasa galibi suna fama da [[raunin kashin baya]] ko kuma cutar [[Polio|shan inna]] . An fara gudanar da taron ne a shekarar 1962 kuma an soke shi a shekarar 1974. An gudanar da wasannin ne a ƙasar da ke karɓar bakuncin wasannin Commonwealth ga 'yan wasa masu ƙarfin jiki. Kasashen da suka dauki nauyin gasar Commonwealth Paraplegic Games sune Australia, Jamaica, Scotland da New Zealand a shekarun 1962, 1966, 1970 da 1974 . Kasashe shida - Ostiraliya, Ingila, New Zealand, [[Ireland ta Arewa|Arewacin Ireland]], [[Scotland]] da [[Wales]] - an wakilta su a dukkan wasannin Commonwealth Paraplegic. Ingila da Ostiraliya sun yi{{Ana bukatan hujja|date=January 2021}} ƙasar da ta fi samun matsayi sau biyu kowannensu: 1962, 1974 da 1966, 1970.{{Ana bukatan hujja|date=August 2019}}
==== Haɗa 'yan wasa nakasassu cikin Wasannin Commonwealth ====
An fara haɗa 'yan wasa masu nakasa a wasannin Commonwealth na 1994 a Victoria, British Columbia lokacin da aka ƙara wannan taron a wasannin motsa jiki da kwano, <ref>{{Cite web |last=Van Ooyen and Justin Anjema |first=Mark |last2=Anjema |first2=Justin |date=25 March 2004 |title=A Review and Interpretation of the Events of the 1994 Commonwealth Games |url=http://sporthamilton.com/content/histroy/1994commonwealthgames.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731114220/http://sporthamilton.com/content/histroy/1994commonwealthgames.pdf |archive-date=31 July 2013 |access-date=25 February 2012 |publisher=Redeemer University College}}</ref> Kamar yadda aka yi a wasannin Commonwealth na 2002 a Manchester, Ingila, an haɗa su a matsayin wasannin dole, wanda hakan ya sa suka zama wasannin wasanni da yawa na duniya na farko da suka haɗa da juna . Wannan yana nufin cewa an haɗa sakamako a cikin ƙidayar lambobin yabo kuma 'yan wasan cikakken memba ne na kowace tawagar ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Para-sports for elite athletes with a disability |url=http://www.thecgf.com/sports/ead.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130060533/http://thecgf.com/sports/ead.asp |archive-date=30 November 2010 |access-date=25 February 2012 |website=Commonwealth Games Federation website}}</ref>
A lokacin Babban Taron 2007 na Hukumar Wasannin Commonwealth (CGF) a [[Kolombo|Colombo]], [[Sri Lanka]], [[Kwamitin Wasannin Paralympic na Duniya]] (IPC) da CGF sun sanya hannu kan yarjejeniyar haɗin gwiwa don tabbatar da alaƙar hukuma tsakanin hukumomin biyu da kuma tabbatar da halartar fitattun 'yan wasa masu nakasa (EAD) a nan gaba a Wasannin Commonwealth. Yarjejeniyar haɗin gwiwa ta bayyana ƙaƙƙarfan haɗin gwiwa tsakanin IPC da CGF. Ta amince da IPC a matsayin hukumar wasanni da ta dace kuma tana da alhakin kula da daidaitawa da kuma aiwatar da shirin wasanni na EAD na Wasannin Commonwealth kuma ta yi alƙawarin yin aiki tare don tallafawa ci gaban Motsin Wasannin Paralympic da Commonwealth. <ref>{{Cite web |title=IPC and CGF Sign Co-operative Agreement |url=https://www.paralympic.org/press-release/ipc-and-cgf-sign-co-operative-agreement |access-date=7 February 2020 |publisher=International Paralympic Committee |language=en}}</ref>
==== Wasannin hunturu ====
[[File:StMoritz.jpg|thumb| St. Moritz, wurin da za a yi dukkan wasannin hunturu guda uku daga 1958 zuwa 1966]]
Wasannin hunturu na Commonwealth wani taron wasanni da yawa ne wanda ya ƙunshi wasannin hunturu, wanda aka yi a ƙarshe a shekarar 1970. An shirya bugu huɗu na Wasannin. An tsara wasannin hunturu na Commonwealth a matsayin wani tsari na adawa da wasannin Commonwealth, wanda ke mai da hankali kan wasannin bazara, don rakiyar wasannin Olympics na hunturu da na bazara . TD Richardson ne ya kafa Wasannin hunturu. An gudanar da Wasannin hunturu na Commonwealth na shekarar 1958 a St. Moritz, Switzerland kuma su ne wasannin farko na bugu na hunturu. An kuma gudanar da wasannin 1962 a St. Moritz, wanda ya dace da gasar 1962 ta Daular Burtaniya da Gasar Commonwealth a [[Perth]], Ostiraliya, kuma an gudanar da gasar 1966 a St. Moritz, bayan fitowar 1970, an daina tunanin.
=== Wasannin Matasa ===
The Commonwealth Youth Games is an international multi-sport event organised by the Commonwealth Games Federation. The Commonwealth Youth Games is held every four years with the current Commonwealth Games format. The Commonwealth Games Federation discussed the idea of a Millennium Commonwealth Youth Games in 1997. In 1998, the concept was agreed on for the purpose of providing a Commonwealth multi-sport event for young people born in 1986 or later. The first version was held in [[Edinburgh]], Scotland from 10 to 14 August 2000. The age limitation of the athletes is 14 to 18.<ref>{{Cite web |title=About the Games |url=http://bendigo2004.thecgf.com/About_the_Games/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017114244/http://bendigo2004.thecgf.com/About_the_Games/ |archive-date=17 October 2017 |access-date=4 September 2017 |website=Bendigo 2004 Commonwealth Youth Games}}</ref>
== Ƙungiyar Wasannin Commonwealth ==
[[File:London Shopping 002 (6166876525) (2).jpg|thumb|Hedikwatar [[Commonwealth Games Federation|CGF]] a Commonwealth House (a tsakiya) da ke Landan]]
Ƙungiyar Wasannin Commonwealth (CGF) ita ce ƙungiyar ƙasa da ƙasa da ke da alhakin jagoranci da kula da Wasannin Commonwealth da Wasannin Matasa na Commonwealth, kuma ita ce babbar hukuma kan dukkan batutuwan da suka shafi wasannin.<ref>{{Cite web|url=http://thecgf.com/about/role.asp|title=The Role of The CGF|website=Commonwealth Games Federation|access-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823023143/http://thecgf.com/about/role.asp|archive-date=23 August 2017|url-status=dead}}</ref> Commonwealth House da ke Landan, Ingila, ita ce ke ɗauke da hedikwatar CGF.<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/contact|title=Contact Information|website=Commonwealth Games Federation|language=en|access-date=10 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510115608/https://thecgf.com/contact|archive-date=10 May 2018|url-status=live}}</ref> Commonwealth House kuma tana ɗauke da hedikwatar Royal Commonwealth Society da Commonwealth Local Government Forum.<ref>{{Cite web|url=https://thercs.org/contact/|title=Contact {{!}} Royal Commonwealth Society|website=thercs.org|access-date=10 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510184110/https://thercs.org/contact/|archive-date=10 May 2018|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.clgf.org.uk/about-us/contact-us/|title=Contact us – CLGF|website=clgf.org.uk|language=en|access-date=10 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510120039/http://www.clgf.org.uk/about-us/contact-us/|archive-date=10 May 2018|url-status=live}}</ref>
Ƙungiyar Wasannin Commonwealth ta ƙunshi manyan sassa uku:
* Ƙungiyoyin wasanni na ƙasa da ƙasa (IFs) su ne hukumomin da ke kula da wani wasa a matakin ƙasa da ƙasa. Misali, International Basketball Federation (FIBA) ita ce hukumar da ke kula da wasan ƙwallon kwando a matakin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/contact/federations.asp|title=Commonwealth Games Federation – Sports Contacts|website=thecgf.com|access-date=7 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021246/https://thecgf.com/contact/federations.asp|archive-date=8 September 2017|url-status=dead}}</ref>
* Ƙungiyoyin Wasannin Commonwealth (CGAs) suna wakiltar tare da tsara harkokin Ƙungiyar Wasannin Commonwealth a kowace ƙasa, kuma suna gudanar da ayyuka makamantan na Kwamitocin Wasannin Olympics na Ƙasa. Misali, Commonwealth Games England (CGE) ita ce CGA ta Ingila. A halin yanzu, CGF ta amince da CGAs guda 72.<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/contact/cga.asp|title=Commonwealth Games Federation – CGA Contacts|website=thecgf.com|access-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908020021/https://thecgf.com/contact/cga.asp|archive-date=8 September 2017|url-status=dead}}</ref>
* Kwamitocin Shirya Wasannin Commonwealth (OCCWGs) su ne kwamitoci na wucin gadi da ke da alhakin shirya kowanne daga cikin Wasannin Commonwealth. Ana rushe OCCWGs bayan kammala kowanne wasa, bayan an gabatar da rahoton ƙarshe ga CGF.
Turanci shi ne harshen hukuma na Commonwealth. Sauran harshen da ake amfani da shi a kowanne Wasannin Commonwealth shi ne harshen ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin (ko harsuna, idan ƙasar tana da fiye da harshen hukuma guda ɗaya ban da Turanci). Ana furta kowace sanarwa (kamar sanarwar kowace ƙasa yayin faretin ƙasashe a bikin buɗe wasannin) da waɗannan harsuna biyu (ko fiye). Idan ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin tana da irin wannan yanayi, alhakinta ne ta zaɓi harshen ko harsunan da za a yi amfani da su da kuma tsarin amfani da su.<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/sites/default/files/2019-11/CGF%20Constitution%20Final.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://thecgf.com/sites/default/files/2019-11/CGF%20Constitution%20Final.pdf|archive-date=9 October 2022|url-status=live|title=CGF Constitution|website=Commonwealth Games Federation}}</ref>
== Gudun Sandar Sarki ==
[[File:Bilston St.-Garrick St. - geograph.org.uk - 536739.jpg|thumb|Gudun Sandar Jubilee na Sarauniya na [[2002 Commonwealth Games]]]]
Gudun Sandar Sarki gasa ce ta gudun relay da ake yi a faɗin duniya kafin fara Wasannin Commonwealth. Sandar tana ɗauke da saƙo daga Shugaban Commonwealth. A al'ada, gudun sandar yana farawa ne daga Buckingham Palace da ke Landan a matsayin wani ɓangare na bukukuwan Commonwealth Day na birnin. Sarki yana miƙa sandar ga ɗan gudun relay na farko. A bikin buɗe Wasannin, ɗan gudun relay na ƙarshe yana mayar da sandar ga sarki ko wakilinsa, wanda yake karanta saƙon da babbar murya domin buɗe wasannin a hukumance. Gudun Sandar Sarki yana kama da Gudun Tocilan Olympics.<ref name="RelayTradition">{{cite web|url=http://qbr.melbourne2006.com.au/?s=tradition|title=Queen's Baton Relay: The tradition continues...|publisher=Melbourne 2006 Commonwealth Games Corporation|access-date=15 February 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070211012817/http://qbr.melbourne2006.com.au/?s=tradition|archive-date=11 February 2007|url-status=dead}}</ref>
An fara wannan gudun sandar ne a [[1958 British Empire and Commonwealth Games]] da aka gudanar a Cardiff, Wales, a matsayin Gudun Sandar Sarauniya. Har zuwa, ciki har da [[1994 Commonwealth Games]], gudun sandar yana wucewa ne kawai ta Ingila da ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin. Gudun sandar na [[1998 Commonwealth Games]] da aka gudanar a Kuala Lumpur, Malaysia, shi ne na farko da ya je wasu ƙasashen Commonwealth.
Gudun Sandar Sarauniya na [[2018 Commonwealth Games]] da aka gudanar a Gold Coast, Ostareliya, shi ne mafi tsawo a tarihin Wasannin Commonwealth. Gudun ya kai kilomita 230,000 (mil 150,000) cikin kwanaki 388, inda sandar ta bi ta yankuna shida na Commonwealth, wato Afirka, Amurka, Caribbean, Turai, Asiya da Oceania. A karon farko, an gabatar da Sandar Sarauniya a Wasannin Matasa na Commonwealth yayin bugu na shida na wasannin a shekarar 2017, waɗanda aka gudanar a Nassau, Bahamas.<ref>{{Cite news|url=http://www.insidethegames.biz/articles/1043876/design-and-route-for-gold-coast-2018-queens-baton-relay-revealed|title=Design and route for Gold Coast 2018 Queen's Baton Relay revealed|date=20 November 2016|access-date=7 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021619/http://www.insidethegames.biz/articles/1043876/design-and-route-for-gold-coast-2018-queens-baton-relay-revealed|archive-date=8 September 2017|url-status=live}}</ref>
== Bukukuwan ==
=== Buɗewa ===
[[File:Comm Games 2006 finale.JPG|thumb|Bikin buɗe [[2006 Commonwealth Games]] a [[Melbourne]]]]
Bikin buɗe wasannin yawanci yana farawa ne da ɗaga tutar ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin da kuma rera taken ƙasarta. Ana kuma ɗaga tutar Ƙungiyar Wasannin Commonwealth, tutar ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin a baya da kuma tutar ƙasar da za ta karɓi baƙuncin wasannin na gaba yayin bikin buɗewar. Daga nan ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin tana gabatar da shirye-shiryen fasaha na kiɗa, waƙa, rawa da wasan kwaikwayo waɗanda ke wakiltar al'adunta. Shirye-shiryen fasahar sun ƙaru wajen girma da kuma rikitarwa, yayin da ƙasashe daban-daban da suka karɓi baƙuncin wasannin ke ƙoƙarin shirya bikin da zai fi na wanda ya gabace shi jan hankali wajen tunawa. An ruwaito cewa bikin buɗe Wasannin Delhi ya kashe dala miliyan 70, inda aka kashe babban ɓangaren kuɗin wajen shirye-shiryen fasaha.<ref>{{Cite news|url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/randomaccess/the-cwg-opening-show-reality-rs-350-crore/|title=The CWG opening show reality: Rs 350 crore|work=[[The Times of India]] Blog|access-date=21 August 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707180834/http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/randomaccess/the-cwg-opening-show-reality-rs-350-crore/|archive-date=7 July 2017|url-status=live}}</ref>
Bayan ɓangaren shirye-shiryen fasaha na bikin, 'yan wasa suna shiga filin wasa cikin jerin ƙasashe. Ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin a baya ita ce a al'ada ƙasa ta farko da ke shiga. Daga nan ƙasashe suna shiga filin wasan bisa tsarin haruffan sunayensu ko kuma bisa nahiyoyi, yayin da 'yan wasan ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin su ne na ƙarshe da ke shiga. Ana gabatar da jawabai, sannan a buɗe wasannin a hukumance. A ƙarshe, ana shigar da [[Queen's Baton Relay|Sandar Sarki]] cikin filin wasa, sannan ana miƙa ta daga mutum zuwa mutum har sai ta isa ga ɗan wasan da aka zaɓa ya riƙe ta a ƙarshe, wanda galibi shahararren ɗan wasan Commonwealth ne daga ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin. Shi ne ke miƙa sandar ga [[Head of the Commonwealth|Shugaban Commonwealth]] ko wakilinsa.
=== Rufewa ===
[[File:Commonwealth Games closing ceremony picture.jpeg|thumb|Bikin rufe [[2010 Commonwealth Games]] a Delhi]]
Ana gudanar da bikin rufe Wasannin Commonwealth bayan an kammala dukkan gasannin wasanni. Masu ɗauke da tutoci daga kowace ƙasa da ta shiga gasar suna shiga filin wasa, sannan 'yan wasa su biyo bayansu tare, ba tare da bambancin ƙasa ba. Shugaban kwamitin shirya wasannin da shugaban CGF suna gabatar da jawabansu na rufewa, sannan a rufe wasannin a hukumance. Shugaban CGF kuma yana magana game da yadda aka gudanar da wasannin. Magajin garin da ya shirya wasannin yana miƙa tutar CGF ga shugaban CGF, wanda daga nan yake miƙa ta ga magajin garin da zai karɓi baƙuncin Wasannin Commonwealth na gaba. Daga nan ƙasar da za ta karɓi baƙuncin wasannin na gaba ita ma tana gabatar da taƙaitaccen shiri na rawa da wasan kwaikwayo da ke wakiltar al'adunta. Manyan masu fasaha da mawaƙa da dama sun yi wasanni a bukukuwan Wasannin Commonwealth.<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/sites/default/files/2018-03/constitution.pdf|title=Constitution {{!}} Commonwealth Games Federation|website=CGF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713120807/https://thecgf.com/sites/default/files/2018-03/constitution.pdf|archive-date=13 July 2019}}</ref>
A bikin rufe kowane Wasannin Commonwealth, shugaban CGF yana bayar da wata lambar yabo tare da gabatar da kofi ga wani ɗan wasa da ya nuna bajinta da kima ta musamman, ta fuskar yadda ya yi a wasanni da kuma gudummawar da ya bayar ga ƙungiyarsa. Ƙungiyar Wasannin Commonwealth ta kowace ƙasa ce ke zaɓar 'yan wasan da za a gabatar da sunayensu a ƙarshen ranar ƙarshe ta gasar, sannan kwamitin da ya ƙunshi shugaban CGF da wakilai daga yankuna shida na Commonwealth ya zaɓi wanda ya yi nasara. An ƙaddamar da '[[David Dixon Award]]', kamar yadda ake kiranta, a [[2002 Commonwealth Games|Manchester 2002]], bayan marigayi David Dixon, tsohon Babban Sakataren Girmamawa na [[Commonwealth Games Federation|CGF]], domin girmama babbar gudummawar da ya bayar ga wasannin Commonwealth tsawon shekaru.<ref>{{Cite web|url=http://thecgf.com/search/oath.asp|title=Commonwealth Games Federation – Oath & Award|website=thecgf.com|access-date=27 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827130116/http://thecgf.com/search/oath.asp|archive-date=27 August 2017|url-status=dead}}</ref>
=== Gabatar da lambobin yabo ===
Ana gudanar da bikin bayar da lambar yabo bayan an kammala kowace gasa. Wanda ya yi nasara, wanda ya zo na biyu da wanda ya zo na uku, ko ƙungiyoyin da suka samu waɗannan matsayi, suna tsayawa a kan matakai uku domin a ba su lambobinsu. Bayan wani memba na CGF ya bayar da lambobin, ana ɗaga tutocin ƙasashen 'yan wasan da suka samu lambobin uku, yayin da ake rera [[national anthem|taken ƙasa]] na ƙasar wanda ya samu lambar zinariya. 'Yan ƙasar da suka yi aikin sa-kai daga ƙasar da ta karɓi baƙuncin wasannin sukan kasance masu taimakawa wajen gudanar da bukukuwan bayar da lambobin, inda suke taimaka wa jami'an da ke gabatar da lambobin tare da ɗaukar tutoci.
=== Taken ƙasa ===
"[[God Save the King]]" taken hukuma ne ko [[national anthem|taken ƙasa]] na [[God Save the King#Use in other Commonwealth countries|ƙasashen Commonwealth da dama]] da kuma yankunan da ke ƙarƙashin ikon wasu ƙasashe. Saboda haka, kuma saboda [[countries of the United Kingdom|ƙasashen da suka ƙunshi Birtaniya]] suna fafatawa daban-daban, an hana amfani da shi yayin bukukuwan hukuma, bukukuwan bayar da lambobin yabo ko kafin wasanni a gasar ƙungiyoyi.<ref>{{cite web|title=11 Things You Didn't Know about National Anthems|url=https://www.birmingham2022.com/news/2724264/www.birmingham2022.com/news/2724264/11-things-you-didn-t-know-about-national-anthems|access-date=7 August 2022|website=Commonwealth Games – Birmingham 2022}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes }}</ref>
Bayan gyaran wannan ƙa'ida da aka yi kafin Wasannin 2010, an sauya wasu daga cikin taken ƙasashen da ake amfani da su, kuma a wasu lokuta sun bambanta da taken ƙasa ko taken hukuma na ƙasar da ake iya amfani da shi a yanzu:
{|class="wikitable"
|-
!Ƙasa
! Taken da aka yi amfani da shi a Wasannin Commonwealth
!Taken ƙasa/Taken hukuma
|-
|{{Flag|Anguilla}}
|"[[God Bless Anguilla]]"
|rowspan="4"|"[[God Save the King]]"
|-
|{{Flag|Bermuda}}
|"[[Hail to Bermuda]]"
|-
|{{Flag|British Virgin Islands}}
|"[[Oh, Beautiful Virgin Islands]]"
|-
|{{Flag|Cayman Islands}}
|"[[Beloved Isle Cayman]]"
|-
|{{Flag|England}}
|"[[Land of Hope and Glory]]" (har zuwa 2010)<br />"[[And did those feet in ancient time#Use as a national anthem|Jerusalem]]" (tun daga 2010)<ref>{{cite web|author=Sir Andrew Foster|url=http://www.weareengland.org/news.asp?itemid=327&itemTitle=England+announce+victory+anthem+for+Delhi+chosen+by+the+public%21§ion=115§ionTitle=News|title=England announce victory anthem for Delhi chosen by the public! – Commonwealth Games England|publisher=Weare England|date=30 May 2010|access-date=29 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611162431/http://www.weareengland.org/news.asp?itemid=327&itemTitle=England+announce+victory+anthem+for+Delhi+chosen+by+the+public%21§ion=115§ionTitle=News|archive-date=11 June 2011 }}</ref>
|''Babu''; "God Save the King" a matsayin wani ɓangare na Birtaniya
|-
|{{Flag|Falkland Islands}}
|"[[Song of the Falklands]]"
|rowspan="5"|"God Save the King"
|-
|{{Flag|Gibraltar}}
|"[[Gibraltar Anthem]]"
|-
|{{Flag|Guernsey}}
|"[[Sarnia Cherie]]"
|-
|{{Flag|Jersey}}
|"[[Island Home (anthem)|Island Home]]"
|-
|{{Flag|Montserrat}}
|"[[National Song (Montserrat)|Motherland]]"
|-
|{{Flag|New Zealand}}
|"[[God Defend New Zealand]]"
|"God Defend New Zealand" (tun daga 1976)<ref name="mch.govt.nz">{{Cite web|title=History of God Defend New Zealand {{!}} Ministry for Culture and Heritage|url=https://mch.govt.nz/mi/nz-identity-heritage/national-anthems/history-god-defend-new-zealand|access-date=7 August 2022|website=mch.govt.nz|archive-date=5 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005054556/https://mch.govt.nz/mi/nz-identity-heritage/national-anthems/history-god-defend-new-zealand|url-status=dead }}</ref><br />"God Save the King"
|-
|{{Flag|Niue}}
|"[[Ko e Iki he Lagi|Ko e Iki he Lagi (Ya Ubangiji, Mai cikin sama, Mai jin ƙai)]]"
|"God Defend New Zealand" (tun daga 1976)<ref name="mch.govt.nz"/><br />"God Save the King"
|-
|{{Flag|Norfolk Island}}
|"[[Come Ye Blessed]]"
|"[[Advance Australia Fair]]"
|-
|{{Flag|Northern Ireland}}
|"[[Londonderry Air]]"
|''Babu''; "God Save the King" a matsayin wani ɓangare na Birtaniya
|-
|{{Flag|Saint Helena}}
|"[[My Saint Helena Island]]"
|"God Save the King"
|-
|{{Flag|Scotland}}
|"[[Scotland the Brave]]" (har zuwa 2010)<br />"[[Flower of Scotland]]" (tun daga 2010)<ref>{{cite news|date=9 January 2010|title=Games team picks new Scots anthem|work=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/8449939.stm|access-date=19 May 2010}}</ref>
|''Babu''; "God Save the King" a matsayin wani ɓangare na Birtaniya
|-
|{{Flag|Turks and Caicos Islands}}
|"[[This Land of Ours]]"
|"God Save the King"
|-
|{{Flag|Wales}}
|"[[Hen Wlad Fy Nhadau|Hen Wlad Fy Nhadau (Ƙasar Kakannina)]]"
|Babu; "God Save the King" a matsayin wani ɓangare na Birtaniya
|}
==Jerin Wasannin Commonwealth==
{{col-begin}}
{{col-break}} {{location map+|North America
|float = left
|width = 300
|caption = Garuruwan da suka karɓi bakuncin Wasannin Commonwealth <br />(Kanada da yankin Caribbean)
|places =
{{Location map~|North America|position=right|lat=43.247362|long=-79.864457|label='''1930'''}}
{{Location map~|North America|position=left|lat=49.283820|long=-123.122547|label='''1954'''}}
{{Location map~|North America|position=right|lat=18.016625|long=-76.800674|label='''1966'''}}
{{Location map~|North America|position=right|lat=53.544127|long=-113.491225|label='''1978'''}}
{{Location map~|North America|position=bottom|lat=48.427598|long=-123.366658|label='''1994'''}}
}}
{{col-break}}
{{location map+|United Kingdom
|float = center
|width = 250
|caption = Garuruwan da suka karɓi bakuncin Wasannin Commonwealth <br />(Birtaniya)
|places =
{{Location map~|United Kingdom|position=left|lat=51.507222|long=-0.1275|label='''1934'''}}
{{Location map~|United Kingdom|position=left|lat=51.481667|long=-3.179167|label='''1958'''}}
{{Location map~|United Kingdom|position=right|lat=55.953333|long=-3.189167|label='''1970''', '''1986'''}}
{{Location map~|United Kingdom|position=right|lat=53.479444|long=-2.245278|label='''2002'''}}
{{Location map~|United Kingdom|position=left|lat=55.861111|long=-4.25|label='''2014''', '''2026'''}}
{{Location map~|United Kingdom|position=right|lat=52.4862|long=-1.8904|label='''2022'''}}
}} {{col-break}}
{{location map+|Oceania
|float = right
|width = 300
|caption = Garuruwan da suka karɓi bakuncin Wasannin Commonwealth <br />(Ostiraliya, New Zealand da Oceania)
|places =
{{Location map~|Oceania|position=left|lat=-33.859972|long=151.209444|label='''1938'''}}
{{Location map~|Oceania|position=right|lat=-36.857312|long=174.760972|label='''1950, 1990'''}}
{{Location map~|Oceania|position=bottom|lat=-31.950604|long=115.860778|label='''1962'''}}
{{Location map~|Oceania|position=bottom|lat=-43.734701|long=172.623768|label='''1974'''}}
{{Location map~|Oceania|position=top|lat=-27.473660|long=153.026010|label='''1982'''}}
{{Location map~|Oceania|position=bottom|lat=-37.812836|long=144.963056|label='''2006'''}}
{{Location map~|Oceania|position=right|lat=-28.014611|long=153.402151|label='''2018'''}}
}}
{{location map+|Asia
|float = right
|width = 300
|caption = Garuruwan da suka karɓi bakuncin Wasannin Commonwealth <br />(Asiya)
|places =
{{Location map~|Asia|position=top|lat=28.594864|long=77.222577|label='''2010'''}}
{{Location map~|Asia|position=top|lat=3.147778|long=101.695278|label='''1998'''}}
{{Location map~|Asia|position=left|lat=23.0225|long=72.571389|label='''''2030'''''}}
}}
{{col-break}}
{{col-end}}
{|class="wikitable sortable" width= align="center" style="font-size: 85%;
|+Bayanin Wasannin Commonwealth
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Shekara
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Bugu
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Garin da ya karɓi bakunci
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Ƙungiyar mai masaukin baki
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Wanda ya buɗe
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Wasanni
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Gasa
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Ƙungiyoyi
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Ranar farawa
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Ranar ƙarewa
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|'Yan wasa
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Ƙungiyar da ta fi samun nasara
! rowspan=1 style="background:#2874A6; color:white;"|Manazarta
|-
|align=center|1930
|align="center"|{{sort|01|[[1930 British Empire Games|I]]}}
|align=left|[[Hamilton, Ontario|Hamilton]]
|align=left|{{flag|Canada|1921}}
|[[Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon|Viscount Willingdon]]
|align="center"|6||align="center"|59||align="center"|11
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|16 August 1930}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|23 August 1930}}||align="center"|400
| rowspan="2" align="left" |{{ENG}}
|-
|align="center"|1934
|align="center"|{{sort|02|[[1934 British Empire Games|II]]}}
|align="left"|[[London]]
|align="left"|{{flag|England}}
|[[George V|King George V]]
|align="center"|6||align="center"|68||align="center"|16
|align="center"|{{Date table sorting|format=dm|4 August 1934}}
|align="center"|{{Date table sorting|format=dm|11 August 1934}}||align="center"|500
|-
|align="center"|1938
|align="center"|{{sort|03|[[1938 British Empire Games|III]]}}
|align="left"|[[Sydney]]
|align="left"|{{flag|Australia}}
|[[John Loder, 2nd Baron Wakehurst|Lord Wakehurst]]
|align="center"|7||align="center"|71||align="center"|15
|align="center"|{{Date table sorting|format=dm|5 February 1938}}
|align="center"|{{Date table sorting|format=dm|12 February 1938}}||align="center"|464
|align="left"|{{AUS}}
|-
|align="center"|1942
|align="center"|–
|align="left"|[[Montreal]]
|align="left"|{{flagu|Canada|1921}}
|colspan="9" rowspan="2" align="center"|''An soke saboda [[World War II|Yaƙin Duniya na Biyu]]<ref name="The Commonwealth Games 2017">The Complete Book of The Commonwealth Games (Gold Coast Edition) by Graham Groom (2017)</ref>''
|-
|align="center"|1946
|align=center|–
|align=left|[[Cardiff]]
|align=left|{{flag|Wales|1807}}
|-
|align=center|1950
|align="center"|{{sort|04|[[1950 British Empire Games|IV]]}}
|align=left|[[Auckland]]
|align=left|{{flag|New Zealand}}
|[[Bernard Freyberg|Sir Bernard Freyberg]]
|align="center"|9||align="center"|88||align="center"|12
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|4 February 1950}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|11 February 1950}}||align="center"|590
|align=left|{{AUS}}
|-
|align=center|1954
|align="center"|{{sort|05|[[1954 British Empire and Commonwealth Games|V]]}}
|align=left|[[Vancouver]]
|align=left|{{flagu|Canada|1921}}
|[[Harold Alexander, 1st Earl Alexander of Tunis|Earl Alexander of Tunis]]
|align="center"|9||align="center"|91||align="center"|24
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|30 July 1954}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|7 August 1954}}||align="center"|662
| rowspan="2" align="left" |{{ENG}}
|-
|align=center|1958
|align="center"|{{sort|06|[[1958 British Empire and Commonwealth Games|VI]]}}
|align=left|[[Cardiff]]
|align=left|{{flag|Wales|1953}}
|rowspan="5"|[[Prince Philip, Duke of Edinburgh|Philip, Duke of Edinburgh]]
|align="center"|9||align="center"|94||align="center"|36
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|18 July 1958}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|26 July 1958}}||align="center"|1,122
|-
|align=center|1962
|align="center"|{{sort|07|[[1962 British Empire and Commonwealth Games|VII]]}}
|align=left|[[Perth]]
|align=left|{{flag|Australia}}
|align="center"|9||align="center"|104||align="center"|35
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|22 November 1962}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|1 December 1962}}||align="center"|863
|align=left|{{AUS}}
|-
|align=center|1966
|align="center"|{{sort|08|[[1966 British Empire and Commonwealth Games|VIII]]}}
|align=left|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|align=left|{{flag|Jamaica}}
|align="center"|9||align="center"|110||align="center"|34
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|4 August 1966}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|13 August 1966}}||align="center"|1,050
|align=left|{{ENG}}
|-
|align=center|1970
|align="center"|{{sort|09|[[1970 British Commonwealth Games|IX]]}}
|align=left|[[Edinburgh]]
|align=left|{{flag|Scotland}}
|align="center"|9||align="center"|121||align="center"|42
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|16 July 1970}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|25 July 1970}}||align="center"|1,383
| rowspan="2" align="left" |{{AUS}}
|-
|align=center|1974
|align="center"|{{sort|10|[[1974 British Commonwealth Games|X]]}}
|align=left|[[Christchurch]]
|align=left|{{flagu|New Zealand}}
|align="center"|9||align="center"|121||align="center"|38
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|24 January 1974}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|2 February 1974}}||align="center"|1,276
|-
|align=center|1978
|align="center"|{{sort|11|[[1978 Commonwealth Games|XI]]}}
|align=left|[[Edmonton]]
|align=left|{{flagu|Canada}}
|[[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]]
|align="center"|10||align="center"|128||align="center"|46
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|3 August 1978}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|12 August 1978}}||align="center"|1,474
|align=left|{{CAN}}
|-
|align=center|1982
|align="center"|{{sort|12|[[1982 Commonwealth Games|XII]]}}
|align=left|[[Brisbane]]
|align=left|{{flagu|Australia}}
|[[Prince Philip, Duke of Edinburgh|Philip, Duke of Edinburgh]]
|align="center"|10||align="center"|142||align="center"|46
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|30 September 1982}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|9 October 1982}}||align="center"|1,583
|align=left|{{AUS}}
|-
|align=center|1986
|align="center"|{{sort|13|[[1986 Commonwealth Games|XIII]]}}
|align=left|[[Edinburgh]]
|align=left|{{flag|Scotland}}
|[[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]]
|align="center"|10||align="center"|163||align="center"|26
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|24 July 1986}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|2 August 1986}}||align="center"|1,662
|align=left|{{ENG}}
|-
|align=center|1990
|align="center"|{{sort|14|[[1990 Commonwealth Games|XIV]]}}
|align=left|[[Auckland]]
|align=left|{{flagu|New Zealand}}
|[[Prince Edward, Duke of Edinburgh|Prince Edward]]
|align="center"|10||align="center"|204||align="center"|55
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|24 January 1990}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|3 February 1990}}||align="center"|2,073
| rowspan="6" align="left" |{{AUS}}
|-
|align=center|1994
|align="center"|{{sort|15|[[1994 Commonwealth Games|XV]]}}
|align=left|[[Victoria, British Columbia|Victoria]]
|align=left|{{flagu|Canada}}
|[[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]]
|align="center"|10||align="center"|217||align="center"|63
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|18 August 1994}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|28 August 1994}}||align="center"|2,557
|-
|align=center|1998
|align="center"|{{sort|16|[[1998 Commonwealth Games|XVI]]}}
|align=left|[[Kuala Lumpur]]
|align=left|{{flag|Malaysia}}
|[[Ja'afar of Negeri Sembilan|Yang di-Pertuan Agong Tuanku Jaafar]]
|align="center"|15||align="center"|213||align="center"|70
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|11 September 1998}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|21 September 1998}}||align="center"|3,633
|-
|align=center|2002
|align="center"|{{sort|17|[[2002 Commonwealth Games|XVII]]}}
|align=left|[[Manchester]]
|align=left|{{flagu|England}}
|rowspan="2"|[[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]]
|align="center"|17||align="center"|281||align="center"|72
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|25 July 2002}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|4 August 2002}}||align="center"|3,679
|-
|align=center|2006
|align="center"|{{sort|18|[[2006 Commonwealth Games|XVIII]]}}
|align=left|[[Melbourne]]
|align=left|{{flagu|Australia}}
|align="center"|17||align="center"|245||align="center"|71
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|15 March 2006}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|26 March 2006}}||align="center"|4,049
|-
|align=center|2010
|align="center"|{{sort|19|[[2010 Commonwealth Games|XIX]]}}
|align=left|[[Delhi]]
|align=left|{{flag|India}}
|[[Pratibha Patil|President Pratibha Patil]] da<br />[[Charles III|Charles, Yariman Wales]]
|align="center"|17||align="center"|272||align="center"|71
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|3 October 2010}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|14 October 2010}}||align="center"|4,352
|-
|align=center|2014
|align="center"|{{sort|20|[[2014 Commonwealth Games|XX]]}}
|align=left|[[Glasgow]]
|align=left|{{flagu|Scotland}}
|[[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]]
|align="center"|18||align="center"|261||align="center"|71
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|23 July 2014}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|3 August 2014}}||align="center"|4,947
|align=left|{{ENG}}
|-
|align=center|2018
|align="center"|{{sort|21|[[2018 Commonwealth Games|XXI]]}}
|align=left|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]]
|align=left|{{flagu|Australia}}
|align=left rowspan="2"|[[Charles III|Charles, Yariman Wales]]
|align="center"|18||align="center"|275||align="center"|71
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|4 April 2018}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|15 April 2018}}||align="center"|4,426
| rowspan="3" align="left" |{{AUS}}
|-
|align=center|2022
|align="center"|{{sort|22|[[2022 Commonwealth Games|XXII]]}}
|align=left|[[Birmingham]]
|align=left|{{flagu|England}}
|align="center"|'''20'''||align="center"|'''283'''||align="center"|72
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|28 July 2022}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|8 August 2022}}||align="center"|'''5,054'''
|-
|align=center|2026
|align="center"|{{sort|23|[[2026 Commonwealth Games|XXIII]]}}
|align="left"|[[Glasgow]]
|align=left|{{flagu|Scotland}}
|align="align=left"|[[Charles III|Sarki Charles III]]
|align="center"|10
|align="center"|215
|align="center"|'''74'''
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|23 July 2026}}
|align=center|{{Date table sorting|format=dm|2 August}}
|align=center|~3,000
|-
|align=center|2030
|align=center|[[2030 Commonwealth Games|XXIV]]
|align=left|[[Ahmedabad]]
|align=left|{{flagu|India}}
| colspan="8" |{{Center|Ba a yanke ba}}
|}
== Teburin lambobin yabo ==
<small>'''*Lura: Ƙasashen da aka rubuta da ''haruffa masu karkata'' ba sa shiga Wasannin Commonwealth a yanzu.'''</small>
:''An sabunta bayan [[2026 Commonwealth Games]]''<ref>{{Cite web | url=https://www.olympics.com/en/news/commonwealth-games-all-time-medal-table-after-birmingham-2022 | title=Commonwealth Games: All-time medal table, after Birmingham 2022 | website=www.olympics.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.glasgow2026.com/results/detailed/#/www.glasgow2026.com/results/detailed/|title=Glasgow 2026|website=Glasgow 2026}}</ref>,
{{Medals table
| caption =
| host =
| flag_template = flagCGF
| event =
| team = CGA
| gold_AUS = 1071 | silver_AUS = 879 | bronze_AUS = 823
| gold_ENG = 802 | silver_ENG = 828 | bronze_ENG = 802
| gold_CAN = 529 | silver_CAN = 568 | bronze_CAN = 612
| gold_IND = 215 | silver_IND = 207 | bronze_IND = 180
| gold_NZL = 189 | silver_NZL = 246 | bronze_NZL = 308
| gold_SCO = 145 | silver_SCO = 152 | bronze_SCO = 244
| gold_RSA = 144 | silver_RSA = 143 | bronze_RSA = 157
| gold_KEN = 94 | silver_KEN = 84 | bronze_KEN = 92
| gold_NGR = 92 | silver_NGR = 91 | bronze_NGR = 112
| gold_WAL = 84 | silver_WAL = 114 | bronze_WAL = 167
| gold_MAS = 74| silver_MAS = 76| bronze_MAS = 94
| gold_JAM = 75| silver_JAM = 57| bronze_JAM = 63
| gold_NIR = 40 | silver_NIR = 50 | bronze_NIR = 68
| gold_SGP = 40 | silver_SGP = 33 | bronze_SGP = 36
| gold_PAK = 27 | silver_PAK = 27 | bronze_PAK = 29
| gold_CYP = 26 | silver_CYP = 21 | bronze_CYP = 29
| gold_UGA = 19 | silver_UGA = 18 | bronze_UGA = 26
| gold_GHA = 15 | silver_GHA = 21 | bronze_GHA = 29 | note_GHA = {{ref|a|[a]}}
| gold_TRI = 13 | silver_TRI = 26 | bronze_TRI = 30
| gold_BAH = 12 | silver_BAH = 14 | bronze_BAH = 14
| gold_CMR = 12 | silver_CMR = 13 | bronze_CMR = 20
| gold_NRU = 10 | silver_NRU = 11 | bronze_NRU = 12
| gold_SAM = 7 | silver_SAM = 13 | bronze_SAM = 11
| gold_ZIM = 6 | silver_ZIM = 9 | bronze_ZIM = 14 | name_ZIM = ''{{flagCGF|ZIM}}'' | note_ZIM = {{ref|b|[b]}}
| gold_TAN = 6 | silver_TAN = 7 | bronze_TAN = 11
| gold_ZAM = 5 | silver_ZAM = 13 | bronze_ZAM = 26 | note_ZAM = {{ref|c|[c]}}
| gold_SRI = 5 | silver_SRI = 10 | bronze_SRI = 11 | note_SRI = {{ref|d|[d]}}
| gold_PNG = 5 | silver_PNG = 8 | bronze_PNG = 3
| gold_FIJ = 5 | silver_FIJ = 7 | bronze_FIJ = 13
| gold_BOT = 5 | silver_BOT = 6 | bronze_BOT = 8
| gold_NAM = 5 | silver_NAM = 5 | bronze_NAM = 17
| gold_HKG = 5 | silver_HKG = 2 | bronze_HKG = 10 | name_HKG = ''{{flagCGF|HKG}}''
| gold_GUY = 4 | silver_GUY = 6 | bronze_GUY = 6 | note_GUY = {{ref|e|[e]}}
| gold_IOM = 4 | silver_IOM = 3 | bronze_IOM = 7
| gold_GRN = 4 | silver_GRN = 2 | bronze_GRN = 2
| gold_BAR = 3 | silver_BAR = 5 | bronze_BAR = 8
| gold_BER = 3 | silver_BER = 2 | bronze_BER = 4
| gold_IVB = 3 | silver_IVB = 0 | bronze_IVB = 0
| gold_MRI = 2 | silver_MRI = 11 | bronze_MRI = 9
| gold_BAN = 2 | silver_BAN = 4 | bronze_BAN = 2
| gold_MOZ = 2 | silver_MOZ = 4 | bronze_MOZ = 3
| gold_JER = 2 | silver_JER = 1 | bronze_JER = 3
| gold_SVG = 2 | silver_SVG = 0 | bronze_SVG = 1
| gold_GUE = 1 | silver_GUE = 5 | bronze_GUE = 3
| gold_DMA = 1 | silver_DMA = 2 | bronze_DMA = 1
| gold_LES = 1 | silver_LES = 1 | bronze_LES = 3
| gold_LCA = 1 | silver_LCA = 1 | bronze_LCA = 3
| gold_CAY = 1 | silver_CAY = 0 | bronze_CAY = 1
| gold_KIR = 1 | silver_KIR = 0 | bronze_KIR = 0
| gold_SKN = 1 | silver_SKN = 0 | bronze_SKN = 0
| gold_SEY = 0 | silver_SEY = 3 | bronze_SEY = 4
| gold_FRN = 0 | silver_FRN = 2 | bronze_FRN = 5 | name_FRN = ''{{flagCGF|FRN}}''
| gold_MLT = 0 | silver_MLT = 1 | bronze_MLT = 7
| gold_SWZ = 0 | silver_SWZ = 1 | bronze_SWZ = 3 |note_SWZ = {{ref|f|[f]}}
| gold_GAM = 0 | silver_GAM = 1 | bronze_GAM = 2
| gold_IRE = 0 | silver_IRE = 1 | bronze_IRE = 0 | name_IRE = ''{{flagCGF|IRE}}''
| gold_TON = 0 | silver_TON = 0 | bronze_TON = 4
| gold_MAW = 0 | silver_MAW = 0 | bronze_MAW = 3
| gold_NFI = 0 | silver_NFI = 0 | bronze_NFI = 3
| gold_VAN = 0 | silver_VAN = 0 | bronze_VAN = 3
| gold_COK = 0 | silver_COK = 0 | bronze_COK = 1
| gold_NIU = 0 | silver_NIU = 0 | bronze_NIU = 1
| gold_SOL = 0 | silver_SOL = 0 | bronze_SOL = 1
| gold_GAB = 0 | silver_GAB = 0 | bronze_GAB = 1
| gold_RWA = 0 | silver_RWA = 0 | bronze_RWA = 1
| gold_TUV = 0 | silver_TUV = 0 | bronze_TUV = 1
}}
*<small>{{note|a|[a]}} Jimillar lambobin yabo na [[Ghana]] sun haɗa da duk lambobin yabo da aka samu a matsayin {{flagCGF|GCO}}</small>
*<small>{{note|b|[b]}} Jimillar lambobin yabo na [[Zimbabwe]] sun haɗa da duk lambobin yabo da aka samu a matsayin {{flagCGF|SRH}}</small>
*<small>{{note|c|[c]}} Jimillar lambobin yabo na [[Zambia]] sun haɗa da duk lambobin yabo da aka samu a matsayin {{flagCGF|NRH}}</small>
*<small>{{note|d|[d]}} Jimillar lambobin yabo na [[Sri Lanka]] sun haɗa da duk lambobin yabo da aka samu a matsayin {{flagCGF|CEY}}</small>
*<small>{{note|e|[e]}} Jimillar lambobin yabo na [[Guyana]] sun haɗa da duk lambobin yabo da aka samu a matsayin {{flagCGF|BGU}}</small>
*<small>{{note|f|[f]}} Swaziland ta sauya sunanta zuwa [[Eswatini]]</small>
===Ƙasashen da suka fi samun lambobin yabo a kowace shekara===
{|class="wikitable" style="width:100%"
|style="background:gold;text-align:center;"|[[File:Commonwealth Games Federation symbol (2019- Till Date).svg|30px]] '''Teburin lambobin yabo na Wasannin Commonwealth [[All-time Commonwealth Games medal table|a kowace shekara]]'''
|-
|
{{div col|small=yes|colwidth=20em}}
{{plainlist}}
* [[1930 Commonwealth Games|1930]]: {{flag|England}}
* [[1934 Commonwealth Games|1934]]: {{flag|England}}
* [[1938 Commonwealth Games|1938]]: {{flag|Australia}}
* [[1950 Commonwealth Games|1950]]: {{flag|Australia}}
* [[1954 Commonwealth Games|1954]]: {{flag|England}}
* [[1958 Commonwealth Games|1958]]: {{flag|England}}
* [[1962 Commonwealth Games|1962]]: {{flag|Australia}}
* [[1970 Commonwealth Games|1970]]: {{flag|Australia}}
* [[1974 Commonwealth Games|1974]]: {{flag|Australia}}
* [[1978 Commonwealth Games|1978]]: {{flag|Canada}}
* [[1982 Commonwealth Games|1982]]: {{flag|Australia}}
* [[1986 Commonwealth Games|1986]]: {{flag|England}}
* [[1990 Commonwealth Games|1990]]: {{flag|Australia}}
* [[1994 Commonwealth Games|1994]]: {{flag|Australia}}
* [[1998 Commonwealth Games|1998]]: {{flag|Australia}}
* [[2002 Commonwealth Games|2002]]: {{flag|Australia}}
* [[2006 Commonwealth Games medal table|2006]]: {{flag|Australia}}
* [[2010 Commonwealth Games medal table|2010]]: {{flag|Australia}}
* [[2014 Commonwealth Games medal table|2014]]: {{flag|England}}
* [[2018 Commonwealth Games medal table|2018]]: {{flag|Australia}}
* [[2022 Commonwealth Games medal table|2022]]: {{flag|Australia}}
* [[2026 Commonwealth Games medal table|2026]]: {{flag|Australia}}
{{div col end}}
{{endplainlist}}
|}
== Wasannin Commonwealth ==
Sabanin sauran abubuwan da suka shafi wasanni, Wasannin Commonwealth suna da tsarin wasanni mai sassauci wanda ke mutunta ababen more rayuwa da bukatun birnin da ya karbi bakuncin. Hakanan ana bayyana wannan a cikin kwanakin gudanarwa, wadanda za su iya bambanta bisa ga yanayin sararin samaniya na kowane birni mai karbar bakunci. Saboda haka, tsarin kowane gudanarwa ya bambanta. Tsakanin 1930 da 1994, wasannin mutum daya kawai ne suka kasance bangaren tsarin kuma sai a shekara ta 1998 aka ba da izinin kara wasannin kungiya. Ya zama ruwan dare ga kowane gudanarwa tun daga lokacin don samun jerin wasanni na tilas guda bakwai zuwa goma wadanda dole ne a buga su a wannan gudanarwa kuma dole ne a amince da su shekaru 4 a gaba. Don haka, karancin adadin wasanni a kowane gudanarwa shi ne 10 kuma mafi yawa shi ne 17. Duk da haka, bukatun gida na iya kara adadin wasannin da ake gwada sa'a a kansu. Mafi shahararru sun hada da kokawa ta 'yanci a Delhi 2010 da wasan kwalallon raga na rairayi a Gold Coast 2018. Za kuma a iya yin wasu kebantattun kebance-kebance, kamar wanda aka yi a gudanarwa ta karshe da aka yi a Birmingham, Ingila, inda aka kara sauran wasanni 3 na daban a cikin tsarin.<ref>{{Cite web|url=https://thecgf.com/sites/default/files/2018-03/constitution.pdf|title=Commonwealth Games Charter|website=thecgf.com|language=en|access-date=3 September 2020|archive-date=13 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713120807/https://thecgf.com/sites/default/files/2018-03/constitution.pdf|url-status=live}}</ref> Dokokin na yanzu kuma suna kayyade daidaiton jinsi, inda maza da mata ke samun daidaiton rabon gudanarwar wasanni.<ref>{{cite news|url=http://www.scotsman.com/sport/more-in-sport/level-playing-field-for-women-at-2018-commonwealth-games-1-4251310|title=Level playing field for women at 2018 Commonwealth Games|date=7 October 2016|newspaper=The Scotsman|access-date=7 October 2016|location=Edinburgh, Scotland|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009205111/http://www.scotsman.com/sport/more-in-sport/level-playing-field-for-women-at-2018-commonwealth-games-1-4251310|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.insidethegames.biz/index.php/articles/1042362/gold-coast-2018-to-offer-same-amount-of-medals-for-men-and-women-after-seven-events-added|title=Gold Coast 2018 to offer same amount of medals for men and women after seven events added|last1=McKay|first1=Duncan|date=7 October 2016|website=Insidethegames.biz|publisher=Dunsar Media|access-date=7 October 2016|archive-date=8 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170208034918/http://www.insidethegames.biz/index.php/articles/1042362/gold-coast-2018-to-offer-same-amount-of-medals-for-men-and-women-after-seven-events-added|url-status=live}}</ref>
Wannan doka ba a aiwatar da ita ba ta musamman ga Wasannin 2026, yayin da Glasgow ta karbi bakunci a matsayin gaggawa. Sakamakon haka, tsarin zai kunshi wasanni 10 kawai—mafi karancin adadi tun daga Wasannin 1994:<ref name="BBCSportsOct24">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly3yv91595o|title=Sports announced for Glasgow 2026 Commonwealth Games |first1=Megan |last1=Bonar |first2=Jonathan |last2=Geddes |newspaper=BBC Sport |date=22 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117144915/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly3yv91595o |archive-date=17 November 2024 |url-status=live}}</ref>
Akwai jimillar wasanni 23 (tare da wasannin fannoni daban-daban guda uku) da Wasannin Para guda goma wadanda Hukumar Wasannin Commonwealth ta amince da su.
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:1em auto;"
|-
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
!Wasan
!Nau'i
!Shekaru
|-
|Harbin Kibiya
|Muhu
|1982, 2010
|-
|Wasannin Motsa Jiki (Athletics)
|Muhu
|1930–yanzu
|-
|Para Athletics
|Muhu
|1994, 2002–yanzu<ref name = cgfead>{{cite web|url =https://www.thecgf.com/sports/ead.asp|title = Elite Athletes with a Disability (EAD)|website = Commonwealth Sports|publisher = Commonwealth Games Federation|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20180228223559/https://thecgf.com/sports/ead.asp|archive-date = 28 February 2018}}</ref>
|-
|Badminton
|Na Zabi
|1966–2022
|-
|Kwallon Kwando
|
|2006, 2018
|-
|Kwallon Kwando 3x3
|Na Zabi
|2022–yanzu
|-
|Damben Boksin
|Na Zabi
|1930–yanzu
|-
|Kurriket
|Na Zabi
|1998, 2022
|-
|Keken Tsauni (Mountain Bike)
|Na Zabi<ref name = cgfsports>{{cite web|url = https://www.thecgf.com/sports/|title = Sports Programme|website = Commonwealth Sports|publisher = Commonwealth Games Federation|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20180228223656/https://www.thecgf.com/sports/|archive-date = 28 February 2018}}</ref>
|2002–2006, 2014–yanzu
|-
|Keke na Para Track
|Na Zabi<ref name = cgfsports/>
|2014–yanzu
|-
|Tukin Keke na Hanyar Mota
|Na Zabi<ref name = cgfsports/>
|1938–yanzu
|-
|Tukin Keke na Filin Wasa
|Na Zabi<ref name = cgfsports/>
|1934–yanzu
|-
|Ninkaya ta Tsalle (Diving)
|Na Zabi
|1930–2022
|-
|Hoki
|Na Zabi
|1998–2022
|-
|Jimnastik ta Fasaha
|Na Zabi
|1978, 1990–yanzu
|-
|Jimnastik ta Rhythmic
|Na Zabi
|1978, 1990–1998, 2006–yanzu
|-
|Judo
|Na Zabi
|1990, 2002, 2014 (Na Zabi), 2022-yanzu
|-
|Lawn bowls
|Na Zabi
|1930–1962, 1970–yanzu
|-
|}
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
!Wasan
!Nau'i
!Shekaru
|-
|Para lawn bowls
|Na Zabi
|1994, 2002, 2014–yanzu<ref name = cgfead/>
|-
|Netball (Mata)
|Na Zabi
|1998–yanzu
|-
|Daukar Nauyi ta Powerlifting
|Na Zabi
|2002–yanzu<ref name = cgfead/>
|-
|Rugby sevens
|Na Zabi
|1998–2022
|-
|Harbin Bindiga
|Na Zabi
|1966, 1974–2018
|-
|Squash
|Na Zabi
|1998–2022
|-
|Ninkaya
|Muhu
|1930–yanzu
|-
|Para ninkaya
|Muhu
|2002–yanzu<ref name = cgfead/>
|-
|Kwallon Tebur
|Na Zabi<ref name="cgfsports" />
|2002–2022
|-
|Para kwallon tebur
|Na Zabi<ref name="cgfsports" />
|2002–2022
|-
|Triathlon
|Na Zabi<ref name="cgfsports" />
|2002–2006, 2014–2022
|-
|Kwallon Raga (Rairayi)
|Na Zabi
|2018–2022
|-
|Daukar Nauyi (Weightlifting)
|Na Zabi
|1950–yanzu
|-
|Kokawa ('Yanci)
|Na Zabi<ref name="cgfsports" />
|1930–1986, 1994, 2002, 2010–2022
|}
|}
A shekara ta 2015, Hukumar Wasannin Commonwealth ta yarda da manyan take-take a tsarin wanda ya kara adadin muhimman wasanni, yayin da aka cire wasu na zabi, wadanda aka cire an jera su a kasa.<ref>{{cite web|url=http://www.hostcity.com/news/event-bidding/commonwealth-games-transformed-attract-aspiring-cities|title=Commonwealth Games transformed to attract aspiring cities|date=2 April 2015|last=Avison|first=Ben|access-date=4 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228223534/http://www.hostcity.com/news/event-bidding/commonwealth-games-transformed-attract-aspiring-cities|archive-date=28 February 2018|url-status=live}}</ref>
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:1em auto;"
|-
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
!Wasan
!Nau'i
!Shekaru
|-
|Tukin Jirgin Ruwa (Canoeing)
|Na Zabi
|Taba<ref>{{cite web|url=http://commonwealthdelhi2010.blogspot.com/2010/06/canoeing-closer-to-being-full-medal.html|title=Canoeing closer to being a full-medal event|publisher=Commonwealthdelhi2010.blogspot.com|date=11 June 2010|access-date=26 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125164430/http://commonwealthdelhi2010.blogspot.com/2010/06/canoeing-closer-to-being-full-medal.html|archive-date=25 November 2010|url-status=live }}</ref>
|-
|Tukin Jirgin Ruwa na Bunkasa (Rowing)
|Na Zabi
|1930, 1938–1962, 1986
|-
|Tukin Jirgin Ruwa na Katako (Sailing)
|Na Zabi
|Taba
|-
|Softball
|Na Zabi
|Taba
|-
|Ninkaya ta Tare (Synchronised swimming)
|Na Zabi
|Muhu tsakanin 1986 da 2006
|-
|}
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
!Wasan
!Nau'i
!Shekaru
|-
|Taekwondo
|Na Zabi
|Taba
|-
|Wasan Tenis
|Na Zabi
|2010
|-
|Ten-pin bowling
|Na Zabi
|1998
|-
|Kokawa (Greco-Roman)
|Na Zabi
|2010
|}
|}
Wasanni irin su wadannan wasanni ne da Hukumar Wasannin Commonwealth ta yi nazari a kansu amma wadanda ake ganin suna bukatar fadada su a fannoni kamar matakan shiga tsakani a cikin Commonwealth ko a matakin kasa (Tarayyar Kasa da Kasa) da matakin wasannin motsa jiki na tushe, Fannin Kasuwanci, Haqqoqin Gidan Tabiijin, Daidaito, da Kudade Karbar Bakunci, bisa ga Doka ta 6 ta Kundin Tsarin Mulki na Wasannin Commonwealth;<ref name="CGFConstitutionRegulation6">[https://thecgf.com/sites/default/files/2018-03/constitution.pdf]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713120807/https://thecgf.com/sites/default/files/2018-03/constitution.pdf|date=13 July 2019}}. Commonwealth Games Federation. Retrieved 27 July 2022.</ref> kasashe masu karbar bakunci ba za su iya zabar wadannan wasannin don tsarin su ba har sai an cika bukatun Hukumar.<ref name=Sports>[http://www.thecgf.com/sports/ Sports Programme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502101439/http://www.thecgf.com/sports/|date=2 May 2013 }}. Commonwealth Games Federation. Retrieved 4 June 2016.</ref>
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:1em auto;"
|-
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
!Wasan
!Nau'i
!Shekaru
|-
|Billiards
|An Amince
|Taba
|-
|Wasan Takobi (Fencing)
|An Amince
|1950–1970
|-
|Kwallon Kafa
|An Amince
|Taba
|-
|Golf
|An Amince
|2026
|-
|Handball
|An Amince
|Taba
|-
|}
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
!Wasan
!Nau'i
!Shekaru
|-
|Ceto Rai (Life saving)
|An Amince
|Taba
|-
|Rugby league
|An Amince
|Taba
|-
|Kwallon Raga (Cikin gida)
|An Amince
|Taba
|-
|Water Polo
|An Amince
|1950
|-
|}
|}
== Kasashen da ke halarta ==
Kungiyoyi guda shida kacal ne suka halarci kowane gudanarwar Wasannin Commonwealth: Ostiraliya, Kanada, Ingila, New Zealand, Scotland, da Wales. Ostiraliya ita ce kungiyar da ta fi samun maki mafi tsayi a wasanni guda goma sha uku, Ingila guda bakwai, Kanada kuma guda daya.
[[File:Commonwealth Games years participants.PNG|upright=2.75|thumb|alt=Wuraren da aka gudanar da wasannin, da kasashen da suka halarta|
{{legend2|#9966cc|Kasashen da suka karbi bakunci, ko ke shirin karbar bakuncin lamarin|border=solid 1px#AAAAAA}}<br />
{{legend2|#d45c4c|Sauran kasashen da ke shiga wasannin|border=solid 1px #AAAAAA}}<br />
{{legend2|#54e464|Kasashen da suka taba shiga wasannin amma a yanzu ba sa yi|border=solid 1px #AAAAAA}}<br />
{{0}}'''•'''<span style="margin:0; font-size:90%;">{{0}} Biranen da suka karbi bakunci da shekarar gudanar da wasannin</span>|center]]
{{Cleanup section|date=June 2025|reason=Kasancewar teburin a rushe kyakkyawan tunani ne, amma yana bukatar gyara daga wanda ya fahimci tsarin.}}
{|class="wikitable collapsible collapsed plainrowheaders" style="text-align:center; font-size:90%; margin:1em auto;"
|-
! colspan=24|Teburin Halartar Kungiyoyi ta Banbancin Gudanarwar Wasannin Commonwealth
|-
! rowspan="6" style="background:#cedaf2;"|Kungiya
!Gudanarwa
|I
|II
|III
|IV
|V
|VI
|VII
|VIII
|IX
|X
|XI
|XII
|XIII
|XIV
|XV
|XVI
|XVII
|XVIII
|XIX
|XX
|XXI
|XXII
|-
! Shekara
|1930
|1934
|1938
|1950
|1954
|1958
|1962
|1966
|1970
|1974
|1978
|1982
|1986
|1990
|1994
|1998
|2002
|2006
|2010
|2014
|2018
2022
! Tutar Mai Masaukin Baki
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
{{flagicon
-
! Birnin mai masaukin baki
Hamilton, Ontario
London
Sydney
Auckland
Vancouver
Cardiff
Perth
Kingston, Jamaica
Edinburgh
Christchurch
Edmonton
Brisbane
Edinburgh
Auckland
Victoria, British Columbia
Kuala Lumpur
Manchester
Melbourne
Delhi
Glasgow
Gold Coast, Queensland
Birmingham
-
! Halartar \ Kasa mai masaukin baki
Kanada
Ingila
Ostiraliya
New Zealand
Kanada
Wales
Ostiraliya
Jamaica
Scotland
New Zealand
Kanada
Ostiraliya
Scotland
New Zealand
Kanada
Malaysia
Ingila
Ostiraliya
Indiya
Scotland
Ostiraliya
Ingila
-
! colspan=23
-
align=left
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgrey;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgrey;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:pink;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
style="background:lightgreen;"
-
align=left
style="background:lightgreen;"
style="background:light"
|}
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:1em auto;"
|-
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
! Kasashe||Shekarun halarta
|-
|{{flag|Aden}}{{efn|name=n1|Aden daga baya ta koma Larabawa ta Kudu a shekara ta 1963 kuma ta fice daga Commonwealth a shekara ta 1967.}}||1962
|-
|{{AIA}}{{efn|name=n2|Anguilla ta ware gabataki daya daga Saint Christopher-Nevis-Anguilla a shekara ta 1980 kuma sauran Saint Kitts da Nevis suka samu yancin kai daga Birtaniya a shekara ta 1983.}}||1998–
|-
|{{ANZ}}||1911
|-
|{{ATG}}||1966–1970, 1978, 1994–
|-
|{{AUS}}||1930–
|-
|{{BHS}}||1954–1970, 1978–1982, 1990–
|-
|{{BGD}}||1978, 1990–
|-
|{{BRB}}||1954–1982, 1990–
|-
|{{BLZ}}{{efn|name=n4|An sauya wa Birtaniyar Honduras suna zuwa Belize a shekara ta 1973.}}||1978, 1994–
|-
|{{BMU}}||1930–1938, 1954–1982, 1990–
|-
|{{BWA}}||1974, 1982–
|-
|{{flag|British Guiana}}{{efn|name=n3|An sauya wa Birtaniyar Guiana suna zuwa Guyana a shekara ta 1966.}}||1930–1938, 1954–1962
|-
|{{flag|British Honduras}}{{efn|name=n4}}||1962–1966
|-
|{{VGB}}||1990–
|-
|{{flag|Brunei Darussalam}}||1990–
|-
|{{CMR}}||1998–
|-
|{{CAN}}||1911, 1930–
|-
|{{CYM}}||1978–
|-
|{{flag|Ceylon}}{{efn|name=n5|An sauya wa Ceylon suna zuwa Sri Lanka a shekara ta 1972.}}||1938–1950, 1958–1970
|-
|{{COK}}||1974–1978, 1986–
|-
|{{CYP}}||1978–1982, 1990–
|-
|{{DMA}}||1958–1962, 1970, 1994–
|-
|{{ENG}}||1930–
|-
|{{SWZ}}||2022–
|-
|{{FLK}}||1982–
|-
|{{FJI}}{{efn|name=n6|An sake dakatar da Fiji daga Commonwealth da Wasannin 2010 a shekara ta 2009.<ref name="NZ_Herald_10594683">{{cite web|url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10594683|title=Fiji suspended from Commonwealth|date=2 September 2009|work=The New Zealand Herald|access-date=25 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120214100247/http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10594683|archive-date=14 February 2012|url-status=live }}</ref> An janye dakatarwar da aka yi wa Fiji daga Commonwealth a kan lokaci gabanin Wasannin 2014 biyo bayan zaben dimokuradiyya a watan Maris na 2014.}}||1938, 1954–1986, 1998–2006, 2014–
|-
|{{GAB}}||2026–
|-
|{{GMB}}{{efn|name=n7|Gambia ta fice daga Commonwealth a shekara ta 2013, amma ta sake komawa a ranar 8 ga Fabrairu, 2018; an sake karbar Gambia zuwa Hukumar Wasannin Commonwealth a watan Maris na 2018.}}||1970–1982, 1990–2010, 2018–
|-
|{{GHA}}{{efn|name=n8|An sauya wa Gold Coast (kasa mai mulkin mallaka ta Birtaniya) suna zuwa Ghana a shekara ta 1957.}}||1958–1982, 1990–
|-
|{{GIB}}||1958–
|-
|{{flag|Gold Coast}}{{efn|name=n8}}||1954
|-
|{{GRD}}||1970–1982, 1998–
|-
|{{GGY}}{{efn|name=n9|Har da Tsibirai na makwabtaka.}}||1970–
|-
|{{GUY}}{{efn|name=n3}}||1966–1970, 1978–1982, 1990–
|-
|{{flag|British Hong Kong|1959|name=Hong Kong}}{{efn|name=n10|Hong Kong ba ta taba zamowa mamban Commonwealth ba amma ta kasance yanki na wata kasa ta Commonwealth; ta daina kasancewa a Commonwealth lokacin da aka mika yankin zuwa China a shekara ta 1997.}}||1934, 1954–1962, 1970–1994
|-
|{{IND}}||1934–1938, 1954–1958, 1966–1982, 1990–
|-
|{{flagdeco|Leinster}} Ireland{{efn|name=n11|An wakilci Ireland a matsayin kungiya guda daga tsibirin baki daya a shekara ta 1930, kuma ta kungiyoyi biyu, wadanda ke wakiltar Jamhuriyar Ireland Mai 'Yanci, da Ireland ta Arewa a shekara ta 1934. An sauya wa Jamhuriyar Ireland Mai 'Yanci suna a hukumance zuwa Éire a shekara ta 1937 amma ba ta halarci Wasannin 1938 ba, kuma ta fice daga Commonwealth lokacin da ta ayyana kanta a matsayin Jamhuriyar Ireland a ranar 18 ga Afrilu, 1949.}}{{efn|name=n12|Kayan hotuna na wancan lokacin suna nuna Tutar Kore da aka yi amfani da ita ga kungiyar Ireland.}}||1930
|-
|{{flag|Irish Free State}}{{efn|name=n11}}||1934
|-
|{{IMN}}||1958–
|-
|{{JAM}}||1934, 1954–1982, 1990–
|-
|{{JEY}}{{efn|name=n9}}||1958–
|-
|{{KEN}}||1954–1982, 1990–
|-
|{{KIR}}||1998–
|-
|{{LSO}}||1974–
|-
|{{MWI}}||1970–
|-
|{{flag|Malaya}}{{efn|name=n13|Malaya, North Borneo, Sarawak da Singapore sun haɗu a matsayin Malaysia a shekara ta 1963. An kori Singapore daga tarayyar a shekara ta 1965, ta zama kasa mai 'yancin kanta.}}||1950, 1958–1962
|-
|{{MYS}}||1966–1982, 1990–
|-
|{{MDV}}{{efn|name=n14|Maldives ta fice daga Commonwealth a shekara ta 2016,<ref>{{cite web|last=Mackay|first=Duncan|date=14 October 2016|url=http://www.insidethegames.biz/articles/1042634/maldives-set-to-miss-gold-coast-2018-after-resigning-from-commonwealth|title=Maldives set to miss Gold Coast 2018 after resigning from Commonwealth|website=insidethegames.biz|publisher=Dunsar Media|access-date=16 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161017014931/http://www.insidethegames.biz/articles/1042634/maldives-set-to-miss-gold-coast-2018-after-resigning-from-commonwealth|archive-date=17 October 2016|url-status=live}}</ref> amma an sake karberta a shekara ta 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1097892/maldives-commonwealth-games-rejoined|title=Maldives readmitted as member of Commonwealth Games Federation|last=Palmer|first=Dan|date=31 August 2020|website=insidethegames.biz|publisher=|access-date= }}</ref><ref>{{cite web|url=https://thecgf.com/news/maldives-re-joins-member-commonwealth-games-federation|title=Maldives re-joins as member of Commonwealth Games Federation|website=thecgf.com|publisher=Commonwealth Games Federation (CGF)|access-date=13 April 2022|archive-date=13 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413112835/https://thecgf.com/news/maldives-re-joins-member-commonwealth-games-federation|url-status=dead }}</ref>}}||1986–2014, 2022–
|-
|{{MLT}}||1958–1962, 1970, 1982–
|}
|valign="top"|
{|class="wikitable sortable"
|-
! Kasashe||Shekarun halarta
|-
|{{MUS}}||1958–1982, 1990–
|-
|{{MSR}}||1994–
|-
|{{MOZ}}||1998–
|-
|{{NAM}}||1994–
|-
|{{NRU}}||1990–
|-
|{{flag|Newfoundland}}{{efn|name=n15|Newfoundland ta koma karkashin Kanada a shekara ta 1949.<ref>{{cite web|title=Terms of Union|url=https://www.heritage.nf.ca/articles/politics/terms-of-union-1949.php|website=Heritage Newfoundland and Labrador|access-date=1 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601201348/https://www.heritage.nf.ca/articles/politics/terms-of-union-1949.php|archive-date=1 June 2019|url-status=live }}</ref>}}||1930–1934
|-
|{{NZL}}||1930–
|-
|{{NGA}}||1950–1958, 1966–1974, 1982, 1990–1994, 2002–
|-
|{{NIU}}||2002–
|-
|{{NFK}}||1986–<ref>{{cite web|url=https://gc2018.com/country/norfolk-island|title=Norfolk Island|website=Gold Coast 2018 XXI Commonwealth Games|access-date=16 July 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205144938/https://gc2018.com/country/norfolk-island|archive-date=5 February 2021 }}</ref>
|-
|{{flagicon image|Flag of North Borneo (1948–1963).svg}} North Borneo{{efn|name=n13}}||1958–1962
|-
|{{NIR}}{{efn|name=n11}}{{efn|name=n16|Ulster Banner ta kasance tutar tsohuwar Gwamnatin Ireland ta Arewa ne kawai tsakanin shekarun 1953 da 1972, amma ana daukar tutar a matsayin tutar Ireland ta Arewa tun daga shekara ta 1924 tsakanin 'yan kungiyar haɗin kai da 'yan amincin Ulster. Ulster Banner ita ce tutar wasanni ta Ireland ta Arewa a sauran abubuwan da suka shafi wasanni kamar Kofin Duniya na FIFA da kuma Gasar Cin Kofin Duniya na Wasan Raga na FIVB.}}||1934–1938, 1954–
|-
|{{flag|Northern Rhodesia}}{{efn|name=n18|Rhodesia ta Kudu da Rhodesia ta Arewa sun yi gasa daban-daban a shekarun 1954 da 1958 yayin da dukansu biyu ke zaman bangare na Tarayyar Rhodesia da Nyasaland.}}{{efn|name=n17}}||1954–1958
|-
|{{PAK}}||1954–1970, 1990–
|-
|{{PNG}}||1962–1982, 1990–
|-
|{{flag|Rhodesia and Nyasaland}}{{efn|name=n18}}{{efn|name=n17}}||1962
|-
|{{RWA}}||2010–
|-
|{{flag|Saint Christopher-Nevis-Anguilla}}{{efn|name=n2}}||1978
|-
|{{flag|Saint Helena}}{{efn|name=n19|A karkashin sunan "Saint Helena" a Wasannin Commonwealth.<ref>{{cite web|url=http://www.thecgf.com/countries/country_index.asp|title=Commonwealth Games Federation – Commonwealth Countries|access-date=10 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502063259/http://www.thecgf.com/countries/country_index.asp|archive-date=2 May 2013|url-status=dead}}</ref> Tsibirin Ascension da Tristan da Cunha sun kasance yankunan da ke karkashin Saint Helena, saboda haka ana kiran yankin a hukumance "Saint Helena da Yankunanta" har zuwa shekara ta 2009. Saint Helena, Tsibirin Ascension da Tristan da Cunha sun zama madaidaitan sassa na Saint Helena, Ascension da Tristan da Cunha a shekara ta 2009.}}||1982, 1998–
|-
|{{SKN}}{{efn|name=n2}}||1990–
|-
|{{LCA}}||1962, 1970, 1978, 1994–
|-
|{{VCT}}||1958, 1966–1978, 1994–
|-
|{{SAM}}{{efn|name=n20}}||1998–
|-
|{{flagicon|Crown Colony of Sarawak}} Sarawak{{efn|name=n13}}||1958–1962
|-
|{{SCO}}||1930–
|-
|{{SYC}}||1990–
|-
|{{SLE}}||1958, 1966–1970, 1978, 1990–
|-
|{{SGP}}{{efn|name=n13}}||1958–
|-
|{{SLB}}||1982, 1990–
|-
|{{ZAF}}||1911–1958, 1994–
|-
|{{flag|South Arabia}}{{efn|name=n1}}||1966
|-
|{{flag|Southern Rhodesia}}{{efn|name=n18}}{{efn|name=n17}}||1934–1958
|-
|{{LKA}}||1974–1982, 1990–
|-
|{{flag|Swaziland}}{{efn|name=n24}}||1970–2018
|-
|{{flagcountry|Tanganyika (1961–1964)}}{{efn|name=n21|Zanzibar da Tanganyika sun haɗu don kafa Tanzania a shekara ta 1964.}}||1962
|-
|{{TZA}}||1966–1982, 1990–
|-
|{{TOG}}||2026–
|-
|{{TON}}||1974, 1982, 1990–
|-
|{{TTO}}||1934–1982, 1990–
|-
|{{TCA}}||1978, 1998–
|-
|{{TUV}}||2002–
|-
|{{UGA}}||1954–1974, 1982, 1990–
|-
|{{GBR}}||1911{{efn|name=n23|Birtaniya ce ta karbi bakuncin Gasar Cikin Empaya a shekara ta 1911. An gudanar da wannan lamarin kafin gudanarwa ta farko ta Wasannin da aka yi a Hamilton, Kanada a shekara ta 1930.}}
|-
|{{VUT}}||1982–
|-
|{{WAL}}||1930–
|-
|{{flag|Western Samoa}}{{efn|name=n20|An sauya wa Samoa ta Yamma suna zuwa Samoa a shekara ta 1997.}}||1974–1994
|-
|{{ZMB}}{{efn|name=n17}}||1970–1982, 1990–
|-
|{{ZWE}}{{efn|name=n22|Zimbabwe ta fice daga Commonwealth a shekara ta 2003.}}||1982, 1990–2002
|}
|}
=== Kasashen Commonwealth da ba su tura kungiyoyi ba tukuna ===
Kadan ne kawai daga cikin kasashen Commonwealth da yankunanta ba su taba shiga tsakani ba tukuna:<ref name="Commonwealth of Nations 2014">{{cite web|title=Associated & Overseas Territories|website=Commonwealth of Nations|date=14 April 2014|url=https://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/commonwealth-membership/associated-and-overseas-territories/|access-date=20 January 2024|archive-date=21 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230921075014/https://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/commonwealth-membership/associated-and-overseas-territories/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.topendsports.com/events/commonwealth-games/countries/future.htm|title=Commonwealth Games Non-Participating Countries|website=topendsports.com|language=en|access-date=20 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420203014/https://www.topendsports.com/events/commonwealth-games/countries/future.htm|archive-date=20 April 2018|url-status=live}}</ref><ref name="McConnachie 2014">{{cite web|last=McConnachie|first=Alistair|title=Looking Towards the British Wealth in Common Games|website=A Force For Good|date=21 June 2014|url=https://www.aforceforgood.org.uk/games/bcw1#linkfour|access-date=20 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240120032253/https://www.aforceforgood.org.uk/games/bcw1#linkfour|archive-date=20 January 2024|url-status=dead}}</ref>
* Tokelau, yanki na New Zealand, ana saran za ta shiga a karon farko a Wasannin 2010 a Delhi amma ba ta yi hakan ba.<ref>{{cite web|url=http://www.commonwealthgame2010.com/delhi/participating-countries.html|title=Commonwealth Games 2010|accessdate=17 November 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101020092950/http://commonwealthgame2010.com/delhi/participating-countries.html|archivedate=20 October 2010}}</ref> A shekara ta 2018, an bayyana Tokelau a matsayin wadda ba ta dace da shiga Wasannin Commonwealth ba har sai ta kasance tana da alaƙa da aƙalla tarayya guda biyar na wasannin ƙasa da ƙasa.<ref name="RNZ 2018">{{cite web|title=Sport: Tokelau wrestling earns Commonwealth nod|website=RNZ |date=11 May 2018|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/357136/sport-tokelau-wrestling-earns-commonwealth-nod|access-date=20 January 2024}}</ref>
* Tsibirin Keresimasi da Tsibirin Cocos (Keeling), wadanda dukansu yankuna ne na waje na Ostiraliya kamar Tsibirin Norfolk, ba su tura nasu kungiyoyin ba tukuna.
* Akrotiri da Dhekelia, Yankin Ketare Tekun Birtaniya da ke tsakiya a kewayen sansanonin sojin Birtaniya, ba ta tura nata kungiyar ba tukuna.
* Tsibirin Pitcairn, Yankin Ketare Tekun Birtaniya, ba ya shiga saboda karancin yawan jama'a (kewaye da mutane 50).<ref name="Pitcairn">{{cite web|title=Pitcairn's Population|website=LibGuides at Pacific Union College|date=3 May 2021|url=https://puc.libguides.com/PISC-pitcairnpopulation|access-date=20 January 2024}}</ref>
Sauran yankuna masu jama'a da shiyyoyi masu cin gashin kansu a cikin Commonwealth, kamar Alderney da Sark (bangare na Bailiwick na Guernsey), Tsibirin Ascension da Tristan da Cunha (sassa na Yankin Ketare Tekun Birtaniya na Saint Helena, Ascension da Tristan da Cunha), Nevis (bangaren tarayya na Tarayyar Saint Kitts da Nevis), Rodrigues (tsibiri na waje na Mauritius), da Zanzibar (bangaren da ke cin gashin kansa na Tanzania), ba a daukar su a matsayin guda biyu daban-daban ko yankunan ketare teku ta Commonwealth<ref name="Commonwealth of Nations 2014"/> don haka ba su da damar samun cancanta.
=== 'Yan wasan da aka ki amincewa da su ===
Masu fafutuka daga lardin Ingila na Cornwall sun bukaci Hukumar Wasannin Commonwealth da ta ba Cornwall damar shiga daban a Wasannin 2006, amma CGF ta ki amincewa, wanda ya bayyana cewa "Cornwall ba komai ba ce illa lardin Ingila" kuma ya ba 'yan wasan Cornwall shawarar da su yi gasa a kungiyar Ingila.<ref name="BBC NEWS 2006">{{cite web|title=Cornish out of running for Games|website=BBC NEWS|date=2 January 2006|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/cornwall/4575246.stm|access-date=20 January 2024}}</ref><ref name="Harris 2006">{{cite web|last=Harris|first=John|title=John Harris: Cornwall wants to be a part of Commonwealth Games|website=the Guardian|date=4 January 2006|url=https://www.theguardian.com/sport/2006/jan/04/johnharris.features11|access-date=20 January 2024}}</ref> Jam'iyyar siyasa ta Cornwall Mebyon Kernow ta nemi a ba kungiyar Cornwall damar shiga Wasannin 2022 amma ba ta samu nasara ba.<ref name="Hart 2022">{{cite web|last=Hart|first=Emma|title=Calls for Cornwall to be allowed to enter its own team at the next Commonwealth Games|website=Pirate FM|date=2 August 2022|url=https://planetradio.co.uk/pirate-fm/local/news/calls-for-cornwall-team-at-commonwealth-games/|access-date=20 January 2024}}</ref>
Jamhuriyar Birtaniya ta Arewacin Cyprus ta nemi shiga Wasannin 2006, amma an ki amincewa da ita saboda karancin amincewa daga kasashen duniya.<ref name="BBC NEWS 2006"/>
== Ce-ce-ku-ce ==
=== Kwangilar birnin da zai karbi bakunci ===
Wasannin Empaya na Birtaniya na 1934, wadanda aka amince a shekara ta 1930 za a gudanar a Johannesburg, an mayar da su London bayan gwamnatin Afirka ta Kudu ta lokacin kafin wariyar launin fata (apartheid) ta ki amincewa da halartar 'yan wasa masu launin fata.<ref name="Gorman2012">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b5DlxTDEIaYC&pg=PA170|title=The Emergence of International Society in the 1920s|last=Gorman|first=Daniel|date=31 July 2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107021136|page=170|access-date=27 May 2013}}</ref>
An fara ba Durban damar karbar bakuncin Wasannin Commonwealth na 2022 a ranar 2 ga Satumba, 2015, a Babban Taron CGF a Auckland.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/34125467|title=Commonwealth Games: Durban confirmed as 2022 host city|date=2 September 2015|work=BBC Sport|access-date=5 February 2018|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804195951/https://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/34125467|archive-date=4 August 2018|url-status=live}}</ref> An ruwaito a watan Fabrairu na 2017 cewa Durban ba za ta iya karbar bakuncin wasannin ba saboda karancin kudi. A ranar 13 ga Maris, 2017, CGF ta janye hakkin karbar bakuncin daga Durban sannan ta sake bude tsarin neman neman karbar bakunci na wasannin 2022.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/39256432|title=Commonwealth Games: Durban, South Africa will not host Games in 2022|date=13 March 2017|work=BBC Sport|access-date=5 February 2018|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20180204162108/http://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/39256432|archive-date=4 February 2018|url-status=live}}</ref> Birane da dama daga Ostiraliya, Kanada, Ingila da Malaysia sun nuna sha'awar karbar bakuncin wasannin. Sai dai, CGF ta samu bukata guda daya tak a hukumance wadda ta fito daga Birmingham, Ingila.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/41455347|title=Commonwealth Games 2022: Birmingham only bidder for event|date=30 September 2017|work=BBC Sport|access-date=5 February 2018|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201195548/https://www.bbc.co.uk/sport/41455347|archive-date=1 February 2018|url-status=live}}</ref> A ranar 21 ga Disamba, 2017, an ba Birmingham damar karbar bakuncin Wasannin 2022 a matsayin mai karbar bakunci na gurbi Durban.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/dec/21/birmingham-named-2022-commonwealth-games-host-city|title=Birmingham officially named as 2022 Commonwealth Games host city|last=Kelner|first=Martha|date=21 December 2017|website=The Guardian|language=en|access-date=5 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184516/https://www.theguardian.com/sport/2017/dec/21/birmingham-named-2022-commonwealth-games-host-city|archive-date=5 February 2018|url-status=live}}</ref>
An zabi hadakar bukata daga birane 6 na jihar Victoria a Ostiraliya don karbar bakuncin Wasannin Commonwealth na 2026. A ranar 18 ga Yuli, 2023, Firimiyan Victoria Dan Andrews ya sanar cewa jihar ta janye daga karbar bakuncin taron saboda karuwa mai tarin yawa a kiyasin kudin taron. Kiyasin farko na kudin ya kasance kusan Dalar Ostiraliya biliyan 2.6, amma sabbin kiyasoshi na nuna kudin zai iya kaiwa kusa da Dalar Ostiraliya biliyan 6 zuwa 7.<ref>{{Cite news|date=18 July 2023|title=Commonwealth Games: 2026 event in doubt after Victoria cancels|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-australia-66229574|access-date=6 August 2023}}</ref><ref>{{Cite news|last=Pender|first=Kieran|date=18 July 2023|title=Does Victoria's 2026 cancellation sound Commonwealth Games death knell?|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/18/commonwealth-games-2026-cancellation-will-it-return-victoria|access-date=6 August 2023|issn=0261-3077}}</ref> A ranar 18 ga Yuli, 2023, gwamnatin jihar Victoria ta sanar da cewa ta soke shirinta na karbar bakuncin wasannin, ta hanyar kawo hujjar karuwar kiyasin kudaden da ake tsammanin kashewa idan aka kwatanta da na farko. Ba tare da samun birnin da zai karbi bakunci ba, akwai yandancin cewa za a daga wasannin zuwa shekarar 2027 ko kuma soke su gabataki daya.<ref name=":7">{{Cite news|date=17 July 2023|title=Commonwealth Games: 2026 event in doubt after Victoria cancels|language=en-UK|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-australia-66229574|access-date=17 July 2023}}</ref><ref>{{Cite web|title=Commonwealth Games Costs Too High At Over $6 Billion {{!}} Premier of Victoria|url=http://www.premier.vic.gov.au/commonwealth-games-costs-too-high-over-6-billion|access-date=18 July 2023|website=www.premier.vic.gov.au|language=en}}</ref><ref name=":CancelledGuardian">{{Cite news|first1=Paul|last1=Karp|first2=Cait|last2=Kelly|first3=Adeshola|last3=Ore|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2023/jul/18/australia-commonwealth-games-2026-victoria-cancels-event-after-costs-blow-out-to-7bn|title =Australia Commonwealth Games 2026: Victoria cancels event after costs blow out to $7bn|newspaper=The Guardian|date=18 July 2023|access-date=17 July 2023}}</ref> Duk da haka, a ranar 17 ga Satumba, 2024, an sanar cewa Gwamnatin Scotland ta amince ta karbi bakuncin wasannin na 2026 a Glasgow.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8ddeeklxko | title=Scotland agrees to host Commonwealth Games in 2026 | date=17 September 2024 }}</ref>
=== Yajin aiki / Yoyikoti ===
Kamar dai Wasannin Olympic, Wasannin Commonwealth ma sun fuskanci yajin aikin kin halarta (boycott):
Nijeriya ta gudanar da yajin aikin kin halartar Wasannin Commonwealth na 1978 a Edmonton domin nuna zanga-zangar nuna adawa da huldar wasanni ta New Zealand da Afirka ta Kudu a lokacin wariyar launin fata. Uganda ma ta nisanta kanta, domin adawa da zargin kiyayyar Kanada ga gwamnatin Idi Amin.<ref name="MacintoshHawes1994"/><ref name="Edmonton">{{Cite web|url=http://www.thecgf.com/games/intro.asp?yr=1978|title=Commonwealth Games Federation – 1978 Commonwealth Games – Introduction|website=thecgf.com|access-date=6 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414194244/http://thecgf.com/games/intro.asp?yr=1978|archive-date=14 April 2017|url-status=dead}}</ref>
[[File:1986 Commonwealth Games (Edinburgh) boycotting countries (red).png|thumb|upright=1.35|Kasashen da suka yi yajin aikin kin halartar Wasannin 1986 an yi musu fentin ja|alt=|300x300px]]
A lokacin Wasannin Commonwealth na 1986 a Edinburgh, mafi yawancin kasashen Commonwealth sun yi yajin aikin kin halarta, wanda ya sa Wasannin suka kasance tamkar na fararen fata kawai. Kasashe talatin da biyu daga cikin hamsin da tara da suka dace su shiga—mafi yawansu kasashen Afirka, Asiya da Karibiyan—sun nisanta kansu saboda manufar gwamnatin Thatcher na ci gaba da rike huldar wasanni ta Birtaniya da Afirka ta Kudu mai mulkin wariyar launin fata a maimakon shiga cikin yajin aikin kin gudanar da wasanni na gaba daya da kasar. Sakamakon haka, Edinburgh 1986 ta shaida mafi karancin adadin 'yan wasa tun bayan Auckland 1950.<ref>{{cite web|last1=Degun |first1=Tom |url=http://www.insidethegames.biz/commonwealth-games/2014/16048-scottish-independence-referendum-will-increase-interest-in-glasgow-2014-it-is-claimed|title=Scottish independence referendum will increase interest in Glasgow 2014, it is claimed | Glasgow 2014|work=insidethegames.biz - Olympic, Paralympic and Commonwealth Games News |date=29 February 2012|publisher=insidethegames.biz|access-date=9 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120811024929/http://insidethegames.biz/commonwealth-games/2014/16048-scottish-independence-referendum-will-increase-interest-in-glasgow-2014-it-is-claimed|archive-date=11 August 2012|url-status=live}}</ref> Kasashen da suka yi yajin aikin sun hada da Antigua da Barbuda, Barbados, Bahamas, Bangladesh, Bermuda, Belize, Cyprus, Dominica, Gambia, Ghana, Guyana, Grenada, Indiya, Jamaica, Kenya, Malaysia, Nijeriya, Pakistan, Papua New Guinea, Tsibirin Solomon, Sri Lanka, St. Vincent da Grenadines, Sierra Leone, St. Kitts da Nevis, St. Lucia, Mauritius, Trinidad da Tobago, Tanzania, Tsibirin Turks da Caicos, Uganda, Zambia da Zimbabwe.<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-07-20-mn-17233-story.html|title=8 More Nations Join Boycott of Commonwealth Games; Total Now 23|agency=Reuters|date=20 July 1986|work=Los Angeles Times|access-date=23 August 2017|language=en-US|issn=0458-3035|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221010750/http://articles.latimes.com/1986-07-20/news/mn-17233_1_commonwealth-games|archive-date=21 February 2017|url-status=live}}</ref> Bermuda ta kasance mai janye jiki a makare, domin 'yan wasanta sun bayyana a bikin bude taron da kuma ranar farko ta gasar kafin Kungiyar Olympic ta Bermuda ta yanke shawarar janye jiki a hukumance.<ref>{{cite news|last=Fraser|first=Graham|date=25 April 2014|url=https://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/27165110|title=Glasgow 2014: The Bermuda boycott of 1986 that still hurts|work=BBC Sport|access-date=2 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111114123/http://www.bbc.co.uk/sport/0/commonwealth-games/27165110|archive-date=11 November 2014|url-status=live}}</ref>
=== Zanga-zanga ===
Wasannin Commonwealth na 1982 a Brisbane sun gudana ne a tsakiyar gudanar da zanga-zanga mai dimbin yawa domin kare hakkin 'Yan Aborigina na Ostiraliya. Gwamnatin jihar mai cike da ce-ce-ku-ce ta Joh Bjelke-Petersen ta fuskanci kalubale akai-akai daga Majalisar 'Yancin Bil-Adama ta Queensland game da takunkumin da ta kakaba wa 'yancin fadin albarkacin baki, 'yancin yin tarayya da 'yancin yin zanga-zanga. Gwamnatin Queensland ba ta amince da hakkin filaye na 'Yan Aborigina ba. Haka kuma Queensland ta gindaya gagarumar takunkumi na shari'a a kan Aborigina ta hanyar "Aboriginal Act 1971".
Lalubawan 'Yan Aborigina da suka hada da Gary Foley sun tsara zanga-zangar bil-adama a Brisbane a lokacin makon wasannin, wanda aka lakaba wa suna "Stolenwealth Games". A matsayin martani, Queensland ta kafa dokar "The Commonwealth Games Act 1982" don sa takunkumi ga zanga-zanga a cikin ko kusa da wurin da ake gudanar da taron. Lokacin da fafutukawan 'Yan Aborigina da masu goyon bayan su suka gabatar da jerin gwano duk da haka, an kame daruruwan mutane. An dauki hotuna da bidiyon zanga-zangar a cikin shirin gaskiya na ''Guniwaya Ngigu''.
Sauran zanga-zangar "Stolenwealth Games" sun sake aukuwa a lokacin Wasannin Commonwealth na 2006 a Melbourne da kuma Wasannin Commonwealth na 2018 a Gold Coast.<ref>{{cite news|last= Latimore|first= Jack|date= 9 April 2018|title='The fight never left': Stolenwealth Games protesters draw on long tradition|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2018/apr/09/the-fight-never-left-stolenwealth-games-protesters-draw-on-long-tradition|work= Guardian, The|location=|access-date=18 September 2023}}</ref>
== Tasirin kudi ==
Kudurin kiyasi na Wasannin Commonwealth na 2010 a Delhi ya kasance Dalar Amurka biliyan 11, a cewar mujallar ''Business Today''.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2011/apr/25/delhi-commonwealth-games-organiser-arrested|title=Delhi Commonwealth Games organiser arrested in corruption investigation|agency=Associated Press|date=25 April 2011|website=The Guardian|access-date=8 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160921204444/https://www.theguardian.com/world/2011/apr/25/delhi-commonwealth-games-organiser-arrested|archive-date=21 September 2016|url-status=live}}</ref> Kafin wannan, kiyasin farko na majalisar gudanarwa ta Wasannin Olympic ta Indiya a shekara ta 2003 ya kasance Dalar Amurka miliyan 250. Amma a shekara ta 2010, kasafin kudin a hukumance ya haura zuwa kusan Dalar Amurka biliyan 1.8, adadin da bai hada da kudaden gina ayyukan rage radadi da na bunkasa ababen more rayuwa wadanda basu da alaka da wasanni ba.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/sport/story/20100816-payoffs-bribes-cast-a-shadow-on-cwg-743744-2010-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100811161300/http://indiatoday.intoday.in/site/Story/108072/Sport/payoffs-&-bribes-cast-a-shadow-on-cwg.html|url-status=live|archive-date=11 August 2010|title=Payoffs & bribes cast a shadow on CWG: Sport : India Today|author1=Ravi Shankar|author2=Mihir Srivastava|date=7 August 2010|work=India Today|access-date=3 October 2010}}</ref> Wasannin Commonwealth na 2010 an ruwaito su a matsayin Wasannin Commonwealth mafi tsada da aka taba gudanarwa.<ref>Melbourne 2006</ref>
Wani bincike da kamfanin PricewaterhouseCoopers ya gudanar a kan Wasannin Commonwealth na 2002, 2006, 2014 da kuma 2018 ya nuna cewa duk dalar Amurka guda daya da gwamnatoci suka kashe kan kudaden gudanarwa, wuraren gudanar da wasanni da sansanin 'yan wasa, ta samar da Dalar Amurka 2 ga tattalin arzikin birnin da ya karbi bakunci ko jiha, tare da matsakaicin samar da guraben aiki fiye da 18,000 sakamakon kowace gasa.<ref>{{cite web|title=New report reveals Commonwealth Games consistently provides over £1 billion boost for host cities|url=https://thecgf.com/news/new-report-reveals-commonwealth-games-consistently-provides-over-ps1-billion-boost-host-cities|website=The Commonwealth Games Federation|access-date=16 February 2022|archive-date=16 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216122417/https://thecgf.com/news/new-report-reveals-commonwealth-games-consistently-provides-over-ps1-billion-boost-host-cities|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Commonwealth Games Value Framework|url=https://thecgf.com/sites/default/files/2020-05/CG_Value%20Framework_v1.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://thecgf.com/sites/default/files/2020-05/CG_Value%20Framework_v1.pdf|archive-date=9 October 2022|url-status=live|website=The Commonwealth Games Federation|publisher=PricewaterhouseCoopers|access-date=16 February 2022}}</ref> Har ila yau, dukkan birane hudu sun samu ci gaba mai dorewa na sufuri ko sauran ababen more rayuwa ta hanyar karbar bakuncin Wasannin, yayin da wasu kuma suka amfana daga farfado da yankuna da suka kasance a baya suna fuskantar kalubale.<ref>{{cite web|last1=Towell|first1=Noel|title=Games can deliver gold for Victoria's economy|url=https://www.theage.com.au/national/victoria/games-can-deliver-gold-for-victoria-s-economy-20220216-p59wxa.html|website=The Age|date=16 February 2022 |access-date=16 February 2022}}</ref>
Wani bincike da Ernst & Young suka gudanar ya gano cewa Wasannin Commonwealth na 2018 sun samar da tasirin tattalin arziki da aka kiyasta kaiwa Dalar Amurka biliyan 2.5, yayin da wuraren da aka gina ko aka inganta don Wasannin sun samar da amfanin tattalin arziki na fiye da Dalar Amurka miliyan 60 a shekara ga Gold Coast. Nasarar Wasannin Commonwealth na 2018 an yaba mata wajen taimakawa birnin Brisbane samun hakkin karbar bakuncin Wasannin Olympic na Damina na 2032.<ref>{{cite web|title=GC2018 Legacy: Beyond the Games report 2024|url=https://www.publications.qld.gov.au/ckan-publications-attachments-prod/resources/eed229fa-e623-4cf1-b0f2-0cb0298e4b52/gc2018-legacy-report-2024.pdf?ETag=f1909b86222ff20de6d678c3e58fffd4|publisher=Ernst & Young|access-date=4 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|last1=Pierce|first1=Jeremy|title=Gold Coast 2018 Commonwealth Games worth $300m so far: report|url=https://www.couriermail.com.au/news/queensland/qld-politics/gold-coast-2018-commonwealth-games-worth-300m-so-far-report/news-story/17b82ff1df2be1d78ddd705c86f2ad86|website=The Courier Mail|access-date=4 August 2024}}</ref>
== 'Yan wasa shahararru ==
Mai wasan Lawn Bowl Willie Wood daga Scotland shi ne dan wasa na farko da ya shiga Wasannin Commonwealth guda bakwai, tun daga 1974 zuwa 2002, wani mizani da dan tseren keke Andrew Roche daga tsibirin Isle of Man ya daidaita a shekara ta 2014.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/26985985|title=Glasgow 2014: Mark Cavendish relishes idea of racing with mates|date=10 May 2014|access-date=10 May 2014|newspaper=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20140511023704/http://www.bbc.co.uk/sport/0/commonwealth-games/26985985|archive-date=11 May 2014|url-status=live }}</ref> Dukansu gaba daya David Calvert daga Arewacin Ireland ya tsere musu, wanda a shekara ta 2018 ya halarci wasanninsa na 11.<ref>{{cite news|title=Commonwealth Games: TeamNI announced for Gold Coast 2018|url=https://www.portadowntimes.co.uk/sport/commonwealth-games-teamni-announced-for-gold-coast-2018-1-8314625|access-date=4 January 2018|work=Portadown Times|date=3 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105180313/https://www.portadowntimes.co.uk/sport/commonwealth-games-teamni-announced-for-gold-coast-2018-1-8314625|archive-date=5 January 2018|url-status=live}}</ref>
Sitiveni Rabuka ya kasance Firayim Ministan Fiji. Kafin sannan, ya wakilci Fiji a wasannin jifan nauyi (shot put da hammer throw), jifan faifai (discus) da kuma decathlon a Wasannin Empaya da Commonwealth na Birtaniya na 1974 da aka gudanar a Christchurch, New Zealand.
Greg Yelavich, dan harbe-harbe na wasanni daga New Zealand, ya lashe lambobin yabo 12 a wasanni bakwai tun daga 1986 zuwa 2010.<ref name="Greg Yelavich Olympic success">{{cite web|title=Greg Yelavich|url=https://olympic.org.nz/athletes/greg-yelavich|website=New Zealand Olympic Team|access-date=22 July 2020|language=en|date=9 February 2016}}</ref>
Dan wasan Lawn Bowl Robert Weale ya wakilci Wales a Wasannin Commonwealth guda 8, tsakanin 1986 zuwa 2014, inda ya lashe lambobin zinare 2, azurfa 3 da kuma tagulla 1.<ref>{{Cite news|title=Weale's Commonwealth Games memories|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/commonwealth-games/27973271|access-date=23 July 2021}}</ref>
Mai daukar nauyi na Nauru Marcus Stephen ya lashe lambobin yabo goma sha biyu a Wasannin tsakanin shekara ta 1990 da 2002, inda bakwai daga ciki na zinare ne, sannan aka zabe shi a matsayin Shugaban kasar Nauru a shekara ta 2007. Wannan nasara tasa ta taimaka wajen sanya Nauru (kasa mafi kankanta mai zaman kanta a Commonwealth, mai murabba'in kilomita 21 da yawan jama'a kasa da 9,400 a shekara ta 2011) a matsayi na ashirin da biyu a saman teburin lambobin yabo na Wasannin Commonwealth na kowane lokaci.<ref>August 2019</ref>
Mai iyo na Ostiraliya Ian Thorpe ya lashe lambobin zinare 10 da na azurfa 1 a Wasannin Commonwealth. A Wasannin Commonwealth na 1998 a Kuala Lumpur, ya lashe lambobin zinare 4. A Wasannin Commonwealth na 2002 a Manchester, ya lashe lambobin zinare 6 da azurfa 1.<ref>{{Cite web|url=http://thecgf.com/search/legend.asp|title=Commonwealth Games Federation – Inspiring Athletes – Commonwealth Legend|website=thecgf.com|access-date=27 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827124937/http://thecgf.com/search/legend.asp|archive-date=27 August 2017|url-status=dead}}</ref>
Chad le Clos, mai iyo mafi samun lambobin yabo a Afirka ta Kudu, ya lashe lambobin yabo 18 daga Wasannin Commonwealth hudu (2010, 2014, 2018 da 2022), wadanda bakwai daga ciki zinare ne. A Wasannin Commonwealth na 2014 a Glasgow, ya lashe lambobin zinare biyu, azurfa guda daya da kuma tagulla guda hudu.<ref>"Chad le Clos stars at Commonwealth Games with record 7 medals". ''News24''. 30 July 2014. Retrieved 12 April 2022.</ref> A Wasannin Commonwealth na 2018 a Gold Coast, ya lashe zinare uku, azurfa daya da tagulla daya.<ref>{{Cite news|url=http://chadleclos.com/about-me/|title=About Me – Chad Le Clos|work=Chad Le Clos|access-date=16 April 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417105611/http://chadleclos.com/about-me/|archive-date=17 April 2018|url-status=live}}</ref>
Dan wasan kwaikwayo na Ingila Jason Statham ya shiga a matsayin mai tsalle ruwa a Wasannin Commonwealth na 1990.<ref>{{cite news|title=When Jason Statham participated in the 1990 Commonwealth Games|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/jason-statham-commonwealth-games-5123058/|website=The Indian Express|author=Shivangi Jalan|date=4 April 2018|access-date=27 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527171905/https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/jason-statham-commonwealth-games-5123058/|archive-date=27 May 2019|url-status=live}}</ref>
A Wasannin Commonwealth na 2022 a Birmingham, mawakin Ostiraliya Cody Simpson ya lashe lambar zinare a matsayin mai iyo a tseren gudun maza na ninkaya mai nisan mita 4 × 100 freestyle relay da kuma lambar azurfa a tseren maza na 4 × 100 metre medley relay.<ref>{{cite news|last1=Ramsay|first1=George|title=Cody Simpson returned to his 'first love' by swapping his music career for swimming and is set to compete at the Commonwealth Games|url=https://edition.cnn.com/2022/07/27/sport/cody-simpson-swimming-commonwealth-games-spt-intl/index.html|access-date=1 August 2022|work=CNN|date=28 July 2022}}</ref>
Firayim Ministan Niue Dalton Tagelagi ya fafata a wasan lawn bowls a Wasannin Commonwealth na 2022 yana kan mukaminsa na mulki,<ref>{{cite web |url=https://www.birmingham2022.com/athletes/dalton-emani-makamau-tagelagi/1aceb712-a566-4e3a-8d49-71bc9978a999 |title=Dalton Emani Makamau TAGELAGI |publisher=Birmingham 2022 Commonwealth Games |date= |accessdate=2 July 2022 |archive-date=2 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202084456/https://www.birmingham2022.com/athletes/dalton-emani-makamau-tagelagi/1aceb712-a566-4e3a-8d49-71bc9978a999 |url-status=live }}</ref> sannan kuma ya riga ya fafata a shekarar 2014<ref>{{cite web |url=http://g2014results.thecgf.com/athlete/lawn_bowls/1027216/d_tagelagi.html |title=Dalton Tagelagi |publisher=G2014results.thecgf.com |accessdate=30 April 2015 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923215826/http://g2014results.thecgf.com/athlete/lawn_bowls/1027216/d_tagelagi.html |url-status=dead }}</ref> da kuma shekarar 2018.<ref>{{cite web |url=https://results.gc2018.com/en/lawn-bowls/athlete-profile-n6031192-dalton-tagelagi.htm |title=Dalton TAGELAGI |publisher=Gold Coast 2018 Commonwealth Games Corporation |date= |accessdate=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611031031/https://results.gc2018.com/en/lawn-bowls/athlete-profile-n6031192-dalton-tagelagi.htm |url-status=dead }}.</ref>
== Daukar hoto da watsa labarai ==
Gidan talabijin na BBC shi ne babban mai watsa shirye-shiryen tun daga 1954 zuwa 2022 in ban da fitotoci hudu na farko a shekarun 1930, 1934, 1938 da 1950. A ranar 19 ga Disamba, 2025, an sanar da cewa Wasannin Commonwealth na 2026 a Glasgow za a nuna su kai tsaye a gidan talabijin na TNT Sports karon farko a matsayin talabijin mai biyan kudi maimakon a talabijin na kyauta. Tashar Channel 5 za ta gudanar da nuna taaitaccen labarai da abubuwan da suka faru a kullum na gasar shekarar 2026.
== Manazarta ==
{{reflist|2}}
s03ez3mg00xxj7mre2al1a3xaerlb3l
Ugo Simon
0
168745
968789
927764
2026-10-17T21:18:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968789
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Ugo Simon
| full_name = Ugochukwu Andrew Simon
| birth_date = {{Birth date and age|2002|2|25}}
| birth_place =
| nationality = Nigerian
| height_cm = 196
| position = [[Small forward (basketball)|Small forward]]
| currentclub = Virtus Matera
| number = 80
| career_start = 2020
| years1 = 2020–2021
| team1 = [[Fortitudo Bologna]]
| years2 = 2021–2025
| team2 = Virtus Ragusa
| years3 = 2025–2026
| team3 = Orlandina Basket
| years4 = 2026–
| team4 = Virtus Matera
| nationalyears1 = 2025–
| nationalteam1 = [[Nigeria national basketball team|Nigeria]]
}}
'''Ugochukwu Andrew Simon''', wanda aka fi sani da '''Ugo Simon''', ɗan wasan ƙwallon kwando ne ɗan Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ''small forward''. An haife shi a ranar 25 ga Fabrairu 2002, kuma tsayinsa ya kai santimita 196. Ya bunkasa harkar kwallon kwando a Italiya, inda ya yi shekaru a tsarin matasan Nova Virtus Ragusa da Fortitudo Bologna kafin ya fara buga wasan manya. Daga baya ya zama ɗan wasan tawagar ƙwallon kwando ta Najeriya. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon |url=https://www.fiba.basketball/en/players/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Rayuwarsa da farkon harkar kwallon kwando ==
Simon ya girma ne a tsarin ƙwallon kwando na Italiya, inda ya samu horo a matakin matasa a Sicily. Ya kasance cikin shirin matasan Nova Virtus Ragusa, sannan daga baya ya shiga tsarin matasan Fortitudo Bologna. Wannan ci gaba ya ba shi damar samun kwarewa a gasar matasa kafin ya fara taka leda a manyan kungiyoyi. <ref>{{Cite web |title=L'Orlandina ingaggia l'ala nigeriana Ugo Simon: "Puntiamo sulla sua fisicità" |url=https://www.messinasportiva.it/lorlandina-ingaggia-lala-nigeriana-ugo-simon-puntiamo-sulla-sua-fisicita/ |website=Messina Sportiva |date=4 August 2025 |access-date=11 September 2026}}</ref>
A matakin matasa, Simon ya yi fice a gasar 3x3 ta Under-18 a Sicily, inda ya zama zakara na yankin tare da Nova Virtus Ragusa. Haka kuma ya kasance cikin tawagar Sicily da ta fafata a ''Giochi delle Isole'' a shekarar 2018. <ref>{{Cite web |title=L'Orlandina ingaggia l'ala nigeriana Ugo Simon: "Puntiamo sulla sua fisicità" |url=https://www.messinasportiva.it/lorlandina-ingaggia-lala-nigeriana-ugo-simon-puntiamo-sulla-sua-fisicita/ |website=Messina Sportiva |date=4 August 2025 |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Fortitudo Bologna ==
Simon ya shiga tsarin Fortitudo Bologna yayin da yake matashi, inda daga baya ya samu damar buga wasan manya. A kakar 2020–21 ya kasance cikin tsarin Fortitudo Bologna a gasar Italiya. FIBA ta nuna cewa ya buga wasa guda a gasar Basketball Champions League a lokacin, inda ya shafe kusan mintuna tara a fili. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Fortitudo Bologna - Player Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/history/112-fiba-mens-european-club-competitions-tier-1/208247/players/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wasansa na Basketball Champions League da Bamberg a ranar 27 Oktoba 2020, Simon ya samu maki 2 da ''rebound'' 1 a cikin mintuna tara. Wannan shi ne wasan da FIBA ta rubuta a matsayin bayyanarsa a gasar Turai ta matakin kulob. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Fortitudo Bologna - Player Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/history/112-fiba-mens-european-club-competitions-tier-1/208247/players/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Virtus Ragusa ==
Bayan zamansa a tsarin Fortitudo Bologna, Simon ya koma Virtus Ragusa, inda ya ci gaba da bunkasa kansa a gasar ƙwallon kwando ta Italiya. A cewar rahotannin wasanni na Italiya, ya shafe shekaru biyar a jere tare da ƙungiyar Ragusa kafin komawarsa Orlandina Basket a shekarar 2025. <ref>{{Cite web |title=L'Orlandina ingaggia l'ala nigeriana Ugo Simon: "Puntiamo sulla sua fisicità" |url=https://www.messinasportiva.it/lorlandina-ingaggia-lala-nigeriana-ugo-simon-puntiamo-sulla-sua-fisicita/ |website=Messina Sportiva |date=4 August 2025 |access-date=11 September 2026}}</ref>
Lokacin da yake Ragusa, Simon ya ƙara samun kwarewa a matsayin ''forward'' mai iya taka leda a bangarorin kai hari da tsaro. Ci gabansa a wannan lokacin ya taimaka masa wajen samun damar shiga gasar ƙasa ta Italiya da kuma daga baya samun kiran tawagar ƙasar Najeriya. <ref>{{Cite web |title=L'Orlandina ingaggia l'ala nigeriana Ugo Simon: "Puntiamo sulla sua fisicità" |url=https://www.messinasportiva.it/lorlandina-ingaggia-lala-nigeriana-ugo-simon-puntiamo-sulla-sua-fisicita/ |website=Messina Sportiva |date=4 August 2025 |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Orlandina Basket ==
A watan Agusta 2025, Orlandina Basket ta sanar da ɗaukar Simon domin kakar 2025–26. Ƙungiyar ta bayyana shi a matsayin ɗan wasa mai tsayin santimita 196 wanda yake taka leda a matsayin ''forward'', tare da jaddada ƙarfinsa na jiki da iya yin tasiri a bangarorin biyu na fili. <ref>{{Cite web |title=L'Orlandina ingaggia l'ala nigeriana Ugo Simon: "Puntiamo sulla sua fisicità" |url=https://www.messinasportiva.it/lorlandina-ingaggia-lala-nigeriana-ugo-simon-puntiamo-sulla-sua-fisicita/ |website=Messina Sportiva |date=4 August 2025 |access-date=11 September 2026}}</ref>
A lokacin kakar 2025–26, Simon ya buga wa Infodrive Capo d'Orlando a Serie B Nazionale. Lega Nazionale Pallacanestro ta nuna cewa ya samu matsakaicin maki 6, ''rebounds'' 4.3 da ''assists'' 0.7 a kowane wasa a wani bayanin kididdigar kakar. <ref>{{Cite web |title=Simon Ugo |url=https://www.legapallacanestro.com/simon-ugo?qt-giocatore=0 |website=Lega Nazionale Pallacanestro |access-date=11 September 2026}}</ref>
Orlandina Basket ta ci gaba da nuna Simon a matsayin ɗaya daga cikin 'yan wasan ''forward'' a cikin jerin 'yan wasanta. Bayan kakar 2025–26, ya bar Capo d'Orlando domin komawa wani sabon ƙalubale a Serie B ta Italiya. <ref>{{Cite web |title=Infodrive Capo d'Orlando - LNP Serie B Nazionale |url=https://www.orlandinabasket.it/ |website=Orlandina Basket |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Virtus Matera ==
A watan Yuli 2026, Ondatel Virtus Matera ta sanar da ɗaukar Simon domin kakar 2026–27. Kungiyar ta bayyana shi a matsayin ''forward'' mai tsayin santimita 196, kuma ta nuna cewa ya koma Matera bayan muhimmiyar kakar da ya yi a Serie B Nazionale tare da Orlandina Basket. <ref>{{Cite web |title=B Int - La Ondatel Virtus Matera ingaggia l'ala Ugo Simon |url=https://www.pianetabasket.com/serie-b/b-int-la-ondatel-virtus-matera-ingaggia-lala-ugo-simon |website=Pianeta Basket |date=23 July 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref>
Rahoton Virtus Matera ya bayyana Simon a matsayin ɗan wasa mai ƙarfi a jiki, mai saurin motsi da kuma iya taka leda a wurare daban-daban a gefen fili. Haka kuma an bayyana shi da ƙwarewar tsaro da kuma iya kai hari zuwa ''rim''. <ref>{{Cite web |title=B Int - La Ondatel Virtus Matera ingaggia l'ala Ugo Simon |url=https://www.pianetabasket.com/serie-b/b-int-la-ondatel-virtus-matera-ingaggia-lala-ugo-simon |website=Pianeta Basket |date=23 July 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Aikin ƙasa ==
Simon ya wakilci [[Nigeria national basketball team|tawagar ƙwallon kwando ta Najeriya]], D'Tigers, a matakin manya. FIBA ta sanya shi cikin bayanan 'yan wasan Najeriya kuma ta tabbatar da cewa ƙasarsa ita ce Najeriya. An haife shi a ranar 25 Fabrairu 2002, kuma tsayinsa ya kai santimita 196. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria |url=https://www.fiba.basketball/en/players/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A gasar neman gurbin shiga [[FIBA AfroBasket 2025]], Simon ya buga wa Najeriya wasanni uku. A kan Libya ranar 21 Fabrairu 2025 ya ci maki 6, ya samu ''rebound'' 1 da ''assist'' 1; a kan Uganda ranar 22 Fabrairu ya ci maki 7 tare da ''rebounds'' 7 da ''steals'' 3; sannan a kan Cape Verde ranar 23 Fabrairu ya ci maki 4, ya samu ''rebound'' 1 da ''assists'' 2. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA AfroBasket 2025 Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-afrobasket-2025-qualifiers/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A cikin waɗannan wasanni uku na cancantar AfroBasket 2025, Simon ya samu jimillar maki 17, ''rebounds'' 9, ''assists'' 3 da ''steals'' 3. Matsakaicinsa ya kasance maki 5.7, ''rebounds'' 3 da ''assist'' 1 a kowane wasa. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA AfroBasket 2025 Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-afrobasket-2025-qualifiers/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A [[FIBA AfroBasket 2025]], Simon ya buga wasanni huɗu ga Najeriya. A wasan farko da Madagascar ranar 13 Agusta 2025 bai ci maki ba amma ya samu ''rebounds'' 2 da ''assist'' 1. A wasan da Tunisia ya ci maki 6, ya samu ''rebound'' 1 da ''assists'' 2, sannan ya ci maki 3 da Cameroon da maki 4 da Senegal a wasan quarter-final. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA AfroBasket 2025 |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-afrobasket-2025/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A jimillar wasanni huɗu na AfroBasket 2025, Simon ya samu maki 13, ''rebounds'' 7 da ''assists'' 6. Wannan ya ba shi matsakaicin maki 3.3, ''rebounds'' 1.8 da ''assists'' 1.5 a kowane wasa. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA AfroBasket 2025 |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-afrobasket-2025/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== FIBA Basketball World Cup 2027 African Qualifiers ==
A zagayen farko na cancantar shiga [[FIBA Basketball World Cup 2027]], Simon ya kasance cikin tawagar Najeriya. A wasanni uku da aka buga a watan Nuwamba 2025, ya kara wakiltar ƙasar a wasannin da Tunisia, Guinea da Rwanda. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA Basketball World Cup 2027 African Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-basketball-world-cup-2027-african-qualifiers/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wasan da Tunisia ranar 27 Nuwamba 2025, Simon ya shafe mintuna 16 a fili, ya ci maki 2, ya samu ''rebounds'' 6 da ''assists'' 2. A wasan da Guinea ranar 29 Nuwamba ya ci maki 5, ya samu ''rebound'' 1 da ''steal'' 1, sannan a wasan da Rwanda ranar 30 Nuwamba bai ci maki ba amma ya samu ''rebounds'' 2 da ''block'' 1. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA Basketball World Cup 2027 African Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-basketball-world-cup-2027-african-qualifiers/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wasanni ukun, Simon ya samu jimillar maki 7, ''rebounds'' 9 da ''assists'' 2, wanda ya ba shi matsakaicin maki 2.3, ''rebounds'' 3 da ''assists'' 0.7 a kowane wasa. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA Basketball World Cup 2027 African Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-basketball-world-cup-2027-african-qualifiers/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Simon yana taka leda a matsayin ''small forward'' ko ''forward''. Tsayinsa na santimita 196 da ƙarfinsa na jiki suna ba shi damar taka rawa a bangarorin kai hari da tsaro. Orlandina Basket ta bayyana shi a matsayin ''forward'', yayin da rahoton Virtus Matera ya bayyana shi a matsayin ɗan wasa mai ƙarfi, mai saurin motsi da iya taka wurare daban-daban. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon |url=https://www.orlandinabasket.it/player/ugo-simon/ |website=Orlandina Basket |access-date=11 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260913023112/https://www.orlandinabasket.it/player/ugo-simon/ |archive-date=13 September 2026 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |title=B Int - La Ondatel Virtus Matera ingaggia l'ala Ugo Simon |url=https://www.pianetabasket.com/serie-b/b-int-la-ondatel-virtus-matera-ingaggia-lala-ugo-simon |website=Pianeta Basket |date=23 July 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref>
A bangaren tsaro, an bayyana Simon a matsayin ɗan wasa mai yawan kuzari da tashin hankali wajen kare abokan hamayya. A bangaren kai hari kuma yana da damar kai hari zuwa kwando da kuma jefa ''three-pointers'', kamar yadda kididdigar wasanninsa na cancantar AfroBasket ta nuna inda ya jefa 3 daga cikin 3 na harbin maki uku a wasanni uku na farko. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria - Player Profile - FIBA AfroBasket 2025 Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-afrobasket-2025-qualifiers/teams/nigeria/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Ƙididdigar aikin ƙasa ==
{| class="wikitable"
! Shekara !! Gasar !! Wasanni !! PPG !! RPG !! APG
|-
| 2025 || [[FIBA AfroBasket 2025 Qualifiers]] || 3 || 5.7 || 3.0 || 1.0
|-
| 2025 || [[FIBA AfroBasket 2025]] || 4 || 3.3 || 1.8 || 1.5
|-
| 2025 || [[FIBA Basketball World Cup 2027 African Qualifiers|2027 World Cup African Qualifiers]] || 3 || 2.3 || 3.0 || 0.7
|-
| '''Jimilla''' || '''—''' || '''10''' || '''3.7''' || '''2.5''' || '''1.1'''
|}
FIBA ta nuna cewa a wasannin manyan tawagar ƙasa da aka rubuta masa, Simon ya buga wasanni 10 a cancantar AfroBasket 2025, AfroBasket 2025 da kuma cancantar Kofin Duniya na 2027. Matsakaicin aikinsa a waɗannan gasannin ya kai maki 3.7, ''rebounds'' 2.5 da ''assists'' 1.1 a kowane wasa. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Nigeria |url=https://www.fiba.basketball/en/players/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Aikin kulob ==
{| class="wikitable"
! Shekara !! Ƙungiya !! Ƙasa
|-
| 2020–2021 || [[Fortitudo Bologna]] || Italiya
|-
| 2021–2025 || Virtus Ragusa || Italiya
|-
| 2025–2026 || Orlandina Basket || Italiya
|-
| 2026– || Virtus Matera || Italiya
|}
Bayanan FIBA sun tabbatar da bayyanarsa a gasar Basketball Champions League tare da Fortitudo Bologna, yayin da majiyoyin Italiya suka tabbatar da ci gaba da aikinsa a Ragusa, Orlandina Basket da kuma komawarsa Virtus Matera a kakar 2026–27. <ref>{{Cite web |title=Ugo Simon - Fortitudo Bologna - Player Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/history/112-fiba-mens-european-club-competitions-tier-1/208247/players/262989-ugo-simon |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite web |title=B Int - La Ondatel Virtus Matera ingaggia l'ala Ugo Simon |url=https://www.pianetabasket.com/serie-b/b-int-la-ondatel-virtus-matera-ingaggia-lala-ugo-simon |website=Pianeta Basket |date=23 July 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Nigeria national basketball team]]
* [[FIBA AfroBasket]]
* [[FIBA Basketball World Cup]]
* [[Basketball Champions League]]
* [[Fortitudo Bologna]]
* [[Orlandina Basket]]
== Manazarta ==
5setnkf1iw5emxbbq49g142sh88efxo
Wasanni a Afirka
0
170273
968907
959344
2026-10-18T00:36:51Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968907
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:El-Sayed_Nosseir_(1928).jpg|thumb|345x345px|Mai ɗaukar nauyi na Masar El-Sayed Nosseir, wanda ya lashe lambar zinare a cikin nauyin nauyi a gasar Olympics ta 1928 a [[Amsterdam]]. Shi ne Masarawa na farko da ya lashe lambar zinare ta Olympics a tarihin [[Gasar Olympic|Wasannin Olympics]].<ref>{{Cite web |date=2025-02-13 |title=IWF120y/3 – 1928: Egypt initiates successful tradition |url=https://iwf.sport/2025/02/13/iwf120y-3-1928-egypt-initiates-successful-tradition/ |access-date=2026-02-26 |website=International Weightlifting Federation |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hoh |first=Anchi |date=2016-08-04 |title=African Trail Blazers in the Past Summer Olympics {{!}} 4 Corners of the World |url=https://blogs.loc.gov/international-collections/2016/08/african-trail-blazers-in-the-past-summer-olympics |access-date=2026-02-26 |website=The Library of Congress}}</ref>]]
An shirya '''Wasanni a Afirka''', tare da wasanni da yawa da ke da wasannin kwararru. [[Kungiyar Kwallon Kafa|Ƙungiyar ƙwallon ƙafa]] (wanda aka fi sani da ƙwallon ƙwallon ƙasa) ita ce shahararren wasanni a kusan dukkanin ƙasashen [[Afirka]]. Wasu kasashe na [[Gabashin Afirka]], kamar [[Kenya]] da [[Itofiya|Habasha]], suna da rinjaye sosai a tseren nesa, yayin da ƙasashen [[Arewacin Afirka]] kamar [[Aljeriya]], Masar, Morocco da [[Tunisiya]] suka fi rinjaye a wasan kwallon hannu. Kungiyar Rugby da golf sun shahara sosai a wasu [[Afirka|Kasashen Afirka]], kodayake Ƙungiyar Rugby ta shahara sosai ne a Afirka ta Kudu.<ref name=":1">{{Cite web |date=21 January 2013 |title=South African sport still divided by race | World news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jan/21/southafrica-sport-divided-race |access-date=2015-03-31 |publisher=Theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-19 |title=History of African Games |url=https://sportscouncil.au.int/index.php/en/history-african-games |access-date=2026-02-26 |website=African Union Sports Council |language=en}}</ref>
Wasanni na gargajiya sun kasance masu tsananin gaske a lokacin mulkin mallaka, kuma da yawa suna mutuwa ko sun ƙare a ƙarƙashin matsin zamani, duk da haka kuri'a sun kasance masu shahara duk da cewa ba su da amincewar gwamnati ko tallafi.: 193-194 A cikin 2010, [[Afirka ta Kudu]] ta zama ƙasar Afirka ta farko da ta dauki bakuncin gasar cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya na FIFA]].<ref>{{Cite web |title=Women's sport participation and gender equality: African women in the beautiful game |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2015/06/150624110200.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214065238/https://www.sciencedaily.com/releases/2015/06/150624110200.htm |archive-date=February 14, 2016 |access-date=February 18, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-06-09 |title=The History Of Soccer In Africa |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=127600200 |access-date=2015-03-31 |publisher=NPR.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 August 2016 |title=12 things you didn't know about sports in Africa |url=https://www.one.org/us/2016/08/16/12-things-you-didnt-know-about-sports-in-africa/ |access-date=24 August 2016 |website=ONE |archive-date=19 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619140102/https://www.one.org/us/2016/08/16/12-things-you-didnt-know-about-sports-in-africa/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Popularity and Participation of Sports in the Middle East and North Africa |url=http://www.revolutionsports.co.uk/news/wp-content/uploads/2011/11/SMGI-Middle-East-North-Africa-Report-180911final.pdf |access-date=2016-08-26 |website=Revolutionsports.co.uk}}</ref>
== Tarihi ==
Afirka tana da dogon tarihin [[Traditional sports and games|Wasanni na asali]]. [[Kasa Afrika|Mulkin mallaka na Turai]] daga ƙarshen ƙarni na goma sha tara zuwa gaba ya kawo Wasanni na Yamma zuwa nahiyar yayin da yake rage yawan wasanni na gida, waɗanda Turawa suka gani a matsayin na farko da kuma adawa da Kirista.<ref>{{Cite journal |last=Amusa |first=LO |last2=Toriola |first2=AL |date=2013-12-31 |title=The changing phases of Physical education in Africa: Can a uniquely African model emerge? |url=http://dx.doi.org/10.4314/ajpherd.v16i4.64095 |journal=African Journal for Physical Health Education, Recreation and Dance |volume=16 |issue=4 |doi=10.4314/ajpherd.v16i4.64095 |issn=1117-4315 |url-access=subscription}}</ref>
Wasanni a Afirka kafin tsakiyar karni na ashirin da farko 'yan Turai ne suka buga. An yi amfani da wannan don ci gaba da rarrabuwa tsakanin zamantakewar al'umma na kabilun biyu. An aiwatar da ilimin jiki na gaba ɗaya a cikin birane na yankunan Afirka don "civilize" da inganta yawan amfanin Afirka. Yayinda zuriyar manyan mutanen Turai da 'yan asalin ƙasar suka bi ilimi, an gabatar da su ga wasanni da aka tanada wa mazauna Turai a baya. A can, da yawa daga cikinsu sun yi fice kuma sun zama "African Sport Stars" kuma ana girmama su saboda kyawawan wasan kwaikwayon su. Wadannan 'yan wasa za a haɗa su a cikin kungiyoyin Burtaniya da Faransa saboda akwai yiwuwar karfin su na wasanni. Tun daga wannan lokacin, an wakilci yankunan mulkin mallaka na Afirka a fagen wasanni na duniya. An kira 'yan wasa masu daraja a cikin yankunan Anglophone da Francophone na Afirka "masu daraja".Sau da yawa 'ya'yan Senegalese tirailleurs ne ko sojoji.
Bayan [[Yaƙin Duniya na II]], da kuma lokacin sake gina iyakokin Turai, Burtaniya da Faransa sun sami wahalar ci gaba da mulkin mallaka, musamman tare da karuwar kishin kasa. Bayan da aka kirkiro Kungiyar Al'ummai, Burtaniya da Faransa sun himmatu ga ka'idodin gwamnati mai kyau, wanda ya bayyana cewa mutane suna da 'yancin ƙayyade nasu tsarin gwamnati. Kafin karshen yakin duniya na biyu, Afirka ta dauki mataki don samun 'yanci daga kulawar mulkin mallaka da Burtaniya da Faransa suka kirkira. Kasuwancin duniya na wasanni na Afirka ya dogara sosai da ƙungiyoyin mulkin mallaka, tare da haɗin kai cikin wasannin Olympics. Nahiyar Afirka ta yi amfani da wasanni a matsayin hanyar yaki da wariyar launin fata a Afirka ta Kudu da kuma kawo karshen wariyar launin fatar ta hanyar matsayi na zamantakewa. Yayin da "masu tsattsauran ra'ayi" suka sami karbuwa, manyan 'yan Afirka sun yi amfani da wannan damar don ba kawai yaƙi da wariyar launin fata da haɓaka wasanni na Afirka ba, har ma don zana hoton sabuwar Afirka mai zaman kanta.
=== Zamanin zamani ===
A shekara ta 1956, kwallon kafa ya bunƙasa a nahiyar Afirka tare da kafa Kungiyar kwallon kafa ta Afirka . An bayyana [[Pan-Africanism]] ta hanyar wasanni, amma ƙungiyoyin wasanni na Yamma kamar [[FIFA]] sun tsara shi. Duk da haka, a gasar Olympics ta Roma ta 1960, 'yan wasan Afirka sun ci nasara sosai a fannonin su, har ma sun zira kwallaye masu girma a ƙarshen gasar. Wasanni sun ci gaba da neman 'yancin Afirka, kuma a yau nahiyar Afirka ta shahara a wasanni da yawa, musamman a kwallon kafa.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Infrastructure ==
[[File:Street_soccer_in_Lagos.jpg|thumb|Kwallon ƙafa na titi a [[Lagos (birni)|Legas]], [[Najeriya]]]]
Ba kamar Arewacin Afirka ba, sauran dangi na Afirka ba su da nasara a wasanni na kasa da kasa saboda rashin ababen more rayuwa ne.<ref name=":2">{{Cite web |last=Powell |first=Anita |date=2012-08-12 |title=African Countries: Olympic Medals Seem Elusive |url=http://www.theroot.com/articles/world/2012/08/african_countries_olympic_medals_seem_elusive.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150712053057/http://www.theroot.com/articles/world/2012/08/african_countries_olympic_medals_seem_elusive.html |archive-date=2015-07-12 |access-date=2015-03-31 |publisher=Theroot.com}}</ref><ref name=":3">{{Cite book|edition=James A.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Djanie |first=Akua |title=Why Did Africa Come To The London Olympics? |url=http://newafricanmagazine.com/why-did-africa-come-to-the-london-olympics/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703090100/http://newafricanmagazine.com/why-did-africa-come-to-the-london-olympics/ |archive-date=2015-07-03 |access-date=2015-03-31 |publisher=Newafricanmagazine.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 May 2016 |title=Sports in Africa: An untapped resource for development | Pambazuka News |url=http://www.pambazuka.org/global-south/sports-africa-untapped-resource-development |access-date=2016-08-26 |website=Pambazuka.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chadwick |first=Simon |date=19 June 2015 |title=Why Africa's sports industry needs to step up to the plate |url=http://theconversation.com/why-africas-sports-industry-needs-to-step-up-to-the-plate-43144 |access-date=24 August 2016 |doi=10.64628/AB.us764jcnn}}</ref><ref>{{Cite web |last=John Luiz |last2=Riyas Fadal |title=An Economic Analysis of Sports Performance in Africa |url=http://www.econrsa.org/papers/w_papers/wp162.pdf |access-date=2016-08-26 |website=Econrsa.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826054606/http://www.econrsa.org/papers/w_papers/wp162.pdf |archive-date=2016-08-26 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=e.V. |first=Transparency International |title=Press release - Transparency International Global Corruption Report: Sport highlights scale of corruption in Africa |url=http://www.transparency.org/news/pressrelease/transparency_internationals_global_corruption_report_sport_highlights_scale |access-date=24 August 2016 |archive-date=20 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190220002831/https://www.transparency.org/news/pressrelease/transparency_internationals_global_corruption_report_sport_highlights_scale |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=13 August 2024 |title=Paris 2024 Olympics: How can Africa improve its performance for LA 2028? |url=https://www.bbc.co.uk/sport/olympics/articles/c4gdwy72ee5o}}</ref>
== Wasanni na rukuni ==
=== Ƙungiyar Kwallon Kafa ===
[[File:Carte_Afrique_CAF.png|right|thumb|Ƙungiyoyin yankuna na Afirka]]
=== Kwallon Baseball ===
Baseball yana da ƙarancin kasancewa a Afirka. Koyaya, Ƙungiyar Kwallon Kwando ta Duniya ta fara Baseball5, bambancin titin baseball, tare da ƙasashe tara da aka kafa, a matsayin hanyar gabatar da wasanni zuwa nahiyar.{{Efn|Angola, Botswana, Ghana, Lesotho, Namibia, Nigeria, Sierra Leone, Zambia and Zimbabwe}}<ref>{{Cite web |title=Baseball5 shines bright on the diamond |url=https://www.wbsc.org/en/news/baseball5-shining-bright-on-the-diamond |access-date=2024-11-20 |website=World Baseball Softball Confederation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=History of WBSC Africa - wbscafrica.org |url=https://www.wbscafrica.org/en/organisation/history/history-of-wbsc-africa |access-date=2025-02-15 |website=www.wbscafrica.org}}</ref>
=== Kwallon kwando ===
[[File:AG_23_3x3_Basketball_53.jpg|thumb|Kwando na 3x3 a Wasannin Afirka na 2023 a Ghana]]
[[Kwallon kwando]] kuma ya shahara a duk faɗin nahiyar, tare da sanannun sakamako a Najeriya, Tunisia, Masar, Senegal, Ivory Coast, Kamaru da Angola, kwanan nan ma a Cape Verde da Sudan ta Kudu.<ref>{{Cite web |date=24 September 2013 |title=NBA shoots for African basketball stars, courts new fan base - CNN.com |url=https://edition.cnn.com/2013/09/24/sport/nba-shoots-for-african-basketball/ |access-date=2016-07-18 |website=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Powell |first=Shaun |title=Olajuwon: Godfather of basketball in Africa |url=http://www.nba.com/2015/news/features/shaun_powell/07/30/hakeem-olajuwon-godfather-of-basketball-in-africa/ |access-date=2016-07-18 |website=NBA.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=NBA Africa Game a symbol of hope |url=http://www.espn.co.uk/nba/story/_/id/13354356/nba-africa-game-symbol-hope |access-date=2016-07-18 |website=Espn.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willens |first=Max |date=2015-08-01 |title=In Africa, NBA Will Broadcast More Than 500 Games On TV, Broadband And Mobile Next Season Through Econet Partnership |url=http://www.ibtimes.com/africa-nba-will-broadcast-more-500-games-tv-broadband-mobile-next-season-through-2357200 |access-date=2016-07-18 |website=Ibtimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-08-01 |title=NBA helping basketball grow in Africa with grassroots efforts |url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/2015/07/30/basketball-without-borders-africa-luol-deng-masai-ujiri-chris-paul-exhibition-game/30903465/ |access-date=2016-07-18 |website=Usatoday.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mike Richman |date=2013-12-18 |title=Mandela Instrumental in Popularizing Basketball in Africa |url=https://www.voanews.com/a/mandela-instrumental-popularizing-basketball-africa/1812584.html |access-date=2016-07-18 |website=Voice of America}}</ref>
[[Hakeem Olajuwon]] na Najeriya (sau 2 a gasar zakarun NBA tare da Houston Rockets) yana daya daga cikin 'yan wasan kasashen waje mafi kyau a tarihin NBA kuma an dauke shi da mahimmanci wajen bunkasa da kuma fadada Kwando a Afirka.
=== Cricket ===
[[File:2023_African_Games_01_cricket_46.jpg|thumb|T20 cricket a wasannin Afirka na 2023]]
[[Kurket|Cricket]] sanannen wasanni ne na bazara a Ƙasar Ingila kuma an fitar dashi zuwa wasu sassan tsohuwar [[Daular Biritaniya|Daular Burtaniya]].<ref>{{Cite web |date=2012-12-24 |title=Why cricket is gaining in popularity in Rwanda |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20798480 |access-date=2016-07-18 |website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 March 2015 |title=Cricket World Cup: How the South African media reacted to the Black Caps' win - Sport - NZ Herald News |url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11422614 |access-date=2015-03-31 |publisher=Nzherald.co.nz}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-03-22 |title=The Nigerians bowled over by cricket - BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-31944995 |access-date=2015-03-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> [[Kurket|Cricket]] ya samo asali ne a kudu maso gabashin Burtaniya. Yana da mashahuri a ko'ina cikin Ingila da Wales, da kuma wasu sassan Netherlands, da kuma sauran yankunan duniya, musamman a kudancin [[Afirka]], Australia, [[New Zealand]] da [[Geology na yankin Indiya|Yankin Indiya]]. An buga shi don gwada matakin wasan kurket a Afirka ta Kudu da Zimbabwe, tare da sanannun sakamako a Kenya da Namibia.
=== Hockey na filin wasa ===
Hockey na filin wasa da mashahuri a duk tsoffin yankuna na [[Daular Biritaniya|Daular Burtaniya]] a Afirka, tare da sanannun sakamako a Masar, Najeriya, Ghana, Kenya, Namibia, Botswana, Zimbabwe da kuma Afirka ta Kudu.
=== Hockey na kankara ===
Ice hockey wasa ne na 'yan tsiraru a Afirka, wanda kawai 'yan kasashe kaɗan na Afirka ke shiga.<ref>{{Cite web |title=Tunisia: the new North African home of ice hockey? |url=https://sports.yahoo.com/news/tunisia-north-african-home-ice-hockey-045839383--nhl.html |access-date=2016-10-24 |website=[[Yahoo Sports]] |archive-date=2016-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013232738/http://sports.yahoo.com/news/tunisia-north-african-home-ice-hockey-045839383--nhl.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-08-15 |title=Ice hockey gaining ground in Tunisia |url=http://www.africanews.com/2016/08/15/ice-hockey-gaining-ground-in-tunisia/ |access-date=2016-10-24 |website=Africanews.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-07-23 |title=Montrealer keen to represent Tunisia in first-ever African Ice Hockey Cup - Montreal - CBC News |url=http://www.cbc.ca/news/canada/montreal/montrealer-keen-to-represent-tunisia-in-first-ever-african-ice-hockey-cup-1.3691177 |access-date=2016-10-24 |website=Cbc.ca}}</ref>
=== Ƙungiyar Rugby ===
[[File:13th_African_Games_14.jpg|left|thumb|Uganda da Madagascar]]
Ƙungiyar Rugby ta shahara sosai a Afirka ta Kudu (sau 4 a gasar zakarun duniya a 1995, 2007, 2019 & 2023) kuma wasu ƙasashe suna da sanannun sakamako kamar Morocco, Namibia, [[Kungiyar Rugby ta Zimbabwe|Zimbabwe]] da Ivory Coast.<ref>{{Cite web |date=2 May 2016 |title=South Africa's Struggle To Fix Racism In Sports |url=http://www.vocativ.com/314566/south-africa-struggles-to-fix-racism-in-sports/ |access-date=24 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180218091132/http://www.vocativ.com/314566/south-africa-struggles-to-fix-racism-in-sports/ |archive-date=18 February 2018 |url-status=dead}}</ref> Babban gasa a nahiyar shine Kofin Afirka wanda ya ƙunshi ƙungiyoyi a matakin farko na rugby na Afirka, kuma Kofin Ci gaban Afirka ya ƙunshi ƙungiyoyin a matakin na biyu. Kungiyar rugby ta Afirka ta Kudu ce kawai ke fafatawa a gasar cin kofin duniya, The Rugby Championship . Labarin Albert Grundlingh ya tattauna tasirin da wasanni ke da shi game da kishin kasa, musamman yadda ƙungiyar rugby ta tsara asalin Afrikaner har zuwa wani mataki. An bayyana jami'ar Stellenbosch a matsayin "Mecca" na ƙungiyar rugby ta Afirka ta Kudu ta kasance mai adawa da jami'o'in da ke magana da Ingilishi ta hanyar haskaka "tushen Afrikandom".<ref>{{Cite web |title=Summon 2.0 |url=https://aucegypt.summon.serialssolutions.com/#!/search?bookMark=eNqNkE1PAjEYhGtEo6xcjD8AT57At9_bo2xQSUi8GK9N231LQNzFbTHRXy-EAx49TubJzGT6pNe0DRJyQ2HMOOj71TjkL9r8LFgwJ6RPDStFCVzq07_ifCfYjjdKK3FBBiktPQjYe4JdkutZM6yXMWKHTR7m5QemK3IW3TrhgPRyt8WCvD1OX6vn0fzlaVY9zEeOCQAYlUrWSgIqI4ORQtU1Fy6KqD16XYOQUaAzFEoZfZQOqObclCXWxocotOEFuT0Eu23Axfcm2-CyW7cL6zkFqaWirCB3B2bTtZ9bTNmib9v3sBvbubWdTirFGaXaHMlVym1n91SyFOz-Kruyx6vYf3p_AXKhZGo }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Sauran wasanni ===
Kwallon hannu da volleyball sun shahara musamman a Arewacin Afirka, Sauran wasannin kungiya kamar polo na ruwa, hockey da Netball suma sun shahara a wasu ƙasashen Gabas da Kudancin daga Afirka.
== Wasanni na mutum ==
Wasanni na mutum ma suna da mahimmanci. Afirka tana da babbar gasa ta wasanni da yawa da ake kira All-Africa Games wanda ya fara a [[Wasannin Afirka na 1965|1965]] wanda aka gudanar a Brazzaville, [[Jamhuriyar Kwango|Jamhuriyar Kongo]].
=== Wasanni ===
[[File:Samuel_Tefera_of_Ethiopia_at_the_2018_African_Athletics_Championships.jpg|left|thumb|Gasar Cin Kofin Afirka ta 2018 a [[Asaba (Najeriya)|Asaba]], Najeriya]]
[[Wasannin Motsa Jiki|Wasanni]] yana daya daga cikin manyan gasa guda daya a Afirka. Wannan horo ya kasance wani ɓangare na [[Wasanni a Wasannin Afirka|Wasannin Afirka]] tun 1965. An gudanar da gasar zakarun Afirka sau biyu a kowace shekara tun 1979. An fara gudanar da gasar zakarun Afirka a shekarar 1985 kuma daga baya tun daga shekarar 2011. An gudanar da gasar zakarun Afirka tun shekara ta 2009.
Bugu da kari, an gudanar da wasannin zakarun duniya na IAAF a Afirka. An gudanar da taron kasa da kasa na Mohammed VI d'Athlétisme de Rabat a Maroko tun daga shekara ta 2008 a matsayin wani ɓangare na Ƙalubalen Duniya na IAAF da IAAF Diamond League . A baya, Babban Taron IAAF na Dakar ya kasance wani ɓangare na Grand Prix na IAAF da Ƙalubalen Duniya na IAAF. Marathon na Cape Town ya zama taron IAAF Silver Label a shekarar 2014 da kuma taron IAAF Gold Label a shekarar 2017.
Kenya da Habasha sun kasance masu rinjaye a wasanni a wasannin Olympics na bazara tun daga shekarun 1960, musamman a tsakiya da tseren nesa.
=== Gudun keke ===
[[File:Coupe_des_nations_de_cyclisme_à_Douala_06.jpg|thumb|Gasar keke a [[Douala]], [[Kamaru]]]]
An gudanar da gasar tseren keke ta UCI Africa tun shekara ta 2005.
Dimension Data, tsohon MTN-Qhubeka, ita ce tawagar Afirka ta farko da ta shiga Grand Tours a shekarar 2015. Shahararrun 'yan kungiyar sun hada da Jacques Janse van Rensburg da [[Youcef Reguigui]] .
Kenya da Rwanda suna karuwa a cikin keken keke na duniya.<ref>{{Cite web |date=28 May 2014 |title=Kenya's cycling hero puts next generation on the right track - CNN.com |url=https://edition.cnn.com/2014/05/28/world/africa/how-to-cycle-like-a-tour/ |access-date=2016-07-19 |website=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-21 |title=Lycra in Africa: A cycling dream come true | SBS News |url=http://www.sbs.com.au/news/dateline/story/lycra-africa-cycling-dream-come-true |access-date=2016-07-19 |website=Sbs.com.au |archive-date=2018-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403175023/https://www.sbs.com.au/news/dateline/story/lycra-africa-cycling-dream-come-true |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bouchier |first=Tom |date=2016-07-12 |title=Has African cycling arrived? - CNN.com |url=https://edition.cnn.com/2016/07/12/sport/cylcing-africa-dimension-data-qhubeka/ |access-date=2016-07-19 |website=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chhabra |first=Esha |title=Cycling Becomes More Inclusive: Tour de France's First Africa Team Stands Tall at the Podium |url=https://www.forbes.com/sites/eshachhabra/2015/07/10/cycling-becomes-more-inclusive-tour-de-frances-first-africa-team-stands-tall-at-the-podium/#12b28f152ebc |access-date=2016-07-19 |website=Forbes.com}}</ref>
=== Golf ===
Golf wasa ne na 'yan tsiraru a Afirka.<ref>{{Cite web |last=Smart |first=Tony |date=2013-07-23 |title=10 best golf courses in Africa - CNN.com |url=https://edition.cnn.com/travel/article/best-golf-courses-africa/index.html |access-date=2016-07-17 |website=CNN}}</ref> Sunshine Tour yana zaune ne a Afirka ta Kudu amma kuma yana ziyartar wasu ƙasashe makwabta. Wasanni da yawa sun sami izini daga Yawon shakatawa na Turai, kamar su South African Open, South African PGA Championship, Alfred Dunhill Championship, Nedbank Golf Challenge, Africa Open, Joburg Open, Tshwane Open,
Shahararrun 'yan wasan golf na Afirka sun haɗa da Bobby Locke, wanda ya lashe gasar British Open sau hudu a 1949, 1950, 1952 da 1957; Gary Player, wanda ya ci gasar British Open a 1959, 1968 da 1974, The Masters a 1961, 1974 da 1978, gasar PGA Championship a 1962 da 1972 da U.S. Open a 1965; Ernie Els, wanda ya yi nasara a 1994, 1997 U.S. Open da 2002 British Open; Nick Price, wanda ya sami nasara a 1992 da 1994 PGA Championship da 1994 British Open; Retief Goosen; Trevor Immelman; Louis Oosthuizen da Charl Schwartzel.
=== Wasan motsa jiki ===
[[File:WRC_Safari_Rally_2021_(cropped_3).jpg|thumb|Safari Rally a Kenya]]
Wasan motsa jiki ya shahara a Afirka ta Kudu. Kasar ta dauki bakuncin tseren kasa da kasa da yawa, kamar Grand Prix na Afirka ta Kudu (Formula One), Grand Prix na babur na Afirka ta Kudu (Grand Prix na babura), da dai sauransu. Grand Prix na Morocco shine Grand Prix na farko daga Afirka don karbar bakuncin Formula 1 a 1958.
Jody Scheckter shine kawai direban mota daga Afirka don lashe Formula 1 a 1979, yayin da Tony Maggs da John Love suka zira kwallaye. Giniel na Villiers ya lashe gasar Dakar Rally a shekarar 2009. A cikin Motos, Afirka ta Kudu tana da / tana da sanannun mahaya kamar Kork Ballington, Jon Ekerold, kuma a halin yanzu Brad Binder, yayin da mahayan Rhodesian suka hada da Ray Amm da Jim Redman.
=== Tennis ===
[[Tennis]] wasa ne na 'yan tsiraru a Afirka.<ref>{{Cite web |last=Schreiner |first=Tanja |date=2014-02-14 |title=Dreaming of an African tennis champion |url=http://voicesofafrica.co.za/dreaming-african-tennis-champion/ |access-date=2016-07-17 |publisher=Voices of Africa |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421055520/http://voicesofafrica.co.za/dreaming-african-tennis-champion/ |archive-date=2017-04-21 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gary Morley |date=2011-07-22 |title=What does the future hold for African tennis? - CNN.com |url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/07/22/tennis.africa.anderson.huber/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715135537/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/07/22/tennis.africa.anderson.huber/ |archive-date=July 15, 2014 |access-date=2016-07-17 |website=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-07-01 |title=Tennis programme serves hope in Kenya slum |url=http://www.aljazeera.com/video/africa/2014/07/tennis-programme-serves-hope-kenya-slum-20147120623549544.html |access-date=2016-07-17 |publisher=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{Cite web |title=The story of Lagos' ill-fated 1976 Professional Tennis Tournament – Africa is a Country |url=http://africasacountry.com/2015/07/the-story-of-lagos-ill-fated-1976-professional-tennis-tournament/ |access-date=2016-07-17 |website=Africasacountry.com |archive-date=2019-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401030837/https://www.africasacountry.com/2015/07/the-story-of-lagos-ill-fated-1976-professional-tennis-tournament |url-status=dead }}</ref>
Shahararrun 'yan wasa sun hada da Kevin Anderson, Irene Bowder Peacock, Jaroslav Drobný, Cliff Drysdale, Kevin Curren, Wayne Ferreira, Johan Kriek, Brian Norton, Sandra Reynolds, Eric Sturgess, Ian Vermaak, [[Amanda Coetzer]] da Kevin Anderson.
Gasar Afirka ta Kudu ta kasance wani ɓangare na Grand Prix daga 1972 zuwa 1989 da kuma ATP Tour daga 1990 zuwa 2011.
=== Wasanni na ruwa ===
[[Jerin wasanni na ruwa|Wasanni na ruwa]] sun shahara a ƙasashen bakin teku, a bakin tekun Great Lakes da koguna. Rafting, paddling, kayaking suna girma a Kenya, Afirka ta Kudu, Zambia, Rwanda da Uganda. Ana iya jin daɗinsa a matsayin wasanni da kuma wani nau'i na yawon shakatawa mai aiki, wanda aka tsara don ƙungiyoyi daban-daban na mahalarta da matakan horo.
== Wasanni na gwagwarmaya ==
Har ila yau, akwai manyan wasannin yaƙi da wasannin yaƙe-yaƙe a nahiyar.
=== Dambe ===
[[File:DEGAN_Gabin_(_female_boxing).jpg|thumb|Kwallon ƙafa na mata]]
Louis Phal shine zakaran dambe na farko na Afirka. Zai sake yin shekaru arba'in ga wani zakaran duniya na dambe a cikin [[Dick Tiger|Richard Ihetu]]. A halin yanzu, akwai ƙananan tsarin gudanarwa don ƙwararrun ƙwararrun 'yan dambe a Afirka har zuwa 1973, lokacin da wakilan ƙasashe tara na Afirka suka kirkiro [[Kungiyar Dambe ta Afirka|Kungiyar Kwallon Kafa ta Afirka]]. A ranar 30 ga Oktoba, 1974, [[Muhammad Ali]] da George Foreman sun yi gwagwarmaya don samun lambar yabo mai nauyi a Zaire wanda aka fi sani da Rumble in the Jungle .
Afirka ta samar da zakarun duniya da yawa, tare da [[Azumah Nelson]] wanda aka fi sani da shi.<ref>{{Cite web |last=Tim Oates |date=2008-10-07 |title=History of South African Sport: II. Boxing |url=https://bleacherreport.com/articles/66049-history-of-south-african-sport-ii-boxing |access-date=2016-07-17 |publisher=[[Bleacher Report]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-07-07 |title=Africa has 4 'world' champions - SuperSport - Boxing |url=http://www.supersport.com/boxing/south-africa/news/140113/Africa_has_4_world_champions |access-date=2016-07-17 |publisher=SuperSport}}</ref><ref>{{Cite web |last=Martin Cuddihy |date=2016-06-09 |title=Africa remembers boxing legend Muhammad Ali |url=http://thenewdaily.com.au/sport/2016/06/09/muhammad-ali-africa-remembers-boxing-legend/ |access-date=2016-07-17 |publisher=The New Daily}}</ref><ref>{{Cite web |last=Edward Echwalu |date=16 May 2016 |title=Ugandan women turn to boxing to escape the slum | News | Africa | M&G |url=http://mg.co.za/article/2016-05-16-ugandan-women-turn-to-boxing-to-escape-the-slum/ |access-date=2016-07-17 |website=Mg.co.za}}</ref>
=== Judo ===
Afirka har yanzu ba ta samar da mai nasara a judo ta duniya ba. Gasar Zakarun Judo ta Afirka ita ce mafi mahimmancin taron judo a Afirka.
An fara gabatar da karate a Afirka a cikin shekarun 1960. <ref>{{Cite web |title=National Sports Authority, Ghana |url=http://www.sportsauthority.com.gh/maincat_select_discipline.cfm?disciplineID=10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402110638/http://www.sportsauthority.com.gh/maincat_select_discipline.cfm?disciplineID=10 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2015-03-05 |publisher=Sportsauthority.com.gh}}</ref><ref>{{Cite web |last=Resnekov |first=Liam |date=2014-07-16 |title=Love and Rebellion: How Two Karatekas Fought Apartheid | FIGHTLAND |url=http://fightland.vice.com/blog/love-and-rebellion-how-two-karatekas-fought-apartheid |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725233629/http://fightland.vice.com/blog/love-and-rebellion-how-two-karatekas-fought-apartheid |archive-date=July 25, 2014 |access-date=2015-03-05 |publisher=Fightland.vice.com}}</ref> Kungiyar Tarayyar Karate ta Afirka ce ke kula da karate a Afirka.
=== Mixed martial arts ===
Shahararrun masu fasahar yaƙi na Afirka sun haɗa da zakaran matsakaicin nauyi na UFC Isra'ila Adesanya, zakaran matsakaici na UFC [[Kamaru Usman]], da kuma zakaran matsayi na UFC Francis Ngannou.
Gasar Cin Kofin Yaki ta Ƙarshe (wanda aka fi sani da EFC Afirka) ci gaba ce ta Afirka ta Kudu da aka kafa a shekara ta 2009. <ref>{{Cite web |date=18 July 2017 |title=EFC: The future of MMA resides in Africa |url=https://cagepages.com/2017/07/18/efc-future-mma-resides-africa/ |access-date=29 November 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=EFC: Extreme Fighting Championship |url=http://www.efcworldwide.com |access-date=25 April 2013}}</ref> Ita ce ƙungiya ta farko da aka haɗu da zane-zane a nahiyar Afirka.<ref>{{Cite web |date=2013-04-22 |title=MMA warrior, Demarte Pena, still EFC Africa's featherweight champ |url=http://www.dailymaverick.co.za/article/2013-04-22-mma-warrior-demarte-pena-still-efc-africas-featherweight-champ/#.V5YmM9KkoT8 |access-date=2016-07-25 |publisher=Daily Maverick}}</ref>
EFC Africa 19, wanda aka gudanar a Carnival City a Johannesburg a ranar 19 ga Afrilu 2013, ya fi sauran ƙididdigar wasanni na Afirka tare da rikodin ra'ayoyi sama da miliyan 1.8 tare da 31.3% na jimlar masu sauraron talabijin na Afirka ta Kudu (SABC, e.tv da DStv haɗuwa). Wadannan sune mafi girma a tarihin EFC, sun wuce rikodin EFC Afirka 12 na ra'ayoyi miliyan 1.6 da rabon masu sauraro 25.9%.<ref>{{Cite web |title=EFC Africa: Latest MMA Ratings Smash Other African Sports |url=http://www.efcafrica.com/news/2013/April/efc_africa_news_article_latest_mma_ratings.php |access-date=25 April 2013 |archive-date=30 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630090800/http://www.efcafrica.com/news/2013/April/efc_africa_news_article_latest_mma_ratings.php |url-status=dead }}</ref> An jinkirta EFC 85 saboda annobar COVID-19.
=== Taekwondo ===
Taekwondo yana girma yayin da mutane da yawa ke fafatawa a wasannin Olympics.<ref>{{Cite web |date=2013-02-12 |title=Taekwondo grows dreams in Africa :: Korea.net : The official website of the Republic of Korea |url=http://www.korea.net/NewsFocus/Sports/view?articleId=105461 |access-date=2016-07-17 |website=Korea.net |archive-date=2016-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822140619/http://www.korea.net/NewsFocus/Sports/view?articleId=105461 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Emilie Iob |date=5 July 2016 |title=Ivorian Taekwondo Champions Head to Rio Olympics |url=https://www.voanews.com/a/ivory-coast-taekwondo-champions-rio-olympics/3405403.html |access-date=2016-07-17 |website=Voice of America}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang Jingya |title=Faces of Africa 09/20/2015 Legacy of a Taekwondo Master Part 2 |url=http://english.cntv.cn/2015/09/20/VIDE1442744401497543.shtml |access-date=2016-07-19 |website=English.cntv.cn |archive-date=2018-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814132116/http://english.cntv.cn/2015/09/20/VIDE1442744401497543.shtml |url-status=dead }}</ref> Afirka tana fitowa a matsayin mai iko a cikin Taekwondo . <ref>{{Cite web |title=Africa emerges as new taekwondo force but Korea reclaim top spot |url=https://www.rio2016.com/en/news/africa-emerges-as-new-taekwondo-force-but-korea-reclaim-top-spot |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160922190500/https://www.rio2016.com/en/news/africa-emerges-as-new-taekwondo-force-but-korea-reclaim-top-spot |archive-date=22 September 2016 |access-date=24 August 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 August 2016 |title=Rio Olympics: Africa shines in taekwondo as Ivorian Cisse wins gold |url=http://thenewsnigeria.com.ng/2016/08/rio-olympics-africa-shines-in-taekwondo-as-ivorian-cisse-wins-gold/ |access-date=24 August 2016 |website=The NEWS}}</ref> Taekwondo tana gudana ne daga Ƙungiyar Taekwondo ta Afirka.
== Abubuwan da suka faru ==
[[File:All-Africa_Games_host_cities.png|thumb|Biranen da suka gabata na [[Wasannin Afirka]]]]
Afirka ta Kudu ta dauki bakuncin gasar cin kofin duniya ta Rugby ta 1995, gasar cin kocin duniya ta Cricket ta 2003 da kuma gasar cin kofen duniya ta FIFA ta 2010. <ref>{{Cite web |last=Charles P. Korr |date=2013-12-05 |title=Nelson Mandela saw sport as way to connect S. Africans |url=https://www.usatoday.com/story/sports/2013/12/05/nelson-mandela-death-soccer-rugby-sports-impact-appreciation/2432659/ |access-date=2015-03-31 |publisher=Usatoday.com}}</ref> Afirka ta dauki bakuncin Wasannin Pan Arab guda shida da kuma Wasannin Bahar Rum guda biyar. An sanar da [[Durban]], Afirka ta Kudu a matsayin mai karɓar bakuncin Wasannin Commonwealth na 2022 a cikin 2015, amma an hana su a matsayin masu karɓar bakwai a cikin 2017.
Shahararrun wasannin nahiyar sune [[Wasannin Afirka]], [[Gasar cin kofin Afrika|Kofin Kasashen Afirka]], CAF Champions League, Gasar Cin Kofin Afirka a Wasanni, Gasar Rally ta Afirka da Sunshine Tour.
=== Abubuwan da suka faru a duk Afirka ===
* [[Wasannin Afirka]]
* Wasannin Tekun Afirka
* Wasannin Matasa na Afirka
* [[Wasannin Afirka na Para]]
* Wasannin Jami'ar Afirka
* Wasannin Sojojin Afirka
* Gasar Cin Kofin Afirka
* Jerin wadanda suka lashe lambar yabo ta Olympics ta Afirka
=== Abubuwan da suka faru a yankin ===
* Wasannin Bahar Rum
* Wasannin Tekun Bahar Rum
* Wasannin Larabawa da Gasar
* Gasar Cin Kofin Arewacin Afirka - Gasar Cin kofin Maghreb
* Gasar Gabashin AfirkaGasar Cin Kofin Afirka
* Gasar Cin Kofin Yammacin AfirkaGasar Cin Kofin Afirka
* Gasar Afirka ta TsakiyaGasar Cin Kofin Afirka
* Gasar Cin Kofin Afirka ta Kudu
* Wasannin Gabashin Afirka
* [[Wasannin Yammacin Afirka]]
* Wasannin Afirka ta Tsakiya
* Wasannin Afirka ta Kudu
* Wasannin Tsibirin Tekun Indiya
==== Gabashin Afirka ====
1st Edition of the East African Community Games (EACoG) (2018). <ref>{{Cite web |title=East African Community |url=https://www.eac.int/index.php?option=com_content&view=article&id=1153:burundi-ready-to-host-rhe-1st-edition-of-the-eac-games&catid=139:culture-sports-news |access-date=2024-08-18 |website=www.eac.int}}</ref>
# Wasannin Al'ummar Gabashin Afirka (EACoG)
# Wasannin Makarantu na Gabashin Afirka (FEASSSA Games)
# Kofin CECAFA
# Wasannin Soja da Al'adu na EAC
# Wasannin Majalisar Dattijai na EAC
# Wasannin Makarantun Sakandare na Gabashin Afirka
# Wasannin Jami'o'i na Gabashin Afirka
# Wasannin Mata na Jami'ar Gabashin Afirka
# Gasar Cin Kofin Netball ta Gabashin Afirka
# Kofin Rugby na Gabashin Afirka (EARC)
# Kofin Rugby na Gabashin Afirka
# Kofin Gabashin Afirka
# Gasar Kwallon Kafa ta Gabashin Afirka
# Kofin Cricket na Gabashin Afirka
# Gasar Kwallon Kwallon Kwando ta Gabashin Afirka
# Wasanni na Gabashin Afirka
# Wasanni na Gabashin Afirka don nakasassu
==== Kudancin Afirka ====
# Wasannin Kudancin Afirka (Wasanni na CUCSA) <ref>{{Cite web |last=mathieu |date=2020-09-24 |title=CUCSA looks ahead to brighter future |url=https://www.fisu.net/2020/09/25/cucsa-looks-ahead-to-brighter-future/ |access-date=2024-08-18 |website=FISU |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=admin |title=Home |url=https://cucsa.net/ |access-date=2024-08-18 |website=Cucsa |language=en-US |archive-date=2024-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903230515/https://cucsa.net/ |url-status=dead }}</ref>
=== Wasannin Olympics na hunturu ===
Mutane da yawa daga cikin kasashen Afirka da ke zaune a kasashen waje suna wakiltar kasashen Afirka a Wasannin Olympics na hunturu.
== Bayanan littattafai ==
* [Inda Aka Ɗauko Hoto da ke shafi na 9] "Sports Development: cikas da mafita a Afirka ta Kudu". A cikin The African Anthropologist, vol. 8, Ba. 1.
* [Hasiya] "Matsalar da ke tattare da kwallon kafa na Afirka: Cin hanci da rashawa, da kuma (a karkashin) ci gaban wasan a nahiyar". A cikin Dokar Wasannin Afirka da Kasuwanci Bulletin/2014.
* Keim, M. da de Coning, C. (ed.) (2014).Manufofin Wasanni da Ci Gaban a Afirka: Sakamakon Nazarin Haɗin gwiwa na Zaɓuɓɓukan Kasashe. Cape Town: Cibiyar Kwarewa ta Kwarewa don Kimiyya da Ci Gaban Wasanni (ICESSD), Jami'ar Yammacin Cape.
* Harshen, A. da Mabagala, S. (2011). "Gwamnati kalubalen wasanni a Gabashin Afirka". Takardar da ba a buga ba da aka gabatar a taron kasa da kasa na Kungiyar Gudanar da Wasanni ta Afirka da aka gudanar a ranar 2-4 ga Disamba 2011, Kampala, Uganda. Ana samunsa daga https://web.archive.org/web/20191017170520/http://ir-library.ku.ac.ke/handle/123456789/13541.
* Pannenborg, A. (2010): "Kwallon ƙafa a Afirka: Bincike game da tasirin siyasa, kudi, al'adu da addini", NCDO Publication Series Sports & Development.
* Steiner, A (2008) "Malubale na ci gaban wasanni a Ghana", 27 ga Oktoba 2008. Ana samunsa daga <nowiki>https://www.modernghana.com/news/188252/ƙalubalen-na-sports-development-in-ghana.html</nowiki>.
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
75vek02a255q65z6ovc6w12mn9ma8ws
William J. Durham
0
171424
968917
957738
2026-10-18T01:56:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968917
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''William J. Durham''' (1896-1970) ya kasance mazaunin Sherman, Texas, na yawancin rayuwarsa. Ya kasance sananne a matsayin lauyan Afirka na Amurka kuma jagora a cikin ƙungiyar kare hakkin bil'adama.
== Tarihin Rayuwar sa. ==
An haife shi a wani gona kusa da Sulphur Springs, Texas, Durham ya halarci Jami'ar Jihar Emporia a Kansas. Bayan ya yi aiki a cikin Sojojin Amurka a Faransa a lokacin Yaƙin Duniya na I, ya koma Sherman inda ya yi karatun shari'a a ofishin wani farar fata, Benjamin F. Gafford . <ref>{{Cite web |title=Durham, William J. |url=http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/fdu46 |access-date=August 10, 2012 |publisher=Texas State Historical Association}}</ref> An shigar da Durham a cikin kotun a Shekaran 1926 kuma ya fara aiki a matsayin lauya.
Durham ya shafe sauran rayuwarsa yana gwagwarmaya don daidaito ga baƙi a Texas, duk da rikice-rikicen tseren a Sherman a watan Mayu 1930, inda aka ƙone gundumar kasuwancin baƙar fata, gami da ofishin Durham.<ref>{{Cite web |date=28 July 2006 |title=Forged in fire – The W.J. Durham story |url=http://rockwallheraldbanner.com/opinion/x1054519589/Forged-in-fire-The-W-J-Durham-story/print |access-date=August 10, 2012 |publisher=Rockwall Herald-Banner (Texas) |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113211434/http://www.rockwallheraldbanner.com/opinion/x1054519589/Forged-in-fire-The-W-J-Durham-story/print |archive-date=13 November 2013 |url-status=dead}}</ref> Ya zama jagora a cikin Texas NAACP kuma ya yi aiki a matsayin lauya a cikin shari'o'in kare hakkin bil'adama sama da arba'in da suka nemi kawo karshen wariyar launin fata a duk fadin Texas.
Shahararren shari'arsa ita ce Sweatt v. Painter (1950) wanda ya haifar da hadewar Jami'ar Texas School of Law. Durham da Thurgood Marshall sun yi aiki tare wajen tsara wannan shari'ar daga ɗakuna a gidan Durham a Sherman.
Daga bisani Durham ya koma aikinsa zuwa [[Dallas|Dallas, Texas]], kuma ya yi aiki a matsayin lauya a can shekaru da yawa. Lokacin da ya mutu a ranar 22 ga Disamba, 1970, an binne shi a Kabari na Greenville a Greenville, Texas .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1970]]
[[Rukuni:Haihuwan 1896]]
auy6v1i1b3oscr3sh2r4qz22fpa91u1
Dajin Deodar
0
172584
968991
961421
2026-10-18T11:03:22Z
Abdulrahman tahir shika
24962
Nayi gyara
968991
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Deodar_forest_at_Bindeshwar_Mahadev.jpg|thumb|Dajin Deodar a Bindeshwar Mahadev, Indiya]]
dazuzzukan Deodar gandun daji ne da ''Cedrus deodara'', deodar cedar ya mamaye. Ana samun wannan itacen a cikin Yammacin [[Himalaya|Himalayas]] daga Kogin Gandaki a tsakiyar [[Nepal]] zuwa tsaunukan Hindu Kush a [[Afghanistan]].
''deodar'' itacen al'ul asalinsa ne na Himalayas, inda sunan yankin shine deodar, wanda ke fassara daga asalin Sanskrit a matsayin "itace na alloli". An gabatar da su a hukumance a cikin noma a 1831, kodayake an shuka su a wuraren shakatawa da lambuna na kasar Sin na ƙarni da yawa.
== dazuzzuka na asali ==
Gidajen daji na deodar cedar (''Cedrus deodara'') suna cikin [[Himalaya|Himalayas]], daga [[Nepal]] ta hanyar [[Pakistan]], [[Indiya]] da [[Afghanistan]]. Wannan kewayon ya fi rinjaye da ''Cedrus deodara''; wasu nau'o'in sun hada da ''Quercus ilex'', ''Juglans regia'', ''Taxus wallichiana'', ''Picea smithiana'', ''Abies pindrow'', ''[[Pinus giardiana]]'', ''Pinus wallichiana''. Akwai yankuna da yawa da suka bayyana a matsayin guda, inda ''Cedrus deodara'' shine mafi yawan jinsuna. Yawancin yankuna masu kama da juna sune yankuna masu bushewa, amma akwai wasu yankuna masu zaman kansu da aka rubuta waɗanda ke da zafi.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Mesaik |first=Ahmed |last2=Nazim |first2=Kanwal |last3=Siddiqui |first3=Muhammad |last4=Wahab |first4=Muhammad |last5=Khan |first5=Nazreen |last6=Khan |first6=Nasrullah |last7=Hussain |first7=Syed |date=2010-10-01 |title=Community description of Deodar forests from Himalayan range of Pakistan |url=https://www.researchgate.net/publication/216500841_Community_description_of_Deodar_forests_from_Himalayan_range_of_Pakistan |journal=Pakistan Journal of Botany |volume=42 |pages=3091–3102}}</ref>
An yi rikodin gandun daji na Deodar don fara girma a tsawo na ƙafa 5,600 (1,700 kuma zai tsaya a kusan ƙafa 9,000 (2,700. ''Cedrus deodara'' ba zai jure yanayin zafi a ƙasa da {{Convert|0|F}} ° F (-18 ° C), duk da tsayinsa na halitta ba.<ref>{{Cite web |title=Cedrus deodara, Oregon State Univ., LANDSCAPE PLANTS |url=http://oregonstate.edu/dept/ldplants/cede.htm |access-date=2019-10-31 |website=oregonstate.edu}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== dazuzzuka na birane ==
Deodar cedar suna da mashahuri sosai a cikin yanayin birane, suna sa su zama ruwan dare gama gari. Sanya karin bishiyoyi a kusa da birane yana ƙara shahara kuma wajibi ne, yana ƙara darajar dukiya da ingancin iska.<ref name=":1">{{Cite web |title=Urban Forests {{!}} US Forest Service |url=https://www.fs.fed.us/managing-land/urban-forests |access-date=2019-11-16 |website=www.fs.fed.us}}</ref> Wannan yana haifar da sabbin gandun daji na birane ta hanyar hada sabbin nau'o'in halittu tare da ƙirƙirar ƙarin bambancin wuraren zama na halitta.<ref name=":1" /> Deodar cedar asalinsa ne ga yanayi mai girma wanda ke samun dusar ƙanƙara mai yawa a lokacin hunturu. Yawancin wuraren da ake gabatar da wannan nau'in a cikin birni suna da yanayi mara tsanani, yana ba shi damar girma da ƙarfi. Deodars na iya kasancewa daga {{Convert|40|ft}} a tsawo zuwa {{Convert|160|ft}} , yana mai da su fitaccen mutum a cikin gandun daji na birane.<ref>{{Cite web |title=1. Deodar Cedar |url=http://depts.washington.edu/treetour/01_dcedar.html |access-date=2019-10-31 |website=depts.washington.edu}}</ref>
== Labari na Ƙasa ==
Deodar cedar ba shine kawai rayuwar shuka na gandun daji ba. An rufe bene da wasu tsire-tsire da yawa da ke ba da gudummawa ga tsarin halittu, gami da ''Rosa webbiana'', ''[[Rubus brunonii]]'', ''Hedera nepalensis'', ''Vicia sativa'', ''Medicago denticulata'', ''Rumex hastatulus'', ''Cynodon dactylon'', ''Rumex dentatus'', ''Urtica dioica'', ''Geranium rotundifolium'', ''[[Viola conescens]]'', ''Tribulus terrestris'', da ''[[Aconitum chasmanthus]]''. <ref name=":02" />
== Yanayi ==
Gabaɗaya noman cedar na deodar yana iyakance ga yankunan da ke da hunturu mai sauƙi, kamar yadda waɗannan bishiyoyi ke kashewa akai-akai ta yanayin zafi a ƙasa da -13 ° F (-25 ° C). Sun fi son wuraren da ke da rana da kuma wuraren da ke cike da ruwa.
== Barazanar da ƙalubale ==
Ana amfani da wannan nau'in itace a masana'antu don katako da mai a cikin asalinsa na duniya. Afghanistan, Pakistan da Indiya sun rufe wannan itacen kuma suna fara haifar da mummunar barazana ga mahallinta.<ref>{{Cite web |title=Deodar Cedar {{!}} University of Redlands |url=https://sites.redlands.edu/trees/species-accounts/deodar-cedar/ |access-date=2019-10-31 |website=Sites |language=en}}</ref> Akwai rahotanni na baya-bayan nan na ''Phytophthora cinnamomi'' da ke shafar bishiyoyin cedar a yankunan Himalayan.<ref name=":2">{{Cite web |date=2000 |title=Cedrus deodara root rot disease-threat to the Himalayan forestry and environment. |url=https://www.cabi.org/isc/abstract/20001006418 |access-date=2019-11-16 |website=www.cabi.org |language=en |archive-date=2020-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610174129/https://www.cabi.org/isc/abstract/20001006418 |url-status=dead }}</ref> ''Phytophthora cinnamomi'' ya kashe bishiyoyi 200 zuwa yanzu, kuma wasu 150 suna fara nuna alamun rashin lafiya.<ref name=":2" />
== Muhimmancin al'adu ==
Ana ɗaukar gandun daji na deodar a cikin Himalayas wuri mai tsarki ga mutanen Hindu na Indiya. ''Darukavana'', wanda ke fassara zuwa 'kudancin Deodar', an ambaci shi sau da yawa ta hanyar tsoffin matani na Hindu. Wadannan gandun daji ana daukar su a matsayin wuri na ruhaniya don rayuwa ga iyalai waɗanda suka sadaukar da kansu ga Ubangiji Shiva, allahn [[Hindu a Nijeriya|Hindu]].<ref>{{Cite web |date=2017-12-06 |title=Deodar Forest Himachal Pradesh |url=https://www.luxurytrailsofindia.com/himachal-pradesh/deodar-forest-himachal-pradesh |access-date=2019-10-31 |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
t9upn8zx5iq962sc0w8ihhsyz2ctsaq
Tattaunawar user:אסטרו בוי
3
172854
968994
941527
2026-10-18T11:10:12Z
Neriah
13112
Neriah moved page [[Tattaunawar user:יאצקין52]] to [[Tattaunawar user:אסטרו בוי]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/יאצקין52|יאצקין52]]" to "[[Special:CentralAuth/אסטרו בוי|אסטרו בוי]]"
941527
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, יאצקין52! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/יאצקין52|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 16 Satumba 2026 (UTC)
5p3zzddw82klf0r1eli9wad3dnuuppn
Proton musayar membrane electrolysis
0
173630
968768
943881
2026-10-17T20:31:04Z
Em-mustapha
6594
Restored revision 943871 by [[Special:Contributions/Najeebyusuf|Najeebyusuf]] ([[User talk:Najeebyusuf|talk]]) (TwinkleGlobal)
968768
wikitext
text/x-wiki
Proton musayar membrane ''' (PEM) Electrolysis''' shine electrolysis na ruwa a cikin tantanin halitta wanda aka sanye shi da polymer electrolyte mai ƙarfi (SPE) wanda ke da alhakin gudanar da protons, rabuwa da iskar gas, da kuma rufin lantarki na electrodes. An gabatar da PEM electrolyzer don shawo kan batutuwan wani ɓangare na kaya, ƙarancin halin yanzu, da ƙarancin matsin lamba a halin yanzu yana damun alkaline electrolyser.<ref>{{Cite web |title=2014 - Development of water electrolysis in the European Union |url=http://www.fch-ju.eu/sites/default/files/study%20electrolyser_0-Logos_0_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150331145105/http://www.fch-ju.eu/sites/default/files/study%20electrolyser_0-Logos_0_0.pdf |archive-date=2015-03-31 |access-date=2014-12-03}}</ref><ref name="carmo2013a">{{Cite journal |last=Carmo |first=M |last2=Fritz D |last3=Mergel J |last4=Stolten D |year=2013 |title=A comprehensive review on PEM water electrolysis |journal=International Journal of Hydrogen Energy |volume=38 |issue=12 |pages=4901–4934 |doi=10.1016/j.ijhydene.2013.01.151}}</ref> Ya haɗa da membrane na musayar proton.
Electrolysis na ruwa muhimmiyar fasaha ce don samar da hydrogen da za a yi amfani da ita azaman Mai ɗaukar makamashi. Tare da saurin amsawa, manyan kewayon aiki, da inganci mai girma, ruwa mai amfani da ruwa fasaha ce mai kyau don adana makamashi tare da hanyoyin samar da makamashi. Dangane da dorewa da tasirin muhalli, ana ɗaukar PEM electrolysis a matsayin dabara mai kyau don tsarkakewa da ingantaccen samar da hydrogen tunda yana fitar da iskar oxygen kawai a matsayin samfur ba tare da hayakin carbon ba.<ref>{{Cite journal |last=Shiva Kumar |first=S. |last2=Himabindu |first2=V. |date=2019-12-01 |title=Hydrogen production by PEM water electrolysis – A review |journal=Materials Science for Energy Technologies |language=en |volume=2 |issue=3 |pages=442–454 |bibcode=2019MSET....2..442S |doi=10.1016/j.mset.2019.03.002 |issn=2589-2991 |s2cid=141506732 |doi-access=free}}</ref> IEA ta ce a cikin 2022 cewa ana buƙatar ƙarin ƙoƙari.<ref>{{Cite web |title=Electrolysers – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/electrolysers |access-date=2023-04-30 |website=IEA |language=en-GB}}</ref> Samun iridium na iya zama ƙuntatawa ga yaduwar karɓar fasahar PEM. <ref>{{Cite journal |last=Teixeira |first=Bernardo |last2=Centeno Brito |first2=Miguel |last3=Mateus |first3=António |date=1 December 2024 |title=Strategic raw material requirements for large-scale hydrogen production in Portugal and European Union |journal=Energy Reports |volume=12 |pages=5133–5144 |doi=10.1016/j.egyr.2024.11.002 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kiemel |first=Steffen |last2=Smolinka |first2=Tom |last3=Lehner |first3=Franz |last4=Full |first4=Johannes |last5=Sauer |first5=Alexander |last6=Miehe |first6=Robert |date=10 June 2021 |title=Critical materials for water electrolysers at the example of the energy transition in Germany |journal=International Journal of Energy Research |volume=45 |issue=7 |pages=9914–9935 |doi=10.1002/er.6487 |doi-access=free}}</ref>
== Tarihi ==
Amfani da PEM don electrolysis an fara gabatar da shi a cikin shekarun 1960 ta Janar Electric, wanda aka haɓaka don shawo kan matsalolin fasahar alkaline electrolyse.<ref>{{Cite journal |last=Russell |first=JH |last2=Nuttall LJ |last3=Ficket AP |year=1973 |title=Hydrogen generation by solid polymer electrolyte water electrolysis. |journal=American Chemical Society Division of Fuel Chemistry Preprints}}</ref> Ayyukan farko sun samar da 1.0 A / cm<sup>2</sup> a 1.88 V wanda, idan aka kwatanta da fasahar alkaline electrolysis na wannan lokacin, yana da inganci sosai. A ƙarshen 1970s alkaline electrolyzers suna ba da rahoton wasan kwaikwayon a kusa da 0.<sup>2</sup> A / cm2 a 2.06 V, don haka ya haifar da sha'awar kwatsam a ƙarshen 1970s da farkon 1980s a cikin polymer electrolytes don ruwa electrolysis.<ref>{{Cite journal |last=LeRoy |first=RL |last2=Janjua MB |last3=Renaud R |last4=Leuenberger U |year=1979 |title=Analysis of Time-Variation Effects in Water Electrolyzers. |journal=Journal of the Electrochemical Society |volume=126 |issue=10 |pages=1674 |bibcode=1979JElS..126.1674L |doi=10.1149/1.2128775}}</ref> Fasahar wutar lantarki ta PEM tana kama da fasahar sel mai ta PEM, inda aka yi amfani da membranes masu ƙarfi, kamar nafion, fumapem, a matsayin electrolyte (mai gudanar da proton). <ref>{{Cite journal |last=Abdol Rahim |first=A. H. |last2=Tijani |first2=Alhassan Salami |last3=Kamarudin |first3=S. K. |last4=Hanapi |first4=S. |date=2016-03-31 |title=An overview of polymer electrolyte membrane electrolyzer for hydrogen production: Modeling and mass transport |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S037877531630012X |journal=Journal of Power Sources |language=en |volume=309 |pages=56–65 |bibcode=2016JPS...309...56A |doi=10.1016/j.jpowsour.2016.01.012 |issn=0378-7753 |url-access=subscription}}</ref>
Za'a iya samun cikakken bita game da aikin tarihi daga binciken farko zuwa na yau a cikin tsari na lokaci tare da yawancin yanayin aiki a cikin bita na 2013 na Carmo et al.<ref name="carmo2013a" />
== Fa'idodi ==
Ɗaya daga cikin manyan fa'idodi ga PEM electrolysis shine ikonsa na aiki a babban yawan halin yanzu.<ref name="carmo2013a" /> Wannan na iya haifar da rage farashin aiki, musamman ga tsarin da aka haɗa da tushen makamashi mai ƙarfi kamar iska da hasken rana, inda kwatsam a cikin shigar da makamashi zai haifar da makamashin da ba a kama ba. Polymer electrolyte yana ba da damar PEM electrolyzer don aiki tare da membrane mai laushi (~ 100-200 μm) yayin da har yanzu yana ba da izinin matsin lamba, wanda ke haifar da ƙananan asarar ohmic, da farko ya haifar da gudanar da protons a fadin membrane (0.1 S / cm) da kuma fitar da hydrogen.<ref name="slade2002a">{{Cite journal |last=Slade |first=S |last2=Campbell SA |last3=Ralph TR |last4=Walsh FC |year=2002 |title=Ionic conductivity of an extruded Nafion 1100 EW series of membranes |url=https://eprints.soton.ac.uk/48274/1/Ionic_conductivity_of_an_extruded_nafion_1100_EW.pdf |journal=Journal of the Electrochemical Society |volume=149 |issue=12 |pages=A1556 |bibcode=2002JElS..149A1556S |doi=10.1149/1.1517281 |s2cid=14851298}}</ref>
Polymer electrolyte membrane, saboda tsayinsa mai ƙarfi, yana nuna ƙarancin iskar gas wanda ke haifar da tsarkakar iskar gas mai girma.<ref name="carmo2013a" /> Tsayawa da tsarkakar gas yana da mahimmanci don amincin ajiya da kuma amfani kai tsaye a cikin sel mai. Ƙayyadaddun tsaro don H<sub>2</sub> a cikin O<sub>2</sub> suna cikin daidaitattun yanayi 4 mol-% H<sub>2</sub> a ciki na O<sub>2</sub>.<ref name="schroeder2004a">{{Cite journal |last=Schröder |first=V |last2=Emonts B |last3=Janßen H |last4=Schulze HP |year=2004 |title=Explosion Limits of Hydrogen/Oxygen Mixtures at Initial Pressures up to 200 bar. |journal=Chemical Engineering & Technology |volume=27 |issue=8 |pages=847–851 |doi=10.1002/ceat.200403174}}</ref>
Bugu da ƙari, dabarun masana'antu masu ci gaba, kamar su zubar da tururi na zahiri (PVD) na murfin ƙarfe mai daraja, suna ba da gudummawa ga ƙoƙarin rage farashin. Wadannan dabarun suna ba da damar raguwa sosai a cikin adadin karafa masu daraja da ake buƙata don abubuwan da aka haɗa kamar faranti na bipolar da yadudduka na sufuri, yayin da suke kula da babban aiki da haɓaka juriya ta lalata.<ref>{{Cite web |date=2025-11-12 |title=Maximizing PEM Electrolyzer Performance with Advanced PVD Coatings |url=https://www.sputtertargets.net/blog/maximizing-pem-electrolyzer-performance-with-advanced-pvd-coatings.html |access-date=2025-11-21 |website=Sputtering Targets {{!}} Stanford Advanced Materials |language=en-US}}</ref> Wannan yana fadada tsawon rayuwar aiki na mahimman abubuwan, don haka inganta tattalin arzikin rayuwar tsarin.
== Manazarta ==
th5f9kg78nhi1e2lkhzuovmkloj3m29
Yakubu Oboth-Oboth
0
174671
968928
946971
2026-10-18T03:19:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968928
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jacob Marksons Oboth''' (an haife shi a ranar 13 ga Afrilu 1971), wanda aka fi sani da Jacob Oboth-Oboth, [[lauya]] ne kuma [[ɗan siyasa]] na ƙasar Uganda wanda ke aiki a matsayin Kakakin Majalisar Dokoki ta 12 ta Uganda . <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2026-05-25 |title=🟥LIVE: Oboth-Oboth is Speaker of the 12th Parliament |url=https://www.independent.co.ug/%f0%9f%9f%a5live-oboth-oboth-is-speaker-of-the-12th-parliament/ |access-date=2026-05-26 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Shi memba ne na Majalisar Dokoki na Yammacin Budama County ta Kudu kuma memba ne na Ƙungiyar Resistance ta Kasa tun shekara ta 2011. <ref name="JOO5">{{Cite web |title=Meet aspirants vying for Speaker job |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1423344/meet-aspirants-vying-speaker-jobs |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Ya kuma yi aiki a matsayin Ministan Tsaro na Jiha daga 2024 zuwa 2026.<ref name="JOO1">{{Cite web |title=Mr. OBOTH MARKSONS JACOB |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=728&const=West+Budama+County+South&dist_id=27&distname=Tororo |publisher=Parliament of Uganda}}</ref>
A cikin majalisa, Oboth-Oboth ya jagoranci kwamitoci da yawa, gami da Kwamitin Shari'a da Harkokin Majalisar, Kwamitin Dokoki, Disi da Hakki, da Kwamitin Albarkatun Halitta.<ref name="JOO4">{{Cite web |title=Committee |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/members.hei?committeeno=27&name=Committee |publisher=Parliament of Uganda}}</ref><ref name="JOO2">{{Cite web |title=Kasule: Why independent MPs joined us |url=http://www.theinsider.ug/kasule-why-independent-mps-joined-us/#.WEbFp7l1DCM |publisher=The Insider}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="JOO3">{{Cite web |date=16 January 2021 |title=MPs Receive Riot Act On Dress, Eating Habits |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/MPs-receive-riot-act--on-dress-eating-habits/-/688334/3218972/-/86mvdjz/-/index.html |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Oboth-Oboth a Gundumar Tororo ta Gabashin Uganda, a ranar 13 ga Afrilu 1971 a cikin dangin Anglican.<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-05-26 |title=Who is Jacob Marksons Oboth? |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/who-is-jacob-marksons-oboth--5473502 |access-date=2026-08-22 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ya halarci makarantar firamare ta Muwafu don karatun firamare da Makarantar Sakandare ta St. Denis Ssebugwawo don cancantar ilimi ta O-level.
A wani lokaci, 'yan wa'azi na Amurka sun karɓi Oboth-Oboth daga titunan Tororo bayan an kore shi daga makaranta saboda rashin karatun. Lokaci ne mai wahala a gare shi amma a lokacin da yake tare da masu wa'azi a ƙasashen waje, ya yi aiki a matsayin mai kula da kantin sayar da kayayyaki a saman yin wasu ƙananan ayyuka na shekaru biyu kafin ya shiga makarantar sakandare ta Tororo don karatun A-Level. An shigar da Oboth-Oboth a [[Jami'ar Makerere]] a shekarar 1997 don nazarin Shari'a. Daga baya, ya shiga karatun takardar shaidar gudanarwa a Cibiyar Gudanarwa ta Uganda . <ref name=":0" />
A shekara ta 2001, Oboth-Oboth ya kammala karatu tare da digiri na farko na Shari'a sannan a shekara ta 2002, ya sami difloma na digiri na biyu a aikin shari'a daga Cibiyar Ci gaban Shari'a. A shekara ta 2004, ya sami takaddun shaida guda biyu daga Hukumar Shari'ar Ci Gaban Duniya; daya a cikin Kayan Ilimi da kuma wani a Sayen Jama'a. Har ila yau, yana da digiri na Master of Law (2007) a cikin zaɓe da dokar yanar gizo daga Jami'ar Minnesota . <ref name="JOO1" /> <ref name="JOO5" /><ref name="JOO6">{{Cite web |title=Resources for Researching Country Conditions |url=https://hrlibrary.umn.edu/research/uganda.html |publisher=[[University of Minnesota]]}}</ref>
== Ayyuka ==
Bayan kammala karatunsa a matsayin lauya, Oboth-Oboth ya yi aiki a matsayin Mataimakin Babban Lauyan Cibiyar Al'adu ta Tieng Adhola . <ref name="JO10">{{Cite web |title=Tieng Adhola Cultural Institution |url=http://www.newvision.co.ug/tag/tieng-adhola-cultural-institution/ |publisher=[[New Vision]]}}</ref> Ya kuma sami aiki a Ma'aikatar Shari'a da Harkokin Tsarin Mulki a matsayin Lauyan jihar. Ya yi aiki a Mbale na ɗan lokaci a matsayin Lauyan Yankin Mbale na Jihar kafin ya tafi Amurka don neman digiri na biyu a cikin zaɓe da dokar cyber a Jami'ar Minnesota .
Bayan dawowarsa a shekara ta 2007, Oboth-Oboth ya ci gaba da aikinsa a gwamnati har zuwa 2010 lokacin da ya yi murabus don shiga siyasa. Kasancewarsa a Amurka ya ba shi damar samun masu ba da gudummawa waɗanda suka ba da guddina don fara ayyukan a cikin mazabarsa, kuma hakan ya taimaka wajen rinjayar masu jefa kuri'a zuwa gefensa. Ya sami sauƙin kaiwa ga matalauta a mazabarsa saboda an gan shi a matsayin ɗaya daga cikinsu.<ref name="JOO7">{{Cite web |title=NBS Just asking - Jacob Oboth Oboth MP, West Budama South |url=https://www.youtube.com/watch?v=vhKE4PkaUTs |publisher=[[YouTube]]}}</ref>
An fara zabar Jacob Oboth-Oboth a matsayin West Budama South MP (Independent) a shekarar 2011 bayan ya kayar da Ministan Kwadago na Jihar na lokacin, Dokta Emmanuel Otaala, wanda daga baya amma bai yi nasara ba ya kalubalanci nasararsa a Kotun Shari'a. Ya riƙe kujerarsa a shekarar 2016 bayan ya jefa kuri'u 20,653 a kan dan takarar NRM, Phibby Awere Otaala da kuri'u 19, 462. Oboth-Oboth ya kafa rikodin zama dan majalisa na farko da aka zaba a karo na biyu a jere a wannan mazabar wacce ba ta sake zabar dan majalisa mai ci a majalisar ba tun daga shekara ta 1996. [1][2]
A cikin majalisa ta 9, Oboth-Oboth ya kasance shugaban ''Kwamitin kan Dokoki, Hanyar da Hakki'' da kwamitin majalisa na wucin gadi don bincika sashin wutar lantarki; kwamitin kan albarkatun kasa. A cikin majalisa ta 10, shi ne shugaban kwamitin shari'a da na majalisa kuma memba ne na kwamitin dokoki, horo da gata da ''Kwamitin Kasuwanci''.<ref name="JOO1" /><ref name="JOO9">{{Cite web |title=Cabinet plots to throw out energy report |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Cabinet-plots-to-throw-out-energy-report/688334-1740222-format-xhtml-bbgwfr/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220083138/http://www.monitor.co.ug/News/National/Cabinet-plots-to-throw-out-energy-report/688334-1740222-format-xhtml-bbgwfr/index.html |archive-date=20 December 2016 |access-date=8 December 2016 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
A ranar Jumma'a, 15 ga Mayu 2026, CDF Muhoozi Kainerugaba da membobin Patriotic League of Uganda (PLU) sun amince da Oboth-Oboth a matsayin Kakakin Majalisar Dokoki ta 12 ta Uganda, suna janye goyon bayansu daga Anita Among mai mulki.<ref>{{Cite web |last=Nymy Net |first=Authors |date=2026-05-16 |title=When are MPs Electing Speaker of the 12th Parliament in Uganda 2026? - Nymy Net |url=https://nymynet.com/when-are-mps-electing-speaker-of-the-12th-parliament-in-uganda-2026/ |access-date=2026-05-16 |website=Nymy Net |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Kalisho |date=2026-05-15 |title=Gen. Muhoozi Endorses Oboth-Oboth for Speaker as Anita Among's Grip on Parliament Weakens |url=https://kalisho.info/gen-muhoozi-endorses-oboth-oboth-for-speaker-as-anita-amongs-grip-on-parliament-weakens/ |access-date=2026-05-26 |website=Kalisho Info |language=en-US}}</ref> Bugu da ƙari, a ranar Asabar, 23 ga Mayu 2026, Kwamitin Zartarwa na Tsakiya na NRM (CEC) ya kuma amince da Jacob Oboth-Oboth a matsayin dan takarar Shugaban Majalisar Dokoki ta 12 ta Uganda.<ref>{{Cite web |date=2026-05-22 |title=CEC gives nod to Oboth-Oboth, Tayebwa |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/cec-gives-nod-to-oboth-oboth-tayebwa-5469806 |access-date=2026-05-23 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Gundumar Tororo
* [[Anita Among|Annet Anita Daga Cikin]]
* Jacab Ulanyah
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:'Yan siyasan Uganda]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
ck9g2e41n0hgp2zhydu05v2qioep5bt
USL League One
0
174713
968784
964453
2026-10-17T21:11:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968784
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''USL League One''' ( USL1 ) ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta maza ce ta ƙwararru a Amurka wadda ta fara kakar wasa a shekarar 2019 . Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta United Soccer League ce ke gudanar da gasar Division 3, wato ƙungiyar da ke gudanar da gasar USL Championship ta maza ta Division 2, gasar USL Super League ta mata ta Division 1, da sauran gasannin. As of 2026 Gasar tana da ƙungiyoyi 17 masu aiki waɗanda aka tsara za su buga wasanni 32 na kakar wasa ta yau da kullun, sannan kuma su buga wasannin share fage. Duk ƙungiyoyi suna shiga gasar USL Cup, suna ƙara wasanni huɗu, sai kuma zagaye na biyu.
== Tarihi ==
=== Shekarun farko (2017–2020) ===
Hukumar Kwallon Kafa ta Amurka ta ba wa gasar USL Championship ta rukuni na biyu izinin shiga gasar a watan Janairun 2017, wanda hakan ya sa ba a samu damar shiga gasar rukuni na uku ta kwallon kafa ta Amurka ba. Daga 1996 zuwa 2009, United Soccer League ta gudanar da gasa a ƙananan rukuni a ƙarƙashin sunaye daban-daban, ciki har da USL Second Division a mataki na uku. A ranar 2 ga Afrilu, 2017, USL ta sanar da cewa za ta ƙaddamar da sabuwar gasar rukuni na uku a shekarar 2019, tare da aƙalla ƙungiyoyi takwas da kuma sassaucin buƙatun idan aka kwatanta da USL na rukuni na biyu. Sabuwar ƙungiyar ta sami sunan wucin gadi '''na USL Division III''' ( '''USL D3''' ). <ref name="PR-2017" /> Kungiyar ta sanar da cewa za ta kai hari kan biranen da ke da yawan jama'a daga 150,000 zuwa miliyan daya, galibi a biranen da ba su da ƙungiyar ƙwararru a halin yanzu.
[[File:RRR_Section.jpg|left|thumb| Ƙungiyar Greenville Triumph SC (wanda aka nuna a nan a shekarar 2019) tana ɗaya daga cikin mutane goma da suka kafa ƙungiyar USL League One]]
A cikin watanni masu zuwa, ƙungiyar ta fara neman birane da kasuwannin da za ta samo sabbin ƙungiyoyin mambobi. Mataimakin shugaban gasar ya gudanar da rangadin biranen da za su fafata a kudu maso gabashin Amurka daga watan Afrilu zuwa Mayu na 2017, <ref>{{Cite web |date=May 10, 2017 |title=USL DIII VP Short reflects on southeast expansion tour |url=http://www.uslleagueone.com/news_article/show/791194?referrer_id=3067503 |access-date=July 23, 2017 |website=USL D3}}</ref> sannan ya ziyarci North Carolina da kuma irin wannan rangadin Midwest a ƙarshen watan Mayu. <ref>{{Cite web |date=August 8, 2017 |title=Short Shares Thoughts on North Carolina Visits |url=http://www.uslleagueone.com/news_article/show/819982?referrer_id=3067503 |access-date=August 11, 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 22, 2017 |title=USL DIII Expansion Tour Visits Midwest |url=http://www.uslleagueone.com/news_article/show/795625?referrer_id=3067503 |access-date=July 23, 2017 |website=USL D3}}</ref> Bayan rufe rangadin kudu maso gabas, gasar ta sanar da yiwuwar Tormenta FC, ƙungiyar Premier Development League daga [[Georgia (Tarayyar Amurka)|Georgia]], ta shiga gasar. <ref>{{Cite web |date=May 5, 2017 |title=Tormenta FC to explore USL DIII possibilities |url=http://www.uslleagueone.com/news_article/show/789481?referrer_id=3067503 |access-date=July 23, 2017 |website=USL D3}}</ref>
An bayyana memba na farko da ya kafa kungiyar, South Georgia Tormenta FC, a ranar 25 ga Janairu, 2018. <ref>{{Cite web |date=January 25, 2018 |title=Tormenta FC joins USL Division III for 2019 |url=http://www.uslleagueone.com/news_article/show/877210?referrer_id=3067499 |access-date=January 25, 2018}}</ref> Bayan haka, FC Tucson ta biyo baya a ranar 6 ga Fabrairu, <ref>{{Cite web |date=February 6, 2018 |title=FC Tucson Leads USL Division III'S West Coast Expansion |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/882387 |publisher=United Soccer League (USL)}}</ref> Greenville Triumph SC a ranar 13 ga Maris, <ref>{{Cite web |date=February 6, 2018 |title=USL Division III Welcomes Greenville as Founding Member |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/894665 |publisher=United Soccer League (USL)}}</ref> <ref>{{Cite web |date=August 9, 2018 |title=Greenville's Pro Soccer Team To Be Called Greenville Triumph Soccer Club |url=https://www.greenvilletriumph.com/news_article/show/940518 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927000455/https://www.greenvilletriumph.com/news_article/show/940518 |archive-date=September 27, 2021 |access-date=August 11, 2018 |publisher=Greenville Triumph Soccer Club}}</ref> da kuma Madison, Wisconsin a ranar 17 ga Mayu. <ref>{{Cite web |last=Staff |first=USL DIII |date=May 17, 2018 |title=Madison Unveiled as Fourth USL Division III Founding Member |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/917827-madison-unveiled-as-fourth-usl-division-iii-founding-member |website=USL Championship}}</ref> An sanar da Toronto FC II na USL a ranar 2 ga Yuli, <ref>{{Cite web |last=Staff |first=USL DIII |date=July 2, 2018 |title=USL Division III Names Toronto FC II as Founding Member |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/928639-usl-division-iii-names-toronto-fc-ii-as-founding-member |website=USL League One}}</ref> kuma an sanar da Chattanooga, Tennessee a ranar 1 ga Agusta <ref>{{Cite web |last=Staff |first=USL DIII |date=August 1, 2018 |title=Chattanooga Welcomed as Newest USL Division III Founding Member |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/938670-chattanooga-welcomed-as-newest-usl-division-iii-founding-member |website=USL League One}}</ref> Ƙungiyoyi uku na gasar USL Championship, Penn FC, Rochester Rhinos da Richmond Kickers, suma sun sanar da shirin komawa League One nan da shekarar 2020 saboda matsalolin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=September 11, 2018 |title=Kickers Named a USL Division III Founding Member |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/948615 |access-date=September 12, 2018 |website=usld3.com |publisher=United Soccer Leagues}}</ref> A ranar 2 ga Oktoba, 2018, an bayyana cewa memba na goma kuma na ƙarshe da ya kafa ƙungiyar FC Dallas shine ƙungiyar ajiyar kuɗi. Bayan kwana huɗu, ƙungiyar ta bayyana sunan ƙungiyar North Texas SC .
Gasar ta shigar da ƙarar matsayin Division III tare da USSF a ranar 14 ga Agusta, 2018. An lissafa ƙungiyoyi goma da suka kafa wannan aiki a cikin aikace-aikacen. <ref name="d3app">{{Cite web |date=August 14, 2018 |title=USL Division III Files Sanctioning Paperwork to U.S. Soccer |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/941608 |publisher=USL League One}}</ref> <ref>{{Cite web |date=August 14, 2018 |title=USL Division III submits sanctioning request to U.S. Soccer with 10 teams |url=https://www.socceramerica.com/publications/article/79196/usl-division-iii-submits-sanctioning-request-to-u.html |website=SoccerAmerica.com |publisher=SoccerAmerica}}</ref> A ranar 14 ga Disamba, 2018, USSF ta kaɗa ƙuri'a don ɗaukar League One a matsayin ƙungiyar Division 3 na 2019. <ref>{{Cite tweet|user=soccerinsider}}</ref> ƙungiyar a halin yanzu tana da matsayi na Division III tare da MLS Next Pro da kuma Ƙungiyar Ƙwallon ƙafa ta Ƙasa mai zaman kanta . <ref>{{Cite web |last=Kivlehan |first=Chris |date=February 17, 2019 |title=Breaking: NISA Sanctioned By USSF, To Start In August |url=http://midfieldpress.com/2019/02/16/breaking-nisa-sanctioned-by-ussf-to-start-in-august/ |access-date=June 4, 2019 |website=MidfieldPress.com}}</ref>
An buga wasan farko na League One a ranar 29 ga Maris, 2019, lokacin da Tormenta FC ta doke Greenville Triumph SC da ci 1-0 a gaban taron jama'a 3,519 a filin Eagle da ke Erk Russell Park. Alex Morrell ya zura kwallon farko a minti na 72. <ref>{{Cite web |date=March 29, 2019 |title=Gameday Report: March 29, Week 1 |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1007645 |publisher=USL League One}}</ref> A ƙarshen kakar wasa, Lansing Ignite FC ta faɗi ƙasa. <ref name="LansingFold">{{Cite web |date=October 21, 2019 |title=Lansing Ignite FC Ceases Operations |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1058296-lansing-ignite-fc-ceases-operations |access-date=October 21, 2019 |website=USLLeagueOne.com |publisher=USL League One}}</ref>
=== Ficewar ƙungiyoyin ajiyar MLS da kuma farkon faɗaɗawa (2020–2022) ===
A kakar wasa ta 2020, Union Omaha ta shiga gasar. Bugu da ƙari, New England Revolution da [[Inter Miami|Inter Miami CF]] sun sanya ƙungiyoyin ajiye ƙungiyoyi a gasar, wanda ya kawo jimillar adadin ƙungiyoyi zuwa 12. <ref>{{Cite web |last=USLLeagueOne.com Staff |date=October 9, 2019 |title=Inter Miami FC, New England Revolution Launch League One Clubs |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1055533-inter-miami-fc-new-england-revolution-launch-league-one-clubs |access-date=October 9, 2019 |website=USLLeagueOne.com}}</ref>
A ranar 21 ga Yuni, 2021, Major League Soccer ta sanar da ƙirƙirar sabuwar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙwararru, MLS Next Pro, wadda za ta fara wasa a shekarar 2022 kuma za ta karɓi baƙuncin dukkan ƙungiyoyin ajiyar MLS tare da wasu ƙungiyoyi masu zaman kansu. Fort Lauderdale CF, New England Revolution II, North Texas SC da Toronto FC II duk sun shiga MLS Next Pro bayan kakar wasa ta 2021 League One . <ref name="MLSNP2">{{Cite web |date=December 6, 2021 |title=MLS NEXT Pro unveils 21 clubs for inaugural season starting March 2022 |url=https://www.mlssoccer.com/news/mls-next-pro-unveils-21-clubs-for-inaugural-season-starting-march-2022 |access-date=September 15, 2022 |website=mlssoccer.com |publisher=[[Major League Soccer]]}}</ref> Tsohuwar ƙungiyar League One Orlando City B ta shiga gasar MLS Next Pro a kakar wasa ta farko ta 2022 bayan dakatarwar da ta fara bayan ƙungiyar ta kammala kakar wasa ta League One ta 2020. <ref name="MLSNP2" /> Kungiyar kwallon kafa ta Rochester New York, wacce a da aka fi sani da Rochester Rhinos, ta sanar a ranar 5 ga Disamba, 2021, cewa kungiyar za ta shiga gasar MLS Next Pro a matsayin kungiyarta ta farko mai zaman kanta. <ref>{{Cite web |title=Rochester New York FC |url=https://www.mlsnextpro.com/rny-fc/news/rny-fc-joins-mls-next-pro |access-date=October 22, 2022 |website=MLSNextPro.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022220122/https://www.mlsnextpro.com/rny-fc/news/rny-fc-joins-mls-next-pro |archive-date=October 22, 2022 |url-status=dead}}</ref> Rochester ta sanar a shekarar 2018 cewa za ta shiga gasar League One a kakar wasa ta 2020, duk da cewa jinkirin da aka samu a filin wasa da sauran matsalolin kudi sun sa kulob din ya dakatar da aikinsa na tsawon shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=June 15, 2021 |title=Premier League star Jamie Vardy named co-owner of Rochester Rhinos |url=https://www.rochesterfirst.com/sports/rnyfc/premiere-league-star-jamie-vardy-named-co-owner-of-rochester-rhinos/ |access-date=October 22, 2022 |website=RochesterFirst.com |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Episode 151: Pat Ercoli (President Rochester Rhinos) Part 2 from Uncle Sam's Soccer Podcast |url=https://www.stitcher.com/s?eid=63466010 |access-date=September 23, 2019 |website=www.stitcher.com |language=en}}</ref> A ranar 5 ga Oktoba, 2021, USL ta sanar da cewa ta bai wa Lexington Pro Soccer ƙungiyar faɗaɗawa don kakar wasa ta 2023. Zai zama kulob na farko na League One da ke Kentucky. <ref>{{Cite web |date=October 5, 2021 |title=United Soccer League Welcomes Lexington Pro Soccer as League One Expansion Club |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1187030-united-soccer-league-welcomes-lexington-pro-soccer-as-league-one-expansion-club |access-date=October 22, 2022 |website=USLLeagueOne.com |language=en-us}}</ref> An bayyana asalin ƙungiyar a matsayin Lexington Sporting Club a ranar 22 ga Maris, 2022. <ref>{{Cite web |date=March 22, 2022 |title=Lexington Sporting Club Reveal Brand Identity |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1217223-lexington-sporting-club-reveal-brand-identity |access-date=October 22, 2022 |website=USLLeagueOne.com |language=en-us}}</ref>
[[File:Velocity_Home_Opener.jpg|thumb| Ƙungiyar Spokane Velocity (wanda aka nuna a hoton) tana ɗaya daga cikin ƙungiyoyin faɗaɗawa da yawa da suka shiga gasar USL League One a lokacin faɗaɗa ƙungiyar ajiyar bayan MLS]]
An fara buga wasa a shekarar 2022 tsakanin Central Valley Fuego FC, Charlotte Independence da Northern Colorado Hailstorm FC. <ref>{{Cite web |date=December 8, 2020 |title=United Soccer League Welcomes Central Valley Fuego Futbol Club to League One |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1136153 |access-date=September 15, 2022 |website=uslleagueone.com |publisher=USL League One}}</ref> <ref>{{Cite web |date=December 2, 2021 |title=Charlotte Independence to Compete in USL League One Starting in 2022 |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1196847 |access-date=September 15, 2022 |website=uslleagueone.com |publisher=USL League One}}</ref> <ref>{{Cite web |date=January 12, 2021 |title=United Soccer League Welcomes Northern Colorado FC to League One |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1140351 |access-date=September 15, 2022 |website=uslleagueone.com |publisher=USL League One}}</ref> A ranar 3 ga Yuni, 2022, USL ta sanar da cewa ta ba wa wata ƙungiya da ke zaune a Wilmington, North Carolina haƙƙinta na musamman na neman ƙungiyar faɗaɗa League One don yankin da zai shiga a shekarar 2024. Wilmington ta kasance gidan kulob din USL Wilmington Hammerheads FC na dogon lokaci, wanda ke wasa a lig-lig daban-daban na USL daga 1996 zuwa 2017. <ref>{{Cite web |date=June 3, 2022 |title=USL to Wilmington Announce Intentions to Bring Professional Soccer to Wilmington, N.C. |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1228104-usl-to-wilmington-announce-intentions-to-bring-professional-soccer-to-wilmington-n-c- |access-date=October 22, 2022 |website=USLLeagueOne.com |language=en-us}}</ref> A ranar 12 ga Yuli, 2022, USL ta sanar da cewa sabuwar ƙungiya, Santa Barbara Sky FC, za ta shiga League One a kakar wasa ta 2024, <ref>{{Cite web |last=USLLeagueOne com Staff |date=July 12, 2022 |title=Santa Barbara Sky FC to Join USL League One |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1232374-santa-barbara-sky-fc-to-join-usl-league-one |access-date=October 22, 2022 |website=USL League One |language=en-us}}</ref> kodayake daga baya za a jinkirta fara gasar har zuwa 2025, <ref>{{Cite web |last=Sandoval |first=Diego |date=March 12, 2024 |title=Santa Barbara Sky FC Officially Announces Plans to Begin Play in 2025 {{!}} Sports |url=http://www.noozhawk.com/santa-barbara-sky-fc-officially-announces-plans-to-begin-play-in-2025/ |access-date=May 9, 2024 |website=Noozhawk |language=en-US}}</ref> sannan aka soke gaba ɗaya, maimakon haka za ta shiga gasar USL Championship daga 2026. <ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=United Soccer League announces transfer of Memphis 901 FC's USL Championship rights to Santa Barbara SKY FC |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1323634 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113183210/https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1323634 |archive-date=November 13, 2024 |access-date=November 13, 2024 |publisher=[[USL Championship]]}}</ref> Bayan kammala kakar wasa ta yau da kullun ta 2022, FC Tucson ta sanar da komawa gasar USL League Two . Jim kaɗan bayan da FC Tucson ta sanar da ficewa daga gasar, One Knoxville SC ta sanar da cewa za ta zama ƙwararriya kuma ta shiga gasar League One a shekarar 2023, bayan nasarar da ta samu a kakar wasa ta farko wadda ta kai ga wasan ƙarshe na gasar USL League Two. A ranar 7 ga Oktoba, 2022, ƙungiyar ta sanar da ƙungiyar faɗaɗa gasar a Spokane, Washington, mai suna Spokane Velocity . <ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Erin |date=October 7, 2022 |title=United Soccer League men's, women's pro teams coming to Spokane in 2024 |url=https://www.kxly.com/news/local-news/united-soccer-league-men-s-women-s-pro-teams-coming-to-spokane-in-2024/article_7a9cf893-ec01-5e4c-bd85-9d838aa3b14a.html |access-date=May 10, 2024 |website=KXLY kxly.com |language=en}}</ref> A ranar 8 ga Disamba, 2022, an sanar da cewa kulob din USL League Two Lane United FC ya sami 'yancin neman ikon mallakar League One a Lane County, Oregon . <ref>{{Cite web |date=December 8, 2022 |title=Lane United FC acquires exclusive rights to pursue professional USL franchises |url=https://www.uslleaguetwo.com/news_article/show/1250706-lane-united-fc-acquires-exclusive-rights-to-pursue-professional-usl-franchises |access-date=December 9, 2022 |website=USLLeagueTwo.com |language=en-us}}</ref> Wannan kulob din zai fara wasa a shekarar 2027 a matsayin Sporting Cascades FC . <ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=August 22, 2025 |title=Sporting Cascades FC reveals brand identity |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1344652-sporting-cascades-fc-reveals-brand-identity |access-date=August 23, 2025 |website=USL League One |language=en-us}}</ref>
=== Na biyu na faɗaɗawa (2023-yanzu) ===
A cikin kaka ta 2023, ƙungiyar ta sanar da ƙarin ƙungiyoyi uku na faɗaɗawa: ɗaya a Portland, Maine, <ref>{{Cite web |last= |first= |date=September 7, 2023 |title=Portland, Maine granted USL League One franchise |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1283769-portland-maine-granted-usl-league-one-franchise |access-date=May 9, 2024 |website=USL League One |language=en-us}}</ref> an sanya mata suna Portland Hearts of Pine, <ref>{{Cite web |date=April 27, 2024 |title=Portland men's pro soccer team unveils name: Hearts of Pine |url=https://www.pressherald.com/2024/04/27/mens-pro-soccer-franchise-in-portland-to-play-as-hearts-of-pines/ |access-date=May 10, 2024 |website=Press Herald}}</ref> ɗaya a Sherman, Texas, an sanya mata suna Texoma FC, <ref>{{Cite web |date=October 23, 2023 |title=USL Texoma announces plans to bring professional soccer to region |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1288994 |access-date=October 24, 2023 |website=USLLeagueOne.com |language=en-us}}</ref> da ɗaya a Lancaster, California, <ref>{{Cite web |date=October 4, 2023 |title=USL Antelope Valley announces plans to bring professional soccer to Lancaster, Calif. |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1286838 |access-date=October 4, 2023 |website=USLLeagueOne.com |language=en-us}}</ref> an sanya mata suna AV Alta FC . <ref>{{Cite web |last=Caiuch |first=Eduard |date=May 18, 2024 |title=AV Alta FC, equipo de tercera división en USL, busca llenar un vacío en Antelope Valley |url=https://www.latimes.com/espanol/deportes/articulo/2024-05-18/av-alta-fc-equipo-de-tercera-division-en-usl-busca-llenar-un-vacio-en-antelope-valley |access-date=May 20, 2024 |website=Los Angeles Times en Español |language=es-US}}</ref> Gasar ta sanar da ƙarin ƙungiyoyi biyu na faɗaɗa a farkon 2024, na farko a [[Naples, Florida]], wanda daga baya aka bayyana a matsayin FC Naples, <ref>{{Cite web |date=January 17, 2024 |title=USL League One announces USL Naples as new expansion club for 2025 |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1297223 |access-date=January 17, 2024 |website=USLLeagueOne.com |language=en-us}}</ref> da kuma Mount Vernon, New York, wanda aka sanya wa suna Westchester SC . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=May 9, 2024 |title=Westchester SC granted USL League One franchise, aims to kick off in 2025 |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1309517-westchester-sc-granted-usl-league-one-franchise-aims-to-kick-off-in-2025 |access-date=May 9, 2024 |website=USL League One |language=en-us}}</ref>
A watan Agusta na 2024, USL ta sanar da cewa Lexington SC za ta koma daga League One zuwa Championship a kakar wasa ta 2025. <ref name="LexingtonUSLC">{{Cite web |date=August 13, 2024 |title=Lexington Sporting Club to join USL Championship for 2025 season |url=https://www.uslsoccer.com/news_article/show/1315914 |access-date=August 20, 2024 |website=USL Championship |language=en-us}}</ref>
[[File:One_Knoxville_SC_Covenant_Health_Park_02.jpg|left|thumb|295x295px| Ci gaban gasar a tsakiyar shekarun 2020 ya samu taimako daga tallata kungiyoyi daga gasar USL League Two kafin fara gasar ( ''hoton Knoxville SC daya'' )]]
A watan Oktoba na 2024, gasar ta bai wa Corpus Christi, Texas, da Boise, Idaho ƙungiyoyin faɗaɗawa, waɗanda aka sanya wa suna Athletic Club Boise . <ref name="USLLeagueOne-2024b">{{Cite web |date=October 8, 2024 |title=United Soccer League awards franchise to Corpus Christi, bringing first professional soccer team to Texas Coastal Bend |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1320226 |access-date=October 8, 2024 |website=USLLeagueOne.com |publisher=USL League One}}</ref> <ref name="USLSoccer-2024">{{Cite web |date=October 30, 2024 |title=United Soccer League, Boise Pro Soccer Set to Bring Professional Soccer to Treasure Valley |url=https://www.uslsoccer.com/news_article/show/1322327 |access-date=October 30, 2024 |website=USLSoccer.com |publisher=[[United Soccer League]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=June 29, 2025 |title=USL League One, Super League Expansion Team in Boise Reveals Logo, Name |url=https://uni-watch.com/2025/06/29/usl-league-one-super-league-expansion-team-in-boise-reveals-logo-name/ |access-date=July 10, 2025 |website=Uni Watch |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ana sa ran dukkansu za su shiga kakar wasa ta 2026, inda ƙungiyar Corpus Christi za ta ci gaba da riƙe matsayin Corpus Christi FC da ta yi amfani da shi a gasar League Two.
A ranar 14 ga Nuwamba, 2024, USL ta sanar da cewa ta soke yarjejeniyar mallakar hannun jari ta Northern Colorado Hailstorm FC kuma Central Valley Fuego da ƙungiyar "sun yanke shawara kan rabuwa." <ref name="USLLeagueOne-2024c">{{Cite web |last= |first= |date=November 14, 2024 |title=United Soccer League Statement |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1323797 |access-date=November 14, 2024 |website=USL League One |language=en-us}}</ref> Duk waɗannan ƙungiyoyin biyu za su koma League for Clubs daga ƙarshe. <ref name=":1">{{Cite web |title=FUEGO U23 TO JOIN THE LEAGUE FOR CLUBS |url=https://www.theleaguefc.com/news/fuego-u23-to-join-the-league-for-clubs |access-date=August 23, 2025 |website=The League for Clubs |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303230718/https://www.theleaguefc.com/news/fuego-u23-to-join-the-league-for-clubs |archive-date=March 3, 2025 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Northern Colorado Hailstorm FC joins TLfC's Mountain Premier Conference - The League for Clubs |url=https://www.theleaguefc.com/blog-posts/northern-colorado-hailstorm-fc-joins-tlfcs-mountain-premier-conference |access-date=August 23, 2025 |website=www.theleaguefc.com}}</ref>
A tsakiyar watan Fabrairun 2025, gasar ta bai wa ƙungiyar faɗaɗawa zuwa Paterson, New Jersey damar fara wasa a kakar wasa ta 2026 a filin wasa na tarihi na Hinchliffe . <ref name="USLNorthJersey">{{Cite web |date=February 14, 2025 |title=United Soccer League, North Jersey Pro Soccer to Bring Professional Soccer to Paterson, New Jersey |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1331531 |access-date=February 14, 2025 |website=USL League One}}</ref> An bayyana sunan ƙungiyar a matsayin New York Cosmos a watan Yulin 2025, inda suka ɗauki asalin ƙungiyar New York mai suna New York wadda ta fafata a gasar ƙwallon ƙafa ta Arewacin Amurka (NASL) kuma ta fitar da 'yan wasa kamar [[Pele|Pelé]] da Giorgio Chinaglia . An daɗe ana sake farfaɗo da sunan Cosmos a shekarar 2010 don sake fara gasar NASL, amma wannan ƙungiyar ta buga wasanni huɗu kacal na ƙwararru bayan da NASL ta gaza a karo na biyu a shekarar 2017, kuma ba ta buga wasa ɗaya ba tun shekarar 2020 bayan ta shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa mai zaman kanta na ɗan lokaci. <ref name=":0" />
A watan Afrilu na shekara ta 2025, Fort Lauderdale United FC, ƙungiyar mata da ke fafatawa a USL Super League, da farko ta sanar da cewa za ta kafa ƙungiyar maza don yin gasa a USL League One don kakar 2026. <ref name=":5">{{Cite web |title=United Soccer League, Fort Lauderdale United FC Announce Men's League One Soccer Team in 2026 |url=https://www.ftlutd.com/news/2025/04/29/united-soccer-league-fort-lauderdale-united-fc-announce-mens-league-one-soccer-team-in-2026/ |access-date=November 6, 2025 |website=Fort Lauderdale United FC |language=en-US}}</ref> A watan Disamba na shekara ta 2025, kulob din ya ba da sanarwar cewa zai tura ranar kaddamar da kungiyar League One zuwa 2027.<ref name=":8">{{Cite web |title=Fort Lauderdale United FC Reschedules Men's Team Launch to 2027 to Strengthen Long-Term Foundation |url=https://www.ftlutd.com/news/2025/12/02/fort-lauderdale-united-fc-reschedules-mens-team-launch-to-2027-to-strengthen-long-term-foundation/ |access-date=December 2, 2025 |website=Fort Lauderdale United FC |language=en-US}}</ref>
A ranar 13 ga Oktoba, 2025, an sanar da Port St. Lucie SC a matsayin sabuwar ƙungiyar USL League One, wacce ke Port St. Lucie, Florida kuma za ta fara wasa a shekarar 2027. <ref name=":6">{{Cite web |last=Sutton |first=Scott |date=October 13, 2025 |title=Port St. Lucie awarded United Soccer League team, announces plans to construct 6,000-seat stadium |url=https://www.wptv.com/sports/port-st-lucie-awarded-united-soccer-league-team-announces-plans-to-construct-6-000-seat-stadium |access-date=October 13, 2025}}</ref>
Bayan kakar wasa ta farko a gasar League One, ƙungiyar masu mallakar Texoma FC ta sanar da cewa ƙungiyar Texoma za ta koma gasar USL League Two aƙalla kakar wasa ta 2026 da nufin komawa gasar League One nan gaba. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=October 28, 2025 |title=Texoma FC to compete in USL League Two for 2026 season |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1348855-texoma-fc-to-compete-in-usl-league-two-for-2026-season- |access-date=October 28, 2025 |website=USL League One |language=en-us}}</ref> Daga baya ƙungiyar masu mallakar Texoma ta fara sabuwar ƙungiyar USL League One, Rodeo SC a [[Celina, Texas]], mil 27 kudu da Sherman, da niyyar shiga gasar a kakar wasa ta 2027. <ref name=":7">{{Cite web |last= |first= |date=November 6, 2025 |title=Rodeo Soccer Club, United Soccer League Announce Professional Soccer in Celina, Texas |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1349438-rodeo-soccer-club-united-soccer-league-announce-professional-soccer-in-celina-texas |access-date=November 6, 2025 |website=USL League One |language=en-us}}</ref>
Kwanaki goma sha biyu kafin fara kakar wasa ta 2026, a ranar 23 ga Fabrairu, 2026, gasar ta sanar da cewa Tormenta FC za ta dakatar da gasar kuma ba za ta fafata a kakar wasa ta 2026 ba. <ref name=":10">{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=South Georgia Tormenta FC Update |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1356191-south-georgia-tormenta-fc-update |access-date=February 23, 2026 |website=USL League One |language=en-us}}</ref>
A ranar 9 ga Satumba, 2026, Boise ta sanar da cewa za ta shiga Gasar USL ta 2027, tare da fadada filin wasa daidai gwargwado. <ref>{{Cite web |last=USLsoccer.com Staff |date=September 9, 2026 |title=Athletic Club Boise to Join USL Championship, Announces Stadium Expansion |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1366442 |access-date=September 9, 2026 |publisher=USL}}</ref>
== Ƙungiyoyi ==
{{OSM Location map|nolabels=1|width=430|height=230|coord={{coord|36.5|-96.8}}|zoom=3|shapeD=circle|shape-colorD=red|mark-sizeD=8|label-sizeD=11,background,outline|label-posD=east|caption=Locations of [[File:Red circle icon.svg|8px]] '''Current''' and [[File:Tourist-cabin-private-staffed-lodge.svg|8px]] '''Future''' Conference teams, and [[File:Circle green icon pb.svg|8px]] ''Departing'' teams|label1='''[[Athletic Club Boise|Boise]]'''|shape-color1=green|mark-title1=[[Athletic Club Boise]]|mark-description1=[[Stadium at Expo Idaho]]|mark-coord1={{Coord|43.6506|-116.2719}}|label2='''[[AV Alta FC|AV Alta]]'''|label-pos2=left|mark-title2=[[AV Alta FC]]|mark-description2=[[The Hangar (Lancaster, California)|The Hangar]]|mark-coord2={{Coord|34.703|-118.1728}}|label3='''[[Charlotte Independence|Charlotte]]'''|label-pos3=center,with-line,2|ldx3=65|ldy3=2|mark-title3=[[Charlotte Independence]]|mark-description3=[[American Legion Memorial Stadium]]|mark-coord3={{Coord|35.2182|-80.8281}}|label4='''[[Chattanooga Red Wolves SC|Chattanooga]]'''|ldx4=-80|ldy4=-9|mark-title4=[[Chattanooga Red Wolves SC]]|mark-description4=[[CHI Memorial Stadium]]|mark-coord4={{Coord|34.9972|-85.2106}}|label5='''[[Corpus Christi FC|Corpus Christi]]'''|label-pos5=west|mark-title5=[[Corpus Christi FC]]|mark-description5=Corpus Christi Sports Complex|mark-coord5={{Coord|27.7588|-97.4573}}|label6='''[[FC Naples|Naples]]'''|ldx6=-48|ldy6=8|mark-title6=[[FC Naples]]|mark-description6=Paradise Coast Sports Complex Stadium|mark-coord6={{Coord|26.1649|-81.6733}}|label7=''[[Fort Lauderdale United FC|Fort Lauderdale]]''|shape-color7=blue|mark-title7=[[Fort Lauderdale United FC]]|mark-description7=[[Training Facility at Nova Southeastern University|Beyond Bancard Field]]|mark-coord7={{Coord|26.082|-80.2462}}|label8='''[[Fort Wayne FC|Fort Wayne]]'''|label-pos8=center,with-line,2|ldx8=30|ldy8=-16|mark-title8=[[Fort Wayne FC]]|mark-description8=Fort Wayne FC Park|mark-coord8={{Coord|41.0876|-85.2245}}|label9='''[[Forward Madison FC|Madison]]'''|ldx9=-58|ldy9=-9|mark-title9=[[Forward Madison FC]]|mark-description9=[[Breese Stevens Field]]|mark-coord9={{Coord|43.0831|-89.3755}}|label10='''[[Greenville Triumph SC|Greenville]]'''|label-pos10=east,with-line,2|ldx10=25|ldy10=16|mark-title10=[[Greenville Triumph SC]]|mark-description10=[[Paladin Stadium]]|mark-coord10={{Coord|34.9202|-82.4371}}|label11='''[[New York Cosmos (2026)|New York]]'''|label-pos11=southwest,with-line,2|ldx11=82|ldy11=-10|mark-title11=[[New York Cosmos (2026)|New York Cosmos]]|mark-description11=[[Hinchliffe Stadium]]|mark-coord11={{Coord|40.9183|-74.1812}}|label12='''[[One Knoxville SC|Knoxville]]'''|label-pos12=west,with-line,2|ldy12=-19|mark-title12=[[One Knoxville SC]]|mark-description12=[[Covenant Health Park]]|mark-coord12={{Coord|35.9721|-83.9145}}|label13='''[[Portland Hearts of Pine|Portland]]'''|mark-title13=[[Portland Hearts of Pine]]|mark-description13=[[Fitzpatrick Stadium]]|mark-coord13={{Coord|43.658|-70.2766}}|label14=''[[Port St. Lucie SC|Port St. Lucie]]''|ldx14=-4|ldy14=-9|shape-color14=blue|mark-title14=[[Port St. Lucie SC]]|mark-description14=Walton & One Stadium|mark-coord14={{Coord|27.2964|-80.302}}|label15=''[[Rodeo SC|Rodeo]]''|label-pos15=west|shape-color15=blue|mark-title15=[[Rodeo SC]]|mark-description15=Bobcat Stadium|mark-coord15={{Coord|33.3654|-96.7609}}|label16='''[[Richmond Kickers|Richmond]]'''|label-pos16=center,with-line,2|ldx16=50|ldy16=2|mark-title16=[[Richmond Kickers]]|mark-description16=[[City Stadium (Richmond)|City Stadium]]|mark-coord16={{Coord|37.5496|-77.4867}}|label17='''[[Sarasota Paradise|Sarasota]]'''|label-pos17=left|mark-title17=[[Sarasota Paradise]]|mark-description17=Premier Sports Campus|mark-coord17={{Coord|27.4342|-82.3818}}|label18='''[[Spokane Velocity|Spokane]]'''|mark-title18=[[Spokane Velocity]]|mark-description18=[[One Spokane Stadium]]|mark-coord18={{Coord|47.6674|-117.4191}}|label19=''[[Sporting Cascades FC|Cascades]]''|label-pos19=west|shape-color19=blue|mark-title19=[[Sporting Cascades FC]]|mark-description19=[[Civic Stadium (Eugene, Oregon)|Civic Park]]|mark-coord19={{Coord|44.0365|-123.0907}}|label20='''[[Union Omaha|Omaha]]'''|label-pos20=west|mark-title20=[[Union Omaha]]|mark-description20=[[Morrison Stadium]]|mark-coord20={{Coord|41.265|-95.939}}|label21='''[[Westchester SC|Westchester]]'''|label-pos21=center,with-line,2|ldx21=40|ldy21=11|mark-title21=[[Westchester SC]]|mark-description21=[[The Stadium at Memorial Field]]|mark-coord21={{Coord|40.9031|-73.8173}}|label22='''[[Thousand Oaks Pro Soccer|Thousand Oaks]]'''|label-pos22=south,with-line,2|ldx22=10|ldy22=10|shape-color22=blue|mark-title22=[[Thousand Oaks Pro Soccer]]|mark-description22=[[Thousand Oaks, California]]|mark-coord22={{Coord|34.170563|-118.837593}}}}A kakar wasa ta 2026, ƙungiyoyi goma sha bakwai za su fafata a gasar USL League One, ciki har da takwas a kudu da uku kowannensu a tsakiyar yamma, arewa maso gabas, da yamma . <ref>{{Cite web |date=December 10, 2025 |title=USL League One Announces Competition Format for 2026 Season |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1351434 |access-date=December 10, 2025 |website=USLLeagueOne.com |publisher=USL League One}}</ref> Gasar tana aiki ne a ƙarƙashin tsarin ikon mallakar kamfani, inda USL ke ba wa ƙungiyar ''"haƙƙin mallakar kamfani"'' damar shigar da ƙungiya cikin gasar. <ref>{{Cite web |date=March 27, 2023 |title=Under the Lights: Lexington Sporting Club (USL League One) |url=https://www.protagonistsoccer.com/coverage/underthelightslexingtonsc032723 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901100123/https://www.protagonistsoccer.com/coverage/underthelightslexingtonsc032723 |archive-date=September 1, 2025 |access-date=September 1, 2025 |website=Protagonist Soccer}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Battista |first=Michael |date=July 12, 2023 |title=Will USL Pro/Rel vote give the league an edge MLS lacks? |url=https://www.hudsonriverblue.com/will-usl-pro-rel-vote-give-league-an-edge-mls-lacks/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901074559/https://www.hudsonriverblue.com/will-usl-pro-rel-vote-give-league-an-edge-mls-lacks/ |archive-date=September 1, 2025 |access-date=September 1, 2025 |website=Hudson River Blue}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Carlisle |first=Jeff |date=June 8, 2025 |title=Will USL's move to pro-rel change U.S. soccer, threaten MLS? |url=https://www.espn.com/football/story/_/id/45464543/will-usl-move-promotion-relegation-change-us-soccer-threaten-mls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901074447/https://www.espn.com/football/story/_/id/45464543/will-usl-move-promotion-relegation-change-us-soccer-threaten-mls |archive-date=September 1, 2025 |access-date=September 1, 2025 |website=[[ESPN]]}}</ref> Mafi ƙarancin albashin ɗan wasa a gasar shine $2,200 a kowane wata, ba tare da an bayar da kwangiloli masu sassauci kamar waɗanda ke cikin gasar USL ba. <ref>{{Cite web |date=November 1, 2022 |title=Collective Bargaining Agreement |url=https://uslplayers.org/static/2022_L1_Collective_Bargaining_Agreement-04b6886fc521b63e4488ca193362a430.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225195109/https://uslplayers.org/static/2022_L1_Collective_Bargaining_Agreement-04b6886fc521b63e4488ca193362a430.pdf |archive-date=February 25, 2024 |access-date=February 25, 2024 |website=USL Player's Association |page=59}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lowery |first=Joseph |date=November 3, 2022 |title=USL, players association agree to a historic CBA for third-division League One |url=https://www.backheeled.com/usl-players-association-agree-to-a-historic-cba-for-third-division-league-one/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225195115/https://www.backheeled.com/usl-players-association-agree-to-a-historic-cba-for-third-division-league-one/ |archive-date=February 25, 2024 |access-date=February 25, 2024 |website=Backheeled}}</ref>
Daga cikin membobin ƙungiyar da aka naɗa a kakar wasa ta farko ta 2019, huɗu sun ci gaba da buga wasa a gasar: Chattanooga Red Wolves SC, Forward Madison FC, Greenville Triumph SC, da Richmond Kickers . <ref>{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=November 2, 2018 |title=FC Dallas announced as 10th and final franchise for 2019 USL League One |url=https://www.dallasnews.com/sports/fc-dallas/2018/11/02/fc-dallas-announced-as-10th-and-final-franchise-for-2019-usl-league-one/ |url-access=subscription |access-date=September 1, 2025 |website=[[The Dallas Morning News]]}}</ref> Charlotte Independence da Kickers sun taɓa buga wasa a gasar USL Championship, <ref>{{Cite web |last=Andrejev |first=Alex |date=December 2, 2021 |title=As Charlotte prepares for MLS, Independence moves to lower USL division |url=https://www.charlotteobserver.com/sports/article256298332.html |access-date=September 1, 2025 |website=[[The Charlotte Observer]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Vejar |first=Alex |date=September 25, 2018 |title=The United Soccer League, home to Utah's Real Monarchs, restructures to more closely mirror overseas leagues |url=https://www.sltrib.com/sports/2018/09/25/united-soccer-league/ |url-access=limited |access-date=September 1, 2025 |website=[[The Salt Lake Tribune]]}}</ref> yayin da Corpus Christi FC, Fort Wayne FC, One Knoxville SC, Sarasota Paradise, da Tormenta suka koma daga gasar USL League Two . <ref>{{Cite web |last=Wilusz |first=Ryan |date=October 20, 2022 |title=That didn't take long! Knoxville's soccer team goes pro after just one season |url=https://www.knoxnews.com/story/news/local/2022/10/20/usl-league-one-makes-one-knoxville-sc-pro-lady-vols/69575525007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901113610/https://www.knoxnews.com/story/news/local/2022/10/20/usl-league-one-makes-one-knoxville-sc-pro-lady-vols/69575525007/ |archive-date=September 1, 2025 |access-date=September 1, 2025 |website=[[Knoxville News Sentinel]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=January 25, 2018 |title=Tormenta FC Joins USL Division III |url=https://soccerstadiumdigest.com/2018/01/tormenta-fc-joins-usl-division-iii/ |access-date=September 1, 2025 |website=Soccer Stadium Digest}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Patterson |first=Josh |date=December 10, 2025 |title=USL League One announces format for 2026 |url=https://www.journalgazette.net/sports/professional/fwfc/usl-league-one-announces-format-for-2026/article_0ca8cd48-1b4c-442e-841f-bce7824ac8c5.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211005406/https://www.journalgazette.net/sports/professional/fwfc/usl-league-one-announces-format-for-2026/article_0ca8cd48-1b4c-442e-841f-bce7824ac8c5.html |archive-date=December 11, 2025 |access-date=December 11, 2025 |website=[[The Journal Gazette]]}}</ref> Sauran membobin gasar kungiyoyin fadada gasar ne da suka fara wasa a gasar USL League One. An ba wa ƙungiyar League Two ( Fort Lauderdale United FC ) da ƙungiyoyi uku na faɗaɗa ( Port St. Lucie SC, [[Thousand Oaks Pro Soccer]], da Sporting Cascades FC ) damar shiga gasar League One don kakar wasa ta 2027. <ref name=":8" /> <ref name=":6" /> <ref name=":7" />
USL a halin yanzu tana tattaunawa da gwamnatocin ƙananan hukumomi don ƙungiyoyin faɗaɗa gasar League One ko Championship waɗanda ke zaune a Brevard County, Florida, <ref>{{Cite web |last=Bonanno |first=Chris |date=October 13, 2025 |title=United Soccer League announces intent to bring pro soccer to Brevard |url=https://www.vieravoice.com/viera_today/united-soccer-league-announces-intent-to-bring-pro-soccer-to-brevard/article_e92aef3c-a04d-4671-aa6c-a6363d1607cf.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211005141/https://www.vieravoice.com/viera_today/united-soccer-league-announces-intent-to-bring-pro-soccer-to-brevard/article_e92aef3c-a04d-4671-aa6c-a6363d1607cf.html |archive-date=December 11, 2025 |access-date=December 11, 2025 |website=Viera Voice}}</ref> Brownsville, Texas, <ref>{{Cite web |last=Rosales |first=Stefany |date=September 15, 2025 |title=Brownsville signs letter of intent to launch pro-soccer team |url=https://www.krgv.com/news/brownsville-signs-letter-of-intent-to-launch-pro-soccer-team/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215014636/https://www.krgv.com/news/brownsville-signs-letter-of-intent-to-launch-pro-soccer-team/ |archive-date=December 15, 2025 |access-date=December 15, 2025 |website=[[KRGV-TV|KRGV 5 News]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Torres |first=Sandy |date=September 16, 2025 |title=New partnership developing between United Soccer League, City of Brownsville |url=https://www.valleycentral.com/news/local-news/new-partnership-developing-between-united-soccer-league-city-of-brownsville/ |access-date=December 15, 2025 |website=[[KVEO-TV|ValleyCentral News]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Firestone, Colorado, <ref>{{Cite web |last=High |first=Lucas |date=September 12, 2025 |title=Firestone aims to score pro soccer at Central Park |url=https://bizwest.com/2025/09/12/firestone-aims-to-score-pro-soccer-at-center-park/ |url-access=subscription |access-date=December 15, 2025 |website=[[BizWest]]}}</ref> [[Fresno, California]], <ref>{{Cite web |last=Gonzales |first=Hannah |date=January 13, 2026 |title=Fresno negotiating with United Soccer League for pro soccer team, stadium |url=https://www.yourcentralvalley.com/news/local-news/fresno-pro-soccer-stadium-plans/ |access-date=January 14, 2026 |website=YourCentralValley ([[KSEE|KSEE24]] / [[KGPE|CBS47]])}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tehee |first=Joshua |date=January 13, 2026 |title=United Soccer League signs on for downtown Fresno stadium. What we know |url=https://www.fresnobee.com/news/local/article314307156.html |url-access=limited |access-date=January 14, 2026 |website=[[The Fresno Bee]]}}</ref> Green Bay, Wisconsin, <ref>{{Cite web |last=Schulz |first=Joe |date=November 27, 2025 |title=Green Bay hopes to bring pro soccer team to Titletown |url=https://www.wpr.org/news/green-bay-hopes-bring-pro-soccer-team-titletown-usl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211010551/https://www.wpr.org/news/green-bay-hopes-bring-pro-soccer-team-titletown-usl |archive-date=December 11, 2025 |access-date=December 11, 2025 |website=[[Wisconsin Public Radio]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Scharf |first=Nadia |date=November 11, 2025 |title=United Soccer League to explore a pro Green Bay soccer team and stadium after city approval |url=https://www.greenbaypressgazette.com/story/news/local/2025/11/11/green-bay-approves-united-soccer-league-proposal-likelihood-of-pro-team-quite-high/87221086007/ |access-date=December 11, 2025 |website=[[Green Bay Press-Gazette]]}}</ref> Medford, Oregon, <ref>{{Cite web |date=January 14, 2026 |title=USL expansion team may come to Medford |url=https://www.kdrv.com/video/usl-expansion-team-may-come-to-medford/video_0aecc67c-9528-517c-a3c1-bc4b46aa8c5a.html |access-date=January 14, 2026 |website=[[KDRV|KDRV NewsWatch 12]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Modesto|Modesto, California]], <ref>{{Cite web |last=Burns |first=Nina |date=August 5, 2025 |title=Modesto chooses downtown area as future site of pro soccer stadium |url=https://www.cbsnews.com/sacramento/news/modesto-chooses-two-sites-for-new-soccer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212031803/https://www.cbsnews.com/sacramento/news/modesto-chooses-two-sites-for-new-soccer/ |archive-date=December 12, 2025 |access-date=December 12, 2025 |website=[[KOVR|CBS News Sacramento]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Martinez |first=Jeremiah |date=August 9, 2025 |title=Modesto approves downtown site for new soccer stadium |url=https://www.abc10.com/article/news/local/modesto/modesto-downtown-stadium-usl-soccer/103-5b5ddc61-7877-43e8-a578-ea1d78038897 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212031820/https://www.abc10.com/article/news/local/modesto/modesto-downtown-stadium-usl-soccer/103-5b5ddc61-7877-43e8-a578-ea1d78038897 |archive-date=December 12, 2025 |access-date=December 12, 2025 |website=[[KXTV|ABC10 Northern California]]}}</ref> Pensacola, Florida, <ref>{{Cite web |last=Strickland |first=T.S. |date=October 8, 2025 |title=Pensacola weighs sites, financing mix for proposed USL stadium |url=https://www.wuwf.org/local-news/2025-10-08/pensacola-weighs-sites-financing-mix-for-proposed-usl-stadium |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215011245/https://www.wuwf.org/local-news/2025-10-08/pensacola-weighs-sites-financing-mix-for-proposed-usl-stadium |archive-date=December 15, 2025 |access-date=December 15, 2025 |website=[[WUWF]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Surka |first=Aria |date=October 13, 2025 |title=Pensacola still in talks with USL to bring professional soccer, potential stadium to city |url=https://weartv.com/news/local/pensacola-in-talks-with-usl-to-bring-professional-soccer-and-potential-stadium-to-the-city |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215011247/https://weartv.com/news/local/pensacola-in-talks-with-usl-to-bring-professional-soccer-and-potential-stadium-to-the-city |archive-date=December 15, 2025 |access-date=December 15, 2025 |website=[[WEAR-TV|WEAR ABC3 News]]}}</ref> Pico Rivera, California, <ref>{{Cite web |last=Schlepp |first=Travis |date=February 13, 2025 |title=A new professional soccer team might be coming to this Southern California city |url=https://ktla.com/news/california/a-new-professional-soccer-team-might-be-coming-to-this-southern-california-city/ |access-date=December 15, 2025 |website=[[KTLA|KTLA 5 News]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Rivera |first=Anissa |date=February 11, 2025 |title=Pico Rivera and United Soccer League agree to explore stadium development |url=https://www.whittierdailynews.com/2025/02/11/pico-rivera-and-united-soccer-league-agree-to-explore-stadium-development/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215012117/https://www.whittierdailynews.com/2025/02/11/pico-rivera-and-united-soccer-league-agree-to-explore-stadium-development/ |archive-date=December 15, 2025 |access-date=December 15, 2025 |website=[[Whittier Daily News]]}}</ref> Riverside, California, <ref>{{Cite web |last=Crawford |first=Ken |date=September 24, 2025 |title=Professional Men's and Women's Soccer Coming to Riverside Through USL Expansion |url=https://www.raincrossgazette.com/professional-mens-and-womens-soccer-coming-to-riverside-through-usl-expansion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211011139/https://www.raincrossgazette.com/professional-mens-and-womens-soccer-coming-to-riverside-through-usl-expansion/ |archive-date=December 11, 2025 |access-date=December 11, 2025 |website=The Raincross Gazette}}</ref> <ref>{{Cite web |date=September 24, 2025 |title=Pro soccer league announces intent to bring club to Riverside |url=https://www.pressenterprise.com/2025/09/24/pro-soccer-league-announces-intent-to-bring-club-to-riverside/ |url-access=limited |access-date=December 11, 2025 |website=[[The Press-Enterprise]]}}</ref> Santa Rosa, California, <ref>{{Cite web |last=Young |first=Pete |date=October 20, 2025 |title=Sonoma fairgrounds could become home to pro soccer stadium, entertainment district |url=https://localnewsmatters.org/2025/10/20/sonoma-fairgrounds-could-become-home-to-pro-soccer-stadium-entertainment-district/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211012529/https://localnewsmatters.org/2025/10/20/sonoma-fairgrounds-could-become-home-to-pro-soccer-stadium-entertainment-district/ |archive-date=December 11, 2025 |access-date=December 11, 2025 |website=Local News Matters |publisher=[[Bay City News]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Pineda |first=Paulina |date=October 17, 2025 |title=Supervisors, fair officials endorse work to bring pro soccer to Sonoma County Fairgrounds |url=https://www.pressdemocrat.com/2025/10/17/discussions-to-reimagine-sonoma-county-fairgrounds-as-soccer-stadium-moving-forward/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211010905/https://www.pressdemocrat.com/2025/10/17/discussions-to-reimagine-sonoma-county-fairgrounds-as-soccer-stadium-moving-forward/ |archive-date=December 11, 2025 |access-date=December 11, 2025 |website=[[The Press Democrat]]}}</ref> Springfield, Missouri, <ref>{{Cite web |last=Mieze |first=Marta |date=December 11, 2025 |title=Here's the latest on Springfield's plans for a soccer stadium |url=https://www.news-leader.com/story/news/local/ozarks/2025/12/11/springfield-mo-soccer-stadium-plans-enter-second-year-feasibility-study/87699717007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215011828/https://www.news-leader.com/story/news/local/ozarks/2025/12/11/springfield-mo-soccer-stadium-plans-enter-second-year-feasibility-study/87699717007/ |archive-date=December 15, 2025 |access-date=December 15, 2025 |website=[[Springfield News-Leader]]}}</ref> da Winter Garden, Florida . <ref>{{Cite web |last=Hogan |first=Brandon |date=May 22, 2025 |title=Winter Garden could get its own professional men's soccer team |url=https://www.clickorlando.com/sports/2025/05/22/winter-garden-could-get-its-own-professional-mens-soccer-team/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522203945/https://www.clickorlando.com/sports/2025/05/22/winter-garden-could-get-its-own-professional-mens-soccer-team/ |archive-date=May 22, 2025 |access-date=May 22, 2025 |website=[[WKMG-TV|ClickOrlando.com]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 22, 2025 |title=USL reveals intent to bring pro men's soccer team to play in Winter Garden |url=https://mynews13.com/fl/orlando/sports/2025/05/22/usl-reveals-intent-to-bring-pro-men-s-soccer-team-to-play-in-winter-garden |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522203932/https://mynews13.com/fl/orlando/sports/2025/05/22/usl-reveals-intent-to-bring-pro-men-s-soccer-team-to-play-in-winter-garden |archive-date=May 22, 2025 |access-date=May 22, 2025 |website=[[Spectrum News 13]]}}</ref> Wata ƙungiya a Everett, Washington, ta gabatar da shawarar ƙungiyar faɗaɗawa don raba filin wasa mai manufofi da yawa tare da ƙungiyar ƙwallon baseball ta Everett AquaSox .
=== Kungiyoyi na yanzu ===
Memba yana shirin tafiya zuwa [[USL Championship|Gasar USL]] a kakar wasa ta 2027. <ref>{{Cite web |last=USLSoccer.com Staff |date=September 9, 2026 |title=Athletic Club Boise to Join USL Championship, Announces Stadium Expansion |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1366442 |access-date=September 9, 2026 |publisher=USL}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="text-align:left;"
!Team
!City
!Stadium
!Capacity
!Founded
!Joined
!Head coach
|-
! colspan="8" style="background:#00BECC;" |{{White|Current teams}}
|-
|- bgcolor="adde86"
|'''Athletic Club Boise'''
|Garden City, Idaho
|Stadium at Expo Idaho[i]
| style="text-align:center;" |7,227
| style="text-align:center;" |2024
| style="text-align:center;" |2026
|{{Flagicon|USA}} [[Nate Miller (soccer)|Nate Miller]]
|-
|'''AV Alta FC'''
|Lancaster, California
|Lancaster Municipal Stadium[i]
| style="text-align:center;" |5,300
| style="text-align:center;" |2023
| style="text-align:center;" |2025
|{{Flagicon|USA}} Brian Kleiban
|-
|'''Charlotte Independence'''
|[[Charlotte, Arewacin Carolina|Charlotte, North Carolina]]
|American Legion Memorial Stadium[i]
| style="text-align:center;" |10,500
| style="text-align:center;" |2014
| style="text-align:center;" |2022
|{{Flagicon|USA}} [[Mike Jeffries (soccer)|Mike Jeffries]]
|-
|'''Chattanooga Red Wolves SC'''
|East Ridge, Tennessee
|CHI Memorial Stadium[i]
| style="text-align:center;" |6,000
| style="text-align:center;" |2018
| style="text-align:center;" |2019
|{{Flagicon|ENG}} Scott Mackenzie
|-
|'''Corpus Christi FC'''
|Corpus Christi, Texas
|Corpus Christi Stadium[i]
| style="text-align:center;" |5,000
| style="text-align:center;" |2017
| style="text-align:center;" |2026
|{{Flagicon|LBY}} [[Éamon Zayed]]
|-
|'''Fort Wayne FC'''
|Fort Wayne, Indiana
|Ruoff Mortgage Stadium[i]
| style="text-align:center;" |9,200
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2026
|{{Flagicon|USA}} [[Mike Avery]]
|-
|'''Forward Madison FC'''
|Madison, Wisconsin
|Breese Stevens Field[i]
| style="text-align:center;" |5,000
| style="text-align:center;" |2018
| style="text-align:center;" |2019
|{{Flagicon|USA}} [[Matt Glaeser]]
|-
|'''Greenville Triumph SC'''
|Mauldin, South Carolina
|GE Vernova Park[i]<ref>{{Cite web |title=GE Vernova Announced as Naming Rights Sponsor for Greenville Triumph and Greenville Liberty Soccer Stadium |url=https://www.greenvilletriumph.com/ge-vernova-announced-as-stadium-sponsor-for-greenville-triumph-and-greenville-liberty-soccer-stadium/ |access-date=December 20, 2025 |website=GreenvilleTriumph.com |publisher=[[Greenville Triumph SC]]}}</ref>
| style="text-align:center;" |6,300
| style="text-align:center;" |2018
| style="text-align:center;" |2019
|{{Flagicon|USA}} Dave Dixon<ref>{{Cite web |last=Humphrey |first=Kaley |date=December 17, 2025 |title=Greenville Triumph Names Dave Dixon as Head Coach |url=https://www.greenvilletriumph.com/news/2025/12/17/greenville-triumph-names-dave-dixon-as-head-coach/ |access-date=December 17, 2025 |website=GreenvilleTriumph.com |publisher=[[Greenville Triumph SC]]}}</ref>
|-
|'''FC Naples'''
|[[Naples, Florida]]
|Paradise Coast Sports Complex Stadium[i]
| style="text-align:center;" |5,000
| style="text-align:center;" |2024
| style="text-align:center;" |2025
|{{Flagicon|USA}} Matt Poland
|-
|'''New York Cosmos'''
|Paterson, New Jersey
|Hinchliffe Stadium[ii]
| style="text-align:center;" |10,000
| style="text-align:center;" |2025
| style="text-align:center;" |2026
|{{Flagicon|ITA}} [[Davide Corti]]
|-
|'''One Knoxville SC'''
|Knoxville, Tennessee
|Covenant Health Park[ii]
| style="text-align:center;" |6,355
| style="text-align:center;" |2021
| style="text-align:center;" |2023
|{{Flagicon|USA}} [[Ian Fuller]]
|-
|'''Portland Hearts of Pine'''
|Portland, Maine
|Fitzpatrick Stadium[iii]<ref>{{Cite web |date=August 4, 2026 |title=Portland Hearts of Pine Announce Plans for New Soccer Stadium at Cassidy Point |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1364551 |access-date=August 5, 2026 |website=uslleagueone.com}}</ref>[i]
| style="text-align:center;" |6,000
| style="text-align:center;" |2023
| style="text-align:center;" |2025
|{{Flagicon|USA}} [[Bobby Murphy (soccer)|Bobby Murphy]]
|-
|'''Richmond Kickers'''
|Richmond, Virginia
|City Stadium[i]
| style="text-align:center;" |6,000
| style="text-align:center;" |1993
| style="text-align:center;" |2019
|{{Flagicon|USA}} [[Brian Ownby]] (interim)
|-
|'''Sarasota Paradise'''
|Lakewood Ranch, Florida
|Premier Sports Campus[i]
| style="text-align:center;" |3,000
| style="text-align:center;" |2022
| style="text-align:center;" |2026
|{{Flagicon|FIN}} Mika Elovaara
|-
|'''Spokane Velocity FC'''
|Spokane, Washington
|ONE Spokane Stadium[iii]
| style="text-align:center;" |5,100
| style="text-align:center;" |2021
| style="text-align:center;" |2024
|{{Flagicon|ENG}} [[Leigh Veidman]]
|-
|'''Union Omaha'''
|Omaha, Nebraska
|Morrison Stadium[iii]
| style="text-align:center;" |9,023
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2020
|{{Flagicon|COL}} [[Vincenzo Candela]]
|-
|'''Westchester SC'''
|Mount Vernon, New York
|The Stadium at Memorial Field[iii]
| style="text-align:center;" |3,900
| style="text-align:center;" |2024
| style="text-align:center;" |2025
|{{Flagicon|USA}} George Gjokaj<ref>{{Cite web |date=November 17, 2025 |title=Westchester SC names George Gjokaj as Sporting Director and Head Coach |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1350095-westchester-sc-names-george-gjokaj-as-sporting-director-and-head-coach |access-date=November 17, 2025 |website=USLLeagueOne.com |publisher=USL League One}}</ref>
|}
=== Kungiyoyi na gaba ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:left;"
!Team
!City
!Stadium
!Capacity
!Founded
!Joining
!Head coach
|-
! colspan="8" style="background:red;" |{{White|Planned expansion teams}}
|-
|'''Sporting Cascades FC'''<ref name=":2" />
|[[Eugene, Oregon]]
|Civic Park[i]<ref>{{Cite web |date=May 21, 2026 |title=SPORTING CASCADES FC OFFICIALLY ANNOUNCES CIVIC PARK AS 2027 HOME |url=https://www.sportingcascades.com/news/2026/05/21/sporting-cascades-fc-officially-announces-civic-park-as-2027-home/ |website=sportingcascades.com}}</ref>
| style="text-align:center;" |3,500
| style="text-align:center;" |2024
| style="text-align:center;" |2027
|{{Flagicon|USA}} [[Darren Sawatzky]]
|-
|'''Fort Lauderdale United FC'''<ref name=":5" /><ref>{{Cite web |last=FTL UTD Communications |date=December 2, 2025 |title=Fort Lauderdale United FC Reschedules Men’s Team Launch to 2027 to Strengthen Long-Term Foundation |url=https://www.ftlutd.com/news/2025/12/02/fort-lauderdale-united-fc-reschedules-mens-team-launch-to-2027-to-strengthen-long-term-foundation/ |access-date=December 4, 2025 |website=ftlutd.com}}</ref>
|Fort Lauderdale, Florida
|Beyond Bancard Field[i]<ref>{{Cite web |title=Stadium |url=https://www.ftlutd.com/stadium/ |access-date=September 20, 2025 |website=ftlutd.com}}</ref>
| style="text-align:center;" |7,000
| style="text-align:center;" |2025
| style="text-align:center;" |2027
|{{Flagicon|ENG}} [[Tyrone Mears]]
|-
|'''Port St. Lucie SC'''<ref name=":6" />
|Port St. Lucie, Florida
|Walton & One Stadium[i]
| style="text-align:center;" |6,000
| style="text-align:center;" |2025
| style="text-align:center;" |2027
|TBD
|-
|'''[[Thousand Oaks Pro Soccer]]'''<ref>{{Cite web |title=USL Includes Five Additional Clubs in 2027 Sanctioning Application |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1362050}}</ref>
|Thousand Oaks, California
|TBD
| style="text-align:center;" |TBD
| style="text-align:center;" |2026
| style="text-align:center;" |2027
|TBD
|-
|'''Rodeo SC'''<ref name=":7" />
|[[Celina, Texas]]
|Bobcat Stadium
| style="text-align:center;" |6,500
| style="text-align:center;" |2025
| style="text-align:center;" |2028<ref>{{Cite web |last=thirddegreenet |date=May 14, 2026 |title=Rodeo SC has notified supporters that the club is pushing back its on-field launch from 2027 to 2028. |url=https://www.instagram.com/p/DYVUxkUGU1U/ |website=Instagram.com}}</ref>
|TBD
|-
|'''USL Long Island'''
|Hempstead, New York
|James M. Shuart Stadium
| style="text-align:center;" |11,929
| style="text-align:center;" |2026
| style="text-align:center;" |2028<ref>{{Cite web |date=August 19, 2026 |title=USL Long Island Awarded United Soccer League Franchise |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1365250 |website=uslleagueone.com}}</ref>
|TBD
|}
; Bayanan kula
=== Kulob-kulob sun dakatar da aiki ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:left;"
!Ƙungiyar
! Birni
! Filin wasa
! Ƙarfin aiki
! An shiga
! An buga wasan ƙarshe
! Bayanan kula
! {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| '''Kungiyar kwallon kafa ta South Georgia Tormenta FC'''
| Jihohin Boro, Georgia
| Filin wasa na Tormenta [ i ]
| style="text-align:center;" | 5,300
| style="text-align:center;" | 2019
| style="text-align:center;" | 2025
| style="text-align:center;" | Dawo da TBD
| style="text-align:center;" | <ref name=":10" />
|}
=== Tsoffin ƙungiyoyi ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:left;"
!Club
!City
!Stadium
!Capacity
!Joined
!Final season
!Fate
!{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
|'''Central Valley Fuego FC'''
|[[Fresno, California]]
|Fresno State Soccer Stadium[i]
| style="text-align:center;" |1,000
| style="text-align:center;" |2022
| style="text-align:center;" |2024
|Moved to The League for Clubs
| style="text-align:center;" |<ref name="USLLeagueOne-2024c" /><ref>{{Cite web |date=January 31, 2025 |title=Fuego U23 to Join the League for Clubs |url=https://www.theleaguefc.com/news/fuego-u23-to-join-the-league-for-clubs |access-date=January 31, 2025 |website=TheLeagueFC.com |publisher=[[The League for Clubs]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131222524/https://www.theleaguefc.com/news/fuego-u23-to-join-the-league-for-clubs |archive-date=January 31, 2025 |url-status=dead}}</ref>
|-
|'''Fort Lauderdale CF'''
|Fort Lauderdale, Florida
|DRV PNK Stadium[i]
| style="text-align:center;" |18,000
| style="text-align:center;" |2020
| style="text-align:center;" |2021
|Moved to MLS Next Pro
| style="text-align:center;" |<ref name="MLSNP2" />
|-
|'''Lansing Ignite FC'''
|Lansing, Michigan
|Cooley Law School Stadium[ii]
| style="text-align:center;" |7,527
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2019
|Folded
| style="text-align:center;" |<ref name="LansingFold" />
|-
|'''Lexington SC'''
|Lexington, Kentucky
|Lexington SC Stadium[i]
| style="text-align:center;" |7,500
| style="text-align:center;" |2023
| style="text-align:center;" |2024
|Moved to USL Championship
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=August 13, 2024 |title=Lexington Sporting Club to join USL Championship for 2025 season |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1315914 |access-date=November 25, 2024 |publisher=USL}}</ref>
|-
|'''New England Revolution II'''
|Foxborough, Massachusetts
|[[Gillette Stadium]][iii]
| style="text-align:center;" |20,000
| style="text-align:center;" |2020
| style="text-align:center;" |2021
|Moved to MLS Next Pro
| style="text-align:center;" |<ref name="MLSNP2" />
|-
|'''North Carolina FC'''
|Cary, North Carolina
|WakeMed Soccer Park[i]
| style="text-align:center;" |10,000
| style="text-align:center;" |2021
| style="text-align:center;" |2023
|Moved to USL Championship, On Hiatus with plans to return in 2028 in USL Premier
| style="text-align:center;" |<ref name="NorthCarolinaToUSLC">{{Cite web |date=August 7, 2023 |title=North Carolina FC to rejoin USL Championship in 2024 |url=https://www.uslchampionship.com/news_article/show/1280956 |access-date=November 7, 2023 |publisher=USL Championship}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carlisle |first=Jeff |date=November 4, 2025 |title=North Carolina FC leaves USL Championship to join USL D1 in 2028 |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46846918/north-carolina-fc-leaves-usl-championship-join-usl-d1-2028 |website=ESPN}}</ref>
|-
|'''North Texas SC'''
|Arlington, Texas
|Choctaw Stadium[iii]
| style="text-align:center;" |48,114
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2021
|Moved to MLS Next Pro
| style="text-align:center;" |<ref name="MLSNP2" />
|-
|'''Northern Colorado Hailstorm FC'''
|Windsor, Colorado
|4Rivers Equipment Stadium[i]
| style="text-align:center;" |2,500
| style="text-align:center;" |2022
| style="text-align:center;" |2024
|Moved to The League for Clubs
| style="text-align:center;" |<ref name="USLLeagueOne-2024c" /><ref>{{Cite web |date=April 7, 2025 |title=Northern Colorado Hailstorm FC joins TLfC's Mountain Premier Conference |url=https://www.theleaguefc.com/blog-posts/northern-colorado-hailstorm-fc-joins-tlfcs-mountain-premier-conference |access-date=April 7, 2025 |website=TheLeagueFC.com |publisher=[[The League for Clubs]]}}</ref>
|-
|'''Orlando City B'''
|Kissimmee, Florida
|Osceola County Stadium[i]
| style="text-align:center;" |5,400
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2020
|Moved to MLS Next Pro
| style="text-align:center;" |<ref name="MLSNP2" />
|-
|'''Texoma FC'''
|Sherman, Texas
|Historic Bearcat Stadium[i]
| style="text-align:center;" |6,500
| style="text-align:center;" |2025
| style="text-align:center;" |2025
|Moved to USL League Two
| style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=October 27, 2025 |title=Texoma FC drops down to USL-2 for 2026 |url=https://3rddegree.net/texoma-fc-drops-down-to-usl-2-for-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028201819/https://3rddegree.net/texoma-fc-drops-down-to-usl-2-for-2026 |archive-date=October 28, 2025 |access-date=October 28, 2025 |website=3rd Degree}}</ref>
|-
|'''Toronto FC II'''
|[[Toronto|Toronto, Ontario]]
|BMO Training Ground[i]
| style="text-align:center;" |1,000
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2021
|Moved to MLS Next Pro
| style="text-align:center;" |<ref name="MLSNP2" />
|-
|'''FC Tucson'''
|Tucson, Arizona
|Kino North Stadium[i]
| style="text-align:center;" |3,200
| style="text-align:center;" |2019
| style="text-align:center;" |2022
|Moved to USL League Two
| style="text-align:center;" |<ref name="FCTucsonLeaves">{{Cite web |date=October 18, 2022 |title=FC Tucson to Join USL League Two in 2023 |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1243887 |access-date=October 18, 2022 |website=USLLeagueOne.com |publisher=USL League One}}</ref>
|}
=== Tsarin lokaci ===
<timeline>
DateFormat = mm/dd/yyyy
ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:21
Period = from:01/01/2018 till:12/31/2028
TimeAxis = orientation:horizontal
PlotArea = right:20 left:15 bottom:80 top:5
Colors =
id:barcolor value:rgb(0.99,0.7,0.7)
id:line value:black
id:scale value:gray(0.5)
id:bg value:white
id:Full value:rgb(0.551,0.824,0.777) legend:Current_clubs
id:Future value:rgb(0.742,0.727,0.852) legend:Future_clubs
id:Hiatus value:rgb(0.999,0.729,0.906) legend:Clubs_on_hiatus
id:Former value:rgb(0.988,0.703,0.383) legend:Former_clubs
id:Other value:gray(0.9) legend:Club_playing_in_different_league
ScaleMajor = gridcolor:line unit:year increment:1 start:01/01/2018
Legend = orientation:hor position:bottom
TextData =
fontsize:L
textcolor:black
pos:(0,30) tabs:(400-center)
text:
BarData =
#> 2019 <#
bar:CRW text:_
bar:MAD text:_
bar:GVT text:_
bar:LAN text:_
bar:NTX text:_
bar:OCB text:_
bar:RIC text:_
bar:TRM text:_
bar:TO2 text:_
bar:TUC text:_
#> 2020 <#
bar:IM2 text:_
bar:NE2 text:_
bar:UO text:_
#> 2021 <#
bar:NC text:_
#> 2022 <#
bar:CVF text:_
bar:CLI text:_
bar:NCH text:_
#> 2023 <#
bar:LEX text:_
bar:KNX text:_
#> 2024 <#
bar:SPK text:_
#> 2025 <#
bar:AVA text:_
bar:NAP text:_
bar:PHP text:_
bar:TXO text:_
bar:WES text:_
#> 2026 <#
bar:BOI text:_
bar:CCH text:_
bar:FTW text:_
bar:NYC text:_
bar:SAR text:_
#> Future <#
bar:FTL text:_
bar:PSL text:_
bar:CAS text:_
bar:ROD text:_
PlotData =
width:15 textcolor:black shift:(5,-5) anchor:from fontsize:s
#> JOINED IN 2019 <#
bar:CRW color:Full from:01/01/2019 till:end text:[[Chattanooga Red Wolves SC]] (2019–)
bar:MAD color:Full from:01/01/2019 till:end text:[[Forward Madison FC]] (2019–)
bar:GVT color:Full from:01/01/2019 till:end text:[[Greenville Triumph SC]] (2019–)
bar:LAN color:Former from:01/01/2019 till:12/31/2019 text:[[Lansing Ignite FC]] (2019)
bar:NTX color:Former from:01/01/2019 till:12/31/2021 text:[[North Texas SC]] (2019–2021)
bar:NTX color:Other from:01/01/2022 till:end text:MLS Next Pro
bar:OCB color:Former from:01/01/2019 till:12/31/2020 text:[[Orlando City B]] (2019–2020)
bar:OCB color:Other from:01/01/2022 till:end text:MLS Next Pro
bar:RIC color:Other from:start till:12/31/2018 text:USL
bar:RIC color:Full from:01/01/2019 till:end text:[[Richmond Kickers]] (2019–)
bar:TRM color:Other from:start till:12/31/2018 text:PDL
bar:TRM color:Full from:01/01/2019 till:12/31/2025 text:[[Tormenta FC|South Georgia Tormenta FC]] (2019–2025)
bar:TRM color:Hiatus from:01/01/2026 till:end text:Hiatus (2026–)
bar:TO2 color:Other from:start till:12/31/2018 text:USL
bar:TO2 color:Former from:01/01/2019 till:12/31/2019 text:[[Toronto FC II]] (2019, 2021)
bar:TO2 color:Former from:01/01/2021 till:12/31/2021 text:
bar:TO2 color:Other from:01/01/2022 till:end text:MLS Next Pro
bar:TUC color:Other from:start till:12/31/2018 text:PDL
bar:TUC color:Former from:01/01/2019 till:12/31/2022 text:[[FC Tucson]] (2019–2022)
bar:TUC color:Other from:01/01/2023 till:end text:USL League Two
#> JOINED IN 2020 <#
bar:IM2 color:Former from:01/01/2020 till:12/31/2021 text:[[Fort Lauderdale CF]] (2020–2021)
bar:IM2 color:Other from:01/01/2022 till:end text:MLS Next Pro
bar:NE2 color:Former from:01/01/2020 till:12/31/2021 text:[[New England Revolution II]] (2020–2021)
bar:NE2 color:Other from:01/01/2022 till:end text:MLS Next Pro
bar:UO color:Full from:01/01/2020 till:end text:[[Union Omaha]] (2020–)
#> NOTE: Though Union Omaha has stated its intention to move to USL Championship after the completion of their stadium, there has been no official announcement by USL about any timeline for that to happen. Do not change this unless/until this happens. <#
#> JOINED IN 2021 <#
bar:NC color:Other from:start till:12/31/2018 text:USL
bar:NC color:Other from:01/01/2019 till:12/31/2020 text:USL Championship
bar:NC color:Former from:01/01/2021 till:12/31/2023 text:[[North Carolina FC]] (2021–2023)
bar:NC color:Other from:01/01/2024 till:12/31/2025 text:USL Championship
#> JOINED IN 2022 <#
bar:CVF color:Former from:01/01/2022 till:12/31/2024 text:[[Central Valley Fuego FC]] (2022–2024)
bar:CVF color:Other from:01/01/2025 till:end text:The League for Clubs
bar:CLI color:Other from:start till:12/31/2018 text:USL
bar:CLI color:Other from:01/01/2019 till:12/31/2021 text:USL Championship
bar:CLI color:Full from:01/01/2022 till:end text:[[Charlotte Independence]] (2022–)
bar:NCH color:Former from:01/01/2022 till:12/31/2024 text:[[Northern Colorado Hailstorm FC]] (2022–2024)
bar:NCH color:Other from:01/01/2025 till:end text:The League for Clubs
#> JOINED IN 2023 <#
bar:LEX color:Former from:01/01/2023 till:12/31/2024 text:[[Lexington SC]] (2023–2024)
bar:LEX color:Other from:01/01/2025 till:end text:USL Championship
bar:KNX color:Other from:01/01/2022 till:12/31/2022 text:USL League Two
bar:KNX color:Full from:01/01/2023 till:end text:[[One Knoxville SC]] (2023–)
#> JOINED IN 2024 <#
bar:SPK color:Full from:01/01/2024 till:end text:[[Spokane Velocity|Spokane Velocity FC]] (2024–)
#> JOINED IN 2025 <#
bar:AVA color:Full from:01/01/2025 till:end text:[[AV Alta FC]] (2025–)
bar:NAP color:Full from:01/01/2025 till:end text:[[FC Naples]] (2025–)
bar:PHP color:Full from:01/01/2025 till:end text:[[Portland Hearts of Pine]] (2025–)
bar:TXO color:Former from:01/01/2025 till:12/31/2025 text:[[Texoma FC]] (2025)
bar:TXO color:Other from:01/01/2026 till:end text:USL League Two
bar:WES color:Full from:01/01/2025 till:end text:[[Westchester SC]] (2025–)
#> JOINED IN 2026 <#
bar:BOI color:Full from:01/01/2026 till:12/31/2026 text:[[Athletic Club Boise]] (2026)
bar:BOI color:Other from:01/01/2027 till:end text: USL Championship
bar:CCH color:Other from:start till:12/31/2018 text:PDL
bar:CCH color:Other from:01/01/2019 till:12/31/2025 text:USL League Two
bar:CCH color:Full from:01/01/2026 till:end text:[[Corpus Christi FC]] (2026–)
bar:FTW color:Other from:01/01/2021 till:12/31/2025 text:USL League Two
bar:FTW color:Full from:01/01/2026 till:end text:[[Fort Wayne FC]] (2026–)
bar:NYC color:Full from:01/01/2026 till:end text:[[New York Cosmos (2026)|New York Cosmos]] (2026–)
bar:SAR color:Other from:01/01/2023 till:12/31/2025 text:USL League Two
bar:SAR color:Full from:01/01/2026 till:end text:[[Sarasota Paradise]] (2026–)
#> FUTURE CLUBS <#
bar:FTL color:Other from:01/01/2025 till:12/31/2026 text:USL League Two
bar:FTL color:Future from:01/01/2027 till:end text:[[Fort Lauderdale United FC]] (2027–)
bar:PSL color:Future from:01/01/2027 till:end text:[[Port St. Lucie SC]] (2027–)
bar:CAS color:Future from:01/01/2027 till:end text:[[Sporting Cascades FC]] (2027–)
bar:ROD color:Future from:01/01/2028 till:end text:[[Rodeo SC]] (2028–)
</timeline>
== Zakarun ==
Ƙungiyoyin da ba sa shiga gasar USL League One suna da ''rubutun da aka yi amfani'' da shi a cikin harafi mai tsawo.
{| class="wikitable"
!Kakar wasa
! Ƙungiyoyi
! Zakarun gasar neman gurbi
! Garkuwar 'Yan Wasa {{Efn|Known as "Regular season champions" from 2019 to 2022}}
|-
| style="text-align:center;" | 2019
| style="text-align:center;" | 10
| ''Arewacin Texas SC''
| ''Arewacin Texas SC''
|-
| style="text-align:center;" | 2020
| style="text-align:center;" | 11
| Greenville Triumph SC {{Efn|The 2020 Final was cancelled due to the [[COVID-19 pandemic]]. Greenville was awarded the championship based on points per game.}}
| Greenville Triumph SC
|-
| style="text-align:center;" | 2021
| style="text-align:center;" | 12
| Tarayyar Omaha
| Tarayyar Omaha
|-
| style="text-align:center;" | 2022
| style="text-align:center;" | 11
| Kungiyar kwallon kafa ta South Georgia Tormenta FC
| Richmond Kickers
|-
| style="text-align:center;" | 2023
| style="text-align:center;" | 12
| ''North Carolina FC''
| Tarayyar Omaha
|-
| style="text-align:center;" | 2024
| style="text-align:center;" | 12
| Tarayyar Omaha
| Tarayyar Omaha
|-
| style="text-align:center;" | 2025
| style="text-align:center;" | 14
| Ɗaya daga cikin Knoxville SC
| Ɗaya daga cikin Knoxville SC
|-
| style="text-align:center;" | 2026
| style="text-align:center;" | 17
| TBD
| TBD
|}
=== Wasannin Karshe na Gasar USL League One ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!Season
! style="width:150px;" |Champions
!Score
!Runners–up
!Venue
!Attendance
!MVP
|-
|2019
|'''North Texas SC'''
|1–0<ref>{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=October 20, 2019 |title=North Texas SC lifts the inaugural USL League One Final trophy - in pictures |url=https://www.dallasnews.com/sports/fc-dallas/2019/10/20/north-texas-sc-lifts-the-inaugural-usl-league-one-final-trophy-in-pictures/ |access-date=November 25, 2024 |website=dallasnews.com}}</ref>
|Greenville Triumph SC
|Toyota Stadium
|3,245
|{{Flagicon|MEX}} [[Arturo Rodríguez (footballer, born 1998)|Arturo Rodríguez]] ([[North Texas SC|NTX]])
|-
|2020
|{{Nowrap|'''[[Greenville Triumph SC]]'''}}
|Cancelled<ref>{{Cite web |date=October 29, 2020 |title=USL League One Final Cancelled, Greenville Named 2020 Title-Winners |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1130386 |access-date=October 29, 2020 |publisher=USLLeagueOne.com Staff}}</ref>
|Union Omaha
|Legacy Early College Field
|N/A
|N/A
|-
|2021
|{{Nowrap|'''[[Union Omaha]]'''}}
|3–0<ref>{{Cite web |last=USLLeagueOne.com Staff |date=November 20, 2021 |title=Strong First Half Sends Union Omaha to League One Title over Greenville |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1195157 |access-date=November 25, 2024 |website=uslleagueone.com}}</ref>
|Greenville Triumph SC
|Werner Park
|5,221
|{{Flagicon|ESP}} [[Damià Viader]] ([[Union Omaha|OMA]])
|-
|2022
|{{Nowrap|'''[[Tormenta FC|South Georgia Tormenta FC]]'''}}
|2–1<ref>{{Cite web |last=USLLeagueOne.com Staff |date=November 7, 2022 |title=South Georgia Tormenta FC win 2022 USL League One Final |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1246530 |access-date=November 25, 2024 |website=uslleagueone.com}}</ref>
|Chattanooga Red Wolves SC
|Optim Sports Medicine Field
|3,045
|{{Flagicon|ENG}} [[Kazaiah Sterling]] ([[Tormenta FC|TRM]])
|-
|2023
|{{Nowrap|'''[[North Carolina FC]]'''}}
|1–1 (5–4 PK)<ref>{{Cite web |date=November 5, 2023 |title=North Carolina FC win thrilling 2023 USL League One Final in penalty shootout |url=https://www.uslleagueone.com/news_article/show/1290435 |access-date=November 25, 2024 |website=uslleagueone.com}}</ref>
|Charlotte Independence
|WakeMed Soccer Park
|4,487
|{{Flagicon|SKN}} [[Raheem Somersall]] ([[North Carolina FC|NCA]])
|-
|2024
|{{Nowrap|'''[[Union Omaha]]'''}}
|3–0<ref>{{Cite web |last=Will C. |date=November 18, 2024 |title=UNION OMAHA SOARS TO SECOND TITLE WITH 3-0 CHAMPIONSHIP WIN |url=https://www.unionomaha.com/news/2024/11/18/union-omaha-soars-to-the-title-with-3-0-championship-win/ |access-date=November 25, 2024 |website=unionomaha.com}}</ref>
|Spokane Velocity FC
|Werner Park
|5,849
|{{Flagicon|USA}} [[Joe Gallardo (soccer)|Joe Gallardo]] ([[Union Omaha|OMA]])
|-
|2025
|{{Nowrap|'''[[One Knoxville SC]]'''}}
|2–0
|Spokane Velocity FC
|Covenant Health Park
|'''7,500'''
|{{Flagicon|USA}} Nico Rosamilia ([[One Knoxville SC|KNX]])
|}
== Halarta ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
! scope="col" |Season
! scope="col" |Teams
! scope="col" |League avg.
! scope="col" |Playoff avg.
! scope="col" |Highest teams
! scope="col" |Lowest teams
! scope="col" |Ref
|-
|2019
|10
|'''1,911'''
|'''3,217'''
| style="text-align:left;" |4,292 (Madison)<br /><br />3,468 (Richmond)
| style="text-align:left;" |168 (Toronto)<br /><br />203 (Orlando)
|<ref>{{Cite web |title=2019 USL League One Attendance |url=https://soccerstadiumdigest.com/2019-usl-league-one-attendance/ |access-date=October 24, 2025 |website=Soccer Stadium Digest}}</ref>
|-
|2020
|N/A
|N/A
|N/A
|N/A
|N/A
|
|-
|2021
|12
|'''1,721'''
|'''3,098'''
| style="text-align:left;" |3,287 (Omaha)<br /><br />2,761 (Madison)
| style="text-align:left;" |151 (New England)<br /><br />849 (North Texas)
|<ref>{{Cite web |title=2021 USL League One Attendance |url=https://soccerstadiumdigest.com/2021-usl-league-one-attendance/ |access-date=October 24, 2025 |website=Soccer Stadium Digest |language=en-us}}</ref>
|-
|2022
|11
|'''2,203'''
|'''2,865'''
| style="text-align:left;" |4,759 (Madison)<br /><br />3,551 (Richmond)
| style="text-align:left;" |516 (Northern Colorado)<br /><br />1,041 (South Georgia)
|<ref>{{Cite web |title=2022 USL League One Attendance |url=https://soccerstadiumdigest.com/2022-usl-league-one-attendance/ |access-date=October 25, 2025 |publisher=Soccer Stadium Digest}}</ref>
|-
|2023
|12
|'''2,363'''
|'''2,604'''
| style="text-align:left;" |4,786 (Richmond)<br /><br />4,310 (Madison)
| style="text-align:left;" |735 (Central Valley)<br /><br />1,322 (South Georgia)
|<ref>{{Cite web |title=2023 USL League One Attendance |url=https://soccerstadiumdigest.com/2023-usl-league-one-attendance/ |access-date=October 25, 2025 |website=Soccer Stadium Digest |language=en-US}}</ref>
|-
|2024
|12
|'''2,329'''
|'''3,262'''
| style="text-align:left;" |4,672 (Richmond)<br /><br />4,242 (Madison)
| style="text-align:left;" |728 (Central Valley)<br /><br />1,077 (Charlotte)
|<ref name=":9">{{Cite web |title=USL League One 2025 Season Attendance |url=https://leagueoneupdater.com/usl-league-one-2025-season-attendance-figures/ |access-date=January 9, 2026 |website=League One Updater |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|2025
|14
|'''2,785'''
|'''3,968'''
| style="text-align: left;" |5,808 (Portland)
4,369 (Richmond)
| style="text-align: left;" |719 (South Georgia)
773 (Charlotte)
|<ref name=":9" />
|}
== Manazarta ==
{{reflist|2}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2h9n222pipb5qyg223pj452zicpnkzk
Willie Aucamp
0
174756
968918
947350
2026-10-18T02:04:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968918
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Willem Ibrahim Stephanus Aucamp''' ɗan siyasan Afirka ta Kudu ne wanda ya yi aiki a matsayin Ministan Noma tun watan Yunin 2026 kuma [[Majalisar Dokokin Afirka ta Kudu|memba na Majalisar Dokokin Afirka ta Kudu]] tun daga 2024 Ya yi aiki a matsayinsa na [[Ministan gandun daji, kifi da muhalli]] daga Nuwamba 2025 har zuwa Yuni 2026. Shi tsohon Kakakin Kasa ne na Jam'iyyar Democratic Alliance (DA). Kafin zabensa a Majalisar Dokoki ta Kasa, ya kasance daya daga cikin wakilai shida na dindindin daga Arewacin Cape zuwa Majalisar Lardin Kasa daga 2019 zuwa 2024.
== Ayyukan siyasa ==
Daga baya ya shiga jam'iyyar Democratic Alliance (DA). A shekara ta 2016, an zabe shi a matsayin wakilin yanki na Karamar Hukumar Ga-Segonyana .
A watan Mayu na shekara ta 2019, an zabi Aucamp a Majalisar Lardin Kasa. Ya kasance daya daga cikin wakilai shida na dindindin daga Arewacin Cape .<ref>{{Cite web |title=NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES NATIONAL COUNCIL OF PROVINCES PERMANENT DELEGATES AS AT PERMANENT DELEGATES AS AT 23May2019 |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/NAMES%20OF%20PERMANENT%20DELEGATES%20OF%20NCOP%2023%20May%202019.pdf |access-date=24 October 2020 |website=Parliament of South Africa}}</ref><ref>{{Cite web |title=minutes of proceedings national council of provinces |url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/uploaded-files/MIN-NCOP-2019-05-23-E.pdf |access-date=24 October 2020 |website=Parliament of South Africa}}</ref> A shekarar 2020, ya tsaya takara a matsayin shugaban reshen DA na Arewacin Cape. Koyaya, lokacin da aka gudanar da majalisa a ranar 5 ga Disamba 2020, ya rasa kuri'un ga shugaban lardin mai barin gado, Harold McGluwa. <ref>{{Cite web |date=6 December 2020 |title=DA in N Cape elects McGluwa as new provincial leader |url=https://www.dfa.co.za/news/da-in-n-cape-elects-mcgluwa-as-new-provincial-leader-446c416b-e456-45fc-b241-9da1f3856ccf}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Aucamp ya tsaya a matsayin dan takarar majalisa na DA a cikin jerin sunayen kasa a cikin Babban zaben 2024 kuma daga baya aka zabe shi a Majalisar Dokokin Afirka ta Kudu. [1] An rantsar da shi a ranar 14 ga Yuni 2024. [2] Ya yi aiki a matsayin DA Whip kuma ya kasance memba na Kwamitin Fayil na Aikin Gona.[1]
== Rayuwa ta mutum ==
Aucamp ta auri mai magana da yawun New National Party (NNP) Carol Johnson a watan Yulin shekara ta 2004. Aure ya kasance ɗan gajeren lokaci yayin da Johnson ya shigar da saki a watan Satumbar 2004, yana mai ambaton matsayin kuɗi na Aucamp kuma ba a sanar da ita game da ɗansa wanda aka haifa ba tare da aure ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ofedwy8pitzxf49p69rgsfxy1ym454h
Tsayayya da sauti
0
174989
968759
959148
2026-10-17T20:11:17Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968759
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Soundproofing duk wata hanya ce ta hana [[Sauti|yaduwar sauti]]. Akwai hanyoyi da yawa da aka yi amfani da su ciki har da kara nisan tsakanin tushen da mai karɓa, rarraba, ta amfani da shingen amo don nunawa ko shan makamashi na [[Sauti|raƙuman sauti]], ta amfani le tsarin damping kamar su sauti baffles don shawo kan, ko amfani da janareto na sauti mai aiki.<ref>{{Cite journal |date=July 1924 |title=Acoustics of Buildings: including Acoustics of Auditoriums and Sound-proofing of Rooms |url=http://www.nature.com/articles/114085b0 |journal=Nature |language=en |volume=114 |issue=2855 |pages=85 |bibcode=1924Natur.114R..85. |doi=10.1038/114085b0 |issn=0028-0836 |s2cid=46370464 |hdl-access=free}}</ref>
Ana iya amfani da shiru da sarrafa hayaniya don iyakance hayaniya da ba a so. Soundproofing na iya rage watsawa na raƙuman sauti kai tsaye daga tushe zuwa mai sauraro ba tare da son rai ba ta hanyar amfani da nesa da abubuwa masu shiga tsakani a cikin hanyar sauti (duba aji na watsa sauti da ƙididdigar rage sauti).
Soundproofing na iya hana [[Sauti|raƙuman]] sautin na kai tsaye kamar yadda ake nunawa da ke haifar da echoes da resonances wanda ke haifar da reverberation.
== Hanyoyi ==
=== Absorption ===
Abubuwan da ke shawo kan sauti suna sarrafa matakan matsin sauti a cikin rami, shinge ko ɗaki. Kayan da ake amfani da su na roba suna da ƙuƙwalwa, suna nufin kumfa mai buɗewa (kumfa mai sautin sauti, kumfa mai hana sauti). <ref>{{Cite web |date=20 May 2024 |title=Acoustic foam: a method to achieve acoustic |url=https://www.tabnak.ir/005C6J |publisher=Tabnak}}</ref> Abubuwan shawo kan fiber kamar cellulose, ulu na ma'adinai, fiberglass, ulu na tumaki, ana amfani da su don lalata sautin sauti a cikin rami (bango, bene, ko rufin rufi), suna aiki da manufa biyu tare da kaddarorin rufin su. Ana amfani da kayan sha da ke da ƙwayoyin cuta da ƙwayoyi don ƙirƙirar bangarorin sauti, waɗanda ke shawo kan sauti a cikin ɗaki, inganta fahimtar magana.<ref>{{Cite journal |last=Kulakov |first=Kirill |last2=Romanovich |first2=Marina |date=2019 |title=Technical comparison of soundproof wall panels |url=https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2019/17/e3sconf_tpacee2019_02027.pdf |journal=E3S Web of Conferences |volume=91 |pages=2, 4, 5 |doi=10.1051/e3sconf/20199102027 |doi-access=free |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427031334/https://www.e3s-conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2019/17/e3sconf_tpacee2019_02027.pdf |archive-date=2019-04-27 |access-date=2026-09-20 |url-status=dead}}</ref>
==== Masu shawo kan ruwa ====
Masu shawo kan ƙwayoyin cuta, yawanci kumfa na roba ko sponges na melamine, suna shawo kan hayaniya ta hanyar matsawa a cikin tsarin tantanin halitta. Fuskar bude-cell mai tasiri sosai ne mai shawo kan hayaniya a fadin kewayon matsakaici-babban mita. Ayyukan na iya zama marasa ban sha'awa a ƙananan mita. Za a ƙayyade ainihin bayanin martaba na kumfa mai buɗewa ta hanyar dalilai da yawa, gami da girman tantanin halitta, ƙuƙwalwa, ƙuɓɓugar, kauri, da yawa.
Ba za a rikita fasalin sha a cikin hana sauti ba tare da bangarorin da aka yi amfani da su a cikin jiyya. Absorption a wannan ma'anar yana nufin rage sautin sauti a cikin rami ta hanyar shigar da rufi tsakanin ganuwar, rufi ko bene. Acoustic panels na iya taka rawa a cikin magani, rage tunani wanda ke sa sa sautin gaba ɗaya a cikin ɗakin tushe ya fi ƙarfi, bayan an rufe ganuwar, rufin, da bene.
==== Masu shawo kan sauti ====
Binciken sauti, Helmholtz resonators da sauran masu shawo kan sauti suna aiki ta hanyar damping sautin sauti yayin da suke nuna shi.<ref>{{Cite web |title=Low frequency absorption |url=http://www.studiotips.com/acoustics.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807040528/http://www.studiotips.com/acoustics.html |archive-date=2019-08-07 |publisher=Studio tips}}</ref> Ba kamar masu shawo kan murya ba, masu shawo kansu suna da tasiri sosai a ƙananan matsakaici kuma shawo kan masu shawo kansa ya dace da ƙarancin mita.
=== Ragewa ===
Damping yana aiki ne don Ragewa sautin a cikin dakin, ta hanyar sha ko sakewa ta hanyar tunani ko watsawa. Absorption yana rage matakin sauti gaba ɗaya, yayin da redirection ke sa sauti mara kyau ko ma da fa'ida ta hanyar rage daidaituwa. Ana iya amfani da Damping daban don rage sautin sauti a cikin iska ko don rage saurin inji a cikin tsarin dakin kanta ko abubuwa a cikin dakin.
=== Ragewa ===
Samar da rabuwa tsakanin tushen sauti da kowane nau'i na taro mai kusanci, yana hana hanyar kai tsaye don canja wurin sauti.
=== Tsakanin ===
Yawan makamashi na [[Sauti|raƙuman sauti]] yana raguwa yayin da suke nesa, don haka ƙara nisan tsakanin mai karɓa da tushe yana haifar da karamin ƙarfi na sauti a mai karɓa. A cikin saitin nau'i uku na al'ada, tare da tushen ma'ana da mai karɓar ma'ana, za a rage ƙarfin raƙuman sauti bisa ga ma'auni na nesa daga tushen.
=== Mass ===
Ƙara kayan aiki mai yawa ga magani yana taimakawa wajen dakatar da raƙuman sauti daga fita daga bango, rufi ko bene. Kayan aiki sun haɗa da vinyl mai nauyin taro (MLV), sheetrock mai hana sauti ko drywall, plywood, Fiberboard, kankare ko roba. Bambance-bambance daban-daban da yawa a cikin kayan da ke hana sauti suna rage sauti a cikin kewayon mita.
=== Bayyanawa ===
Lokacin da raƙuman sauti suka buga matsakaici, hasken wannan sautin ya dogara da bambancin kayan da ya zo da shi.<ref>{{Cite web |title=Reflection, Refraction, and Diffraction |url=http://www.physicsclassroom.com/class/sound/Lesson-3/Reflection,-Refraction,-and-Diffraction |access-date=2017-07-10 |website=www.physicsclassroom.com}}</ref> Sauti da ya buga wani kankare zai haifar da wani abu daban-daban fiye da idan sautin ya buga wani matsakaici mai laushi kamar fiberglass. A cikin yanayin waje, kamar aikin injiniya na babbar hanya, ana amfani da embankments ko paneling don nuna sauti sama a sama.
=== Rarraba ===
Idan haskakawa mai ban sha'awa daga wani wuri mai laushi yana ba da matsala mai rikitarwa, ana iya amfani da mai watsa sauti a saman. Zai watsar da sauti a kowane bangare.
=== Kula da hayaniya ===
A cikin kula da hayaniya mai aiki, ana amfani da makirufo don karɓar sautin da kwamfuta ke nazarin sautin; sa'an nan, raƙuman sauti tare da kishiyar polarity (180 ° lokaci a duk mitoci) ana fitar da su ta hanyar mai magana, yana haifar da tsangwama mai lalacewa da soke yawancin hayaniya.
== Aikace-aikacen ==
=== Gidaje ===
Shirye-shiryen sauti na zama suna da niyyar rage ko kawar da tasirin hayaniya na waje. Babban abin da aka mayar da hankali ga shirin sauti na zama a cikin tsarin da ke akwai shine windows da ƙofofi. Ƙofofin katako masu ƙarfi sun fi ƙofofin da ba su da kyau.<ref>{{Cite web |title=How to sound-proof your noisy apartment |url=http://www.stuff.co.nz/life-style/home-property/88589100/how-to-soundproof-your-noisy-apartment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213094051/http://www.stuff.co.nz/life-style/home-property/88589100/how-to-soundproof-your-noisy-apartment |archive-date=2017-02-13 |access-date=2017-02-05 |website=Stuff}}</ref> Ana iya amfani da labule don rage sauti, ko dai ta hanyar amfani da kayan aiki masu nauyi ko ta hanyar amfani le ɗakunan iska da aka sani da honeycombs. Tsarin zuma guda ɗaya, sau biyu da sau uku suna samun digiri mafi girma na sautin sauti. Babban iyakar hana sauti na labule shine rashin hatimi a gefen labule, kodayake ana iya sauƙaƙa wannan ta amfani da fasalulluka na hatimi, kamar ƙugiya da madauki, mannewa, magnets, ko wasu kayan. Kaurin gilashi zai taka rawa yayin gano sautin sauti. Gilashin bangon biyu suna samun murfin sauti mafi girma fiye da windows guda ɗaya lokacin da aka rufe su sosai a cikin buɗewar taga da bango.
Koyaya, daidaitaccen gilashin zafi sau biyu sau da yawa yana aiki mara kyau akan sautin zirga-zirga mai ƙarancin mita saboda sautin. Gilashin sauti mai laushi, wanda ya haɗa da tsinkaye-tsinkaye, ana amfani dashi don inganta ƙimar Outdoor-Indoor Transmission Class (OITC), ma'auni da aka tsara musamman don auna rufi game da tushen sautin sufuri (jirgi, jiragen kasa, da motoci)
Hakanan za'a iya samun raguwar hayaniya ta hanyar shigar da taga ta ciki ta biyu. A wannan yanayin, taga na waje ya kasance a wurin yayin da aka shigar da slider ko rataye taga a cikin wannan bangon.<ref>{{Cite web |last=Camtion |first=Eros |title=What is more effective between active noise cancellation and soundproofing ? |url=https://setiathome.berkeley.edu/team_display.php?teamid=210294 |publisher=berkeley.edu}}</ref>
A Amurka, FAA tana ba da matakan rage sauti ga gidajen da suka fada cikin hayaniya inda matsakaicin matakin sauti shine {{Val|65}} ko mafi girma. Yana daga cikin Shirin Ruwan Ruwan Ruwa na Gida. Shirin yana ba da ƙofofin shigar da itace masu ƙarfi, tare da windows da ƙofofi na guguwa.
=== Rufin rufi ===
[[File:Ceiling_Soundproofing.jpg|alt=Apartment Ceiling Sound Soundproofing, Soundproof Sheetrock, Resilient Isolation Channel, Viscoelastic Compound, Sound Proof Insulation|thumb|Rufin rufin gida]]
Sealing gaps and cracks around electrical wiring, water pipes and ductwork using acoustical caulk or spray foam will significantly reduce unwanted noise as a preliminary step for ceiling soundproofing. Acoustical caulk should be used along the perimeter of the wall and around all fixtures and duct registers to further seal the treatment. Mineral wool insulation is most commonly used in soundproofing for its density and low cost compared to other soundproofing materials. Spray foam insulation should only be used to fill gaps and cracks or as a 1-2 inch layer before installing mineral wool. Cured spray foam and other closed-cell foam can be a sound conductor. Spray foam is not porous enough to absorb sound and is also not dense enough to stop sound.{{Ana bukatan hujja|date=August 2021}}
Wata hanya mai tasiri don rage sautin tasiri ita ce "tsarin keɓewa mai ƙarfi". Tashoshin suna rarraba drywall daga joists, suna rage canja wurin girgizar.
=== Ganuwar ===
Idan ba tare da iska ba, taro shine kawai hanyar da za a dakatar da sauti. Mass yana nufin drywall, plywood, ko kankare. Ana amfani da MLV don ragewa ko raunana raƙuman sauti tsakanin yadudduka na taro.Amfani da fili na viscoelastic damping ko MLV yana canza raƙuman sauti zuwa zafi, yana raunana raƙuman ruwa kafin su kai ga Layer na gaba na taro.Yana da mahimmanci a yi amfani da yadudduka masu yawa na taro, a cikin faɗin da yawa daban-daban, don inganta duk wani magani mai hana sauti.<ref>{{Cite web |title=4. Physical Techniques to Reduce Noise Impacts - The Audible Landscape: A Manual for Highway Noise and Land Use - Federal Approach - Noise Compatible Planning - Noise - ENVIRonment - FHWA |url=https://www.fhwa.dot.gov/ENVIRonment/noise/noise_compatible_planning/federal_approach/audible_landscape/al04.cfm |access-date=2020-02-13 |website=[[Federal Highway Administration|Federal Highway Administration (FHWA)]]}}</ref> Ana ba da shawarar shigar da drywall mai hana sauti don darajar watsa sauti mafi girma (STC). Soundproof drywall a hade tare da mahaɗin viscoelastic na iya cimma raguwar hayaniya na STC 60+.
Ganuwar ta cika da ma'adinai na ulu. Dangane da matakin magani da ake so, ana iya buƙatar yadudduka biyu na rufi. Wutar, sauya haske, da akwatunan lantarki sune raunana a duk wani magani mai hana sauti. Ya kamata a lulluɓe akwatunan lantarki a cikin yumɓu ko putty kuma a goyi bayan su da MLV. Bayan sauya farantin, an shigar da murfin fitarwa da fitilu, ya kamata a yi amfani da caulking na acoustic a kusa da kewayon farantin ko kayan aiki.
=== Gidajen da ke ƙasa ===
Rarraba tsakanin katako da katako na bene ta amfani da tef na katako na neoprene ko masu siffar roba na U yana taimakawa wajen ƙirƙirar shimfidar ƙasa mai hana sauti. Za'a iya shigar da ƙarin Layer na katako tare da fili na viscoelastic. MLV, a hade tare da roba mai buɗewa ko ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa mai rufewa, zai kara rage watsa sauti. Bayan amfani da waɗannan dabarun, ana iya shigar da bene na katako ko kafet. Ƙarin katako da kayan ɗaki na yanki za su taimaka wajen rage haskakawa da ba a so a cikin dakin.
=== Gidan da ke cikin ɗaki ===
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>Gidan da ke cikin ɗaki (RWAR) hanya ce ta ware sauti da hana shi watsawa zuwa duniyar waje, inda zai iya zama mara kyau.
Yawancin canja wurin sauti daga ɗaki zuwa waje yana faruwa ta hanyar inji ba kamar yadda ake amfani da iska ba. Girgizar tana wucewa kai tsaye ta hanyar tubali, aikin katako da sauran abubuwa masu ƙarfi. Lokacin da ya haɗu da wani abu kamar bango, rufi, bene ko taga, wanda ke aiki a matsayin allon sauti, ana kara girgizar kuma ana jin ta a sarari na biyu. Rarrabawar inji tana da sauri, mafi inganci kuma tana da sauƙin haɓaka fiye da watsawar iska na ƙarfin farko iri ɗaya.
Amfani da kumfa da sauran hanyoyin da ke shawo kan wannan girgizar da aka watsa ba su da tasiri sosai. Ana iya dakatar da watsawa ta hanyar karya haɗin tsakanin dakin da ke dauke da tushen hayaniya da duniyar waje. Wannan ana kiransa decoupling acoustic.
=== Kasuwanci ===
Gidajen cin abinci, makarantu, kasuwancin ofis, da wuraren kiwon lafiya suna amfani da gine-ginen gine-gine don rage hayaniya ga abokan cinikin su. A Amurka, OSHA tana da buƙatu da ke tsara tsawon bayyanar ma'aikata ga wasu matakan hayaniya.
Ga malamai da dalibai, inganta ingancin yanayi zai inganta ilmantarwa na dalibai, mai da hankali, da kuma hulɗar malami da dalibai. A cikin shekara ta 2014, binciken da aka gudanar ta hanyar Kimiyya ta Ayyuka ya nuna kashi 86% na dalibai sun fahimci malamai da kyau, yayin da kashi 66% na daliban suka ba da rahoton fuskantar matakan da suka fi dacewa bayan an sanya kayan da ke shawo kan sauti a cikin aji.
=== Motar ===
[[File:Vehicle_damping_soundproofing.png|thumb|663x663px|Matsakaicin saurin ƙwayoyin cuta (hagu) da taswirar launi na ƙasa ta mota ba tare da (tsakiya) ba kuma tare da (dama) maganin damping]]
Motar da ke hana sauti tana da niyyar rage ko kawar da tasirin hayaniya ta waje, da farko injiniya, hayaniya da hayaniya a fadin mita mai yawa. An sanya kayan aiki na panel, wanda ke rage rawar jiki na bangarorin jikin abin hawa lokacin da suke farin ciki da ɗaya daga cikin manyan hanyoyin sauti masu ƙarfi da ke wasa lokacin da ake amfani da abin hawa. Akwai hayaniya mai rikitarwa da yawa da aka kirkira a cikin motocin da ke canzawa tare da yanayin tuki da saurin da abin hawa ke tafiya.<ref>{{Cite web |last=Neale |first=Paul |title=Mr |url=http://www.carinsulation.co.uk/page/how-to-reduce-car-noise-improve-car-soundproofing |access-date=12 February 2015 |website=Car Insulation UK |publisher=CIUK |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212020137/http://www.carinsulation.co.uk/page/how-to-reduce-car-noise-improve-car-soundproofing |archive-date=12 February 2015 |url-status=dead}}</ref> Ana iya samun raguwar hayaniya har zuwa 8 dB ta hanyar shigar da haɗuwa da nau'ikan kayan aiki daban-daban.<ref>{{Cite web |title=Introduction to Car Audio: How to Tame That Road Noise |url=http://www.hometheaterhifi.com/volume_10_2/car-audio-sound-deadening-6-2003.html |publisher=Secrets of Car Audio}}</ref>
Yanayin mota yana iyakance kaurin kayan da za a iya amfani da su, amma haɗuwa da dampers, shingen, da absorbers sun zama ruwan dare. Abubuwan da aka saba amfani da su sun haɗa da felt, kumfa, polyester, da kayan haɗin polypropylene. Rashin ruwa na iya zama dole dangane da kayan da aka yi amfani da su. Ana iya amfani da kumfa a wurare daban-daban na abin hawa yayin ƙerawa don rage hayaniya a cikin gida. Fuskar kuma tana da fa'idodi da fa'idodin aiki a shigarwa tunda kayan furo na iya fadadawa da cika ramuka bayan aikace-aikace kuma ya hana leaks da wasu iskar gas daga shiga abin hawa. Tsayar da sauti na abin hawa na iya rage iska, injiniya, hanya, da hayaniya ta taya. Tsayar da sauti na abin hawa na iya rage sauti a cikin abin hawa daga decibel biyar zuwa 20.<ref>{{Cite web |title=DOW Automotive Systems: BETAFOAM™ acoustic foams |url=http://msdssearch.dow.com/PublishedLiteratureDOWCOM/dh_08d0/0901b803808d007a.pdf?filepath=automotive/pdfs/noreg/299-51728.pdf&fromPage=GetDoc |access-date=2017-05-26 |website=dow.com}}</ref>
Abubuwan da ke raguwa a saman suna da tasiri sosai wajen rage hayaniya da ke tattare da tsari. An yi amfani da kayan damping tun farkon shekarun 1960 a masana'antar sararin samaniya. A cikin shekaru, ci gaba a cikin masana'antun kayan aiki da ci gaban kayan aiki masu inganci da gwaji don nuna halayen halayen halayyar halayyar sun ba da damar fadada amfani da waɗannan kayan ga masana'antar kera motoci. A zamanin yau, ana haɗa ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa da yawa a jikin don rage yanayin tsarin tsari mafi girma wanda ke ba da gudummawa sosai ga matakin hayaniya a cikin gidan. A al'ada, ana amfani da dabarun gwaji don inganta girman da wurin da ake amfani da magunguna. Musamman, ana gudanar da gwaje-gwaje na laser vibrometer a jikin mutum a cikin fararen tsarin, yana ba da damar samun saurin ma'auni mai yawa tare da kyakkyawan ƙuduri na sararin samaniya. Koyaya, gwada cikakken abin hawa galibi ba zai yiwu ba, yana buƙatar kimantawa na kowane tsarin ɗai-ɗai, saboda haka yana iyakance amfani da wannan fasahar cikin sauri da inganci. A madadin haka, za'a iya auna girgizar tsari ta hanyar amfani da na'urori masu auna saurin gudu da ke kusa da tsarin girgizar. Bincike da yawa sun bayyana yiwuwar na'urori masu auna sigina don nuna alamun girgizar tsari, wanda ke hanzarta dukkan tsarin gwaji lokacin da aka haɗa shi da dabarun bincike.
==== Shingen hayaniya ====
[[File:Shinkansen_Noise_barrier(concrete_board_standard_type).jpg|thumb|Shingen hayaniya kusa da layin dogo a Japan]]
Tun daga farkon shekarun 1970s, ya zama al'ada a Amurka da sauran ƙasashe masu masana'antu don yin aikin injiniya na shingen hayaniya tare da manyan hanyoyi don kare mazauna da ke kusa da hayaniya daga hayaniya ta hanya. Hukumar Gudanar da Hanyar Tarayya (FHWA) tare da Hukumar Gudanarwa ta Jiha (SHA) ta karɓi Dokar Tarayya (23 CFR 772) da ke buƙatar kowace jiha ta karɓi manufofinta game da rage sautin zirga-zirga.<ref>{{Cite web |title=Sound Barriers Guidelines - Highway Traffic Noise |url=http://roads.maryland.gov/index.aspx?PageId=827&d=114 |access-date=2017-07-10 |website=roads.maryland.gov |language=en}}</ref> An haɓaka dabarun injiniya don yin hasashen inganci mai tasiri don ƙirar shingen hayaniya a cikin wani yanayi na ainihi. Ana iya gina shingen hayaniya da itace, masonry, ƙasa ko haɗuwa da su.
== Dubi kuma ==
* Rarrabawar sauti
* Acoustiblok
* Yaduwar gefe
* Gwajin jin
* Rashin gurɓataccen amo
* Tsarin hayaniya
* Gidan rikodin
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7urtpxfkubmgf1ummh2kvr16ylgjcsq
Tsarin amfani da turare na hadin gwiwa
0
175036
968743
963733
2026-10-17T19:10:29Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968743
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''IMUS''' (wanda aka fi sani da '''tsarin amfani da turare''') fasaha ce ta narkewar anaerobic wacce ke canza kayan kwayoyin zuwa iskar gas wanda ake amfani da shi don samar da wutar lantarki, zafi da abubuwan gina jiki.<ref>{{Cite web |title=Himark Renewables Integrated Manure Utilization System |url=http://www.csaregistries.ca/files/projects/prj_4304_1065.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407063231/http://www.csaregistries.ca/files/projects/prj_4304_1065.pdf |archive-date=April 7, 2014 |access-date=April 3, 2014}}</ref> Fasahar tana amfani da sharar gida kamar sharar gida, turaren shanu, sharar gida mai cike da yashi, da sharar abinci.<ref>{{Cite web |title=Highmark Renewables receives 'Integrated bioRefinery' patent |url=http://ethanolproducer.com/articles/7621/highmark-renewables-receives-integrated-biorefinery-patent}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Himark BioGas' research and development provide unparalleled solutions in waste-to-energy-technology |url=http://himarkbiogas.com/integrated-biorefinery/}}</ref> Ana iya haɗa fasahar tare da wasu tsarin masana'antu, kamar wuraren birni, wuraren kiwon dabbobi masu budewa, sarrafa abinci, da tsire-tsire na ethanol. Himark BioGas ne ya haɓaka fasahar a cikin shekarar 1999.<ref>{{Cite web |title=Integrated Bio Refinery™ |url=http://www.energy-executive.com/features/alternative-energy/71-himark-biogas |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319092219/http://www.energy-executive.com/features/alternative-energy/71-himark-biogas |archive-date=March 19, 2014 |access-date=April 3, 2014}}</ref>
== Manazarta ==
2l68eaholcmpsibs81h11xi2xa1nzi4
Tomintoul
0
175097
968733
948415
2026-10-17T17:49:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 10 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968733
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tomintoul''' ƙauye ne a yankin majalisar [[Moray]] na Scotland a cikin gundumar tarihi ta Banffshire .
A cikin [[Gidan shakatawa na Cairngorms|Cairngorms National Park]], ƙauyen yana kusa da bakin Kogin Avon kuma wasu sun ce shi ne ƙauyen mafi tsayi a cikin [[Yankunan tsaunuka na Scotland|tsaunukan Scotland]], <ref name=":0">{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Tomintoul |url=https://www.visitscotland.com/info/towns-villages/tomintoul-p237651 |access-date=27 November 2023 |website=visitscotland.com |publisher=Visit Scotland}}</ref> kodayake yana da {{Convert|345|m|ft}} har yanzu yana ƙasa da ƙauyen mafi tsayi a Scotland ( Wanlockhead, a Dumfries da Galloway a {{Cvt|466|m}} ). Zuwa shekarar 1841, yankin ya kai yawan jama'a 1,722. A shekarar 1951, wannan ya ragu zuwa 531 kacal. Kidayar jama'a ta shekarar 2011 ta nuna cewa akwai mutane 716 a ƙauye. <ref>{{Cite web |title=History and Heritage of Tomintoul |url=http://www.yourmoray.org.uk/downloads/file115847.pdf |access-date=9 December 2019 |publisher=Your Moray}}</ref> Ƙauyen yana cikin tarihin Ikilisiyar Kirkmichael .
An ɗauki fim ɗin ''[[One Last Chance (2004 film)|One Last Chance]]'' na shekarar 2004, wanda Kevin McKidd da Dougray Scott suka fito a ciki, <ref>{{IMDb title|title=One Last Chance}}</ref> a ƙauyen da kuma yankunan da ke kewaye da shi. <ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=One Last Chance (2004) |url=http://www.scotlandthemovie.com/movies/fchance.html |access-date=27 November 2023 |website=scotlandthemovie.com |publisher=Scotland: the Movie Location Guide}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ƙauyen yana kan hanyar Malt Whiskey Trail, wadda ta haɗa da Dufftown, Keith, Tamnavulin, da [[Marypark]] . Ƙauyen da ke kewaye da shi ya samar da Glenlivet Estate .
Ƙungiyar Golf ta Tomintoul, wacce aka kafa a shekarar 1897, ta ɓace a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu.
== Tarihi ==
Alexander Gordon, Duke na 4 na Gordon, ya shimfida ƙauyen a kan tsarin grid a shekarar 1775. Ya biyo bayan gina titin soja, shekaru 20 da suka gabata, ta hanyar William Caulfeild – wanda yanzu shine A939 . Dalilin da ya sa duke ya yi wannan ƙoƙarin shi ne fatan cewa matsuguni na dindindin zai rage satar shanu da kuma lalata barasa ba bisa ƙa'ida ba a yankin. <ref>{{Cite web |date=11 May 2018 |title=Tomintoul |url=https://www.lonelyplanet.com/scotland/tomintoul |access-date=9 December 2019 |publisher=Lonely Planet}}</ref> Kiyasi ya nuna cewa a farkon shekarun 1700 an sami harsasai 200 na haram a cikin Livet glen, tare da ruhohin da aka yi fasakwaurinsu ta kan tsaunukan tsani. <ref>{{Cite web |title=History and Heritage of Tomintoul |url=https://www.tomintoulandglenlivet.com/our-history/ |access-date=9 December 2019 |publisher=Cairngorms National Park}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A cikin wannan "ƙauyen ƙira", ya ƙarfafa samar da lilin amma wannan shirin bai yi nasara ba; mutanen yankin sun dage kan noma, noman kayan lambu da kiwon shanu. Wani rahoto a shekarar 1797 ya nuna cewa akwai iyalai 37 a ƙauyen "ba tare da wata masana'anta ba. Dukansu suna sayar da wiski kuma duk suna shan sa". A shekarar 1820, ana kwace kimanin kwalaben haramtattun abubuwa 14,000 kowace shekara a yankin Livet Glen. Dokar Hana Amfani da Wiski ta 1823 ta ba da damar yin wiski a ƙarƙashin lasisi kuma wasu sun yi amfani da damar don samun riba ta doka. <ref>{{Cite web |title=Around Tomintoul |url=https://www.tomintoulwhisky.com/tom-about/30-tomintoul |access-date=9 December 2019 |publisher=Tomintoul Distillery}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ɗaya daga cikin waɗanda suka fara yin hakan shine George Smith wanda ya fara harkar sarrafa ma'adanai a gonarsa a ƙauyen [[Minmore]] da ke kusa. Wannan ƙaramin aikin, wanda aka kafa a shekarar 1824, daga ƙarshe ya girma ya zama kamfanin sarrafa giya na Glenlivet a Upper Drumin ( {{Cvt|14|km}} daga Tomintoul) wanda ke samar da wiski ''na Glenlivet'' guda ɗaya, wanda aka sani a ko'ina cikin duniya. <ref>{{Cite web |title=Festival Returns |url=https://www.visittomintoul.co.uk/ |access-date=9 December 2019 |publisher=Visit Tomintoul}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[File:St_Michaels_-_geograph.org.uk_-_1048657.jpg|thumb| Cocin St Michael's RC, an gina shi a shekarar 1837]]
A zamanin Victorian, ƙauyen yana samun wasu yawon buɗe ido; a shekarar 1860, akwai masauki uku a nan. <ref>{{Cite web |title=History and Heritage of Tomintoul |url=https://www.tomintoul.glenlivet-cairngorms.co.uk |access-date=9 December 2019 |publisher=Cairngorms National Park}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wani ''Jaridar Kasuwanci'' ta 1857 ya bayyana al'ummar a matsayin ƙauye mai kama da mugunta a kan wani daji mai duhu tare da mazauna masu camfi. Jaridar Frances Groome 's Ordnance ''Gazetteer ta 1882–4 ta Scotland'' kuma ba ta nuna Tomintoul a matsayin ƙauye mai wadata ba: <ref>{{Cite web |title=Tomintoul Banffshire |url=http://www.visionofbritain.org.uk/place/21636 |access-date=9 December 2019 |publisher=Vision of Britain}}</ref><blockquote>"Ya ƙunshi babban fili da titi ɗaya, mai nisan mil ¾ arewa maso yamma, Sarauniya ta bayyana shi, a ƙarƙashin ranar 5 ga Satumba, 1860, a matsayin 'wuri mafi rugujewa da rashin kyawun gani da na taɓa gani - dogon titi mai masauki uku, gidaje da mutane masu ƙazanta, da kuma mummunan kallo na rashin tausayi game da shi'. ... Tomintoul yana da ofishin gidan waya mai odar kuɗi, bankin ajiya, da sassan telegraph, makarantar jama'a da ta Roman Katolika, bikin baje kolin shanu ... da kuma hayar baje kolin ..."</blockquote>Cocin biyu, waɗanda aka gina kafin shekarar 1840, suna nan a buɗe a ƙauyen, Cocin Tomintoul da kuma na St Michael. A cewar majiyar da ke sama, yawan jama'ar ya kasance kamar haka: 530 a shekarar 1839 da kuma 686 a shekarar 1881.
== Kokarin farfadowa ==
[[File:Highland_Supermarket_-_geograph.org.uk_-_5139.jpg|thumb| Gidan Whiskey (2004)]]
[[File:Main_Street,_Tomintoul_-_geograph.org.uk_-_632003.jpg|thumb| Babban Titin, Tomintoul (2007)]]
[[File:The_Hotel_Square.jpg|thumb| Dandalin Otal ɗin]]
Ziyarar Sarauniya Victoria a shekarar 1860 ta taimaka wajen haɓaka yawon buɗe ido wanda har yanzu shine babban aikin tattalin arziki. Shirye-shiryen tallatawa a yankin a yau sun haɗa da SnowRoads da North East 250 masu kyau hanyoyi. <ref>{{Cite web |title=History and Heritage of Tomintoul |url=https://www.tomintoulandglenlivet.com/our-history/ |access-date=9 December 2019 |publisher=Cairngorms National Park}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Duk da cewa har yanzu ana yi masa lakabi da "ƙauye mafi tsayi a tsaunuka", tare da filin gari da gine-ginen Victoria, Tomintoul yana ba wa masu yawon buɗe ido zaɓuɓɓuka kamar wasannin dusar ƙanƙara a lokacin hunturu. Wuraren da suka fi jan hankali a yankin sun haɗa da Glenlivet Estate (kamun kifi da kuma tafiya, hawa keke da kuma hawan dawaki), yankin arewa maso gabashin Cairngorms da kuma hanyar Malt Whiskey Trail ta Scotland (Speyside). <ref>{{Cite web |date=11 July 2017 |title=Tomintoul |url=https://www.visitscotland.com/info/towns-villages/tomintoul-p237651 |access-date=9 December 2019 |publisher=Visit Scotland}}</ref> Ƙauyen kuma yana da ƙaramin gidan tarihi, Cibiyar Bincike ta Tomintoul & Glenlivet, wacce ke mai da hankali kan rayuwa a tsaunuka ta hanyar tarihi.
Manyan dillalan yawon bude ido sun hada da Tomintoul Gallery wanda ke sayar da ayyukan da masu fasaha na gida suka ƙirƙira, A'anside Studios waɗanda ke sayar da fasaha da sana'o'i da kuma Whisky Castle, wanda ke ba da ɗaruruwan malts guda ɗaya. <ref>{{Cite web |date=18 August 2018 |title=Shops and Galleries in Tomintoul |url=http://www.tomintoul.glenlivet-cairngorms.co.uk/to_shops_xplore.php |access-date=9 December 2019 |publisher=Cairngorms NP}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Gidan sarautar ya shafe sama da ƙarni ɗaya yana aiki kuma yana sayar da wiski daga kowace babbar masana'antar sarrafa giya, da kuma wasu kayayyaki marasa amfani daga masana'antar sarrafa giya da ba sa aiki yanzu. Kamfanin Tomintoul Distillery, wanda ke kusa da Ballindalloch, yana samar da wasu ayyukan yi; kamfanin ya shafe shekaru da yawa yana yin wiski a nan. Babu cibiyar baƙi amma ana ba da izinin wasu ziyara, ta hanyar alƙawarin da aka yi a baya. <ref>{{Cite web |date=18 August 2018 |title=Whisky, Gin and Real Ale |url=https://cairngormsnationalpark.co.uk/top-10/whisky/ |access-date=9 December 2019 |publisher=Cairngorms NP}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Duk da haka, an rufe manyan otal-otal guda biyu a ƙauyen kafin shekarar 2010. A wani yunƙuri na inganta tattalin arziki, yankin ya ƙirƙiri Tsarin Farfado da Tsarin Aiki a shekarar 2011, wanda ya haifar da kafa Tomintoul da Glenlivet Development Trust a shekarar 2012. Ƙungiyar ta ɗauki matakai da dama don "haɓaka, ƙarfafa gwiwa da rungumar kyakkyawar makoma ga yankin Tomintoul da Glenlivet", suna neman zuba jari da kuma tallata wuraren jan hankalin baƙi na yankin. Kokarin sake gina yankin ya sami kimanin fam miliyan 3.5 don amfani da shi don ayyukan da za su amfani "yanayin al'adu da na halitta" na yankin. <ref>{{Cite web |date=18 May 2018 |title=Tomintoul and Glenlivet |url=https://cairngorms.co.uk/working-together/supporting-communities/tomintoul-and-glenlivet/ |access-date=9 December 2019 |publisher=Cairngorms National Park Authority}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ƙauyen ya kuma sanya bikin tafiya na Glenlivet ya zama taron shekara-shekara kamar yadda Tsarin Sabuntawa da Tsarin Aiki na 2012 ya ba da shawara. Baya ga yawon bude ido da kuma masana'antar wiski da ke kusa, ana kiwon shanun tumaki da na shanu a gonakin da ke kewaye da ƙauyen. <ref>{{Cite web |title=Festival Returns |url=https://www.visittomintoul.co.uk/ |access-date=9 December 2019 |publisher=Visit Tomintoul}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An maimaita ambaton Tomintoul a cikin littafin sirrin da Charles Exbrayat ya rubuta mai suna "On se reverra, petite" a matsayin gidan babban jarumin labarin Malcolm McNamara.
== Mutane masu shahara ==
Lynn Cassells da Sandra Baer suna noma Lynbreck Croft da ke kusa.
Masanin rigakafi Farfesa Kenneth Boyd Fraser FRSE ya yi ritaya zuwa Tomintoul kuma ya mutu a can. <ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Kenneth Boyd Fraser |url=https://www.bmj.com/content/suppl/2002/02/21/324.7335.488.c.DC1 |access-date=27 November 2023 |website=bmj.com |publisher=The BMJ}}</ref>
Mai zane kuma marubuciya Mary Barnes ta mutu a Tomintoul a shekara ta 2001, bayan ta zauna a can na ɗan lokaci.
; "Mrs MacKay"
Marigayi Terry Wogan ya taimaka wajen jawo hankalin jama'a game da hanyar A939 daga Tomintoul zuwa Cockbridge, tare da tsohuwar mai rubutun almara "Mrs MacKay". Kamar yadda jaridar The National ta ruwaito:<blockquote>A shekarar 1999, bayan ya soki majalisar kan rashin shirya wa dusar ƙanƙara, mazauna yankin sun rubuta cewa ba hukumar yankin ce ta share dusar ƙanƙarar ba, sai dai Mrs MacKay, matar mai gashin azurfa da shebur ɗinta mai riƙe da azurfa. Suna nacewa tana yin iya ƙoƙarinta. A cikin shekaru goma masu zuwa, masu sauraro za su kira su su ga dusar ƙanƙara mai kama da tatsuniyoyi da Mrs MacKay ke shawagi a kanta. Wani lokaci, sun ce, za ta fita tana zubar da dusar ƙanƙara tun daga watan Yuni. <ref>{{Cite web |title=Tributes to 'courteous courageous and delightfully mischievous' Terry Wogan after his death at the age of 77 |url=http://www.thenational.scot/news/14901559.Tributes_to__courteous__courageous_and_delightfully_mischievous__Terry_Wogan_after_his_death_at_the_age_of_77/ |access-date=1 December 2017 |website=The National}}</ref></blockquote>
; Ubangiji Tony Williams
A shekarun 1990, wani mutum, wanda kafofin watsa labarai suka yi masa lakabi da Lord Tony Williams, ya kashe fam miliyan 1 wajen inganta Otal ɗin Gordon Arms (wanda yanzu ake kira Hotel Square) sannan ya saka kuɗi a wasu harkokin kasuwanci. Daga baya an nuna shi a matsayin mai zamba wanda ya sace fam miliyan 4.5 daga tsohon mai aikinsa, 'Yan sandan Metropolitan, kuma aka yanke masa hukuncin daurin shekaru bakwai a gidan yari. <ref>{{Cite web |title=Tomintoul Village |url=https://www.scotland.org.uk/item/tomintoul-visitor-guide |access-date=9 December 2019 |publisher=Travel Scotland}}</ref>
Marubucin, Kyaftin WE Johns, ya zauna a Richmond Hotel da ke Tomintoul daga 1944 zuwa 1947, kafin ya yi hayar Pitchroy Lodge a Ballindalloch Estate da ke kusa daga 1947 zuwa 1953.
; Percy Toplis - "Mutineer Mai Taurin Kai"
[[Percy Toplis]] ya nemi mafaka a yankin a shekarar 1920 kafin wani manomi na yankin ya gano shi. Ya tsere, inda ya harbi wani manomi da kuma wani jami'in 'yan sanda yayin da yake yin hakan. Cikin mako guda, 'yan sanda sun harbe shi a Ingila.
; Grigor Willox
Grigor Willox wani mayya farar fata ne da aka san shi da shi wanda ya rayu a Tomintoul a ƙarni na 18. An ce yana samun ikonsa ne daga wasu layu guda biyu: ƙugiya tagulla daga linzamin kelpie da kuma lu'ulu'u na wata yarinya . Daga cikin waɗanda ake zargin sun haɗa da sa shanu su samar da madara, warkar da mata marasa haihuwa, da kuma gano ɓarayi.
== Yanayi ==
Tomintoul tana da yanayin teku ( [[Rarrabawar yanayi na Köppen|Cfb]] ), tana da iyaka da teku mai zurfi ( [[Rarrabawar yanayi na Köppen|Cfc]] ). Tun daga Maris 2025, Tomintoul tana da tashar yanayi ta hukuma ta MetOffice . Ana aika da takardun karatu da hannu zuwa ofishin Met-Office kowace rana. An kwaikwayi ƙimar zafin da ke ƙasa kuma ba a ɗauko ta daga wannan tashar yanayi ba. <ref>{{Cite web |title=UK climate averages |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-climate-averages |access-date=2024-10-24 |website=Met Office |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Gazetteer for Scotland: Climate Information |url=https://www.scottish-places.info/climate_about.html |access-date=2024-10-24 |website=www.scottish-places.info}}</ref> Saboda wurin da ƙauyukan suke a arewa maso gabashin babban dutsen Cairngorms, yana fuskantar iska mai yawan dusar ƙanƙara; wannan yana haɗuwa da tsayin mita 345 sama da matakin teku da kuma latitude na 57°N. Sakamakon haka, Tomintoul yana ɗaya daga cikin matsugunan da suka fi sanyi da dusar ƙanƙara a Burtaniya. Mafi ƙarancin zafin jiki na {{Convert|-12.6|C|F}} an yi masa rijista a ranar 21 ga Nuwamba 2025 a Tomintoul. <ref>{{Cite tweet|user=metoffice|title=Temperatures dropped to -12.6℃ last night at Tomintoul in Scotland, making it the coldest November night since 2010}}</ref>{{Weather box}}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ccutis0v4n51d44g3fuk0b76t5v7lsu
Tashar jirgin kasa ta Sukna
0
175580
968600
956970
2026-10-17T13:37:03Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968600
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tashar jirgin kasa ta Sukna''' ƙaramar tashar jirgin ƙasa ce a kan layin Jirgin kasa na Darjeeling Himalayan . Tashar Sukna tana cikin tuddai na Himalayas, kilomita 11 daga birnin Siliguri.<ref name="auto">{{Cite web |title=DHR / Indian Railways Portal |url=https://dhr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,6,335 |access-date=2024-02-08 |website=dhr.indianrailways.gov.in |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208075046/https://dhr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,6,335 |archive-date=2024-02-08 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Magazine |first=About the Author / SAEVUS |date=2018-12-31 |title=Look back in wonder |url=https://www.saevus.in/look-back-in-wonder/ |access-date=2024-02-08 |website=Saevus |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Barman |first=Biswajit |title=Sukna Railway Station Map/Atlas NFR/Northeast Frontier Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/sukna-sn/1603 |access-date=2024-02-08 |website=indiarailinfo.com}}</ref>
Tashar Sukna tana da mahimmanci saboda canji a cikin wuri mai faɗi da tsawo na hanyar jirgin ƙasa ta Darjeeling Himalayan, yana sauyawa daga filayen filayen zuwa ƙananan gangaren duwatsu. Daga nan, gradient na layin jirgin kasa yana canzawa sosai. Loop 1, wanda ke cikin dazuzzuka sama da Sukna, an dakatar da shi bayan ambaliyar ruwa a cikin Shekaran 1991, kuma yanzu an rufe shafin ta hanyar ci gaban gandun daji.<ref name="auto" />
[[Muhimman Guraren Tarihi na Duniya|Gidan Tarihin Duniya na UNESCO]], Darjeeling Himalayan Railway, yana ba da safari na musamman na daji a kowace rana daga Siliguri zuwa Tindharia da baya, yana wucewa ta tashar Sukna. Halin da kuma babban ɓangaren tafiyar ya fara ne daga tashar Sukna. Jirgin ƙasa mai sauƙi ya ratsa Mahananda Wildlife Sanctuary da sanannen Z-reverse tsakanin Sukna da Tindharia . <ref>{{Cite web |title=Sukna (SN) Railway Station: Station Code, Schedule & Train Enquiry - RailYatri |url=https://www.railyatri.in/stations/sukna-sn |access-date=2024-02-08 |website=www.railyatri.in}}</ref>
Yanayin ƙasa: 26.7917°N 88.3624°E
Matsayi na tashar: E
Lambar tashar: SN
Yankin: NFR / Arewa maso gabashin Yankin
Rarraba: Katihar
Adadin dandamali: 1
Waƙoƙi: Ƙarƙashin Ƙarƙashiya
== Manazarta ==
5jg7oq0piv6etcaift2xh4zyqunz5e4
Vigil India Movement
0
175632
968899
964527
2026-10-17T23:09:44Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968899
wikitext
text/x-wiki
Vigil India Movement (Vigil India) kungiya ce mai zaman kanta da ke zaune a [[Bengaluru|Bangalore]] da ke aiki a fagen kare hakkin dan adam a Indiya. An kafa shi a cikin 1977, ta Rev. Dr. MA Thomas, wanda kuma ya kafa Cibiyar Kirista ta Ecumenical a Bangalore a cikin 1963 da kuma Association of Christian Institutes for Social Concern in Asia.
A cikin 1998, Vigil India ta ƙaddamar da Cibiyar Kare Hakkin Dan Adam tare da Mista Mai Shari'a M.N. Venkatachaliah, tsohon Babban Alkalin Indiya kuma tsohon shugaban Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kasa. Cibiyar shiri ne na horo ga masu gwagwarmayar kare hakkin dan adam, "koyar da masu horar da su" don ilimin tushen tushen a cikin kare hakkin dan Adam.
Nomination bude ga M A Thomas Human Rights Award 2018 . <ref name=":0">{{Cite web |last=vigilindia |title=Nomination open to M A Thomas Human Rights Award 2018 |url=http://www.vigilindia.in/2018/06/nomination-open-to-m-thomas-human.html |access-date=2024-05-29 |website=Vigil India Movement}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
TKungiyar tana ba da kyautar Rev. MA Thomas National Human Rights Award a kowace shekara.<ref name=":0" />
Masu karɓa tun 1993 sun haɗa da:
* Lenin Raghuvanshi, 2016 <ref>{{Cite web |last=vigilindia |title=Mr. Lenin Raghuvanshi gets the M.A. Thomas National Human Rights Award – 2016. |url=http://www.vigilindia.in/2016/08/mr-lenin-raghuvanshi-gets-ma-thomas.html |access-date=2021-01-10 |website=Vigil India Movement}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Jayamma Bandari, 2014 <ref>{{Cite web |last=vigilindia |title=Smt. Bandari Jayamma received M A Thomas National Human Rights Award 2014 |url=http://www.vigilindia.in/2014/10/smt-bandari-jayamma-received-m-thomas.html |access-date=2021-01-10 |website=Vigil India Movement |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112080916/http://www.vigilindia.in/2014/10/smt-bandari-jayamma-received-m-thomas.html |archive-date=2025-11-12 |url-status=dead}}</ref>
* Swami Agnivesh, 2006
* Teesta Setalvad, 2004
* Harsh Mander, 2002
* [[Medha Patkar]], 1999
* Mai shari'a V. R. Krishna Iyer, 1998
* Ravi Nair, 1997
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mvrckqek36pejz9s69d2wz8ijmuk7gd
Ƙungiyar Gidajen Tarihi Masu zaman kansu na Rasha
0
175719
969000
964710
2026-10-18T11:27:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969000
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ƙungiyar Gidajen Tarihi Masu Zaman Kansu da na Jama'a na Rasha''' (kafin watan Agusta na shekarar 2021 - Ƙungiyar Gidajen Tarihi Masu Zaman Kansu na Rasha) ƙungiya ce mai zaman kanta da aka kafa a shekarar 2018 wadda ta haɗa gidajen tarihi masu zaman kansu na Rasha da ƙwararrun gidajen tarihi bisa ga son rai. Ƙungiyar tana wakiltar muradun al'ummar gidan tarihi a gaban hukumomin zartarwa kuma tana ba da dandamali na dindindin ga gidajen tarihi masu zaman kansu don tattaunawa a buɗe da kuma raba ƙwarewa. ; <ref>{{Cite web |title=Representatives of the Ministry of Culture, the Union of Museums, and the Association of Private Museums of Russia held a joint conference |url=https://www.sokolniki.com/en/news/predstaviteli-ministerstva-kultury-sojuza-muzeev-i-associacii-chastnykh-muzeev-rossii-proveli-sovmestnuju-konferenciju |access-date=2021-08-08 |website=www.sokolniki.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717011031/https://www.sokolniki.com/en/news/predstaviteli-ministerstva-kultury-sojuza-muzeev-i-associacii-chastnykh-muzeev-rossii-proveli-sovmestnuju-konferenciju |archive-date=2021-07-17 |url-status=dead}}</ref> Manufar Ƙungiyar ita ce ta yaɗa al'adun gargajiya na Rasha, kiyaye dokokin al'adu da al'adun gargajiya, haɓaka [[Ilimi na gidan kayan gargajiya|ilimin gidan tarihi]] da yawon buɗe ido na al'adu.
== Tarihi ==
An yi wa Ƙungiyar Gidajen Tarihi Masu Zaman Kansu na Rasha rijista a hukumance a shekarar 2018. <ref>{{Cite web |title=The Association of Private Museums of Russia |url=http://www.russianmuseums.info/W2179 |access-date=2021-08-08 |website=www.russianmuseums.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223152802/http://www.russianmuseums.info/W2179 |archive-date=2020-02-23 |url-status=dead}}</ref>
A shekarar 2020, a taron al'ummar gidan tarihi na yau da kullun, an amince da Yarjejeniyar Ƙungiyar kuma gidajen tarihi 19 suka sanya hannu a kai. Ƙungiyar ta ƙunshi gidajen tarihi sama da 500 daga yankuna 85 na Rasha. <ref>{{Cite web |title=Alla Manilova: "We will discuss the development of private museums with the delegates from 85 regions of the country. |url=http://culture.gov.ru/press/news/alla_manilova_razvitie_chastnykh_muzeev_obsudim_s_uchastiem_85_regionov_strany/ |access-date=2021-08-08 |website=culture.gov.ru}}</ref>
== Manazarta ==
Ƙungiyar tana kare muradun jama'a da haƙƙoƙin membobinta. Manyan hanyoyin aiki:
5regt3l4nrw6v76r0lngjvh4hra93h2
Vijayanagara
0
175760
968900
953210
2026-10-17T23:13:18Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968900
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Vijayanagara''' transl ita ce babban birni na tarihin Daular Vijayanagara . Yana kan bakin Kogin Tungabhadra, ya bazu a kan babban yanki kuma ya haɗa da shafuka a cikin Gundumar Vijayanagara, Gundumar Ballari, da sauransu a kusa da waɗannan gundumomi. Wani bangare na rushewar Vijayanagara da aka sani da Ƙungiyar Tarihi a Hampi an sanya shi a matsayin [[Muhimman Guraren Tarihi na Duniya|Gidan Tarihin Duniya]] na [[UNESCO]].<ref name="Verghese2002p1">{{Harvard citation no brackets|Anila Verghese|2002}}</ref>
Hampi, tsohuwar mazaunin ɗan adam da aka ambata a cikin matani na Hindu, gidajen haikalin pre-Vijayanagara da abubuwan tunawa.{{Sfn|Fritz|Michell|2016}}A farkon karni na 14, manyan [[Daular Kakatiya|Kakatiyas]], Seuna Yadavas, Hoysalas, da kuma mulkin Kampili na ɗan gajeren lokaci, waɗanda ke zaune a yankin Deccan, sojojin Khalji da kuma daga baya sarakunan Tughlaq na Delhi Sultanate sun mamaye su kuma sun kwace su.
'Yan uwan Sangama ne suka kafa Vijayanagara daga wadannan rushewar, wadanda ke aiki a matsayin sojoji a Masarautar Kampili a karkashin Kampalidevaraya. Birnin ya girma cikin sauri. Daular da ke tsakiyar Vijayanagara ta yi aiki a matsayin shingen ga sultanates na Musulmai a arewa, wanda ya haifar da sake gina rayuwar Hindu da ilimi, ayyukan addinai da yawa, ingantaccen ababen more rayuwa, da ayyukan tattalin arziki.<ref name="vijayabrit" /><ref name="dieter127">{{Cite journal |last=Verghese |first=Anila |last2=Eigner |first2=Dieter |year=1998 |title=A Monastic Complex in Vithalapura, Hampi Vijayanagara |journal=South Asian Studies |volume=14 |issue=1 |pages=127–140 |doi=10.1080/02666030.1998.9628555}}</ref><ref name="fritz44">{{Cite journal |last=Fritz |first=John M. |year=1986 |title=Vijayanagara: Authority and Meaning of a South Indian Imperial Capital |url=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1986-03_88_1/page/44 |journal=American Anthropologist |volume=88 |issue=1 |pages=44–55 |doi=10.1525/aa.1986.88.1.02a00030 |s2cid=143926888}}</ref> Tare da addinin Hindu, Vijayanagara ta yarda da al'ummomin wasu addinai kamar [[Jainanci|Jainisma]] da Islama, wanda ke haifar da abubuwan tunawa da addinai da yawa da tasirin juna. {{Sfn|Fritz|Michell|2016}}Tarihin da matafiya na Farisa da Turai suka bari sun bayyana Vijayanagara birni ne mai wadata da wadata.
A shekara ta 1500 AZ, Hampi-Vijayanagara ita ce birni na biyu mafi girma a duniya (bayan [[Beijing]]) kuma mai yiwuwa ita ce mafi arziki a Indiya a wannan lokacin, tana jan hankalin 'yan kasuwa daga Farisa da Portugal.
Wars between nearby Muslim sultanates and Hindu Vijayanagara continued, however, through the 16th century. In 1565, the Vijayanagara leader Aliya Rama Raya was captured and killed,{{Sfn|Eaton|2006}} and the city fell to a coalition of Deccan sultanates. The conquered capital city of Vijayanagara was looted and destroyed for 6 months, after which it remained in ruins.<ref name="Verghese2002p1" />{{Sfn|Fritz|Michell|2016}}<ref name="Lycett 2013 433–470">{{Cite journal |last=Lycett |first=Mark T. |last2=Morrison |first2=Kathleen D. |year=2013 |title=The Fall of Vijayanagara Reconsidered: Political Destruction and Historical Construction in South Indian History 1 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=56 |issue=3 |pages=433–470 |doi=10.1163/15685209-12341314}}</ref>
== Wurin tarihi ==
Vijayanagara tana cikin jihar Indiya ta zamani ta [[Karnataka]], a bakin Kogin Tungabhadra . Birnin ya girma cikin sauri daga kasancewa tsohuwar cibiyar aikin hajji a karni na 13, zuwa babban birnin Daular Vijayanagara a farkon karni na 14, kuma ya zama babban birni na kimanin kilomita 650 (250 sq a farkon karni. A shekara ta 1500 AZ, Ya zama birni na biyu mafi girma a duniya, bayan Beijing. Rahotanni daga baƙi sun kiyasta yawan jama'a ya kai kusan 500,000, amma wasu suna ganin wannan ƙididdigar ta kasance mai karimci ko mai ra'ayin mazan jiya.<ref name="Howard2011p77" /><ref name="Gier2014p11" /><ref name="morrison423" />
Gine-ginen babban birnin, Vijayanagara, an daidaita shi da gangan tare da siffofin halitta na birnin daga lokacin Rama. An kafa Vijayanagara a kusa da haikalin addinin Hindu, Pampa Tirtha, da Kishkindha waɗanda suka riga sun kasance a Hampi. Sunan cibiyar birni, Hampi, ya samo asali ne daga Pampa, wani sunan allahiya Parvati a cikin tauhidin Hindu. A cewar ''Sthala Purana'', Parvati (Pampa) ta bi salon rayuwarta na ascetic don cin nasara da dawo da Shiva mai ascetic cikin rayuwar mai gida a bakin kogin Tungabhadra, a kan tudun Hemakuta, yanzu wani ɓangare na Hampi.{{Sfn|Fritz|Michell|2016}}Shiva kuma ana kiranta Pampapati (lit. <nowiki>''</nowiki>), kuma an san kogin da kogin Pampa. <ref name="Verghese2002p6">{{Harvard citation no brackets|Anila Verghese|2002}}</ref>{{Sfn|Fritz|Michell|2016}} Kalmar Sanskrit Pampa ta canza zuwa kalmar Kannada Hampa, kuma wurin da Parvati ta bi abin da take so ya zama sananne da Hampe ko Hampi.{{Sfn|Fritz|Michell|2016}}<ref name="Verghese2002p6" />Muhimmancinsa na Hindu ya fito ne daga surori na Kishkindha na tarihin Hindu ''[[Rama]]" id="mwyw" rel="mw:WikiLink" title="Ramayana">Ramayana'', inda Rama da Lakshmana suka hadu da Hanuman, Sugriva, da sojojin birai a cikin binciken da suka yi wa Sita da aka sace. Yankin Hampi yana da kamanceceniya da yawa da wurin da aka bayyana a cikin tarihin. A al'adance an fahimci shi ne wurin da aka bayyana a cikin Ramayana, yankin yana jan hankalin mahajjata da yawa.
Kafin a kafa shi, Hindu da sarakuna na mulkoki daban-daban sun ziyarci Hampi. Sarakunan Hindu na Daular Hoysala sun gina kuma sun goyi bayan cibiyar aikin hajji ta Hampi kafin karni na 14. A farkon karni na 14, sojojin Delhi Sultanate, na farko na Alauddin Khalji kuma daga baya na Muhammad bin Tughlaq sun mamaye kuma sun sace Kudancin Indiya. Daular Hoysala da biranen haikalin kamar waɗanda ke cikin Halebidu, Belur da Somanathapura an kwace su a farkon karni na 14. Daga rushewar wannan rushewa da hallaka sun fito da Daular Vijayanagara da sabon babban birninta Vijayanagar.<ref name="Knipe2015p38" /> Harihara I da Bukka, 'yan uwan Sangama ne suka kafa birnin.
Birnin ya riga ya zama wuri mai tsarki na aikin hajji ga masu bautar Shiva a karni na 10. Ya zama cibiyar birni mafi karfi a cikin Deccan tsakanin ƙarni na 14 zuwa 16 kuma ɗaya daga cikin manyan birane goma na duniya. 'Yan kasuwa na Renaissance na Portuguese da Farisa sun ba da rahoton hakan a matsayin gagarumin nasara.
Birnin ya kasance cibiyar birni mai ƙarfi a Kudancin Indiya daga karni na 14 zuwa 16 kuma ɗayan manyan birane goma na duniya. Ya tsaya a matsayin ginshiƙi na dabi'un Hindu da aka sadaukar don yaki da mamayewar Musulmai daga arewa, waɗanda nan da nan suka fara aiki daga Golkonda. Daular Sangama ta shiga cikin rikice-rikice da Bahamani Sultanate . Bahamanis daga baya sun rabu zuwa sultanates guda biyar waɗanda suka kafa kawancen Deccan. Krishnadevaraya bayan Yaƙin Raichur ya ba da izinin sultan daya ya kasance a mulki maimakon ya bar shi ya rabu zuwa ƙananan mulkoki. Koyaya, daga baya sarakunan Vijayanagara dole ne su yi gwagwarmaya da Sultanates da yawa a arewacin su. Masarautar Vijayanagara ta yi abota kuma ta ba da izinin [[Daular Portuguese|Portuguese]] su mallaki Goa da yankunan yammacin Bahamani Sultanate. Sultans sun haɗa kai da Daular Vijayanagara .
Yakin da ke gudana tsakanin Musulmai Sultanates da Daular Hindu Vijayanagara ya haifar da Yaƙin Talikota a cikin 1565 AZ, ya yi yaƙi kusan kilomita 175 (109 arewa. Ya haifar da kamawa da kuma fille kan kai na shugaban Vijayanagara Aliya Rama Raya, rikice-rikice a cikin sojojin Vijayanagar da kuma cin nasara mai ban tsoro.{{Sfn|Eaton|2006}}Sojojin Sultanate sun isa Vijayanagara, suka sace, suka lalata kuma suka ƙone shi zuwa rushewa a tsawon watanni da yawa. Wannan ya tabbatar da yawan gawayi, ginshiki da aka fashe da zafi da kuma gine-ginen da aka ƙone da masu binciken tarihi suka samu a yankin Vijayanagara. An watsar da Vijayanagara na birni kuma ya kasance a cikin rushewa tun daga lokacin.{{Sfn|Fritz|Michell|2016}}<ref name="Lycett 2013 433–470" /><ref>{{Cite journal |last=Verghese |first=Anila |year=2004 |title=Deities, cults and kings at Vijayanagara |journal=World Archaeology |volume=36 |issue=3 |pages=416–431 |doi=10.1080/1468936042000282726812a |s2cid=162319660}}</ref>Vijayanagara ba ta taɓa farfadowa daga rushewar ba.
Italiyanci Cesare Federici rubuce-rubuce shekaru biyu bayan cin nasarar daular ya bayyana cewa "Citie na Bezeneger (Vijayanagara) ba a lalata shi gaba ɗaya ba, duk da haka gidaje suna tsaye, amma babu komai, kuma babu wani abu da ke zaune a cikinsu, kamar yadda aka ruwaito, sai dai Tygres da sauran dabbobin daji. "
Shaidar archaeological ta nuna cewa yayin da aka watsar da ƙauyen birni, yawancin ƙauyuka a cikin yankin birni ba su cika ba. Wasu jama'a sun kasance a yankin (ko da yake babu kyakkyawan kimantawa game da yawan), kuma yawancin ƙauyuka da aka kafa a zamanin Vijayanagara sun kasance suna aiki har zuwa yanzu.
An kawo rushewar birnin a farkon karni na 19 ta hanyar masanin Gabas Colonel Colin Mackenzie . <ref>{{Cite web |title=Vijayanagara Research Project at the British Library |url=https://blogs.bl.uk/asian-and-african/2019/04/vijayanagara-research-project-at-the-british-library.html#:~:text=Colin%20MacKenzie%E2%80%99s%20survey |access-date=2025-05-06 |website=blogs.bl.uk |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Bayyanawa ==
<templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Hlist/styles.css" /><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Sunan yana fassara a matsayin "Birnin Nasara", daga ''vijaya'' (nasara) da ''Nagara'' (birni). A matsayin babban birnin da ya fi girma kuma mafi iko a lokacinsa a Kudancin Indiya, Vijayanagara ya ja hankalin mutane daga ko'ina cikin duniya.<ref>{{Cite web |last=Pratap |first=Vijaya |date=2017-02-18 |title=Revisiting history |url=https://www.newindianexpress.com/hyderabad/2017/Feb/17/revisiting-history-1571785.html |access-date=2025-06-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref>
{{Blockquote|After Timur's sack of Delhi, North India remained weak and divided. South India was better off, and the largest and most powerful of the southern kingdoms was Vijayanagar. This state and city attracted many of the Hindu refugees from the north. From contemporary accounts, it appears that the city was rich and very beautiful—The city is such that "eye has not seen nor ear heard of any place resembling it upon earth", says Abdur-Razzak from Central Asia. There were arcades and magnificent galleries for the bazaars, and rising above them all was the palace of the king surrounded by "many rivulets and streams flowing through channels of cut stone, polished and even." The whole city was full of gardens, and because of them, as an Italian visitor in 1420, [[Niccolò de' Conti|Nicolo Conti]] writes, the circumference of the city was sixty miles. A later visitor was [[Domingo Paes|Paes]], a Portuguese who came in 1522 after having visited the Italian cities of the Renaissance. The city of Vijayanagar, he says, is as "large as Rome and very beautiful to the sight"; it is full of charm and wonder with its innumerable lakes and waterways and fruit gardens. It is "the best-provided city in the world" and "everything abounds." The chambers of the palace were a mass of ivory, with roses and lotuses carved in ivory at the top--"it is so rich and beautiful that you would hardly find anywhere, another such.|[[Jawaharlal Nehru]], ''The Discovery of India''<ref>{{cite book|last=Nehru|first=Jawaharlal|author-link=Jawaharlal Nehru|title=The Discovery of India|url=https://books.google.com/books?id=ZO03R1m8QH4C|year=2004|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-303103-1}}, page 257</ref>}}
Birnin da aka rushe shi ne [[Muhimman Guraren Tarihi na Duniya|Gidan Tarihin Duniya]], wanda aka sani a cikin wannan mahallin da Ruins of Hampi . A cikin 'yan shekarun nan an sami damuwa game da lalacewar shafin a Hampi daga manyan motoci da kuma gina gadoji a kusa. Hampi an jera shi a matsayin Gidan Tarihin Duniya "mai barazana" ta UNESCO amma daga baya aka cire shi daga jerin bayan an dauki matakan gyara masu dacewa.
Tarihin matafiya kafin 1565 AZ ya rubuta shi a matsayin babban birni mai tasowa.<ref name="Arizona" /> Italiyanci Cesari Federici da ya rubuta shekaru biyu <ref name="Arizona" /> bayan da aka ci nasarar da aka yi wa Daular Vijayanagara a shekara ta 1565 ya bayyana birnin bayan da aka rushe shi, "ba a hallaka shi gaba ɗaya ba, duk da haka gidaje suna tsaye, amma babu komai a cikinsu, kamar yadda aka ruwaito, sai dai Tygres da sauran dabbobin daji".[sic]
Tattaunawar kwanan nan ta ce:
{{Blockquote|The massive walls, which can still be traced, enclosed an area of more than sixty square miles, much of which was occupied by fields and gardens watered by canals from the river. The population cannot be estimated with precision, but it was certainly very large when judged by the standards of the fifteenth century. The great majority of the houses were naturally small and undistinguished, but among them were scattered palaces, temples, public buildings, wide streets of shops shaded by trees, busy markets, and all the equipment of a great and wealthy city. The principal buildings were constructed in the regular Hindu style, covered with ornamental carving, and the fragments which have survived suffice to give point to the enthusiastic admiration of the men who saw the city in the days of its magnificence.<ref>{{cite book |last1=Moreland |first1=W. H. |first2=Atul Chandra |last2=Chatterjee |title=A Short History of India |location=New York |publisher=David McKay |year=1962 |orig-year=first edition 1936 |edition=4th |page=177}}</ref>}}
Sanjay Subrahmanyam ya bayyana cewa Vijayanagara yana daya daga cikin cibiyoyin uku kawai a wannan lokacin tare da yawan jama'a sama da 100,000 a Kudancin Indiya kuma daga asusun zamani da abin da ya rage na fadada, birnin da ya dace da yankunan da ke kusa da shi suna da yawan mutane 500,000 zuwa 600,000. Ya lura cewa Domingo Paes ya kiyasta girmansa a gidaje 100,000.
== Yankin ==
Vijayanagara ya hada da:
* Hampi, yanzu UNESCO World Heritage Site.
* Anegundi, a gefen arewacin Kogin Tungabhadra, a cikin Gundumar Koppal .
* Kamalapura, wani karamin gari na haikalin a kudu maso gabashin Cibiyar Sarauta, kuma yana da gidan kayan gargajiya na archaeological.
* Hospet, birni da tashar jirgin kasa, zuwa kudu maso yamma.
* Abubuwan tunawa sun yada Vijayanagara da gundumomin da ke kusa.
== Dubi kuma ==
== Bayani ==
<templatestyles src="Refbegin/styles.css" />
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
43o80vptus52owhjf5sp7rmoeici6ot
Wasanni na Duniya
0
175868
968909
964547
2026-10-18T00:45:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968909
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Net World Sports Limited''' kamfani ne na kasuwanci ta yanar gizo wanda ke sayar da kayan wasanni da nishaɗi. An kafa kamfanin ne a shekarar 2009 bisa ga Wrexham Industrial Estate, a Wrexham, Wales. Kamfanin yana tsarawa da sayar da kayan aiki don wasanni, ciki har da ƙwallon ƙafa, wasan kurket, rugby, da padel.
Yana aiki a ƙarƙashin wasu kamfanoni, ciki har da Forza da Vermont.
== Tarihi ==
=== Ayyukan farko ===
An kafa Net World Sports a matsayin kamfani mai iyaka a ranar 8 ga Mayu 2009 ta Alex Lovén kuma da farko yana aiki ne daga gidan dangin Lovén da ke Shropshire, Ingila. <ref name="wrexham2017">{{Cite web |date=6 September 2017 |title=Major office expansion for rapidly-growing Wrexham sports supplier |url=https://wrexham.com/news/major-office-expansion-for-rapidly-growing-wrexham-sports-supplier-139285.html |access-date=10 July 2025 |website=Wrexham.com}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Hughes |first=Owen |date=2019-06-19 |title=Sports gear entrepreneur went from business in a shed to multi-millionaire status |url=https://www.business-live.co.uk/enterprise/sports-gear-entrepreneur-went-business-16452866 |access-date=2025-07-18 |website=Business Live |language=en}}</ref> Loven ya kashe fam 13,000 a cikin tanadinsa kan kwantena na raga na wasanni, amma zuwa watan Yunin 2009 tallace-tallacen kamfanin sun kai fam 85,000 na wannan watan, kuma jimillar tallace-tallacen sun wuce fam miliyan 1 a shekarar 2010. <ref name=":1" /> A watan Nuwamba na 2010, kasuwancin ya koma daga gidan iyalansa zuwa wani {{Convert|11000|sqft|m2}}wurin a Kinnerley, Shropshire. <ref name=":1" />
A shekarar 2011, Loven ya yi hayar wani rumbun ajiya na kamfanin kuma ya ɗauki ma'aikacinsa na farko aiki, kuma a shekarar 2013 kamfanin ya fara ƙera burin ƙwallon ƙafa, a ƙarƙashin alamar Forza. <ref name=":1" /> <ref name=":2">{{Cite web |last=Kanter |first=Jake |title=How this 30-year-old entrepreneur made a $70 million fortune from a startup built out of his parents' home |url=https://www.businessinsider.com/alex-loven-rise-net-world-sports-2018-10 |access-date=2025-07-18 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref>
=== Komawa zuwa Wrexham ===
Kamfanin ya kai fam miliyan 6.5 a tallace-tallace a shekarar 2014, inda wata na farko na £1 miliyan ya kasance a watan Disamba na 2014. <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> A watan Nuwamba na 2014, kasuwancin ya koma Wrexham Industrial Estate, a [[Wales]], wanda ya ninka wurin da suka kafa a baya sau biyar. <ref name="wrexham2017" /> <ref name=":1" /> Kamfanin ya ƙaddamar da sabon gidan yanar gizo a shekarar 2015. <ref name=":1" /> An ƙara faɗaɗa shafin Wrexham a shekarar 2016 bayan siyan wurin kai tsaye, <ref name="wrexham2017" /> kuma an sake faɗaɗa ofishinsa a shekarar 2017. <ref>{{Cite web |title=Major office expansion for rapidly-growing Wrexham sports supplier |url=https://wrexham.com/news/major-office-expansion-for-rapidly-growing-wrexham-sports-supplier-136726.html |access-date=2025-07-18 |website=Wrexham.com |language=en}}</ref> Kamfanin ya sake yin suna a watan Yunin 2017. <ref name=":1" />
A shekarar 2021, an fara gina wani babban hedikwata da kuma rukunin rumbun adana kayayyaki kimanin rabin mil a kan titin Bryn, Wrexham Industrial Estate. <ref name="wrexham2021">{{Cite web |date=29 September 2021 |title=Wrexham success story commits long term future to area with £25m investment |url=https://wrexham.com/news/wrexham-success-story-commits-long-term-future-to-area-with-25m-investment-209672.html |access-date=10 July 2025 |website=Wrexham.com}}</ref> Sabon ginin {{Convert|411,000|sqft|m2}} an kammala hedikwatar a shekarar 2023 kuma tana ɗaukar ma'aikata sama da 200. <ref name="bbc2023">{{Cite web |date=29 June 2023 |title=Wrexham entrepreneur Alex Lovén: From garden goals to global sales |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g2x2w5q40o |access-date=10 July 2025 |website=BBC News}}</ref> Ya ƙunshi wurare daban-daban na wasanni kuma ya maye gurbin filin da kamfanin ya riga ya gina {{Convert|130,000|sqft|m2}} babban ofishin da ke wani wuri a cikin masana'antar. <ref>{{Cite web |last=Whelan |first=Dan |date=2022-08-31 |title=Completion nears for 411,000 sq ft Wrexham shed |url=https://www.placenorthwest.co.uk/completion-nears-for-411000-sq-ft-wrexham-shed/ |access-date=2025-07-12 |website=Place North West |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2023, an naɗa Loven a matsayin memba na [[Order of the British Empire]] (MBE) a bikin karramawa na Sabuwar Shekara saboda ayyukan da ya yi wa tattalin arziki da al'umma a Wrexham. <ref name="govuk">{{Cite web |date=31 December 2022 |title=Welsh Secretary celebrates 2023 New Year Honours achievements |url=https://www.gov.uk/government/news/welsh-secretary-celebrates-2023-new-year-honours-achievements |access-date=10 July 2025 |website=Gov.uk}}</ref>
Bayan kammala sabon hedikwatar, Loven ya sanar da shirinsa na gina katafaren {{Convert|1.5|e6sqft|m2}} haɓaka wurin shakatawa na kasuwanci, mai suna "Birnin Utopia". An tsara zai haɗa da rukunin gidaje 18 na amfani da gauraye, gidan mai, otal, hanyoyin mota, da sauran wurare. An yi fatan za a gabatar da aikace-aikacen a watan Maris na 2023 kuma za a fara ginawa bisa ga buƙata a farkon 2024. <ref>{{Cite web |date=2023-02-08 |title=Wrexham's 'Utopia City' would generate thousands of jobs |url=https://www.leaderlive.co.uk/news/23306696.net-world-sports-boss-utopia-city-plan-wrexham/ |access-date=2025-07-12 |website=The Leader |language=en}}</ref>
A shekarar 2023, kamfanin ya tsawaita haɗin gwiwarsa da Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Wales don samar da takardun shaida ga ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na asali a Wales don neman wasu kayan ƙwallon ƙafa na kamfanin Forza. Shirin ya taimaka wa ƙungiyoyi sama da 400 na gida, tare da kusan takardun shaida na £100,000 na £100, kodayake ya zuwa Nuwamba 2023 kusan rabin (kimanin £50,000) ba a fanshi su ba. <ref>{{Cite web |last=Bond |first=Richard |date=2023-11-13 |title=Over £50,000 of unclaimed sports equipment still available for Welsh grassroots football clubs |url=https://swanseabaynews.com/over-50000-of-unclaimed-sports-equipment-still-available-for-welsh-grassroots-football-clubs/ |access-date=2025-07-18 |website=Swansea Bay News |language=en-GB}}</ref>
A watan Nuwamba na 2023, Net World Sports ta ɗaga sabuwar tuta a wajen hedikwatarta ta Wrexham. Wannan ita ce tuta ta 3 da aka kafa a wajen ofishin, baya ga tutocin Union Jack da aka yi wa lakabi da "Forza" waɗanda suka riga suka kasance a wurin. Sabuwar tutar ta ƙunshi "Woke Free Zone." Ya jawo suka daga wasu 'yan ƙasar da kuma rahotannin kafofin watsa labarai a matakin ƙasa. Shugaban kamfanin Alex Loven ya kare sakon da kuma nuna tutar, yana mai cewa ya yi imanin cewa "wani abin da ya faru a lokacin da aka farka" ya mamaye al'umma, ilimi, da kuma kafofin watsa labarai.
Kamfanin bai sami izinin tsara tuta ba. Bayan wani korafi, ta gabatar da takardar neman tsari na baya-bayan nan ga Majalisar Gundumar Wrexham . Aikace-aikacen tsara tutocin da aka ambata zai haɗa da ƙarin taken kamar "Net World 3PL", "Utopia City" da kuma ɗaya mai sunan kamfanin. <ref name=":0">{{Cite web |last=Randall |first=Liam |date=2024-08-02 |title=Company put up 'woke-free zone' flag outside its premises |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/company-put-up-woke-free-29668585 |access-date=2025-07-12 |website=Wales Online |language=en}}</ref>
A watan Satumba na 2024, kamfanin ya yi haɗin gwiwa da Ƙungiyar Wasannin Welsh don samar da takardun shaida na kayan aiki ga ƙungiyoyin wasanni don wani shiri na adana makamashi. <ref>{{Cite web |last=Parsons |first=Max |date=2024-09-05 |title=WSA partners 2buy2 and Net World Sports team up to give members big savings |url=https://wsa.wales/wsa-partners-2buy2-and-net-world-sports-team-up-to-give-members-big-savings/ |access-date=2025-07-18 |website=WSA |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2025, an buɗe sabuwar cibiyar kera kwallayen ƙwallon ƙafa ta PVC a wani wuri da ke kusa da wurin. <ref name="wrexham2025">{{Cite web |date=2 April 2025 |title=Sports equipment giant plans manufacturing expansion in Wrexham |url=https://wrexham.com/news/sports-equipment-giant-plans-manufacturing-expansion-in-wrexham-260385.html |access-date=10 July 2025 |website=Wrexham.com}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Alamu da ayyuka ==
A shekarar 2018, kamfanin ya mallaki kashi 98% na kamfanin Loven, sauran kuma mallakar iyayensa ne. <ref name=":2" />
Net World Sports tana aiki a ƙarƙashin wasu kamfanoni, ciki har da babban kamfanin Forza da Vermont. <ref name="bbc2023" /> <ref name="dailypost2022">{{Cite web |date=19 February 2022 |title=Pictures show inside Net World Sports' huge new HQ and sports centre in Wrexham |url=https://www.dailypost.co.uk/business/business-news/pictures-show-inside-net-world-23168700 |access-date=10 July 2025 |website=North Wales Live}}</ref> Sauran nau'ikan kamfanonin sun haɗa da Metis, Forb, Fortress, Rapidfire, Harrier, CosySpa, Aquatec, Vici, Pinpoint, Arvo, Forager, Atlas Fishing da Aceso. <ref>{{Cite web |title=Our Brands {{!}} Net World Sports |url=https://www.networldsports.co.uk/our-brands |access-date=2025-07-18 |website=www.networldsports.co.uk}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tana samar da kayayyaki sama da 10,000 a cikin wasanni 30. <ref>{{Cite web |title=Net World Sports - Official Training Equipment & Goalpost Partner |url=https://wsa.wales/partners/net-world-sports-official-training-equipment-goalpost-partner/ |access-date=2025-07-18 |website=WSA |language=en-GB}}</ref>
Kamfanin ya yi haɗin gwiwa da ƙungiyoyin wasanni da ƙungiyoyi daban-daban, musamman don kayan wasan ƙwallon ƙafa na kamfanin Forza wanda [[Manchester United F.C.|Manchester United FC]], [[Manchester City F.C.|Manchester City FC]], [[West Ham United FC]] da Southampton FC, da kuma sauran ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na ƙasashen duniya daban-daban suka yi amfani da su. An kuma ƙara haɗin gwiwa da Queens Park Rangers FC, <ref>{{Cite web |last=FC |first=QPR |title=Official website of Queens Park Rangers for the latest news from Loftus Road |url=https://www.qpr.co.uk/ |access-date=2025-07-18 |website=QPR FC |language=en}}</ref> Larne FC, <ref>{{Cite web |date=2025-06-18 |title=Net World Sports and FORZA extend partnership with the club {{!}} Larne FC |url=https://larnefc.com/net-world-sports-and-forza-extend-partnership-with-the-club/ |access-date=2025-07-18 |website=larnefc.com |language=en-GB}}</ref> da ƙungiyar Wrexham AFC ta gida <ref>{{Cite web |date=2023-01-05 |title=Wrexham AFC partner with city's sports equipment giant |url=https://www.leaderlive.co.uk/news/23226380.net-world-sports-team-wrexham-afc-new-deal/ |access-date=2025-07-18 |website=The Leader |language=en}}</ref> Ta kuma bayar da gasar [[FIFA]] ta farko a hukumance, wato gasar cin kofin larabawa ta FIFA ta 2021 . A wasu wasanni, kamfanin yana samar da ƙungiyoyin rugby, ƙungiyoyin cricket, ƙwallon hannu ta Ingila, Lacrosse ta Ingila, Baseball Ireland, Tennis Wales, <ref>{{Cite web |date=2025-01-07 |title=Tennis Wales Renews Strategic Partnership with Vermont, A brand by Net World Sports |url=https://www.lta.org.uk/about-us/in-your-area/tennis-wales/news/tennis-wales-renews-strategic-partnership-with-vermont-a-brand-by-net-world-sports/ |access-date=2025-07-12 |website=Lawn Tennis Association |language=en-GB}}</ref> da Sky Sports Golf . <ref>{{Cite web |last=Lewis |first=Thomas |date=2022-02-19 |title=Images show work well underway on £25m Net World Sports centre in Wrexham |url=https://www.dailypost.co.uk/sport/pictures-show-inside-net-world-23148316 |access-date=2025-07-12 |website=North Wales Live |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Net World Sports - Official Training Equipment & Goalpost Partner |url=https://wsa.wales/partners/net-world-sports-official-training-equipment-goalpost-partner/ |access-date=10 July 2025 |website=Welsh Sports Association}}</ref> A shekarar 2019 ta kuma yi haɗin gwiwa da gasar Premier ta Kanada . <ref>{{Cite web |last=CPL |date=2019-06-25 |title=Canadian Premier League choose Net World Sports as an official supplier |url=https://www.canpl.ca/news/canadian-premier-league-choose-net-world-sports-as-an-official-supplier |access-date=2025-07-18 |website=CPL |language=en}}</ref>
== Kuɗi ==
A cewar bayanan da kamfanin ya fitar, Net World Sports ta ruwaito cewa an samu ribar fam miliyan 61 a shekarar 2021, wanda ya nuna karuwar kashi 27.53% idan aka kwatanta da shekarar da ta gabata. A shekarar 2022, ribar da aka samu ta karu zuwa fam miliyan 64.5 tare da ribar fam miliyan 9.5 kafin haraji. <ref name="globaldatabase">{{Cite web |date=30 September 2021 |title=Net World Sports Limited Financial Report |url=https://www.globaldatabase.com/companies/net-world-sports-limited |access-date=10 July 2025 |website=GlobalDatabase}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="insider2023">{{Cite web |date=15 March 2023 |title=Profits and turnover up at Welsh sports retailer |url=https://www.insidermedia.com/news/wales/profits-and-turnover-up-at-welsh-sports-retailer |access-date=10 July 2025 |website=Insider Media}}</ref>
Daga shekarar zuwa 30 ga Satumba 2023, kamfanin ya ba da rahoton samun riba ta fam miliyan 77.8 da kuma ribar fam miliyan 13.9 kafin haraji. <ref name="insider2025">{{Cite web |date=2 July 2025 |title=Future looking bright for Welsh sports retailer after turnover and pre-tax profits surge |url=https://www.insidermedia.com/news/media/future-looking-bright-for-welsh-sports-retailer-after-turnover-and-pre-tax-profits-surge |access-date=10 July 2025 |website=Insider Media}}</ref> <ref name="companieshouse">{{Cite web |title=Net World Sports Limited Filing History |url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/06899671/filing-history |access-date=10 July 2025 |website=Companies House}}</ref>
A shekarar 2016, an saka kamfanin a cikin jerin kamfanonin masu ''zaman kansu da'' suka fi saurin bunƙasa a Burtaniya, <ref name="barlows">{{Cite web |date=6 August 2018 |title=Net World Sports |url=https://www.barlowsuk.co.uk/projects/net-world-sports/ |access-date=10 July 2025 |website=Barlows}}</ref> kuma a shekarar 2021, kamfanoni masu saurin bunƙasa a Arewacin Wales. <ref>{{Cite web |last=Hughes |first=Owen |date=2021-10-28 |title=The four fastest growing firms in North Wales revealed on nation's Fast Growth 50 list |url=https://www.business-live.co.uk/economic-development/four-fastest-growing-firms-north-21991935 |access-date=2025-07-18 |website=Business Live |language=en}}</ref> Kafafen yaɗa labarai daban-daban sun nuna ci gaban kamfanin. A shekarar 2025, jaridar <nowiki><i id="mw9A">Sunday Times</i></nowiki> ta nada shugaban kamfanin Alex Loven a matsayin mutumin da ya fi kowa kuɗi a Wales 'yan ƙasa da shekara 40. <ref>{{Cite web |date=2025-05-16 |title=Sunday Times Rich List 2025 reveals Wales' most wealthy |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g2x2w5q40o |access-date=2025-07-18 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>
== Shirye-shiryen al'umma da muhalli ==
Kamfanin ya shiga cikin aikin Wrexham Industrial Estate Living Landscape, yana haɓaka bambancin halittu a yankin. <ref>{{Cite web |title=Wrexham Industrial Estate Living Landscape |url=https://www.northwaleswildlifetrust.org.uk/living-landscapes/wrexham-industrial-estate-living-landscape |access-date=10 July 2025 |website=North Wales Wildlife Trust}}</ref>
== Nassoshi ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0o2yywi5vnxjivcyqmjmdv5zi9p6db0
Wasannin Olympics na bazara na 1984
0
176207
968911
954697
2026-10-18T00:56:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968911
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Gasar Olympics ta bazara ta 1984''' (a hukumance '''Wasannin Olympics na XXIII''' kuma wanda aka fi sani da '''Los Angeles 1984''' ) wani taron wasanni ne na duniya da aka gudanar daga 28 ga Yuli zuwa 12 ga Agusta, 1984, a [[Los Angeles]], California, Amurka. Wannan ne karo na biyu da Los Angeles ta karbi bakuncin wasannin, inda ta farko ta kasance a shekarar 1932. <ref>{{Cite web |title=List of Olympic Host Cities – Architecture of the Games |url=https://architectureofthegames.net/olympic-host-cities/ |access-date=2024-08-13 |language=en}}</ref> Jihar California ita ce jihar da shugaban Amurka mai ci Ronald Reagan ya fito, wanda ya bude gasar a hukumance. Waɗannan su ne wasannin Olympics na bazara na farko a ƙarƙashin shugabancin IOC na Juan Antonio Samaranch .
Kasashe 14 na Gabashin Bloc sun kauracewa wasannin 1984, ciki har da Tarayyar Soviet da Gabashin Jamus, a matsayin martani ga kauracewa wasannin Olympics na bazara na 1980 da Amurka ta jagoranta a [[Moscow]] don nuna rashin amincewa da mamayar da Soviet ta yi wa Afghanistan ; Romania ita ce kadai kasa da ke da alaƙa da Tarayyar Soviet da ta zabi halartar wasannin. Albania, Iran, Libya da Upper Volta suma sun zaɓi kauracewa gasar, amma saboda wasu dalilai marasa alaƙa.
Duk da cewa filin ya lalace a wasu wasanni saboda kauracewa gasar, [[Kwamitin Wasannin Olympics na Kasa|kwamitocin Olympics na ƙasa]] 140 sun shiga gasar 1984, adadi mafi yawa a lokacin. <ref name="IOC">{{Cite web |title=Games of the XXIII Olympiad |url=http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1984 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080830223138/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1984 |archive-date=August 30, 2008 |access-date=August 31, 2008 |publisher=International Olympic Committee}}</ref> Amurka ta lashe lambobin zinare mafi yawa da kuma na gaba ɗaya, sai kuma Romania da Yammacin Jamus .
Ana ɗaukar gasar Olympics ta bazara ta 1984 a matsayin gasar Olympics ta zamani mafi nasara a fannin kuɗi, tana aiki a matsayin misali kan yadda ake gudanar da gasar Olympics. Sakamakon ƙarancin kuɗin gini, saboda amfani da kayayyakin more rayuwa na wasanni da ake da su, tare da dogaro da {{Nowrap|funding,<ref name=sphpfol>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=8FdWAAAAIBAJ&pg=6520%2C4188033 |work=Spokesman-Review |location=Spokane, Washington |agency=Associated Press |last=Clarke |first=Norm |title=It's official: Sponsors help pay for Olympics |date=April 7, 1984 |page=18}}</ref>}} Wasannin 1984 sun samar da ribar dala US $ (daidai da dala a shekarar 2024) .
Los Angeles za ta karbi bakuncin gasar Olympics ta bazara a karo na uku a [[Wasannin Olympics na bazara na 2028|shekarar 2028]], inda za ta zama birni na uku a duniya - bayan [[Landan|London]] da [[Faris|Paris]] - don yin hakan.
== Zaɓin mai masaukin baki ==
Bayan harin ta'addanci a gasar Olympics ta bazara ta 1972, manyan basussukan kuɗi da Montreal ta ci (1976), da kuma kauracewa daga wasu kwamitocin Olympics na ƙasa, birane kaɗan ne kawai suka nuna sha'awar shiga gasar Olympics ta bazara a ƙarshen shekarun 1970. Birane biyu ne kawai ( [[Tehran]] <ref>{{Cite web |title=سند تاریخی: ایران و میزبانی جام جهانی ۹۰ |url=https://www.varzesh3.com/news/1416397/%D8%B3%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-90 |access-date=2024-10-02 |website=ورزش سه |language=fa}}</ref> da Los Angeles) suka yi tayin shiga gasar wasannin bazara ta 1984. Tehran ta gabatar da bukatarta ta karbar bakuncin gasar Olympics ta bazara ta 1984 ga [[Kwamitin Wasannin Olympics na Duniya|Kwamitin Olympics na Duniya]] (IOC) a ranar 29 ga Agusta 1975. An zaɓi birnin da zai karɓi baƙuncin gasar ne a zaman kwamitin IOC na 80 da aka yi a Athens a ranar 18 ga Mayu 1978, inda aka zaɓi Los Angeles a matsayin birnin da zai karɓi baƙuncin gasar. <ref name="votes">{{Cite web |title=Past Olympic host city election results |url=http://www.gamesbids.com/english/archives/past.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110124022022/http://www.gamesbids.com/eng/past.html |archive-date=24 January 2011 |access-date=13 November 2018 |publisher=[[GamesBids]]}}</ref>
Los Angeles ta kasa yin tayin shiga gasar Olympics ta bazara guda biyu da ta gabata (1976 da 1980, wacce aka yi tsakanin [[Montréal|Montreal]] da [[Moscow]], bi da bi). Kwamitin Olympics na Amurka (USOC) ya gabatar da aƙalla tayin shiga kowace gasar Olympics tun 1944 amma bai yi nasara ba tun bayan gasar Olympics ta Los Angeles a 1932, a baya sau ɗaya kawai aka bayar da tayin shiga gasar Olympics ta bazara. A shekarar 1977, USOC ta zaɓi Los Angeles maimakon [[New York (birni)|birnin New York]] don zama ɗan takarar Amurka a gasar Olympics ta bazara ta 1984 da ƙuri'u 55-39.
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Gasar Olympics ta bazara ta 1984<br /><br /><br /><br /> sakamakon tayin
! scope="col" | Birni
! scope="col" | Ƙasa
! scope="col" | Kuri'u
|-
| '''[[Los Angeles|Birnin Los Angeles]]'''
| ''' Amurka'''
| '''Uninimous'''
|-
| [[Tehran]]
|{{Flag|Iran|1964}}
| Ban ci gaba ba
|}
== Ci gaba da shirye-shirye ==
An kafa Kwamitin Shirya Wasannin Olympics na Los Angeles (LAOOC) a hukumance a ranar 15 ga Yuni, 1978, don gudanar da wasannin ta amfani da kuɗaɗen jama'a maimakon basussukan gwamnati. An zaɓi Peter Ueberroth a matsayin Shugaban LAOOC a farkon 1979. <ref>{{Cite web |title=1984 Olympic Games |url=https://www.sccog.org/1984-olympic-games#:~:text=After%20a%20number%20of%20starts,the%20LAOOC%20in%20early%201979 |access-date=2026-05-02 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415110705/https://www.sccog.org/1984-olympic-games#:~:text=After%20a%20number%20of%20starts,the%20LAOOC%20in%20early%201979 |archive-date=2026-04-15 |url-status=dead}}.</ref>
Wannan shi ne bugu na farko da aka aiwatar da sabbin dokoki na zama tare a cikin Ƙauyen Olympics kuma an yanke shawarar cewa daga wannan bugu zuwa gaba dukkan 'yan wasa dole ne su zauna a wuri ɗaya, sabanin raba su ta hanyar jinsi da kuma wani lokacin ma ƙungiyoyin siyasa kamar yadda yake a da. Amfani da gidajen ɗaliban UCLA a matsayin babban ƙauyen. UCLA ta karbi bakuncin 'yan wasa 4,000, tare da USC, ta karbi bakuncin masu ninkaya kuma UCSB ta karbi bakuncin kungiyoyin masu tuka kwale-kwale.
Dole ne LAOOC ta shirya don wuraren gasa ashirin da shida. Akwai wurare ashirin daga cikin gasar, uku sababbi ne: Olympic Velodrome da ke Jami'ar Jihar California, harabar Dominguez Hills, Prado Park don harbi da kuma filin wasan ninkaya na Olympics da ke harabar Jami'ar Kudancin California . An gina Velodrome tsakanin 1981 da 1982, yayin da aka gina filin wasa na Swim tsakanin 1980 da 1983. Shagunan sayar da kayayyaki na 7-Eleven sun dauki nauyin Velodrome, yayin da McDonald's suka dauki nauyin filin wasan Swim, duk da cewa ba a ambaci sunan kamfani ɗaya ba a cikin rahoton gasar Olympics ta hukuma. An kafa wurare uku na wucin gadi a Fairbanks Ranch Country Club don masu hawan doki, bakin teku na Long Beach don yin tafiya a kan ruwa da kuma tafkin Casitas don yin kwale-kwale.
=== Kasafin Kuɗi ===
Jimillar kuɗin wasannin ya kai dala miliyan 546 ($ biliyan 1.7 a shekarar 2026). <ref>{{Cite web |title=TheYear the Olympics were Privatized |url=https://fee.org/articles/the-year-the-olympics-were-privatized/ |access-date=2016-08-10 |website=Fee.org |language=en}}</ref> Hukumar LAOOC ta yi lissafin tun da wuri, dole ne ta sami riba sau shida fiye da wasannin da suka gabata daga tallafin kuɗi, haƙƙin talabijin, da kuma siyar da tikiti. Ueberroth ta yi gwanjon haƙƙin tallafawa kowane yanki na kayan aiki kuma ta buƙaci kowane mai tallafawa ya bayar da mafi ƙarancin gudummawar dala miliyan 4 a matsayin gudummawar kayan aiki ga LAOOC. Misali, [[Coca-cola|Coca-Cola]] ta doke [[Pepsi]] don daukar nauyin kayan sha masu laushi ta hanyar biyan dala miliyan 12.6. Lokacin da Kodak ya ci gaba da bayar da rabin kacal na dala miliyan 4 na Ueberroth don ɗaukar nauyin samar da fina-finai, LAOOC ta bai wa Fuji Film sa'o'i saba'in da biyu don ya sanya hannu kan kwangila - wanda ya haifar da yarjejeniyar dala miliyan 7. An sayar da waɗannan tallafin kuɗi a adadi mai yawa kuma sun biya mafi yawan kuɗaɗen da aka kashe a wasannin. An saka dukkan kuɗaɗen shiga nan take cikin asusun da ke ɗauke da riba, wanda saboda yawan ribar da aka samu a wannan lokacin (fiye da kashi 20% a shekarar 1979) ya samar da mafi yawan kasafin kuɗin aiki na LAOOC har zuwa farkon shekarun 1980. <ref name="luskincenter">{{Cite web |date=August 25, 2015 |title=LESSONS LEARNED FROM THE 1984 OLYMPIC GAMES & THE LOS ANGELES BID FOR 2024 |url=https://luskincenter.history.ucla.edu/wp-content/uploads/sites/66/2021/08/Lessons-Learned-from-the-1984-Olympic-Games.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814035902/https://la28.org/en/our-partners.html |archive-date=August 14, 2024 |access-date=May 6, 2026 |publisher=[[New York Times]]}}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web |title=Percentage of available tickets sold at the Olympic Summer Games from 1984 to 2016 |url=https://www.statista.com/statistics/199946/tickets-sold-in-percent-at-the-olympic-summer-games-since-1984/?srsltid=AfmBOopjSQ5RbOFp0itRIARB24pwudrHZGMyWmyHj1wcXc-zUW5XMnMV#google_vignette |access-date=2026-05-02}}</ref>
=== Tsaro ===
A lokacin, an tara mafi girman rundunar tsaro ta gida da ta tarayya saboda gazawar tsaro a wasannin Olympics da suka gabata, musamman abubuwan da suka faru a Munich . An bai wa Sashen 'Yan Sanda na Los Angeles, wakilan tarayya da dubban jami'an tsaro na wucin gadi aikin samar da tsaro a kowane taron. <ref>{{Cite web |last=Lindsey |first=Robert |date=1984-07-26 |title=The Olympics: Los Angeles '84 – Security Is Called Largest in Peacetime |url=https://www.nytimes.com/1984/07/26/sports/the-olympics-los-angeles-84-security-is-called-largest-in-peacetime.html |access-date=2026-05-03 |language=en}}</ref> Tsaro shine abu mafi tsada a kasafin kuɗi. LAOOC ta bayar da dala miliyan 35, gwamnatin tarayya kuma ta bayar da dala miliyan 50 kowanne. Sauran kuma gwamnatin birnin da ta jiha ne suka rufe su. Rundunar 'yan sintiri ta manyan hanyoyi ta California ce ke da alhakin tsaron manyan baki da suka ziyarce su, ciki har da Shugaba Ronald Reagan . Tsarin tsaro ya fuskanci matsaloli da ba a warware su ba tsakanin [[Ofishin Bincike na Tarayya (FBI)|FBI]] da Sashen 'Yan Sanda na Los Angeles, wadanda dukkansu suka yi ikirarin cewa suna da 'yancin daukar matakin sarrafa gubar idan wani abu ya faru. Babu wani babban lamari da ya faru. <ref>{{Cite web |last=Lindsey |first=Robert |date=1984-07-22 |title=Los Angeles: A City Nearly Transformed |url=https://www.nytimes.com/1984/07/22/sports/los-angeles-a-city-nearly-transformed.html |access-date=2026-05-03 |language=en}}</ref>
=== Sufuri ===
An ba wa SCRTD na gundumar Los Angeles aikin daidaita harkokin wasanni, ciki har da jigilar "iyalin Olympics" na 'yan wasa, masu horarwa, jami'ai da kafofin watsa labarai. Jimilla sama da mutane 25,000. Kamfanin SCRTD ne ke gudanar da mafi girman tsarin bas-bas na ƙasa a shekarun 1980. LAOOC da SCTD sun tsara jiragen bas na musamman guda 550 na Olympics, ciki har da ayyukan jigilar kaya guda 24, layukan gaggawa na musamman da kuma hanyoyi daban-daban na ajiye motoci da hawa. A shekarar 1984, Los Angeles ba ta da hanyar jigilar jiragen ƙasa ta jama'a, amma an wargaza hanyar jirgin ƙasa ta Pacific Electric, wacce ita ce mafi girma a duniya, a shekarar 1963.
Shugabannin birnin sun shawarci Angelenos da su daina tuki a lokacin wasannin ko kuma su canza halayensu na tuki da lokutan aiki. Magajin Garin Los Angeles Tom Bradley da LAOOC sun shirya wani kamfen na tallata bayanai mai suna, "Take the Bus". An samar da jadawalin bas ga masu siyan tikitin tsuntsaye na farko domin samar da zaɓuɓɓuka kan jigilar kaya zuwa taruka. A lokacin wasannin, fasinjoji sama da miliyan 1 na jirgin sun saurari sakonsa. Hasashen cewa akwai hayaki mai yawa da kuma hayaki mai yawa bai taɓa faruwa ba. <ref>{{Cite web |title=28 Years Ago This Week: The World Returns For Los Angeles' Gold Medal Performance In Olympic Traffic Relief |url=https://metroprimaryresources.info/28-years-ago-this-week-the-world-returns-for-los-angeles-gold-medal-performance-in-olympic-traffic-relief/4310/ |access-date=2012-08-09 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=How the Gleeful Aesthetic of L.A.’s 1984 Olympics Unified a Sprawling City |url=https://www.pbssocal.org/shows/lost-la/how-the-gleeful-aesthetic-of-l-a-s-1984-olympics-unified-a-sprawling-city |access-date=2021-07-21 |language=en}}</ref>
=== Wurare ===
[[File:Los_Angeles_Memorial_Coliseum.png|thumb| Taron tunawa da Los Angeles (wanda aka ɗauka a shekarar 2025) ya ɗauki nauyin shirya wasannin tsere da na tsere, da kuma bukukuwa]]
[[File:GreatWesternForum.jpg|thumb| Dandalin ya dauki nauyin wasannin ƙwallon kwando]]
==== Wurare a birnin Los Angeles ====
* Coliseum na tunawa da Los Angeles - bukukuwan buɗewa/rufewa, wasannin motsa jiki
* Filin Wasannin Tunawa da Los Angeles - dambe
* Dodger Stadium - wasan baseball
* Pauley Pavilion, Jami'ar California, Los Angeles - gymnastics
* Filin wasan judo na Eagle's Nest, Jami'ar Jihar California, Los Angeles
* Filin Wasan Swim na Olympic, Jami'ar Kudancin California - yin iyo, nutsewa, yin iyo tare
* Ƙungiyar 'Yan wasa (gidajen 'Yan wasa), Jami'ar Kudancin California
* Cibiyar Tennis ta Los Angeles, Jami'ar California, Los Angeles - wasan tennis
* Ƙauyen 'Yan wasa, Jami'ar California, Los Angeles
* Albert Gersten Pavilion, Jami'ar Loyola Marymount, Westchester, California - ɗaukar nauyi
* Titunan Los Angeles - wasannin motsa jiki (marathon)
==== Wurare a Kudancin California ====
* El Dorado Park, Long Beach, California - harbin baka
* Dandalin tattaunawa, Inglewood, California - wasan ƙarshe na ƙwallon kwando da ƙwallon hannu na ƙungiya
* Tafkin Casitas, Ventura County, California - yin kwale-kwale, yin kwale-kwale
* Olympic Velodrome, Jami'ar Jihar California, Dominguez Hills, Carson, California – keke (waƙa)
* Mission Viejo, Orange County, California - tseren keke (tseren hanya ɗaya)
* Santa Anita Park, Arcadia, California - mai hawan doki
* Fairbanks Ranch Country Club, Rancho Santa Fe, California, California - wasannin dawaki (jimrewa na taron)
* Cibiyar Taro ta Long Beach, Long Beach, California - shinge
* Rose Bowl, Pasadena, California - ƙwallon ƙafa (na ƙarshe)
* Titan Gymnasium, Jami'ar Jihar California, Fullerton, Fullerton, California – ƙwallon hannu
* Filin wasa na Weingart, Kwalejin Gabashin Los Angeles, Monterey Park, California - filin wasan hockey
* Coto de Caza, Orange County, California - wasan pentathlon na zamani (shinge, hawa, gudu, harbi)
* Filin Harbi na Olympics, Yankin Nishaɗi na Prado, Chino, California - harbi
* Filin wasan ƙwallon raga na Long Beach, Long Beach, California
* Raleigh Runnels Memorial Pool, Jami'ar Pepperdine, [[Malibu, California|Malibu]], California - wasan polo na ruwa
* Cibiyar Taro ta Anaheim, Anaheim, California - kokawa
* Long Beach Shoreline Marina, Long Beach, California - jirgin ruwa mai tafiya a kan ruwa
* Artesia Freeway - kekuna (gwajin lokacin ƙungiyar hanya)
* Cibiyar Ruwa ta Heritage Park, [[Irvine, California|Irvine]], California - pentathlon na zamani (yin iyo)
* Kwalejin Santa Monica, Santa Monica, California - wasannin motsa jiki (fara tseren marathon)
* Santa Monica, California - tseren marathon (wasan tsere)
==== Sauran wurare ====
* Filin Wasan Kwallo na Harvard, [[Jami'ar Harvard]], [[Boston]], Massachusetts - wasannin farko na ƙwallon ƙafa
* Filin Wasan Tunawa da Sojojin Ruwa na Navy-Marine Corps, Kwalejin Sojojin Ruwa ta Amurka, Annapolis, Maryland - wasannin farko na ƙwallon ƙafa
* Filin Wasan Kwallo na Stanford, [[Jami'ar Stanford]], Stanford, California - wasannin farko na ƙwallon ƙafa
=== Bikin Fasaha na Olympics ===
An fara gasar Olympics ta bazara ta 1984 da bikin wasannin Olympics na tsawon makonni 10 ko kuma gasar wasannin al'adu, wanda aka bude a ranar 1 ga Yuni kuma ya kare a ranar 12 ga Agusta. <ref>{{Cite web |title=Olympic Arts Festival, June 1-August 12, 1984: Prelude to the Olympics |url=https://californiarevealed.org/do/aa9d1f95-391d-4fb9-918a-432d379ebe90 |access-date=9 March 2025 |website=California Revealed}}</ref> Ya samar da wasanni sama da 400 daga kamfanonin wasan kwaikwayo, rawa, da kiɗa 146, waɗanda ke wakiltar kowace nahiya da ƙasashe 18, da kuma nunin fasaha da fina-finai. Shugaban CalArts na wancan lokacin , Robert Fitzpatrick, ne ya shirya shi. <ref>{{Cite journal |last=Rabkin |first=Gerald |year=1984 |title=The Olympic Arts Festival |url=http://www.jstor.org/stable/3245482 |journal=Performing Arts Journal |publisher=Performing Arts Journal, Inc. |volume=8 |issue=3 |pages=43–58 |doi=10.2307/3245482 |issn=0735-8393 |jstor=3245482 |url-access=subscription |access-date=9 March 2025}}</ref> Tare da shahararrun kamfanonin rawa na Amurka da yawa, kamar Gidan Wasan Kwaikwayo na Harlem, bikin ya karbi bakuncin manyan gasa uku na duniya: mai horar da mawakan Jamus Pina Bausch da Tanztheater Wuppertal, Groupe Emile Dubois daga Faransa, da kuma Butoh na Japan. <ref>{{Cite web |date=23 October 2016 |title=Olympic Arts Festival, June 1-August 12, 1984: Prelude to the Olympics - A Gala Concert |url=https://archive.org/details/claphila_000068/page/24/mode/2up |access-date=9 March 2025 |website=Internet Archive |quote=Program for Olympic Arts Festival Week at the Hollywood Bowl, which took place July 23–27, 1984.}}</ref>
An ba wa mai zane na gida na Los Angeles Rodolfo Escalera aikin ƙirƙirar zane-zane guda tara da ke nuna Wasannin bazara waɗanda daga baya aka mayar da su faranti masu tarin abubuwa kuma aka gabatar da su a matsayin "Kyauta ta Hukuma ta Gasar Olympics ta 1984".
LAOOC ta kuma naɗa Ernie Barnes a matsayin "Mai Zane na Wasannin Olympics na bazara na 1984" kuma an ba Barnes aikin ƙirƙirar zane-zane guda biyar masu taken Olympics tare da yin aiki a matsayin kakakin Olympics na hukuma don ƙarfafa matasa a cikin birni.
=== Kiɗan Olympics ===
John Williams ne ya rubuta taken gasar Olympics, "Jigon Gasar Olympics ta Los Angeles" wanda daga baya aka fi sani da " [[Alamomin Olympics|Fanfare and Theme of Olympics]] ". Wannan waƙar ta lashe kyautar [[Lambar yabo ta Grammy|Grammy]] ga Williams kuma ta zama ɗaya daga cikin shahararrun jigogi na kiɗa na wasannin Olympics, tare da " Bugler's Dream " na Leo Arnaud ; na biyun wani lokacin ana danganta shi da farkon wasannin Olympics na Fanfare da Theme.
Mawaki Bill Conti shi ma ya rubuta wata waƙa don ƙarfafa masu ɗaga nauyi mai suna "Power".
Wani kundin wakoki, ''The Official Music of the XXIII Olympiad—Los Angeles 1984'', ya ƙunshi waƙoƙi tare da jigogi na wasanni da shahararrun mawakan kiɗa suka rubuta don bikin, ciki har da Foreigner, Toto, Loverboy, Herbie Hancock, [[Quincy Jones]], Christopher Cross, Philip Glass, Paul Engemann da Giorgio Moroder . <ref>{{Cite web |date=December 8, 1984 |title=Various – The Official Music Of The XXIIIrd Olympiad – Los Angeles 1984 (LP) at Discogs |url=http://www.discogs.com/Various-The-Official-Music-Of-The-XXIIIrd-Olympiad-Los-Angeles-1984/release/694895 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050708/http://www.discogs.com/Various-The-Official-Music-Of-The-XXIIIrd-Olympiad-Los-Angeles-1984/release/694895 |archive-date=February 1, 2009 |access-date=September 10, 2009 |website=[[Discogs]]}}</ref> " Reach Out " ita ce babbar waƙar kuma ita ce waƙar da aka yi amfani da ita a gasar Olympics ta bazara ta 1984.
Mawakin Brazil, [[Sérgio Mendes|Sérgio Mendes,]] ya samar da wata waka ta musamman don wasannin Olympics na 1984, "Olympia," daga kundin wakokinsa na 1984 ''mai suna Confetti'' . An tara [[Singing|mawaƙa masu]] muryoyi kusan dubu ɗaya a yankin. Dukansu masu aikin sa kai ne daga majami'u, makarantu da jami'o'i da ke kusa.
Ƙungiyar pop-punk Bowling for Soup ta yi nuni ga wasannin da ke cikin waƙar " I Can't Stand LA ". A lokacin wani sashe da ke nuna godiya ga birnin, waƙar ta ce, "na gode da gashin ƙarfe da kuma gasar Olympics ta '84."
A makon da aka fara wasannin, tauraron mawakin Burtaniya Howard Jones ya fitar da wani waka mai suna " Like to Get to Know You Well " wanda daga karshe ya zama lamba 4 a jadawalin wakokin Burtaniya na Singles da kuma lamba 49 a jerin wakokin Billboard Hot 100 a Amurka. A gefen hannun riga, an yi rikodin "don asalin ruhin wasannin Olympics".
=== Motar da aka kunna ===
Gasar Olympics ta 1984 ta fara ne a birnin New York kuma ta ƙare a Los Angeles, inda ta ratsa jihohi 33 da Gundumar Columbia. Ba kamar na'urorin watsa tocila na baya ba, masu gudu suna ci gaba da ɗaukar tocilan a ƙafa. Hanyar ta shafi sama da mutane 9,320 mil (15,000) km) kuma ya ƙunshi masu gudu 3,636. Hukumar bayar da agaji ta ƙasa ta tara dala miliyan 10.31 don ayyukan agaji (kimanin dala miliyan 33 a shekarar 2026). Gina Hemphill, jikanyar Jesse Owens, ta ɗauki tocilan zuwa Coliseum, ta kammala zagaye ɗaya a kan hanyar, sannan ta miƙa shi ga ɗan tseren ƙarshe, Rafer Johnson, wanda ya lashe tseren decathlon a gasar Olympics ta bazara ta 1960 . Da tocilar, ya taɓa harshen wutar da ta ratsa ta cikin zoben Olympics da aka tsara musamman don kama wuta. Johnson ya zama mutum na farko daga Afirka da ya kunna kaskon wuta a tarihin Olympics. <ref>{{Cite web |date=December 2, 2020 |title=Rafer Johnson, the Olympic gold medalist who helped bring the games to L.A., has died |url=https://www.latimes.com/obituaries/story/2020-12-02/rafer-johnson-dead?_amp=true&__twitter_impression=true |website=[[Los Angeles Times]]}}</ref> Daga nan sai wutar ta ratsa zuwa cikin kaskon da ke saman peristyle kuma ta ci gaba da ci har tsawon lokacin wasannin.
=== Tikiti ===
Da farko an sayar da tikiti ta hanyar tsarin yin odar farko ta hanyar wasiƙa, tsarin caca a ranar 20 ga Yuni, 1983. Sears, Manufacturers Hanover Corporation da First Interstate Bank sun samar da fom da ƙasidu na oda ta wasiƙa ga jama'a. Sears babban mai rarrabawa ne mai shaguna 3,300 a faɗin Amurka. IMG ce ke gudanar da gudanar da harkokin tikiti da talla. An sayar da tikitin daban-daban a Kudancin California.
An sayar da tikitin shiga kasuwa ga jama'a jimillar farashi daga dala $3 zuwa $95. Bukukuwan buɗewa da rufewa sun kama daga $50, $100 da $200 a kowace tikiti. <ref>{{Cite web |title=Looking for LA '84 Olympics Tickets? Visit Sears : Isenberg School of Management : UMass Amherst |url=https://www.isenberg.umass.edu/mccormack-archives/archives-looking-la-84-olympics-tickets-visit-sears |website=Isenberg.umass.edu}}</ref> An sayar da tikiti miliyan 5.7, ko kuma kashi 83% na yawan tikitin. An sayar da sauran tikitin ga 'yan "iyalin Olympics", masu tallafawa ko kuma an sayar wa kamfanoni. <ref name="auto1" /> <ref>{{Cite web |last=Times |first=Special to the New York |date=June 14, 1983 |title=TICKET SALE STARTS FOR 1984 OLYMPICS |url=https://www.nytimes.com/1983/06/14/sports/ticket-sale-starts-for-1984-olympics.html |via=NYTimes.com}}</ref>
==Tallatawa==
===Sura (Emblem)===
[[File:Los Angeles 1984 poster.png|thumb|right|Fostara ta hukuma ta Wasannin Olympic na Lokacin Rani na 1984]]
Kamfanin ƙira na cikin gida mai suna Robert Miles Runyan & Associates ne ya tsara alamar, wadda aka bayyana a ranar 4 ga Agusta, 1980. "Stars and Motion" tana ɗauke da taurari guda uku masu launin ja, fari, da shuɗi waɗanda ke wakiltar matsayi na farko, na biyu, da na uku, waɗanda aka haɗa da layuka 13 na kwance don nuna saurin gudu da alfarman Amurka.<ref>{{Cite web|url=https://www.logohistories.com/p/stars-in-motion|title=Los Angeles 1984 Logo Design History|first=Richard|last=Baird|website=Logohistories.com}}</ref>
===Siffar Alama (Branding)===
Jon Jerde da Deborah Sussman daga kamfanin Sussman/Prejza & Co ne suka tsara "Kwalliyar Wasannin" (Look of the Games). Sun tsara wani yanayi na ƙawata da aka sani da "festive federalism".<ref>{{Cite web | title=1984 Olympics | url=https://www.jerde.com/projects/8083/1984-olympics| access-date=2026-05-02|language=en}}</ref>
Sussman ta ƙirƙiri tsarin launuka guda sha ɗaya don wasannin. Ta yi amfani da launuka masu kyalli da ba a saba gani ba a haɗe da siffofin lissafi, taurari, da banners don ƙirƙirar hanyar bikin, mai sauƙin kuɗi, kuma haɗaɗɗiyar alamar gani ta hanyar gine-ginen birni na nesa.<ref>{{Cite web|url=http://www.theolympicdesign.com/olympic-games/the-look-of-the-games/los-angeles-1984/|title=Los Angeles 1984 – Look of the Games|website=theolympicdesign – Olympic Design Webseite!}}</ref>
An zaɓi launuka don wakiltar "ruhin California" (California spirit), tasirin Latin-Amurka a Los Angeles da kuma tasirin Bahar Rum a cikin al'adun Olympic, da farko ƙasar Girka. Babban launi shi ne {{nowrap|{{color box|#FF0090||}} ''Magenta''}}, tare da ƙarin launuka na:
{{colbegin|colwidth=18em}}
* {{nowrap|{{color box|#FFA700||}} ''Kwai zinari (Chrome yellow)''}},
* {{nowrap|{{color box|#43b3ae||}} ''Shuɗin ruwa (Aqua)''}},
* {{nowrap|{{color box|#E34234||}} ''Jaddada (Vermilion)''}},
* {{nowrap|{{color box|#ADD8E6||}} ''Haske mai shuɗi (Light blue)''}},
* {{nowrap|{{color box|#00FF00||}} ''Ciyawa (Green)''}},
* {{nowrap|{{color box|#E6E6FA||}} ''Lalli (Lavender)''}},
* {{nowrap|{{color box| #FFFF00||}} ''Mawadacin rawaya (Informational yellow)''}},
* {{nowrap|{{color box| #FFC0CB||}} ''Jani-jani (Pink)''}},
* {{nowrap|{{color box| #00008B||}} ''Mai duhun shuɗi (Dark blue)''}},
* {{nowrap|{{color box| #8000FF||}} ''Violat (Violet)''}}.<ref>{{Cite web|url=http://www.theolympicdesign.com/olympic-games/colours/los-angeles-1984/|title=Los Angeles 1984 – Colours|website=theolympicdesign – Olympic Design Webseite!}}</ref>
{{colend}}
Wasannin shekarar 1984 su ne na farko da suka yi amfani da zane-zane masu kayatarwa na fifiko a kowane wuri da fagen wasa. Farfajiyar Kalmar "Look of the Games" ta zo amfani da ita ne sakamakon sabbin tsare-tsaren ƙira na Los Angeles.
===Sura ta Mascot===
{{main|Sam (mascot)}}
Mascot ɗin ya kasance wani garfani na ƙauye (bald eagle) mai suna Sam the Olympic Eagle.<ref>{{Cite web |title=Los Angeles 1984 - The Mascot |url=https://olympics.com/en/olympic-games/los-angeles-1984/mascot |website=olympics.com}}</ref>
===Ɗaukar nauyin Kamfanoni===
Kwamitin LAOOC ya yi amfani da tsarin "kasuwanci na 'yancin kai", tare da keɓance masu ɗaukar nauyi guda 34 waɗanda suka ba da gudummawar sama da Dalar Amurka miliyan $126 ($430 miliyan a cikin 2026), wanda ya kasance sauyi zuwa ɗaukar nauyi na babban matsayi. Masu ɗaukar nauyi, masu lasisi, da masu samar da kayayyaki an ba su damar amfani da tambarin tauraro mai motsi na Olympic, alamar zoben da suka haɗu, da kuma mascot na hukuma.
Ƙungiyar tallace-tallace ta haɗa masu samar da kayayyaki 64, da masu lasisi 65. Suna kuma ƙirƙirar cibiyoyin ba da masauki da karimci, suna gabatar da ra'ayin a karon farko. Masu lasisi na hukuma sun ba da kashi 10% na harajin tallace-tallace, kuma masu samar da kayayyaki na hukuma sun ba da kayan da ake buƙata don gudanar da wasannin. Kamfanin Sears ya janye daga kasancewa mai ɗaukar nauyi na hukuma amma har yanzu an ba shi haƙƙin rarraba takardun neman shiga a shagunan Sears na duk ƙasar a matsayin abokin tarayya, yana siyar da tikitin wasannin. Manufacturers Hanover shi ma ba na hukuma ba ne amma ya rarraba tikiti a yankin Birnin New York.<ref>{{Cite web|url=https://www.csmonitor.com/1983/0505/050503.html|title=Winners in the sunglasses and T-shirt Olympics|via=Christian Science Monitor}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://pure.port.ac.uk/ws/files/7698371/Consuming_Olympism.pdf|title=Consuming Olympism: Consumer culture, sport star sponsorship and the commercialization of the Olympics|via=Journal of Consumer Culture}}</ref>
A haƙƙin watsa shirye-shiryen talabijin, ABC ta yi gogayya da CBS da NBC don samun haƙƙin watsa shirye-shirye a Amurka, sun yarda su biya jimillar Dalar Amurka miliyan $225.
A ƙarƙashin tsarin yarjejeniyar, ABC ta biya Dalar Amurka miliyan $100 don haƙƙin farko na wasannin, inda kashi ɗaya cikin uku ya tafi ga kwamitin IOC, kashi biyu cikin uku kuma ya tafi ga LAOOC. Sauran miliyan $125 sun tafi ga LAOOC don kayayyakin watsa shirye-shirye na musamman, hasken wurare, da sauran kayan aikin wuri da ake buƙata don watsa shirye-shiryen.<ref>{{cite news|last=Lindsey|first=Robert|date=September 27, 1979|url=https://www.nytimes.com/1979/09/27/archives/abctv-pays-record-225-million-for-84-olympics-rise-in-advertising.html|title=ABC‐TV Pays Record 225 Million for '84 Olympics|work=The New York Times|location=Los Angeles|access-date=June 13, 2026}}</ref>
{|class="wikitable collapsible" style="width:50em"
! Masu Daukaka Nauyin Wasannin Olympic na Lokacin Rani na 1984<ref>{{cite web|last=Litsky|first=Frank|date=August 5, 1980|url=https://www.nytimes.com/1980/08/05/archives/1984-olympics-unit-is-off-and-running-8-sponsors-pay-75-million.html#:~:text=These%20sponsors%20have%20become%20the,care%20products%20and%20fruit%20juices.|title=1984 Olympics Unit Is Off and Running; 8 Sponsors Pay $75 Million Surplus Expected|website=nytimes.com|access-date=May 6, 2026}}</ref><ref name="luskincenter"/><ref name="auto"/><ref>{{Cite web|url=https://dmndlimited.com/products/1984-olympic-pin-set-limited-edition-sponsor-set-corporate-issue-los-angeles|title=1984 Olympic Pin Set Limited Edition Sponsor Set Corporate Issue Los Angeles|website=DMND Limited}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sportstamps.org/wp-content/uploads/exhibits/1984LA-Full-opt.pdf |title=OLYMPIC RETROSPECTIVE: THE 1984 GAMES OF LOS ANGELES |website=sportstamps.org |access-date=May 6, 2026}}</ref>
|-
|Babban matsayi na masu ɗaukar nauyi na '''hukuma''':
{{colbegin|colwidth=22em}}
* American Express (katin bashi)
* Anheuser-Busch (giya ta hukuma)
* Arrowhead Water (ruwan sha na hukuma)
* Budget Rent a Car (hayar mota ta hukuma)
* Canon USA (kamera ta hukuma)
* Champion (kayan wasanni na hukuma)
* Coca-Cola (abin sha na hukuma)
** Sprite, TAB, Diet Coke
* Converse (takalman hukuma)
* First Interstate Bank (banki na hukuma)
* Fuji Film (fim na hukuma)
* Gal Plastics, Inc. (jakunkuna na tunawa)
* IBM
* Kraft
* Levi's (mai ɗinki na hukuma)
* Longines (mai auna lokaci na hukuma)
* M&M's/Mars Inc. (abincin sauri na hukuma)
* McDonald’s (abincin sauri na hukuma)
* Pacific Bell (sada zumunta na hukuma)
* Perrier (ruwan kwalba na hukuma)
* Sanyo (kayan bidiyo na hukuma)
* SP Logistics
* United Airlines (kamfanin jirgin sama na hukuma)
* Vuarnet (tabaran rana na hukuma)
{{colend}}
|-
|Masu ɗaukar nauyi/abokan hulɗa/masu samarwa/masu lasisi
{{colbegin|colwidth=22em}}
* 7-Eleven (mai ɗaukar nauyin sabon ginin velodrome)
* ABC (mai watsa shirye-shirye na hukuma)
* ARA services (sabis na abinci na hukuma)
* AT&T (mai ɗaukar nauyin tafiyar fitila na hukuma)
* ARCO (mai ɗaukar nauyin sabuwar hanyar gudu a Coliseum)
* Buick (mota ta hukuma)
* Manufacturers Hanover (rarraba tikiti na hukuma)
* Motorola (magana ta rediyo ta hukuma)
* Times Mirror (mai ɗaukar nauyin bikin fasaha na hukuma)
* Transamerica (inshora na hukuma)
* Sears (rarraba tikiti na hukuma)
* Vidal Sassoon (kayan gyaran gashi na hukuma)
* Xerox (mai ba da na'urar kwafe da fasaha na hukuma)
{{colend}}
|}
==Kwamitocin Olympics na Ƙasa da suka halarta==
[[File:1984 Summer Olympic games countries.png|thumb|Ƙasashen da suka halarta]]
[[File:1984 Summer olympics team numbers.gif|thumb|Adadin 'yan wasa]]
'Yan wasa daga ƙasashe 140 sun fafata a Wasannin Olympics na bazara na 1984. Ƙasashe goma sha takwas sun fara halartar wasannin Olympics a karon farko: Bahrain, Bangladesh, Bhutan, Tsibiran Budurwa na Birtaniya, Djibouti, Equatorial Guinea, Gambia, Grenada, Mauritania, Mauritius, Arewacin Yemen, Oman, Qatar, Rwanda, Samoa ta Yamma, Solomon Islands, Tonga, da Hadaddiyar Daular Larabawa. Zaire ta taɓa fafatawa a [[1968 Summer Olympics|Wasannin Olympics na bazara na 1968]] da sunan ''Congo-Kinshasa''. Jamhuriyar Jama'ar Sin ta bayyana a Wasannin Olympics na bazara a karon farko tun daga [[1952 Summer Olympics|1952]], yayin da a karon farko ƙungiyar Jamhuriyar Sin ta halarta da sunan ''Taipei ta Sin''.
Sakamakon [[Nagoya Resolution]] da aka sanya wa hannu a shekarar 1979, da kuma sanya [[Taiwan|Jamhuriyar Sin]] (Taiwan) a matsayin [[Chinese Taipei|Taipei ta Sin]], Jamhuriyar Jama'ar Sin ta koma Wasannin Olympics na bazara a karon farko tun daga [[1952 Summer Olympics|Helsinki 1952]]. An buga [[Military anthem of China|taken sojan Sin]] ga ƙungiyoyin biyu yayin bikin buɗe wasannin.
[[Soviet Union|Tarayyar Soviet]] ta jagoranci ƙasashen membobin [[Warsaw Pact|Yarjejeniyar Warsaw]] da sauran ƙasashen kwaminisanci wajen kaurace wa Wasannin Olympics na Los Angeles, a matsayin ramuwar gayya kan kauracewar da Amurka ta jagoranta ga [[1980 Summer Olympics|Wasannin Olympics na Moscow]] shekaru huɗu da suka gabata (saboda [[Soviet–Afghan War|mamayar da Tarayyar Soviet ta yi wa Afghanistan a shekarar 1979]]). Dalilan da aka bayar na kauracewar da Tarayyar Soviet ta jagoranta a 1984 sun haɗa da damuwa kan tsaro, "ra'ayoyin nuna fifikon ƙasa" da kuma "tsananin ƙiyayya ga Soviet ... da ake ƙara tayar da ita" a Amurka.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/05/09/world/moscow-will-keep-its-team-los-angeles-olympics-tass-cites-peril-us-denies-it.html|last=Burns|first=John F.|title=Moscow will keep its team from Los Angeles Olympics; Tass cites peril, U.S. denies it; Protests are issue|newspaper=[[The New York Times]]|date=May 9, 1984}}</ref> Sai dai wasu ƙasashen kwaminisanci kaɗan sun yi watsi da kauracewar kuma suka halarci Wasannin, daga cikinsu akwai [[SFR Yugoslavia|Yugoslavia]] (mai masaukin baki na [[1984 Winter Olympics|Wasannin Olympics na hunturu na 1984]]), Jamhuriyar Jama'ar Sin, da [[Socialist Republic of Romania|Romania]] (ita ce kaɗai daga cikin ƙasashen Yarjejeniyar Warsaw da ta zaɓi yin watsi da buƙatar Soviet). Tawagar Romania ta samu karɓuwa ta musamman daga Amurka; lokacin da 'yan wasan Romania suka shiga yayin bikin buɗe wasannin, masu kallo, waɗanda mafi yawansu 'yan Amurka ne, sun tashi tsaye suna tafa musu. Wannan ya zama Wasannin Olympics mafi nasara ga Romania – sun lashe lambobin yabo 53, ciki har da lambobin zinariya 20.<ref>{{cite news |last1=Yake |first1=D. Byron |title='84 Olympics: Gala trumpets in Games |url=https://news.google.com/newspapers?id=QHAuAAAAIBAJ&sjid=tdoFAAAAIBAJ&pg=4162%2C4820549 |access-date=2020-08-28 |work=[[Beaver County Times]] |agency=[[Associated Press|AP]] |date=July 29, 1984 |page=A1, A10 |quote=The Romanians, the only Eastern bloc nation to defy the Soviet boycott, were greeted with a standing ovation.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Leavy |first1=Jane |title=Romania: No Boycott, A Winning Presence |url=https://www.washingtonpost.com/archive/sports/1984/07/23/romania-no-boycott-a-winning-presence/4931ede6-05ba-4a61-b50b-1470bdb7a9de/ |newspaper=[[The Washington Post]] |date=23 July 1984}}</ref>
{| class="wikitable collapsible" style="width:100%;"
|-
! Kwamitocin Olympics na Ƙasa da suka halarta
|-
|
{{div col|colwidth=16em}}
* {{flagicon|Algeria}} Aljeriya (33 'yan wasa)
* {{flagicon|Andorra}} Andorra (2)
* {{flagicon|Antigua and Barbuda}} Antigua da Barbuda (14)
* {{flagicon|Argentina}} Argentina (81)
* {{flagicon|Australia}} Ostiraliya (242)
* {{flagicon|Austria}} Austria (103)
* {{flagicon|Bahamas}} Bahamas (22)
* {{flagicon|Bahrain}} Bahrain (10)
* {{flagicon|Bangladesh}} Bangladesh (1)
* {{flagicon|Barbados}} Barbados (16)
* {{flagicon|Belgium}} Beljiyam (63)
* {{flagicon|Belize}} Belize (11)
* {{flagicon|Benin}} Benin (3)
* {{flagicon|Bermuda}} Bermuda (12)
* {{flagicon|Bhutan}} Bhutan (6)
* {{flagicon|Bolivia}} Bolivia (11)
* {{flagicon|Botswana}} Botswana (7)
* {{flagicon|Brazil}} Brazil (147)
* {{flagicon|British Virgin Islands}} Tsibiran Budurwa na Birtaniya (9)
* {{flagicon|Myanmar}} Myanmar (1)
* {{flagicon|Cameroon}} Kamaru (46)
* {{flagicon|Canada}} Kanada (408)
* {{flagicon|Cayman Islands}} Tsibiran Cayman (8)
* {{flagicon|Central African Republic}} Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya (3)
* {{flagicon|Chad}} Chadi (3)
* {{flagicon|Chile}} Chile (52)
* {{flagicon|China}} Sin (215)
* {{flagicon|Colombia}} Kolombiya (39)
* {{flagicon|Republic of the Congo}} Jamhuriyar Kongo (9)
* {{flagicon|Costa Rica}} Costa Rica (28)
* {{flagicon|Cyprus}} Cyprus (10)
* {{flagicon|Denmark}} Denmark (60)
* {{flagicon|Djibouti}} Djibouti (3)
* {{flagicon|Dominican Republic}} Jamhuriyar Dominika (19)
* {{flagicon|Ecuador}} Ecuador (11)
* {{flagicon|Egypt}} Masar (114)
* {{flagicon|El Salvador}} El Salvador (10)
* {{flagicon|Equatorial Guinea}} Equatorial Guinea (4)
* {{flagicon|Fiji}} Fiji (14)
* {{flagicon|Finland}} Finland (86)
* {{flagicon|France}} Faransa (238)
* {{flagicon|Gabon}} Gabon (4)
* {{flagicon|The Gambia}} Gambia (10)
* {{flagicon|West Germany}} Jamus ta Yamma (391)
* {{flagicon|Ghana}} Ghana (21)
* {{flagicon|Great Britain}} Birtaniya (337)
* {{flagicon|Greece}} Girka (63)
* {{flagicon|Grenada}} Grenada (6)
* {{flagicon|Guatemala}} Guatemala (24)
* {{flagicon|Guinea}} Guinea (1)
* {{flagicon|Guyana}} Guyana (10)
* {{flagicon|Haiti}} Haiti (3)
* {{flagicon|Honduras}} Honduras (10)
* {{flagicon|Hong Kong}} Hong Kong (47)
* {{flagicon|Iceland}} Iceland (30)
* {{flagicon|India}} Indiya (48)
* {{flagicon|Indonesia}} Indonesia (16)
* {{flagicon|Iraq}} Iraki (23)
* {{flagicon|Ireland}} Ireland (42)
* {{flagicon|Israel}} Isra'ila (32)
* {{flagicon|Italy}} Italiya (268)
* {{flagicon|Ivory Coast}} Ivory Coast (15)
* {{flagicon|Jamaica}} Jamaica (45)
* {{flagicon|Japan}} Japan (226)
* {{flagicon|Jordan}} Jordan (13)
* {{flagicon|Kenya}} Kenya (61)
* {{flagicon|South Korea}} Koriya ta Kudu (175)
* {{flagicon|Kuwait}} Kuwait (23)
* {{flagicon|Lebanon}} Lebanon (22)
* {{flagicon|Lesotho}} Lesotho (4)
* {{flagicon|Liberia}} Laberiya (7)
* {{flagicon|Liechtenstein}} Liechtenstein (7)
* {{flagicon|Luxembourg}} Luxembourg (5)
* {{flagicon|Madagascar}} Madagascar (5)
* {{flagicon|Malawi}} Malawi (15)
* {{flagicon|Malaysia}} Malaysia (21)
* {{flagicon|Mali}} Mali (4)
* {{flagicon|Malta}} Malta (7)
* {{flagicon|Mauritania}} Mauritania (2)
* {{flagicon|Mauritius}} Mauritius (4)
* {{flagicon|Mexico}} Mexico (99)
* {{flagicon|Monaco}} Monaco (8)
* {{flagicon|Morocco}} Maroko (34)
* {{flagicon|Mozambique}} Mozambique (9)
* {{flagicon|Nepal}} Nepal (10)
* {{flagicon|Netherlands}} Netherlands (136)
* {{flagicon|Netherlands Antilles}} Antilles ta Netherlands (8)
* {{flagicon|New Zealand}} New Zealand (130)
* {{flagicon|Nicaragua}} Nicaragua (5)
* {{flagicon|Niger}} Nijar (4)
* {{flagicon|Nigeria}} Najeriya (32)
* {{flagicon|Norway}} Norway (103)
* {{flagicon|Oman}} Oman (16)
* {{flagicon|Pakistan}} Pakistan (31)
* {{flagicon|Panama}} Panama (8)
* {{flagicon|Papua New Guinea}} Papua New Guinea (7)
* {{flagicon|Paraguay}} Paraguay (14)
* {{flagicon|Peru}} Peru (35)
* {{flagicon|Philippines}} Filifin (19)
* {{flagicon|Portugal}} Portugal (38)
* {{flagicon|Puerto Rico}} Puerto Rico (51)
* {{flagicon|Qatar}} Qatar (24)
* {{flagicon|Romania}} Romania (124)
* {{flagicon|Rwanda}} Rwanda (3)
* {{flagicon|San Marino}} San Marino (19)
* {{flagicon|Saudi Arabia}} Saudiyya (37)
* {{flagicon|Senegal}} Senegal (24)
* {{flagicon|Seychelles}} Seychelles (9)
* {{flagicon|Sierra Leone}} Saliyo (7)
* {{flagicon|Singapore}} Singapore (5)
* {{flagicon|Solomon Islands}} Solomon Islands (3)
* {{flagicon|Somalia}} Somaliya (7)
* {{flagicon|Spain}} Sipaniya (179)
* {{flagicon|Sri Lanka}} Sri Lanka (4)
* {{flagicon|Sudan}} Sudan (7)
* {{flagicon|Suriname}} Suriname (5)
* {{flagicon|Eswatini}} Eswatini (8)
* {{flagicon|Sweden}} Sweden (174)
* {{flagicon|Switzerland}} Switzerland (129)
* {{flagicon|Syria}} Siriya (9)
* {{flagicon|Chinese Taipei}} Taipei ta Sin (38)
* {{flagicon|Tanzania}} Tanzaniya (18)
* {{flagicon|Thailand}} Thailand (35)
* {{flagicon|Togo}} Togo (6)
* {{flagicon|Tonga}} Tonga (7)
* {{flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad da Tobago (16)
* {{flagicon|Tunisia}} Tunisiya (23)
* {{flagicon|Turkey}} Turkiyya (46)
* {{flagicon|Uganda}} Uganda (26)
* {{flagicon|United Arab Emirates}} Hadaddiyar Daular Larabawa (7)
* {{flagicon|United States}} Amurka (522) '''(mai masaukin baki)'''
* {{flagicon|Uruguay}} Uruguay (18)
* {{flagicon|Venezuela}} Venezuela (26)
* {{flagicon|Virgin Islands}} Tsibiran Budurwa na Amurka (29)
* {{flagicon|Western Samoa}} Samoa ta Yamma (8)
* {{flagicon|North Yemen}} Arewacin Yemen (2)
* {{flagicon|Yugoslavia}} Yugoslavia (139)
* {{flagicon|Zaire}} Zaire (8)
* {{flagicon|Zambia}} Zambiya (16)
* {{flagicon|Zimbabwe}} Zimbabwe (15)
{{div col end}}
|}
===Adadin 'yan wasa daga kowanne Kwamitin Olympics na Ƙasa===
A teburin da ke ƙasa, an nuna adadin 'yan wasan da suka wakilci kowace ƙasa a cikin baka.
'Yan wasa 6,829 ne suka halarci Wasannin.
{{sticky table start}}
{| class="wikitable collapsible collapsed sortable" style="border:0;"
|-
! Lambar harafin IOC
! Ƙasa
! 'Yan wasa
|-
| USA || {{flagicon|United States}} Amurka ||align=center| 522
|-
| CAN || {{flagicon|Canada}} Kanada ||align=center| 408
|-
| FRG || {{flagicon|West Germany}} Jamus ta Yamma ||align=center| 391
|-
| GBR || {{flagicon|Great Britain}} Birtaniya ||align=center| 337
|-
| ITA || {{flagicon|Italy}} Italiya ||align=center| 268
|-
| AUS || {{flagicon|Australia}} Ostiraliya ||align=center| 242
|-
| FRA || {{flagicon|France}} Faransa ||align=center| 238
|-
| JPN || {{flagicon|Japan}} Japan ||align=center| 226
|-
| CHN || {{flagicon|China}} Sin ||align=center| 215
|-
| ESP || {{flagicon|Spain}} Sipaniya ||align=center| 179
|-
| KOR || {{flagicon|South Korea}} Koriya ta Kudu ||align=center| 175
|-
| SWE || {{flagicon|Sweden}} Sweden ||align=center| 174
|-
| BRA || {{flagicon|Brazil}} Brazil ||align=center| 147
|-
| YUG || {{flagicon|Yugoslavia}} Yugoslavia ||align=center| 139
|-
| HOL || {{flagicon|Netherlands}} Netherlands ||align=center| 136
|-
| NZL || {{flagicon|New Zealand}} New Zealand ||align=center| 130
|-
| SUI || {{flagicon|Switzerland}} Switzerland ||align=center| 129
|-
| ROM || {{flagicon|Romania}} Romania ||align=center| 124
|-
| EGY || {{flagicon|Egypt}} Masar ||align=center| 114
|-
| AUT || {{flagicon|Austria}} Austria ||align=center| 103
|-
| NOR || {{flagicon|Norway}} Norway ||align=center| 103
|-
| MEX || {{flagicon|Mexico}} Mexico ||align=center| 99
|-
| FIN || {{flagicon|Finland}} Finland ||align=center| 86
|-
| ARG || {{flagicon|Argentina}} Argentina ||align=center| 81
|-
| BEL || {{flagicon|Belgium}} Beljiyam ||align=center| 63
|-
| GRE || {{flagicon|Greece}} Girka ||align=center| 63
|-
| KEN || {{flagicon|Kenya}} Kenya ||align=center| 61
|-
| DEN || {{flagicon|Denmark}} Denmark ||align=center| 60
|-
| CHI || {{flagicon|Chile}} Chile ||align=center| 52
|-
| PUR || {{flagicon|Puerto Rico}} Puerto Rico ||align=center| 51
|-
| IND || {{flagicon|India}} Indiya ||align=center| 48
|-
| HKG || {{flagicon|Hong Kong}} Hong Kong ||align=center| 47
|-
| CMR || {{flagicon|Cameroon}} Kamaru ||align=center| 46
|-
| TUR || {{flagicon|Turkey}} Turkiyya ||align=center| 46
|-
| JAM || {{flagicon|Jamaica}} Jamaica ||align=center| 45
|-
| IRL || {{flagicon|Ireland}} Ireland ||align=center| 42
|-
| COL || {{flagicon|Colombia}} Kolombiya ||align=center| 39
|-
| POR || {{flagicon|Portugal}} Portugal ||align=center| 38
|-
| TPE || {{flagicon|Chinese Taipei}} Taipei ta Sin ||align=center| 38
|-
| SAU || {{flagicon|Saudi Arabia}} Saudiyya ||align=center| 37
|-
| PER || {{flagicon|Peru}} Peru ||align=center| 35
|-
| THA || {{flagicon|Thailand}} Thailand ||align=center| 35
|-
| MAR || {{flagicon|Morocco}} Maroko ||align=center| 34
|-
| ALG || {{flagicon|Algeria}} Aljeriya ||align=center| 33
|-
| ISR || {{flagicon|Israel}} Isra'ila ||align=center| 32
|-
| NGR || {{flagicon|Nigeria}} Najeriya ||align=center| 32
|-
| PAK || {{flagicon|Pakistan}} Pakistan ||align=center| 31
|-
| ISL || {{flagicon|Iceland}} Iceland ||align=center| 30
|-
| ISV || {{flagicon|Virgin Islands}} Tsibiran Budurwa na Amurka ||align=center| 29
|-
| CRC || {{flagicon|Costa Rica}} Costa Rica ||align=center| 28
|-
| UGA || {{flagicon|Uganda}} Uganda ||align=center| 26
|-
| VEN || {{flagicon|Venezuela}} Venezuela ||align=center| 26
|-
| GUA || {{flagicon|Guatemala}} Guatemala ||align=center| 24
|-
| QAT || {{flagicon|Qatar}} Qatar ||align=center| 24
|-
| SEN || {{flagicon|Senegal}} Senegal ||align=center| 24
|-
| IRQ || {{flagicon|Iraq}} Iraki ||align=center| 23
|-
| KUW || {{flagicon|Kuwait}} Kuwait ||align=center| 23
|-
| TUN || {{flagicon|Tunisia}} Tunisiya ||align=center| 23
|-
| BAH || {{flagicon|Bahamas}} Bahamas ||align=center| 22
|-
| LIB || {{flagicon|Lebanon}} Lebanon ||align=center| 22
|-
| GHA || {{flagicon|Ghana}} Ghana ||align=center| 21
|-
| MAS || {{flagicon|Malaysia}} Malaysia ||align=center| 21
|-
| DOM || {{flagicon|Dominican Republic}} Jamhuriyar Dominika ||align=center| 19
|-
| PHI || {{flagicon|Philippines}} Filifin ||align=center| 19
|-
| SMR || {{flagicon|San Marino}} San Marino ||align=center| 19
|-
| TAN || {{flagicon|Tanzania}} Tanzaniya ||align=center| 18
|-
| URU || {{flagicon|Uruguay}} Uruguay ||align=center| 18
|-
| BAR || {{flagicon|Barbados}} Barbados ||align=center| 16
|-
| INA || {{flagicon|Indonesia}} Indonesia ||align=center| 16
|-
| OMA || {{flagicon|Oman}} Oman ||align=center| 16
|-
| TRI || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad da Tobago ||align=center| 16
|-
| ZAM || {{flagicon|Zambia}} Zambiya ||align=center| 16
|-
| CIV || {{flagicon|Ivory Coast}} Ivory Coast ||align=center| 15
|-
| MAW || {{flagicon|Malawi}} Malawi ||align=center| 15
|-
| ZIM || {{flagicon|Zimbabwe}} Zimbabwe ||align=center| 15
|-
| ANT || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} Antigua da Barbuda ||align=center| 14
|-
| FIJ || {{flagicon|Fiji}} Fiji ||align=center| 14
|-
| PAR || {{flagicon|Paraguay}} Paraguay ||align=center| 14
|-
| JOR || {{flagicon|Jordan}} Jordan ||align=center| 13
|-
| BER || {{flagicon|Bermuda}} Bermuda ||align=center| 12
|-
| BIZ || {{flagicon|Belize}} Belize ||align=center| 11
|-
| BOL || {{flagicon|Bolivia}} Bolivia ||align=center| 11
|-
| ECU || {{flagicon|Ecuador}} Ecuador ||align=center| 11
|-
| BRN || {{flagicon|Bahrain}} Bahrain ||align=center| 10
|-
| CYP || {{flagicon|Cyprus}} Cyprus ||align=center| 10
|-
| ESA || {{flagicon|El Salvador}} El Salvador ||align=center| 10
|-
| GAM || {{flagicon|The Gambia}} Gambia ||align=center| 10
|-
| GUY || {{flagicon|Guyana}} Guyana ||align=center| 10
|-
| HON || {{flagicon|Honduras}} Honduras ||align=center| 10
|-
| NEP || {{flagicon|Nepal}} Nepal ||align=center| 10
|-
| IVB || {{flagicon|British Virgin Islands}} Tsibiran Budurwa na Birtaniya ||align=center| 9
|-
| CGO || {{flagicon|Republic of the Congo}} Jamhuriyar Kongo ||align=center| 9
|-
| MOZ || {{flagicon|Mozambique}} Mozambique ||align=center| 9
|-
| SEY || {{flagicon|Seychelles}} Seychelles ||align=center| 9
|-
| SYR || {{flagicon|Syria}} Siriya ||align=center| 9
|-
| CAY || {{flagicon|Cayman Islands}} Tsibiran Cayman ||align=center| 8
|-
| MON || {{flagicon|Monaco}} Monaco ||align=center| 8
|-
| AHO || {{flagicon|Netherlands Antilles}} Antilles ta Netherlands ||align=center| 8
|-
| PAN || {{flagicon|Panama}} Panama ||align=center| 8
|-
| SWZ || {{flagicon|Eswatini}} Eswatini ||align=center| 8
|-
| WSM || {{flagicon|Western Samoa}} Samoa ta Yamma ||align=center| 8
|-
| ZAI || {{flagicon|Zaire}} Zaire ||align=center| 8
|-
| BOT || {{flagicon|Botswana}} Botswana ||align=center| 7
|-
| LBR || {{flagicon|Liberia}} Laberiya ||align=center| 7
|-
| LIE || {{flagicon|Liechtenstein}} Liechtenstein ||align=center| 7
|-
| MLT || {{flagicon|Malta}} Malta ||align=center| 7
|-
| NGU || {{flagicon|Papua New Guinea}} Papua New Guinea ||align=center| 7
|-
| SLE || {{flagicon|Sierra Leone}} Saliyo ||align=center| 7
|-
| SOM || {{flagicon|Somalia}} Somaliya ||align=center| 7
|-
| SUD || {{flagicon|Sudan}} Sudan ||align=center| 7
|-
| TON || {{flagicon|Tonga}} Tonga ||align=center| 7
|-
| UAE || {{flagicon|United Arab Emirates}} Hadaddiyar Daular Larabawa ||align=center| 7
|-
| BHU || {{flagicon|Bhutan}} Bhutan ||align=center| 6
|-
| GRN || {{flagicon|Grenada}} Grenada ||align=center| 6
|-
| TOG || {{flagicon|Togo}} Togo ||align=center| 6
|-
| LUX || {{flagicon|Luxembourg}} Luxembourg ||align=center| 5
|-
| MAD || {{flagicon|Madagascar}} Madagascar ||align=center| 5
|-
| NCA || {{flagicon|Nicaragua}} Nicaragua ||align=center| 5
|-
| SIN || {{flagicon|Singapore}} Singapore ||align=center| 5
|-
| SUR || {{flagicon|Suriname}} Suriname ||align=center| 5
|-
| GEQ || {{flagicon|Equatorial Guinea}} Equatorial Guinea ||align=center| 4
|-
| GAB || {{flagicon|Gabon}} Gabon ||align=center| 4
|-
| LES || {{flagicon|Lesotho}} Lesotho ||align=center| 4
|-
| MLI || {{flagicon|Mali}} Mali ||align=center| 4
|-
| MRI || {{flagicon|Mauritius}} Mauritius ||align=center| 4
|-
| NIG || {{flagicon|Niger}} Nijar ||align=center| 4
|-
| SRI || {{flagicon|Sri Lanka}} Sri Lanka ||align=center| 4
|-
| BEN || {{flagicon|Benin}} Benin ||align=center| 3
|-
| CAF || {{flagicon|Central African Republic}} Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya ||align=center| 3
|-
| CHA || {{flagicon|Chad}} Chadi ||align=center| 3
|-
| DJI || {{flagicon|Djibouti}} Djibouti ||align=center| 3
|-
| HAI || {{flagicon|Haiti}} Haiti ||align=center| 3
|-
| RWA || {{flagicon|Rwanda}} Rwanda ||align=center| 3
|-
| SOL || {{flagicon|Solomon Islands}} Solomon Islands ||align=center| 3
|-
| AND || {{flagicon|Andorra}} Andorra ||align=center| 2
|-
| MTN || {{flagicon|Mauritania}} Mauritania ||align=center| 2
|-
| YAR || {{flagicon|North Yemen}} Arewacin Yemen ||align=center| 2
|-
| BAN || {{flagicon|Bangladesh}} Bangladesh ||align=center| 1
|-
| BIR || {{flagicon|Myanmar}} Myanmar ||align=center| 1
|-
| GUI || {{flagicon|Guinea}} Guinea ||align=center| 1
|- class="sortbottom"
|colspan=2; style="text-align:right; border:0px; background:#fff;"| '''Jimilla''' ||style="text-align:center; border:0px; background:#fff;"| '''6,800'''
|-
|}
{{sticky table end}}
===Ƙasashen da suka kaurace===
<!-- Wannan sashe yana da alaƙa daga [[2008 Summer Olympics]] -->
[[File:1984 Olympic Games boycott.svg|thumb|upright=1.6|Ƙasashe 15 na [[Eastern Bloc|ƙungiyar Gabashin Turai]] da suka kaurace wa Wasannin 1984 an nuna su da shuɗi; ƙasashe 4 da ba na Gabashin Turai ba da suka kaurace an nuna su da launin ruwan teku.]]
{{main|1984 Summer Olympics boycott}}
Ƙasashe goma sha biyar ne suka shiga cikin kauracewar da Tarayyar Soviet ta jagoranta ga Wasannin Olympics na bazara na 1984:<ref name="info-please-list">{{cite web|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0114812.html|title=1984 Olympics|work=infoplease.com|access-date=June 11, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060618175049/http://www.infoplease.com/ipsa/A0114812.html|archive-date=June 18, 2006|url-status=dead}}</ref>
* {{flagdeco|Afghanistan|1980}} Afghanistan
* {{flagdeco|Angola}} Angola
* {{flagdeco|Bulgaria|1971}} Bulgaria
* {{flagdeco|Cuba}} Kuba
* {{flagdeco|Czechoslovakia}} Czechoslovakia
* {{flagdeco|East Germany}} Jamus ta Gabas
* {{flagdeco|Ethiopia|1975}} Habasha
* {{flagdeco|Hungary}} Hungary
* {{flagdeco|Laos}} Laos
* {{flagdeco|Mongolia|1945}} Mongolia
* {{flagdeco|North Korea|1948}} Koriya ta Arewa
* {{flagdeco|Poland}} Poland
* {{flagdeco|Soviet Union}} Tarayyar S
===Adadin 'yan wasa daga kowanne Kwamitin Olympics na Ƙasa===
A teburin da ke ƙasa, an nuna adadin 'yan wasan da suka wakilci kowace ƙasa a cikin baka.
'Yan wasa 6,829 ne suka halarci Wasannin.
{| class="wikitable collapsible collapsed sortable" style="border:0;"
|-
! Lambar harafin IOC
! Ƙasa
! 'Yan wasa
|-
| USA || {{flagicon|United States}} Amurka ||align=center| 522
|-
| CAN || {{flagicon|Canada}} Kanada ||align=center| 408
|-
| FRG || {{flagicon|West Germany}} Jamus ta Yamma ||align=center| 391
|-
| GBR || {{flagicon|Great Britain}} Birtaniya ||align=center| 337
|-
| ITA || {{flagicon|Italy}} Italiya ||align=center| 268
|-
| AUS || {{flagicon|Australia}} Ostiraliya ||align=center| 242
|-
| FRA || {{flagicon|France}} Faransa ||align=center| 238
|-
| JPN || {{flagicon|Japan}} Japan ||align=center| 226
|-
| CHN || {{flagicon|China}} Sin ||align=center| 215
|-
| ESP || {{flagicon|Spain}} Sipaniya ||align=center| 179
|-
| KOR || {{flagicon|South Korea}} Koriya ta Kudu ||align=center| 175
|-
| SWE || {{flagicon|Sweden}} Sweden ||align=center| 174
|-
| BRA || {{flagicon|Brazil}} Brazil ||align=center| 147
|-
| YUG || {{flagicon|Yugoslavia}} Yugoslavia ||align=center| 139
|-
| HOL || {{flagicon|Netherlands}} Netherlands ||align=center| 136
|-
| NZL || {{flagicon|New Zealand}} New Zealand ||align=center| 130
|-
| SUI || {{flagicon|Switzerland}} Switzerland ||align=center| 129
|-
| ROM || {{flagicon|Romania}} Romania ||align=center| 124
|-
| EGY || {{flagicon|Egypt}} Masar ||align=center| 114
|-
| AUT || {{flagicon|Austria}} Austria ||align=center| 103
|-
| NOR || {{flagicon|Norway}} Norway ||align=center| 103
|-
| MEX || {{flagicon|Mexico}} Mexico ||align=center| 99
|-
| FIN || {{flagicon|Finland}} Finland ||align=center| 86
|-
| ARG || {{flagicon|Argentina}} Argentina ||align=center| 81
|-
| BEL || {{flagicon|Belgium}} Beljiyam ||align=center| 63
|-
| GRE || {{flagicon|Greece}} Girka ||align=center| 63
|-
| KEN || {{flagicon|Kenya}} Kenya ||align=center| 61
|-
| DEN || {{flagicon|Denmark}} Denmark ||align=center| 60
|-
| CHI || {{flagicon|Chile}} Chile ||align=center| 52
|-
| PUR || {{flagicon|Puerto Rico}} Puerto Rico ||align=center| 51
|-
| IND || {{flagicon|India}} Indiya ||align=center| 48
|-
| HKG || {{flagicon|Hong Kong}} Hong Kong ||align=center| 47
|-
| CMR || {{flagicon|Cameroon}} Kamaru ||align=center| 46
|-
| TUR || {{flagicon|Turkey}} Turkiyya ||align=center| 46
|-
| JAM || {{flagicon|Jamaica}} Jamaica ||align=center| 45
|-
| IRL || {{flagicon|Ireland}} Ireland ||align=center| 42
|-
| COL || {{flagicon|Colombia}} Kolombiya ||align=center| 39
|-
| POR || {{flagicon|Portugal}} Portugal ||align=center| 38
|-
| TPE || {{flagicon|Chinese Taipei}} Taipei ta Sin ||align=center| 38
|-
| SAU || {{flagicon|Saudi Arabia}} Saudiyya ||align=center| 37
|-
| PER || {{flagicon|Peru}} Peru ||align=center| 35
|-
| THA || {{flagicon|Thailand}} Thailand ||align=center| 35
|-
| MAR || {{flagicon|Morocco}} Maroko ||align=center| 34
|-
| ALG || {{flagicon|Algeria}} Aljeriya ||align=center| 33
|-
| ISR || {{flagicon|Israel}} Isra'ila ||align=center| 32
|-
| NGR || {{flagicon|Nigeria}} Najeriya ||align=center| 32
|-
| PAK || {{flagicon|Pakistan}} Pakistan ||align=center| 31
|-
| ISL || {{flagicon|Iceland}} Iceland ||align=center| 30
|-
| ISV || {{flagicon|Virgin Islands}} Tsibiran Budurwa na Amurka ||align=center| 29
|-
| CRC || {{flagicon|Costa Rica}} Costa Rica ||align=center| 28
|-
| UGA || {{flagicon|Uganda}} Uganda ||align=center| 26
|-
| VEN || {{flagicon|Venezuela}} Venezuela ||align=center| 26
|-
| GUA || {{flagicon|Guatemala}} Guatemala ||align=center| 24
|-
| QAT || {{flagicon|Qatar}} Qatar ||align=center| 24
|-
| SEN || {{flagicon|Senegal}} Senegal ||align=center| 24
|-
| IRQ || {{flagicon|Iraq}} Iraki ||align=center| 23
|-
| KUW || {{flagicon|Kuwait}} Kuwait ||align=center| 23
|-
| TUN || {{flagicon|Tunisia}} Tunisiya ||align=center| 23
|-
| BAH || {{flagicon|Bahamas}} Bahamas ||align=center| 22
|-
| LIB || {{flagicon|Lebanon}} Lebanon ||align=center| 22
|-
| GHA || {{flagicon|Ghana}} Ghana ||align=center| 21
|-
| MAS || {{flagicon|Malaysia}} Malaysia ||align=center| 21
|-
| DOM || {{flagicon|Dominican Republic}} Jamhuriyar Dominika ||align=center| 19
|-
| PHI || {{flagicon|Philippines}} Filifin ||align=center| 19
|-
| SMR || {{flagicon|San Marino}} San Marino ||align=center| 19
|-
| TAN || {{flagicon|Tanzania}} Tanzaniya ||align=center| 18
|-
| URU || {{flagicon|Uruguay}} Uruguay ||align=center| 18
|-
| BAR || {{flagicon|Barbados}} Barbados ||align=center| 16
|-
| INA || {{flagicon|Indonesia}} Indonesia ||align=center| 16
|-
| OMA || {{flagicon|Oman}} Oman ||align=center| 16
|-
| TRI || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad da Tobago ||align=center| 16
|-
| ZAM || {{flagicon|Zambia}} Zambiya ||align=center| 16
|-
| CIV || {{flagicon|Ivory Coast}} Ivory Coast ||align=center| 15
|-
| MAW || {{flagicon|Malawi}} Malawi ||align=center| 15
|-
| ZIM || {{flagicon|Zimbabwe}} Zimbabwe ||align=center| 15
|-
| ANT || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} Antigua da Barbuda ||align=center| 14
|-
| FIJ || {{flagicon|Fiji}} Fiji ||align=center| 14
|-
| PAR || {{flagicon|Paraguay}} Paraguay ||align=center| 14
|-
| JOR || {{flagicon|Jordan}} Jordan ||align=center| 13
|-
| BER || {{flagicon|Bermuda}} Bermuda ||align=center| 12
|-
| BIZ || {{flagicon|Belize}} Belize ||align=center| 11
|-
| BOL || {{flagicon|Bolivia}} Bolivia ||align=center| 11
|-
| ECU || {{flagicon|Ecuador}} Ecuador ||align=center| 11
|-
| BRN || {{flagicon|Bahrain}} Bahrain ||align=center| 10
|-
| CYP || {{flagicon|Cyprus}} Cyprus ||align=center| 10
|-
| ESA || {{flagicon|El Salvador}} El Salvador ||align=center| 10
|-
| GAM || {{flagicon|The Gambia}} Gambia ||align=center| 10
|-
| GUY || {{flagicon|Guyana}} Guyana ||align=center| 10
|-
| HON || {{flagicon|Honduras}} Honduras ||align=center| 10
|-
| NEP || {{flagicon|Nepal}} Nepal ||align=center| 10
|-
| IVB || {{flagicon|British Virgin Islands}} Tsibiran Budurwa na Birtaniya ||align=center| 9
|-
| CGO || {{flagicon|Republic of the Congo}} Jamhuriyar Kongo ||align=center| 9
|-
| MOZ || {{flagicon|Mozambique}} Mozambique ||align=center| 9
|-
| SEY || {{flagicon|Seychelles}} Seychelles ||align=center| 9
|-
| SYR || {{flagicon|Syria}} Siriya ||align=center| 9
|-
| CAY || {{flagicon|Cayman Islands}} Tsibiran Cayman ||align=center| 8
|-
| MON || {{flagicon|Monaco}} Monaco ||align=center| 8
|-
| AHO || {{flagicon|Netherlands Antilles}} Antilles ta Netherlands ||align=center| 8
|-
| PAN || {{flagicon|Panama}} Panama ||align=center| 8
|-
| SWZ || {{flagicon|Eswatini}} Eswatini ||align=center| 8
|-
| WSM || {{flagicon|Western Samoa}} Samoa ta Yamma ||align=center| 8
|-
| ZAI || {{flagicon|Zaire}} Zaire ||align=center| 8
|-
| BOT || {{flagicon|Botswana}} Botswana ||align=center| 7
|-
| LBR || {{flagicon|Liberia}} Laberiya ||align=center| 7
|-
| LIE || {{flagicon|Liechtenstein}} Liechtenstein ||align=center| 7
|-
| MLT || {{flagicon|Malta}} Malta ||align=center| 7
|-
| NGU || {{flagicon|Papua New Guinea}} Papua New Guinea ||align=center| 7
|-
| SLE || {{flagicon|Sierra Leone}} Saliyo ||align=center| 7
|-
| SOM || {{flagicon|Somalia}} Somaliya ||align=center| 7
|-
| SUD || {{flagicon|Sudan}} Sudan ||align=center| 7
|-
| TON || {{flagicon|Tonga}} Tonga ||align=center| 7
|-
| UAE || {{flagicon|United Arab Emirates}} Hadaddiyar Daular Larabawa ||align=center| 7
|-
| BHU || {{flagicon|Bhutan}} Bhutan ||align=center| 6
|-
| GRN || {{flagicon|Grenada}} Grenada ||align=center| 6
|-
| TOG || {{flagicon|Togo}} Togo ||align=center| 6
|-
| LUX || {{flagicon|Luxembourg}} Luxembourg ||align=center| 5
|-
| MAD || {{flagicon|Madagascar}} Madagascar ||align=center| 5
|-
| NCA || {{flagicon|Nicaragua}} Nicaragua ||align=center| 5
|-
| SIN || {{flagicon|Singapore}} Singapore ||align=center| 5
|-
| SUR || {{flagicon|Suriname}} Suriname ||align=center| 5
|-
| GEQ || {{flagicon|Equatorial Guinea}} Equatorial Guinea ||align=center| 4
|-
| GAB || {{flagicon|Gabon}} Gabon ||align=center| 4
|-
| LES || {{flagicon|Lesotho}} Lesotho ||align=center| 4
|-
| MLI || {{flagicon|Mali}} Mali ||align=center| 4
|-
| MRI || {{flagicon|Mauritius}} Mauritius ||align=center| 4
|-
| NIG || {{flagicon|Niger}} Nijar ||align=center| 4
|-
| SRI || {{flagicon|Sri Lanka}} Sri Lanka ||align=center| 4
|-
| BEN || {{flagicon|Benin}} Benin ||align=center| 3
|-
| CAF || {{flagicon|Central African Republic}} Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya ||align=center| 3
|-
| CHA || {{flagicon|Chad}} Chadi ||align=center| 3
|-
| DJI || {{flagicon|Djibouti}} Djibouti ||align=center| 3
|-
| HAI || {{flagicon|Haiti}} Haiti ||align=center| 3
|-
| RWA || {{flagicon|Rwanda}} Rwanda ||align=center| 3
|-
| SOL || {{flagicon|Solomon Islands}} Solomon Islands ||align=center| 3
|-
| AND || {{flagicon|Andorra}} Andorra ||align=center| 2
|-
| MTN || {{flagicon|Mauritania}} Mauritania ||align=center| 2
|-
| YAR || {{flagicon|North Yemen}} Arewacin Yemen ||align=center| 2
|-
| BAN || {{flagicon|Bangladesh}} Bangladesh ||align=center| 1
|-
| BIR || {{flagicon|Myanmar}} Myanmar ||align=center| 1
|-
| GUI || {{flagicon|Guinea}} Guinea ||align=center| 1
|- class="sortbottom"
|colspan=2; style="text-align:right; border:0px; background:#fff;"| '''Jimilla''' ||style="text-align:center; border:0px; background:#fff;"| '''6,800'''
|-
|}
==Ratsin Lokaci==
:''Dukkan lokuta suna amfani da [[Pacific Daylight Time]] ([[UTC-7]]); sauran birane biyu, [[Boston]] da [[Annapolis, Maryland|Annapolis]] suna amfani da [[Eastern Daylight Time]] ([[UTC-4]])''
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; position:relative;"
|-
| bgcolor=#00cc33 align=center| ● || Bikin buɗewa
| bgcolor=#3399ff align=center| || Gasar wasanni
| bgcolor=#ffcc00 align=center| ● || Wasannin ƙarshe (Na samun lambar yabo)
| bgcolor=#ee3333 align=center| ● || Bikin rufewa
|}
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; line-height:1.25em;"
|-
!rowspan=2|Kwanan wata
!colspan=4|Yuli
!colspan=12|Agustas
|-
!28<br />Asa!!29<br />Lah!!30<br />Lit!!31<br />Tal!!1<br />Lar!!2<br />Ala!!3<br />Jum!!4<br />Asa!!5<br />Lah!!6<br />Lit!!7<br />Tal!!8<br />Lar!!9<br />Ala!!10<br />Jum!!11<br />Asa!!12<br />Lah
|- align="center"
| align="left" | Harbin Kobi (Archery)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
|
|- align="center"
| align="left" | Wasan Motsa Jiki (Athletics)
|
|
|
|
|
|
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● <br /> ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ● ● <br />● ● ● ●</span>
|
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ●<br />● ● ● ●<br />● ● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |●
|- align="center"
| align="left" | Kwallon Kwando (Basketball)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|
|- align="center"
| align="left" | Dambe (Boxing)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ● ●<br />● ● ● ●<br />● ● ● ●</span>
|
|- align="center"
| align="left" | Tukin Kwalara (Canoeing)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ●<br />● ● ●</span>
|
|- align="center"
| align="left" | Tukin Kekena (Cycling)
|
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|
|
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Tsalle Cikin Ruwa (Diving)
|
|
|
|
|
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
|- align="center"
| align="left" | Hawan Doki (Equestrian)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
|
|
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 | ●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
|- align="center"
| align="left" | Wasan Takobi (Fencing)
|
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Haki na Filin Ciyawa (Field hockey)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Kwallon Kafa (Football)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#3399ff |
|
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Jimnastik (Gymnastics)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ●</span>
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Kwallon Hannu (Handball)
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Judo
|
|
|
|
|
|
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Wasan Gwaji Biyar (Modern pentathlon)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Tukin Jirgin Ruwa (Rowing)
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ● ●<br />● ● ● ●</span>
|
|
|
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Tukin Jirgin Ruwa na Iska (Sailing)
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ● ●<br />● ● ●<br />●</span>
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Harbi da Bindiga (Shooting)
|
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |● ●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|
|
|
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Wankaya / Ninƙaya (Swimming)
|
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ● ●</span>
|
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ● ●</span>
|
|
|
|
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Ninƙayar Rawa da Waƙa (Synchronized swimming)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
|- align="center"
| align="left" | Kwallon Raga (Volleyball)
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|- align="center"
| align="left" | Wasan Ruwa (Water polo)
|
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|
|- align="center"
| align="left" | Daga Nauyi (Weightlifting)
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
| bgcolor=#ffcc00 |●
|
|
|
|
|- align="center"
| align="left" | Kokuwa (Wrestling)
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ●</span>
|
|
|
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#3399ff |
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">●<br />● ●</span>
| bgcolor=#ffcc00 |<span style="line-height:0.7em;">● ●<br />● ●</span>
|
|-
! Jimlar lambobin zinare !! !! 9 !! 8 !! 13 !! 10 !! 12 !! 16 !! 24 !! 21 !! 10 !! 5 !! 14 !! 11 !! 20 !! 43 !! 4
|-
| Bukukuwa ||bgcolor=#00cc33 align=center|●|| || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=#ee3333 align=center|●
|-
!rowspan=2|Kwanan wata
!28<br />Asa!!29<br />Lah!!30<br />Lit!!31<br />Tal!!1<br />Lar!!2<br />Ala!!3<br />Jum!!4<br />Asa!!5<br />Lah!!6<br />Lit!!7<br />Tal!!8<br />Lar!!9<br />Ala!!10<br />Jum!!11<br />Asa!!12<br />Lah
|-
!colspan=4|Yuli
!colspan=12|Agustas
|}
== Wasannin ==
=== Bukukuwa ===
[[File:Olympic Torch Tower of the Los Angeles Coliseum.jpg|thumb|right|Bikin Buɗewa a Los Angeles Memorial Coliseum]]
{{Main|1984 Summer Olympics opening ceremony|1984 Summer Olympics closing ceremony}}
A karon farko a tarihi, Kwamitin Shiryawa Wasannin Ƙasa da Ƙasa (IOC) ya amince da tsara sashen gudanarwa na bikin buɗewa don ya kasance tare da gudanar da al'adu daban-daban.
Farkon taron ya nuna zuwan Bill Suitor ta hanyar amfani da na'urar tashi ta Bell Aerosystems rocket pack (wanda aka fi sani da Jet Pack).
Etta James ta rera waƙar "When the Saints Go Marching In" a bikin buɗewa.<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/glAu9xxlMJ8 Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20141217134618/https://www.youtube.com/watch?v=glAu9xxlMJ8 Wayback Machine]{{cbignore}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=glAu9xxlMJ8&list=PLiFG--hp3gpW60VYhtj8L7nkAe8FjPqH7|title=Los Angeles 1984 Olympic Opening Ceremony Complete|date=September 6, 2014|work=YouTube|trans-title=Go to time stamp 29:40 for Etta James' performance. A previously cited Associated Press story (in which James was credited for singing the national anthem) was an AP reporting error. The national anthem was performed by a choir, and James appeared to perform 'When The Saints Go Marching In' later in the ceremony.}}{{cbignore}}</ref>
Tare da Williams da ƙungiyar kaɗe-kaɗe ta gidan, 'yan wasan piyanot 84 sun rera gajeren tsarin waƙar George Gershwin mai suna ''Rhapsody in Blue''.
Vicki McClure, tare da Ƙungiyar Waƙoƙin Yara ta Ƙasa da Ƙasa ta Long Beach, sun rera waƙar "Reach Out and Touch".
Lionel Richie ya rera waƙarsa mai tsawon mintuna 9 ta "All Night Long" a bikin rufewa.<ref>{{cite news |last=Malone |first=MacKenzie |title=Tuning into the Games, Watching the Olympics is the next best thing to playing |url=https://www.timesunion.com/entertainment/article/Tuning-into-the-Games-3720777.php |access-date=April 4, 2014 |newspaper=Times Union |date=July 19, 2012}}</ref>
=== Wasanni ===
Tsarin Wasannin Ólimpik na Lokacin Zafi na 1984 ya ƙunshi gaba ɗaya abubuwan gudanarwa 221 a cikin wasanni 21 masu zuwa:
{{div col|colwidth=22em}}
* Wasannin Cikin Ruwa
** {{GamesSport|Diving|Events=4|Format=d}}
** {{GamesSport|Swimming|Events=29|Format=d}}
** {{GamesSport|Synchronized swimming|Events=2|Format=d}}
** {{GamesSport|Water polo|Events=1|Format=d}}
* {{GamesSport|Archery|Events=2|Format=d}}
* {{GamesSport|Athletics|Events=41|Format=d}}
* {{GamesSport|Basketball|Events=2|Format=d}}
* {{GamesSport|Boxing|Events=12|Format=d}}
* {{GamesSport|Canoeing|Events=12|Format=d}}
* {{GamesSport|Cycling|Format=d}}
** Hanyan Mota <small>(3)</small>
** Wagada <small>(5)</small>
* {{GamesSport|Equestrian|Format=d}}
** Rawa da Doki (Dressage) <small>(2)</small>
** Wasan Gwaji na Doki (Eventing) <small>(2)</small>
** Tsallaken Katanga da Doki <small>(2)</small>
* {{GamesSport|Fencing|Events=8|Format=d}}
* {{GamesSport|Field hockey|Events=2|Format=d}}
* {{GamesSport|Football|Events=1|Format=d}}
* {{GamesSport|Gymnastics|Format=d}}
** Na Fasaha <small>(14)</small>
** Na Rawa da Kida <small>(1)</small>
* {{GamesSport|Handball|Events=2|Format=d}}
* {{GamesSport|Judo|Events=8|Format=d}}
* {{GamesSport|Modern pentathlon|Events=2|Format=d}}
* {{GamesSport|Rowing|Events=14|Format=d}}
* {{GamesSport|Sailing|Events=7|Format=d}}
* {{GamesSport|Shooting|Events=11|Format=d}}
* {{GamesSport|Volleyball|Events=2|Format=d}}
* {{GamesSport|Weightlifting|Events=10|Format=d}}
* {{GamesSport|Wrestling|Format=d}}
** Tsarin Yanci (Freestyle) <small>(10)</small>
** Tsarin Greco-Roman <small>(10)</small>
{{div col end}}
=== Wasannin Gwaji ===
* {{GamesSport|Baseball|Events=16|Format=d}}
* {{GamesSport|Tennis|Events=4|Format=d}}
=== Nasarorin Wasannin Motsa Jiki ===
* Carl Lewis na Ƙasar Amurka, a bayyanarsa ta farko daga cikin guda huɗu a Wasannin Ólimpik, ya yi daidai da nasarar Jesse Owens na shekarar 1936 ta hanyar lashe lambobin zinare huɗu, a gudu na mita 100, mita 200, gudun mika sanda na 4 × 100 m da tsalle nesa.
* Edwin Moses na Ƙasar Amurka ya lashe lambar zinare a tseren shingaye na mita 400 bayan shekaru 8 da lashewa a shekarar 1976.
* Joaquim Cruz na ƙasar Brazil ya lashe tseren mita 800 da lokaci na 1:43.00 don kafa sabon tarihin Ólimpik.
* Nawal El Moutawakel na ƙasar Maroko ta zama mace ta farko 'yar zakaran Ólimpik daga ƙasar Musulmi—kuma ta farko a ƙasarta—a tseren shingaye na mita 400.
* Carlos Lopes, daga ƙasar Portugal, ya lashe tseren gudu mai nisa (Marathon) yana ɗan shekara 37, da lokaci na 2:09:21, tarihin Ólimpik da ya shafe shekaru 24 a tsaye. Shi ne lambar zinare ta farko da ƙasar Portugal ta taɓa samu. Dan wasan da ake sa ran zai lashe zinaren, wato wanda ke riƙe da tarihin duniya kuma Zakarun Duniya na lokacin, Robert de Castella daga ƙasar Ostreliya, ya kare a matsayi na 5, da tazarar minti 1 da dakika 48 a bayan Lopes.
* An gudanar da tseren gudu mai nisa (marathon) na mata a karon farko a Wasannin Ólimpik (wanda Joan Benoit na Amurka ta lashe). An kuma tuna da taron sakamakon 'yar gudun ƙasar Switzerland Gabriela Andersen-Schiess, wadda – saboda damuwa da zafin rana – ta shiga filin wasa don zagayen ƙarshe a yanayin galabaita na kusan ƙarshe, da kyar take iya tafiya amma a ƙarshe ta kammala tseren, ta yanke jiki ta faɗi a layin ƙarshe kuma nan take jami'an lafiya suka tallafa mata.
* Daley Thompson na Burtaniya kamar ya rasa sabon tarihin duniya yayin da yake lashe lambar zinarensa ta biyu a jere a wasan guda goma (decathlon); a shekara mai zuwa, an ƙara maki zuwa 8847 a bisa sakamakon baya, wanda ya ba shi tarihin.
* Sebastian Coe na Burtaniya ya zama mutum na farko da ya lashe lambobin zinare a jere a tseren mita 1500.
* Maricica Puică na ƙasar Romaniya ta lashe tseren mita 3000, wanda aka sani da adawar Mary Decker da Zola Budd. Zakarun duniya kuma wadda aka fi zama gaban gaba ta faɗi bayan wani rikicin karo da Budd. Duk da haka, Puică tana da mafi kyawun lokacin shekara-shekara a nisa, cikin sauƙi ta tafi gaba da wadda ta samu lambar azurfa Wendy Sly na Burtaniya kuma ta bayyana tana da sauran ƙarfin bayarwa idan ya kasance da buƙata. Puică ta sami rauni a lokacin Gasar Cin Kofin Duniya ta Wasannin Motsa Jiki ta farko a Helsinki a shekarar da ta gabata, inda Decker ta lashe tseren mita 1500 da mita 3000.<ref>Sky Documentary "Mary Decker vs Zola Budd", aired on Danish DR2, 2.August 2018, 23:30 CEST</ref>
* Lambar zinare ta farko da aka bayar a Wasannin Ólimpik na Los Angeles ita ma ita ce lambar yabo ta farko da aka taɓa samu ta hannun ɗan wasa daga ƙasar China lokacin da Xu Haifeng ya lashe gasar harbin harba bindiga ta mita 50 (50 m Pistol).
* Mai harbin kibiya Neroli Fairhall daga ƙasar New Zealand ita ce 'yar wasan Ólimpik ta farko mai shagala ko shasshaɓa lankwasasshen ƙugu/ƙafafu (paraplegic) a duk wani Wasan Ólimpik, inda ta zo ta 35 a gasar ɗaiɗaikun mata.
* Ninƙayar rawa da waƙa (Synchronized swimming) da jimnastik na rawa da kiɗa (rhythmic gymnastics) sun soma bayyana a Los Angeles a matsayin abubuwan gudanarwa na Ólimpik, kamar yadda aka yi da tuki a kan ruwa (wind surfing).
* Li Ning daga Jamhuriyar Jama'ar China ya lashe lambobin yabo 6 a jimnastik, zinare 3, azurfa 2, da tagulla 1, wanda ya sa aka yi masa lakabi da "Laftanan/Prince na Gimnast" a China. Daga baya Li zai kunna fitilar Ólimpik a Wasannin Ólimpik na shekarar 2008.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-olympics-li-ning/li-ning-prince-of-gymnasts-and-businessman-idUSSP4750620080808|title=Li Ning, "Prince of Gymnasts" and businessman|author=Nick Mulvenney|date=August 8, 2008|work=Reuters}}</ref>
* Steve Redgrave na Burtaniya ya lashe kofinsa na farko a tukin kwalara (rowing) daga cikin riko na guda biyar da zai gudanar a gasa guda biyar ta Ólimpik.
* Victor Davis na ƙasar Kanada ya kafa sabon tarihin duniya wajen lashe lambar zinare a tseren ninƙayar ƙirji na mita 200 a ninƙaya.
* Mary Lou Retton na Amurka ta zama 'yar jimnastik ta farko a wajen Gabashin Turai da ta lashe gasar jimnastik na gaba ɗaya (all-around).
* A jimnastik na maza, ƙungiyar Amurka ta lashe lambar zinare.
* Faranse ta lashe gasar ƙwallon ƙafa (soccer) ta Ólimpik, bayan ta doke Brazil da ci 2–0 a wasan ƙarshe. Ƙwallon ƙafa na Ólimpik an gudanar da shi ba tsammani gaban dimbin mazauna ko ina a Amurka, tare da cika wuraren kallo na mutane sama da 100,000 a filin wasa na Rose Bowl. Wannan sha'awar a ƙarshe ta kai Amurka ga karɓar bakuncin Kofin Duniya na FIFA na 1994.
* Takunkumin ƙasashe ƙarƙashin jagorancin Tarayyar Sobiet ya shafi daga nauyi fiye da kowane wasa: 94 daga cikin 'yan wasa 100 mafi samun nasara a duniya sun kasance babu su, kamar yadda 29 daga cikin 'yan wasa 30 masu samun lambar yabo daga gasar cin kofin duniya ta kwanan nan suka kasance babu su. Dukkanin zaku guda 10 masu kare kofin duniya a cikin nau'o'i 10 na nauyi sun kasance babu su. Bayanin nasarar ƙasashen Gabas ana iya bayyana shi ta hanyar shirye-shiryen magungunan ƙara ƙarfi na ƙasa da aka haɓaka a can.<ref name="NYT1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/08/14/sports/olympics/soviet-doping-plan-russia-rio-games.html|title=The Soviet Doping Plan: Document Reveals Illicit Approach to '84 Olympics|date=August 13, 2016|newspaper=The New York Times|access-date=November 13, 2017|language=en}}</ref>
* Mambobin Dream Team na gaba wato Michael Jordan, Patrick Ewing, da Chris Mullin suna cikin ƙungiyar da ta lashe lambar zinare a ƙwallon kwando. Ƙungiyar ƙwallon kwando ta maza na Ólimpik na Amurka ta shekarar 1984 babban kocin Indiana Hoosiers wato Bobby Knight ne ya koya musu wasa.
* Connie Carpenter-Phinney na Amurka ta zama mace ta farko da ta lashe gasar tuki keke ta Ólimpik lokacin da ta lashe tseren hanyar ɗaiɗaikun mata.
* A judo rarraba a buɗe, zakaran duniya sau huɗu Yasuhiro Yamashita na ƙasar Japan ya tsage tsokar ƙafarsa ta dama a wasan farko da Arthur Schnabel. Wannan ya sanya Yamashita cikin rashin nasara sosai tun da yake jefa 'yan wasa ta hanyar jingina a ƙafarsa ta dama. Koda yake ya sami damar lashe wasan da Okuri-Eri-Jime, raunin ya sa ya yi gurgu a fili lokacin wasan kusa da na ƙarshe da Laurent Del Colombo. An jefa Yamashita da Osoto Gari bayan dakika 30 kachal a wasan, amma ya sami damar dawo da Osoto Gari kuma ya lashe wasan da Yoko-Shiho-Gatame. Ya buga wasan ƙarshe da Mohamed Ali Rashwan na ƙasar Masar. Yamashita ya lashe wasan ƙarshe da lambar zinare duk da rauninsa. Wasan ya shaida kyakkyawan aikin wasa na adalci daga Rashwan wanda bai nufi ƙafar dama ta Yamashita ba. Hatta Rashwan an ba shi lambar yabo daga Kwamitin Adalci na Ƙasa da Ƙasa (International Fairplay Committee).<ref>{{cite web|url=http://www.fairplayinternational.org/winners_item.php?id=156|title=International Fairplay Committee - Mohamed Ali Rashwan |access-date=21 January 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071010143658/http://www.fairplayinternational.org/winners_item.php?id=156 |archive-date=10 October 2007}}</ref>
==Teburin lambobin yabo==
{{flagIOC|USA}} ta kasance a kan gaba a yawan lambobin yabo a karon farko tun daga {{flagIOC|1968}}, inda ta lashe lambobin zinare guda 83, wanda ya kasance mafi yawa da aka taba samu, tare da wuce adadin lambobin zinare 80 da {{flagIOC|URS}} ta samu a wasannin {{flagIOC|1980}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-gold-medals-won-at-a-single-summer-olympic-games-country|title=Most gold medals won at a single Summer Olympic Games - Country|website=Guinness World Records}}</ref>
Waɗannan su ne ƙasashe goma na farko da suka lashe lambobin yabo a wasannin 1984.
;Ma’ana
{{Color box|#ffffff|{{double dagger}}|border=darkgray}} Sauye-sauye a matsayin ƙasashe bisa yawan lambobin yabo
{{Color box|#ffffff| <nowiki>‡</nowiki> |border=darkgray}} Sauye-sauye a matsayin ƙasashe bisa yawan lambobin yabo
<onlyinclude>{{Medals table
| caption = Teburin lambobin yabo na Wasannin Olympics na bazara na 1984<ref>{{cite web |title=1984 Summer Olympics Overview |url=https://www.olympedia.org/editions/21 |publisher=Olympedia |access-date=September 23, 2020 |archive-date=October 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201007025636/http://www.olympedia.org/editions/21 |url-status=live }}</ref>
| host = USA
| show_limit = <includeonly>10</includeonly>
| remaining_link = Sauran kwamitocin Olympics na ƙasa
| flag_template = flagIOC
| event = 1984 Summer
| team = {{abbr|NOC|Kwamitin Olympics na Ƙasa}}
| gold_USA = 83 | silver_USA = 61 | bronze_USA = 30 | host_USA = yes
| gold_ROU = 20 | silver_ROU = 16 | bronze_ROU = 17 | note_ROU = {{double-dagger}}
| gold_FRG = 17 | silver_FRG = 19 | bronze_FRG = 23
| gold_CHN = 15 | silver_CHN = 8 | bronze_CHN = 9
| gold_ITA = 14 | silver_ITA = 6 | bronze_ITA = 12
| gold_CAN = 10 | silver_CAN = 18 | bronze_CAN = 16
| gold_JPN = 10 | silver_JPN = 8 | bronze_JPN = 14
| gold_NZL = 8 | silver_NZL = 1 | bronze_NZL = 2
| gold_YUG = 7 | silver_YUG = 4 | bronze_YUG = 7 | note_YUG = {{double-dagger}}
| gold_KOR = 6 | silver_KOR = 6 | bronze_KOR = 7
| gold_GBR = 5 | silver_GBR = 11 | bronze_GBR = 21 | note_GBR = {{double-dagger}}
| gold_FRA = 5 | silver_FRA = 7 | bronze_FRA = 16
| gold_NED = 5 | silver_NED = 2 | bronze_NED = 6
| gold_AUS = 4 | silver_AUS = 8 | bronze_AUS = 12
| gold_FIN = 4 | silver_FIN = 2 | bronze_FIN = 6 | note_FIN = {{double-dagger}}
| gold_SWE = 2 | silver_SWE = 11 | bronze_SWE = 6 | note_SWE = {{double-dagger}}
| gold_MEX = 2 | silver_MEX = 3 | bronze_MEX = 1
| gold_MAR = 2 | silver_MAR = 0 | bronze_MAR = 0
| gold_BRA = 1 | silver_BRA = 5 | bronze_BRA = 2
| gold_ESP = 1 | silver_ESP = 2 | bronze_ESP = 2
| gold_BEL = 1 | silver_BEL = 1 | bronze_BEL = 2
| gold_AUT = 1 | silver_AUT = 1 | bronze_AUT = 1
| gold_KEN = 1 | silver_KEN = 0 | bronze_KEN = 2 | note_KEN = {{double-dagger}}
| gold_POR = 1 | silver_POR = 0 | bronze_POR = 2
| gold_PAK = 1 | silver_PAK = 0 | bronze_PAK = 0
| gold_SUI = 0 | silver_SUI = 4 | bronze_SUI = 4
| gold_DEN = 0 | silver_DEN = 3 | bronze_DEN = 3
| gold_JAM = 0 | silver_JAM = 1 | bronze_JAM = 2
| gold_NOR = 0 | silver_NOR = 1 | bronze_NOR = 2
| gold_GRE = 0 | silver_GRE = 1 | bronze_GRE = 1
| gold_NGR = 0 | silver_NGR = 1 | bronze_NGR = 1
| gold_PUR = 0 | silver_PUR = 1 | bronze_PUR = 1
| gold_COL = 0 | silver_COL = 1 | bronze_COL = 0
| gold_CIV = 0 | silver_CIV = 1 | bronze_CIV = 0
| gold_EGY = 0 | silver_EGY = 1 | bronze_EGY = 0
| gold_IRL = 0 | silver_IRL = 1 | bronze_IRL = 0
| gold_PER = 0 | silver_PER = 1 | bronze_PER = 0
| gold_SYR = 0 | silver_SYR = 1 | bronze_SYR = 0
| gold_THA = 0 | silver_THA = 1 | bronze_THA = 0
| gold_TUR = 0 | silver_TUR = 0 | bronze_TUR = 3
| gold_VEN = 0 | silver_VEN = 0 | bronze_VEN = 3
| gold_ALG = 0 | silver_ALG = 0 | bronze_ALG = 2
| gold_CMR = 0 | silver_CMR = 0 | bronze_CMR = 1
| gold_TPE = 0 | silver_TPE = 0 | bronze_TPE = 1
| gold_DOM = 0 | silver_DOM = 0 | bronze_DOM = 1
| gold_ISL = 0 | silver_ISL = 0 | bronze_ISL = 1
| gold_ZAM = 0 | silver_ZAM = 0 | bronze_ZAM = 1
}}</onlyinclude>
== Manazarta ==
{{reflist|2}}
2chaj0g1whk9zgq60yvklu3foj1xipa
Thelypodium stenopetalum
0
176335
968725
961102
2026-10-17T16:41:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968725
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Thelypodium stenopetalum''''' wani nau'in shuka ne mai fure wanda ba kasafai ake samunsa a cikin dangin mustard ba, wanda aka fi sani da sunaye kamar '''slenderpetalthepody''', '''slender-petaled thelypodium''' da '''slender-petaled mustard''' . Yana da yawa a tsaunukan San Bernardino da ke kudancin [[California]], inda ake samunsa sau uku ko huɗu kawai a cikin filayen tsaunuka masu danshi kusa da Tafkin Big Bear . Ana ɗaukar sauran mazauninta a matsayin mai matuƙar barazana kuma shukar tana cikin jerin [[Dokar Nau'in Halittu|nau'in halittu masu fuskantar barazanar tsaro]] a Amurka. <ref name="tnc" />
== Bayani ==
''Thelypodium stenopetalum'' wata shuka ce da ke tsiro a kowace shekara biyu, tana samar da rassan da suka yi kauri har zuwa santimita 80. Rassan rassan ba su da gashi, suna da kakin zuma, kuma launinsu kore ne zuwa shunayya. Ganyen basal suna da kauri, mai siffar lances har zuwa santimita 15 tare da gefuna masu santsi ko kuma masu rarrafe. Ganye a saman shukar suna da ƙananan wukake waɗanda za su iya ɗaure tushen a tushensu. <ref name=":0">{{Cite web |title=Slender-Petaled Thelypodium |url=https://wildlife.ca.gov/Conservation/Plants/Endangered/Thelypodium-stenopetalum |access-date=2026-02-02 |website=wildlife.ca.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124142431/https://wildlife.ca.gov/Conservation/Plants/Endangered/Thelypodium-stenopetalum |archive-date=2026-01-24 |url-status=dead}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |title=CPC Plant Profile: Slender-petal Thelypody |url=https://saveplants.org/plant-profile/4279/Thelypodium-stenopetalum/Slender-petal-Thelypody |access-date=2026-02-02 |website=saveplants.org |language=en-US}}</ref>
Inflorescences ɗin furanni ne masu tsayi, buɗaɗɗen tsari, waɗanda ke da faɗin sarari. Furen furanni yawanci suna da lavender, ko kuma wani lokacin fari, kuma suna da siffa mai faɗi da layi, wani lokacin kuma suna da kauri. 'Ya'yan itacen siliki ne mai silinda mai faɗi, mai tsawon santimita 5. <ref name=":0" /> <ref name=":1" />
== Mazauni ==
Wannan shukar tana fuskantar barazana daga halakar da ke tattare da wurin da take zaune a tsaunuka, wanda ake ikirarin ci gaba ne kuma ana lalata shi ta hanyar nishaɗi, kiwo, da kuma shuke-shuke masu ciyawa . Canje-canje a fannin nazarin ruwa da ingancin ƙasa suna shafar shukar. Ana kyautata zaton yawancin wuraren tarihi na wurin sun ɓace lokacin da aka gina Babban Madatsar Ruwa ta Bear sama da ƙarni ɗaya da ya wuce, inda aka faɗaɗa Babban Tafkin Bear ta hanyar ambaliyar ruwa a ƙasashen da ke makwabtaka da shi. <ref name="rec" />
Ana iya samun ''Thelypodium stenopetalum'' a wasu lokutan yana girma kusa da wurin zama [[Pebble plain|na dutse]], wanda ya ƙunshi wasu nau'ikan tsire-tsire da ba a saba gani ba.
Wannan mustard shuka ce ta abinci ga tsutsar malam buɗe ido na Andrew's marble mai ban mamaki ( ''Euchloe hyantis andrewsi'' ).
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2668,2678 Maganin Jepson: ''Thelypodium stenopetalum'']
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Thelypodium+stenopetalum ''Thelypodium stenopetalum'' - UC Hotunan hoto]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
s3vbnov4pmcug1oyfvm5n2eyqelkmze
Troglocambarus
0
176383
968739
967451
2026-10-17T18:30:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968739
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|name=''Troglocambarus''|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=iucn>{{cite iucn |author=Crandall, K.A. |author-link = Keith A. Crandall |year=2010 |title=''Troglocambarus maclanei'' |article-number=e.T153773A4543100 |doi=10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T153773A4543100.en |access-date=19 November 2021}}</ref>|status2=G1|status2_system=TNC|status2_ref=<ref name=serve/>|genus=Troglocambarus|parent_authority=[[Horton H. Hobbs Jr.|Hobbs]], 1942 <ref name="AMN">{{cite journal |author=Horton H. Hobbs Jr. |author-link=Horton H. Hobbs Jr. |year=1942 |title=A generic revision of the crayfishes of the subfamily Cambarinae (Decapoda, Astacidae) with the description of a new genus and species |url=https://archive.org/details/sim_american-midland-naturalist_1942-09_28_2/page/334 |journal=[[American Midland Naturalist]] |volume=28 |issue=2 |pages=334–357 |doi=10.2307/2420820 |jstor=2420820 |publisher=The University of Notre Dame}}</ref>|species=maclanei|authority=[[Horton H. Hobbs Jr.|Hobbs]], 1942}}
'''''Troglocambarus''''' nau'in crayfish ne mai kama da juna, wanda ya shahara a [[Florida]] . <ref>{{Cite web |last=James W. Fetzner Jr. |date=December 6, 2006 |title=''Troglocambarus maclanei'' Hobbs, 1942 |url=http://iz.carnegiemnh.org/crayfish/NewAstacidea/species.asp?g=Troglocambarus&s=maclanei |website=Crayfish Taxon Browser |publisher=[[Carnegie Museum of Natural History]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ana samun '''''Troglocambarus maclanei''''' a ƙarƙashin ƙasa a yankunan Hernando, Marion, Alachua, Columbia, Gilchrist da Suwanee, <ref name="serve">{{Cite web |title=''Troglocambarus maclanei'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.120713/Troglocambarus_maclanei |access-date=25 August 2022 |website=NatureServe Explorer An online encyclopedia of life |publisher=NatureServe}}</ref> kuma an sanya masa suna bayan Mr. William A. McLane wanda ya fara tattara shi. Ana kiransa '''da kifin gizo-gizo na Arewacin Florida''' . <ref name="serve" />
Ana kyautata zaton ''Troglocambarus'' ita ce ƙungiyar 'yan'uwa ga ''Procambarus'' . <ref>{{Cite web |last=Keith A. Crandall |author-link=Keith A. Crandall |last2=James W. Fetzner Jr. |last3=Horton H. Hobbs Jr. |author-link3=Horton H. Hobbs Jr. |name-list-style=amp |date=January 1, 2001 |title=Cambarinae |url=http://tolweb.org/Cambarinae/6702 |website=[[Tree of Life Web Project]]}}</ref> Ana samunsa ne kawai a cikin ruwan ƙarƙashin ƙasa kuma an fara samunsa a cikin Squirrel Chimney, 11. mil arewa maso yamma da Gainesville, Florida . <ref>{{Cite web |last=Keith A. Crandall |author-link=Keith A. Crandall |last2=James W. Fetzner Jr. |last3=Horton H. Hobbs Jr. |author-link3=Horton H. Hobbs Jr. |name-list-style=amp |date=January 1, 2001 |title=''Troglocambarus'' |url=http://tolweb.org/Troglocambarus/6721 |website=[[Tree of Life Web Project]]}}</ref> ''T. maclanei'' ba shi da launin jiki. An bambanta shi da sauran nau'ikan ta hanyar faɗaɗa girman manyan nau'ikan uku. Ba a san abin da ''T. maclanei'' ke ci ba. <ref name="serve" />
An lissafa ''Troglocambarus maclanei'' a matsayin "Critically Imperiled" ta NatureServe, <ref name="serve" /> kuma a matsayin ''Near Threatened'' a cikin Jerin Ja na IUCN .
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|32em}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
1t407a9jvxaok87kvhwclti9dq1tlew
Triphora craigheadii
0
176384
968738
952724
2026-10-17T18:28:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968738
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=Triphora craigheadii in bloom by j appleget.jpg|image_caption=|genus=Triphora (plant)|species=craigheadii|status=G1|status_system=TNC|status_ref=<ref name="ns" />|authority=[[Carlyle A. Luer|Luer]]<ref name="usf-pa" />}}
'''''Tripora craigheadii''''', wanda aka fi sani da '''Craighead's noddingcaps''', nau'in orchid ne da ya shahara a yankin [[Florida]], Amurka. A yau ana saninsa ne kawai daga gundumomin Citrus da Hernando . An rubuta abubuwan da suka faru a tarihi daga gundumomin Sumter da Collier, kodayake ba a tabbatar ko har yanzu yana nan ba.
== Mazauni ==
Ana saninsa ne kawai daga hammocks masu inuwa mai yawa da ke kusa da wuraren da aka yi wa dutse mai laushi .
== Kiyayewa ==
Barazana da aka sani sun haɗa da [[Rashin mazaunin|asarar muhalli]], matsin lamba daga nau'ikan halittu masu mamayewa, da kuma farautar [[Noman Kayan Lambu (Horticulture)|dabbobin]] orchid.
== Manazarta ==
{{Authority control}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|<ref name="ns">{{cite web |title=''Triphora craigheadii'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.152771/Triphora_craigheadii |website=NatureServe Explorer |access-date=12 November 2025 |language=en}}</ref>
<ref name="usf-pa">{{cite web |title=''Triphora craigheadii'' |url=https://florida.plantatlas.usf.edu/plant/species/1156 |website=Florida PlantAtlas |access-date=12 November 2025 |language=en}}</ref>
<ref name="fsus">{{cite web |title=''Triphora craigheadii'' |url=https://fsus.ncbg.unc.edu/main.php?pg=show-taxon-detail.php&taxonid=8911 |website=Flora of the Southeastern United States |access-date=12 November 2025 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118062640/https://fsus.ncbg.unc.edu/main.php?pg=show-taxon-detail.php&taxonid=8911 |archive-date=18 November 2025 |url-status=dead}}</ref>}}{{Taxonbar|from=Q15471660}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
efl4icj182918cdpn3810bzesixbav6
Trichostema latens
0
176444
968737
952884
2026-10-17T18:23:52Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968737
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=Trichostema latens whole plant.jpg|taxon=Trichostema latens|status=G1|status_system=TNC|status_ref=<ref name="ns" />|authority=K.S.McClell.}}
'''''Trichostema latens''''', wanda aka fi sani da Hidden Bluecurls, nau'in shuka ne mai fure a cikin dangin mint ( Lamiaceae ). Yana da yawa a [[Florida]] a kudu maso gabashin Amurka . <ref name="POWO">{{Cite web |title=Trichostema latens |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77323716-1 |access-date=2026-01-05 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref>
== Bayani ==
''Trichostema latens'' wata shuka ce [[Shuka mai Shekaru|mai dawwama]] wacce take da ganyen da suka sha bamban da juna da kuma furanni masu kama da juna kamar na dangin mint. Kamar sauran nau'ikan ''Trichostema'', furanni suna fitowa a cikin tarin axillary kuma suna nuna dogayen stamens waɗanda aka daidaita don [[Tsayar da kwari|yaduwar kwari]], musamman ta hanyar ƙudan zuma. An bayar da cikakkun bayanai game da yanayin halittar a cikin flora na yanki da kuma hanyoyin rarraba nau'in halittar. <ref name="McClelland2023">{{Cite journal |last=McClelland |first=K.S. |year=2023 |title=Seven new species of ''Trichostema'' (Lamiaceae) from the North American Coastal Plain biodiversity hotspot |url=https://phytotaxa.mapress.com/pt/article/view/phytotaxa.603.2.1 |journal=Phytotaxa |volume=603 |pages=1–120}}</ref>
== Rarrabawa da wurin zama ==
Wannan nau'in yana da yawa a gundumar Franklin, Florida kuma an san shi ne daga ƙananan al'ummomi. <ref name="POWO" /> <ref name=":0">{{Cite web |title=Trichostema latens (Hidden Blue Curls) - FSUS |url=https://fsus.ncbg.unc.edu/main.php?pg=show-taxon-detail.php&lsid=urn:lsid:ncbg.unc.edu:taxon:%7BB8261344-2097-4024-BB8D-B51839D25712%7D |access-date=2026-01-09 |website=fsus.ncbg.unc.edu |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ana tsammanin yana da alaƙa da bishiyoyi masu faɗi da sauran wurare makamantan su. <ref name="McClelland2023" /> <ref name=":0" />{{Heading|Conservation}}
NatureServe ta sanya ''Trichostema latens'' a matsayin G1 da S1 (Critically Imperiled). Barazana ga al'ummar da ke cikin wannan zamani tare da ƙaramin adadin jama'a da girma ya sa Cibiyar Nazarin Bambancin Halittu da Kevan Schoonover McClelland suka gabatar da takardar neman a ƙara wannan nau'in a cikin jerin nau'ikan da ke fuskantar barazanar rayuwa a watan Disamba, 2024. <ref>{{Cite web |title=Endangered Species Protection Sought for Two Florida Flowers |url=https://biologicaldiversity.org/w/news/press-releases/endangered-species-protection-sought-for-two-florida-flowers-2024-12-05/ |access-date=2026-01-09 |website=Center for Biological Diversity |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ECOS: Species Profile |url=https://ecos.fws.gov/ecp/species/12049 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508011113/https://ecos.fws.gov/ecp/species/12049 |archive-date=2025-05-08 |access-date=2026-01-09 |website=ecos.fws.gov |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|<ref name="ns">{{cite web |title=''Trichostema latens'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.1290492/Trichostema_latens |website=NatureServe Explorer |access-date=6 February 2026 |language=en}}</ref>}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Taxonbar|from=Q137707657}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Commonscat|Trichostema latens}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jltn9osmsosylvi4b2l7h6htwmspil5
Trichinorhipis
0
176445
968736
952886
2026-10-17T18:21:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968736
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox|image=|status=G1|status_system=TNC|status_ref=<ref>NatureServe. 2014. [http://explorer.natureserve.org/servlet/NatureServe?searchName=Trichinorhipis+knulli ''Trichinorhipis knulli''.] NatureServe Explorer.</ref>|display_parents=3|genus=Trichinorhipis|parent_authority=Barr, 1948|species=knulli|authority=Barr, 1948}}
'''''Trichinorhipis''''' nau'in [[Buzuzu|ƙwaro]] ne mai kama da juna a cikin dangin Buprestidae, dangin Buprestinae, da kuma ƙabilar Xenorhipidini . <ref>{{Cite web |title=Genus Trichinorhipis |url=https://inaturalist.lu/taxa/178763-Trichinorhipis |access-date=2025-01-27 |website=iNaturalist Luxembourg |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nau'in guda ɗaya, '''''Trichinorhipis knulli''''', ya fi yawa a [[California]] a Amurka, inda aka tattara shi daga Riverside da kuma Imperial Countys .
Wannan ƙwaro baƙar fata ne mai manyan alamun fari a saman elytra ɗinsa. Asalin samfurin ya kai ƙasa da milimita 4 tsayi. Yana da antennae-kamar fan (flabellate). An tattara ƙananan samfuran wannan ƙwaro, amma galibi ana danganta shi da jojoba ( ''Simmondsia chinensis'' ).
An tattara ƙwaro kusa da kan iyakar Mexico da Amurka, don haka yana iya faruwa a [[Mexico (ƙasa)|Mexico]] ma.
Wannan nau'in halittar ya zuwa yanzu yana da siffar iri ɗaya, wani ƙwaro da ba a bayyana sunansa ba da aka samu a Yammacin Texas wataƙila yana cikin wannan nau'in.
== Nassoshi ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{Cite web |last=Bellamy, C. L. |date=2013 |title=Genus ''Trichinorhipis'' |url=https://cerambycids.com/Buprestidae/WorldCat/Genera/Trichinorhipis.htm |access-date=7 Sep 2021 |website=A Checklist of World Buprestoidea}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Taxonbar|from1=Q7840676|from2=Q14922516}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r50edc8bty2g02hnfkoudxab0rxwcv5
Teju Cole
0
176680
968681
964353
2026-10-17T15:29:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968681
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Teju Cole''' (an haife shi ranar 27 ga watan Yuni, 1975) marubucin ƙasar Najeriya, mai ɗaukar hoto, kuma Masanin tarihin fasaha. Shi ne marubucin wani labari, Kowace Rana ce don ɓarawo a shekarar (2007); wani labari, ''Open City'' a shekarar (2011); tarin rubutun, Known and Strange Things (2016); littafin hoto, Punto d'Ombra (2016); da kuma littafi na biyu, Tremor a shekarar (2023). Masu sukar sun yaba da aikinsa kamar yadda ya "buɗe sabuwar hanya a cikin wallafe-wallafen Afirka".<ref>{{Cite web |last=Obi-Young |first=Otosirieze |date=4 July 2021 |title=The Worldly Ways of Teju Cole |url=https://opencountrymag.com/cover-story-the-worldly-ways-of-teju-cole/ |access-date=November 20, 2021 |website=Open Country Mag}}</ref>
== Rayuwa da ilimi ==
An haifi Cole a Kalamazoo, Michigan, ga iyayen Najeriya, kuma ita ce babba cikin yara huɗu.<ref name="DeRitter1">{{Cite web |last=DeRitter |first=Margaret |date=September 2011 |title=From ''New Yorker'' Envy to Literary Acclaim |url=http://www.kzoo.edu/beLightArchive/articles/?issueid=33&id=126 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150225172638/http://www.kzoo.edu/beLightArchive/articles/?issueid=33&id=126 |archive-date=February 25, 2015 |access-date=June 19, 2017 |website=BeLight |publisher=Kalamazoo College}}</ref> Cole da mahaifiyarsa sun koma [[Lagos (birni)|Legas, Najeriya]], jim kadan bayan haihuwarsa, <ref name="DeRitter1" /> inda mahaifinsa ya shiga su bayan ya karbi MBA daga Jami'ar Western Michigan . Cole ya koma Amurka yana da shekaru 17 don halartar Jami'ar Yammacin Michigan na shekara guda, sannan ya koma Kwalejin Kalamazoo, inda ya sami digiri na farko a shekarar 1996. <ref name="DeRitter1" /> Bayan ya bar makarantar likita a Jami'ar Michigan, Cole ya shiga cikin shirin tarihin fasaha na Afirka a Makarantar Nazarin Gabas da Afirka a birnin London, <ref name="DeRitter1" /> sannan ya bi digiri na biyu a tarihin fasaha a Jami'an Columbia.<ref name="DeRitter2" /><ref>{{Cite web |last=Kassel |first=Matthew |date=March 10, 2014 |title=Interview: Teju Cole's 'Every Day Is for the Thief' |url=http://observer.com/2014/03/every-day-a-chance-to-reflect/ |access-date=August 10, 2015 |website=[[The New York Observer]]}}</ref> Shi ne Farfesa [[Gore Vidal]] na Ayyukan Rubuce-rubuce a [[Jami'ar Harvard]] kuma a halin yanzu yana zaune a garin Cambridge, Massachusetts. <ref>{{Cite web |last=Cole |first=Teju |title=bio : TEJU COLE |url=https://www.tejucole.com/about-2/ |access-date=January 16, 2019 |language=en-US}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Teju Cole on What Needs to Change to Better Cover Stories in "Foreign" Countries |url=https://niemanreports.org/articles/teju-cole-on-what-needs-to-change-to-better-cover-stories-in-foreign-countries/ |access-date=2021-11-22 |website=Nieman Reports |language=en-US}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Mawallafin ===
Cole ya rubuta littattafai da yawa, daga cikinsu akwai littafin Kowace Rana ce ɓarawo; <ref>{{Cite web |title=''Every Day is for the Thief'' page at Cassava Republic. |url=http://cassavarepublic.biz/every-day-is-for-the-thief-mainmenu-81 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601054613/http://cassavarepublic.biz/every-day-is-for-the-thief-mainmenu-81 |archive-date=June 1, 2013 |access-date=Feb 19, 2019}}</ref> littafin ''Open City''; tarin fiye da rubutun 40, Known and Strange Things; <ref name="NPR">{{Cite web |date=August 16, 2016 |title=Everything Is Fair Game In 'Known And Strange Things' |url=https://www.npr.org/2016/08/16/490132518/everything-is-fair-game-in-known-and-strange-things |access-date=May 18, 2017 |website=[[All Things Considered]] |publisher=[[NPR]]}}</ref> da kuma littafin hoto, Punto d'Ombra (2016) (wanda aka buga a Turanci a cikin shekarar 2017 a matsayin Makaho). [[Salman Rushdi|Salman Rushdie]] ya bayyana Cole a matsayin "daga cikin marubutan da suka fi baiwa na ƙarni".
Ya kasance fitaccen marubuci a mazaunin Kwalejin Bard . <ref>{{Cite web |title=Bard Faculty: Teju Cole |url=http://www.bard.edu/academics/faculty/profile/?id=31 |access-date=June 18, 2017 |publisher=[[Bard College]]. bard.edu}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Yuni zuwa Nuwambar shekara ta 2014 ya kasance "marubuci a cikin " na {{Interlanguage link|Literaturhaus Zurich|de}} [de] da kuma {{Interlanguage link|PWG Foundation|de|Stiftung PWG}} [de] a Zurich.<ref>{{Cite web |title=Writers in Residence: Teju Cole |url=https://www.writer-in-residence.ch/author/teju_cole/ |access-date=2026-03-05 |website=www.writer-in-residence.ch}}</ref><ref>{{Cite web |title=Writers in Residence: Aliyeh Ataei |url=https://www.writers-in-residence.ch/de/author/teju_cole |access-date=2026-03-05 |website=www.writers-in-residence.ch}}</ref>
==== ''Kowace Rana ce ga ɓarawo'' ====
An buga shi a shekara ta 2007, littafin farko na Cole, Kowace Rana ce don ɓarawo, labarin wani saurayi ne wanda ya tashi ya ziyarci ƙasarsa, Najeriya, bayan ya tafi shekaru goma sha biyar. Littafin ya bayyana yadda tafiye-tafiye wanda ke bayanin hanyar rayuwa a birnin Legas kuma a kan hanya, ya fallasa yadda yanayin dimokuradiyya na cin hanci da rashawa zai iya shafar kowa ba tare da la'akari da matsayinsu a cikin al'umma ba.<ref name="Torkornoo" />
==== ''Open City'' ====
An rubuta shi a shekarar 2011 kuma aka buga shi a shekarar 2012, littafin ya mayar da hankali ne kan "Julius, wani matashin ɗalibi ɗan Najeriya da ke karatun digiri a fannin tabin hankali a birnin New York, kwanan nan ya rabu da budurwarsa kuma ya shafe mafi yawan lokacinsa yana yawo a Manhattan cikin mafarki.. Yawancin Open City sun fi mayar da hankali kan tunanin Julius yayin da yake yawo a cikin birnin, yana zana hotunan abubuwan da ke faruwa a kusa da shi da kuma abubuwan da suka faru a baya waɗanda ba zai iya daina tunani a kansu ba. Kamar yadda yake neman kakarsa, Julius ya shafe makonni da dama a Belgium, inda ya yi wasu abokai masu ban sha'awa. A kan hanya, yana haɗuwa da mutane da yawa kuma sau da yawa yana tattaunawa mai tsawo da su game da falsafa da siyasa..<ref>{{Cite web |last=Murua |first=James |date=2014-01-08 |title=Teju Cole's Open City; A review |url=https://www.writingafrica.com/teju-coles-open-city-a-review/ |access-date=2026-03-05 |language=en-GB}}</ref> Da alama yana maraba da waɗannan tattaunawar. Bayan ya koma New York, ya haɗu da wata matashiyar 'yar Najeriya wacce ta canza yadda yake ganin kansa sosai.."
An fassara ''Open City'' cikin harsuna goma kuma ya sami kyakkyawan bita daga masu sukar adabi. James Wood a cikin The New Yorker ya kira shi "kyakkyawan, mai hankali, kuma, a ƙarshe, littafi na asali". A cewar The New York Times, "muhimmancin littafin ya ta'allaka ne da gaskiya".The Independent ya bayyana ''Open City'' a matsayin "mai ban sha'awa", "mai canzawa", da kuma "farkon farko" ga Cole, yayin da Time ya kira littafin a matsayin "aikin asali mai zurfi, mai motsawa da hankali da kuma mallakar salon da ke da sha'awa da yaudara. "
==== ''Abubuwan da aka sani da ba a sani ba'' ====
A cikin shekarar 2016, Cole ya buga litattafansa na farko da zargi. A rubuce-rubuce ga ''New York Times'', mawaki Claudia Rankine ya kira shi "wani muhimmin tafiya mai ban sha'awa," kuma ya ware, musamman, rubutun sa game da daukar hoto, inda ya "bayyana sha'awarsa da ƙaunar gani".[his]
=== Jarida da sharhin zamantakewa ===
Cole mai ba da gudummawa ne na yau da kullun ga wallafe-wallafen da suka haɗa da ''[[New York Times]]'', ''[[Qarrtsiluni]]'', ''Granta'', The New Yorker, mujallar Transition, The New Inquiry, da A Public Space . <ref>{{Cite web |title=A Letter from Teju Cole |url=https://apublicspace.org/news/detail/,%20https://apublicspace.org/news/detail/a-letter-from-teju-cole |access-date=2026-03-05 |website=A Public Space |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Teju Cole |url=https://granta.com/contributor/teju-cole/ |access-date=2026-03-05 |website=Granta |language=en-US}}</ref> ''Quarrtsiluni'' (2005-2013) wata mujallar wallafe-wallafen kan layi ce wacce ta yi ƙoƙari ta gyara software na blog daga kafofin sada zumunta; manufar da ke bayan ta ita ce ta ba da cikakken dama ga marubuta / masu sharhi game da batutuwa daban-daban "waɗanda ba su taɓa cika mafarkinmu na ƙirƙirar zaɓi na bugawa akan buƙata don kowane fitowar ba".<ref>{{Cite web |date=12 August 2007 |title=Quarrtsiluni |url=https://qarrtsiluni.com/how-to-contribute/ |access-date=June 19, 2016}}</ref>Rubutun sa na kowane wata don The New York Times Magazine, "A kan Hotuna," ya kasance dan wasan karshe don Kyautar Mujallar Ƙasa a cikin shekarar 2016. <ref>{{Cite web |title=Winners and Finalists Database {{!}} ASME |url=http://www.magazine.org/asme/national-magazine-awards/winners-finalists |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010181823/http://magazine.org/asme/national-magazine-awards/winners-finalists |archive-date=October 10, 2018 |access-date=January 28, 2017 |website=www.magazine.org}}</ref>
An yaba wa Cole tare da ƙirƙirar kalmar "White Savior Industrial Complex" tare da jerin tweets da aka buga a cikin The Atlantic . <ref name="white-savior-industrial-complex">{{Cite journal |last=Cole |first=Teju |date=March 21, 2012 |title=The White-Savior Industrial Complex |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2012/03/the-white-savior-industrial-complex/254843/ |journal=[[The Atlantic]] |access-date=August 15, 2015}}</ref> Jerin tweets na asali wanda ya haifar da labarin ya haifar da martani daga marubucin ''NY Times'' Nicholas Kristof wanda Cole ya kira shi a matsayin misali na fararen mai ceto. Kristof ya yi kuskuren kiran Cole, Ba'amurke-Ba'amurke, a matsayin ɗan Uganda, ya ce ya yi imanin cewa Cole ya kasance wani ɓangare na mayar da martani ga masu ba da agaji daga malaman Afirka na tsakiya. Kristof ya ce ya ji daɗi saboda ya yi tunanin cewa Cole yana cewa "fararen Amurkawa bai kamata su shiga cikin bala'in jin kai ba saboda wadanda abin ya shafa suna da launi daban-daban".<ref name="white-savior-industrial-complex" />Cole ya amsa, yana cewa ya damu da jin daɗin Kristof da rashin bincikensa game da yanayin bukatar jin kai a Afirka: "Duk abin da ya gani shine buƙata, kuma bai ga bukatar yin la'akari da buƙata ba. "<ref name="white-savior-industrial-complex" />
Tare da Michael Ondaatje, [[Francine Prose]], [[Peter Carey (novelist)|Peter Carey]], Rachel Kushner, da [[Taiye Selasi]], Cole na ɗaya daga cikin marubutan shida da suka nuna rashin amincewa da bikin PEN American Center na girmama mujallar satirical ta Faransa ''Charlie Hebdo'' tare da lambar yabo ta "Freedom of Expression Courage" a watan Afrilun shekarar 2015 ta hanyar janyewa a matsayin masu karɓar bakuncin taron. A rubuce-rubuce a cikin The New Yorker kwana biyu bayan kisan kiyashi na ma'aikatan Charlie Hebdo da masu kishin Islama a Paris, Cole ya yi iƙirarin cewa littafin Faransanci "mai wariyar launin fata ne da kuma wariyar launin fatalwa", cajin ya sadu da zargi daga masu sharhi da yawa, gami da shugaban SOS Racisme, kungiyar adawa da wariyar launinariya ta Faransa, wanda ya yaba da Charlie Hebdo a matsayin "babban mako-mako mai adawa da launin fata a wannan ƙasar".<ref>{{Cite web |date=29 April 2015 |title=If you don't speak French, how can you judge if Charlie Hebdo is racist? |url=https://www.newstatesman.com/politics/2015/04/if-you-don-t-speak-french-how-can-you-judge-if-charlie-hebdo-racist |access-date=Feb 19, 2019 |website=www.newstatesman.com}}</ref>
=== Hotuna ===
An nuna hotunan Cole a cikin baje kolin solo a Milan a cikin shekarar 2016 da ake kira Punto d'ombra . <ref>{{Cite web |title=PUNTO D'OMBRA – TEJU COLE {{!}} Fondazione Forma per la fotografia |url=http://www.formafoto.it/2016/04/punto-dombra-teju-cole/ |access-date=January 28, 2017 |website=www.formafoto.it}}</ref> Hotunan daga wannan nune-nunen an buga su ne ta hanyar mai wallafa littattafai na ƙasar Italiya Contrasto Books a cikin shekarar 2016, kuma ta Random House a cikin shekarar 2017 a ƙarƙashin taken Blind Spot . <ref>{{Cite web |title=Punto d'ombra, ContrastoBooks |url=http://www.contrastobooks.com/product_info.php?products_id=727 |access-date=January 28, 2017 |website=www.contrastobooks.com |language=it}}</ref>
Don Performa 17, Cole ya kirkiro shigarwa ''[https://archive.performa-arts.org/archive/17b-pc-0015 Black Paper]'' (2017) inda hotunansa da bidiyo suka kasance tare da rikodin filin da karatun rubutu mai mahimmanci. An gabatar da zane-zane a BKLYN Studios a City Point . <ref>{{Cite web |title=Teju Cole - Artists - Steven Kasher Gallery |url=https://www.stevenkasher.com/artists/teju-cole |access-date=2026-03-05 |website=www.stevenkasher.com |language=en}}</ref>
=== Kafofin sada zumunta ===
An amince da sabon amfani da Cole na kafofin sada zumunta (musamman Twitter da [[Instagram]]) a matsayin dandamali mai ƙirƙira.
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2011 Mujallar Time ta "Littattafai Mafi Kyawun Shekara" don ''Open City''
* 2012 National Book Critics Circle Award finalist for ''Open City''
* 2012 PEN / Hemingway Award for Debut Novel winner for ''Open City''
* 2012 Ondaatje Prize shortlist for ''Open City'' <ref>{{Cite web |last=Alison Flood |date=May 29, 2012 |title=2012 Ondaatje prize 2012 goes to debut novel by Rahul Bhattacharya |url=https://www.theguardian.com/books/2012/may/29/ondaatje-prize-rahul-bhattacharya |access-date=May 29, 2012 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
* 2012 Gasar <nowiki><i id="mwAYY">Labaran Safiya</i></nowiki> ta Littattafai ta ƙarshe <ref>{{Cite web |last=Duncan Murrell |date=March 30, 2012 |title=The Sisters Brothers v. Open City |url=http://www.themorningnews.org/tob/2012/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317061323/http://www.themorningnews.org/tob/2012/ |archive-date=March 17, 2013 |access-date=May 31, 2013 |website=[[The Morning News (online magazine)|The Morning News]]}}</ref>
* 2013 Kyautar wallafe-wallafen kasa da kasa don fassarar harshen Jamusanci ta Christine Richter-Nilsson na ''Open City'' <ref>{{Cite web |last=Silke Bartlick |date=May 2, 2013 |title=Germany's International Literature Award honors world's best books |url=http://www.dw.de/germanys-international-literature-award-honors-worlds-best-books/a-16782063 |access-date=May 31, 2013 |website=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aygül Cizmecioglu |date=31 May 2013 |title=German literature prize for Teju Cole's debut NYC novel |url=http://www.dw.de/german-literature-prize-for-teju-coles-debut-nyc-novel/a-16850845 |access-date=May 31, 2013 |website=[[Deutsche Welle]]}}</ref>
* 2015 Windham-Campbell Literature Prize (Fiction) darajar $ 150,000 <ref>{{Cite web |date=February 24, 2015 |title=Prize Citation for Teju Cole |url=http://windhamcampbell.org/2015/winner/teju-cole |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401011348/http://windhamcampbell.org/2015/winner/teju-cole |archive-date=April 1, 2017 |access-date=February 25, 2015 |publisher=Windham–Campbell Literature Prize}}</ref>
* 2018 Guggenheim Foundation Fellowship for Creative Arts <ref>{{Cite web |title=John Simon Guggenheim Foundation {{!}} Teju Cole |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/teju-cole/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621000915/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/teju-cole/ |archive-date=June 21, 2019 |access-date=August 21, 2019 |language=en-US}}</ref>
== Littattafai ==
=== Buga na farko a Turanci a Amurka ===
* Wani labari ne.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Littafin{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Tarin rubutun.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* [[Photo-book|littafin hoto]].{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Rubutun da zane-zane.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Littafin littafi ne.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
=== Buga na farko a Ingila ===
* Hotuna.{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Hotuna da rubutu.<ref>{{Cite web |date=5 August 2021 |title=Book Review: Golden Apple of the Sun |url=https://museemagazine.com/culture/2021/8/5/book-review-golden-apple-of-the-sun |access-date=2021-12-25 |website=Musée Magazine}}</ref>{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* Hotuna.<ref>{{Cite web |date=2024-03-28 |title=Book Review: Pharmakon by Teju Cole |url=https://museemagazine.com/culture/2024/3/19/book-review-pharmakon-by-teju-cole |access-date=2026-03-05 |website=Musée Magazine |language=en-US}}</ref>{{Cite book|last3=Teju Cole}}
* {{Cite book|last3=Teju Cole}}<ref>{{Cite web |title=Every Day is for the Thief – Cassava Republic Press |url=https://cassavarepublic.biz/product/every-day-is-for-the-thief/ |access-date=2026-03-05 |language=en-US}}</ref>
* {{Cite book|last3=Teju Cole}}<ref>{{Cite web |title=Punto d\\\'ombra |url=https://contrastobooks.com/in-parole/444-punto-d-ombra.html |access-date=2026-03-05 |website=ContrastoBooks |language=it}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin Haɗin waje ==
* {{Official website}}
* James Wood, "The Arrival of Enigmas", The New Yorker, Fabrairu 2, 2011.
* [http://<i id=]Bomba.org/article/10023/teju-cole" id="mwBEA" rel="mw:ExtLink nofollow">Tattaunawa da Aleksandar Hemon An adana 2015-06-07 a a mujallar Bomb.
* Rubutun kashi biyu game da ginin Cole na gani da hangen nesa a cikin ''Open City'': [https://web.archive.org/web/20140715001741/http://danieldaviswood.com/2014/04/29/writing-seeing-open-city-1/ Sashe na 1], [https://web.archive.org/web/20140715025719/http://danieldaviswood.com/2014/05/30/writing-seeing-open-city-2/ Sashe na 2]
* Edem Torkornoo, "Shuffering and shmiling": Binciken Teju Cole's Every Day Is For The Thief An adana shi 2020-10-29 a , Ayiba Magazine, Yuni 18, 2014.
* [https://www.youtube.com/watch?v=71JZEWGtAm4 Kyakkyawan Kyakkyawar. Tattaunawa da Teju Cole]. Bidiyo daga Tashar Louisiana.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1975]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
l5mc0x0z1kwdkfpqryf2a3s1ndv6p89
Ɓacewar Jason Landry
0
176777
968988
955400
2026-10-18T10:40:41Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968988
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
A ranar 13 ga Disamba, 2020, '''Jason Landry''', dalibi mai shekaru 21 a Jami'ar Jihar Texas da ke San Marcos, Texas, ya ɓace bayan an sami motarsa ta fadi kuma an watsar da ita a kan hanyar karkara kusa da Luling, Texas. Landry yana tuki daga San Marcos zuwa gidan danginsa a Missouri City, Texas, amma bai taɓa zuwa ba.
An gano motarsa jim kadan bayan tsakar dare a kan Salt Flat Road a Caldwell County, Texas. An sami kayan mutum da yawa, gami da tufafi, a warwatse a kan hanya kusa da wurin da hatsarin ya faru, amma Landry da kansa bai kasance ba. Duk da bincike mai yawa daga masu tilasta bin doka da kungiyoyin masu sa kai, ba a samo shi da farko ba.
Faduwar ta sami tallafin kafofin watsa labarai na yanki kuma ta haifar da ci gaba da bincike da bincike daga hukumomin jihohi da na gida. Wani mazaunin yankin ya gano ragowar kusa da wurin hatsarin a ranar 8 ga Satumba, 2026. Gwajin da aka gudanar ya kammala cewa ragowar ta Landry ce.
== Tarihi ==
Jason Landry ya girma a Birnin Missouri, Texas . A shekarar 2020 ya kasance dalibi a Jami'ar Jihar Texas da ke San Marcos .<ref name="people">{{cite news
|title=21-Year-Old's Car Was Found Abandoned, but He Was Nowhere to Be Seen. Then Dad Stumbled on His Clothes in the Road
|url=https://people.com/21-year-old-vanished-car-found-abandoned-remains-missing-5-years-later-11886397
|work=[[People (magazine)|People]]
|date=January 31, 2026
|access-date=March 6, 2026
}}</ref>
Landry ya shirya tafiya daga San Marcos zuwa gidan danginsa a Birnin Missouri a daren Disamba 13, 2020.<ref name="fox4">{{cite news
|title=Prayer vigil held for missing Texas State student following 2020 disappearance
|url=https://www.fox4news.com/news/prayer-vigil-held-for-missing-texas-state-student-following-2020-disappearance
|work=[[KDFW|FOX 4 News]]
|access-date=March 6, 2026
}}</ref>
== Ɓacewa ==
A daren ranar 13 ga Disamba, 2020, Landry ya bar San Marcos kuma ya fara tuki zuwa Birnin Missouri. Da kusan tsakar dare, an gano motarsa, Nissan Altima, ta fadi kuma an watsar da ita tare da Salt Flat Road, hanyar karkara kusa da Luling a Caldwell County.
Hukumomi sun ba da rahoton cewa hadarin ya shafi motar Landry kawai. Masu bincike sun sami kayan aikinsa da yawa a ciki da kusa da motar, gami da tufafinsa da aka warwatsa a kan hanya.
Landry da kansa bai kasance a wurin ba, kuma babu wata shaida da ke bayyana inda ya tafi bayan hadarin.
=== Lokacin bacewa ===
Wani cikakken jadawalin lokacin bacewar Landry ya ba da rahoton Austin American-Statesman.<ref name="statesman">{{cite news
|title=Timeline: What we know about missing Texas State student Jason Landry
|url=https://www.statesman.com/story/news/2021/12/13/jason-landry-missing-timeline-what-we-know-texas-state-student/6424534001/
|work=[[Austin American-Statesman]]
|date=December 13, 2021
|access-date=March 6, 2026
}}</ref>
* '''Disamba 13, 2020''', 10:55 na yamma: Landry ya bar gidansa na San Marcos, yana da niyyar tuki zuwa gidan iyayensa a Birnin Missouri. Ya buɗe aikace-aikacen kewayawa na Waze don jagorantar hanyarsa.
* 11:05 na yamma: A cewar Ofishin Sheriff na Caldwell County, Landry yana tuka Nissan Altima a kan Texas 80 kuma yana wucewa a karkashin Interstate 35 a San Marcos.<ref name="statesman" />
* 11:15 na yamma: Landry ya ci gaba da kudu a kan Texas 80, ya wuce Texas 130 kuma yana tafiya ta cikin ƙananan garuruwa ciki har da Fentress, Prairie Lea, da Stairtown . <ref name="statesman" />
* 11:24 na yamma: Landry ya shiga Luling a kan Texas 80. A wurin da Texas 80 ya zama Austin Street, ya daina amfani da Waze kuma ya fara amfani da Snapchat, a cewar masu bincike.<ref name="statesman" />
* Kusan 11:30-11:34 na yamma: Hukumomi sun yi imanin Landry ya kauce daga hanyar da ya shirya a Magnolia Avenue, yana tuki kai tsaye ta hanyar tsakiya zuwa Salt Flat Road kuma ya fadi a kan wannan hanyar karkara.<ref name="statesman" />
* '''Disamba 14, 2020''', 12:31 na safe: Wani mai kashe gobara mai sa kai ya ga Landry's Altima ya fadi kuma ya watsar da shi a kan Salt Flat Road a cikin toshewar 2300. Hasken wuta ya kunna, maɓallan suna cikin ƙonewa, kuma an kulle ƙofar fasinja ta gaba.<ref name="statesman" />
* Kimanin karfe 1 na safe: Ma'aikatan Tsaron Jama'a na Texas sun amsa kusan awa daya bayan gano motar, suna ci gaba da hanyoyin bincike na farko. Masu bincike suna zargin cewa Landry ya wuce gona da iri a kan hanyar dutse kuma ya juya daga iko.<ref name="statesman" />
* Kimanin karfe 5:30 na safe: Mahaifin Jason, Kent Landry, ya isa wani filin da aka kwashe motar. Ya sami wayar Jason a cikin mota kuma daga baya ya koma wurin hadarin don samun tufafi da kayan kansa da aka warwatsa a kan Salt Flat Road, gami da jakarsa da gajerun jini.<ref name="statesman" />
* Daga baya a ranar 14 ga watan Disamba: An bayyana Landry a hukumance ya ɓace. Ƙungiyoyin masu sa kai da hukumomin tilasta bin doka ne ke gudanar da bincike.<ref name="statesman" />
* Satumba 2026: Kashi ya kasance a hannun wani mazaunin yankin a gabashin Salt Flat Rd., tsakanin Soda Springs da Biggs Rd. a cikin gundumar Caldwell. Gwaje-gwaje daga baya sun nuna ragowar ta Landry ce.
== Bincike da nazari ==
Bayan gano motar Landry, hukumomin tilasta bin doka na cikin gida sun fara ayyukan bincike a yankunan karkara da ke kewaye. Kokarin bincike ya haɗa da amfani da drones, helikofta tare da kyamarori na infrared, sonar na gefe, karnuka masu bincike, da masu sa kai.<ref name="equusearch">{{cite news
|title=Texas EquuSearch suspends search for missing Texas State student
|url=https://www.click2houston.com/news/local/2020/12/23/update-texas-equusearch-suspends-search-for-missing-texas-state-student/
|work=[[KPRC-TV|Click2Houston]]
|date=December 22, 2020
|access-date=March 6, 2026
}}</ref>
Kungiyar bincike mai zaman kanta ta Texas EquuSearch ta taimaka tare da kokarin bincike na farko a Caldwell County. Bayan kwanaki da yawa na bincike ba tare da gano Landry ba, kungiyar ta dakatar da ayyukan bincike.<ref name="equusearch"/>
Shekaru uku bayan bacewar Landry, Babban Lauyan Texas na Cold Case da Missing Persons Unit sun bayyana cewa sun gudanar da bita mai zurfi game da shari'ar kuma sun kammala cewa an bi duk jagororin da suka dace har zuwa wannan batu. An kuma bayyana cewa binciken yana gudana kuma ana ƙarfafa jama'a su gabatar da shawarwari masu inganci ga masu tilasta bin doka.<ref name="txag">{{Cite web |title=Statement on the third anniversary of Jason Landry's disappearance |url=https://www.texasattorneygeneral.gov/news/releases/statement-third-anniversary-jason-landrys-disappearance |access-date=March 6, 2026 |website=[[Texas Attorney General]]}}</ref>
== Sakamakon haka ==
'Yan uwa da' yan al'umma sun shirya addu'o'in addu'a da ƙarin bincike bayan bacewar Landry.
A ranar 18 ga Satumba, 2026, ofishin Sheriff na Caldwell County ya sami ragowar kwarangwal a cikin toshe na 1400 na Biggs Road, kusan kilomita 3.5 a Kudu na wurin hadarin Landry's Altima. <ref>{{Cite web |last=Wong |first=Amanda Moreno, Audrey |date=2026-09-18 |title=Skeletal remains found near road where Texas State student Jason Landry vanished |url=https://cbsaustin.com/news/local/remains-reportedly-found-near-road-where-texas-state-student-jason-landry-vanished-09-18-2026 |access-date=2026-09-20 |website=KEYE |language=en}}</ref>
A ranar 23 ga Satumba, 2026, jami'an Jiha sun tabbatar da cewa ragowar da aka samu ta Landry ce.<ref>{{Cite web |last=Jones |first=Abigail |date=2026-09-23 |title=Jason Landry remains found: What’s happened in the 6 years since he went missing? |url=https://www.kxan.com/news/texas/jason-landry-remains-found-whats-happened-in-the-6-years-since-he-went-missing/ |website=[[KXAN-TV]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Duba kuma ==
* Jerin mutanen da suka ɓace
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.texasattorneygeneral.gov/news/releases/statement-third-anniversary-jason-landrys-disappearance Sanarwar ranar cika shekaru uku da bacewar Jason Landry] - Babban Lauyan Texas
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
on0rr514fzdp1r67qntdd41eh6junx1
Terry Bussey
0
177047
968694
956813
2026-10-17T15:44:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968694
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Terry Bussey''' (an haife shi a ranar 13 ga watan Agusta, shekara ta 2006) <ref name=birthday /> ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na kwalejin Amurka na Texas A&amp;M Aggies .<ref name=birthday>{{cite tweet|user=Terrybussey12|number=1690590814651420672|title=Blessed to see another year🎉#17 !!|access-date=May 11, 2025}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
Bussey ya girma ne daga mahaifiyarsa, Nanette, tare da 'yan uwansa mata biyu a Timpson, Texas.<ref name="Yates 2023">{{Cite web |last=Yates, Carter |date=December 11, 2023 |title=Terry Bussey's Last Shot for Timpson |url=https://www.texasfootball.com/article/2023/12/11/terry-bussey-s-final-run |website=[[Dave Campbell's Texas Football]]}}</ref> Kakansa, Domingo Bryant, ya taka leda a NFL.<ref name="Aggies">{{Cite web |title=Terry Bussey |url=https://12thman.com/sports/football/roster/terry-bussey/14610 |publisher=[[Texas A&M Aggies]]}}</ref> Mahaifiyar Bussey ta mutu daga [[bugun jini]] lokacin da yake dan shekara 14, kuma Bussey ya fara zama tare da shugaban makarantarsa, Jerrod Campbell, a ranakun mako da kuma 'yar'uwarsa TyKuirra, wacce ta koma gidan saurayinta, a karshen mako.<ref name="Yates 2023" /> Koyaya, bayan 'yan watanni, an harbe 'yar'uwarsa kuma an kashe ta, kuma Bussey ya koma dindindin tare da Campbell.<ref name="Yates 2023" />
== Ayyukan makarantar sakandare ==
Bussey ya halarci Makarantar Sakandare ta Timpson inda ya fafata a wasanni hudu - [[Ƙwallon Baseball|Kwallon ƙafa]], kwallon [[Kwallon kwando|Kwando]], kwando da waƙa da filin wasa.<ref>{{Cite web |last=Khan Jr., Sam |date=February 7, 2024 |title=Texas A&M recruiting: Aggies hold off LSU, sign 5-star athlete Terry Bussey |url=https://www.nytimes.com/athletic/5255127/2024/02/07/texas-am-recruiting-terry-bussey-2/ |website=[[The Athletic]]}}</ref> A cikin kwallon kafa, ya kasance mai tsaron gida, mai karɓar karɓa, mai tsaron baya da ƙwararren mai dawowa.<ref name="Yates 2023" /> Ya taka leda a matsayin mai karɓar bakuncin da kuma kusurwa ga ƙungiyar Timpson da ba a ci nasara ba a matsayin sabon shiga gasar zakarun gundumar, kuma a matsayin ɗan shekara ta biyu a 2021, an kira shi MVP na gundumar.<ref name="Yates 2023" /><ref name="Aggies" /> Yayinda yake ƙarami, yana farawa a matsayin mai tsaron gida, yana jefawa don yadudduka 2,177 kuma yana gudu don yaduddusa 2,596 yayin da yake lissafin jimlar touchdowns 72.<ref name="Buhler 2023">{{Cite magazine|url=https://www.si.com/high-school/texas/2023/09/28/terry-bussey-commits-to-texas-a-m-football-over-alabama-texas-oklahoma-others-watch|magazine=[[Sports Illustrated]]|title=At Timpson, Terry Bussey's level of talent 'doesn't come around that often'|date=September 28, 2023|author=Buhler, Andy}}</ref> Ya yi rikodin 115 tackles a kan tsaro da hudu interceptions ya dawo hudu touchdowns kuma yana da hudu kick da punt return touchdowns, yayin da yake jagorantar Timpson zuwa Class 2A jihar semifinals.<ref name="Yates 2023" /><ref name="Buhler 2023" />
Ayyukansa sun zo duk da cewa Bussey ya sha wahala ba tare da an gano shi ba a farkon kakar. <ref name="Yates 2023" /> Ya sami lambar yabo ta Texas Mr. Football kuma shi ne ƙarami na farko da ya karbi kyautar tun Kyler Murray; <ref name="Yates 2023" /> An kuma zaɓi Bussey a matsayin MVP na gundumar da TSWA Class 2A Offensive Player of the Year. <ref name="Aggies" /> Bayan kakar kwallon kafa, ya yi gasa a cikin waƙa kuma ya lashe lambar yabo ta tsalle sau uku ta jihar, kuma an kuma ba shi suna MVP na gundumar a wasan kwando a ƙaramin shekarunsa.<ref name="Aggies" /> Ya rasa wasanni da yawa don buɗe babba shekarunsa saboda raunin da ya samu daga ƙaramin lokacinsa, amma ya dawo a matsayin mai tsaron gida a wasan karshe na wasan na uku na Timpson kuma ya zira kwallaye.<ref name="Yates 2023" /> A wannan shekarar, ya taimaka wa Timpson ya tara rikodin 16-0 wanda ba a ci nasara ba yayin da ya lashe gasar zakarun jihar, ya jefa don yadudduka 2,691 da kuma touchdowns 36 yayin da yake gudu don yaduddura 1,585 da 24 touchdowns, ana kiransa Class 2A Offensive Player of the Year kuma dan wasan karshe na Mr. Football Award; ya kuma kasance MVP na gundumar na shekara ta uku a jere
<ref name="Aggies"/><ref>{{Cite news|url=https://www.dailysentinel.com/sports/bussey-named-offensive-player-of-the-year-therhwanger-coach-of-the-year/article_d019b5ea-56d4-5373-8a9d-14647b19188c.html|newspaper=[[The Daily Sentinel (Texas)|The Daily Sentinel]]|title=Bussey named Offensive Player of the Year, Therhwanger Coach of the Year|date=February 13, 2024|author=Cessna, Robert}}</ref> Ya gama aikinsa na makarantar sakandare tare da yadudduka 5,981 masu wucewa, yadudduka masu gudu 5,631 da kuma touchdowns 169, yayin da yake yin rikodin 270 tackles da 24 interceptions a kan tsaro. Ya kafa rikodin mafi tsawo da ya wuce kuma ya fi tsayi a wasan zakarun jihar kuma an gayyace shi zuwa Under Armour All-America Game da kuma Polynesian Bowl.<ref name="Aggies" /> Wani dan wasa mai taurari biyar, dan wasa mafi girma kuma daya daga cikin 'yan wasa mafi kyau a cikin aji na 2024, ya yi alkawarin buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Texas A & M Aggies.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.si.com/college/tamu/news/texas-am-5-star-terry-bussey-added-to-freshman-of-the-year-watch-list-01j6dp226sb2|magazine=[[Sports Illustrated]]|title=Texas A&M 5-Star Terry Bussey Added To Freshman of The Year Watch List|date=August 28, 2024|author=Raley, Aaron}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
An kalli Bussey a matsayin mai karɓar karɓa ko kusurwa lokacin da ya shiga Texas A&M .<ref name="Ohnysty 2025">{{Cite news|url=https://aggieswire.usatoday.com/story/sports/college/aggies/football/2025/03/19/terry-bussey-texas-aggies-football-mike-elko-spring-football/82554264007/|newspaper=[[USA Today]]|title=Texas A&M HC Mike Elko provides definitive answer regarding Terry Bussey's position future|date=March 19, 2025|author=Ohnysty, Cameron}}</ref> An yi amfani da shi a matsayin mai karɓa a lokacin kakar 2024 kuma ya bayyana a wasanni 12.<ref name="Ohnysty 2025" /> Ya kama 13 passes for 179 yadudduka kuma ya gudu for 97 yadudduka da biyu touchdowns.<ref>{{Cite news|url=https://aggieswire.usatoday.com/story/sports/college/aggies/football/2024/12/16/terry-bussey-texas-aggies-football-julian-humphrey/77019059007/|newspaper=[[USA Today]]|title=Will Texas A&M's Terry Bussey stay at wide receiver in 2025?|date=December 16, 2023|author=Ohnysty, Cameron}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://12thman.com/sports/football/roster/terry-bussey/13759 Texas A&M Aggies bio] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
cp4ja2ove6xrkhxyau7j4wah93r3u9i
Tarihin jinya a Ƙasar Ingila
0
177123
968570
957114
2026-10-17T12:33:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968570
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tarihin aikin jinya a Burtaniya''' ya bayyana ci gaban [[Ungozoma|aikin jinya]] daga sana'ar da ba ta da tsari kuma mai ƙarancin albashi zuwa sana'ar digiri mai tsari. Ta hanyar al'adar kula da marasa lafiya na sufaye, aikin jinya a matsayin sana'a ya shahara a ƙarni na 19 ta hannun [[Florence Nightingale]], wacce tare da wasu suka nemi gabatar da sana'ar kulawa da aka horar da ita don ƙara wa aikin likita. Kafa Makarantar Horar da Ma'aikatan Jinya ta Nightingale a Asibitin St Thomas a shekarar 1860 ya zama farkon tsarin koyar da aikin jinya a Burtaniya kuma ya riga ya fara irin wannan ci gaba a fadin kasar. Sana'ar ta girma a duk faɗin ƙarni na 20, inda aka gabatar da rajistar jiha ta Dokar Rijistar Ma'aikatan Jinya ta 1919 da kuma kwalejin sarauta da aka kafa a 1928. Kafa Hukumar Kula da Lafiya ta Ƙasa a shekarar 1948 ya sa yawancin ma'aikatan jinya na asibiti suka koma ɓangaren gwamnati da kuma ƙarin hanyoyin kula da lafiya. Tun daga lokacin an sami sauyi zuwa ga aikin jinya a matsayin sana'ar digiri na biyu; duk shirye-shiryen aikin jinya na Burtaniya kafin yin rijista suna kan matakin digiri na farko tun daga 2013 <ref name=":11">{{Cite web |title=Quality with compassion: the future of nursing education. Report of the Willis Commission on Nursing Education, 2012 |url=https://cdn.ps.emap.com/wp-content/uploads/sites/3/2012/11/Willis-Commission-report-2012.pdf}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> tare da mai da hankali kan aikin da ya dogara da shaida .
== ƙarni na 19 ==
Kafin zuwan horo, aikin jinya galibi yana da sauƙi kuma ana biyansa kuɗi kaɗan. Asibitocin sa kai na London suna tsakanin shilling 6 zuwa 9s 6d a mako, tare da wasu kayan abinci da masauki. A wajen Landan, albashin ya yi ƙasa sosai. An bayyana ma'aikatan jinya kaɗan a matsayin waɗanda suka yi karatu. Kayan aiki a asibitoci ba su da kyau, kodayake wasu sun fara samar da abinci ga ma'aikatan jinya. An naɗa ' ''yar'uwar'' a matsayin 'yar'uwa daga ma'aikatar 'yan'uwa mata na addini, waɗanda aka ɗauke su aiki daban da na'urorin jinya kuma sun fi girmamawa, masu gaskiya da kuma sadaukar da kai ga jin daɗin marasa lafiya (wanda sau da yawa yakan sa su shiga rikici da hukumomin asibiti). Ma'aikatan gidan marayu, waɗanda aikinsu ya fi na gudanarwa, sun fi haka. Ƙungiyar Nursing Sisters of St John the Divine (an kafa ta a shekarar 1848) da All Saints Sisters of the Poor (1851) sun samar da ma'aikatan jinya a manyan asibitocin koyarwa da dama a London, ciki har da King's College, Charing Cross da kuma Jami'ar College Hospitals har zuwa ƙarshen ƙarni.
Marasa lafiya masu ƙarfin jiki ne ke gudanar da aikin jinya a cikin dokar talauci, waɗanda ba a biyan su albashi. A shekarar 1866, an sami jimillar ma'aikatan jinya 53 da ke aiki a cikin manyan cibiyoyin aiki 11 na birnin, a matsakaicin albashin shekara-shekara na £20 18s (daidai da shillings 8 a kowane mako).
=== Florence Nightingale ===
[[File:Florence_Nightingale.jpg|right|thumb|226x226px| Florence Nightingale]]
Florence Nightingale (1820-1910) ƙwararriyar mai kawo sauyi ce a zamantakewa ta Ingila, kuma ƙwararriyar mai kididdiga ce, kuma mutane da yawa suna ɗaukarta a matsayin wadda ta kafa [[Ungozoma|cibiyar jinya]] ta zamani. Nightingale ta shahara a lokacin da take aiki a matsayin manaja kuma mai horar da ma'aikatan jinya a lokacin Yaƙin Crimea, inda ta shirya kula da sojojin da suka ji rauni a Constantinople . Ta rage yawan mace-mace sosai ta hanyar inganta tsafta da kuma yanayin rayuwa. A shekarar 1860, ta kafa harsashin aikin jinya na ƙwararru tare da kafa makarantar koyon aikin jinya a Asibitin St Thomas da ke Landan. Ita ce makarantar koyon aikin jinya ta farko a duniya kuma ta haifar da ci gaban horar da ma'aikatan jinya a Burtaniya. <ref>{{Cite journal |last=Petroni |first=A |year=1969 |title=The first nursing school in the world{{snd}}St. Thomas Hospital School in London |journal=Munca Sanit |volume=17 |issue=8 |pages=449–454 |pmid=5195090}}</ref>
Sauran matan da ke aikin jinya a Crimea su ne Betsi Cadwaladr da [[Mary Seacole]] .
== 1858–1900 ==
=== Ci gaba a fannin ilimin ma'aikatan jinya ===
A shekarar 1881, Eva Luckes, Matron na Asibitin London ta kafa tsarin horo na farko na shekaru biyu a Landan. [1] Ta kafa jerin laccoci da kanta, likitan fiɗa da kuma likita. A shekara ta 1884 ta gabatar da shirin ga Sister -Tutors, kuma ta zaɓi 'yan'uwanta mata biyu da aka fi amincewa da su a asibiti don su ba wa masu gwajin ƙarin kuɗin makaranta. [2] [3] Kafin wannan lokacin, ma'aikatan jinya na gida 'Yan'uwa mata a Asibitin St Thomas sun saba yin lacca ga masu gwajin lafiya daga Makarantar Nightingale . A shekara ta 1895, Luckes ta gabatar da Makarantar Horarwa ta Farko ga Ma'aikatan Jinya a Ingila irin wadda Rebecca Strong ta kafa a Asibitin Glasgow a shekara ta 1893. [1] [4] Wannan ya zama tsarin ilimin ma'aikatan jinya bayan Dokar Rijistar Ma'aikatan Jinya ta 1919. [2]
=== 1850–1870 ===
* An fara yin rijistar ayyukan likitanci a jihohi a shekarar 1858, wanda hakan ya haifar da kira ga a samar da irin wannan tsarin ga ma'aikatan jinya.
* An buga ''Bayanan kula da jinya'' na 1859 ta [[Florence Nightingale]]
* A shekarar 1860 aka kafa Makarantar Aikin Jinya ta Nightingale a Asibitin St Thomas da ke Landan.
== Manazarta ==
pn5d5bgbw52y8wojlpax0x9jt15mtmm
Tola Odeyemi
0
177153
968732
957329
2026-10-17T17:36:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968732
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Omotola Odeyemi''' (An haife ni a ranar 31 ga Yuli, 1980)[ana buƙatar hujja] injiniya ne ɗan Najeriya, mai kula da jama'a kuma Babban Jami'in Posta & babban jami'in gudanarwa na Hukumar Posta ta Najeriya (NIPOST).<ref>{{Cite web |date=2023-10-16 |title=Tola Odeyemi: Who be di new postmaster general wey her appointment cause drama for NIPOST |url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/ckv0zykv179o |access-date=2023-10-17 |website=BBC News Pidgin}}</ref> A watan Oktoban 2023, gwamnatin Shugaba Bola Tinubu ta naɗa ta shugabar hukumar aika saƙonni bayan korar Adeyemi Adepoju.<ref>{{Cite news |last=Nda-Isaiah |first=Jonathan |date=2023-10-11 |title=Tinubu Appoints CEOs For NCC, NITDA, Others |url=https://leadership.ng/tinubu-appoints-ceos-for-ncc-nitda-others/ |access-date=2023-10-17 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref>{{Cite news |author=<!--staff writer--> |date=2023-10-13 |title=Tinubu Appoints Omotola Odeyemi Postmaster General Of Nigeria |url=https://leadership.ng/tinubu-appoints-omotola-odeyemi-postmaster-general-of-nigeria/ |access-date=2023-10-17 |language=en-US|newspaper=[[Leadership (newspaper)|Leadership]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Akintaro |first=Samson |date=2023-10-11 |title=Tinubu removes NCC boss, Danbatta, appoints Aminu Maida as new NCC Boss, Tola Odeyemi, NIPOST Boss and Nkechi Egerton-Idehen, MD/CEO NIGCOCOMSAT |url=https://nairametrics.com/2023/10/11/tinubu-removes-ncc-boss-danbatta-appoints-aminu-maida-as-new-ncc-boss-tola-odeyemi-nipost-boss-and-nkechi-egerton-idehen-md-ceo-nigcocomsat/ |access-date=2023-10-17 |website=Nairametrics |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-10-14 |title=Confusion as sacked NIPOST boss claims he's been reinstated by Tinubu |url=https://www.thecable.ng/confusion-as-sacked-nipost-boss-claims-hes-been-reinstated-by-tinubu |access-date=2023-10-17 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref>
Odeyemi ya yi aiki a matsayin mataimakin na musamman na tsohon [[Gwamnan Legas|Gwamnan Jihar Legas]], [[Akinwunmi Ambode|Akinwumi Ambode]], tsakanin 2016 da 2019. <ref>{{Cite web |date=2023-04-20 |title="We are open to collaborating with policymakers to foster crypto adoption in Nigeria" -Binance Government Affairs Lead, Tola Odeyemi |url=https://technext24.com/2023/04/20/binance-tola-odeyemi-crypto-nigeria/ |access-date=2023-10-17 |language=en-GB}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Odeyemi a Ibadan, Jihar Oyo, Najeriya, a ranar 31 ga Yuni, 1980. Ta halarci Kwalejin Adesoye da ke Offa, Jihar Kwara. Ta yi karatun Injiniyan Lantarki a Jami'ar Jihar Morgan kafin ta ci gaba zuwa Jami'ar George Washington inda ta sami digiri na biyu a Injiniyan Tsarin. <ref>{{Cite web |date=2023-10-16 |title=Celebrating Tola Odeyemi's New Role As Postmaster General And CEO Of NIPOST |url=https://techbuild.africa/tola-odeyemis-postmaster-general-ceo-nipost/ |access-date=2023-10-17 |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Momoh |first=Chinomso |date=2023-10-17 |title=Nigeria: What New NIPOST Boss Must Address |url=https://developmentdiaries.com/nigeria-what-new-nipost-boss-must-address/ |access-date=2023-10-17 |website=Development Diaries |language=en-GB}}</ref>
== Ayyuka ==
A farkon kwanakin aikinta, Odeyemi ta yi aiki tare da Asusun Muhalli na Jihar Legas a matsayin babban sakatare. Tsakanin 2016 da 2019, an nada ta a matsayin babban mataimaki na musamman ga Gwamnan Jihar Legas a lokacin, [[Akinwunmi Ambode|Akinwumi Ambode]] .<ref>{{Cite news |last=Michael |first=Chinwe |date=2023-10-12 |title=Meet the new CEOs of NCC, NIGCOMSAT and NIPOST |url=https://businessday.ng/technology/article/meet-the-new-ceos-of-ncc-nigcocomsat-and-nipost/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-10-17 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>
A watan Agustan 2019, ta shiga kamfanin hawa, [[Uber]], a matsayin Shugaban Manufofin Jama'a.<ref>{{Cite web |date=2023-10-16 |title=Celebrating Tola Odeyemi as new Postmaster-General and CEO of NIPOST |url=https://technext24.com/2023/10/16/tola-odeyemi-new-postmaster-ceo-nipost/ |access-date=2023-10-17 |language=en-GB}}</ref>
Har zuwa lokacin da gwamnatin Shugaba Tinubu ta nada ta, ta kasance Shugabar Harkokin Gwamnati (Afirka ta Kudu) a Binance (kamfanin musayar cryptocurrency). <ref>{{Cite web |date=2023-10-11 |title=President Tinubu Appoints New Leadership Across The Communications, Innovation, And Digital Economy Sectors - Nigerian Television Authority --Africa's Largest TV Network |url=https://nta.ng/2023/10/11/president-tinubu-appoints-new-leadership-across-the-communications-innovation-and-digital-economy-sectors/ |access-date=2023-10-17 |website=nta.ng |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Rikici game da nadin NIPOST ===
A ranar 11 ga Oktoba, 2023, Shugaba Tinubu ya kori tsohon Shugaba na [[Ofishin Gidan Waya na Najeriya|NIPOST]] Adeyemi Adepoju kuma ya nada Tola Odeyemi a matsayin sabon Janar Janar / Shugaba na nIPOST . <ref>{{Cite web |last=Igwe |first=Ignatius |date=October 11, 2023 |title=Tinubu Replaces NCC's Danbatta, Appoints New Bosses For NIPOST, Three Others |url=https://www.channelstv.com/2023/10/11/tinubu-replaces-nccs-danbatta-appoints-new-bosses-for-nipost-three-others/ |access-date=October 18, 2023 |website=Channels TV}}</ref>
Koyaya, asusun [[X (kafofin sada zumunta)|X]] na hukuma (tsohon Twitter) na NIPOST ya buga cewa an sake dawo da Adepoju, tare da shi tare da sanarwar manema labarai da aka sanya hannu.<ref>{{Cite web |date=2023-10-14 |title=Controversy hit NIPOST as Adeyemi Adepoju claims reinstatement despite Tola Odeyemi's appointment by President Tinubu |url=https://technext24.com/2023/10/14/nipost-adeyemi-adepoju-reinstatement/ |access-date=2023-10-17 |language=en-GB}}</ref> Wannan ya haifar da rikice-rikice kuma zanga-zangar ta tashi a hedikwatar hukumar a [[Abuja]].<ref>{{Cite news |last=Folorunsho-Francis |first=Adebayo |date=2023-10-16 |title=New CEO resumes at NIPOST amid protest by workers |url=https://punchng.com/new-ceo-resumes-at-nipost-amid-protest-by-workers/ |access-date=2023-10-17 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pai |first=Bilkisu Halilu |date=2023-10-17 |title=New Postmaster General Assumes Office, promises to leverage Techonlogy |url=https://von.gov.ng/new-postmaster-general-assumes-office-promises-to-leverage-techonlogy/ |access-date=2023-10-17 |newspaper=[[Voice of Nigeria]] |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-10-16 |title=PICTORIAL: NIPOST staff reject newly appointed CEO, shut down head office |url=https://punchng.com/pictorial-nipost-staff-reject-newly-appointed-ceo-shut-down-head-office/ |access-date=2023-10-17 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=2023-10-17 |title=Tension in NIPOST as Odeyemi defies protest, resumes as PMG |url=https://guardian.ng/news/tension-in-nipost-as-odeyemi-defies-protest-resumes-as-pmg/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-10-17 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Odeyemi a garin Ibadan na jihar Oyo a Najeriya.
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Gwamnonin Nijeriya]]
o4nv0g6838981vk0rom4qpzr3kqqasf
Vaiko
0
177316
968892
967151
2026-10-17T22:30:51Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968892
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Vaiko''' (an haife shi ne '''Vaiyapuri Gopalsamy Naiyakar'''; 22 ga watan Mayu shekarar 1944) ɗan siyasan Indiya ne. Ya kasance memba na Rajya Sabha, babban majalisar dokokin Indiya daga [[Tamil Nadu]].<ref>{{Cite web |date=11 July 2019 |title=Vaiko, Anbumani elected unopposed to Rajya Sabha from Tamil Nadu |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/vaiko-anbumani-elected-unopposed-to-rajya-sabha-from-tamil-nadu/articleshow/70174819.cms |access-date=12 July 2019 |publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> Shi ne wanda ya kafa kuma Sakatare Janar na ƙungiyar Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam (MDMK), wata jam'iyya mai ƙarfi a jihar [[Tamil Nadu]] ta Indiya. An zaɓe shi a baya a matsayin ɗan majalisar dokokin Indiya daga Sivakasi, [[Tamil Nadu]], Lok Sabha . Shi ne mahaifin ɗan majalisar Trichy Durai Vaiyapuri .
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Vaiko a matsayin Vaiyapuri Gopalsamy Naiyakar a ranar 22 ga watan Mayu a shekarar 1944 zuwa Vaiyapuri Naidu da Mariyammal a Kalingapatty kusa da Sankarankovil, Shugaban Madras.<ref>{{Cite web |date=6 February 2017 |title=News 18 : Politics |url=http://www.news18.com/news/politics/after-series-of-outsider-chief-ministers-sasikala-to-be-first-tamil-cm-after-29-years-1345645.html |website=News18}}</ref><ref name="Interview with Vaiko">{{Cite web |date=29 November 2006 |title=Interview with Vaiko |url=http://www.sangam.org/taraki/articles/2006/11-29_Vaiko.php?uid=2093}}</ref>
Ya kammala karatunsa da lambar zinare a digirinsa na farko a fannin tattalin arziki daga Kwalejin St. Xavier, Palayamkottai, sannan ya kammala karatun digiri na biyu a Kwalejin Shugabanci, [[Chennai]]. Ya sami digirinsa na farko a fannin shari'a daga Kwalejin Shari'a ta Madras.<ref name="Vaikospeech">{{Cite web |date=28 June 2002 |title=Shooting from the lip |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/17266904.cms |access-date=31 May 2016 |publisher=[[Times of India]]}}</ref> Shi kwararren mai karatu ne kuma mai iya magana wanda aka san shi da ƙwarewarsa ta magana a harsunan Tamil da Turanci.
== Rayuwa ta sirri ==
Vaiko ya auri Renuka Devi a ranar 14 ga watan Yuni a shekarar 1971, wanda yake da 'ya'ya mata biyu, Rajalakshmi da Kannagi, da ɗa, Durai Vaiyapuri. Suna zaune a [[Chennai]].
== Aikin siyasa ==
Vaiko yanzu shine babban sakataren jam'iyyar MDMK . Vaiko wani bangare ne na Dravida Munnetra Kazhagam (DMK) kuma tsohon abokin aiki ne na tsohon Babban Ministan Tamil Nadu, Kalaignar M. Karunanidhi . <ref>{{Cite web |date=30 October 2014 |title=DMK reaches out to MDMK leader Vaiko |url=https://www.indiatoday.in/india/story/dmk-mdmk-karunanidhi-vaiko-tamil-nadu-pmk-aiadmk-leader-stalin-225208-2014-10-30 |access-date=13 December 2023 |website=India Today |language=en}}</ref> Vaiko ta shiga cikin kuma ta jagoranci zanga-zangar kin jinin Hindu na Tamil Nadu .
Ya shiga Rajya Sabha a shekarar 1978 kuma ya kasance memba na Majalisar Dattawa na tsawon wa'adi uku. An kuma zaɓe shi a matsayin ɗan takarar Lok Sabha<ref name="VaikoLokSabha">{{Cite web |title=Vaiko Parliament Bioprofile |url=http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=498&lastls=13 |access-date=23 August 2017 |publisher=[[Lok Sabha]]}}</ref> sau biyu.<ref name="Interview with Vaiko" />
An san Vaiko da "Zakin Majalisa" saboda jawabansa masu ƙarfi a Majalisa.<ref name="AlwaysonMove">{{Cite web |date=8 May 2016 |title=Always on the move |url=http://www.theweek.in/columns/Sachidananda-Murthy/always-on-the-move.html |access-date=31 May 2016 |website=Sachidananda Murthy |publisher=The Week}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 January 2014 |title=Modi will become PM : Vaiko |url=http://www.telugumirchi.com/en/politics/modi-will-become-pm-vaiko.html |access-date=31 May 2016 |publisher=Telugu Mirichi}}</ref> Vaiko ya yi zanga-zangar adawa da bukatar [[Kerala]] na sabon madatsar ruwa a Mullaperiyar da shawarar gina madatsun ruwa a Pambar da Siruvani . Vaiko ta kuma goyi bayan haɗa koguna da aikin tashar jiragen ruwa ta Sethusamudram a ƙasa. Vaiko ta shigar da ƙarar neman a rufe masana'antar haƙa tagulla ta Sterlite Industries da ke Tuticorin wadda ba ta bi hanyoyin sarrafa shara yadda ya kamata ba, wanda hakan ya kai ga rufe masana'antar.<ref>{{Cite web |date=29 September 2010 |title=Smelting Plant Nadu Pollution Control Board Smelter |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-09-29/news/27612526_1_smelting-plant-nadu-pollution-control-board-smelter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302063936/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-09-29/news/27612526_1_smelting-plant-nadu-pollution-control-board-smelter |archive-date=2 March 2014 |website=The Economic Times}}</ref>
Vaiko yakan yi tattaki a ƙafa tare da shugabannin jam'iyyarsa don jawo hankali ga al'amura. <ref>{{Cite web |last=Akilan |first=Mayura |date=11 December 2012 |title=பூரண மதுவிலக்கை அமல்படுத்தும் வரை 'சிலுவைப் போர்': வைகோ அறிவிப்பு |url=https://tamil.oneindia.com/news/2012/12/10/tamilnadu-vaiko-call-total-abolishment-liquor-166056.html |website=[[Oneindia.com]]}}</ref>
=== Tallafin LTTE ===
Vaiko ta goyi bayan ƙungiyar Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) da sauran ƙungiyoyi da ke fafutukar neman wata ƙasa ta Tamil Eelam a [[Sri Lanka]] ba tare da wata shakka ba. Ya yi tafiya zuwa Eelam a shekarar 1989 a lokacin da yaƙin Tamil Tigers da Sojojin Sri Lanka ya yi zafi a lokacin da rundunar kiyaye zaman lafiya ta Indiya ta IPKF ke [[Jaffna]] . <ref>{{Cite web |title=Vaiko: "Sri Lankan Tamils want a Separate Nation" |url=http://tamilnation.co/diaspora/tamilnadu/061127vaiko.htm |access-date=4 April 2017 |website=tamilnation.co}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Vaiko shine ɗan majalisa na farko kuma shugaban wata jam'iyyar siyasa mai rijista a ƙasar da gwamnatin [[Jayalalithaa]] ta tsare a ƙarƙashin Dokar Hana Ta'addanci, 2002. <ref>{{Cite web |title=Vaiko arrested from Chennai airport |url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=12546 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925185411/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=12546 |archive-date=25 September 2012}}</ref> An sake shi bayan ya shafe watanni 18 a gidan yari. <ref>{{Cite web |title=Vaiko released from prison |url=https://www.rediff.com/election/2004/feb/07mdmk.htm |website=Rediff}}</ref>
A shekara ta 2008, Sashen Binciken Laifuka na 'yan sandan Tamil Nadu sun kama Vaiko bisa zargin tayar da zaune tsaye. Zarge-zargen sun samo asali ne daga jawaban da Vaiko ya yi a wani taron jam'iyya kan batun Sri Lanka da kuma hare-haren da gwamnati ta kai wa yankunan da LTTE ke iko a ranar 21 ga Oktoba 2008. <ref name="hindu241008" /> Bayan kwana 14 a tsare a gaban kotu, an saki Vaiko.
Vaiko ta ce ya kamata Indiya ta janye haramcin da ta yi wa LTTE, tana mai cewa haramcin garkuwa ne don danne 'yancin fadin albarkacin baki da kuma hana muryar 'yan adawa. <ref>{{Cite web |date=26 June 2011 |title=Lift ban on LTTE, demand MDMK lawyers |url=http://www.hindu.com/2011/06/26/stories/2011062663810900.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110702054814/http://www.hindu.com/2011/06/26/stories/2011062663810900.htm |archive-date=2 July 2011 |website=[[The Hindu]]}}</ref>
A ranar 3 ga Afrilun 2017, an daure Vaiko saboda laifin tayar da zaune tsaye da DMK ta shigar a lokacin mulkinsu na 2010.
== An Yi Gargaɗi Kan Zaɓe ==
=== Lok Sabha ===
{| class="sortable wikitable"
!Year
!Constituency
! colspan="2" |Party
!Votes
!%
!Opponent
! colspan="2" |<small>Opponent Party</small>
!<small>Opponent Votes</small>
!%
!<small>Result</small>
!Margin
!%
|-
!1996
| rowspan="3" |Sivakasi
| {{Party name with color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam|rowspan=5}}
|204,339
|25.3
| rowspan="2" |<small>V. Alagirisamy</small>
| {{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=2}}
|238,483
|29.5
| {{no2|Lost}}
| -34,144
| -4.2
|-
!1998
|387,694
|49.6
|252,771
|32.3
| {{yes2|Won}}
|134,923
|17.3
|-
!1999
|325,829
|41.2
|<small>V. Ramasamy</small>
| {{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}
|251,048
|31.7
| {{yes2|Won}}
|74,781
|9.5
|-
!2009
| rowspan="2" |Virudhunagar
|291,423
|37.96
|<small>B. Manickam Tagore</small>
| {{Party name with color|Indian National Congress}}
|307,187
|40.02
| {{no2|Lost}}
| -15,764
| -2.06
|-
!2014
|261,143
|25.81
|<small>T. Radhakrishnan</small>
| {{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}
|406,694
|40.2
| {{no2|Lost}}
| -145,551
| -14.39
|-
|}
=== Rajya Sabha ===
{| class="wikitable sortable"
!Matsayi
! colspan="2" | Biki
! <small>Mazabar mazaba</small>
! Daga
! Zuwa
! Zamanin aiki
|-
| Dan majalisar dokoki, Rajya Sabha<br /><br /><br /><br /> <small>(Zaman Farko)</small>| {{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam|rowspan=3}}
| rowspan="4" | [[Tamil Nadu]]
| <small>3 ga Afrilu</small><br /><br /><br /><br /> 1978
| <small>2 ga Afrilu</small><br /><br /><br /><br /> 1984
| ''' 5 shekaru, 365 kwanaki'''
|-
| Dan majalisar dokoki, Rajya Sabha<br /><br /><br /><br /> <small>(Zaman Karshe na Biyu)</small>
| <small>3 ga Afrilu</small><br /><br /><br /><br /> 1984
| <small>2 ga Afrilu</small><br /><br /><br /><br /> 1990
| ''' 5 shekaru, 364 kwanaki'''
|-
| Dan majalisar dokoki, Rajya Sabha<br /><br /><br /><br /> <small>(Zaman Karshe na 3)</small>
| <small>3 ga Afrilu</small><br /><br /><br /><br /> 1990
| <small>2 ga Afrilu</small><br /><br /><br /><br /> 1996
| ''' 5 shekaru, 365 kwanaki'''
|-
| Dan majalisar dokoki, Rajya Sabha<br /><br /><br /><br /> <small>(Zaman Karshe na 4)</small>| {{Party name with color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}
| <small>25 ga Yuli</small><br /><br /><br /><br /> 2019
| <small>24 ga Yuli</small><br /><br /><br /><br /> 2025
| ''' 5 shekaru, 364 kwanaki'''
|}
== Taimakon jama'a ==
A cikin 2005, Vaiko ya fara ƙungiyar masu ba da gudummawar jini ta Marumalarchi. Vaiko ta ƙaddamar da shirye-shiryen haɗin gwiwa da yawa a yankunan karkara tare da halartar mazauna ƙauyen. <ref>{{Cite web |date=13 October 2004 |title=More about Tank Desilting Program |url=http://www.hindu.com/2004/10/13/stories/2004101305610500.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041127101543/http://www.hindu.com/2004/10/13/stories/2004101305610500.htm |archive-date=27 November 2004 |website=[[The Hindu]] |language=en}}</ref> Vaiko ta yi wa [[Padayatra]] na tsawon wata guda a Tamil Nadu domin haɗa kogunan da ke tsakanin jihohi a Indiya. Vaiko a lokacin da yake wakiltar mazabar Sivakasi a Loksabha ya gudanar da sansanonin kula da lafiya da dama ga 'yan mazabarsa. Ya gudanar da sansanonin kula da marasa lafiya na nakasassu a mazabarsa tare da taimakon Kwalejin Kiwon Lafiya ta Sri Venkateshwara, Thirupathi. Dubban mutane da suka kamu da cutar shan inna sun halarci sansanin kuma an ba su taimakon likita, ciki har da tiyatar gyara a Thirupathi da Whitefield, Bengaluru da kuma taimakon bayan tiyata, kayan aiki, da sauransu. Ya gudanar da sansanonin kiwon lafiya don samar da allurar rigakafin cutar Hepatitis B ga yara kuma ya samar da allurar rigakafi ga yara 65000 a mazabarsa. Idan aka yi la'akari da tsarin aiki da kuma shirin da ake da shi wajen samar da allurar rigakafi a allurai uku ga yara 65000, shirin ya yi nasara ba tare da wata matsala ba. Kuma idan aka yi la'akari da cewa duk waɗannan sansanonin kiwon lafiya an shirya su ne ta hannun Mista Vaiko ba tare da taimakon gwamnati ba kuma da kuɗinsa, hakan ya nuna halin jinƙai da jajircewar shugaban.
== Rayuwa ta sirri ==
Ya auri Renuka Devi a ranar 14 ga Yuni, 1971. Vaiko yana jin daɗin rubutu a lokacin hutunsa kuma ya rubuta littattafai sama da 50 ([[Yaren Tamal|Tamil]] da [[Turanci]]) ban da kasidu da ginshiƙai na yau da kullun a jaridu.<ref>{{Cite web |title=The Pioneer |url=http://www.dailypioneer.com/print.php?printFOR=storydetail&story_url_key=no-real-tamil-speaking-leaders-in-tn§ion_url_key=nation |access-date=26 November 2016 |website=www.dailypioneer.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20161127023312/http://www.dailypioneer.com/print.php?printFOR=storydetail&story_url_key=no-real-tamil-speaking-leaders-in-tn§ion_url_key=nation |archive-date=27 November 2016 |url-status=dead}}</ref>
== Fim ɗin shirye-shirye ==
Durai Vaiko ne ya ɗauki hotunan rayuwar siyasa ta Vaiko na shekaru sittin, sannan Babban Ministan Tamil Nadu MK Stalin, K. Veeramani, R. Nallakannu, KS Alagiri, Thol suka fitar da shi. Thirumavalavan, K. Balakrishnan (CPI-M), R Mutharasan (CPI), T. Velmurugan, Khadar Mohideen (IUML) da MH Jawahirullah (MMK) in Sathyam Cinemas.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1944]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mihayug3cvcx2qckkpa0x1ct7cb14ua
Zaben gwamna na jihar Anambra na 2017
0
177595
968973
960705
2026-10-18T08:57:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968973
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Zaben gwamna na jihar Anambra na 2017''' ya faru ne a Najeriya a ranar 18 ga Nuwamba 2017, wanda aka zaba na Jam'iyyar [[All Progressives Grand Alliance|APGA]], [[Willie Obiano]] ya sake lashe zaben, inda ya doke [[Tony Nwoye]] na [[All Progressives Congress|APC]].
<ref>{{Cite web |title=Official Results For Anambra Governorship Election |url=https://www.channelstv.com/2017/11/19/breaking-official-results-anambra-governorship-election/ |access-date=2021-05-10 |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |title=Highlighting The Challenges Generated By 2017 Anambra Governorship Election And How Best To Tackle Them |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/260081/highlighting-the-challenges-generated-by-2017-anambra-govern.html |access-date=2021-05-10 |website=Nigerian Voice}}</ref>
[[Willie Obiano]] ya lashe dan takarar gwamna na [[All Progressives Grand Alliance|APGA]] bayan ya fito da dan takarar daya.<ref>{{Cite web |date=2017-11-19 |title=APGA's Obiano wins Anambra governorship election {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/249962-apgas-obiano-wins-anambra-governorship-election.html |access-date=2021-05-10 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=AfricaNews |date=2017-11-18 |title=Anambra Election: IPOB attributes low turnout to boycott order |url=https://www.africanews.com/2017/11/18/anambra-election-ipob-attributes-low-turnout-to-boycott-order/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118233528/http://www.africanews.com/2017/11/18/anambra-election-ipob-attributes-low-turnout-to-boycott-order/ |archive-date=November 18, 2017 |access-date=2021-05-10 |website=Africanews |language=en}}</ref> Ya zaɓi [[Nkem Okeke]] a matsayin abokin aikinsa.<ref>{{Cite web |last=OrientDailyNews |date=2017-09-22 |title=Obiano drops Okeke, picks Ojukwu as running mate |url=https://orientdailynews.com/latest-politics-news/obiano-drops-okeke/ |access-date=2021-05-10 |website=Orient Daily News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-17 |title=Gov. Obiano, deputy sworn in for second term {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-east/262116-gov-obiano-deputy-sworn-in-for-second-term.html |access-date=2021-05-10 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Sep 2017 |title=Obaze picks woman as running mate for Anambra guber poll |url=https://www.pressreader.com/nigeria/the-guardian-nigeria/20170921/281724089731422 |access-date=2021-05-10 |website=The Guardian (Nigeria) |via=PressReader}}</ref> [[Tony Nwoye]] shi ne dan takarar APC tare da Dozie Ikedife a matsayin abokin takararsa. 'Yan takara 37 ne suka fafata a zaben.<ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2017-07-14 |title=Has Yul Edochie decided to enter the Anambra Governorship race? |url=https://www.bellanaija.com/2017/07/yul-edochie-governor-anambra/ |access-date=2021-05-10 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref>
== Tsarin zabe ==
Ana zabar [[Jerin Gwamnonin Jihar Anambra|Gwamnan Jihar Anambra]] ta amfani da tsarin jefa kuri'a.
==Zaben fidda gwani==
===Jam'iyyar APGA===
An gudanar da Zaben fidda gwani na APGA a ranar 15 ga watan Agustan 2017 inda, [[Willie Obiano]] ya lashen zaben da kuri'u 1,070. Anyi amafani da tsarin tambaya na "Eh" da "A'a". <ref>{{Cite web |title=Anambra Governorship election: Obiano emerges as APGA flag bearer |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/256069/anambra-governorship-election-obiano-emerges-as-apga-flag-b.html |access-date=2021-05-10 |website=Nigerian Voice}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Anambra Election: APGA Picks Obiano As Governorship Candidate |url=https://www.channelstv.com/2017/08/15/anambra-election-apga-picks-obiano-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-10 |website=Channels Television}}</ref> <ref>{{Cite web |date=31 Jul 2017 |title=APGA Slates Anambra Guber Primary for August 15 |url=https://www.pressreader.com/nigeria/thisday/20170731/281986082633164 |access-date=2021-05-10 |website=This Day |via=PressReader}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Anambra Election: APGA Picks Obiano As Governorship Candidate |url=https://nigeriancurrent.com/2017/08/15/anambra-election-apga-picks-obiano-as-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-10 |website=Nigerian Current |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510155137/https://nigeriancurrent.com/2017/08/15/anambra-election-apga-picks-obiano-as-governorship-candidate/ |archive-date=2021-05-10 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-08-09 |title=Anambra 2017: Obiano Seeks Fresh Mandate, Picks APGA Form {{!}} NewsBreakers |url=https://newsbreakersonline.com/anambra-2017-obiano-seeks-fresh-mandate-picks-apga-form/ |access-date=2021-05-10 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-11-17 |title=Anambra 2017: APC, PDP, APGA, round off campaigns {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/249735-anambra-2017-apc-pdp-apga-round-off-campaigns.html |access-date=2021-05-10 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=APGA holds primaries in Anambra – Nigeria News Digest |url=https://www.nigerianewsdigest.com/apga-holds-primaries-in-anambra/ |access-date=2021-05-10 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anambra 2017: Gov. Obiano emerges APGA governorship candidate |url=http://primetimereporters.com/2017/08/anambra-2017-gov-obiano-emerges-apga-governorship-candidate/ |access-date=2021-05-10 |website=primetimereporters.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Ripples |date=2017-08-22 |title=ANAMBRA 2017: APGA chances in jeopardy as a parallel candidate emerges |url=https://www.ripplesnigeria.com/anambra-2017-apga-chances-jeopardy-parallel-candidate-emerges/ |access-date=2021-05-10 |website=Latest Nigeria News {{!}} Top Stories from Ripples Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Elites |first=The |date=2017-08-14 |title=Anambra Guber: 1,119 Delegates For APGA Primaries |url=https://www.theelitesng.com/anambra-guber-1119-delegates-for-apga-primaries/ |access-date=2021-05-10 |website=The Elites Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anene Peters |date=2017-08-14 |title=Anambra Guber: APGA endorse 1,119 delegates for primaries |url=https://www.naija247news.com/2017/08/14/anambra-guber-apga-endorse-1119-delegates-for-primaries/ |access-date=2021-05-10 |website=Naija247news |language=en-GB}}</ref>
===Jam'iyyar APC===
An gudanar da Zaben fidda gwani na APC a ranar 26 ga watan Agusta 2017. [[Tony Nwoye]] ya lashe zaben fidda gwani bayan ya doke wasu 'yan takara 11. Abokin hamayyarsa shi ne Andy Uba wanda ke da kuri'u 931. <ref>{{Cite web |date=2017-08-27 |title=Anambra Governorship: Tony Nwoye emerges APC candidate, floors Andy Uba, others {{!}} Premium Times Nigeria |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/241683-anambra-governorship-tony-nwoye-emerges-apc-candidate-floors-andy-uba-others.html |access-date=2021-05-10 |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tony Nwoye Wins Anambra APC Primaries |url=https://www.channelstv.com/2017/08/27/breaking-tony-nwoye-wins-anambra-apc-primaries/ |access-date=2021-05-10 |website=Channels Television}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=C. N. R. |title=Anambra Poll: APC's Tony Nwoye Nominates Ikedife As Running Mate |url=https://www.currentnewsreporters.com/2017/09/anambra-poll-apcs-tony-nwoye-nominates.html |access-date=2021-05-10 |website=Current News Reporters}}</ref>
== Sakamakon ==
Adadin 'yan takara 37 da suka yi rajista tare da [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] don yin takara a zaben.
Adadin masu jefa kuri'a da aka yi rajista a jihar sun kasance 88,793, masu jefa kuriʼa 457,311, jimlar kuri'un da aka jefa sun kasance 448,771, yayin da yawan kuri'un masu inganci sun kasance 422,314. An ki amincewa da kuri'u 6,457.
=== Ta hanyar karamar hukuma ===
Ga sakamakon zaben da karamar hukuma ta yi wa manyan jam'iyyun biyu. Jimlar kuri'un da suka dace na 422,314 suna wakiltar jam'iyyun siyasa 37 da suka shiga zaben. <span style="background:#90EE90">Green</span> yana wakiltar LGAs wanda Willie Obiano ya lashe. <span style="background:#87BEEB">Blue</span> yana wakiltar LGAs wanda Tony Nwoye ya lashe.
{| class="wikitable sortable" style=" font-size: 95%"
! rowspan="2" |LGA
! colspan="2" |Willie Obiano
APGA
! colspan="2" |Tony Nwoye
APC
!Jimlar kuri'u
|-
!#
!%
!#
!%
!#
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Njikoka]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''16,944'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,756
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Dunukofia]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''8,575'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |7,016
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Awka ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''18,957'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |6,167
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Ayamelum]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''14,593'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,412
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Anaocha]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''11,237'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,297
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Orumba ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''8,125'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |3,808
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Ekwusigo]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''8,595'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,412
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Aguata|Ruwa]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''13,167'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,807
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Onitsha ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''10,138'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |3,808
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Ogbaru]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''6,615'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |3,415
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Idemili ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''5,742'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |4,063
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Oyi]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''11,840'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,085
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Orumba ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''8,766'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |3,551
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Awka ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''7,162'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |3,727
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Onitsha ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''7,082'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |2,012
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Ihiala]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''14,379'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |7,894
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Anambra ta Gabas|Anambra Gabas]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''20,510'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |5,248
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Anambra ta Yamma|Anambra Yamma]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''8,152'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |4,261
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Nnewi ta Kudu]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''10,465'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |2,765
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Idemili ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''12,180'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |4,632
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
| align="center" bgcolor="#90EE90" |[[Nnewi ta Arewa]]
| align="center" bgcolor="#90EE90" |'''10,845'''
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |3,616
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
| align="center" bgcolor="#90EE90" |
|-
!Cikakken
!'''234,071'''
!
!'''98,752'''
!
!422,314
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
r9uvhvfq7o211mfprshairuxuai51li
Tanglang
0
177824
968568
961679
2026-10-17T12:01:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968568
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Tanglang
| settlement_type = Ward and community
| country = Nigeria
| state = Gombe State
| local_government_area = Billiri
| district = Tanglang
| postal_code = 771101
| population =
| population_as_of =
| coordinates =
}}
'''Tanglang''' al'umma ce da kuma yankin gudanarwa (ward) da ke cikin [[Karamar Hukumar Billiri]], a [[Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Tanglang na daga cikin yankunan gudanarwa guda goma na Karamar Hukumar Billiri, tare da Banganje North, Banganje South, Bare, Billiri North, Billiri South, Kalmai, Tal, Todi da Tudu Kwaya. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Tarihi da matsayi ==
Tanglang na daga cikin wuraren da ake dangantawa da al'ummar [[Tangale]] a Billiri. Jaridar ''The Punch'' ta bayyana cewa Tangale suna da tsarin gargajiya mai kunshe da manyan clans guda bakwai, wadanda suka hada da Banganje, Kalmai, Nathe, Tal, Tanglang, Tangaltong da Todi. Wannan bayanin ya nuna muhimmancin Tanglang a cikin tsarin tarihi da zamantakewar Tangale. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021}}</ref>
A tsarin gudanarwar Karamar Hukumar Billiri, Tanglang tana da matsayi na ''Registration Area'' ko ward. Kundin INEC na Jihar Gombe ya jera '''TANGLANG''' a matsayin daya daga cikin Registration Areas na Billiri Local Government Area. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Kauyuka da unguwanni ==
A cikin bayanan yankunan kauyuka na Jihar Gombe, Tanglang ward tana da wurare da dama da suka hada da Kampandi Kwaya, Kalkulong, Lawishi, Poyali, Lakalkal, Kulgul da Bassa. Wasu daga cikin wadannan wurare kuma suna da makarantun firamare ko wuraren zama da aka jera a cikin bayanan yankin. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
Kundin bayanan yankin ya kuma nuna cewa akwai '''Kalkulong Primary School''', '''Kulgul I Primary School''', '''Kulgul II Primary School''' da '''Bassa Primary School''' a cikin Tanglang ward. Haka kuma an jera wasu wurare kamar Kampandi Kwaya, Lawishi, Poyali da Lakalkal a matsayin wuraren da ake samun rumfunan zabe ko wuraren zama. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Gudanarwa da zaɓe ==
Tanglang tana da muhimmiyar rawa a tsarin zaɓe na Billiri. A bayanan INEC na Gombe, Tanglang tana cikin Registration Areas na Billiri, kuma an ware mata wuraren tattara PVC da kuma tsarin gudanar da harkokin zaɓe. <ref>{{cite web |title=GOMBE |url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2023/01/GOMBE.pdf |publisher=Independent National Electoral Commission (INEC) |access-date=2 October 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Tanglang Ward ta kuma bayyana a cikin wata shari'ar Kotun Ɗaukaka Ƙara ta Najeriya da ta shafi zaɓen kansilan Billiri Local Government Council. Shari'ar ''Melah Haruna Tanko v. Elisha Caleb & Ors'' ta yi magana kan zaɓen kansilan Tanglang Ward da aka gudanar a ranar 5 ga Disamba 1998. <ref>{{cite web |title=Melah Haruna Tanko v. Elisha Caleb & Ors (1999) |url=https://www.lawglobalhub.com/melah-haruna-tanko-v-elisha-caleb-ors-1999-lljr-ca/ |website=LawGlobal Hub |access-date=2 October 2026}}</ref>
A shekarar 2016, Kotun Ɗaukaka Ƙara ta Najeriya ta sake ambaton Tanglang a shari'ar ''Falke v. Billiri Local Government Council and Others''. Daga cikin wadanda aka bayyana a matsayin wadanda ake kara akwai shugaban gundumar Tanglang, wato District Head of Tanglang. <ref>{{cite web |title=Falke v Billiri Local Government Council and Others (2016) |url=https://nigerialii.org/akn/ng/judgment/ngca/2016/32/eng@2016-05-19 |website=NigeriaLII |date=19 May 2016}}</ref>
== Al'umma da harshe ==
Tanglang tana cikin yankin Tangale na Jihar Gombe, inda harshen Tangale yake daga cikin muhimman harsunan gargajiya. ''The Punch'' ta bayyana cewa mazauna yankin Tangale suna amfani da harshen Tangale, yayin da Hausa kuma ake amfani da ita a matsayin harshen sadarwa na gama gari a arewacin Najeriya. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021}}</ref>
Tanglang tana daga cikin yankunan da ke kusa da wasu muhimman wurare na Billiri. A wani rahoton ''The Punch'' na shekarar 2025, an ambaci Tanglang tare da Billiri, Tal da Todi a matsayin wuraren da jami'an tsaro suka ratsa yayin tantance yankunan kan iyakar Gombe da Taraba. <ref>{{cite news |title=Gombe police commissioner visits border flashpoints |url=https://punchng.com/gombe-police-commissioner-visits-border-flashpoints/ |work=The Punch |date=21 March 2025}}</ref>
== Ruwa da ababen more rayuwa ==
Matsalar samun ruwa ta taba shafar Tanglang. A wani rahoto na ''The Nation'' game da Tal community, an bayyana cewa Tanglang ma tana dogaro da wani rijiyar burtsatse mai amfani da hasken rana da ke samar da ruwa ga al'umma, amma injin famfon ya kasance yana aiki na ɗan lokaci kaɗan a rana saboda matsin lamba. Rahoton ya kuma bayyana cewa mazauna Tal da Tanglang kan yi ta samun sabani yayin da suke neman ruwa daga bututun da ke hidimtawa al'ummomin biyu. <ref>{{cite news |title=Gombe: Tal community seek intervention on abandoned school project |url=https://thenationonlineng.net/gombe-tal-community-seek-intervention-abandoned-school-project/ |work=The Nation |date=28 February 2018}}</ref>
== Tsaro ==
Tanglang tana cikin yankin Billiri da ke kusa da hanyar zuwa Shongom da wasu yankunan kudancin Jihar Gombe. A watan Maris na 2025, Kwamishinan 'Yan Sandan Jihar Gombe ya kai ziyarar tantance yanayin tsaro a wasu wuraren kan iyakar jihar da Taraba, inda tawagar ta ratsa ta Billiri, Lalapido, Tanglang, Tal, Todi da hanyar Filiya zuwa Dwaja. <ref>{{cite news |title=Gombe police commissioner visits border flashpoints |url=https://punchng.com/gombe-police-commissioner-visits-border-flashpoints/ |work=The Punch |date=21 March 2025}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Billiri]]
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tangale]]
* [[Tal]]
* [[Todi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
fittqg0iik6p4rp5gkdqmifi8fiu7cg
Todi
0
177825
968731
961681
2026-10-17T17:33:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968731
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Todi
| settlement_type = Village and Ward
| official_name = Todi
| country = Nigeria
| state = Gombe State
| local_government_area = Billiri
| postal_code = 771
| timezone = WAT
| utc_offset = +1
}}
'''Todi''' ƙauye ne kuma gundumar gudanar da zaɓe (ward) da ke cikin [[Billiri|Ƙaramar Hukumar Billiri]], a [[Jihar Gombe]], arewa maso gabashin [[Najeriya]]. Todi yana daga cikin gundumomin da aka amince da su a tsarin zaɓe na Billiri, kuma ana samun sunansa a cikin jerin garuruwa da ƙauyukan ƙaramar hukumar. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Matsayi da gudanarwa ==
Todi yana ƙarƙashin [[Billiri|Ƙaramar Hukumar Billiri]] ta Jihar Gombe. A tsarin gudanar da zaɓe, Todi na daga cikin gundumomin zaɓe guda goma na Billiri. Sauran gundumomin sun haɗa da Bangaje North, Bangaje South, Bare, Billiri North, Billiri South, Kalmai, Tudu Kwaya, Tal da Tanglang. <ref>{{cite web |title=DTM Round 38 List of Assessed Wards |url=https://nigeria.iom.int/sites/g/files/tmzbdl1856/files/documents/R38%2520LIST%20OF%20WARDS%20ASSESSED.pdf |publisher=International Organization for Migration |access-date=2 October 2026}}</ref>
Bayanan da Hukumar Zaɓe ta Ƙasa da sauran bayanan tsarin rumfunan zaɓe suka wallafa sun nuna cewa Todi yana da wuraren jefa ƙuri'a da dama da suka haɗa da Dongor I, Dongor II, Lakule, Latana, Yan Sari, Shela I, Shela II, Layer, Lakollo da Wuro Doya. Wasu daga cikin wuraren ana danganta su da makarantun firamare ko gidajen al'umma da ake amfani da su wajen gudanar da zaɓe. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Al'umma ==
Todi yana cikin yankin da al'ummar [[Tangale]] suka fi yawa a Billiri. Rahoton ''The Punch'' kan al'ummar Tangale ya bayyana Todi a matsayin ɗaya daga cikin rassa bakwai na Tangale, tare da Banganje, Kalmai, Nathe, Tal, Tanglang da Tangaltong. Wannan yana nuna muhimmancin Todi a tarihin tsarin rarrabuwar al'ummar Tangale. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021 |access-date=2 October 2026}}</ref>
Harshen Tangale na daga cikin muhimman harsunan yankin Billiri, yayin da Hausa kuma ake amfani da ita a matsayin harshen sadarwa tsakanin al'ummomi a arewacin Najeriya. Rahoton ''The Punch'' ya bayyana cewa mazauna yankin Tangale suna magana da Tangale tare da Hausa a matsayin harshen sadarwa na gama gari. <ref>{{cite news |title=Mai Tangale: How selection of traditional ruler shattered peace in Gombe community |url=https://punchng.com/mai-tangale-how-selection-of-traditional-ruler-shattered-peace-in-gombe-community/ |work=The Punch |date=28 February 2021 |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Albarkatun ruwa ==
An gudanar da ayyukan samar da ruwan sha a Todi. Shafin hukuma na [[Upper Benue River Basin Development Authority]] ya nuna cewa an samar da rijiyar burtsatse mai amfani da hasken rana (solar-powered borehole) a Todi, Billiri, Jihar Gombe. Wannan na daga cikin ayyukan samar da ruwa da hukumar ta gudanar a yankin. <ref>{{cite web |title=Borehole Projects |url=https://ubrbda.gov.ng/boreholes.php |publisher=Upper Benue River Basin Development Authority |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Ilimi ==
Ana samun cibiyoyin ilimi a yankin Todi da kewaye. Bayanai kan wuraren rumfunan zaɓe sun haɗa da makarantu irin su Dongor Primary School da Shela Primary School, abin da ke nuna cewa makarantu suna daga cikin muhimman wuraren taruwar al'umma a wasu sassan yankin Todi. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
Kasafin kuɗin Jihar Gombe na shekarar 2022 ya kuma ƙunshi ayyukan ilimi a Ƙaramar Hukumar Billiri, ciki har da ayyukan gine-gine da samar da kayayyakin makarantu. Duk da haka, wannan kasafin bai isa a tabbatar da cewa an kammala wani takamaiman aikin makaranta a Todi ba, saboda haka bai kamata a bayyana aikin a matsayin wanda aka kammala a Todi ba tare da wata majiya kai tsaye ba. <ref>{{cite web |title=Gombe State Government 2022 Approved Budget Summary |url=https://www.gombestate.gov.ng/wp-content/uploads/2022/04/approved-gombe-state-goverment-2022-budget-ncoa.pdf |publisher=Gombe State Government |access-date=2 October 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126233455/https://gombestate.gov.ng/wp-content/uploads/2022/04/approved-gombe-state-goverment-2022-budget-ncoa.pdf |archive-date=26 November 2025 |url-status=dead}}</ref>
== Tsaro ==
Todi ya taɓa fuskantar matsalolin tsaro da suka shafi satar mutane a wasu lokuta. Rahoton ''ThisDay'' na watan Nuwamba 2022 ya ambaci Todi tare da Tudu Kwaya da Kuran Mota a matsayin yankunan Billiri da aka samu rahotannin satar mutane. Rahoton ya bayyana lamarin ne a matsayin wani ɓangare na matsalolin tsaro da suka addabi wasu yankunan Billiri a wancan lokaci. <ref>{{cite news |title=Insecurity in Billiri LGA of Gombe State |url=https://www.thisdaylive.com/2022/11/13/insecurity-in-billiri-lga-of-gombe-state/ |work=ThisDay |date=13 November 2022 |access-date=2 October 2026}}</ref>
Bayanan da International Organization for Migration ta wallafa a cikin jerin wuraren da aka tantance a Gombe sun kuma nuna Todi a matsayin ward na Billiri, tare da bayanan yawan wuraren da aka tantance da kuma mutanen da aka samu a wuraren da aka tantance. A cikin wannan bayanin, Todi yana da wurare 7 da aka tantance da mutane 52 da aka rubuta a lokacin wannan zagayen tantancewar. <ref>{{cite web |title=DTM Round 38 List of Assessed Wards |url=https://nigeria.iom.int/sites/g/files/tmzbdl1856/files/documents/R38%2520LIST%20OF%20WARDS%20ASSESSED.pdf |publisher=International Organization for Migration |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Siyasa da zaɓe ==
Todi na da muhimmiyar rawa a tsarin zaɓe na Billiri saboda kasancewarsa ɗaya daga cikin wards na ƙaramar hukumar. A watan Disamba 2022, ''Independent'' ta ruwaito cewa yayin wani gangamin siyasa a Billiri, an gudanar da taruka a Todi da wasu wards na Billiri West State Constituency. Rahoton ya kuma bayyana cewa an yi alkawarin ƙarin abubuwan more rayuwa ga al'ummomin yankin. <ref>{{cite news |title=2023: Let's Consolidate On Gains Made So Far, Inuwa Urges Billiri Voters |url=https://independent.ng/2023-lets-consolidate-on-gains-made-so-far-inuwa-urges-billiri-voters/ |work=Independent Nigeria |date=23 December 2022 |access-date=2 October 2026}}</ref>
A lokacin wannan kamfen ɗin, an kuma ruwaito cewa gwamnatin jihar ta yi alkawarin samar da wasu ayyukan more rayuwa ga Todi. ''Legit.ng'', tana nakalto rahotannin Vanguard, ta bayyana cewa an yi alkawarin gina masallaci da coci a Todi, tare da wasu ayyukan makaranta, hanya da gada a yankunan Billiri. Waɗannan bayanai alkawura ne da aka ruwaito, ba hujjar cewa an kammala ayyukan ba. <ref>{{cite news |title=Popular Governor Promises to Build Mosque and Church for Todi Village |url=https://www.legit.ng/nigeria/1511602-popular-governor-promises-build-mosque-church-todi-village/ |work=Legit.ng |date=2022 |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Todi a cikin Billiri ==
Todi yana daga cikin ƙauyuka da wuraren zama na Billiri-Tangale. Jerin ƙauyukan Jihar Gombe ya sanya Todi a ƙarƙashin Billiri, tare da wasu wurare kamar Ayaba, Banganje, Bare, Billiri, Kalmai, Kulkul, Labepit, Lakalkal, Lamugu, Landongor, Pokuli, Shela, Sikirit, Tal, Tanglang da Tudu Kwaya. <ref>{{cite web |title=List of villages in Gombe State |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_villages_in_Gombe_State |access-date=2 October 2026}}</ref>
Saboda haka, Todi yana da alaƙa da tsarin gudanarwa na Billiri, al'adun Tangale, harkokin zaɓe, samar da ruwa da sauran ayyukan raya ƙasa. Bayanai daga hukumomin gwamnati da rahotannin kafafen yaɗa labarai sun tabbatar da kasancewar Todi a matsayin wani yanki na Billiri, yayin da bayanai kan yawan jama'a na musamman ga Todi ba su bayyana a cikin majiyoyin da aka yi amfani da su ba. <ref>{{cite web |title=Borehole Projects |url=https://ubrbda.gov.ng/boreholes.php |publisher=Upper Benue River Basin Development Authority |access-date=2 October 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Billiri]]
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tangale]]
* [[Ƙaramar Hukumar Billiri]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
0zltuwstyrgdbcha09axzxc4p649ta6
Tsoro na Texas baiwa na 1860
0
178154
968775
962732
2026-10-17T20:38:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968775
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Tsoro na tashin hankali na Texas na shekarar 1860, wanda aka fi sani da Texas Troubles, tsoro ne na ɗabi'a ko tashin hankali da kuma [[Kisan Kiyashi|kisan kiyashi]] a Arewa da Gabashin Texas. Masu tsaro sun kashe kimanin mutane 30 zuwa 100 wadanda suka yi iƙirarin cewa suna shirin makircin ƙonewa da tawaye na bayi. Hukumomin tilasta bin doka sun tsaya a gefe don ba da izinin kisan ba tare da shari'a ba na Black Texans da fararen mutanen da ake zaton su masu abolitionists. Masana tarihi sun yi la'akari da makircin ya kasance tunanin kamar yadda kusan babu wata shaida ta ƙonewa ko tawaye da aka samar.
Shahararren ƙaddamar da makircin ga magoya bayan [[Abraham Lincoln|Ibrahim Lincoln]] ya ba da gudummawa ga rabuwa ta Kudu daga Tarayyar a kan zaben Lincoln daga baya a shekara ta 1860, kuma ta haka ne ga Yaƙin basasar na ƙasar Amurka.
== Tarihi ==
Tsoro game da tawaye na bayi ya zama ruwan dare a tsakanin fararen mutane a duk faɗin antebellum South. Kodayake tawaye da aka shirya ba su da yawa, misalai na ainihi na lokaci-lokaci kamar tawaye na bawa na Nat Turner sun kara da tsoro wanda ya haifar da tsoro game da tawaye da ake tsammani. Yawan bayi a Texas ya ninka fiye da sau uku a cikin shekaru goma da suka kai ga 1860. Mutanen kudanci sun fi jin tsoron cewa karuwar [[Kau da Bautan Bayi|abolitionist]] movement za ta yi ƙoƙari ta shirya tawaye.{{Rp|1–8}}
Gwamnatocin Texas na gida sun kori mutanen Tejano ko na Mexico saboda sun yi imanin cewa Tejanos ba su goyi bayan bautar ba. Uvalde ya zartar da dokar cewa 'yan Mexico ba za su iya wucewa ta cikin gundumar ba tare da izini ba a 1857. An kashe Tejanos a cikin Cart War da sauran hare-hare da yawa. Har ila yau, 'yan Texas sun kai hari ga ministocin abolitionist, musamman bayan harin da John Brown ya kai a Harpers Ferry a shekarar 1859. Wani littafi mai cin wuta ya yi niyya da litattafan da masu zanga-zangar a Falasdinu, Texas suka yi la'akari da makircin abolitionist.{{Rp|14–21}}
== Tsoro ==
A ranar 8 ga watan Yuli, shekara ta 1860, gobara ta tashi a cikin garuruwan Texas sama da goma sha biyu, ta lalata sassan [[Dallas]], [[Denton, Texas|Denton]], Pilot Point, da sauran al'ummomi. Wataƙila gobarar ta samo asali ne daga yanayin zafi da bushewa - {{Convert|110|F}} ° F (43 ° C) an ruwaito a wannan rana a Dallas - kuma, musamman, ta hanyar shagunan fararen phosphorus wanda ke ƙonewa cikin zafi mai zafi.<ref name="Reynolds1995">{{Cite web |last=Reynolds |first=Donald E. |date=November 1, 1995 |title=Texas Troubles |url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/texas-troubles |publisher=Texas State Historical Association}}</ref>{{Rp|32}}
Jama'a gabaɗaya sun yarda cewa gobarar da ke cikin garuruwansu ta haifar da yanayin zafi. Koyaya, masu fafutuka a Dallas sun fara azabtar da mazaunan baƙar fata da suka ɗauka masu tuhuma, suna tilasta ikirari ƙonewa.: 35 An kashe mutane uku masu suna Patrick Jennings, Sam Smith, da Cato. Charles R. Pryor, editan (kafin ya ƙone) na ''Dallas Herald'', ya rubuta wasiƙu ga wasu jaridu a yankin yana kwatanta gobarar a matsayin makirci wanda aka tsara da tsari kuma mafi ƙwarewa ta ministocin Methodist guda biyu da ake zargi da abolitionist waɗanda aka kore su daga Dallas shekara guda da ta gabata. Pryor ya yi imanin cewa ministocin suna so "ta lalata, tare da wuta da kisan kai, duk Arewacin Texas" ta hanyar daukar masu adawa da bautar don ƙonewa, sannan kuma su haifar da tawaye a ranar zabe mai zuwa. <ref name="Pryor1860" /><ref name="Reynolds1995" />
[[File:Edward_Clark_house_outbuilding_in_Austin,_Texas.jpg|left|thumb|Gidan bautar Laftanar Gwamna Edward Clark a Austin, ɗaya daga cikin wuraren da aka zargi mutane da makirci. : 38–40 {{Rp|38–40}}]]
An sake buga wasikun Pryor a ko'ina. Tsoro ya bazu, kuma al'ummomi da yawa a Texas sun kafa kwamitocin tsaro don amsawa ga zargin makircin da ake yi da tashin hankali na wariyar launin fata. Ta hanyar ikirarin azabtarwa da kuma rikice-rikice, kwamitocin tsaro sun tsara wani makirci mai rikitarwa, suna tunanin fararen umarni da ke jagorantar sojojin Black arsonists, kisan kai, guba, da masu satar mata.{{Rp|37}}
Rahotanni masu shakka game da gobara, yunkurin konewa, da kuma makircin kisan gilla sun bazu a duk yankin. A [[Austin]] ofishin magajin gari ya ba da rahoton gano ɓoyayyun bindiga, wuƙaƙe da sauran makamai a cikin gidan bawa. An yi zaton makaman ne na fararen masu makirci waɗanda ba za a iya gano su ba.: 40-41 Mazauna masu tsoro sun rufe kasuwanni kuma sun ɗauki makamai.<ref name="Reynolds2007" />{{Rp|40}}
Masu sintiri na dare da suka farautar bayi, fararen Arewa, baƙi, 'yan Mexico ko duk wanda bai amsa tambayoyin masu sintiri ba, nan da nan aka kashe su. An yanke wa wasu hukunci a cikin gwaji kuma an rataye su a wuraren jama'a.<ref name="Barton2010" /> Hukumomin tilasta bin doka sun ba da izinin masu tsaro na sirri su kashe duk wanda ake zargi da kasancewa mai ƙonewa ko abolitionist. Kwamitin tsaro na Fort Worth ya bayyana cewa, ya fi kyau a gare mu rataye mutane tara marasa laifi fiye da barin mutum daya mai laifi ya wuce A cewar masana tarihi, an kashe kimanin mutane 30 zuwa 100, kodayake "babu wata hujja mai karfi da aka gabatar don tabbatar da laifin wanda ake zargi da ƙone baki ko White abolitionist".<ref name="Reynolds1995" />
== Tasirin ==
Masu tsattsauran ra'ayi na bautar sun yi amfani da zarge-zargen tawaye na bayi don samun goyon baya ga rabuwa a duk faɗin Kudancin Amurka, suna zargin magoya bayan [[Abraham Lincoln|Ibrahim Lincoln]] da yin makircin. Jaridu na White Southern sun zargi fitilu na Wide Awakes saboda gobarar, kuma sun kalli Wide Awakes a matsayin ƙungiyar soja wacce za ta "tsayar da guillotine, ta rushe haikalin adalci, ta kwashe birni da fili, kuma ta rushe al'umma" a cikin kudancin da ke riƙe da bayi. Mutane da yawa da suka goyi bayan Tarayyar a baya sun gamsu cewa rashin jituwa ya zama dole idan aka zabi Lincoln a matsayin shugaban kasa, wanda ya faru a watan Nuwamba 1860.<ref name="Reynolds1995" /> Texas ta rabu a 1861.
'Yan jarida da malamai sun dauki makircin konewa da tawaye a matsayin gaskiya a tsakiyar karni na 20, kodayake sau da yawa suna yarda cewa ba a tabbatar da shi da shaidu ba. Misali, wani labarin 1949 a cikin mujallar Texas State Historical Association ya ce tashin hankali shine amsa mai kyau ga tayar da kayar baya "ko da gaske ko tunanin".<ref>{{Cite journal |last=White |first=William W. |date=January 1949 |title=The Texas Slave Insurrection of 1860 |url=https://www.jstor.org/stable/30235055 |journal=The Southwestern Historical Quarterly |publisher=Texas State Historical Association |volume=52 |pages=259–285 |jstor=30235055}}</ref>
Wasu maza da ke da hannu a kisan gillar 1860 sun zama sanannun, kamar Gwamnan Texas Richard Coke . Abubuwan da suka faru da kansu sun ɓace; waɗanda ke da alhakin sun daina magana game da su. An tuna da abubuwan da suka faru a shekarar 1991 lokacin da aka sake sunan wani wurin shakatawa kusa da Dealey Plaza a Dallas Martyrs Park . Yana nuna shafin da aka kashe Patrick Jennings, Sam Smith, da Cato.<ref>{{Cite web |date=September 25, 2019 |title=Racial Equity Now tour – Martyrs Park & Dealey Plaza/ |url=https://dallastrht.org/racial-equity-now-tour-martyrs-park-dealey-plaza/ |website=Dallas Truth, Racial Healing & Transformation}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3uvvnn045fduon8lw71i0gaitors6mz
Wurin Birni (Brooklyn)
0
178480
968921
964568
2026-10-18T02:28:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968921
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
City Point wani babban tsari ne mai dauke da gine-gine da dama da ake amfani da su wajen zama da kuma harkokin kasuwanci, wanda yake a tsakiyar yankin Brooklyn a [[birnin New York]]. Idan aka yi la'akari da girman fadin wurin, City Point shi ne babban aikin gine-gine mai hade ayyuka daban-daban (na zama da kasuwanci) mafi girma a birnin. Gine-ginen City Point III, mai tsayin ƙafa 720, a halin yanzu shi ne gini na biyu mafi tsayi a Brooklyn (bayan Brooklyn Tower) tare da kasancewa gini na huɗu mafi tsayi a yankin Long Island (bayan Brooklyn Tower, Skyline Tower da ke Long Island City a Queens, da kuma Sven da ke Long Island City).<ref>{{Cite web |last=Rinn |first=Natalie |date=April 28, 2016 |title=Inside City Tower, the Future of Downtown Brooklyn |url=http://www.bkmag.com/2016/04/28/tour-city-tower-new-downtown-brooklyn/ |access-date=September 12, 2017 |website=Brooklyn Magazine}}</ref>
Cibiyar Ci gaban Tattalin Arziki ta Birnin New York ta goyi bayan City Point a matsayin ci gaba mai amfani da kayan sayarwa da gidaje.<ref name="nycedc.com">{{Cite web |title=City Point |url=https://www.nycedc.com/project/city-point |access-date=September 12, 2017 |publisher=}}</ref> Albee Development LLC ne ya kirkiro aikin kuma Cook + Fox architects ne suka tsara shi, kuma yana da takardar shaidar LEED-azurfa.<ref name="nycedc.com" /><ref>{{Cite web |title=City Point |url=https://www.islandfacades.com/portfolio/city-point |access-date=2024-04-20 |website=Island Exterior Fabricators |language=en-US}}</ref> Ana sa ran zai haifar da akalla ayyukan gine-gine 328 da ayyuka na dindindin 108.
An gina hadaddun ne a kan ƙofa tashar DeKalB Avenue a kan na B, , da R na New York City Subway. Yana a fadin Flatbush Avenue Extension daga harabar Jami'ar Long Island ta Brooklyn, kuma a fadin Fleet Street daga Hasumiyar Brooklyn. City Point yana kan tsohon shafin yanar gizon Albee Square Mall, <ref>{{Cite web |date=November 1, 2012 |title=Albee Square - Downtown Brooklyn |url=http://downtownbrooklyn.com/listings/albee-square |access-date=September 12, 2017 |publisher=}}</ref> kuma ƙofar kudancin ta tsakiya a kan Fulton Street Mall.
== Bayyanawa ga tarihi ==
[[File:City_Point_Tower_II_Brooklyn_NY_2015_06_10_08.jpg|thumb|Dubi kudu maso gabas tare da Flatbush Avenue Extension a cikin 2015 a City Point Tower II a hagu da City Point Tower I a dama. Shafin yanar gizon City Point Tower III, wanda aka kammala a cikin 2020, yana cikin gaba.]]
A shekara ta 2004, Kamfanin Ci gaban Tattalin Arziki na Birnin New York ya karɓi "Tsarin Downtown Brooklyn", wanda ya ƙunshi jerin canje-canje da ayyukan jama'a.<ref name="nycedc.com" /> City Point na ɗaya daga cikin abubuwan da suka ci gaba da aka gabatar, suna zaune a kan ƙasar mallakar birni, a cikin wani yanki da aka riga aka kafa a matsayin hanyar cin kasuwa.<ref name="nycedc.com" />
An dakatar da aikin ginin ne saboda ba da izinin ginawa, amma Shugaban gundumar Brooklyn na wancan lokacin Marty Markowitz ya taimaka masa, lokacin da masu haɓaka ginin, Acadia Realty, suka ba da gudummawa ga wani kamfani mai zaman kansa mai suna Markowitz wanda ke gudanar da Markowitz, kuma Acadia ta musanta aikata ba daidai ba, ta kuma ɗora alhakin dagewar wani kamfanin haɗin gwiwa, PA Associates, wanda daga baya aka tuhume shi da cin hanci ga tsohon Sanata Carl Kruger na Jihar New York.<ref name="Markowitz">{{Cite news |last1=Robbins |first1=Liz |last2=Cowan |first2=Alison Leigh |date=October 25, 2011 |title=From Brooklyn Office, Mixing Clout and Charity |url=https://www.nytimes.com/2011/10/25/nyregion/for-brooklyn-leader-marty-markowitz-mix-of-business-charity-and-power.html |newspaper=The New York Times}}</ref>
=== Hasumiyoyi ===
Hasumiyar farko, City Point Tower I (wanda aka fi sani da '''7 DeKalb'''), <ref>{{Cite web |title=7 DEKALB / City Point / Brooklyn Full-service Rentals |url=http://7dekalb.com/ |access-date=September 12, 2017 |website=7dekalb.com}}</ref> an buɗe ta a cikin 2015. Yana da hawa 19, hasu mai murabba'in ƙafa ,000 tare da raka'a 200 na gidaje masu araha, da murabba'i 50,000 (4,600 m2) na sararin sayar da kaya.<ref>{{Cite web |last=Warerkar |first=Tanay |date=March 16, 2016 |title=City Point Tower Received 90,000 Applications for 200 Affordable Apartments |url=https://ny.curbed.com/2016/3/16/11246584/city-point-affordable-housing-applications |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319072650/http://ny.curbed.com/2016/3/16/11246584/city-point-affordable-housing-applications |archive-date=March 19, 2016 |access-date=September 12, 2017 |website=Curbed NY}}</ref><ref name="nycedc.com" />
Hasumiya ta biyu, City Point Tower II (wanda aka fi sani da 1 DeKalb Avenue), <ref name="SkyscraperCenter15744">{{Cite web |last=Council on Tall Buildings and Urban Habitat |author-link=Council on Tall Buildings and Urban Habitat |title=City Point Tower II |url=http://skyscrapercenter.com/building/city-point-tower-ii/15744 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714171236/http://skyscrapercenter.com/building/city-point-tower-ii/15744 |archive-date=July 14, 2015 |access-date=July 11, 2015 |website=The Skyscraper Center |publisher=[[Council on Tall Buildings and Urban Habitat]]}}</ref> ko 10 City Point, yana kasuwanci a matsayin City Tower <ref>{{Cite web |title=New Apartments in Brooklyn | City Tower Brooklyn |url=http://citytowerbk.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419193904/http://citytowerbk.com/ |archive-date=April 19, 2016 |access-date=April 12, 2016}}</ref> an kammala shi a cikin 2015 <ref>{{Cite web |last=Corcoran |first=Cate |date=June 4, 2015 |title=City Point Phase 2 Tops out at 43 Stories With Glassy Facade |url=http://www.brownstoner.com/development/city-point-phase-2-tops-out-at-43-stories-with-glassy-facade/ |access-date=September 12, 2017 |website=Brownstoner}}</ref> kuma an buɗe shi a cikin 2016. Yana da hawa 30, hasumiya mai murabba'in ƙafa 335,000 tare da raka'a 440 na kasuwa. <ref name="nycedc.com" /><ref>{{Cite web |last=Plitt |first=Amy |date=October 8, 2015 |title=Inside Downtown Brooklyn's New 440-Unit Rental Tower |url=https://ny.curbed.com/2015/10/8/9913456/inside-downtown-brooklyns-new-440-unit-rental-tower |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420130813/http://ny.curbed.com/2015/10/8/9913456/inside-downtown-brooklyns-new-440-unit-rental-tower |archive-date=April 20, 2016 |access-date=September 12, 2017 |website=Curbed NY}}</ref>
[[File:Andrews_classic_roadside_hamburgers_in_Dekalb_Hall_jeh.jpg|left|thumb|Burger tsaye a cikin DeKalb Hall]]
Hasumiya ta uku - City Point Tower III, wanda ke a 138 Willoughby Street an shirya ya zama {{Convert|720|ft|m}} tsawo, yana mai da shi mafi tsayi a Brooklyn a cikin 2020.<ref name="curbed.com">{{Cite web |last=Warerkar |first=Tanay |date=August 7, 2017 |title=Downtown Brooklyn's final City Point tower starts construction |url=https://ny.curbed.com/2017/8/7/16109500/city-point-downtown-brooklyn-extell-construction |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808013350/https://ny.curbed.com/2017/8/7/16109500/city-point-downtown-brooklyn-extell-construction |archive-date=August 8, 2017 |access-date=September 12, 2017 |website=Curbed NY}}</ref> 9 DeKalb Avenue (yanzu The Brooklyn Tower) ya wuce City Point Tower III a tsawo a cikin 2021.<ref>{{Cite web |last=Young |first=Michael |date=October 29, 2021 |title=YIMBY Scopes Views From SHoP's Topped-Out 'Brooklyn Tower' At 9 DeKalb Avenue In Downtown Brooklyn |url=https://newyorkyimby.com/2021/10/yimby-scopes-views-from-shops-topped-out-brooklyn-tower-at-9-dekalb-avenue-in-downtown-brooklyn.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029120819/https://newyorkyimby.com/2021/10/yimby-scopes-views-from-shops-topped-out-brooklyn-tower-at-9-dekalb-avenue-in-downtown-brooklyn.html |archive-date=October 29, 2021 |access-date=October 29, 2021 |website=New York YIMBY}}</ref> An shirya shi don ƙunsar raka'a 458 na kasuwa wanda ke ɗaukar 'in ƙafa 1,08,218 (100,541.3 m2), tare da hawa uku na sararin kasuwanci da ke ɗaukar murabus ƙafa 502,460 (46,680 m2).<ref>{{Cite web |last=Devlin |first=Seán |date=August 7, 2017 |title=Construction Under Way on 50-Plus-Story Tower at DoBro's City Point |url=http://www.brownstoner.com/development/brooklyn-development-downtown-brooklyn-city-point-extell-138-willoughby-street/ |access-date=September 12, 2017 |website=Brownstoner}}</ref> Hasumiyar III za ta yi kasuwanci a matsayin Brooklyn Point kuma kamfanin Kohn Pedersen Fox ne ya tsara ta.<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Pamela |date=December 18, 2017 |title=Brooklyn Point: New Downtown Condo Tower Will Be Borough's Tallest—For Now |url=https://bklyner.com/brooklyn-point-new-downtown-condo-tower-will-boroughs-tallest-now/ |access-date=December 19, 2017 |website=Bklyner}}</ref> Wannan zai zama kawai ci gaban zama na sayarwa a City Point .
=== Siyayya ===
Ana iya shiga wani wurin sayayya ta hanyar kofofi dake kan titunan Flatbush Avenue Extension da Fulton Street; wurin ya ƙunshi manyan shaguna na kamfanoni masu rassa a faɗin ƙasa, ƙananan shaguna, gidan sinima, mashaya, da shagon sayar da kayan abinci, tare da gidajen cin abinci da kuma wani babban wurin cin abinci mai faɗin murabba'in ƙafa 27,000 a ƙarƙashin ginin Tower II, wanda ake kira DeKalb Market Hall..<ref>{{Cite web |title=City Point Tower One |url=http://www.citypointtower1.com/ |access-date=September 12, 2017 |website=www.citypointtower1.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924160817/http://citypointtower1.com/ |archive-date=September 24, 2017 |url-status=dead}}</ref><ref name="DMH">{{Cite web |last=Casey |first=Nell |date=June 16, 2017 |title=Inside DeKalb Market Hall, The Gigantic New Brooklyn Food Hall With A Katz's Outpost |url=http://gothamist.com/2017/06/16/dekalb_market_hall.php#photo-1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903134608/http://gothamist.com/2017/06/16/dekalb_market_hall.php#photo-1 |archive-date=September 3, 2017 |access-date=September 12, 2017 |website=Gothamist}}</ref> DeKalb Market Hall yana da masu siyarwa daban-daban 40, ƙananan kasuwanni da ke yankin Birnin New York. <ref>{{Cite web |title=DeKalb Market Hall |url=http://dekalbmarkethall.com/ |access-date=May 2, 2018 |website=dekalbmarkethall.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Arden |date=May 2, 2018 |title=Inside the Hustle and Bustle of Small Business in Brooklyn |url=https://thebridgebk.com/inside-hustle-bustle-small-business-brooklyn/ |access-date=May 7, 2018 |website=The Bridge}}</ref>
Tsakanin hasu ta farko da ta biyu shine "dandalin", wanda aka gina murabba'in ƙafa 660,000 (61,000 m2) na sararin sayar da kayayyaki, gami da kantin sayar da Primark mai hawa 4.<ref name="Brooklyn Eagle 2022">{{Cite web |last=Frost |first=Mary |date=December 20, 2022 |title=Primark opening creates a sensation in Downtown Brooklyn |url=https://brooklyneagle.com/articles/2022/12/20/primark-opening-creates-a-sensation-in-downtown-brooklyn/ |access-date=January 4, 2023 |website=Brooklyn Eagle}}</ref> da kuma gidan zane-zane na Alamo.<ref>{{Cite web |last=Jonathan Rizk |date=August 5, 2024 |title=Brooklyn’s Alamo Drafthouse receives major upgrade, enhancing theater experience |url=https://pix11.com/news/local-news/brooklyn/brooklyns-alamo-drafthouse-receives-major-upgrade-enhancing-theater-experience/ |access-date=December 22, 2024 |website=[[PIX11]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Amato |first=Rowley |date=May 23, 2015 |title=Checking in on DoBro's Almost Complete City Point Towers |url=https://ny.curbed.com/2015/5/23/9957420/checking-in-on-dobros-almost-complete-city-point-towers |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605085437/http://ny.curbed.com/2015/5/23/9957420/checking-in-on-dobros-almost-complete-city-point-towers |archive-date=June 5, 2016 |access-date=September 12, 2017 |website=Curbed NY}}</ref> A ranar 29 ga watan Janairun shekara ta 2017, Target ta bude kantin sayar da ita a City Point Tower II, tare da budewar Trader Joe a watan Yunin wannan shekarar. <ref>{{Cite web |last=Plitt |first=Amy |date=January 19, 2017 |title=Brooklyn's newest Target will open in City Point on January 29 |url=https://ny.curbed.com/2017/1/19/14327780/downtown-brooklyn-target-city-point-opening |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120151532/http://ny.curbed.com/2017/1/19/14327780/downtown-brooklyn-target-city-point-opening |archive-date=January 20, 2017 |access-date=October 31, 2020 |website=Curbed NY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tanay Warerkar |date=June 22, 2017 |title=Trader Joe's will finally open its Downtown Brooklyn store this Friday |url=https://ny.curbed.com/2017/6/22/15852504/trader-joes-downtown-brooklyn-city-point-opening |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170622194143/https://ny.curbed.com/2017/6/22/15852504/trader-joes-downtown-brooklyn-city-point-opening |archive-date=June 22, 2017 |access-date=December 22, 2024 |website=NY Curbed}}</ref><ref>{{Cite web |last=Seán Devlin |date=June 23, 2017 |title=Trader Joe's Highly Anticipated Second Brooklyn Outpost Opens at City Point in Downtown Brooklyn |url=https://www.brownstoner.com/neighborhood/downtown-brooklyn/trader-joes-brooklyn-downtown-brooklyn-city-point-445-gold-street/ |access-date=December 22, 2024 |website=Brownstoner}}</ref>
An bude gidan cin abinci na Fogo de Chão a matakin ƙasa a watan Afrilu na shekara ta 2024. <ref>{{Cite web |last=O'Neil |first=Meaghan McGoldrick |date=2024-04-02 |title=Firing up in Downtown Brooklyn: Fogo de Chão to open April 15 at City Point • Brooklyn Paper |url=https://www.brooklynpaper.com/fogo-de-chao-city-point-opening/ |access-date=2024-04-20 |website=www.brooklynpaper.com |language=en-US}}</ref>
=== Siffar Ruth Bader Ginsburg ===
An shigar da mutum-mutumi na Ruth Bader Ginsburg a waje da 445 Albee Square a City Point a ranar 12 ga Maris, 2021. Hoton ya kunshi mutum-mutumi na {{Convert|1|ft|m}} {{Convert|6|ft|m}} , wanda aka saita a kan tushe na 1 m), wanda ke nuna [[Ruth Bader Ginsburg]], mace ta biyu da ta yi aiki a [[Babban kotun Koli na Amurka|Kotun Koli ta Amurka]].<ref>{{Cite web |last=Dole |first=Kimberly |date=October 15, 2020 |title=Statue of Ruth Bader Ginsburg to be unveiled during Women's History Month in March |url=https://www.radio.com/wbbm780/news/statue-of-late-justice-ginsburg-to-be-unveiled-in-brooklyn |website=WBBM News Radio |access-date=October 7, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128155048/https://www.radio.com/wbbm780/news/statue-of-late-justice-ginsburg-to-be-unveiled-in-brooklyn |archive-date=January 28, 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=November 11, 2020 |title=New mural honoring Ruth Bader Ginsburg going up in East Village |url=https://abc7ny.com/rbg-mural-east-village-ruth-bader-ginsburg-tribute/7877048/ |website=ABC 7}}</ref> An motsa mutum-mutumi a watan Oktoba 2022 kuma an sake shi zuwa asibitin Ruth Bader Ginsburg na Kudancin Brooklyn, wanda aka buɗe a ranar 2 ga Mayu, 2023. <ref>{{Cite web |title=Ruth Bader Ginsburg |url=https://gillieandmarc.art/blogs/find-our-art/ruth-bader-ginsburg-city-point-brooklyn-usa |access-date=February 17, 2025 |website=Gille and Marc}}</ref>
== Shahararrun masu haya ==
* Gidan zane na Alamo
* Wutar Chão
* Firayim Minista
* Abincin Katz
* Manufar
* Mai siyarwa Joe
== Dubi kuma ==
* Jerin gine-gine mafi tsawo a Brooklyn
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
msg1e2pcgrjfis2rjwa8otqx56hco7v
Walton J. Wood
0
178656
968904
965083
2026-10-18T00:16:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968904
wikitext
text/x-wiki
[[File:Walton_J._Wood,_1930.jpg|thumb|Walton J. Wood]]
Walton Jones Wood (5 ga Agusta, 1878 - 2 ga Satumba, 1945) lauya ne kuma lauya ɗan Amurka wanda ya yi aiki a matsayin mai kare jama'a na farko a tarihin Amurka daga 1914 zuwa 1921 kuma a matsayin alkalin kotun ɗaukaka ƙara ta gundumar California ta biyu, Sashe na Biyu daga 1935 zuwa 1945, bayan da gwamnan Republican Frank Merriam ya naɗa shi a matsayin na ƙarshe.<ref >name="officialbio">{{cite web|url=http://www.courts.ca.gov/documents/WoodW.pdf|title=Walton J. Wood|publisher=[[Judicial Council of California]]|access-date=2026-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807064924/http://www.courts.ca.gov/documents/WoodW.pdf|archive-date=2011-08-07|url-status=dead}}</ref>
An haife shi a Oroville, California, Wood ya sami digirin BA daga [[Jami'ar Stanford]] a 1901, kuma ya kammala karatunsa a Jami'ar Vanderbilt da kuma Makarantar Shari'a ta UC Berkeley . <ref name="officialbio">{{Cite web |title=Walton J. Wood |url=http://www.courts.ca.gov/documents/WoodW.pdf |publisher=[[Judicial Council of California]] |access-date=2026-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807064924/http://www.courts.ca.gov/documents/WoodW.pdf |archive-date=2011-08-07 |url-status=dead}}</ref> Ya yi aiki a matsayin lauya a fannin shari'a a [[Filipin|Philippines]] daga 1902 zuwa 1906. <ref name="officialbio" /> Da ya sami shiga Lauyan Jihar California a watan Janairun 1907, Wood ya yi aiki a matsayin lauya a fannin shari'a a Los Angeles, [[California]] daga 1907 zuwa 1913. <ref name="officialbio" /> Daga 1913 zuwa 1914, ya kasance Mataimakin Lauyan Birni na Los Angeles. <ref name="officialbio" />
A ranar 6 ga Janairu, 1914, Hukumar Kula da Gundumar Los Angeles ta naɗa Wood a matsayin mai kare jama'a na farko a tarihin Amurka. <ref name="officialbio" /> <ref name="LACounty">{{Cite web |title=History |url=http://pd.co.la.ca.us/History.html |publisher=Office of the [[Los Angeles County, California|Los Angeles County]] [[Public Defender]]}}</ref> A ƙarƙashin jagorancin Wood, sabon Ofishin Mai Kare Jama'a ya kula da shari'o'i sama da ɗari a kowane mako, ciki har da matsakaicin shari'o'in manyan laifuka arba'in da biyar. <ref name="LABar">{{Cite web |title=Criminal Justice Wall of Fame |url=http://www.lacba.org/Files/Main%20Folder/News/HomepageArticles/Files/CrimWallOfFameNames3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150810211921/http://www.lacba.org/Files/Main%20Folder/News/HomepageArticles/Files/CrimWallOfFameNames3.pdf |archive-date=2015-08-10 |access-date=2011-01-25 |publisher=Los Angeles Bar Association}}</ref>
Wood ya bar mukamin mai kare jama'a a ranar 2 ga Janairu, 1921, lokacin da Gwamnan Republican William Stephens ya naɗa shi alkali a Kotun Koli ta Gundumar Los Angeles . <ref name="officialbio" /> <ref name="LACounty" /> Wood ya bar Kotun Koli a ranar 5 ga Satumba, 1935, bayan naɗinsa a matsayin alkalin alkalai. <ref name="officialbio" /> <ref name="LABar" />
Wood ya mutu a kan mulki a Pasadena, California a ranar 2 ga Satumba, 1945. <ref name="officialbio" />
== Manazarta ==
p651hwc95smmoz22mxbkfyjtsuv27zb
Trypsin
0
178769
968740
967395
2026-10-17T18:31:51Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968740
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Trypsins''' wani nau'in enzyme ne wanda sau da yawa ke aiki azaman Enzymes na narkewa a cikin mutane da sauran dabbobi. Su ne wani nau'in protease wanda ke nufin suna aiki ta hanyar taimakawa wajen karya alaƙa tsakanin amino acid a cikin sunadarai. Tripsins na narkewa wani bangare ne na matsakaici na narkewar furotin, inda suke yanke dogon sarkar [[Amino acid]] zuwa ƙananan ɓangarori kusa da farkon ƙananan hanji. Fiye da haka, trypsins sune enzymes na [[Trypsin-3|3]]" href="./Serine_protease" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Serine protease">serine protease daga dangin PA, kuma a cikin mutane akwai nau'ikan gargajiya guda uku: trypsin 1, 2, da 3.
Trypsins an kafa su ne a cikin ƙananan hanji lokacin da aka kunna proenzymes da aka samar da pancreas, wanda aka sani da trypsinogens, tare da taimakon enteropeptidase, protease da aka samu a cikin hanji. Trypsin yana yanke sarkar [[peptide]] galibi a gefen [[Carboxylic acid|carboxyl]] na amino acid lysine da arginine. Ana amfani dashi sosai a aikace-aikacen biotechnology da yawa a cikin dakunan gwaje-gwaje na asibiti da bincike. Ayyukan enzymatic na trypsin galibi ana kiransa trypsinogen proteolysis ko tripsinization, kuma sunadarai da aka narke ko kuma aka bi da trypsin an ce an yi musu trypsinized.
Wilhelm Kühne ne ya gano Trypsin a 1876. Yawancin kafofin ba daidai ba ne suka yi iƙirarin cewa Kühne ya samo sunan trypsin daga kalmar Helenanci ta Dā don shafawa, ''tripsis'', saboda an fara ware enzyme ta hanyar shafa pancreas da gilashin foda da barasa; a zahiri Kühne mai suna trypsin ne daga kalmar Helenaki ta Dā ''trýpto'', ma'ana "Na karya" ko "Na karya".<ref>{{Cite journal |last=Girolami |first=Gregory S. |date=2024 |title=Origin and Likely Etymology of the Word 'Trypsin' |journal=Bull. Hist. Chem. |volume=49 |issue=1 |pages=59–60}}</ref>
== Ayyuka ==
A cikin duodenum, trypsin yana haɓaka hydrolysis na haɗin peptide, yana rushe sunadarai zuwa ƙananan peptides. Ana ƙara amfani da samfuran peptide a cikin amino acid ta hanyar wasu proteases, suna ba da su don shawo kan jini. Gyara abinci na Tryptic wani mataki ne mai mahimmanci a cikin sinadarin furotin, saboda sunadarai gabaɗaya sun fi girma da za a shawo kansu ta hanyar lining na ƙananan hanji.<ref name="tdmu.edu.ua">{{Cite web |date=July 14, 2015<!--last mod date from page info--> |title=Digestion of Proteins |url=http://intranet.tdmu.edu.ua/data/kafedra/internal/distance/lectures_stud/English/2%20course/Elective%20course%20(Clinical%20biochemistry)/10.%20METABOLISM%20OF%20AMINOACIDS.%20DIGESTION%20OF%20%20PROTEINS..htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808171058/http://intranet.tdmu.edu.ua/data/kafedra/internal/distance/lectures_stud/English/2 |archive-date=August 8, 2020 |access-date=April 11, 2020 |website=Elective course (Clinical biochemistry) |publisher=Ternopil National Medical University}}</ref>
Ana samar da Trypsin a matsayin zymogen trypsinogen mara aiki a cikin pancreas. Lokacin da ake motsa pancreas ta hanyar cholecystokinin, sai a ɓoye shi a cikin ɓangaren farko na ƙananan hanji (duodenum) ta hanyar bututun pancreatic. Da zarar a cikin ƙananan hanji, enzyme enterokinase (wanda ake kira enteropeptidase) yana kunna trypsinogen a cikin trypsin ta hanyar rarraba proteolytic. Tripsin sannan ya kunna ƙarin trypsin, Chymotrypsin da carboxypeptidase.
== Hanyar aiki ==
Tsarin enzyme ɗin yayi kama da na sauran sunadarai masu ɗauke da sinadarin serine. Waɗannan enzymes suna ɗauke da wani sinadari mai suna catalytic triad wanda ya ƙunshi histidine -57, aspartate -102, da serine -195. <ref name="pmid16003488">{{Cite journal |vauthors=Polgár L |date=October 2005 |title=The catalytic triad of serine peptidases |url=https://archive.org/details/sim_cellular-and-molecular-life-sciences_2005-10_62_19-20/page/2161 |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |volume=62 |issue=19–20 |pages=2161–72 |doi=10.1007/s00018-005-5160-x |pmc=11139141 |pmid=16003488 |s2cid=3343824}}</ref> Wannan triad mai catalytic an daɗe ana kiransa da tsarin relay na caji, wanda ke nufin cire protons daga serine zuwa histidine da kuma daga histidine zuwa aspartate, amma saboda shaidar da NMR ta bayar cewa nau'in serine mai alkoxide da ke haifar da shi zai fi ƙarfin jan proton fiye da zoben imidazole na histidine, tunanin yanzu yana da'awar cewa serine da histidine kowannensu suna da daidai gwargwado na proton, suna samar da gajerun haɗin hydrogen masu ƙarancin shinge tare da su. Ta waɗannan hanyoyin, ƙarfin nucleophilicity na wurin aiki na serine yana ƙaruwa, wanda ke sauƙaƙa kai hari ga amide carbon yayin proteolysis. Hawan enzyme da trypsin ke haifarwa yana da kyau a yanayin zafi, amma yana buƙatar kuzarin kunnawa mai mahimmanci (ba shi da kyau a fannin motsa jiki ). Bugu da ƙari, trypsin ya ƙunshi "ramin oxianion" wanda aka samar ta hanyar ƙwayoyin hydrogen na amide na baya na Gly-193 da Ser-195, waɗanda ta hanyar haɗin hydrogen ke daidaita cajin mara kyau wanda ke taruwa akan oxygen na amide bayan harin nucleophilic akan planar amide carbon ta hanyar iskar oxygen na serine yana sa carbon ɗin ya ɗauki yanayin tetrahedral. Irin wannan daidaito na wannan matsakaicin tetrahedral yana taimakawa wajen rage shingen makamashi na samuwarsa kuma yana tare da rage ƙarfin kuzari na yanayin sauyawa. Daurewar yanayin sauyawa muhimmin abu ne a cikin sinadaran enzyme.
Rashin aspartate mara kyau (Asp 189) wanda ke cikin aljihun catalytic (S1) na trypsin yana da alhakin jan hankali da daidaita lysine da / ko arginine, kuma, saboda haka, yana da alƙawarin takamaiman enzyme. Wannan yana nufin cewa trypsin yafi rarraba sunadarai a gefen [[Carboxylic acid|carboxyl]] (ko "gefen C-terminal") na [[Amino acid]] lysine da arginine sai dai idan ko dai an ɗaure shi da C-terminar proline, <ref name="urlwww.promega.com">{{Cite web |date=2007-04-01 |title=Sequencing Grade Modified Trypsin |url=http://www.promega.com/tbs/9piv511/9piv511.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20030519223600/http://www.promega.com/tbs/9piv511/9piv511.pdf |archive-date=2003-05-19 |access-date=2009-02-08 |publisher=promega.com}}</ref> kodayake manyan bayanai na spectrometry suna ba da shawarar rarraba yana faruwa har ma da proline.<ref name="pmid18067249">{{Cite journal |vauthors=Rodriguez J, Gupta N, Smith RD, Pevzner PA |date=January 2008 |title=Does trypsin cut before proline? |url=http://proteomics.ucsd.edu/pavel/papers/does_trypsin_cut_before_proline.pdf |journal=Journal of Proteome Research |volume=7 |issue=1 |pages=300–5 |doi=10.1021/pr0705035 |pmid=18067249 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813233625/http://proteomics.ucsd.edu/pavel/papers/does_trypsin_cut_before_proline.pdf |archive-date=2020-08-13 |access-date=2017-10-25}}</ref> Trypsin ana ɗaukarsa endopeptidase, watau, rarraba yana faruwa a cikin sarkar polypeptide maimakon a ƙarshen amino acid da ke ƙarshen [[Peptide|polypeptides]].
== Abubuwan da ke ciki ==
Tripsin dabba yana da mafi kyawun zafin jiki na kimanin 37 ° C.<ref>{{Cite journal |vauthors=Chelulei Cheison S, Brand J, Leeb E, Kulozik U |date=March 2011 |title=Analysis of the effect of temperature changes combined with different alkaline pH on the β-lactoglobulin trypsin hydrolysis pattern using MALDI-TOF-MS/MS |url=http://mediatum.ub.tum.de/node?id=1470049 |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |volume=59 |issue=5 |pages=1572–81 |bibcode=2011JAFC...59.1572C |doi=10.1021/jf1039876 |pmid=21319805}}</ref> Sabanin haka, Atlantic cod yana da nau'ikan trypsins da yawa don kifin poikilotherm ya tsira a yanayin jiki daban-daban. Cod trypsins sun haɗa da trypsin I tare da kewayon aiki na 4 zuwa 65 ° C (39 zuwa 149 ° F) da kuma mafi girman aiki a {{Convert|55|°C|°F}} ° C (131 ° F), da kuma trypsin Y tare da kewaye na 2 zuwa 30 ° C (36 zuwa 86 ° F) kuma mafi girman aikin a {{Convert|21|°C|°F}} ° C (70 ° F). <ref>{{Cite journal |vauthors=Gudmundsdóttir A, Pálsdóttir HM |year=2005 |title=Atlantic cod trypsins: from basic research to practical applications |journal=Marine Biotechnology |volume=7 |issue=2 |pages=77–88 |bibcode=2005MarBt...7...77G |doi=10.1007/s10126-004-0061-9 |pmid=15759084 |s2cid=42480996}}</ref>
A matsayin furotin, trypsin yana da nauyin kwayoyin daban-daban dangane da tushen. Misali, an bayar da rahoton nauyin kwayoyin 23.3 kDa don trypsin daga tushen shanu da alade.
Ayyukan trypsin ba su da tasiri daga mai hana enzyme tosyl phenylalanyl chloromethyl ketone, TPCK, wanda ke kashe Chymotrypsin.
Ya kamata a adana Trypsin a yanayin sanyi sosai (tsakanin -20 da -80 °C) don hana autolysis, wanda kuma ana iya hana shi ta hanyar adana trypsin a pH 3 ko ta amfani da trypsin da aka gyara ta hanyar [[Reductive methylation|rage methylation]]. Lokacin da aka daidaita pH zuwa pH 8, aikin ya dawo.
== Isozymes ==
Wadannan kwayoyin halittar ɗan adam suna ƙunshe da sunadarai tare da aikin enzymatic na trypsin:
{|
|- valign="top"
|<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{infobox protein|Name=[[Trypsin 1|protease, serine, 1 (trypsin 1)]]|caption=|image=|width=|HGNCid=9475|Symbol=[[Trypsin 1|PRSS1]]|AltSymbols=TRY1|EntrezGene=5644|OMIM=276000|RefSeq=NM_002769|UniProt=P07477|PDB=|ECnumber=3.4.21.4|Chromosome=7|Arm=q|Band=32|LocusSupplementaryData=-qter}}
|<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{infobox protein|Name=[[Trypsin-2|protease, serine, 2 (trypsin 2)]]|caption=|image=|width=|HGNCid=9483|Symbol=[[PRSS2]]|AltSymbols=TRYP2|EntrezGene=5645|OMIM=601564|RefSeq=NM_002770|UniProt=P07478|PDB=|ECnumber=3.4.21.4|Chromosome=7|Arm=q|Band=35|LocusSupplementaryData=}}
|<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{infobox protein|Name=[[Trypsin-3|protease, serine, 3 (mesotrypsin)]]|caption=|image=|width=|HGNCid=9486|Symbol=[[PRSS3]]|AltSymbols=PRSS4|EntrezGene=5646|OMIM=613578|RefSeq=NM_002771|UniProt=P35030|PDB=|ECnumber=3.4.21.4|Chromosome=9|Arm=p|Band=13|LocusSupplementaryData=}}
|}
Sauran isoforms na trypsin kuma ana iya samun su a wasu kwayoyin.
== Muhimmancin asibiti ==
Ayyukan trypsin daga tsagewar proteolytic na trypsinogen a cikin pancreas na iya haifar da jerin abubuwan da ke haifar da narkewar kai, wanda ke haifar da pancreatitis. Ɗaya daga cikin sakamakon cutar autosomal recessive Cystic fibrosis shine rashi a cikin jigilar trypsin da sauran enzymes na narkewa daga pancreas. Wannan yana haifar da rikicewar da ake kira meconium ileus, wanda ya haɗa da toshewar hanji (ileus) saboda meconium mai kauri, wanda yawanci ya rushe ta hanyar trypsin da sauran proteases, sannan ya wuce cikin datti.<ref name="pmid11729110">{{Cite journal |vauthors=Noone PG, Zhou Z, Silverman LM, Jowell PS, Knowles MR, Cohn JA |date=December 2001 |title=Cystic fibrosis gene mutations and pancreatitis risk: relation to epithelial ion transport and trypsin inhibitor gene mutations |url=https://cdr.lib.unc.edu/downloads/4b29bf69m |journal=Gastroenterology |volume=121 |issue=6 |pages=1310–9 |doi=10.1053/gast.2001.29673 |pmid=11729110 |doi-access=free}}</ref>
== Aikace-aikacen ==
Trypsin yana samuwa a cikin adadi mai yawa a cikin pancreases, kuma ana iya tsarkake shi cikin sauƙi. Saboda haka, an yi amfani da shi sosai a cikin matakai daban-daban na biotechnology.
A cikin dakin gwaje-gwaje na al'adun nama, ana amfani da trypsin don sake farfado da ƙwayoyin da ke manne da bango na al'adu na sel yayin aiwatar da girbi.<ref>{{Cite web |title=Trypsin-EDTA (0.25%) |url=http://www.stemcell.com/en/Products/All-Products/TrypsinEDTA-025.aspx |access-date=2012-02-23 |publisher=Stem Cell Technologies}}</ref> Wasu nau'ikan sel suna mannewa a bangarorin da kasa na tasa lokacin da aka shuka su ''in vitro''. Ana amfani da Trypsin don rarraba sunadarai da ke riƙe da ƙwayoyin halitta zuwa tasa, don a iya cire ƙwayoyin daga faranti.
Hakanan ana iya amfani da Trypsin don rarraba ƙwayoyin halitta (alal misali, kafin gyarawa da rarraba tantanin halitta).
Ana iya amfani da Trypsin don rushe casein a cikin madarar nono. Idan an kara trypsin a cikin maganin madara foda, rushewar casein yana haifar da madara ta zama mai haske. Za'a iya auna yawan amsawa ta hanyar amfani da adadin lokacin da ake buƙata don madara ta juya mai haske.
Ana amfani da Trypsin a cikin binciken halittu yayin gwaje-gwaje na proteomics don narke sunadarai cikin peptides don nazarin spectrometry, misali narkewar in-gel. Trypsin ya dace da wannan musamman, tunda yana da ƙayyadaddun ƙayyadadden ƙayyadamuran ƙayyadyadaddun, saboda yana narkewa ne kawai da haɗin peptide wanda ƙungiyar carbonyl ke ba da gudummawa ko dai ta hanyar arginine ko lysine.
Hakanan ana iya amfani da Trypsin don narkar da jini a cikin nau'in microbial da kuma magance kumburi a cikin nau-cikin hanta.
A cikin likitan dabbobi, trypsin sinadarin ne a cikin kayan shafawa na rauni, kamar Debrisol, don narkar da gawawwakin da pus a cikin raunuka a cikin dawakai, shanu, karnuka, da cats.<ref>{{Cite web |title=Debrisol |url=https://www.drugs.com/international/debrisol.html |publisher=drugs.com}}</ref>
A Indiya, ana ba da Trypsin - Chymotrypsin don rage kumburi yayin laryngitis da farfadowa. Amfani a waje da Indiya ba a rubuce shi da kyau ba kuma yawancin takardun da aka rubuta game da tasirinsa a cikin yanayin da aka ambata a sama an ba da kuɗin ne daga Torrent Pharmaceuticals wanda shine babban alama wanda ke yin waɗannan allunan a Indiya.<ref>{{Cite journal |vauthors=Shah D, Mital K |date=2017 |title=The Role of Trypsin:Chymotrypsin in Tissue Repair |journal=Advances in Therapy |volume=35 |issue=1 |pages=31–42 |doi=10.1007/s12325-017-0648-y |pmc=5778189 |pmid=29209994}}</ref>
<ref>{{Cite web |title=Trypsin - Chymotrypsin: Uses, Side Effects, Dosage, Precautions & More | CARE Hospitals |url=https://www.carehospitals.com/medicine-detail/trypsin-chymotrypsin}}</ref>
=== A cikin abinci ===
Shirye-shiryen protease na kasuwanci yawanci sun ƙunshi cakuda nau'ikan enzymes na protease daban-daban waɗanda galibi sun haɗa da trypsin. Ana amfani da waɗannan shirye-shiryen sosai a cikin sarrafa abinci: <ref name="urlProtease - GMO Database">{{Cite web |date=2010-07-10 |title=Protease - GMO Database |url=http://www.gmo-compass.org/eng/database/enzymes/94.protease.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224164346/http://www.gmo-compass.org/eng/database/enzymes/94.protease.html |archive-date=2015-02-24 |access-date=2012-01-01 |website=GMO Compass |publisher=European Union}}</ref>
* a matsayin enzyme na yin burodi don inganta aikin gurasar
* a cikin cire kayan yaji da dandano daga kayan lambu ko sunadarai na dabba da kuma a cikin masana'antar sauce
* don sarrafa samar da ƙanshi a cikin cuku da kayan madara
* don inganta yanayin kayan kifi
* don mai da hankali ga nama
* a lokacin sanyi na giya
* a cikin samar da abinci mai guba inda proteases ke rushe takamaiman sunadarai masu guba a cikin wadanda ba su da guba, alal misali, ana amfani da proteases don samar da abinci na jariri mai guba daga madarar saniya, don haka rage haɗarin jarirai da ke fama da rashin lafiyan madara.
== Mai hana Trypsin ==
Don hana aikin trypsin mai aiki a cikin pancreas, wanda zai iya zama mai lalacewa sosai, masu hanawa kamar BPTI da SPINK1 a cikin pancrea da α1-antitrypsin a cikin serum suna nan a matsayin wani ɓangare na kariya daga kunnawa mara kyau. Duk wani trypsin da aka kafa da wuri daga trypsinogen mara aiki sai mai hanawa ya ɗaure shi. Ma'amala da furotin-furotin tsakanin trypsin da masu hana shi yana daya daga cikin mafi ƙuntataccen ɗaure, kuma trypsin yana ɗaure da wasu daga cikin masu hanawa kusan ba za a iya juyawa ba.<ref>{{cite book | vauthors = Voet D, Voet JG | title = Biochemistry | pages = [https://archive.org/details/biochemistry00voet_0/page/396 396–400] | edition = 2nd | year = 1995 | publisher = John Wiley & Sons | isbn = 978-0-471-58651-7 | url = https://archive.org/details/biochemistry00voet_0/page/396 }}</ref> Ya bambanta da kusan dukkanin sanannun tarurrukan furotin, wasu hadaddun trypsin da aka ɗaure ta masu hana shi ba sa sa iya rarraba bayan magani tare da 8M urea.<ref>{{cite journal | vauthors = Levilliers N, Péron M, Arrio B, Pudles J | title = On the mechanism of action of proteolytic inhibitors. IV. Effect of 8 M urea on the stability of trypsin in trypsin-inhibitor complexes | url = https://archive.org/details/archives-of-biochemistry-and-biophysics_1970-10_140_2/page/474 | journal = Archives of Biochemistry and Biophysics | volume = 140 | issue = 2 | pages = 474–83 | date = October 1970 | pmid = 5528741 | doi = 10.1016/0003-9861(70)90091-3 }}</ref>
Masu hana Trypsin na iya aiki azaman kayan aiki yayin magance cututtukan metabolism da kiba. An san cututtukan metabolism, kiba, da kuma yawan kiba don kara yaduwar cututtukat da ba za a iya yaduwa ba.<ref name="Cristina_Oliveira_de_Lima_2019">{{Cite journal |vauthors=Cristina Oliveira de Lima V, Piuvezam G, Leal Lima Maciel B, Heloneida de Araújo Morais A |date=December 2019 |title=Trypsin inhibitors: promising candidate satietogenic proteins as complementary treatment for obesity and metabolic disorders? |journal=Journal of Enzyme Inhibition and Medicinal Chemistry |volume=34 |issue=1 |pages=405–419 |doi=10.1080/14756366.2018.1542387 |pmc=6327991 |pmid=30734596}}</ref> Yana da sha'awar manufofin kiwon lafiya na jama'a don bincika hanyoyi daban-daban don rage wannan lamarin ciki har da amfani da masu hana trypsin. Wadannan masu hanawa suna da damar rage hanji, nono, fata, da ciwon daji na prostate ta hanyar aikin kariya ta radiyo da anticarcinogenic. Masu hana Trypsin na iya aiki a matsayin hanyoyin sarrafawa don sarrafa sakin neutrophil proteases da kuma guje wa mummunar lalacewar nama.<ref name="Cristina_Oliveira_de_Lima_2019" /> Dangane da yanayin zuciya da ke da alaƙa da aikin serine protease mara amfani, masu hana trypsin na iya toshe ayyukansu a cikin tarin platelet, fibrinolysis, coagulation, da jini.
Ayyuka da yawa na masu hana trypsin sun haɗa da kasancewa masu hana protease don aikin AMP.<ref name="de Souza Nascimento_2022">{{Cite journal |vauthors=de Souza Nascimento AM, de Oliveira Segundo VH, Felipe Camelo Aguiar AJ, Piuvezam G, Souza Passos T, Florentino da Silva Chaves Damasceno KS, de Araújo Morais AH |date=December 2022 |title=Antibacterial action mechanisms and mode of trypsin inhibitors: a systematic review |journal=Journal of Enzyme Inhibition and Medicinal Chemistry |volume=37 |issue=1 |pages=749–759 |doi=10.1080/14756366.2022.2039918 |pmc=8856033 |pmid=35168466}}</ref> Duk da yake hanyoyin aikin rigakafin ƙwayoyin cuta na masu hana trypsin ba su da tabbas, binciken ya yi niyyar nazarin hanyoyin su a matsayin aikace-aikace masu yuwuwa a cikin maganin kamuwa da ƙwayoyin ƙwayoyin.<ref name="de Souza Nascimento_2022" /> Bincike da binciken microscopy sun nuna tasirin antibacterial a kan membranes na ƙwayoyin cuta daga ''Staphylococcus aureus'' . <ref name="de Souza Nascimento_2022" /> Masu hana Trypsin daga fata na amphibian sun nuna ci gaban mutuwar ƙwayoyin cuta wanda ya shafi bangon tantanin halitta da membrane na ''Staphylococcus aureus'' . <ref name="de Souza Nascimento_2022" /> Nazarin ya kuma bincika ayyukan rigakafin ƙwayoyin cuta a cikin trypsin inhibitor peptides, sunadarai, da ''E. coli''. Sakamakon ya nuna isasshen rigakafin ci gaban ƙwayoyin cuta. Koyaya, masu hana trypsin dole ne su cika wasu ka'idoji da za a yi amfani da su a cikin abinci da jiyya.<ref name="de Souza Nascimento_2022" />
== Sauran hanyoyin Trypsin ==
Gyaran Trypsin na karin matrix na salula al'ada ce a cikin al'adun salula. Koyaya, wannan lalacewar enzymatic na sel na iya haifar da mummunar tasiri ga ƙwayoyin halitta da alamomi na farfajiyar, musamman a cikin ƙwayoyin ƙwayoyin. Akwai wasu hanyoyin da suka fi dacewa fiye da trypsin kamar Accutase wanda ba ya tasiri ga alamun farfajiyar kamar cd14, cd117, cd49f, cd292 .<ref name="pmid23481571">{{Cite journal |vauthors=Quan Y, Yan Y, Wang X, Fu Q, Wang W, Wu J, Yang G, Ren J, Wang Y |date=2012 |title=Impact of cell dissociation on identification of breast cancer stem cells |journal=Cancer Biomarkers |volume=12 |issue=3 |pages=125–33 |doi=10.3233/CBM-130300 |pmid=23481571}}</ref><ref name="pmid30983404">{{Cite journal |vauthors=Skog M, Sivlér P, Steinvall I, Aili D, Sjöberg F, Elmasry M |date=May 2019 |title=The Effect of Enzymatic Digestion on Cultured Epithelial Autografts |journal=Cell Transplantation |volume=28 |issue=5 |pages=638–644 |doi=10.1177/0963689719833305 |pmc=7103596 |pmid=30983404}}</ref> Koyaya Accutase yana rage matakan farfajiyar FasL da Mai karɓar fas a kan macrophages, waɗannan masu karɓa suna da alaƙa da Cytotoxicity na tantanin halitta a cikin tsarin rigakafi kuma suna iya sauƙaƙa mutuwar tantanin halitta mai alaƙa da apoptosis.<ref name="pmid35383242">{{Cite journal |vauthors=Lai TY, Cao J, Ou-Yang P, Tsai CY, Lin CW, Chen CC, Tsai MK, Lee CY |date=April 2022 |title=Different methods of detaching adherent cells and their effects on the cell surface expression of Fas receptor and Fas ligand |journal=Scientific Reports |volume=12 |issue=1 |page=5713 |bibcode=2022NatSR..12.5713L |doi=10.1038/s41598-022-09605-y |pmc=8983651 |pmid=35383242 |doi-access=free}}</ref>
ProAlanase kuma na iya zama madadin Trypsin a aikace-aikacen proteomic.<ref name="Samodova_2020">{{Cite journal |vauthors=Samodova D, Hosfield CM, Cramer CN, Giuli MV, Cappellini E, Franciosa G, Rosenblatt MM, Kelstrup CD, Olsen JV |date=December 2020 |title=ProAlanase is an Effective Alternative to Trypsin for Proteomics Applications and Disulfide Bond Mapping |journal=Molecular & Cellular Proteomics |volume=19 |issue=12 |pages=2139–2157 |doi=10.1074/mcp.tir120.002129 |pmc=7710147 |pmid=33020190 |doi-access=free}}</ref> ProAlanase wani ''Aspergillus niger'' fungus protease ne wanda zai iya cimma babban aikin proteolytic da takamaiman don narkewa a ƙarƙashin yanayin da ya dace.<ref name="Samodova_2020" /> ProAlanase, acidic prolyl-endopeptidase protease, wanda aka yi nazari a matsayin An-PEP, an lura da shi a cikin gwaje-gwaje daban-daban don bayyana takamaiman sa.<ref name="Samodova_2020" /> ProAlanase ya yi kyau sosai a aikace-aikacen LC-MS tare da gajeren lokacin narkewa da pH mai zafi sosai.<ref name="Samodova_2020" />
== Dubi kuma ==
* Tashar nazarin halittu
== Haɗin waje ==
* Bayanan MEROPS na kan layi don peptidases da masu hana su: Trypsin 1 [https://web.archive.org/web/20080405205551/http://merops.sanger.ac.uk/cgi-bin/merops.cgi?id=S01.151 S01.151] An adana shi 2008-04-05 a , Trypsin 2 [https://web.archive.org/web/20190919015411/https://www.ebi.ac.uk/merops/ S01.258] An adana masa 2019-09-19 a Wayback Engine, Trypsina 3 [https://web.archive.org/web/20190919015407/https://www.ebi.ac.uk/merops/ S01.174] An adana mata 2019-0919 a ">Wayback Machine
* Trypsin Inhibitors da Trypsin Test Method a Sigma-Aldrich
* Trypsina cikin ɗakin karatu na kasa na AmurkaTakaddun Magunguna (MeSH)
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
== Manazarta ==
qu49pyldsne7xa54xjicpaje03bubfy
Vinod Jose
0
178858
968901
966003
2026-10-17T23:25:15Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968901
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Vinod K. Jose''', ko kuma '''Vinod Kizhakkeparambil Joseph''', (an haife shi a shekara ta 1980) ɗan jarida ne, edita, kuma wanda ya kafa mujallu daga [[Indiya]] . <ref name="award">{{Cite web |date=9 April 2013 |title=Bloomberg News Team Wins Asia Society Osborn Elliott Prize for Excellence in Journalism on Asia |url=http://asiasociety.org/media/press-releases/bloomberg-news-team-wins-asia-society-osborn-elliott-prize-excellence-journalis |access-date=20 May 2013 |publisher=Asia Society}}</ref> A shekarar 2009, Delhi Press ta ɗauki Jose aiki don sake ƙaddamar da taken kamfanin mai shekaru 70 mai ''suna The Caravan'', wanda aka daina amfani da shi a shekarar 1988. Shi ne babban editan jaridar ''The Caravan'' daga 2009 zuwa 2023, wadda ta kira kanta "mujallar aikin jarida mai ba da labari ta Indiya" kuma ana buga ta da harshen Turanci a New Delhi. <ref name="rollsout">{{Cite web |date=4 January 2010 |title=Delhi Press rolls out 'The Caravan' nation-wide |url=http://www.campaignindia.in/Article/227545,delhi-press-rolls-out-8216the-caravan8217-nation-wide.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505041824/http://www.campaignindia.in/Article/227545,delhi-press-rolls-out-8216the-caravan8217-nation-wide.aspx |archive-date=5 May 2016 |access-date=9 May 2013 |publisher=Campaign India}}</ref> A da, shi ne editan farko na jaridar ''Free Press da'' ke yaren Malayalam. Gudummawar da Jose ya bayar ga aikin jarida na Indiya ta shafi fannin labarai ko aikin jarida na adabi, kamar salon ''Granta'', ''The New Yorker'', ''The Atlantic'' da ''Mother Jones'' . <ref name="rollsout" /> Ya lashe kyaututtuka da dama na ƙasa da ƙasa saboda aikinsa. Tun bayan da ya bar The Caravan, Jose yana aiki a kan wani littafi mai bincike kan yadda ikon siyasa da tattalin arziki ke aiki a Indiya. Jose kuma shine wanda ya kafa kuma darektan bikin adabi na Wayanad, bikin adabi na farko kuma mafi girma a Indiya wanda aka gudanar a yankunan karkara. <ref>{{Cite web |title=INTERVIEW {{!}} ‘I will be very disingenuous if I hold an event like media industry does’ {{!}} Journalist Vinod K Jose |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2024/Dec/29/interview-i-will-be-very-disingenuous-if-i-hold-an-event-like-media-industry-does-journalist-vinod-k-jose |access-date=2026-01-01 |website=www.newindianexpress.com}}</ref>
== Ilimi ==
Vinod Jose Ya kammala karatunsa da digiri a fannin sadarwa daga Jami'ar Manipal a shekarar 2001. A shekarar 2008, ya kammala karatunsa da digirin MA daga Makarantar Koyon Aikin Jarida ta Columbia, Jami'ar Columbia, New York, inda ya kasance ɗan takarar Shugabancin Bollinger . <ref name="FPANY">{{Cite web |year=2008 |title=Scholarship Winners 2008 |url=http://www.nyforeignpress.org/?scholarship=scholarship-winners-2008 |access-date=20 May 2013 |publisher=Foreign Press Association of New York}}</ref> <ref name="greatstories">{{Cite web |title=100 Great Stories: 2011, The Struggle for India's Future |url=http://centennial.journalism.columbia.edu/2011-the-struggle-for-indias-future/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607094509/http://centennial.journalism.columbia.edu/2011-the-struggle-for-indias-future/ |archive-date=7 June 2013 |access-date=20 May 2013 |publisher=Columbia Journalism School}}</ref> An ba shi digirin digirgir a fannin ilimin zamantakewa a shekarar 2012 daga Jamia Millia Islamia da ke New Delhi, Indiya. <ref>{{Cite web |title=List of PhD Scholars Awarded in 2012 |url=https://jmi.ac.in/upload/EventDetail/annualconvocation2012_phd2012.pdf |type=PDF}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Department Of Sociology - Jamia Millia Islamia |url=https://jmi.ac.in/ACADEMICS/Departments/Department-Of-Sociology/Research |website=jmi.ac.in}}</ref> Jose kuma ɗan Radcliffe Fellow ne a Jami'ar Harvard. <ref>{{Cite web |title=Vinod K. Jose {{!}} Radcliffe Institute for Advanced Study at Harvard University |url=https://www.radcliffe.harvard.edu/people/vinod-k-jose |access-date=2026-01-01 |website=www.radcliffe.harvard.edu}}</ref>
== Sana'a ==
Vinod K. Jose ya fara aiki a matsayin mai ba da rahoto a birnin tare da ''Indian Express'' a New Delhi a shekara ta 2001. <ref name="FPANY" /> Daga 2002 zuwa 2007, Vinod Jose ya yi aiki a Kudancin Asiya don hanyoyin sadarwa na rediyo na jama'a kamar Pacifica Radio, NPR, Radio Australia da Asia Calling. <ref name="FFP" /> <ref name="FPANY" /> Jose shi ne kuma editan kafa ''Free Press'', wata mujallar bincike mai dogon zango da aka buga tsakanin 2003 da 2006 a [[Malayalam|harshen Malayalam]] . <ref name="FFP" /> <ref name="FPANY" /> Yana da shekaru 23, Jose ya zama ɗaya daga cikin mafi ƙarancin editocin kowace mujalla da aka yi wa rijista a Indiya lokacin da ya fara ''Free Press'' (Ofishin Magatakardar Jaridu na Indiya). <ref name="FFP" /> <ref name="FPANY" /> Bayan kammala karatunsa na aikin jarida a Makarantar Koyon Aikin Jarida ta Columbia, a shekarar 2009, babban mawallafin Indiya Delhi Press ya ɗauki Jose aiki don sake ƙaddamar da taken kamfanin mai shekaru 70 mai suna ''The Caravan'', wanda aka daina amfani da shi a shekarar 1988. <ref name="rollsout" />
Don kare aikin jarida mai labarai, Jaridar ''The Caravan'' ta tallata wani hangen nesa na dogon lokaci wanda ta ce wasu mujallu ba sa bayarwa. Jose ya gaya ''wa Hindu'' ,<blockquote>Mujallu ba sa iya cin gajiyar zagayowar kwanaki bakwai. Bayan kallon sakamako na tsawon sa'o'i 200 [a talabijin], labarai da nazarin zaɓen UP, me zan samu ta hanyar samun mujallu biyar a kan teburina a ƙarshen mako? Jagorancin editoci ba su iya magance wannan babbar matsala ba, kuma masu tallatawa za su iya ganinta. </blockquote>
== Manyan ayyukan aikin jarida ==
An fara ba wa Vinod K. Jose kulawa ne saboda rahotannin da ya bayar game da waɗanda ake zargi da waɗanda aka yanke wa hukunci a harin Majalisar Dokokin Indiya ta 2001 . A matsayinsa na ɗan jarida, ya ba da labarin harin a ranar da aka kai harin, amma ya ce ba a buga labarinsa a shekarar 2001 ba saboda ya sami sabani da yawa. A shekara ta 2005, Jose, wanda a lokacin yake gyara ''Free Press'', an yi masa tambayoyi daga reshen Laifuka da ke New Delhi game da labaran da ya rubuta game da [[SAR Geelani]], wanda aka zarge shi kuma aka wanke shi daga laifin harin Majalisar Dokokin Indiya ta 2001. <ref name="FFP" /> A shekara ta 2006, wakilin Rediyon Pacifica Jose ya yi wata hira ta musamman da Mulakat Afzal Guru yayin da wanda aka yanke wa hukuncin ke jiran a kashe shi a cikin gidan yarin Tihar . <ref>{{Cite web |last=Qureshi |first=Hashim |date=21 February 2013 |title=Afzal Guru's execution and questions thereof |url=http://www.greaterkashmir.com/news/2013/Feb/21/afzal-guru-s-execution-and-questions-thereof-12.asp |access-date=22 May 2013 |publisher=Greater Kashmir}}</ref> Daga baya a shekarar 2006, ya buga wani martani a madadin Ƙungiyar Kare Hakkin Masu Kare da Fursunoni, wadda ke neman afuwa ga Afzal Guru. <ref>{{Cite book|last3=Nandita Haksar}}</ref> An sake buga hirarsa ta asali da Afzal sau da yawa tsakanin 2006 da 2013, an fassara shi zuwa harsuna 11 na kudancin Asiya da sauran harsunan Turai kamar Italiyanci, <ref name="FPANY" /> kuma an haɗa shi a cikin wani littafi da aka gyara game da harin.
A yayin da yake bayar da rahotonsa ga ''Caravan'', Jose ya shigar da takardar neman "Haƙƙin Samun Bayanai" don bayyana kadarorin mallakar Kalanithi Maran na sirri, wanda daga ƙarshe Hukumar Ba da Bayani ta Tsakiya ta tallafa masa a shekarar 2012. Ɗan'uwan Maran tsohon Ministan Sadarwa ne Dayanidhi Maran, kuma Ma'aikatar Yaɗa Labarai da Watsa Labarai ta Indiya ta ƙi amincewa da buƙatar har sai da Hukumar Kula da Yanayi ta Amurka (CIC) ta soke shawarar. An ba da rahoton wannan batu sosai a lokacin, yana mai cewa shawarar CIC kan daukaka karar ta kasance abin tarihi ta hanyar kafa misali a Indiya wajen bude kamfanoni masu zaman kansu ga jama'a.
A watan Satumba na 2012, ''jaridar Washington Post'' ta buga wani gyara da ya ce shugaban ofishinta na Indiya Simon Denyer bai samo bayanai biyu daga labarin Vinod K. Jose game da Firayim Minista Manmohan Singh wanda ya fara fitowa a cikin ''The Caravan'' ba. Sanjaya Baru, mai ba da shawara kan harkokin watsa labarai na Singh, ya ce, "Simon Denyer ya yi magana da ni a cikin ''jaridar Washington Post'' ba tare da ya yi magana da ni ba. Ya sake maimaita abin da na gaya wa Caravan a bara." Denyer ya amsa cewa ya kasa bayar da cikakken bayani game da labarin Jose. A cewar FirstPost, batun ɗabi'a shine labarin Denyer ya bayyana cewa wakilan Singh sun gaya masa wani abu da ya faɗa wa Vinod K. Jose na ''The Caravan'' a shekarar 2011.
A ƙarƙashin jagorancin Vinod Jose, Caravan ya zama babban ɗakin labarai na binciken 'yan jarida na Indiya. Mujallar ta fitar da zamba ta Gasar Commonwealth ta 2010 a Delhi; zamba ta raba kwal ta biliyan da yawa a 2011; wani bincike na shekaru 2 kan Swamy Aseemanand, firist ɗin Hindu wanda ya shirya hare-haren ta'addanci guda biyar a Indiya wanda ya kashe mutane 117; <ref>{{Cite web |title=Swami Aseemanand’s radical service to the Sangh {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/reportage/believer |access-date=2026-01-01 |website=caravanmagazine.in}}</ref> mutuwar da ba a san ko ta wanene ba ta Alkali Loya wanda a shari'ar kisan kai ya ƙi karɓar tayin cin hanci na dala miliyan 15 don wanke babban wanda ake zargi Amit Shah, wanda shi ne babban laftanar na Firayim Minista Narendra Modi na tsawon shekaru 30; <ref>{{Cite web |title=Shocking details emerge in death of judge presiding over Sohrabuddin trial {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/vantage/shocking-details-emerge-in-death-of-judge-presiding-over-sohrabuddin-trial-family-breaks-silence |access-date=2026-01-01 |website=caravanmagazine.in}}</ref> fa'idodin bashi da bankunan gwamnati suka bai wa ɗan Amit Shah; <ref>{{Cite web |title=Amit Shah's electoral affidavit fails to disclose his liability for mortgages that secured dramatic increase in credit for son’s firm {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/politics/amit-shah-jay-liability-election-affidavit-credit-kusum-finserve |access-date=2026-01-01 |website=caravanmagazine.in}}</ref> ɗan Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa Ajit Doval wanda ke gudanar da wani kamfani daga inda ake biyan haraji; <ref>{{Cite web |title=Ajit Doval’s sons run a web of companies including a Cayman Islands hedge fund even as father demands crackdown on tax havens {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/business/ajit-doval-sons-cayman-islands-hedge-fund-vivek-shaurya |access-date=2026-01-01 |website=caravanmagazine.in}}</ref> lada da ta kai sama da Rs crore 1,800 ga shugabannin ƙasa na BJP, kwamitin tsakiya, da alkalai da masu fafutuka; <ref>{{Cite web |title=The Yeddy Diaries: Pages with IT note Rs 1,800 crore payoffs to BJP committee, national leaders, judges {{!}} The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/politics/yeddyurappa-diaries-bjp-1800-crore-payouts-jaitley-rajnath-gadkari-advani-crores |access-date=2026-01-01 |website=caravanmagazine.in}}</ref> Tuhumar MeToo da aka yi wa Babban Alkalin Indiya, Ranjan Gogoi da sauransu. Binciken da aka yi kan cin hanci da rashawa a shari'a ya haifar da fara shari'ar farko da aka yi wa Babban Alkalin Indiya, Dipak Misra . A shekarar 2023, Vinod Jose ya sanar da barin The Caravan bayan ya jagoranci sashen labarai na tsawon shekaru 14. <ref>{{Cite web |title=Vinod K Jose quits The Caravan after heading it for 14 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/vinod-k-jose-quits-caravan-after-heading-it-more-12-years-172702 |access-date=2026-01-01 |website=www.thenewsminute.com}}</ref>
== Zaɓaɓɓun ayyuka ==
* [[iarchive:DocumentaryOnIndianMaoists_radioPacifica|Vinod K. Jose, "Maoist India: Neman Adalci Kan Tattalin Arziki," Pacifica Radio, 2006; Labaran Rediyon Magana Kyauta, 2009.]] (minti 29) An gabatar da shirin rediyo na Jose na 2006 game da 'yan tawayen Mao a matsayin "gabatarwa mai ƙarfi" shekaru uku bayan haka. <ref>{{Cite web |date=25 December 2009 |title=Thursday: Two FSRN documentaries |url=http://www.wmnf.org/program_specials/459 |access-date=20 May 2013 |publisher=WMNF}}</ref>
* [https://www.caravanmagazine.in/reportage/falling-man Vinod K. Jose, "Mutumin da ke Faɗuwa: Manmohan Singh a tsakiyar guguwar," ''Mujallar Caravan'', 1 ga Oktoba 2011.] An zaɓi wannan labarin na 2011 game da Firayim Minista Manmohan Singh a cikin jerin "Manyan Labarai 100" daga malamai da alkalai daga labaran tsofaffin ɗalibai daga makarantar aikin jarida ta Jami'ar Columbia. <ref name="greatstories" /> An fassara labarin zuwa Faransanci kuma an sake buga shi a cikin ''Le Monde'' . Wani ɗan jarida daga ''jaridar The Washington Post'' ya gaza samun labarin Jose a shekarar 2012 kuma an soki shi da gazawa a ɗabi'a yayin da jaridar ta buga gyara.
* [https://web.archive.org/web/20131111232748/http://www.caravanmagazine.in/reportage/emperor-uncrowned?page=1,10 Vinod K. Jose, "The Emperor Uncrowned: The Rise of Narendra Modi," ''Mujallar Caravan'', 1 Maris 2012] Archived A cikin labarin, Jose ya bayar da hangen nesa na tarihi kan batunsa [[Narendra Modi]] : "Canjin hoton Modi ya samo asali ne daga wani kamfen na hulɗa da jama'a mai zurfi, amma kayan ado sun dogara ne akan tushe na nasara ta gaske." 'Yan jarida da dama sun saka wasu sassan labarin Vinod Jose, ciki har da amfani da Simon Denyer mai cike da ce-ce-ku-ce a cikin ''Jaridar Washington Post'' <ref name="WP" /> da kuma yadda Shoma Chaudhury ya yi amfani da shi a cikin wani bayanin martaba a Modi a cikin ''Mujallar Tehelka'' . <ref>{{Cite web |last=Chaudhury |first=Shoma |date=7 June 2012 |title=Firestarter |url=http://archive.tehelka.com/story_main53.asp?filename=Ne160612Coverstory.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425214502/http://archive.tehelka.com/story_main53.asp?filename=Ne160612Coverstory.asp |archive-date=25 April 2013 |access-date=24 May 2013 |publisher=Tehelka Magazine}}</ref> Wani marubuci daga ''Wall Street Journal'' ya ba da shawarar wannan labarin kuma ya lura cewa, "Wannan labarin ya zo daidai da cika shekaru goma da rikicin addini da ya zubar da jini a jihar, wanda ya bar tabo marar gogewa a gadon babban minista." Ananya Vajpeyi, marubucin littafin ''Righteous Republic: The Political Foundations of Modern India'', ya kira bayanin Jose game da Modi "jarumtaka". ''Jaridar Guardian'' ta ɗauki bayanin Jose game da Modi a matsayin "labarin da aka yi bincike a kai", ''Le Monde'' ta kira shi "bayanin martaba mara sassauci", yayin da shafin yanar gizo ''na New York Times'' India ya kira shi "wanda ya cika". Wani marubuci daga News Laundry ya rubuta, "Babu shakka labarin Vinod K Jose ''Caravan'' ya fi cikakken bayani, mai ba da labari da kuma sauƙin karantawa fiye da labarin Wikipedia mai launi na Jyoti Thottam a ''Time'' ."
== Kyaututtuka ==
A shekarar 2014, Vinod K. Jose ya lashe kyautar Ramnath Goenka saboda tarihin rayuwarsa a fim din Firayim Minista Manmohan Singh, mai taken "Falling Man". <ref>{{Cite web |date=2014-09-14 |title=Ramnath Goenka Awards: The Storytellers |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/ramnath-goenka-awards-the-storytellers/ |access-date=2026-09-21 |website=The Indian Express |language=en}}</ref>
A shekarar 2008, ya lashe kyautar Ƙungiyar 'Yan Jarida ta Ƙasashen Waje daga Carl Bernstein, wadda ake bayarwa kowace shekara ga matasa 'yan jarida a Amurka saboda nasarar da suka samu a fannin ilimi da kuma sana'a. <ref name="FPANY" /> <ref>{{Cite web |last=Hecht |first=Randy B. |title=Foreign Press Scholarship Fund Honors Award Recipients |url=http://www.nyforeignpress.org/wp-content/uploads/2011/10/NL2008-82.pdf |website=FPA news |publisher=oreign Press Association of New York |pages=1–2}}</ref>
A shekarar 2021, a ƙarƙashin jagorancin editocin Vinod, The Caravan, ta lashe lambar yabo ta Louis M. Lyons mai daraja don lamiri da kuma daidaito a aikin jarida. Kyautar, wadda Jami'ar Harvard ta gudanar, ta ce an bayar da kyautar ne domin girmama "rahoton musamman kuma ba tare da wani jinkiri ba game da lalata haƙƙin ɗan adam, adalci na zamantakewa, da dimokuradiyya a Indiya." " [ duba tsarin ambato ] Aikinsa "Kogi Mai Zurfi, Babban Dutsen", game da leƙen asiri da asarar plutonium a cikin Nanda Devi, an yaba shi da "ambato mai daraja" a bikin bayar da kyaututtuka na Kurt Schork a cikin Jarida ta Duniya, Cibiyar Rahoton Yaƙi &amp; Zaman Lafiya ta 2011. <ref>{{Cite web |date=17 November 2011 |title=Winners of the 2011 Kurt Schork Awards in International Journalism |url=http://iwpr.net/raise-awareness/winners-2011-kurt-schork-awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604184728/http://iwpr.net/raise-awareness/winners-2011-kurt-schork-awards |archive-date=4 June 2013 |access-date=20 May 2013 |publisher=Institute for War & Peace Reporting}}</ref>
An ba shi lambar yabo saboda kyakkyawan aikin bayar da rahoto daga ƙungiyar Asiya a shekarar 2013. <ref name="award" /> An lissafa labarai guda biyu daga Jose a cikin ambaton: "The Emperor Uncrowned: The Rise of [[Narendra Modi]] ," wanda ya shafi yadda Modi ya gyara sunansa tun zamanin [[2002 Gujarat riots|tashin hankalin Gujarat na 2002]] zuwa wani babban abin da ke ƙara wa [[Gujarat]], Indiya ƙarfi, da kuma "Akan Nasarar Ɗabi'a," wanda ke magana ne game da canjin dangantaka tsakanin hulɗa da jama'a da aikin jarida na gargajiya da kuma yuwuwar rawar da ɗabi'a ke takawa. <ref name="ethics">{{Cite web |date=1 December 2012 |title=On The Success of Ethics Can the Indian journalist and media proprietor survive this gilded age? |url=https://www.caravanmagazine.in/perspectives/success-ethics |access-date=20 May 2013 |publisher=Caravan Magazine}}</ref> Wata mujallar ta tambaya ko da kuwa ɗabi'a ce ga ɗan jarida mai rubutu game da ɗabi'a, fara labarin ta hanyar ba da labarin yadda ya ji labarin hulɗar sirri da wakilin hulɗa da jama'a. <ref>{{Cite web |date=16 April 2013 |title=An Ethical Citation? |url=https://www.newslaundry.com/2013/04/media-monocle-3/ |publisher=News Laundry}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
n7tv4ew8aahzmcnkjelf9v7zsa8m6xm
Tsarin kiwon lafiya mai zurfi
0
178868
968744
967286
2026-10-17T19:18:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968744
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>
{{Databox}}
<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles>
A [[Tarayyar Amurka|Amurka]], '''tsarin kiwon lafiya mai cire kuɗi mai yawa''' ( '''HDHP''' ) tsarin [[inshorar lafiya]] ne mai ƙarancin kuɗaɗen shiga da kuma ƙarin kuɗaɗen cire kuɗi fiye da tsarin kiwon lafiya na gargajiya. An yi shi ne don ƙarfafa wa masu amfani da shi gwiwa kan harkokin kiwon lafiya . Kasancewa cikin wani nau'in inshorar lafiya (HDHP) shi ma wani abu ne da ake buƙata don samun asusun ajiyar lafiya . <ref>{{Cite web |title=High-Deductible Health Plans |url=http://www.health401k.com/2011/09/high-deductible-health-plans/ |access-date=25 May 2011 |publisher=Health 401k}}</ref> Wasu tsare-tsaren HDHP suna ba da ƙarin fa'idodin "lafiya", waɗanda aka bayar kafin a biya kuɗin da za a cire. Tsarin kiwon lafiya mai cire kuɗi mai yawa wani nau'i ne na inshorar bala'i, wanda aka yi niyya don biyan diyya ga [[Rashin lafiya mai ban tsoro|cututtuka masu bala'i]] . <ref>{{Cite web |date=11 January 2012 |title=Publication 969 |url=https://www.irs.gov/pub/irs-pdf/p969.pdf |access-date=9 June 2012 |publisher=Internal Revenue Service}}</ref> Yawan ɗaukar marasa lafiya na HDHPs yana ƙaruwa tun lokacin da aka kafa su a 2004, ba wai kawai tare da ƙaruwar zaɓuɓɓukan ma'aikata ba, har ma da ƙara yawan zaɓuɓɓukan gwamnati. <ref>{{Cite web |last=Claxton |first=G |title=Employer Health Benefits: 2016 Annual Survey |url=https://files.kff.org/attachment/Report-Employer-Health-Benefits-2016-Annual-Survey |access-date=7 July 2017 |website=Kaiser Family Foundation}}</ref> Ya zuwa shekarar 2016, HDHPs sun wakilci kashi 29% na jimillar ma'aikatan da aka rufe a Amurka; duk da haka, ba a fahimci tasirin irin wannan tsarin fa'ida sosai ba. <ref name="waters">Waters, T.M., Chang, C.F., Cecil, W.T., Kasteridis, P., and Mirvis, D. [https://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1475-6773.2010.01191.x "Impact of High-Deductible Health Plans on Health Care Utilization and Costs"], ''[[Health Services Research (journal)|Health Services Research]]'' 46(1), pp. 155-172, Wiley-Blackwell, Feb. 2011. Retrieved April 15, 2020. {{Doi|10.1111/j.1475-6773.2010.01191.x}}</ref> <ref name="borah">Borah, B.J., Burns, M.E., and Shah, N.D. [[doi:10.1002/hec.1757|"Assessing the impact of high deductible health plans on health‐care utilization and cost: a changes‐in‐changes approach"]], ''[[Health Economics]]'' 20(9), pp. 1025-1042, John Wiley & Sons, Inc., June 1, 2011. Retrieved April 15, 2020. {{Doi|10.1002/hec.1757}}</ref>
== Mafi ƙarancin kuɗin da za a cire da kuma matsakaicin kuɗin da za a cire daga aljihu ==
Shiga cikin wani tsari na HDHP wanda ya cancanta wajibi ne ga asusun ajiyar lafiya da sauran shirye-shiryen da ke da fa'idar haraji. Tsarin cancanta an bayyana shi a matsayin tsarin lafiya wanda ke da mafi ƙarancin cirewa ba ƙasa da wani ƙaramin cirewa da IRS ta ayyana ba, da kuma matsakaicin kuɗin da za a kashe daga aljihu wanda ba zai wuce wani matsakaicin aljihu da IRS ta ayyana ba, wanda Hukumar Harajin Cikin Gida za ta iya gyarawa kowace shekara don nuna canjin farashin rayuwa . Bisa ga umarnin da aka bayar na fom ɗin IRS 8889, "wannan iyaka ba ta shafi cire kuɗi da kuɗaɗen ayyukan da ba na hanyar sadarwa ba idan shirin yana amfani da hanyar sadarwa ta masu samar da kayayyaki. Madadin haka, cire kuɗi da kuɗaɗen aljihu kawai don ayyuka a cikin hanyar sadarwa ya kamata a yi amfani da su don tantance ko an kai iyakar."
{| class="wikitable"
! rowspan="2" |Year
! colspan="2" |Single
! colspan="2" |Family
|-
!Minimum deductible (single)
!Maximum out-of-pocket (single)
!Minimum deductible (family)
!Maximum out-of-pocket (family)
|-
|2009
|$1,150
|$5,800
|$2,300
|$11,600
|-
|2010
|$1,200
|$5,950
|$2,400
|$11,900
|-
|2011
|$1,200
|$5,950
|$2,400
|$11,900
|-
|2012
|$1,200
|$6,050
|$2,400
|$12,100
|-
|2013
|$1,250
|$6,250
|$2,500
|$12,500
|-
|2014
|$1,250
|$6,350
|$2,500
|$12,700
|-
|2015
|$1,300
|$6,450
|$2,600
|$12,900
|-
|2016
|$1,300
|$6,550
|$2,600
|$13,100
|-
|2017
|$1,300
|$6,550
|$2,600
|$13,100
|-
|2018
|$1,350
|$6,650
|$2,700
|$13,300
|-
|2019
|$1,350
|$6,750
|$2,700
|$13,500
|-
|2020
|$1,400
|$6,900
|$2,800
|$13,800
|-
|2021
|$1,400
|$7,000
|$2,800
|$14,000
|-
|2022
|$1,400
|$7,050
|$2,800
|$14,100
|-
|2023
|$1,500
|$7,500
|$3,000
|$15,000
|-
|2024
|$1,600
|$8,050
|$3,200
|$16,100
|-
|2025
|$1,650
|$8,300
|$3,300
|$16,600
|-
|2026
|$1,700
|$8,500
|$3,400
|$17,000
|}
== Tasiri kan ayyukan rigakafi da amfani ==
Idan mai saye ya sayi inshorar lafiya, akwai haɗarin haɗarin ɗabi'a domin mai saye zai iya amfani da kulawar lafiya da yawa saboda an cire cikakken kuɗin kulawa (watau yana da ƙarancin kuɗin kulawa fiye da kasuwa ta buɗe). Masu fafutukar kula da lafiya na masu amfani da kayayyaki (CDHC) kamar HDHPs suna aiki ne bisa hujjar cewa za a iya guje wa zaɓin da marasa lafiya suka yi ba tare da shiri ba idan aka ɗora musu alhakin kuɗi ta hanyar biyan kuɗi mai yawa da kuma cire kuɗi daga asusunsu. <ref>{{Cite journal |last=Wilensky |first=G. R. |date=1 January 2006 |title=Consumer-Driven Health Plans: Early Evidence And Potential Impact On Hospitals |url=https://archive.org/details/sim_health-affairs_january-february-2006_25_1/page/n181 |journal=Health Affairs |volume=25 |issue=1 |pages=174–185 |doi=10.1377/hlthaff.25.1.174 |pmid=17694602}}</ref> Duk da haka, a aikace, bincike ya nuna cewa HDHP na iya haɓaka halaye kamar guje wa ziyartar [[Kula da lafiya na rigakafi|kulawa ta rigakafi]] da rage kulawar da ake buƙata ta hanyar motsa jiki, musamman ga waɗanda ke da cututtuka na yau da kullun ko ƙarancin yanayin zamantakewa. <ref>{{Cite web |title=Health Savings Accounts (HSAs) |url=https://www.treasury.gov/resource-center/faqs/Taxes/Pages/Health-Savings-Accounts.aspx |access-date=7 July 2017 |website=www.treasury.gov |language=en-us}}</ref>
== Tasirin kuɗin kai na mutum ==
Domin cancantar shiga HDHP a shekarar 2023, dole ne tsarin mutum ɗaya ya kasance yana da aƙalla kuɗin da za a cire daga tsarin, kuma dole ne tsarin iyali ya kasance yana da aƙalla kuɗin da za a cire daga tsarin. Jimillar kuɗaɗen da HDHP ke kashewa a kowace shekara (gami da cire kuɗi, biyan kuɗi na haɗin gwiwa, da inshorar haɗin gwiwa) ba zai iya wuce $7,500 ga mutum ɗaya ba ko $15,000 ga iyali. <ref name="IRS Revenue Procedure 2022-24" /> (Wannan iyaka ba ta shafi ayyukan da ba na hanyar sadarwa ba. <ref>{{Cite journal |last=Abdus |first=S. |last2=Selden |first2=T. M. |last3=Keenan |first3=P. |date=5 December 2016 |title=The Financial Burdens Of High-Deductible Plans |journal=Health Affairs |volume=35 |issue=12 |pages=2297–2301 |doi=10.1377/hlthaff.2016.0842 |pmid=27920319}}</ref> ) Saboda tsadar farashin HDHPs, karuwar farashin da za a kashe a aljihu na iya zama mai wahala musamman ga iyalai masu ƙarancin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=24 September 2011 |title=High Deductible Health Plans |url=http://www.health401k.com/2011/09/24/high-deductible-health-plans/ |access-date=7 July 2017 |website=Health 401k}}</ref> A matsayin wata hanya ta ƙoƙarin rage farashin kulawa, masu riƙe da manufofin HDHP na iya ba da gudummawa ga asusun ajiyar lafiya (HSA) tare da kuɗin shiga kafin haraji. <ref name="health.usnews.com">{{Cite web |last=Renter |first=E |title=Should you Roll the Dice on a High-Deductible Health Plan? |url=http://health.usnews.com/health-news/health-insurance/articles/2014/11/10/should-you-roll-the-dice-on-a-high-deductible-health-plan |access-date=7 July 2017}}</ref> Gudummawar HSA, ba kamar sauran motocin saka hannun jari masu cin gajiyar haraji ba, suna ba da fa'idar haraji sau uku - gudummawar da za a cire haraji, ci gaba ba tare da haraji ba, da kuma cire haraji ba tare da haraji ba don kuɗaɗen likita masu cancanta. <ref>{{Cite web |last=Miller |first=S |date=2 May 2016 |title=IRS Sets 2017 HSA Contribution Limits |url=https://www.shrm.org/resourcesandtools/hr-topics/benefits/pages/irs-sets-2017-hsa-contribution-limits.aspx |access-date=7 July 2017 |website=SHRM}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Iyakokin da masu riƙe da manufofin bayar da gudummawa za su iya yi wa HSA a shekarar 2024 su ne $4,150 (ɗaya) da $8,300 (iyali) <ref name="IRS Revenue Procedure 2022-24" /> tare da gudummawar kama-karya ta $1,000 ga mutanen da suka kai shekaru 55 ko sama da haka. <ref>{{Cite web |last=Thurber |first=E |title=How to attract the high-deductible patient |url=https://www.advisory.com/research/market-innovation-center/the-growth-channel/2013/12/how-to-attract-the-high-deductible-patient |access-date=7 July 2017 |website=www.advisory.com}}</ref>
== Matsalolin da ke tasowa ==
Adadin mutanen da suka yi rajista a cikin HDHPs yana ƙaruwa, amma wannan wataƙila ya faru ne saboda hauhawar farashin kula da lafiya da kuma canjin farashi ga masu amfani - ba saboda gaskiyar cewa HDHPs dole ne su samar da kulawa mafi kyau ba. <ref>{{Cite web |last=Claxton |first=G |title=Employer Health Benefits: 2016 Annual Survey |url=https://files.kff.org/attachment/Report-Employer-Health-Benefits-2016-Annual-Survey |access-date=7 July 2017 |website=Kaiser Family Foundation}}</ref>
== Girman HDHPs ==
Tsarin kiwon lafiya mai yawan cire kuɗi (HDHPs) yana da ƙarancin kuɗin da ake biya amma yana da babban kuɗin da ake biya, inshorar haɗin gwiwa da kuma matsakaicin kuɗin da ake biya daga aljihu. Saboda ƙarancin farashi a gaba, HDHPs suna ƙara samun karɓuwa a wurin ma'aikata, inda kashi 24% ke bayar da wani nau'in HDHP a 2013 (sama da kashi 5% a 2007). <ref>{{Cite web |date=2 November 2012 |title=Snapshots: The Prevalence and Cost of Deductibles in Employer Sponsored Insurance |url=https://www.kff.org/health-costs/issue-brief/snapshots-the-prevalence-and-cost-of-deductibles-in-employer-sponsored-insurance/}}</ref> A cikin wannan tsari, mutum yana ɗaukar duk kuɗin likita har sai an biya mafi ƙarancin kuɗin da za a cire. Dokar Kulawa Mai Sauƙi ( ACA ), wadda aka zartar a shekarar 2010, ta haifar da faɗaɗar HDHPs sosai. <ref>{{Cite web |date=7 June 2017 |title=CDC: Nearly 40% of US adults have high-deductible health plans |url=http://www.beckershospitalreview.com/payer-issues/cdc-nearly-40-of-us-adults-have-high-deductible-health-plans.html}}</ref>
== Raba farashi da siyan farashi da kuma buƙatar masu amfani ==
Ka'idar tattalin arziki da ke bayan HDHPs ita ce 'raba farashi', "hanyar ba da kuɗi ga kula da lafiya wanda ke buƙatar wasu kuɗaɗen kai tsaye don ayyukan da marasa lafiya ke yi." Ƙara yawan kuɗin da za a cire daga asusun ajiyar kuɗi wata hanya ce da ake ganin za a rage farashin kula da lafiya ta hanyar rage yawan amfani da shi gaba ɗaya. Yayin da kuɗaɗen da ake kashewa daga aljihun masu inshora da ma'aikata suka canza daga masu inshora da ma'aikata zuwa daidaikun mutane da ma'aikata, masu amfani za su ƙara nuna wariya a cikin kayayyakin inshorarsu kuma su shiga cikin babban matakin siyan farashi. Masu amfani da kayayyaki za su kuma kwatanta darajar ayyukan likitanci da ake bayarwa a wani wuri idan aka kwatanta da wani wajen yanke shawara kan inda za a nemi ayyukan kiwon lafiya. Idan aka haɗa, HDHPs ya kamata su rage amfani da harkokin kiwon lafiya da kuma hana hauhawar farashin kula da lafiya na ƙasa. Nasarar wannan ka'ida ta dogara ne akan ikon marasa lafiya na yanke shawara mai kyau game da siyan lafiyarsu <ref name=":1">{{Cite journal |last=Ginsburg |first=PB |date=2007 |title=Shopping for price in medical care |journal=Health Affairs |volume=26 |issue=2 |pages=208–216 |doi=10.1377/hlthaff.26.2.w208 |pmid=17284467}}</ref> kamar yadda suke yi wa kayayyaki da ayyuka. <ref>{{Cite web |last=Gould |first=E |title=Increased health care cost sharing works as intended: It burdens patients who need care the most |url=https://www.epi.org/publication/bp358-increased-health-care-cost-sharing-works/}}</ref> Tare da yawan kuɗin da ake cirewa daga asusun ajiyar kuɗi, masu amfani suna fuskantar ƙalubale wajen la'akari da farashi yayin zaɓar masu samar da kiwon lafiya da ayyukan kiwon lafiya. Duk da haka, wannan tsarin tattalin arziki bai tabbata ba. Wani bincike da aka gudanar a shekarar 2016 ya nuna cewa membobin HDHP da tsare-tsaren gargajiya suna da yuwuwar siyan magani a farashi mai rahusa. <ref>{{Cite journal |last=Siniako |first=AD |date=2016 |title=High-Deductible Health Plan Growth, and Shopping for Health Care: Enrollees with Skin in the Game |journal=JAMA |volume=176 |issue=3 |pages=395–397 |doi=10.1001/jamainternmed.2015.7554 |pmc=6081744 |pmid=26784644}}</ref> Masu amfani da kayayyaki suna zaɓar kula da lafiya saboda dalilai daban-daban kuma ba duk ayyukan kiwon lafiya da abubuwan more rayuwa ba ne ke dacewa da siyan farashi. Masu bincike sun bayyana yanayi guda biyar waɗanda suka fi dacewa da ingantaccen siyan farashi fiye da wasu. <ref name=":1" />
# Ayyukan ba su da rikitarwa.
# Bukatar ayyukan ba gaggawa ba ce.
# An riga an yi gwajin cutar.
# Farashin da aka haɗa su ne abin da ake buƙata don hidimar.
# Tsarin fa'idodin inshora yana ba da kwarin gwiwa don zaɓar masu samar da ƙananan farashi.
== Tasirin da ba a yi niyya ba na raba farashi ==
Duk da cewa HDHPs ababen hawa ne masu amfani ga mai amfani da ya dace, akwai damuwa cewa marasa lafiya na iya jinkirta kulawa saboda tsadar farashi, sau da yawa don cutar da kansu. Idan marasa lafiya suka dage kulawar da ake buƙata ko ta rigakafi (ziyarar marasa lafiya, gwaje-gwajen asibiti da gwajin gano cutar), suna iya ƙarewa a ɗakunan gaggawa na asibitoci ko ɗakunan magani. Canjin barin kulawa da wuri don zuwa asibiti mai tsanani da kuma mai matuƙar amfani da albarkatu daga baya ya ƙara yawan kuɗin kula da lafiya. <ref name=":0">{{Cite web |last=Murphy |first=B |date=19 May 2016 |title=21 statistics on high-deductible health plans |url=http://www.beckershospitalreview.com/finance/21-statistics-on-high-deductible-health-plans.html}}</ref> Har zuwa kashi 43% na marasa lafiya da aka yi wa inshora sun ce sun jinkirta ko kuma sun tsallake gwaje-gwaje ko jiyya da likitoci suka ba da shawarar yi saboda yawan kuɗaɗen da ke tattare da hakan. <ref name=":0" />
Wani ƙarin ƙa'idar tattalin arziki da aka fi dangantawa da HDHPs shine Asusun Tanadin Lafiya (HSA). HSAs asusun ajiya ne da aka keɓe daga haraji wanda mutanen da ke da HDHPs ke ba da kuɗi don biyan kuɗin likita/kuɗaɗen da za su biya nan gaba wanda yanzu suke da alhakinsa. "An gabatar da HSA a shekarar 2003 a matsayin wani ɓangare na dokar fa'idodin magunguna ta Medicare, asusun ajiyar lafiya ne wanda ba shi da ƙuntatawa, mallakar ma'aikaci, kuma a buɗe yake ga duk wanda ya yi rajista a cikin [HDHP] kuma ba a riga an rufe shi da inshorar gwamnati ko ta masu zaman kansu ba" <sup>5</sup> . An tsara HSAs ne don rage nauyin kuɗi na ƙaruwar raba kuɗi da ya shafi HDHPs, amma an takaita yin rajista a HSA. Wani bincike da aka gudanar a shekarar 2016 ya nuna cewa kashi 61.6% na waɗanda suka yi rajista a HDHP ba su da HSA. <ref>{{Cite journal |last=Abdus |first=S |date=2016 |title=The Financial Burdens of High-Deductible Plans |journal=Health Affairs |volume=35 |issue=12 |pages=2297–2301 |doi=10.1377/hlthaff.2016.0842 |pmid=27920319}}</ref>
== Tasiri ga likita, asibiti da kuma samar da kayan aikin asibiti ==
Kamar yadda aka fada a sama, mutanen da ke da HDHPs sau da yawa suna barin ko jinkirta kulawa saboda karuwar raba farashi, kuma wannan yakan haifar da marasa lafiya da ke gabatarwa ga masu samar da kiwon lafiya da cibiyoyi daga baya cikin mummunan yanayi. [ana buƙatar hujja] . Wannan tsari yana da tasiri mai mahimmanci ga ɓangaren samar da lafiya [ana buƙatar hujja] . Asibitoci da cibiyoyin kiwon lafiya suna ɗaukar ƙarin basussuka masu yawa bayan zuwan HDHP yayin da marasa lafiya ke fitar da kuɗin da za su cire daga asusunsu jim kaɗan bayan an kwantar da su a asibiti don kulawa kuma ba su da isasshen kuɗin da za su biya. [ana buƙatar hujja] . Tare da karuwar raba farashi, asibitoci suna karɓar ƙarin kuɗi kai tsaye daga marasa lafiya; daga 2011 zuwa 2014, adadin kuɗin da masu amfani ke biya ga masu samar da kiwon lafiya ya ƙaru da kashi 193 cikin ɗari bisa ga wani bincike da aka gudanar a rahoton shekara-shekara na "Trends in Healthcare Payments: 2014" daga InstaMed. [1] Daga likitoci/masu samar da kayan asibiti, HDHP ta tilasta wa cibiyoyi su zama masu sanin ya kamata yayin da marasa lafiya (saboda siyan farashi) ke yin nasu binciken kuma su fahimci zaɓuɓɓukan da suke da su. [2] Idan marasa lafiya da ke da HDHPs suka daina kulawa ta farko, wannan zai rage yawan da kuma kudaden shiga da za su iya samarwa. Hakan kuma yana nufin cewa, daga baya, nauyin da kuma tsananin kulawar da ake bayarwa a kowane lokaci ya fi yawa. Haka nan ma ga ƙwararru waɗanda ke ganin ƙarancin marasa lafiya ana duba su da kuma kula da su (kwayar cutar kansa, mammograms, gwajin dakin gwaje-gwaje na yau da kullun, da sauransu) sannan su ƙare da mummunan yanayi (kuma ana iya hana su). A cikin dogon lokaci, farashi da nauyin koyaushe suna ƙaruwa [ana buƙatar hujja] . Likitoci suna fama da matsalar tsadar magani, wanda hakan ya sa suka zaɓi ko suka ƙi hulɗar likita ko kuma yin amfani da hanyar da aka saba amfani da ita fiye da fa'idodin lafiyar mutum. [ana buƙatar hujja] .
== Duba kuma ==
* Kalmomin kalmomi a fannin kiwon lafiya
* [[Rashin lafiya mai ban tsoro|Cutar bala'i]]
* [[Kula da lafiya]]
* [[Canjin kiwon lafiya|Gyaran kula da lafiya]]
* Tattalin arzikin lafiya
* Inshorar lafiya a Amurka
* [[Manufofin kiwon lafiya|Manufar lafiya]]
* Dokar Kare Marasa Lafiya da Kulawa Mai Sauƙi
* [[Lafiyar jama'a]]
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
ob0d9m64er4xrb1f5nw9qagsclwkncn
Tarihin Fez
0
178962
968569
967416
2026-10-17T12:23:17Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968569
wikitext
text/x-wiki
Tarihin Fez ya fara ne da kafuwar Idris I da Idris II a ƙarshen karni na 8 da farkon karni na 9 AZ. Da farko ya kunshi yankuna biyu masu cin gashin kansu da masu fafatawa a kan iyakar da ke adawa da abin da yanzu ake kira [[Oued Fes]]. Da farko mazaunin yawancin mutanen [[Abzinawa|Berber]] (Amazigh), raƙuman ruwa na yawancin baƙi [[Larabawa]] daga Ifriqiya ([[Tunisiya]]) da al-Andalus ([[Ispaniya|Spain]] / [[Portugal]]) a tsawon lokaci sun ba da sabon birni halayyar Larabawa. Bayan faduwar [[Daular Idrisid]], an yi hamayya tsakanin kungiyoyin Zenata daban-daban da suka haɗa kai da ko dai Fatimid Caliphate ko Umayyad Caliphate na Cordoba. A cikin karni na 11 sultan Almoravid [[Yusuf ibn Tashfin]] ya ci yankin kuma ya haɗa ƙauyukansa guda biyu cikin abin da ke yau Fes el-Bali ("Old Fez"). A karkashin mulkin Almoravids da Almohads bayan su, duk da rasa matsayin babban birnin ga [[Marrakesh]], birnin ya kasance cibiyar tattalin arziki da siyasa ta arewacin Morocco kuma ya sami suna don ilimin addini da ayyukan kasuwanci.
Fez ta kai matsayi mafi girma a zamanin Marinid (karni na 13-15), ta sake dawo da matsayinta na babban birnin siyasa. A cikin 1276 sultan na Marinid Abu Yusuf Yaqub ya kuma kafa wani birni na sarauta daban, Fes el-Jdid ("Sabon Fes"), a yammacin Fes el'Bali, inda har yanzu fadar sarauta take a yau. An gina sabbin Madrasas da Masallatai da yawa a fadin Fez, da yawa daga cikinsu sun tsira a yau, yayin da aka dawo da wasu gine-gine. A wannan lokacin yawan Yahudawa na birnin ya karu kuma an kafa Mellah (Yarda huɗu) a gefen kudu na wannan sabon gundumar. Bayan juyin mulkin Marinid, Fez ta fuskanci lokutan raguwa da wadata kuma sau da yawa ta yi gasa da Marrakesh don tasirin siyasa da al'adu. Birnin ya sake tashi cikin tasiri a cikin karni na 19 kuma ya kasance babban birnin sultanate na Alaouite har zuwa 1912, lokacin da ya zo ƙarƙashin ikon Faransanci a Maroko. Gwamnatin mulkin mallaka ta Faransa ta tura babban birnin zuwa Rabat, inda ya kasance a yau, kuma Fes ya sami raguwar siyasa. Har ila yau, Faransanci sun gina sabon birni, Ville Nouvelle, zuwa kudu maso yamma, wanda ya girma zuwa abin da ke yanzu mafi yawan birnin Fez na zamani.
== Tushen a ƙarƙashin Idrisids (karni na 7 zuwa 8) ==
[[File:Fes_walls_history_1_-_early_11th_century_(pre-Almoravid).png|left|thumb|Kimanin sake ginawa na asalin ƙauyuka biyu na Fez: ''Al-'Aliya'' da ''Madinat Fas'' (ganuwar yau da kullun da aka nuna a launin toka) ]]
An fara kafa birnin ne a cikin shekara ta 789 a matsayin Madinat Fas a gefen kudu maso gabashin Kogin Jawhar (wanda yanzu ake kira Kogin Fez) ta Idris I, wanda ya kafa Daular Idrisid. Ɗansa, Idris II, [1] ya gina wani yanki da ake kira Al-'Aliya a bakin kogin da ke adawa a 809 kuma ya ƙaura babban birninsa a nan daga Walili (Volubilis) . [2]: 35 [3]: 35 [4]: 83 Wadannan ƙauyuka (Madinat Fas da Al-'Aliya) nan ba da daɗewa ba za su bunkasa zuwa wurare biyu masu ganuwa da kuma masu cin gashin kansu, sau da yawa suna rikici da juna. Yawan jama'a na farko sun hada da Berbers, tare da daruruwan mayaƙan Larabawa daga Kairouan waɗanda suka zama ƙungiyar Idris II.[2][4]
[[File:Mausolée_de_Moulay_Idriss_II_13102019_004.jpg|thumb|Cenotaph na Moulay Idris II a Fez a yau; an sake gina ginin da ke kewaye da shi sau da yawa amma yana kan asalin shafin Masallacin Shurafa]]
Arab emigration to Fez increased afterwards, including Andalusi families of mixed [[Larabawa|Arab]] and Iberian descent<ref>{{Google books|title=The Places Where Men Pray Together}} p. 55</ref> who were expelled from Córdoba in 817–818 after a rebellion against the Al-Hakam I{{Rp|46}} as well as Arab families banned from Kairouan (modern Tunisia) after another rebellion in 824. The Andalusians mainly settled in ''Madinat Fas'', while the Tunisians found their home in ''Al-'Aliya''. These two waves of immigrants gave the city its Arabic character and would subsequently give their name to the districts of ''<nowiki/>'Adwat Al-Andalus'' and ''<nowiki/>'Adwat al-Qarawiyyin''.{{Rp|51}} With the influx of [[Larabci|Arabic]]-speaking Andalusians and Tunisians, the majority of the population was Arab, but rural Berbers from the surrounding countryside settled there throughout this early period, mainly in ''Madinat Fas'' (the Andalusian quarter) and later in Fes Jdid during the Marinid period.<ref>{{Google books|title=Realm of Saints}}</ref> The city also had a strong Jewish community, probably consisting of Zenata Berbers who had previously converted to [[Yahudanci|Judaism]], as well as a small remaining [[Kiristanci|Christian]] population for a time. The Jews were especially concentrated in a northeastern district of ''Al-'Aliya'' known as ''Funduq el-Yihoudi'' (near the later Bab Guissa).<ref name="Le Tourneau 19495" />{{Rp|42–44}}
Yankin ya amfana daga ruwa mai yawa, kuma kowannensu daga cikin ƙauyuka biyu an sanye shi da kayan aikin birni. Masallatai na farko na birnin sune Masallacin Sharifs (ko Masallacin Shurafa) da Masallacin Sheikhs (ko Masalcin al-Anouar); duk da haka, ba su wanzu a cikin asalin su ba. Masallacin Sharifs ya zama wurin binne Idris II bayan mutuwarsa kuma daga baya ya zama Zawiya na Moulay Idris II wanda ke wanzu a yau, yayin da Masallacin al-Anouar ya bar ƙananan raguwa. A cewar daya daga cikin manyan tushe na farko a wannan lokacin, ''Rawd al-Qirtas'' na [[Ibn Abi Zar]], a cikin 859 [[Jami'ar al-Karaouine|Masallacin Al-Qarawiyyin]] ("Masallacin mutanen daga Kairouan') [[Fatima al-Fihriya|Fatima al-Fihri]], 'yar wani attajiri ne ta kafa shi. 'Yar'uwarta, Mariam, an kuma san ta da kafa Masallacin Al-Andalusiyyin ('Masallacin Andalusians') a wannan shekarar. <ref name="Le Tourneau 19495" />
Bayan mutuwar Idris II a cikin 828, an raba yankin daular tsakanin 'ya'yansa maza. Babbar, Muhammadu, ta karbi Fez, amma wasu daga cikin 'yan uwansa sun yi ƙoƙari su rabu da jagorancinsa, wanda ya haifar da rikici tsakanin mutane. Kodayake mulkin Idrisid ya sake haɗuwa kuma ya ji daɗin zaman lafiya a ƙarƙashin Ali ibn Muhammad da Yahya ibn Muhammad, ya sake raguwa a ƙarshen karni na 9.<ref name=":052">{{Cite book|editor-first2=Heinrichs}}</ref>
== Mulkin Zenata da gasa ta mulkin mallaka (karni na 10 zuwa 11) ==
A cikin karni na 10, Khalifancin Umayyad na Córdoba da Khalifancin Fatimid na Ifriqiya (Tunisia) sun kalubalanci birnin, wadanda suka mallaki birnin ta hanyar abokan ciniki na Zenata.[1][2][3] Fatimids sun kwace birnin a cikin 927 kuma sun kori Idrisids gaba daya, bayan haka aka sanya Miknasa (ɗaya daga cikin kabilun Zenata) a can. Birnin, tare da yawancin arewacin Morocco, sun ci gaba da canza hannun tsakanin wakilan Córdoba da wakilan Fatimids na shekaru da yawa. Bayan wani nasarar da aka samu amma na ɗan lokaci na Fatimid na Maroko a cikin 979 da Buluggin ibn Ziri, sojojin Al-Mansur na Córdoba sun sake dawo da yankin, suna fitar da Fatimids har abada.[3]
[[File:29610-Fez_(28134041211)_(qarawiyyin_crop).jpg|thumb|[[Jami'ar al-Karaouine|Masallacin Qarawiyyin]] (rufin kore a cikin wannan hoton) an faɗaɗa shi a kusa da 956, kuma an ƙara sabon [[Hasumiya|Minaret]] (hagu) a ƙarƙashin kulawar Abd al-Rahman III[[Abd al-Rahman na uku]]]]
Duk da rashin kwanciyar hankali na siyasa na wannan zamanin, an ba da gudummawa ga ci gaban birnin. A cikin 956 masallacin Qarawiyyin ya fadada sosai ta hanyar gwamnan Zenata na yankin, Ahmed ibn Abi Said, tare da kudade da Abd al-Rahman III na Córdoba ya bayar. A lokaci guda, an ba da Masallacin Qarawiyyin da Masallafin Andalusiyyin sabbin minarets, wanda ya zama sauƙaƙe na minaret Abd al-Rahman III da aka gina don Babban Masallacin Córdoba a cikin wannan shekaru goma.{{Rp|62}}
Daga 980 (ko daga 986 <ref name=":0523">{{Cite book|editor-first2=Heinrichs}}</ref>), daular Zenata daga kabilar Maghrawa ce ta mallaki Fez, wadanda suka kasance abokan hulɗa da Khalifancin Córdoba. Sun ci gaba da wannan iko har ma bayan faduwar Khalifanci a farkon karni na 11 har zuwa zuwan Almoravids.: 16 <ref name=":0523" />: 91 <ref name=":0523" /> A karkashin ikon Zenata Fez ya ci gaba da girma duk da cewa rikice-rikice tsakanin ƙauyuka biyu, ''Madinat Fas'' da ''Al-'Aliya'', sun tashi a lokacin rikice-rikicen siyasa. [[Ziri ibn Atiyya]], mai mulkin farko na sabuwar daular, yana da mulkin matsala.<ref name="Le Tourneau 19495" /> Koyaya, zuriyar Ibn Atiyya Dunas Ibn Hamama, wanda ke mulki tsakanin 1037 da 1049, yana da alhakin manyan ayyukan ababen more rayuwa da yawa da ake buƙata don karɓar yawan jama'ar Fez.<ref name=":3322">{{Cite journal |last=Madani |first=Tariq |date=1999 |title=Le réseau hydraulique de la ville de Fès |journal=Archéologie islamique |volume=8-9 |pages=119–142}}</ref> Ya haɓaka yawancin kayan aikin rarraba ruwa na Fez, wanda ya tsira har zuwa yau.<ref name=":3322" /><ref name=":422">{{Cite journal |last=Marcos Cobaleda |first=Maria |last2=Villalba Sola |first2=Dolores |date=2018 |title=Transformations in medieval Fez: Almoravid hydraulic system and changes in the Almohad walls |journal=The Journal of North African Studies |volume=23 |issue=4 |pages=591–623 |doi=10.1080/13629387.2017.1371596 |s2cid=219625871 |hdl-access=free}}</ref> A cewar masanin ilimin ƙasa na ƙarni na goma, Ibn Hawqal, ana zuba ruwa a cikin suqs kowane dare na rani don tsaftace ƙasa. An kuma kai ruwa zuwa wuraren wanka na jama'a da kuma ma'adanai 300. Birnin ya girma da sauri kuma a ƙarshen 900s, yana da kimanin mazauna 100,000.
Sauran gine-ginen da aka gina a lokacinsa sun hada da hammams (gidajen wanka), masallatai, da gadoji na farko a kan Oued Bou Khrareb (yawanci an sake gina shi a cikin lokutan baya).[1][2][3][4][5] Don haka, biranen biyu sun ƙara haɗuwa da juna: sararin samaniya tsakanin su biyu ya cika da sababbin gidaje kuma har zuwa gadoji shida a fadin kogi sun ba da damar sauƙin zirga-zirga tsakanin gabar biyu.[4]: 36 Shekaru goma bayan Dunas, duk da haka, tsakanin 1059 da 1061, ƙauyuka biyu masu adawa na birnin sun mallaki juna ta hanyar sarakuna biyu na Zenata daban: Al-'Aliya yana ƙarƙashin ikon wani sarkin mai suna 'Ajisa kuma Madinat Fas yana ƙarƙashin ikon ɗan'uwansa el-Ftouh. Dukansu 'yan uwan sun ƙarfafa gabarsu, kuma an adana sunayensu a ƙofofin birni biyu har zuwa yau: Bab Guissa a arewa da Bab Fuhto a kudu.[1]: 50 A cikin 1062, sarkin Hammadid Buluggin ibn Muhammad ya jagoranci balaguro a kan Maghrawa kuma ya kama Fez na watanni da yawa kafin ya tafi. [6][7] Daga baya aka kashe shi a kan hanyar dawowarsa zuwa gabas kuma Fez ya koma ikon Maghrawa daga baya.[7][8]: 43–49
[[File:Fes_walls_history_2_-_early-mid_13th_century_(Almohad_period).png|left|thumb|Tsarin Fez a zamanin Almohad, bayan hadin kan ƙauyuka biyu na asali ta Almoravids a ƙarni da ya gabata kuma bayan sake gina ganuwar birni a farkon ƙarni na 13]]
Almoravids, wadanda suka samo asali daga kudu, sun ci gaba zuwa yankin kusa da Fez a farkon 1060s. A cikin 1063, a ƙarƙashin jagorancin [[Yusuf ibn Tashfin|Yusuf Ibn Tashfin]], sun fara dogon nasarar soja a yankin don kayar da Maghrawa, waɗanda suka kasance babban juriya ga mulkin su. Mai mulkin Maghrawa na karshe na Fez, Mu'ansir Ibn Ziri, ya kasance cikas mai ɗorewa.: 43-49 Da yake ba zai iya ɗaukar Fez da sauri ba, Ibn Tashfin ya ci wasu garuruwan da ke kewaye da shi da farko kafin ya sake mayar da hankali kan kewaye birnin. Mu'ansir ya gudu daga Fez kafin Almoravids su iya kama shi a cikin watanni na baya na 1063 . <ref name=":4" />: 46 Ibn Tashfin ya nada wani memba na kabilarsa a matsayin gwamnan birnin kuma ya bar garuruwan 400 Lamtuna tribesmen don kare shi, sannan ya fara ci gaba da kamfen a arewacin Morocco. Lokacin da ba ya nan, Ibn Ziri ya dawo, ya sake kwace birnin bayan kewaye, kuma ya kashe gwamnan Ibn Tashfin. Almoravids sun mayar da martani ta hanyar kewaye birnin da kafa shinge. A ƙarshe, an kashe Ibn Ziri a wani hari da aka yi musu, amma Zenata na yankin ya ci gaba da tsayayya kuma ya taru a kusa da sabon shugaba, wani mutum mai daraja daga Taza mai suna Qasim Ibn Abd al-Rahman . Har yanzu ba zai iya karbar birnin ba, Ibn Tashfin ya ci gaba da matsa lamba amma ya zaɓi a maimakon haka ya ci gaba le nasarar da ya yi a yankunan da ke kewaye da shi da arewacin Morocco, don kawar da juriya a waje da birnin da farko. Wannan ya shafe shi daga 1064 har zuwa 1070. <ref name=":4" /> : 43–49 : 43–49
Ibn Tashfin a ƙarshe ya kama birnin a ranar 18 ga Maris 1070 (462 AH). : 49 (Wasu tushe sun ba da kwanan wata a matsayin 1069.<ref name=":0523" />: 51 : 82) Akwai wasu saɓani da rashin tabbas a cikin tushen tarihi, duk da haka, kuma wasu masana tarihi sun nuna nasarar karshe zuwa 1074 ko 1075. <ref name=":0523" /> : 39, 337 <ref name=":4" />:: 110 Almoravids sun kori birnin kuma sun kashe yawancin Zenata, kodayake da alama Fez kanta ba ta sha wahala sosai ba.: 49 : 51-52 A cikin wannan shekarar da aka ci nasara, Ibn Tashfin a ƙarshe ya haɗa ''Madinat Fas'' da ''Al-'Aliya'' cikin birni ɗaya. <ref name="Le Tourneau 19495" /><ref name="Le Tourneau 19495" />: 51-52 An lalata ganuwar da ta raba su, an gina gadoji da ke haɗa su ko kuma an gyara su, kuma an gina sabon zagaye na ganuwar wanda ya mamaye biranen biyu. An gina kasbah (birni), wanda daga baya aka sani da Kasbah Bou Jeloud, a gefen yammacin birnin (a yammacin Bab Bou Jeloud a yau) don gidan gwamnan birnin da garuruwa.<ref name="Le Tourneau 19495" /><ref name=":422" /><ref name=":4" />: 50-51 Tare da taimakon injiniyoyi daga Cordoba, Ibn Tashfin ya kuma inganta tsarin samar da ruwa na birnin ta hanyar ƙirƙirar ƙarin tashoshi da suka rabu daga manyan tashoshin da Dunas Ibn Hamama ya yi a baya.<ref name=":3322" /><ref name=":422" /> A karkashin kulawar sarkin Almoravid na baya [[Ali ibn Yusuf|Ali Ibn Yusuf]] mafi girma fadadawa da gyaran Babban Masallacin al-Qarawiyyin ya faru ne tsakanin 1134 da 1143. : 20 Ko da yake an tura babban birnin zuwa Marrakesh a ƙarƙashin Almoravids, Fez ta sami suna don ilimin shari'a na [[Malikiyya|Maliki]] kuma ta kasance muhimmiyar cibiyar kasuwanci da masana'antu.<ref name="Le Tourneau 19495" /> Tasirin Almoravid a kan tsarin birnin ya kasance kamar yadda ake la'akari da Yusuf Ibn Tashfin a wasu lokuta a matsayin wanda ya kafa Fez na biyu.<ref name=":4" /> : 51 : 51
[[File:Fes_medina_walls_DSCF3737.jpg|thumb|Ragowar Ganuwar birni a gefen arewacin Fes el-Bali, waɗanda aka sake gina su a lokacin Almohad (karni na 12) ]]
A cikin 1145 ko 1146 shugaban Almohad Abd al-Mu'min ya kewaye kuma ya ci birnin a lokacin da Almohad ya hambarar da Almoravids. [1]: 54-55 [2] [3]: 71-72 [4] Birnin, karkashin jagorancin gwamnan Almoravid Yahya Ibn al-Sahrawiyya, ya yi tsayayya sosai kuma an kama birnin ne kawai bayan wani hari mai tsanani inda Almohads suka yanke ruwan garin. A ƙarshe masu kewaye sun shrifa birnin tare da taimakon 'Abdallah Ibn Khiyyar al-Jayyani, mai kula da kudi na Almoravid (mushrif), wanda ya sauya amincinsa kuma ya buɗe ƙofofin su. [1]: 72 Saboda tsayayyar da suka haɗu da ita, Almohads masu nasara sun rama ta hanyar rushe ganuwar birnin, sun kashe mafi yawan Almoravids, kuma sun lalata gidaje da yawa.[3][4]: 54–55 [3]: 72 [2]
Koyaya, saboda ci gaba da mahimmancin tattalin arziki da soja na Fez [[Khalifofi|Khalifa]] Almohad Ya'qub al-Mansur daga baya ya ba da umarnin sake gina ganuwar.: 36 :{{Rp|606}} Tun lokacin da birnin ya girma a halin yanzu, sabon bangon Almohad ya fi na tsoffin ganuwar Almoravid girma. <ref name=":422" /><ref name=":422" />:{{Rp|607}} Wanda ya gaje shi Muhammad al-Nasir ya kammala ganuwar a cikin 1204, <ref name=":55" /> yana ba su siffar su ta ainihi kuma yana kafa kewayon Fes el-Bali har zuwa yau. <ref name=":422" /> Almohads sun sake gina Kasbah Bou Jeloud a shafin yanar gizon tsohon kasbah na Almoravid.<ref name="Le Tourneau 19495" />: 56 A lokacin Ya'qub al-Mansur an ba da kasbah tare da sabon [[Masallacin Ikilisiya|Masallacin ikilisiya]], Masallacin Bou Jeloud, wanda har yanzu yana tsaye a yau (tare da gyare-gyare na baya). <ref name=":03">{{Cite journal |last=Terrasse |first=Henri |date=1964 |title=La mosquée almohade de Bou Jeloud à Fès |url=https://archive.org/details/al-andalus_1964_29_2/page/355 |journal=Al-Andalus |volume=29 |issue=2 |pages=355–363}}</ref> A kusa, Almohads sun kuma gina kasbah na farko da ke zaune a shafin da ke yanzu Kasbah an-Nouar. <ref name=":55" /> :{{Rp|109}} Muhammad al-Nasir ya sake gina kuma ya faɗaɗa Masallacin Al-Andalusiyyin tsakanin 1203 da 1207. {{Rp|}}
It is in this period that the city begins to be referred to as a major city and acquires a high reputation among contemporary writers like al-Idrisi and [[Abd al-Wahid al-Marrakushi|al-Marrakushi]].<ref name=":05223">{{Cite book|editor-first2=Rowson}}</ref> Under Almohad rule the city grew to become one of the largest in the world between 1170 and 1180, with an estimated 200,000 people living there.<ref>{{Google books|title=Morocco 2009}} (p.252)</ref> Not all the land within the city walls was densely inhabited; much of it was still relatively open and was occupied by crops and gardens used by the inhabitants. The city's economy was prosperous and multiple industries, such as the [[Jima|tanneries]], thrived.: 56–59 Each industry was generally concentrated in a particular neighbourhood or neighbourhoods; an arrangement which remained for most of the city's history. Most industries were established near the center but some, like the [[Tukwane|potters]], were established in the outer districts because they needed more room.<ref name="Le Tourneau 19495" />: 56–59 The [[Kogin Sebou|Sebou River]] (into which the Fez River flows) was used to bring goods to the city; boats navigated the river from the Atlantic coast up to a point near the city, before unloading and finishing the journey overland.: 192 Fez, along with other major cities in the region, also played a role in [[Kasuwancin Trans-Sahara|trans-Saharan trade]]. Multiple trade routes existed, but caravans that took the route through Sijilmasa would usually continue from there to either Fez or [[Tlemcen]]. From Fez, goods could then travel further north to the [[Yankin Gibraltar|Strait of Gibraltar]] and to Al-Andalus.<ref name=":23" />: 201 By the end of the Almohad era, Fez had thus become not only a center of local and regional trade but also a center of consumption and an exporter of its own products.<ref name=":23" />: 202
== Zamanin zinariya a ƙarƙashin Marinids (karni na 13-15th) ==
[[File:Fes_walls_history_3_-_late_14th_or_15th_century_(Marinid_period).png|left|thumb|Tsarin Fez, gami da sabon cibiyar Fes el-Jdid, a cikin karni na 14 a ƙarƙashin Marinids]]
Fez ta sake samun matsayinta na siyasa kuma ta zama babban birnin Maroko a lokacin Daular Marinid, daular Zenata Berber, tsakanin karni na 13 da 15. Shugaban Marinid Abu Yahya ya kewaye kuma ya kama Fez a cikin 1248, tare da wasu biranen, bayan ya kayar da sojojin Almohad a gabashin Morocco. Jama'ar birane na gargajiya na birnin sun yi tsayayya da mulkin Marinids, duk da haka, kuma sun sake tawaye a cikin 1250, kodayake sun kasa fitar da ikon Marinid.[1]::104 [2]::156 Marinids da farko sun yi gwagwarmaya da Yagmurasan, mai mulkin Zayyanid na Tlemcen, don kula da Sijilmasa, amma bayan 1272 sun karɓi birnin gaba ɗaya, suna ba su damar riƙe iko da hanyoyin kasuwanci na Sahara da suka wuce can kuma suna ci gaba da karkatar da su zuwa Fez. [3]
[[File:Fes_-_Palau_Reial_-_Bab_El_Seba_des_N.JPG|thumb|Bab as-Sebaa, wanda yanzu aka sani da Bab Dekkakin, ita ce ƙofar arewacin Fes el-Jdid, wanda aka gina a cikin 1276]]
Marinids da farko sun kafa kansu a cikin tsoffin kasbahs na Almohad na Fez (Kasbah Bou Jeloud da Kasbah an-Nouar) da kuma a kan tudun da ke kallon arewacin birnin. Wannan tudun, inda rushewar Kabarin Marinid har yanzu suna tsaye, babban fadar sarauta da kagara ne inda mai mulkin Marinid ya zauna, kodayake kaɗan daga cikin wannan ya kasance a yau.<ref name=":32">{{Cite journal |last=Bressolette |first=Henri |last2=Delaroziere |first2=Jean |date=1983 |title=Fès-Jdid de sa fondation en 1276 au milieu du XXe siècle |journal=Hespéris-Tamuda |pages=245–318}}</ref> A cikin 1276 Abu Yusuf Ya'qub ya gina sabon birni na gudanarwa ko birni na sarauta a yammacin tsohon birni, a kan ƙasa mafi girma da ke kallon shi. Baya ga sanya karin nisa tsakanin sultan da yawan jama'a masu tayar da hankali, wani dalili na gina sabon birni shine cewa Almohad kasbahs, wadanda suka kasance tsananin sansanin soja, ba su da sararin da ake buƙata don kafa kotun sarauta da kuma gidan sojojin Marinid. Bugu da ƙari, a wannan lokacin Abu Yusuf Ya'qub ya ci Marrakesh (1269) kuma ya ci Almohad na ƙarshe a Tinmal (1275). Gina sabon gidan sarauta ya kasance abin damuwa ne na daular Arewacin Afirka da Andalusi da ke son nuna ikonsu, don haka harsashin sabon birni ya nuna sabon zamanin mulkin Marinid.: 61–63 : 105–106
The new city was named ''al-Madinat al-Bayda'' (Arabic: المدينة البيضاء, lit. 'the White City'), but it soon became known as Fes el-Jdid (Arabic: فاس الجديد, romanized: Fās al-Jadīd, lit. 'New Fez'), while the old city became known as Fes el-Bali (Arabic: فاس البالي, lit. 'Old Fez').: 61 The new city included the royal palace of the sultans (the <nowiki><i id="mwAq4">Dar al-Makhzen</i></nowiki>), the administrative offices of the state, and the headquarters of the army.<ref name="Le Tourneau 19495" />: 62 The city had its own main mosque, the Great Mosque, and its own set of fortified walls and gates. Most of its outer perimeter was protected by a set of double walls; a tall inner wall with heavy square towers at regular intervals and a smaller outer wall with minor towers.<ref name=":123">{{Cite journal |last=Bressolette |first=Henri |last2=Delarozière |first2=Jean |date=1978 |title=El Mosara, jardin royal des Mérinides |journal=Hespéris-Tamuda |pages=51–61}}</ref> Its northern entrance, at the beginning of the road to Meknes, consisted of a fortified bridge (now the Old Mechouar) over the Oued Fes, between two gates, Bab es-Sebaa (Arabic: باب السبع, lit. 'Gate of the Lion') and Bab al-Qantara (Arabic: باب القنطرة, lit. 'Gate of the Bridge'). Inside, the city was further subdivided into different districts, some of which, including the Dar al-Makhzen, had walls and gates separating them from the others. Another district, initially known as ''Hims'' and later converted into the Jewish ''[[Mellah na Fez|Mellah]]'', was also added to the south.<ref name="Le Tourneau 19495" />: 62–66 In 1287 Sultan Abu Ya'qub Yusuf (son of Abu Yusuf Ya'qub) created a vast pleasure garden, known as Al-Mosara, to the north, just outside the city but encompassed by its own protective wall. The gardens were watered via an aqueduct which drew water from the Oued Fes through an enormous ''noria'' (type of water wheel), approximately 26 meters in diameter, which was located on the west side of Bab es-Sebaa. Although the gardens and the water wheel have since disappeared, traces of the former aqueduct are visible in the western wall of the New Mechouar today and also in the large octagonal towers of Bab Segma, one of the former gates to the garden.<ref name=":123" /><ref name=":011">{{Cite web |title=Qantara - Grand noria of Fez al-Jadīd |url=https://www.qantara-med.org/public/show_document.php?do_id=285&lang=en |access-date=2020-04-03 |website=www.qantara-med.org}}</ref>
[[File:Fes_Medersa_Bou_Inania_Mosaique.jpg|thumb|Bou Inania Madrasa, mafi mahimmancin madrasa da Marinids suka gina a Fez (karni na 14) ]]
Fez ya kai shekarunsa na zinariya a zamanin Marinid. Daga wannan lokacin ne sunan birnin a matsayin muhimmiyar cibiyar ilimi ya samo asali ne. Shugabannin Marinid sun kafa [[Makarantar Islamiyya|Madrasas]] na farko a Maroko a nan a cikin birni. Madrasas sun zama alama ce ta gine-ginen Marinid, tare da haɗuwa mai ban sha'awa na al'adun Andalusian da Almohad. Tsakanin 1271 da 1357 an gina akalla madrasas bakwai a Fez, waɗanda ake la'akari da su daga cikin misalai mafi kyau na gine-ginen Maroko da wasu daga cikin abubuwan tunawa da aka yi wa ado a Fez. Na farko daga cikin wadannan shine Saffarin Madrasa a cikin 1271, sannan Sahrij Madrasa a 1321, [[Al-Attarine Madrasa|al-Attarine]] da Sba'iyin madrasas a cikin 1323, da Mesbahiya Madrasa a shekara ta 1346. Dukkanin wadannan madrasas an gina su ne a kusa da masallatai na Qarawiyyin ko Andalusiyyin kuma an tsara su ne don tallafawa waɗancan tsofaffin cibiyoyin, musamman ta hanyar samar da gidaje ga ɗalibai daga waje da birnin.<ref name="Le Tourneau 19495" /> An kuma gina wani madrasa a kusa da Babban Masallacin Fes el-Jdid a cikin 1320, kodayake wannan cibiyar ba ta taɓa yin nasara wajen yin gasa da tsofaffin cibiyoyin ilimi a Fes el - Bali. <ref name=":0" />:{{Rp|114}} Madrasa mai zaman kanta kawai (na wani lokaci) shine babban Bou Inania Madrasa, wanda Sultan Abu Inan ya ba da umarni kuma an kammala shi a cikin 1355, wanda kuma ya yi aiki a matsayin masallacin Jumma'a kuma yana cikin yammacin Fes el-Bali.
A halin yanzu, malamai da yawa suna la'akari da cewa babban matsayi na Qarawiyyin a matsayin cibiyar ilimi da ilimi ya kasance a cikin ƙarni na 13-14th, lokacin da tsarin karatun ya kasance mafi girma kuma matsayinsa ya kai sabon matsayi bayan ƙarni na fadadawa da kuma kulawar ƙwararrun.[1][2][3]::141 Daga cikin batutuwan da aka koyar a wannan lokacin ko jim kadan bayan haka akwai batutuwan addini na gargajiya kamar Alkur'ani da Fiqh (dokar Islama) da kuma sauran kimiyyar kamar harshe, rhetoric, logic, magani, lissafi, astronomy da geography.[3][4][1][5]:455
[[Ibn Kaldun|Ibn Khaldun]], sanannen masanin tarihi da falsafa, ya shafe lokaci a Fez bayan 1354. Ya fara ne a matsayin sakataren Sultan Abu Inan amma daga baya ya shiga cikin makircin siyasar daular Marinid, yana ciyar da lokaci a kurkuku a ƙarshen mulkin Abu Inan.<ref>{{Cite web |title=Ibn Khaldūn - The Muqaddimah: Ibn Khaldūn's philosophy of history |url=https://www.britannica.com/biography/Ibn-Khaldun |access-date=2021-04-06 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> [[Ibn Battuta]] ya kuma ratsa birnin a kan hanyarsa ta zuwa Sijilmasa a karni na 14 kuma ya bayyana shi a cikin rubuce-rubucensa. Ibn al-Khatib, mawaki da marubucin Andalusi, ya kuma shafe lokaci a nan yana bin maigidansa na [[Nasrid]] Muhammad V zuwa gudun hijira na 'yan shekaru tsakanin 1358 da 1362. Bayan ya shiga cikin rikice-rikicen siyasa a Granada ya sake guduwa zuwa Arewacin Afirka kuma an zarge shi da ridda, daga ƙarshe an gurfanar da shi a gaban Fez kuma an kashe shi yayin da yake kurkuku a 1375; an ruwaito cewa an ƙone jikinsa a gaban Bab Mahrouk kuma an binne shi a makabartar da ke kusa.<ref name=":15" /><ref name=":0522">{{Cite book|editor-first2=Heinrichs}}</ref>
[[File:Jews_of_Fez.jpg|thumb|Yahudawa na Fez a cikin shekarun 1900. [[Mellah na Fez|Mellah]] ita ce yankin gargajiya na Yahudawa na birnin tun daga karni na 15.]]
Yankin Yahudawa na Fez, ''[[Mellah na Fez|Mellah]]'' (Arabic), an kirkireshi ne a Fes el-Jdid a wani lokaci a lokacin Marinid. Ba a tabbatar da ainihin ranar da yanayin da aka kafa shi ba, <ref name=":64">{{Cite journal |last=García-Arenal |first=Mercedes |date=1987 |title=Les Bildiyyīn de Fès, un groupe de néo-musulmans d'origine juive |url= |journal=Studia Islamica |volume=66 |issue=66 |pages=113–143 |doi=10.2307/1595913 |jstor=1595913}}</ref> amma masana da yawa sun nuna cewa an canja wurin yawan Yahudawa daga Fes el-Bali zuwa sabon Mellah zuwa karni na 15, lokacin tashin hankali na siyasa da rashin kwanciyar hankali. Musamman, kafofin Yahudawa sun bayyana canja wurin a matsayin sakamakon "sake ganowa" jikin Idris II a cikin zuciyar birnin a cikin 1437, wanda ya sa yankin da ke kewaye - ko kuma yiwuwar dukan birnin - ya sami matsayin "mai tsarki" (''haram''), yana buƙatar a cire wadanda ba Musulmai ba daga yankin.<ref name=":64" /><ref name=":44">{{Cite book|editor-first2=Heinrichs}}</ref><ref name=":73">{{Cite journal |last=Miller |first=Susan Gilson |last2=Petruccioli |first2=Attilio |last3=Bertagnin |first3=Mauro |date=2001 |title=Inscribing Minority Space in the Islamic City: The Jewish Quarter of Fez (1438-1912) |url=https://archive.org/details/sim_society-of-architectural-historians-journal_2001-09_60_3/page/310 |journal=Journal of the Society of Architectural Historians |volume=60 |issue=3 |pages=310–327 |doi=10.2307/991758 |jstor=991758}}</ref> A cikin 1438, a ƙarƙashin matsin lamba daga <nowiki><i id="mwA5M">shurafāʾ</i></nowiki>, Sultan Abū Muḥammad ʿAbd al-Ḥaqq ya sanya 'yan kasuwa Yahudawa tare da kasuwanci a cikin ''qaysāriyya'' (babban kasuwar Fes el Bali, kusa da wurin binciken) ya bar su kuma ya koma Mellah.<ref name=":75" /> Yawancin Yahudawa na Fessi sun zaɓi zama Musulmai kuma su ci gaba da gidajensu da abubuwan rayuwa a Tsohon Fes. Sun kafa wata kungiya da ake kira 'yan ta'adda.[6] Yawancin Yahudawa na Fessi sun tuba zuwa addinin Musulunci a duk lokacin da ya gabata, amma juyin juya hali ya karu a tsakiyar karni na goma sha biyar. Iyalai masu iko, kamar su Bannānī, Ibn Shaqrūn, Bannīs, Barrāda, da Gassūs, sun karɓi addinin Musulunci.<ref name=":75" /><ref>{{Cite journal |last=Elbaz |first=Vanessa Paloma |title=Muslim Descendants of Jews in Morocco: Identity and Practice |url=https://core.ac.uk/display/200999815}}</ref><ref>{{Cite web |title=لهذه الأسباب أسلمت الكثير من العائلات اليهودية المغربية عبر التاريخ |url=https://www.maghress.com/almassae/183546 |access-date=2022-03-31 |website=مغرس |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812022825/https://www.maghress.com/almassae/183546 |archive-date=2025-08-12 |url-status=dead}}</ref>
Al'ummar Yahudawa na Fes da farko sun kunshi Yahudawa na asali (wanda aka sani da ''Toshavim'') amma Yahudawa na Sephardic daga yankin Iberian (wanda aka fi sani da ''Megorashim'') sun haɗu da su a cikin tsararraki masu zuwa, musamman bayan korar Yahudawa daga Spain a 1492. Ruwa da ya biyo baya na Yahudawa na Mutanen Espanya / Andalusi da ke ƙaura zuwa Fez da Arewacin Afirka ya kara yawan Yahudawa a cikin birni kuma ya canza zamantakewar al'umma, kabilanci, da kuma tsarin harshe.<ref name=":133" /> Har ila yau, kwararar baƙi ta sake farfado da ayyukan al'adun Yahudawa a cikin shekaru masu zuwa, yayin da suke raba al'umma tare da kabilanci na tsararraki da yawa.<ref name=":133" /> A shekara ta 1526, Fez ta dauki bakuncin al'ummomin Sephardic daban-daban, tare da uku daga Castile da daya daga [[Sevilla|Seville]], wanda ke riƙe da ainihi daban. ''Megorashim'' na asalin Mutanen Espanya sun riƙe al'adunsu da yarensu na Mutanen Espanya yayin da 'yan asalin Morocco ''Toshavim'', waɗanda ke magana da [[Larabci]] kuma suna da al'adun Larabawa da Berber, sun bi al'adun su. Membobin al'ummomin biyu sun bauta a majami'u daban-daban har ma an binne su daban. Sai kawai a cikin karni na 18 ne al'ummomin biyu suka haɗu tare, tare da [[Larabci]] ya zama babban yaren dukan al'umma yayin da Mutanen Espanya (Sephardic) ''Minhag'' ya zama mai rinjaye a cikin aikin addini.<ref name=":73" />
Tashin hankali na Maroko na 1465 ya hambarar da Sultan na karshe na Marinid. A cikin 1472 Wattasids, wani daular Zenata wanda a baya ya yi aiki a matsayin viziers a ƙarƙashin sarakunan Marinid, ya yi nasara a matsayin sarakunan Maroko daga Fez.[1]: 114-115 [2] Sun ci gaba da tsarin jihar Marinid kuma sun ci gaba da manufofinta, amma ba su iya sarrafa duk Morocco ba.[3]: 15 [1]: 207-209 Ba su ba da gudummawa sosai ga masana'antar jiki ta Fez ba.[4]
== Raguwa a ƙarƙashin Saadians (karni na 16 da farkon 17) ==
[[File:Fes_walls_history_4_-_early_17th_century_(Saadian_period).png|left|thumb|Canje-canje ga Fez a ƙarƙashin Saadians: an gina manyan birane da yawa a kusa da yankin, kuma lambun Mosara ya faɗi cikin raguwa]]
A cikin karni na 16 Saadians (ko Saadis) sun hau mulki a kudancin Morocco kuma sun kalubalanci Wattasids. A halin yanzu, [[Daular Usmaniyya|Daular Ottoman]] ta zo kusa da Fez bayan cin nasarar [[Aljeriya]] a karni na 16. A watan Janairun shekara ta 1549 sultan Mohammed ash-Sheikh ya dauki Fez kuma ya kori sultan na karshe na Wattasid Ali Abu Hassun . Daga baya sun sake karbar birnin a shekara ta 1554 tare da goyon bayan Ottoman, amma wannan sake cin nasara ba ta da tsawo kuma daga baya a wannan shekarar ne aka ci Wattasids a Yaƙin Tadla da Saadians. Ottomans za su yi ƙoƙari su mamaye Morocco bayan kisan Mohammed ash-Sheikh a 1558, amma ɗansa Abdallah al-Ghalib ya dakatar da su a yakin Wadi al-Laban a arewacin Fez . Saboda haka, Maroko ta kasance ita kadai ce jihar Arewacin Afirka da ta kasance a waje da ikon Ottoman.<ref>{{Cite web |date=19 December 2007 |title=3. North Africa, 1504-1799. 2001. The Encyclopedia of World History |url=http://www.bartleby.com/67/822.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219212840/http://www.bartleby.com/67/822.html |archive-date=19 December 2007 |access-date=22 August 2018}}</ref>
Bayan mutuwar Abdallah al-Ghalib sabon gwagwarmayar iko zai fito. [[Abu Marwan Abd al-Malik I Saadi|Abd al-Malik]], ɗan'uwan Abdallah, ya nemi goyon bayan Ottoman kuma ya kori dan uwansa [[Abu Abdallah Mohammed II Saadi|Abu Abdullah]] daga mulki a shekara ta 1576. Wannan na ƙarshe zai gudu zuwa Portugal inda ya nemi sarki Sebastian na Portugal don taimako don sake dawo da kursiyinsa. Wannan zai haifar da yakin Wadi al-Makhazin (wanda aka fi sani da yakin Alcácer Quibir ko yakin Sarakuna Uku) inda sojojin Abd al-Malik za su kayar da sojojin Portugal masu mamayewa tare da goyon bayan abokansa na Ottoman, don tabbatar da 'yancin Maroko. Abd al-Malik da kansa ya mutu a lokacin yakin kuma [[Ahmad al-Mansur]] ya gaje shi.<ref name=":05222">{{Cite book|editor-first2=Heinrichs}}</ref>
[[File:Borj_Nord_DSCF2747.jpg|thumb|Bayan mutuwar Abdallah al-Ghalib sabon gwagwarmayar iko zai fito. Abd al-Malik, ɗan'uwan Abdallah, ya nemi goyon bayan Ottoman kuma ya kori dan uwansa Abu Abdullah daga mulki a shekara ta 1576. Wannan na ƙarshe zai gudu zuwa Portugal inda ya nemi sarki Sebastian na Portugal don taimako don sake dawo da kursiyinsa. Wannan zai haifar da yakin Wadi al-Makhazin (wanda aka fi sani da yakin Alcácer Quibir ko yakin Sarakuna Uku) inda sojojin Abd al-Malik za su kayar da sojojin Portugal masu mamayewa tare da goyon bayan abokansa na Ottoman, don tabbatar da 'yancin Maroko. Abd al-Malik da kansa ya mutu a lokacin yakin kuma Ahmad al-Mansur ya gaje shi.[1]Borj Nord, wani sansanin soja na Saadian da aka gina a karni na 16 yana kallon Fez daga arewa]]
Saadians, wadanda suka sake amfani da Marrakesh a matsayin babban birninsu, ba su kula da yawa ga Fez ba, ban da kayan ado na wanka da aka kara a farfajiyar Masallacin Qarawiyyin a lokacin su. Wataƙila a lokacin Saadian ne tsoffin lambunan sarauta na Marinids, Mosara, suka fada cikin rashin amfani kuma suka fara ɓacewa.<ref name=":32" /> Wataƙila sakamakon ci gaba da tashin hankali tare da mazaunan garin, Saadians sun gina sabbin sansanoni da yawa a kusa da birnin waɗanda suka bayyana cewa an yi niyyar riƙe iko akan yawan mutanen yankin. Yawancin su suna kan tudu da ke kallon Fes el-Bali, daga inda za su iya samun damar bombarding birnin da canons. Wadannan sun hada da Kasbah Tamdert, kawai a cikin ganuwar birni kusa da Bab Ftouh, da kuma tsaunuka na Borj Nord (''Borj al-Shamali'') a kan tsaunuka zuwa arewa, Borj Sud (Borja al-Janoub) a kan tuddai zuwa kudu, da Borj Sheikh Ahmed zuwa yamma, a wani batu a cikin ginshiƙan Fes el-Jdid wanda ya fi kusa da Fes el. Wadannan an gina su ne a ƙarshen karni na 16, galibi Sultan [[Ahmad al-Mansur]] ne. <ref name=":25" /><ref name="Le Tourneau 19495" /> An kuma gina wasu ginshiƙai guda biyu, Borj Twil da Borj Sidi Bou Nafa', tare da ganuwar Fes el-Jdid a kudancin Borj Sheikh Ahmed . <ref name="Le Tourneau 19495" /> Borj Nord, Borj Sud, da waɗannan bastions (wani lokacin ana kiransu bastioun a cikin [[Larabci]]) na Fes el-Jdid su ne kawai ganuwar a Fez don nuna tasirin [[Turai]] (watakila Portuguese) a cikin ƙirarsu, an sabunta su don zama kariya a zamanin gunpowder. Wasu daga cikinsu ana iya gina su ne tare da taimakon fursunonin yaki na Kirista na Turai daga nasarar da Saadians suka yi a kan Portuguese a shekara ta 1578. <ref name=":25" />
Bayan dogon lokaci mai ban sha'awa na Ahmad al-Mansur, jihar Saadian ta fada cikin yakin basasa tsakanin 'ya'yansa maza da wadanda zasu iya maye gurbinsa. Fez ya zama wurin zama na iko ga 'yan'uwa da yawa da ke gwagwarmaya da sauran dangin da ke mulki daga Marrakesh kuma biranen biyu sun sauya hannun sau da yawa har sai rikici ya ƙare a cikin 1627 . <ref name=":05222" /> A wannan lokacin, mazaunan garin suna da rikice-rikice na tashin hankali tare da Chraga, ƙabilar Larabawa wacce Saadians suka kafa a cikin ƙauyuka da ke kewaye da ita a matsayin dakarun garuruwa (wanda aka sani da ''Guich'' ko "sojoji"). A shekara ta 1611 yawan mutanen garin sun tayar da kayar baya har ma sun kashe yawancin Chraga a bayyane don rama laifuffukan da wasu mambobinsu suka aikata.: 81-82 Duk da sake haɗuwa da mulkin bayan 1627, Saadians sun kasance cikin cikakkiyar raguwa kuma Fez ta riga ta sha wahala sosai daga maimaitawa da sakewa a lokacin rikici.<ref name=":0523" /> Yayin da sultanate na Saadian ya rushe, duka birnin da kuma kasar da ta fi girma sun sauka cikin rikici. Yankunan biyu na birnin, ''<nowiki/>'Adwat al-''Qarawiyyin'''' da ''<nowiki/>'Adwat al-Andalusiyyin'' (wanda yanzu aka fi sani da ''al-'Adwat''), sun fada cikin rikice-rikice da ke tunatar da tarihin farko na birnin, yayin da sabbin rikice-rikicen suka bunkasa tsakanin dangin daban-daban a cikin yammacin (Qarawiyyi). Fes el-Jdid, wanda shine cibiyar gwamnatin hukuma, ya kuma yi gwagwarmaya da Fes el'Bali, tsohon birni.<ref name="Le Tourneau 19495" />{{Rp|82}}
A shekara ta 1641, Muhammad al-Haj na Sanhaja Amazigh Dilā' tsarin Sufi na Tsakiyar Atlas ya mamaye Fes. : 88 Wannan lokacin ya kasance da wahala musamman ga Yahudawa na Fessi. Wani tarihin Yahudawa na lokacin ya ba da labarin cewa a cikin 1646 an umarci majami'u su rufe kuma daga baya an lalata su, sun lalace, ko kuma sun hallaka su.<ref name=":211" />: 88-89 Birnin bai karɓi Dilā' ba, kuma na ɗan gajeren lokaci a cikin 1651 sun yi tawaye kuma sun gayyaci Muhammad ibn Muhammad al-Sharif, ɗaya daga cikin sarakunan Alaouite na farko, don karɓar iko da birnin.{{Rp|82–83}}{{Rp|229}}
== Lokacin Alaouite na farko (karni na 17 da 18) ==
[[File:Cherratine_DSCF6208.jpg|thumb|[[Cherratine Madrasa|Madrasa ta Cherratine]], wanda Moulay Rashid ya gina a cikin 1670]]
kawai lokacin da wanda ya kafa jihar Alaouite ta gaba, Moulay Rashid, ya ɗauki Fez a cikin 1666 cewa birnin ya ga farfadowa kuma ya sake zama babban birnin, duk da cewa a takaice.[1] Moulay Rashid ya fara dawo da birnin bayan dogon lokaci na sakaci. Ya gina Kasbah Cherarda (wanda aka fi sani da Kasbah al-Khemis) a arewacin Fes el-Jdid da na fadar sarauta don ya ba da babban ɓangare na dakarunsa na kabilarsa.[2][1] Ya kuma mayar da shi ko sake gina abin da aka sani da Kasbah an-Nouar, wanda ya zama wurin zama na mabiyansa daga yankin Tafilalt (gidan kakannin Alaouite). Saboda wannan dalili, an kuma san kasbah da Kasbah Filala ("Kasbah na mutane daga Tafilalt"). [2] Moulay Rashid ya kuma gina babban sabon madrasa, Cherratine Madrasa, a cikin 1670 .[3] Bayan mutuwarsa a shekara ta 1672 an binne shi a cikin Mausoleum na Sidi Harazem, a cikin makabartar kudancin birnin a waje da Bab Ftouh . [4]
Bayan mutuwarsa Fez ya sake fuskantar wani lokaci mai duhu. Moulay Isma'il, wanda ya gaje shi, a bayyane yake bai son birnin ba - watakila saboda tawaye a can a farkon mulkinsa [1] - kuma ya zaɓi Meknes da ke kusa a matsayin babban birninsa a maimakon haka. Har ila yau, sau da yawa ya ɗora haraji mai nauyi a kan mazaunan garin kuma wani lokacin ma ya tilasta wa wasu daga cikin jama'arta su sake gina wasu biranen a kasar. Duk da haka, ya dawo ko sake gina wasu manyan abubuwan tunawa a cikin birni, kamar Zawiya na Moulay Idris II . [1]
[[File:Fez,_Porte_de_Dar-Debibagh_IMG27348.jpg|thumb|Ƙofar Dar Dbibegh, fadar da aka gina a waje da birnin ta [[Abdallah na Maroko|Moulay Abdallah]] a cikin 1729 (hoton daga 1920s) ]]
Bayan mutuwar Isma'il abubuwa sun kara muni yayin da Morocco ta shiga cikin rikici da kuma shekaru da yawa na rikici tsakanin 'ya'yansa maza waɗanda suka yi gwagwarmaya don maye gurbinsa. Fez ta sha wahala musamman daga rikice-rikice da aka yi akai-akai tare da Udayas (ko Oudayas), ƙabilar ''Guich'' (ƙabilar mai zaman kanta da ke aiki a matsayin garuruwa da rundunar soja) da Moulay Isma'il ya kafa a Kasbah Cherarda. Sultan [[Abdallah na Maroko|Moulay Abdallah]], wanda ya yi mulki a wannan lokacin kuma ya yi amfani da Fez a matsayin babban birni, an fara maraba da shi a cikin 1728-29 a matsayin abokin gaba na Udayas, amma dangantakar da ke tsakanin shi da yawan mutanen garin ta yi saurin fushi saboda zaɓin gwamnan da ya yi. Nan da nan ya gina wani fadar sarauta a cikin ƙauyen, Dar Dbibegh, inda ya zauna a maimakon haka. Kusan kusan shekaru talatin da suka gabata birnin ya kasance cikin rikici na dindindin tare da Udayas da Alaouite sultans.
Farawa da mulkin Moulay Muhammad ibn Abdallah, tsakanin 1757 da 1790, ƙasar ta daidaita kuma Fez a ƙarshe ta sake samun wadata. Kodayake an raba matsayinta tare da Marrakesh, ya kasance babban birnin Maroko na sauran zamanin Alaouite har zuwa karni na 20. Udayas, wanda ya kasance nauyi ga yawan mutanen Fez, ya zama babban ƙalubale ga ikon sabon sultan, kuma a cikin 1760 an tilasta Muhammad ibn Abdallah ya yi tafiya tare da sojoji zuwa Fez inda ya kama shugabanninsu kuma ya hallaka sojojin su, ya kashe yawancin sojojin su. Bayan haka sultan ya kirkiro sabon, ƙarami sosai, rundunar Udaya wacce aka ba da sabbin kwamandoji kuma aka ajiye su a Meknes a maimakon haka.{{Rp|240}}
ɗan gajeren lokaci na rikici a ƙarƙashin Moulay Yazid (ya yi mulki 1790-1792) da Moulay Slimane (ya yi sarauta 1792-1822), tare da sarakuna a Fez sun rasa iko da mafi yawan sauran Morocco tsakanin 1790 da 1795. [1]: 241-242 Sarautar Moulay Yazid ta kasance bala'i musamman ga birnin. An dawo da kabilar Udayas a matsayin garuruwa na gida. A cikin waɗannan sheAkwaikaru biyu sultan ya tilasta dukan al'ummar Yahudawa su koma wani yanki mai budewa kusa da Kasbah Cherarda, arewacin Fes el-Jdid.[2] Sojojin kabilanci da ke da alaƙa da sultan sun mamaye Mellah, babban majami'arta an maye gurbinsa da masallaci, kuma gundumar kanta ta ragu har abada.[3][4] Sai kawai bayan mutuwar Moulay Yazid ne babban musulmi qadi (alƙali) na Fez ya ba da umarnin a mayar da Mellah ga al'ummar Yahudawa, tare da rushe masallacin da sojojin Yazid suka gina.
[[File:Fes_walls_history_5_-_circa_1913_(after_Alaouite_additions).png|left|thumb|Tsarin Fez a farkon karni na 20, bayan mafi yawan manyan abubuwan da aka kara a zamanin Alaouite zuwa birnin, kamar Kasbah Cherarda da sabbin ganuwar da Moulay Hasan ya gina don haɗa tsoffin da sabbin biranen]]
Tsarin [[Tijaniyyah|Tijani]] Sufi, wanda [[Ahmad al-Tijani]] (d. 1815), ya fara, yana da cibiyar ruhaniya a Fez bayan al-Tejani ya koma nan daga Aljeriya a cikin 1789. :{{Rp|244}} Umurnin ya bazu da sauri tsakanin manyan marubuta na Arewa maso Yammacin Afirka kuma ''ulama'' suna da tasirin addini, ilimi, da siyasa a Fez da bayan haka.<ref>{{Cite journal |last=Brigaglia |first=Andrea |date=2013–2014 |title=Sufi Revival and Islamic Literacy: Tijaniyya Writings in Twentieth-Century Nigeria |url=https://www.academia.edu/9668574 |journal=Annual Review of Islam in Africa |language=en |volume=12 |issue=1 |pages= |via=}}</ref> Har zuwa karni na 19 birnin kuma shine kawai cibiyar masana'antu ta fezzes (wanda aka fi sani da ''tarboosh''). Har ila yau, wadatar al'ummar Yahudawa ta inganta sosai a karni na 19 lokacin da fadada hulɗa da kasuwanci tare da Turai ya ba da damar ƙungiyar 'yan kasuwa ta Yahudawa su sanya kansu a tsakiyar hanyoyin cinikayya na duniya a Maroko.<ref name=":72">{{Cite journal |last=Gilson Miller |first=Susan |last2=Petruccioli |first2=Attilio |last3=Bertagnin |first3=Mauro |date=2001 |title=Inscribing Minority Space in the Islamic City: The Jewish Quarter of Fez (1438-1912) |url=https://archive.org/details/sim_society-of-architectural-historians-journal_2001-09_60_3/page/310 |journal=Journal of the Society of Architectural Historians |volume=60 |issue=3 |pages=310–327 |doi=10.2307/991758 |jstor=991758}}</ref> Wannan kuma ya haifar da budewa ta zamantakewa da canji a cikin dandano da halayen, musamman tsakanin Yahudawa masu arziki, waɗanda suka gina gidaje masu alatu a saman Mellah . <ref name=":72" /> Hakazalika, iyalai masu arziki na Musulmai da fitattun mutane sun gina manyan gidajensu, musamman a cikin gundumomin lambu na ''al-'Uyun'' a yankin kudu maso yammacin Fes el-Bali. Misalan daga ƙarshen karni na 19 da farkon karni na 20 sun haɗa da Dar Moqri, Dar Glaoui, Dar Mnebhi da Dar Jama'i.{{Rp|222}}
A shekara ta 1873, don mayar da martani ga yunkurin Sultan Hassan I na gabatar da harajin kasuwa da ake kira ''Mukūs'' ({{Lang|ar|المكوس}}), ƙungiyoyin masana'antun fata na Fes sun jagoranci tawaye wanda ya zama tashin hankali.
[[File:New_mechouar.jpg|thumb|Sabon Mechouar wanda Moulay Hassan ya kirkira (ƙarshen karni na 19) a ƙofar arewacin Fadar Sarauta; a hagu shine ƙofar Dar al-Makina]]
Babban canji na karshe ga yanayin Fez kafin karni na 20 an yi shi ne a lokacin mulkin Sultan Hasan I, wanda a ƙarshe ya haɗa Fes el-Jdid da Fes el'Bali ta hanyar gina hanyar da aka kewaye tsakanin su.[1][2] A cikin wannan sabon gangaren, tsakanin biranen biyu, an gina sabbin lambuna da fadar bazara da sarakuna da manyan al'ummomin babban birnin suka yi amfani da su, kamar Jnan Sbil Gardens da fadar Dar Batha. [1] [3] Moulay Hassan ya kuma fadada tsohuwar fadar sarauta kanta, ya kara ƙofar ta har zuwa wurin da Tsohon Mechouar yake yanzu yayin da yake ƙara Sabon Mechouar, tare da Dar al-Makina, zuwa arewa. Wannan ya haifar da raba unguwar Moulay Abdallah zuwa arewa maso yamma daga sauran Fes el-Jdid.[3]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
qna60kt3rs9fkv5g3eufctahg3534b4
Wuro Bali
0
179191
968922
967475
2026-10-18T02:29:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968922
wikitext
text/x-wiki
'''Wuro Bali''' ƙauye ne da ke [[Karamar Hukumar Dukku]], a [[Jihar Gombe]], Najeriya. Ƙauyen yana ƙarƙashin yankin Gombe Abba, kuma yana da lambar gidan waya (Postal Code) ta '''760105'''.<ref>{{cite web
|title=Wuro Bali, Dukku - Postcode - 760105
|url=https://www.nigeriapostcode.com/gombe-dukku-gombe-abba-wuro-bali.html
|access-date=14 October 2026
}}</ref>
== Wuri ==
Wuro Bali yana cikin yankin Gombe Abba na Karamar Hukumar Dukku. An kuma ambaci ƙauyen a cikin kundin rumfunan zaɓe na Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC), inda aka jera rumfar zaɓe mai suna “Wuro Bali, Kofar S. Wuro Bali”.<ref>{{cite web
|title=Directory of Polling Units, Gombe State
|url=https://www.inecnigeria.org/wp-content/uploads/2019/02/PU_Directory_Revised_January_2015_Gombe.pdf
|access-date=14 October 2026
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260815145348/https://inecnigeria.org/wp-content/uploads/2019/02/PU_Directory_Revised_January_2015_Gombe.pdf
|archive-date=15 August 2026
|url-status=dead
}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
nnabvcthiu6qbr0ymq7uxsispiu1c96
Franz Nissl
0
179355
968854
968141
2026-10-17T21:38:39Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347968415|Franz Nissl]]"
968854
wikitext
text/x-wiki
'''Franz Alexander Nissl''' (an haife shi a shekara ta 1994){{IPA|de|ˈnɪsl̩|lang}} ; 9 Satumba 1860 - 11 Agusta 1919) ƙwararren likitan tabin hankali ne kuma mai bincike kan likitanci na Jamus. Ya kasance ƙwararren likitan jijiyoyi .
== Rayuwar farko ==
An haifi Nissl a Frankenthal ga Theodor Nissl da Maria Haas. Theodor ya koyar da Latin a wata makarantar Katolika kuma yana son Franz ya zama firist. Koyaya, Franz ya shiga Ludwig-Maximilians-Universität München don nazarin [[Ilimin magunguna|likitanci]] . Daga baya, ya ƙware a fannin ilimin tabin hankali.
Daya daga cikin malaman jami'ar Nissl shine Bernhard von Gudden . Mataimakiyarsa, Sigbert Josef Maria Ganser ta ba da shawarar cewa Nissl ya rubuta muƙala kan cututtukan ƙwayoyin kwakwalwa. Lokacin da malaman likitanci suka bayar da gasa don samun kyauta a fannin ilimin jijiyoyi a shekarar 1884, Nissl ya gudanar da binciken kwakwalwa da kwakwalwa. Ya yi amfani da barasa a matsayin maganin gyara jiki kuma ya ƙirƙiro wata dabarar yin tabo wadda ta ba da damar nuna sabbin abubuwan da ke cikin ƙwayoyin jijiyoyi. Nissl ya lashe kyautar, kuma ya rubuta takardar digirin digirgir a kan wannan batu a shekarar 1885. [1]
== Aiki a binciken likitanci da ilimi ==
Farfesa von Gudden shi ne alkali a gasar rubuta muƙala ta jami'a ta Nissl, kuma ya yi matuƙar mamakin binciken har ya ba Nissl mataimakinsa a gidan sarautar Furstenried da ke kudu maso yammacin [[München|Munich]], inda ɗaya daga cikin nauyin da ke kansa shi ne kula da Yarima Otto mai hauka. Nissl ya yarda, kuma ya ci gaba da kasancewa a wannan mukamin daga 1885 har zuwa 1888. Akwai ƙaramin dakin gwaje-gwaje a gidan sarautar, wanda ya ba Nissl damar ci gaba da bincikensa na cututtukan jijiyoyi. A shekara ta 1888, Nissl ya koma Cibiyar Blankenheim. A cikin 1889, ya tafi Frankfurt a matsayin na biyu a matsayi a ƙarƙashin Emil Sioli (1852-1922) a Städtische Irrenanstalt. A can ya haɗu da likitan kwakwalwa Ludwig Edinger da kuma masanin cututtukan jijiyoyi Karl Weigert, wanda ke fama da tabon jijiyoyi. Wannan aikin ya ƙarfafa Nissl ya yi nazarin cututtukan kwakwalwa da na jijiyoyi ta hanyar danganta su da canje-canje da ake iya gani a cikin ƙwayoyin glial, abubuwan jini, [[Tashohin jini|tasoshin jini]] da [[Ƙwaƙwalwar dan Adam|kyallen kwakwalwa]] gabaɗaya.
In Frankfurt, Nissl became acquainted with Alois Alzheimer, and they collaborated over seven years. They became close friends, jointly editing the Histologische und histopathologische Arbeiten über die Grosshirnrinde (1904–1921).
In 1895, [[Emil Kraepelin]] invited Nissl to become assistant physician at the University of Heidelberg. By 1904 he was a full professor at that institution, and became director of the Department of Psychiatry when Kraepelin moved to Munich.
== Daga baya rayuwa da mutuwa ==
Nauyin koyarwa da gudanarwa, tare da rashin ingantattun cibiyoyin bincike, ya tilasta wa Nissl barin ayyukan kimiyya da yawa ba a kammala su ba. Ya kuma yi fama da cutar koda. A lokacin [[Yaƙin Duniya na I|Yaƙin Duniya na Ɗaya]] an tuhume shi da gudanar da babban asibitin sojoji.
A cikin 1918, Kraepelin ya sake gayyatar Nissl don karɓar matsayin bincike a Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie a Munich. Bayan shekara guda a wannan matsayin, inda ya yi bincike tare da Korbinian Brodmann da Walther Spielmeyer, ya mutu a shekarar 1919 sakamakon cutar koda.
== Na Kai ==
Nissl ƙanƙane ne, kuma ba shi da tsayi sosai. Yana da alamar haihuwa a fuskarsa ta hagu. Bai taɓa yin aure ba, kuma rayuwarsa ta dogara ne kawai akan aikinsa.
Wata rana, don yin barkwanci, Nissl (wanda mai fafutukar yaƙi da shan barasa ne) ya ajiye jerin kwalaben giya marasa komai a wajen dakin gwaje-gwajensa kuma ya tabbatar da cewa Kraepelin ya ji cewa an same shi kwance a ƙarƙashin teburinsa, yana maye.
Nissl ƙwararren ɗan wasan piano ne. likita Nazi Hugo Spatz (1888-1969) ya ba da labarin ganawarsa ta farko, lokacin da Spatz ya nemi matsayi a dakin gwaje-gwaje na Nissl. Nissl yana aiki a wannan safiya kuma ya nemi ɗalibin ya zo gidansa da ƙarfe goma sha biyu. Lokacin da Spatz ya zo gidan da tsakar rana, Nissl ba ya nan, kuma mai kula da gidan ya yi imanin cewa Farfesa dole ne ya yi niyya goma sha biyu na tsakar dare, don haka Spatz ta dawo a wannan dare. Nissl yana gida a lokacin, amma Spatz ya jira a cikin ɗakin kwana na rabin sa'a har sai Nissl ya gama sonata na piano da yake wasa. Tattaunawar ta ci gaba har sai asuba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1919]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
o3eu2en4plcbx3yjxik15j5epuljv14
968855
968854
2026-10-17T21:39:47Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347968415|Franz Nissl]]"
968855
wikitext
text/x-wiki
'''Franz Alexander Nissl''' (an haife shi a shekara ta 1994){{IPA|de|ˈnɪsl̩|lang}} ; 9 Satumba 1860 - 11 Agusta 1919) ƙwararren likitan tabin hankali ne kuma mai bincike kan likitanci na Jamus. Ya kasance ƙwararren likitan jijiyoyi.<ref>Whonamedit - Franz Nissl". Archived from the original on 28 February 2014. Retrieved 19 April 2014. Biography of Franz Nissl, accessed 1 November 2009</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nissl a Frankenthal ga Theodor Nissl da Maria Haas. Theodor ya koyar da Latin a wata makarantar Katolika kuma yana son Franz ya zama firist. Koyaya, Franz ya shiga Ludwig-Maximilians-Universität München don nazarin [[Ilimin magunguna|likitanci]] . Daga baya, ya ƙware a fannin ilimin tabin hankali.
Daya daga cikin malaman jami'ar Nissl shine Bernhard von Gudden . Mataimakiyarsa, Sigbert Josef Maria Ganser ta ba da shawarar cewa Nissl ya rubuta muƙala kan cututtukan ƙwayoyin kwakwalwa. Lokacin da malaman likitanci suka bayar da gasa don samun kyauta a fannin ilimin jijiyoyi a shekarar 1884, Nissl ya gudanar da binciken kwakwalwa da kwakwalwa. Ya yi amfani da barasa a matsayin maganin gyara jiki kuma ya ƙirƙiro wata dabarar yin tabo wadda ta ba da damar nuna sabbin abubuwan da ke cikin ƙwayoyin jijiyoyi. Nissl ya lashe kyautar, kuma ya rubuta takardar digirin digirgir a kan wannan batu a shekarar 1885. [1]
== Aiki a binciken likitanci da ilimi ==
Farfesa von Gudden shi ne alkali a gasar rubuta muƙala ta jami'a ta Nissl, kuma ya yi matuƙar mamakin binciken har ya ba Nissl mataimakinsa a gidan sarautar Furstenried da ke kudu maso yammacin [[München|Munich]], inda ɗaya daga cikin nauyin da ke kansa shi ne kula da Yarima Otto mai hauka. Nissl ya yarda, kuma ya ci gaba da kasancewa a wannan mukamin daga 1885 har zuwa 1888. Akwai ƙaramin dakin gwaje-gwaje a gidan sarautar, wanda ya ba Nissl damar ci gaba da bincikensa na cututtukan jijiyoyi. A shekara ta 1888, Nissl ya koma Cibiyar Blankenheim. A cikin 1889, ya tafi Frankfurt a matsayin na biyu a matsayi a ƙarƙashin Emil Sioli (1852-1922) a Städtische Irrenanstalt. A can ya haɗu da likitan kwakwalwa Ludwig Edinger da kuma masanin cututtukan jijiyoyi Karl Weigert, wanda ke fama da tabon jijiyoyi. Wannan aikin ya ƙarfafa Nissl ya yi nazarin cututtukan kwakwalwa da na jijiyoyi ta hanyar danganta su da canje-canje da ake iya gani a cikin ƙwayoyin glial, abubuwan jini, [[Tashohin jini|tasoshin jini]] da [[Ƙwaƙwalwar dan Adam|kyallen kwakwalwa]] gabaɗaya.
In Frankfurt, Nissl became acquainted with Alois Alzheimer, and they collaborated over seven years. They became close friends, jointly editing the Histologische und histopathologische Arbeiten über die Grosshirnrinde (1904–1921).
In 1895, [[Emil Kraepelin]] invited Nissl to become assistant physician at the University of Heidelberg. By 1904 he was a full professor at that institution, and became director of the Department of Psychiatry when Kraepelin moved to Munich.
== Daga baya rayuwa da mutuwa ==
Nauyin koyarwa da gudanarwa, tare da rashin ingantattun cibiyoyin bincike, ya tilasta wa Nissl barin ayyukan kimiyya da yawa ba a kammala su ba. Ya kuma yi fama da cutar koda. A lokacin [[Yaƙin Duniya na I|Yaƙin Duniya na Ɗaya]] an tuhume shi da gudanar da babban asibitin sojoji.
A cikin 1918, Kraepelin ya sake gayyatar Nissl don karɓar matsayin bincike a Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie a Munich. Bayan shekara guda a wannan matsayin, inda ya yi bincike tare da Korbinian Brodmann da Walther Spielmeyer, ya mutu a shekarar 1919 sakamakon cutar koda.
== Na Kai ==
Nissl ƙanƙane ne, kuma ba shi da tsayi sosai. Yana da alamar haihuwa a fuskarsa ta hagu. Bai taɓa yin aure ba, kuma rayuwarsa ta dogara ne kawai akan aikinsa.
Wata rana, don yin barkwanci, Nissl (wanda mai fafutukar yaƙi da shan barasa ne) ya ajiye jerin kwalaben giya marasa komai a wajen dakin gwaje-gwajensa kuma ya tabbatar da cewa Kraepelin ya ji cewa an same shi kwance a ƙarƙashin teburinsa, yana maye.
Nissl ƙwararren ɗan wasan piano ne. likita Nazi Hugo Spatz (1888-1969) ya ba da labarin ganawarsa ta farko, lokacin da Spatz ya nemi matsayi a dakin gwaje-gwaje na Nissl. Nissl yana aiki a wannan safiya kuma ya nemi ɗalibin ya zo gidansa da ƙarfe goma sha biyu. Lokacin da Spatz ya zo gidan da tsakar rana, Nissl ba ya nan, kuma mai kula da gidan ya yi imanin cewa Farfesa dole ne ya yi niyya goma sha biyu na tsakar dare, don haka Spatz ta dawo a wannan dare. Nissl yana gida a lokacin, amma Spatz ya jira a cikin ɗakin kwana na rabin sa'a har sai Nissl ya gama sonata na piano da yake wasa. Tattaunawar ta ci gaba har sai asuba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1919]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
j1efnmq1ly7ecp50cywty021573zhuf
968856
968855
2026-10-17T21:40:06Z
Sardeeq
39275
968856
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Franz Alexander Nissl''' (an haife shi a shekara ta 1994){{IPA|de|ˈnɪsl̩|lang}} ; 9 Satumba 1860 - 11 Agusta 1919) ƙwararren likitan tabin hankali ne kuma mai bincike kan likitanci na Jamus. Ya kasance ƙwararren likitan jijiyoyi.<ref>Whonamedit - Franz Nissl". Archived from the original on 28 February 2014. Retrieved 19 April 2014. Biography of Franz Nissl, accessed 1 November 2009</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nissl a Frankenthal ga Theodor Nissl da Maria Haas. Theodor ya koyar da Latin a wata makarantar Katolika kuma yana son Franz ya zama firist. Koyaya, Franz ya shiga Ludwig-Maximilians-Universität München don nazarin [[Ilimin magunguna|likitanci]] . Daga baya, ya ƙware a fannin ilimin tabin hankali.
Daya daga cikin malaman jami'ar Nissl shine Bernhard von Gudden . Mataimakiyarsa, Sigbert Josef Maria Ganser ta ba da shawarar cewa Nissl ya rubuta muƙala kan cututtukan ƙwayoyin kwakwalwa. Lokacin da malaman likitanci suka bayar da gasa don samun kyauta a fannin ilimin jijiyoyi a shekarar 1884, Nissl ya gudanar da binciken kwakwalwa da kwakwalwa. Ya yi amfani da barasa a matsayin maganin gyara jiki kuma ya ƙirƙiro wata dabarar yin tabo wadda ta ba da damar nuna sabbin abubuwan da ke cikin ƙwayoyin jijiyoyi. Nissl ya lashe kyautar, kuma ya rubuta takardar digirin digirgir a kan wannan batu a shekarar 1885. [1]
== Aiki a binciken likitanci da ilimi ==
Farfesa von Gudden shi ne alkali a gasar rubuta muƙala ta jami'a ta Nissl, kuma ya yi matuƙar mamakin binciken har ya ba Nissl mataimakinsa a gidan sarautar Furstenried da ke kudu maso yammacin [[München|Munich]], inda ɗaya daga cikin nauyin da ke kansa shi ne kula da Yarima Otto mai hauka. Nissl ya yarda, kuma ya ci gaba da kasancewa a wannan mukamin daga 1885 har zuwa 1888. Akwai ƙaramin dakin gwaje-gwaje a gidan sarautar, wanda ya ba Nissl damar ci gaba da bincikensa na cututtukan jijiyoyi. A shekara ta 1888, Nissl ya koma Cibiyar Blankenheim. A cikin 1889, ya tafi Frankfurt a matsayin na biyu a matsayi a ƙarƙashin Emil Sioli (1852-1922) a Städtische Irrenanstalt. A can ya haɗu da likitan kwakwalwa Ludwig Edinger da kuma masanin cututtukan jijiyoyi Karl Weigert, wanda ke fama da tabon jijiyoyi. Wannan aikin ya ƙarfafa Nissl ya yi nazarin cututtukan kwakwalwa da na jijiyoyi ta hanyar danganta su da canje-canje da ake iya gani a cikin ƙwayoyin glial, abubuwan jini, [[Tashohin jini|tasoshin jini]] da [[Ƙwaƙwalwar dan Adam|kyallen kwakwalwa]] gabaɗaya.
In Frankfurt, Nissl became acquainted with Alois Alzheimer, and they collaborated over seven years. They became close friends, jointly editing the Histologische und histopathologische Arbeiten über die Grosshirnrinde (1904–1921).
In 1895, [[Emil Kraepelin]] invited Nissl to become assistant physician at the University of Heidelberg. By 1904 he was a full professor at that institution, and became director of the Department of Psychiatry when Kraepelin moved to Munich.
== Daga baya rayuwa da mutuwa ==
Nauyin koyarwa da gudanarwa, tare da rashin ingantattun cibiyoyin bincike, ya tilasta wa Nissl barin ayyukan kimiyya da yawa ba a kammala su ba. Ya kuma yi fama da cutar koda. A lokacin [[Yaƙin Duniya na I|Yaƙin Duniya na Ɗaya]] an tuhume shi da gudanar da babban asibitin sojoji.
A cikin 1918, Kraepelin ya sake gayyatar Nissl don karɓar matsayin bincike a Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie a Munich. Bayan shekara guda a wannan matsayin, inda ya yi bincike tare da Korbinian Brodmann da Walther Spielmeyer, ya mutu a shekarar 1919 sakamakon cutar koda.
== Na Kai ==
Nissl ƙanƙane ne, kuma ba shi da tsayi sosai. Yana da alamar haihuwa a fuskarsa ta hagu. Bai taɓa yin aure ba, kuma rayuwarsa ta dogara ne kawai akan aikinsa.
Wata rana, don yin barkwanci, Nissl (wanda mai fafutukar yaƙi da shan barasa ne) ya ajiye jerin kwalaben giya marasa komai a wajen dakin gwaje-gwajensa kuma ya tabbatar da cewa Kraepelin ya ji cewa an same shi kwance a ƙarƙashin teburinsa, yana maye.
Nissl ƙwararren ɗan wasan piano ne. likita Nazi Hugo Spatz (1888-1969) ya ba da labarin ganawarsa ta farko, lokacin da Spatz ya nemi matsayi a dakin gwaje-gwaje na Nissl. Nissl yana aiki a wannan safiya kuma ya nemi ɗalibin ya zo gidansa da ƙarfe goma sha biyu. Lokacin da Spatz ya zo gidan da tsakar rana, Nissl ba ya nan, kuma mai kula da gidan ya yi imanin cewa Farfesa dole ne ya yi niyya goma sha biyu na tsakar dare, don haka Spatz ta dawo a wannan dare. Nissl yana gida a lokacin, amma Spatz ya jira a cikin ɗakin kwana na rabin sa'a har sai Nissl ya gama sonata na piano da yake wasa. Tattaunawar ta ci gaba har sai asuba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1919]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ozmjrzw9h2dpnko03jbeqkm6g9m5a7x
Toru-Orua
0
179356
968734
968142
2026-10-17T18:05:36Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968734
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Toru-Orua''' wata al'umma ce da ke cikin Ƙaramar Hukumar [[Sagbama]], a Jihar Bayelsa, [[Najeriya]]. Tana ɗaya daga cikin al'ummomi da dama da ke cikin [[Jihar Bayelsa]]. Al'ummar ta dogara sosai da noma, kuma ruwa ya kewaye ta. Mazauna asalin yankin sun fi gudanar da ayyukan kamun kifi da noma. Al'ummar tana ƙarƙashin Masarautar Tarakiri ta al'ummar [[Mutanen Ijaw|Ijaw]], kuma tana kusa da Kogin Forcados.<ref>{{Cite news |title=When Governor Dickson Pulled Nigeria to Toru-Orua - THISDAYLIVE |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/08/24/when-governor-dickson-pulled-nigeria-to-toru-orua |access-date=2024-02-09 |newspaper=[[This Day]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eyemark |url=https://eyemark.ng/project/construction-of-fire-service-station-in-toru-orua-community-sagbama-lga-bayelsa-west-senatorial-di-ergp202203377/overview |access-date=2024-02-09 |website=eyemark.ng |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Ambaliyar ruwa ==
Saboda ruwa ya kewaye al'ummar, ambaliyar ruwa ta kasance matsala da ta dade tana addabar yankin. Wannan kan sa mazauna da dama barin gidajensu.<ref>{{Cite news |url=https://www.premiumtimesng.com/news/102294-flood-primary-school-building-collapses-in-bayelsa.html?tztc=1 |access-date=2024-02-09 |newspaper=[[Premium Times]] |date=2012-10-03 |title=Flood: Primary school building collapses in Bayelsa |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520023507/https://www.premiumtimesng.com/news/102294-flood-primary-school-building-collapses-in-bayelsa.html?tztc=1 |archive-date=2024-05-20}}</ref>
== Cibiyoyin ilimi ==
Al'ummar tana da [[Jami'ar Afirka, Toru-Orua]] a cikinta.<ref>{{Cite web |last=Tona |first=Fidelia |date=2022-08-23 |title=University of Africa, Toru-Orua set for 1st Convocation |url=https://bayelsawatch.com/university-of-africa-toru-orua-set-for-1st-convocation/ |access-date=2024-02-09 |website=BayelsaWatch |language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Fitattun mutane ==
* [[Henry Seriake Dickson|Seriake Dickson]]
== Duba kuma ==
* [[Jihar Bayelsa]]
* [[Opukushi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Wuraren da ake zaune a Jihar Bayelsa]]
{{Nigeria-geo-stub}}
nj3vuxh8udgfjokyi43lttglplczglr
Afolabi Fatai Adeyinka
0
179391
968644
968282
2026-10-17T14:40:12Z
Baby juuu
38856
/* Tarihin rayuwa */
968644
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afolabi Fatai Adeyinka''' ya kasance masanin shari'a ɗan Najeriya wanda ya taɓa riƙe muƙamin Babban Alƙalin Jihar Legas. Haka kuma, ya taɓa zama alƙali a Babbar Kotun Jihar Legas da kuma shugaban Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Jihar Legas (LASIEC).<ref>{{Cite web |title=Lagos Judiciary |url=https://www.lagosjudiciary.gov.ng/ViewAboutUS.aspx |access-date=24 December 2025 |website=www.lagosjudiciary.gov.ng}}</ref>
== Tarihin rayuwa ==
An haifi Afolabi Fatai Adeyinka a ranar 2 ga watan Yuli, 1939, a Ikorodu, Jihar Legas. Ya yi karatun firamare a Makarantar Ereko Methodist, sannan ya yi karatun sakandare a Kwalejin Anwar-ul-Islam; dukkansu suna cikin Jihar Legas.
Ya karanci shari'a a Kwalejin Shari'a ta Holborn da ke Landan. Daga baya ya dawo Najeriya, inda aka shigar da shi cikin ƙungiyar lauyoyi a shekarar 1969.<ref>{{Cite web |date=23 August 2016 |title=ADEYINKA, Afolabi Fatai |url=https://blerf.org/index.php/biography/adeyinka-afolabi-fatai/ |access-date=24 December 2025 |website=Biographical Legacy and Research Foundation |language=en-US}}</ref>
== Aikin shari'a ==
Adeyinka ya yi ɗan aiki a Ma'aikatar Ilimi ta Tarayya kafin ya shiga aikin shari'a. Ya yi aikin lauya mai zaman kansa daga shekarar 1969 zuwa 1986. A ranar 11 ga Fabrairu, 1986, aka naɗa shi alƙali a Babbar Kotun Jihar Legas.<ref>{{Cite web |title=allAfrica.com: Nigeria: Lagos Judiciary: a New Dawn |url=http://allafrica.com:80/stories/200403221101.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040417132415/http://allafrica.com:80/stories/200403221101.html |archive-date=17 April 2004 |access-date=24 December 2025 |website=allafrica.com}}</ref>
A ranar 8 ga Maris, 2004, Gwamna na lokacin [[Bola Tinubu]] ya rantsar da shi a matsayin Babban Alƙali na 11 na Jihar Legas, inda ya gaji Mai Shari'a Ibitola Adebisi Sotuminu. Wa'adinsa a matsayin Babban Alƙali ya kasance gajere, domin ya kai shekarun ritaya na tilas, wato shekaru 65, bayan kwanaki 116 kacal da fara wa'adinsa.<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Busari |date=18 June 2004 |title=Nigeria: Lagos Chief Judge to Retire Next Month |url=https://allafrica.com/stories/200406180912.html}}</ref>
Bayan ritayarsa daga aikin shari'a, an naɗa shi shugaban Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Jihar Legas (LASIEC).<ref>{{Cite web |title=Governor Akinwunmi Ambode Nominates Ex-Lagos CJ, Philips To Replace Adeyinka As LASIEC Chairman – Akinwunmi Ambode |url=https://akinwunmiambode.com/ambode-nominates-ex-lagos-cj-philips-to-replace-adeyinka-as-lasiec-chairman/ |access-date=24 December 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Commission |url=https://lasiec.humanityfirst.ng/commission_/ |access-date=24 December 2025 |website=Lagos State Independent Electoral Commission, LASIEC |language=en-US}}</ref>
Ya rasu yana da shekaru 82 a duniya a ranar 27 ga Janairu, 2022.<ref>{{Cite web |last=Blissfulaffairsonline |date=18 May 2022 |title=LAGOS JUDICIARY EULOGISES LATE JUSTICE AFOLABI ADEYINKA |url=https://blissfulaffairsonline.com/lagos-judiciary-eulogises-late-justice-afolabi-adeyinka/ |access-date=24 December 2025 |website=Blissfulaffairsonline |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=allAfrica.com: Nigeria [interview]: Law & Human Rights: Disobedience of Court Order Dangerous to Democracy |url=http://allafrica.com:80/stories/200406250121.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040708091050/http://allafrica.com:80/stories/200406250121.html |archive-date=8 July 2004 |access-date=24 December 2025 |website=allafrica.com}}</ref>
== Manazarta ==
{{reflist}}
[[Category:1939 births]]
[[Category:2022 deaths]]
[[Category:Nigerian judges]]
[[Category:Nigerian lawyers]]
[[Category:People from Ikorodu]]
{{DEFAULTSORT:Adeyinka, Afolabi Fatai}}
{{Nigeria-bio-stub}}
onh38x8bzgzqs30twsswni12x206gjt
968645
968644
2026-10-17T14:40:35Z
Baby juuu
38856
/* Aikin shari'a */
968645
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afolabi Fatai Adeyinka''' ya kasance masanin shari'a ɗan Najeriya wanda ya taɓa riƙe muƙamin Babban Alƙalin Jihar Legas. Haka kuma, ya taɓa zama alƙali a Babbar Kotun Jihar Legas da kuma shugaban Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Jihar Legas (LASIEC).<ref>{{Cite web |title=Lagos Judiciary |url=https://www.lagosjudiciary.gov.ng/ViewAboutUS.aspx |access-date=24 December 2025 |website=www.lagosjudiciary.gov.ng}}</ref>
== Tarihin rayuwa ==
An haifi Afolabi Fatai Adeyinka a ranar 2 ga watan Yuli, 1939, a Ikorodu, Jihar Legas. Ya yi karatun firamare a Makarantar Ereko Methodist, sannan ya yi karatun sakandare a Kwalejin Anwar-ul-Islam; dukkansu suna cikin Jihar Legas.
Ya karanci shari'a a Kwalejin Shari'a ta Holborn da ke Landan. Daga baya ya dawo Najeriya, inda aka shigar da shi cikin ƙungiyar lauyoyi a shekarar 1969.<ref>{{Cite web |date=23 August 2016 |title=ADEYINKA, Afolabi Fatai |url=https://blerf.org/index.php/biography/adeyinka-afolabi-fatai/ |access-date=24 December 2025 |website=Biographical Legacy and Research Foundation |language=en-US}}</ref>
== Aikin shari'a ==
Adeyinka ya yi ɗan aiki a Ma'aikatar Ilimi ta Tarayya kafin ya shiga aikin shari'a. Ya yi aikin lauya mai zaman kansa daga shekarar 1969 zuwa 1986. A ranar 11 ga Fabrairu, 1986, aka naɗa shi alƙali a Babbar Kotun Jihar Legas.<ref>{{Cite web |title=allAfrica.com: Nigeria: Lagos Judiciary: a New Dawn |url=http://allafrica.com:80/stories/200403221101.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040417132415/http://allafrica.com:80/stories/200403221101.html |archive-date=17 April 2004 |access-date=24 December 2025 |website=allafrica.com}}</ref>
A ranar 8 ga watan Maris, 2004, Gwamna na lokacin [[Bola Tinubu]] ya rantsar da shi a matsayin Babban Alƙali na 11 na Jihar Legas, inda ya gaji Mai Shari'a Ibitola Adebisi Sotuminu. Wa'adinsa a matsayin Babban Alƙali ya kasance gajere, domin ya kai shekarun ritaya na tilas, wato shekaru 65, bayan kwanaki 116 kacal da fara wa'adinsa.<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Busari |date=18 June 2004 |title=Nigeria: Lagos Chief Judge to Retire Next Month |url=https://allafrica.com/stories/200406180912.html}}</ref>
Bayan ritayarsa daga aikin shari'a, an naɗa shi shugaban Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Jihar Legas (LASIEC).<ref>{{Cite web |title=Governor Akinwunmi Ambode Nominates Ex-Lagos CJ, Philips To Replace Adeyinka As LASIEC Chairman – Akinwunmi Ambode |url=https://akinwunmiambode.com/ambode-nominates-ex-lagos-cj-philips-to-replace-adeyinka-as-lasiec-chairman/ |access-date=24 December 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Commission |url=https://lasiec.humanityfirst.ng/commission_/ |access-date=24 December 2025 |website=Lagos State Independent Electoral Commission, LASIEC |language=en-US}}</ref>
Ya rasu yana da shekaru 82 a duniya a ranar 27 ga Janairu, 2022.<ref>{{Cite web |last=Blissfulaffairsonline |date=18 May 2022 |title=LAGOS JUDICIARY EULOGISES LATE JUSTICE AFOLABI ADEYINKA |url=https://blissfulaffairsonline.com/lagos-judiciary-eulogises-late-justice-afolabi-adeyinka/ |access-date=24 December 2025 |website=Blissfulaffairsonline |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=allAfrica.com: Nigeria [interview]: Law & Human Rights: Disobedience of Court Order Dangerous to Democracy |url=http://allafrica.com:80/stories/200406250121.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040708091050/http://allafrica.com:80/stories/200406250121.html |archive-date=8 July 2004 |access-date=24 December 2025 |website=allafrica.com}}</ref>
== Manazarta ==
{{reflist}}
[[Category:1939 births]]
[[Category:2022 deaths]]
[[Category:Nigerian judges]]
[[Category:Nigerian lawyers]]
[[Category:People from Ikorodu]]
{{DEFAULTSORT:Adeyinka, Afolabi Fatai}}
{{Nigeria-bio-stub}}
l7iblt10b7d69mkz8ed303bnouttbrx
Ilimin jini
0
179412
968648
968408
2026-10-17T14:42:31Z
Baby juuu
38856
968648
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hematology''' ( wanda aka rubuta '''hematology''' a cikin Ingilishi na Burtaniya ) reshe ne na [[Ilimin magunguna|magani]] wanda ke da alaƙa da nazarin sanadin, hasashen, magani, da rigakafin cututtuka da suka shafi [[jini]] . <ref>{{Cite web |title=Hematology |url=https://www.healio.com/hematology-oncology/news/online/%7B2dd178d0-7f92-46a8-add9-2c7d634d2cea%7D/what-is-hematology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005002854/https://www.healio.com/hematology-oncology/news/online/%7B2dd178d0-7f92-46a8-add9-2c7d634d2cea%7D/what-is-hematology |archive-date=5 October 2013 |access-date=28 August 2013}}</ref> <ref name="News-Medical.net-2009">{{Cite web |date=24 November 2009 |title=What is Hematology? |url=https://www.news-medical.net/health/What-is-Hematology.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510081359/https://www.news-medical.net/health/What-is-Hematology.aspx |archive-date=10 May 2019 |access-date=10 May 2019 |website=News-Medical.net}}</ref> Ya ƙunshi magance cututtuka da ke shafar samar da jini da abubuwan da ke cikinsa, kamar ƙwayoyin jini, haemoglobin, sunadaran jini, ƙashi, platelets, [[Tashohin jini|jijiyoyin jini]], saifa, da kuma hanyar coagulation . Irin waɗannan cututtuka na iya haɗawa da hemophilia, [[Ƙwayoyin Cutar Sikila|sickle cell anemia]], thrombus na jini ( thrombus ), sauran matsalolin zubar jini, da kuma [[Sankara|ciwon daji]] na jini kamar su [[Sankaran Bargo (Leukemia)|leukemia]], [[multiple myeloma]], da lymphoma . <ref name="AMA">{{Cite web |title=Hematology |url=https://www.ama-assn.org/specialty/hematology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724145155/https://www.ama-assn.org/specialty/hematology |archive-date=24 July 2020 |access-date=15 July 2020 |publisher=American Medical Association}}</ref> Ana yin binciken jini a dakin gwaje-gwaje ta hanyar ƙwararren [[Masanin kimiyya na dakin gwaje-gwaje|masanin fasaha]] ko [[Masanin kimiyya na dakin gwaje-gwaje|masanin kimiyyar dakin gwaje-gwaje na likitanci]] akai-akai.
Likitocin da suka ƙware a fannin ilimin jini ana kiransu da '''likitocin jini''' ko kuma '''likitocin jini''' . <ref name="News-Medical.net-2009" /> Aikinsu na yau da kullun ya haɗa da kulawa da kula da marasa lafiya da ke fama da cututtukan jini, kodayake wasu na iya aiki a dakin gwaje-gwajen jini suna kallon fina-finan jini da zamewar ƙashi a ƙarƙashin na'urar hangen nesa, suna fassara sakamakon gwaje-gwajen jini daban-daban da sakamakon gwajin zubar jini . A wasu cibiyoyi, likitocin jini suna kula da dakin gwaje-gwajen jini. <ref name="AMA" /> Likitoci da ke aiki a dakunan gwaje-gwaje na jini, kuma galibi suna kula da su, kwararru ne a fannin gano cututtukan jini, waɗanda ake kira da '''masu binciken jini''' ko '''masu binciken jini''' . Masana ilimin jini da kuma masu ilimin cututtukan jini gabaɗaya suna aiki tare don tsara ganewar asali da kuma bayar da mafi kyawun magani idan akwai buƙata. Ilimin Jini wani fanni ne na musamman na maganin ciki, wanda ya bambanta da kuma wanda ya haɗu da fannin [[Oncology|ilimin cututtukan daji]] na likitanci. Masana ilimin jini na iya ƙwarewa sosai ko kuma suna da sha'awa ta musamman, misali, a cikin:
* magance matsalolin zubar jini kamar su hemophilia da thrombocytopenic purpura na idiopathic, <ref name="News-Medical.net-2009" /> tare da ci gaba da nazarin waɗannan yanayi biyu daga likitocin jini saboda ba a san musabbabinsa ba. <ref>{{Cite journal |vauthors=Kayal L, Jayachandran S, Singh K |date=July 2014 |title=Idiopathic thrombocytopenic purpura |journal=Contemporary Clinical Dentistry |volume=5 |issue=3 |pages=410–414 |doi=10.4103/0976-237X.137976 |pmc=4147825 |pmid=25191085 |doi-access=free}}</ref>
* maganin cututtukan jini kamar su lymphoma da [[Sankaran Bargo (Leukemia)|leukemia]] (ciwon daji)
* maganin cututtukan haemoglobinopathy, gami da α-thalassemia da β-thalassemia (cututtukan thalassemia) da haemoglobin S, haemoglobin C, da haemoglobin E (cututtukan haemoglobin marasa kyau). <ref>{{Cite journal |vauthors=Kohne E |date=August 2011 |title=Hemoglobinopathies: clinical manifestations, diagnosis, and treatment |journal=Deutsches Ärzteblatt International |volume=108 |issue=31–32 |pages=532–540 |doi=10.3238/arztebl.2011.0532 |pmc=3163784 |pmid=21886666}}</ref>
* kimiyyar ƙarin jini da kuma aikin bankin jini, wanda aka sani da maganin ƙarin jini
* dashen ƙashi da kuma ƙwayoyin halitta, musamman ta hanyar amfani da fasahohi don cirewa da kuma ware ƙwayoyin halittar jini (HPCs). <ref>{{Cite web |title=Advances in Transfusion Medicine - Hematology.org |url=https://www.hematology.org/about/history/50-years/transfusion-medicine-advances |access-date=2024-12-08 |website=www.hematology.org |language=en}}</ref>
== Horarwa ==
Likitoci masu fara aikin jinin jini (a Amurka) suna kammala digirin likita na shekaru huɗu, sannan sai su kammala shekaru uku (3) ko huɗu (4) a shirye-shiryen zama ko horon aiki. Bayan kammala karatunsu, suna ƙara faɗaɗa iliminsu ta hanyar ɗaukar ƙarin shekaru biyu ko uku suna koyon yadda ake gwaji, gano cututtuka, da kuma magance matsalolin jini. <ref>{{Cite web |title=Resources for Medical Students and Residents |url=https://www.hematology.org/education/trainees/medical-student-resident-resources |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716045805/https://www.hematology.org/education/trainees/medical-student-resident-resources |archive-date=16 July 2020 |access-date=4 August 2020 |website=Hematology.org |publisher=American Society of Hematology}}</ref> Wasu lokuta ana samun su a cikin horon haɗin gwiwa . Buƙatun aiki ga likitocin jini suna buƙatar horo a cikin wani shiri na haɗin gwiwa da aka sani don koyon gano cututtuka da kuma magance cututtuka masu alaƙa da jini da kuma cutar kansar jini . Likitocin jini galibi suna aiki a fannoni daban-daban na musamman don kula da marasa lafiya da ke fama da cututtuka masu rikitarwa, kamar [[Ƙwayoyin Cutar Sikila|cutar sikila]], waɗanda ke buƙatar kulawa mai rikitarwa, da kuma ba da shawara kan lamuran da suka shafi zubar jini a cikin jijiyoyin jini, thrombosis da sauran yanayi da ka iya faruwa a cikin marasa lafiya da ke asibiti. <ref name="Systems">{{Cite journal |vauthors=May JE, Irelan PC, Boedeker K, Cahill E, Fein S, Garcia DA, Hicks LK, Lawson J, Lim MY, Morton CT, Rajasekhar A, Shanbhag S, Zumberg MS, Plovnick RM, Connell NT |date=September 2020 |title=Systems-based hematology: highlighting successes and next steps |url= |journal=Blood Advances |volume=4 |issue=18 |pages=4574–4583 |doi=10.1182/bloodadvances.2020002947 |pmc=7509880 |pmid=32960959}}</ref>
== Duba kuma ==
* Ilimin Haihuwa
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Transfusion medicine}}{{Abnormal clinical and laboratory findings for blood}}{{Hematology blood tests}}{{Diseases of RBCs}}{{Diseases of megakaryocytes}}{{Myeloid malignancy}}{{Medicine}}<templatestyles src="Module:Portal bar/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}
7sitbjxhs0xbdkerbnc6qsg25l1qfuc
William Duane (masanin kimiyyar lissafi)
0
179433
968915
968432
2026-10-18T01:50:16Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
968915
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''William Duane '''(Fabrairu 17, 1872 – Maris 7, 1935) masanin kimiyyar lissafi ne na Amurka wanda ya gudanar da bincike kan tasirin rediyo da hasken X da kuma amfani da su wajen magance cutar kansa. Ya ƙirƙiro Dokar Duane-Hunt da kuma hasashen Duane . Ya yi aiki tare da Pierre da Marie Curie a dakin gwaje-gwaje na Jami'ar Paris tsawon shekaru shida kuma ya ƙirƙiro wata hanya ta samar da adadin "iri" na radon-222 daga radium don amfani da su a farkon nau'ikan brachytherapy .
Farfesa ne a Jami'ar Colorado Boulder, farfesa kuma shugaban fannin kimiyyar halittu a [[Jami'ar Harvard]] kuma ƙwararren masanin kimiyyar lissafi a Hukumar Kula da Ciwon Daji ta Harvard. Ya sami lambar yabo ta John Scott da kuma kyautar Comstock a fannin kimiyyar lissafi a shekarar 1922 da kuma kyautar Leonard ta ƙungiyar American Roentgen Ray Society a shekarar 1923.
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Duane a Philadelphia, Pennsylvania, ga Charles William da Emma Cushman (Lincoln) Duane. {{Sfn|Bridgman|1936}} Ya fito ne kai tsaye daga zuriyar [[Benjamin Franklin]] daga ɓangaren mahaifinsa. <ref name="Forman">{{Cite web |last=Forman |first=Paul |title=William Duane |url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/journalism-and-publishing-biographies/william-duane |access-date=11 June 2021 |website=www.encyclopedia.com}}</ref>
Ya sami digirin AB a fannin lissafi daga Jami'ar Pennsylvania a shekarar 1892 kuma ya kasance mai daraja a ajinsa. Ya yi karatu a Jami'ar Harvard kuma ya kammala karatunsa da digirin AB a shekarar 1893. Ya yi aiki a matsayin mataimaki ga John Trowbridge a bincikensa kan [[Kalaman rediyo|Hertzian waves]] kuma ya sami digirin AM a 1895. {{Sfn|Bridgman|1936}}
Ya sami tallafin karatu na Tyndall daga Harvard kuma ya gudanar da bincike kan electromagnetism a ƙarƙashin [[Emil Warburg]] a Jami'ar Berlin . Mai ba shi shawara kan digirin digirgir shi ne Walter Nernst daga [[Jami'ar Göttingen|Jami'ar Gottingen]] . Duane ya sami digirin digirgir na uku daga Jami'ar Berlin bayan da Max Planck ya karɓi digirinsa na uku ''Uber elektrolytische Thermoketten'' . <ref name="Forman" />
== Aikin ilimi ==
[[File:Duane_Physics.jpg|right|thumb|250x250px| Nuni game da Duane a Jami'ar Colorado Boulder]]
Ya yi aiki a matsayin farfesa a fannin kimiyyar lissafi a Jami'ar Colorado Boulder daga 1898 zuwa 1907. Ya shafe shekara guda yana hutu tare da Pierre da Marie Curie a dakin gwaje-gwajen su na radium a Jami'ar Paris a shekarar 1906 <ref name="Coursey">{{Cite journal |last=Coursey |first=Bert M. |year=2017 |title=150th Anniversary of the Birth of Marie Curie |journal=Applied Radiation and Isotopes: Including Data, Instrumentation and Methods for Use in Agriculture, Industry and Medicine |publisher=National Institute of Standards & Technology |volume=130 |pages=280–284 |doi=10.1016/j.apradiso.2017.10.028 |pmid=29079418 |doi-access=}}</ref> sannan aka gayyace shi ya yi aiki tare da su daga 1907 zuwa 1912. <ref name="UCB">{{Cite web |title=William Duane Papers |url=https://archives.colorado.edu/repositories/2/resources/404 |access-date=11 June 2021 |website=www.archives.colorado.edu |publisher=University of Colorado Boulder}}</ref> Ya buga takardu 17 na kimiyya a wannan lokacin, galibi game da halayen X-ray daga tushen rediyoaktif da kuma auna zafin da ake samu daga wargajewar rediyoaktif. Duk da cewa babu ɗaya daga cikin jaridun da ke da haɗin gwiwa kai tsaye da Curies, ya yi aiki tare da su sosai kuma an ruwaito cewa lokacin da Marie Curie ta ziyarci Amurka shekaru bayan haka, ta bayyana cewa ta fi son ganin "Niagara Falls, The Grand Canyon da William Duane" {{Sfn|Bridgman|1936}}
Duane ya inganta wata dabara ta fitar da iskar radon-222 daga mafita ta radium sulfate . An "tara" ruwan da ke ɗauke da gram 1 na radium don ƙirƙirar "iri" radon na kimanin millicuries 20 kowanne. An rarraba waɗannan "iri" a ko'ina cikin birnin Paris don amfani da su a cikin maganin endocurietherapy . Duane ya kammala wannan dabarar "tatsar madara" a lokacin da yake Paris kuma ya kira na'urar da "radium saniya". <ref name="Coursey" />
Ya koma Amurka a shekarar 1913 kuma ya yi aiki tare a matsayin mataimakin farfesa a fannin kimiyyar lissafi a Harvard da kuma ƙwararren masanin kimiyya a fannin kimiyyar lissafi na Hukumar Kula da Ciwon Daji ta Harvard. {{Sfn|Bridgman|1936}} An kafa Hukumar Kula da Ciwon daji a shekarar 1901 kuma an ɗauki Duane aiki don ya binciki amfani da radium emanations wajen magance ciwon daji. {{Sfn|Webster|1993}} A shekarar 1915 ya gina "radium cow" na farko a Boston kuma an yi wa dubban marasa lafiya magani da radon-222 da aka samar daga gare shi. <ref>{{Cite journal |last=Brucer |first=Marshall |date=November 1993 |title=William Duane and the radium cow: An American contribution to the emerging atomic age |url=https://doi.org/10.1118/1.596947 |journal=Medical Physics |volume=20 |issue=6 |pages=1601–1605 |bibcode=1993MedPh..20.1601B |doi=10.1118/1.596947 |pmid=8309431 |url-access=subscription |access-date=15 June 2021}}</ref> Ya buga takardu takwas kan cikakkun bayanai game da amfani da kayan rediyoaktif da X-rays wajen maganin cutar kansa. A shekarar 1917, Harvard ya ƙirƙiri masa kujera ta fannin kimiyyar halittu. <ref name="UCB" />
Duane ya bayar da muhimmiyar gudummawa ga cikakkun bayanai na fasaha na auna yawan X-ray dangane da ionization na iska. {{Sfn|Bridgman|1936}} Ya gudanar da bincike don tantance tsarin kwayoyin halitta da kuma yadda ake amfani da hasken rana. Ya ƙirƙiro dokar Duane-Hunt, yana danganta mafi ƙarancin tsawon hasken X zuwa ƙarfin wutar lantarki na haskokin cathode da ke motsa su; da kuma hasashen Duane na canja wurin saurin fassara mai ƙima. {{Sfn|Bridgman|1936}}
A shekarar 1925, Arthur Compton ya nuna cewa watsawar hasken X-ray mai ƙarfin volt 130,000 daga abubuwa goma sha shida na farko a cikin teburin periodic table (hydrogen ta hanyar sulfur) an raba su zuwa polarized . Duane ya jagoranci ƙoƙarin tabbatar da cewa fassarar Compton game da tasirin Compton ba daidai ba ne. Duane ya gudanar da gwaje-gwaje da dama don karyata Compton, amma maimakon haka ya sami shaidar cewa Compton ya yi daidai. A shekarar 1924, Duane ya yarda cewa haka lamarin yake. {{Sfn|Allison|1965}}
Ya yi aiki a matsayin kansila na Societe de Physique daga 1920 zuwa 1923, a matsayin shugaban sashen kimiyyar jiki na Majalisar Bincike ta Ƙasa daga 1922 zuwa 1923, a matsayin shugaban ƙungiyar binciken cutar kansa a 1923 da kuma mataimakin shugaban sashe na B na ƙungiyar ci gaban kimiyya ta Amurka daga 1927 zuwa 1928. {{Sfn|Bridgman|1936}}
Bayan ya yi ritaya daga Harvard a shekarar 1934, an ba shi lambar yabo ta farfesa a fannin kimiyyar halittu. {{Sfn|Bridgman|1936}}
== Mutuwa ==
Tun daga shekarar 1925, Duane ya fara fama da raguwar lafiya sakamakon ciwon suga. Ya mutu a ranar 7 ga Maris, 1935, sakamakon bugun jini na biyu da ya yi sanadiyyar gurgunta jikinsa. {{Sfn|Bridgman|1936}} An yi masa jana'iza a makabartar Laurel Hill da ke Philadelphia, Pennsylvania. <ref>{{Cite web |title=William Duane |url=https://remembermyjourney.com/memorials/william-duane?id=MogwEOmo |access-date=2 January 2025 |website=remembermyjourney.com |publisher=webCemeteries}}</ref>
== Girmamawa da kyaututtuka ==
An zaɓe Duane a Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Amurka a shekarar 1914. <ref>{{Cite web |date=2023-02-09 |title=William Duane |url=https://www.amacad.org/person/william-duane |access-date=2023-09-20 |website=American Academy of Arts & Sciences |language=en}}</ref> A shekarar 1920, an zaɓe shi a cikin Ƙungiyar Falsafa ta Amurka . <ref>{{Cite web |title=APS Member History |url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=William+Duane&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |access-date=2023-09-20 |website=search.amphilsoc.org}}</ref> Ya sami lambar yabo ta John Scott <ref>{{Cite web |title=John Scott Award Philadelphia, PA Recipients - Award Recipients 1921-1930 |url=http://www.garfield.library.upenn.edu/johnscottaward/js1921-1930.html |access-date=15 June 2021 |website=www.garfield.library.upenn.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625013611/https://www.garfield.library.upenn.edu/johnscottaward/js1921-1930.html |archive-date=25 June 2021 |url-status=dead}}</ref> da kuma kyautar Comstock a fannin kimiyyar lissafi daga Kwalejin Kimiyya ta Ƙasa, wadda shi memba ne a cikinta, a shekarar 1922. <ref>{{Cite web |title=William Duane |url=https://www.nasonline.org/directory-entry/william-duane-aun7wo/ |access-date=2023-09-20 |website=www.nasonline.org}}</ref> <ref name="Comstock">{{Cite web |title=Comstock Prize in Physics |url=http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=AWARDS_comstock |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060102122750/http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=AWARDS_comstock |archive-date=January 2, 2006 |access-date=13 February 2011 |publisher=National Academy of Sciences}}</ref> Ya sami kyautar Leonard Prize ta American Roentgen Ray Society a shekarar 1923. <ref name="UCB" />
An ba shi lambar girmamawa ta Sc. Digiri na D daga Jami'ar Pennsylvania a shekarar 1922 da kuma Jami'ar Colorado Boulder a shekarar 1923. {{Sfn|Bridgman|1936}}
A shekarar 1971, an sanya wa ginin sashen kimiyyar lissafi a Jami'ar Colorado Boulder suna don girmama shi. <ref>{{Cite web |title=University of Colorado Duane Physics and Astrophysics and Gamow Tower: Photo 1 |url=https://localhistory.boulderlibrary.org/islandora/object/islandora%3A6794 |access-date=13 June 2021 |website=localhistory.boulderlibrary.org}}</ref>
== Littattafai da aka zaɓa ==
* {{Cite journal |last=Duane |first=William |year=1905 |title=Sur l'ionisation de l'air en présence de l'émanation du radium |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/jpa-00241038/document |journal=Journal de Physique Théorique et Appliquée |volume=4 |issue=1 |pages=605–619 |doi=10.1051/jphystap:019050040060500 |issn=0368-3893 |url-access=subscription}}
* {{Cite journal |last=Duane |first=William |year=1905 |title=Sur l'ionization produite entre les plateaux paralleles par l'émanation du radium |journal=Comptes rendus de l'Académie des Sciences |volume=140 |pages=786–788}}
* {{Cite journal |last=Duane |first=William |last2=Hunt |first2=Franklin L. |year=1915 |title=On X-Ray Wave-Lengths |journal=Physical Review |volume=6 |issue=2 |pages=166–172 |bibcode=1915PhRv....6..166. |doi=10.1103/PhysRev.6.166}}
* {{Cite journal |last=Duane |first=William |year=1915 |title=On the Extraction and Purification of Radium Emanation |journal=Physical Review |volume=5 |issue=4 |pages=311–314 |bibcode=1915PhRv....5..311D |doi=10.1103/PhysRev.5.311 |issn=0031-899X}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}'''Majiyoyi'''
* {{Cite journal |last=Allison |first=Samuel K. |author-link=Samuel King Allison |year=1965 |title=Arthur Holly Compton 1892–1962 |journal=Biographical Memoirs |publisher=National Academy of Sciences |volume=38 |pages=81–110 |issn=0077-2933 |oclc=1759017}}
*
* {{Cite journal |last=Webster |first=Edward W. |date=1993 |title=The origins of Medical Physics in the USA: William Duane, Ph.D., 1913-1920 |url=http://www.uthgsbsmedphys.org/GS02-0093/Webster%201993%20manuscript%20about%20radon.pdf |journal=Medical Physics |volume=20 |issue=6 |pages=1607–1610 |bibcode=1993MedPh..20.1607W |doi=10.1118/1.597159 |pmid=8309432 |access-date=June 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210613132843/http://www.uthgsbsmedphys.org/GS02-0093/Webster%201993%20manuscript%20about%20radon.pdf |archive-date=June 13, 2021 |url-status=dead}}
*
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.pnas.org/cgi/reprint/9/5/158 Canja wurin Adadin Hasken Radiation zuwa Ma'ana -- Duane 9 (5): 158 -- Takardun Kwalejin Kimiyya ta Ƙasa]
* [https://archives.colorado.edu/repositories/2/resources/404 Takardun William Duane - Laburaren Boulder na Jami'ar Colorado]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ezoe6ec51thqt20uib18chmbetl6tt8
Gareth Chilcott
0
179434
968637
968437
2026-10-17T14:35:44Z
Baby juuu
38856
968637
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gareth James Chilcott''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Nuwamba 1956 a [[Bristol]] ) tsohon ɗan wasan rugby ne, wanda ya buga wa Bath da Ingila wasa . <ref>{{Cite web |title=Gareth Chilcott |url=http://www.espn.co.uk/england/rugby/player/9813.html |access-date=20 Nov 2013 |publisher=ESPN}}</ref>
Ya fara buga wa Ingila wasa da Australia a shekarar 1984. Ya yi rangadin yawon shakatawa tare da British Lions a Ostiraliya a shekarar 1989, tare da Andy Robinson da Jeremy Guscott .
Ya taka rawa a wasan da aka sake farfado da shi na Up 'n' Under wanda aka shirya a kusa da gasar zakarun rugby sevens .
Chilcott kuma mai goyon bayan Bristol City ne kuma yana halartar wasanni da yawa na gida da waje.
Ya bayyana a wani wasan rugby na musamman na ''Come Dine with Me'' tare da Martin Offiah, Victor Ubogu, da Kyran Bracken wanda aka nuna a watan Satumba na 2011.
A shekarar 2012, Chilcott ya kafa kamfanin tafiye-tafiyen wasanni na [https://venatour.co.uk/about-us/ Venatour], wanda ke Cheltenham . Yana kuma shirya wani shirin ra'ayi na yau da kullun akan layi, Cooch's Corner, wanda ke nuna ra'ayoyi da baƙi na rugby.
== Aikin sadaka ==
Shi ne shugaban girmamawa na ƙungiyar agaji ta rugby mai suna Wooden Spoon da ke Somerset, <ref>{{Cite web |title=Somerset |url=https://woodenspoon.org.uk/region/somerset/}}</ref> yana inganta rayuwar yara da matasa marasa galihu a Birtaniya da Ireland.{{Ana bukatan hujja|date=July 2025}}
Shi ma jakada ne na SOS International Rugby Board Kit Aid. SOS/IRB Kit Aid wani aikin rugby ne mai "kore" wanda ke ba wa yara marasa galihu a duniya damar yin wasa da haɓaka rugby a ƙasashe masu tasowa ta hanyar tattarawa da rarraba kayan wasan rugby da aka sake yin amfani da su/ba a so daga Burtaniya da Ireland.{{Ana bukatan hujja|date=July 2025}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20090207080637/http://www.sosirbkitaid.org/ Kayan Taimakon SOS IRB]
* [https://web.archive.org/web/20110615192946/http://www.bathrugby.com/657.php Bayanin martaba a Bath Rugby "Hall of Fame"]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1956]]
8z5pjqxa19l1j1hxewzxali6bama391
968638
968637
2026-10-17T14:36:01Z
Baby juuu
38856
968638
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gareth James Chilcott''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Nuwamba a shekara ta 1956 a [[Bristol]] ) tsohon ɗan wasan rugby ne, wanda ya buga wa Bath da Ingila wasa . <ref>{{Cite web |title=Gareth Chilcott |url=http://www.espn.co.uk/england/rugby/player/9813.html |access-date=20 Nov 2013 |publisher=ESPN}}</ref>
Ya fara buga wa Ingila wasa da Australia a shekarar 1984. Ya yi rangadin yawon shakatawa tare da British Lions a Ostiraliya a shekarar 1989, tare da Andy Robinson da Jeremy Guscott .
Ya taka rawa a wasan da aka sake farfado da shi na Up 'n' Under wanda aka shirya a kusa da gasar zakarun rugby sevens .
Chilcott kuma mai goyon bayan Bristol City ne kuma yana halartar wasanni da yawa na gida da waje.
Ya bayyana a wani wasan rugby na musamman na ''Come Dine with Me'' tare da Martin Offiah, Victor Ubogu, da Kyran Bracken wanda aka nuna a watan Satumba na 2011.
A shekarar 2012, Chilcott ya kafa kamfanin tafiye-tafiyen wasanni na [https://venatour.co.uk/about-us/ Venatour], wanda ke Cheltenham . Yana kuma shirya wani shirin ra'ayi na yau da kullun akan layi, Cooch's Corner, wanda ke nuna ra'ayoyi da baƙi na rugby.
== Aikin sadaka ==
Shi ne shugaban girmamawa na ƙungiyar agaji ta rugby mai suna Wooden Spoon da ke Somerset, <ref>{{Cite web |title=Somerset |url=https://woodenspoon.org.uk/region/somerset/}}</ref> yana inganta rayuwar yara da matasa marasa galihu a Birtaniya da Ireland.{{Ana bukatan hujja|date=July 2025}}
Shi ma jakada ne na SOS International Rugby Board Kit Aid. SOS/IRB Kit Aid wani aikin rugby ne mai "kore" wanda ke ba wa yara marasa galihu a duniya damar yin wasa da haɓaka rugby a ƙasashe masu tasowa ta hanyar tattarawa da rarraba kayan wasan rugby da aka sake yin amfani da su/ba a so daga Burtaniya da Ireland.{{Ana bukatan hujja|date=July 2025}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20090207080637/http://www.sosirbkitaid.org/ Kayan Taimakon SOS IRB]
* [https://web.archive.org/web/20110615192946/http://www.bathrugby.com/657.php Bayanin martaba a Bath Rugby "Hall of Fame"]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1956]]
jg6e2dxp6hcc5o06gjpx4stgvsufkma
Bala Bello
0
179441
968621
968495
2026-10-17T14:22:01Z
Baby juuu
38856
/* Sana'a */
968621
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Bala Mohammed Bello''' mai ba da shawara kan tattalin arzikin siyasa ne ga shugaban Najeriya, Bola Ahmed Tinubu.<ref>{{Cite news |last=Release |first=Press |date=2026-03-14 |title=Newly-appointed adviser on political economy, Bala Bello, thanks President Tinubu, pledges loyalty |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/864075-newly-appointed-adviser-on-political-economy-bala-bello-thanks-president-tinubu-pledges-loyalty.html |access-date=2026-08-27 |language=en-GB |issn=2360-7688|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref> Kafin wannan naɗin, ya yi aiki a matsayin mataimakin gwamnan kula da ayyukan kamfani a [[Central Bank of Nigeria|Babban Bankin Najeriya]].<ref>{{Cite news |title=Cardoso Assigns Portfolios to 4 Deputy Governors|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/09/30/cardoso-assigns-portfolios-to-4-deputy-governors/ |access-date=20 September 2024 |newspaper=[[This Day]]}}</ref> Shugaba [[Bola Tinubu]] ne ya naɗa shi a watan Satumba na shekarar 2023.<ref>{{Cite news |last=Angbulu |first=Stephen |date=15 September 2023 |title=Tinubu nominates Cardoso as CBN Governor, names four deputies |url=https://punchng.com/just-in-tinubu-nominates-cardoso-as-cbn-governor-names-four-deputies/ |access-date=20 September 2024 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> A watan Maris na shekarar 2026, an mayar da shi fadar shugaban ƙasa domin ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan tattalin arzikin siyasa.<ref>{{Cite web |last=Ukwu |first=Jerrywright |date=2026-03-14 |title=Bala Bello: I’ll work closely with Tinubu to advance political, economic reforms |url=https://www.thecable.ng/bala-bello-ill-work-closely-with-tinubu-to-advance-political-economic-reforms/ |access-date=2026-08-27 |website=TheCable |language=en-US}}</ref>
== Ilimi ==
Bala ya sami digirinsa na farko a fannin lissafin kuɗi da kuma digiri na biyu a harkokin gudanar da kasuwanci (MBA) daga [[Ahmadu Bello University|Jami'ar Ahmadu Bello]] da ke Zariya. Ya kuma halarci shirin horas da shugabanci na manyan ma'aikata mai suna High Potential Leadership Program a [[Harvard Business School]], inda ya kammala karatun.<ref>{{Cite news |date=10 May 2019 |title=NEXIM Bank Director, Bello, conferred with PhD in leadership & management |url=https://dailytrust.com/nexim-bank-director-bello-conferred-with-phd-in-leadership-management/|access-date=20 September 2024 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-US}}</ref> An kuma ba shi digirin girmamawa na digirin digirgir a harkokin gudanar da kasuwanci (Doctor of Business Administration, ''Honoris Causa'') daga [[Commonwealth University (London)|Jami'ar Commonwealth]], tare da haɗin gwiwar [[London Graduate School]]. Ya sami digirin digirgir (PhD) a fannin shugabanci da gudanarwa daga [[ESAE University]] da ke Jamhuriyar Benin.<ref>{{Cite news |title=NEXIM Bank ED Bags Doctorate Degree |url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/05/06/nexim-bank-ed-bags-doctorate-degree/ |access-date=20 September 2024 |newspaper=[[This Day]]}}</ref>
== Sana'a ==
A shekarar (2017), an naɗa Bello a matsayin babban darakta kuma mamba a tawagar gudanarwar NEXIM Bank.<ref>{{Cite news |last=Vanguard |date=20 April 2017 |title=FG appoints new management for NEXIM Bank |url=https://www.vanguardngr.com/2017/04/fg-appoints-new-management-nexim-bank/ |location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> A shekarar 2022, an sake naɗa shi na wani wa'adin shekaru biyar a matsayin daraktan kula da ayyukan kamfani na bankin.<ref>{{Cite news |date=2 April 2022 |title=Buhari re-appoints Bala Bello as NEXIM's corporate services director|url=https://dailytrust.com/buhari-re-appoints-bala-bello-as-nexims-corporate-services-director/ |access-date=21 September 2024 |newspaper=[[Daily Trust]]|language=en-US}}</ref>
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Bello, Bala}}
[[Category:Living people]]
[[Category:Nigerian bankers]]
[[Category:Ahmadu Bello University alumni]]
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
{{Nigeria-bio-stub}}
748v2vt7ulm5hginojvcd3z40pwqhcu
Lukman Alade Fakeye
0
179442
968632
968497
2026-10-17T14:34:01Z
Baby juuu
38856
968632
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lukman Alade Fakeye''' (an haife shi a ranar 25 ga watan Yuni, 1983,<ref name="duck-WP-mirror">{{cite web|url=http://duckduckgo.com/Lukman_Alade_Fakeye|title=Lukman Alade Fakeye|publisher=duckduckgo.com|accessdate=2009-06-11}}</ref> a [[Ibadan]]) ɗan Najeriya ne mai asalin ƙabilar [[Yoruba people|Yoruba]], wanda yake aikin [[sculptor|sassaƙa]] da sassaƙa itace.
== Tarihi da asali ==
Shi ne ƙarami a cikin iyalan Fakeye da suka shahara wajen sassaƙa. Ɗan'uwan mahaifinsa shi ne [[Lamidi Olonade Fakeye]], wanda ya sassaƙa ƙofofin ɗakin Afirka a cibiyar [[John F. Kennedy Center for the Performing Arts|Kennedy Center]] da ke [[Washington, D. C.]]. Lukman ya fara aiki tare da mahaifinsa, [[Akin Fakeye]], yana ɗan shekara tara.<ref>{{Citation needed|date=December 2025}}</ref>
Lukman Alade Fakeye ya karanci fasaha da zane a [[The Polytechnic, Ibadan]], inda aka zaɓe shi a matsayin ɗalibin da ya fi kowa ƙwarewa a fannin sassaƙa sau biyu.<ref>{{Citation needed|date=December 2025}}</ref> Ana iya ganin ayyukan Fakeye a tarin kayayyakin fasaha na jama'a da na masu zaman kansu a Najeriya, Amurka da Birtaniya.
== Baje kolin ayyukan fasaha ==
* Gidan baje kolin fasahar ɗalibai na Ibadan Polytechnic.
* Bikin shekara-shekara na Osun Oshogbo tare da Wale Adelakun a shekarar 2000, da kuma tare da Akindele Olufemi Olunloyo a shekarar 2006.
* Aafak Art Gallery, [[Lagos]], [[Nigeria]], tare da Awotunde Adeniyi a shekarar 2002.
* Megamurth Impression Art Gallery tare da Seun Adeyemo.
* Africraft Art Gallery tare da Rotimi Aderogba a shekarar 2005.
* Ofishin Jakadancin Netherlands da ke [[Abuja, Nigeria|Abuja]] a shekarar 2001.
* Mansah Gallery, [[Banjul|Banjul, Gambia]], a shekarar 2007.
== Bayanan ƙarshe ==
{{reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20100604033038/http://www.grainsofafrica.com/catalog/fakeye-yoruba-c-36.html Grains of Africa: Fakeye & Yoruba Art]
* [http://www.folkcuba.com/botanica_ht/fakeye_hmpge1.html FolkCuba: Fakeye Family Yoruba Traditional Arts]
* [http://www.mnh.si.edu/africanvoices/gallery/lamidi/meet_the_artist.html Lamidi Fakeye]
== Nassoshi ==
* Lamidi Olonade Fakeye. ''Lamidi Olonade Fakeye: A Retrospective Exhibition and Autobiography, My Life and Art''. 1997.
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Fakeye, Lukman}}
[[Category:Nigerian woodcarvers]]
[[Category:21st-century Nigerian sculptors]]
[[Category:1983 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Yoruba artists]]
[[Category:People from Ibadan]]
{{Nigeria-sculptor-stub}}
g20mqcjuzn952vebd4dgxj70mw3pcvr
968634
968632
2026-10-17T14:34:20Z
Baby juuu
38856
968634
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lukman Alade Fakeye''' (an haife shi a ranar 25 ga watan Yuni, a shekara ta 1983,<ref name="duck-WP-mirror">{{cite web|url=http://duckduckgo.com/Lukman_Alade_Fakeye|title=Lukman Alade Fakeye|publisher=duckduckgo.com|accessdate=2009-06-11}}</ref> a [[Ibadan]]) ɗan Najeriya ne mai asalin ƙabilar [[Yoruba people|Yoruba]], wanda yake aikin [[sculptor|sassaƙa]] da sassaƙa itace.
== Tarihi da asali ==
Shi ne ƙarami a cikin iyalan Fakeye da suka shahara wajen sassaƙa. Ɗan'uwan mahaifinsa shi ne [[Lamidi Olonade Fakeye]], wanda ya sassaƙa ƙofofin ɗakin Afirka a cibiyar [[John F. Kennedy Center for the Performing Arts|Kennedy Center]] da ke [[Washington, D. C.]]. Lukman ya fara aiki tare da mahaifinsa, [[Akin Fakeye]], yana ɗan shekara tara.<ref>{{Citation needed|date=December 2025}}</ref>
Lukman Alade Fakeye ya karanci fasaha da zane a [[The Polytechnic, Ibadan]], inda aka zaɓe shi a matsayin ɗalibin da ya fi kowa ƙwarewa a fannin sassaƙa sau biyu.<ref>{{Citation needed|date=December 2025}}</ref> Ana iya ganin ayyukan Fakeye a tarin kayayyakin fasaha na jama'a da na masu zaman kansu a Najeriya, Amurka da Birtaniya.
== Baje kolin ayyukan fasaha ==
* Gidan baje kolin fasahar ɗalibai na Ibadan Polytechnic.
* Bikin shekara-shekara na Osun Oshogbo tare da Wale Adelakun a shekarar 2000, da kuma tare da Akindele Olufemi Olunloyo a shekarar 2006.
* Aafak Art Gallery, [[Lagos]], [[Nigeria]], tare da Awotunde Adeniyi a shekarar 2002.
* Megamurth Impression Art Gallery tare da Seun Adeyemo.
* Africraft Art Gallery tare da Rotimi Aderogba a shekarar 2005.
* Ofishin Jakadancin Netherlands da ke [[Abuja, Nigeria|Abuja]] a shekarar 2001.
* Mansah Gallery, [[Banjul|Banjul, Gambia]], a shekarar 2007.
== Bayanan ƙarshe ==
{{reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://web.archive.org/web/20100604033038/http://www.grainsofafrica.com/catalog/fakeye-yoruba-c-36.html Grains of Africa: Fakeye & Yoruba Art]
* [http://www.folkcuba.com/botanica_ht/fakeye_hmpge1.html FolkCuba: Fakeye Family Yoruba Traditional Arts]
* [http://www.mnh.si.edu/africanvoices/gallery/lamidi/meet_the_artist.html Lamidi Fakeye]
== Nassoshi ==
* Lamidi Olonade Fakeye. ''Lamidi Olonade Fakeye: A Retrospective Exhibition and Autobiography, My Life and Art''. 1997.
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Fakeye, Lukman}}
[[Category:Nigerian woodcarvers]]
[[Category:21st-century Nigerian sculptors]]
[[Category:1983 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Yoruba artists]]
[[Category:People from Ibadan]]
{{Nigeria-sculptor-stub}}
fri8ta9ropcj26c0a0d29mxxhj8idj0
Amasike Emelonye
0
179443
968617
968498
2026-10-17T14:15:29Z
Baby juuu
38856
968617
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Amasike Emelonye''' (an haife shi a ranar 5 ga watan Nuwamba, a shekara ta alif 1962) ɗan Najeriya ne mai shirya fina-finai, ƙwararre a harkokin gudanarwa da fasaha, mai taimakon al'umma, kuma mai horas da masu tuka babura da motoci a wasannin tsere.<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-46745843 | title=Aisha 'Flygirl' Vatsa: Meet Nigeria Fastest Female Biker | publisher=BBC NEWS, PIDGIN |author=Usifo Omozokpea & Dan Ikpoyi|date=3 January 2019| accessdate=10 January 2020}}</ref><ref>{{cite web | url=https://naijamotorsports.com/2019/02/28/tp/ | title=Meet Amasike | publisher=Naija Motorsports |author=Abiodun Sowemimo |date=28 February 2019| accessdate=10 January 2020}}</ref> Ya shirya fim ɗin ''[[Last Flight to Abuja]]'' (2012).<ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt2287851/ | title=Last Flight to Abuja | publisher=IMDb }}</ref> A watan Fabrairu na shekarar 2020, ya kasance baƙo a shirin talabijin na gaskiya na waje na Najeriya mai suna ''[[Camp Out 9ja]]'' (2020), wanda [[Success Akpojotor]] ya rubuta, [[Soba Mac Pepple]] na [[KU FM Benin|KUFM]] kuma ya gabatar da shi.<ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt11581204/ | title=Camp Out 9ja | publisher=IMDb }}</ref> Ya taɓa zama manajan darakta na Zinox Computers, kuma ya taimaka wajen samar da muhimman ababen more rayuwa na fasahar sadarwa da kwamfuta (ICT) tare da hukumomi irin su INEC, NPC da NUC.
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
*{{IMDb name|5110581}}
{{DEFAULTSORT:Emelonye, Amasike}}
[[Category:1962 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:21st-century Nigerian people]]
[[Category:Nigerian film producers]]
{{Nigeria-bio-stub}}
sekdp5k2vovzpdt8e7rs6zu5tfebj2i
Famous Pluto
0
179444
968635
968499
2026-10-17T14:35:03Z
Baby juuu
38856
968635
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Osahon Grandeur Uzama'''<ref>{{Cite web|author=Gesinde Hadji |title=Famous Pluto: From Benin Roots to Breakout Artist|url=https://bsgistnews.com/biography/famous-pluto-biography-from-benin-roots-to-breakout-artist/|date=June 29, 2025 |access-date=July 9, 2025|website=BS News}}</ref> (an haife shi a ranar 14 ga watan Agusta, 2005), wanda aka fi sani da sunan fasaha '''Famous Pluto''', mawaƙi ne kuma marubucin waƙoƙi ɗan Najeriya.<ref>{{Cite web|title=Famous Pluto's 'Na Scra' Shoots Up to No. 3 on Apple Music Nigeria – No. 1 Next?|url=https://exclusivemusicplus.com/posts/9e504b056fdaedf2/famous-plutos-na-scra-shoots-up-to-no-3-on-apple-music-nigeria-no-1-next|date=March 20, 2025 |access-date=June 22, 2025|website=Exclusive Plus}}</ref> An haife shi kuma ya girma a [[Benin City]]. A shekarar 2025, ya rattaba hannu kan yarjejeniya da [[Plutomania Records]], kamfanin rikodin waƙoƙin [[Shallipopi]], sannan ya samu karɓuwa a fagen kiɗa bayan fitar da waƙarsa ta farko mai suna "[[Na Scra]]" a wannan shekarar.<ref name=":7">{{Cite web|author=OG Bos |title=Famous Pluto debuts with Streetwise Narrative 'Na Scra.'|url=https://mp3bullet.ng/famous-pluto-debuts-with-streetwise-narrative-na-scra/
|date=March 14, 2025 |access-date=June 21, 2025|website=MPBullet }}</ref> Nasarar waƙar ta haifar da fitar da ƙaramin kundin waƙoƙinsa na farko, mai suna ''Uzama The 3rd'' (2025).<ref>{{Cite web|author=Emma Tee |title=Famous Pluto Makes Majestic Debut with New EP 'Uzama The 3rd'|url=https://mp3bullet.ng/famous-pluto-makes-majestic-debut-with-new-ep-uzama-the-3rd/|date=June 20, 2025 |access-date=June 21, 2025|website=MPBullet}}</ref>
== Sana'a ==
Uzama ya fara sana'ar kiɗansa a shekarar 2015 tare da manyan 'yan'uwansa, [[Shallipopi]] da [[Zerrydl]].<ref>{{Cite web|author=Chibuzo Emmanuel|title=The Uzama Brothers Are Wearing Their City on Their Sleeves|url=https://culturecustodian.com/the-uzama-brothers-are-wearing-their-city-on-their-sleeves/|date=March 2025 |access-date=June 22, 2025|website=Culture Custodian}}</ref> Da farko, ba ya da sha'awar yin waƙa, amma Shallipopi ya ƙarfafa shi, kuma ya samu kwarin gwiwa daga [[Wizkid]].<ref>{{Cite web|title=Famous Pluto Reveals How Music Became a Family Legacy|url=https://www.max1023.fm/famous-pluto-reveals-how-music-became-a-family-legacy/|date=May 9, 2025 |access-date=June 21, 2025|website=Max}}</ref> A shekarar 2020, Uzama ya fara wallafa bidiyon waƙoƙin freestyles a TikTok.<ref name=guardianng>{{cite web|url=https://guardian.ng/life/famous-pluto-from-benin-city-to-nigerias-street-pop-therapist/ |title=Famous Pluto: From Benin City to Nigeria’s street pop therapist | first=Chinonso |last=Ihekire |work=The Guardian|date=29 May 2026}}</ref> Ya fara samun karɓuwa bayan fitowarsa a waƙar Outsyd DJ ta shekarar 2024 mai suna "Feel D Mood", wadda ta bazu sosai a [[TikTok]] tare da kaiwa matsayi na farko a jadawalin waƙoƙi 100 na [[TurnTable Top 100 Songs|''TurnTable'']] a [[Najeriya]].<ref>{{Cite web|title=Annual Holiday Chart: Detty December '24 |url=https://www.turntablecharts.com/charts/19|date=December 2024 |access-date=June 21, 2025|website=[[TurnTable charts]] }}</ref>
A shekarar 2025, Uzama ya rattaba hannu kan yarjejeniya da [[Plutomania Records]] sannan ya fitar da waƙarsa ta farko, "[[Na Scra]]",<ref name=":7" /> wadda ita ma ta fara bayyana a matsayi na farko a jadawalin TurnTable Charts.<ref>{{Cite web|author=Samuel Jemituw|title=Famous Pluto's hit "Na Scra" rises to No.6 after Wizkid's co-sign.|url=https://naijabeats.com/famous-plutos-na-scra-rises-to-no-6-after-wizkids-co-sign/#:~:text=Famous%20Pluto's%20track%20%E2%80%9CNa%20Scra,traction%20now%20rise%20in%20hours.|date=March 20, 2025 |access-date=June 21, 2025}}</ref> Daga baya, ya haɗa kai da wasu mawaƙa wajen yin remix na waƙar [[Zhus Jdo]] mai suna "1 WORK", tare da Smur Lee. A ranar 20 ga Yuni, 2025, Uzama ya fitar da ƙaramin kundin waƙoƙinsa na farko, ''Uzama The 3rd'', wanda ya ƙunshi waƙoƙin da ya yi tare da Shallipopi, Zerrydl,<ref>{{Cite news|author=Adeayo Adebiyi|title=Brothers Shallipopi, ZerryDL, and Famous Pluto combine for their first ever collaboration|url=https://www.pulse.ng/articles/entertainment/music/brothers-shallipopi-zerrydl-and-famous-pluto-combine-for-their-first-ever-collaboration-2025062014282739801|date=June 20, 2025 |access-date=June 21, 2025|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> da [[Jeriq]].<ref>{{Cite web|author=Peter Okhide|title=Famous Pluto arrives with debut EP 'Uzama The 3rd'|url=https://notjustok.com/songs/ep/famous-pluto-uzama-the-3rd-ep/|date=June 20, 2025 |access-date=June 21, 2025|website=[[NotJustOk]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Famous Pluto Makes Grand Entrance with Debut EP, "Uzama The 3rd"|url=https://jukeboxmusic.com.ng/famous-pluto-makes-grand-entrance-with-debut-ep-uzama-the-3rd/
|date=June 20, 2025 |access-date=June 21, 2025|website=JukeBox}}</ref>
A watan Mayu na shekarar 2026, Famous Pluto ya fitar da kundin waƙoƙinsa na farko mai cikakken tsawo, ''Street Therapist'', ta hannun Plutomania Records da [[ONErpm]]. Kundin ya ƙunshi waƙoƙi 11, tare da fitowar baƙin mawaƙa da suka haɗa da [[Zlatan (musician)|Zlatan]], [[Mavo (musician)|Mavo]], [[Zaylevelten]], Muyeez, [[Zerrydl]] da Brazy.<ref name=guardianng/><ref name=native>{{Cite web |last=Adeyemi |first=Boluwatife |date=2026-05-17 |title=Track-By-Track: Famous PLuto Walks Us Through ‘Street Therapist’ |url=https://thenativemag.com/track-by-track-famous-pluto-walks-us-through-street-therapist/ |access-date=2026-06-02 |website=The NATIVE |language=en-US}}</ref>
== Kundin waƙoƙi ==
=== Kundin waƙoƙi na studio ===
* ''Street Therapist''<ref name=native/>
=== Ƙananan kundin waƙoƙi (EPs) ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+ Jerin ƙananan kundin waƙoƙi, tare da wasu bayanai game da su
! scope="col" | Suna
! scope="col" | Bayanai
|-
!scope="row"|''Uzama The 3rd''<ref>{{cite web|url=https://albumtalks.com/famous-pluto-drops-debut-ep-uzama-the-3rd/|title=Famous Pluto Drops Debut EP 'Uzama The 3rd'|date=June 20, 2025 |access-date=June 21, 2025|website=Album Talks}}</ref>
|
* An fitar da shi: 20 ga Yuni, 2025<ref>{{Cite web|title=Famous Pluto Claims Space With "Uzama The 3rd"|url=https://culturecustodian.com/famous-pluto-claims-space-with-uzama-the-3rd/|date=June 20, 2025 |access-date=June 22, 2025|website=Culture Custodian}}</ref>
* Kamfanonin rikodin waƙoƙi: [[Plutomania Records|Plutomania]], [[ONErpm]]
* Tsare-tsaren samuwa: [[music download|sauke waƙa ta dijital]], [[Streaming media|sauraro ta intanet]]
|}
=== Waƙoƙin da aka fitar a matsayin singles ===
* "[[Na Scra]]" (2025)
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
[[Category:Living people]]
[[Category:Musicians from Benin City]]
[[Category:21st-century Nigerian male rappers]]
[[Category:Nigerian male singers]]
[[Category:21st-century Nigerian rappers]]
[[Category:Nigerian Afrobeats musicians]]
[[Category:Nigerian singers]]
[[Category:Nigerian male singer-songwriters]]
[[Category:Nigerian male songwriters]]
[[Category:Musicians from Edo State]]
[[Category:2006 births]]
{{Nigeria-artist-stub}}
0njxpphyw6wj2b4em5f156qmv7l5sh4
Oritsemeyiwa Eyesan
0
179445
968620
968500
2026-10-17T14:18:23Z
Baby juuu
38856
968620
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Oritsemeyiwa Amanorisewo Eyesan''' (an haife ta a ranar 15 ga watan Satumba){{Citation needed|date=May 2026}} babbar jami'ar gudanarwa ce a harkokin [[man fetur|mai]] da iskar gas ta [[Najeriya]], kuma ma'aikaciyar gudanarwa ce.<ref>{{Cite web |last=Esau |first=Iain |date=2025-12-18 |title=Nigeria's president appoints new head of upstream regulator |url=https://www.upstreamonline.com/politics/nigerias-president-appoints-new-head-of-upstream-regulator/2-1-1918957 |access-date=2026-04-13 |website=upstreamonline.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Asu |first=Nicholas Norbrook,'Femi |date=2025-12-22 |title=10 things to know about Oritsemeyiwa Eyesan, Nigeria's new oil referee |url=https://www.theafricareport.com/402967/10-things-to-know-about-oritsemeyiwa-eyesan-nigerias-new-oil-referee/ |access-date=2026-04-13 |website=The Africa Report |language=en}}</ref> Ita ce babbar jami'ar Hukumar Kula da Harkokin Haƙo Mai ta Najeriya (NUPRC). A watan Yunin 2024, an naɗa ta a matsayin mace ta farko da ta zama [[Executive Vice President|Mataimakiyar Shugaba]] mai kula da sashen ayyukan haƙo mai na [[Nigerian National Petroleum Company]] (NNPC).<ref>{{Cite web |last=AriseNews |date=2023-09-18 |title=NNPC Removes, Replaces Three Executive Vice Presidents In Top Management Shakeup |url=https://www.arise.tv/nnpc-removes-replaces-three-executive-vice-presidents-in-top-management-shakeup/ |access-date=2026-04-13 |language=en-US}}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Eyesan a [[Benin City]], a jihar [[Edo State|Edo]], Najeriya. Ta yi karatu a [[University of Benin (Nigeria)|Jami'ar Benin]], inda ta samu digirinta na farko a fannin koyar da [[Tattalin arziki|ilimin tattalin arziki]] a shekarar 1986.<ref>{{Cite web |last=Dan-Awoh |first=Deborah |date=2025-12-18 |title=Meet Oritsemeyiwa Eyesan, newly nominated NUPRC boss |url=https://nairametrics.com/2025/12/18/meet-oritsemeyiwa-eyesan-newly-nominated-nuprc-boss/ |access-date=2026-04-13 |website=Nairametrics |language=en-US}}</ref>
== Sana'a ==
Oritsemeyiwa Eyesan ta fara aikinta a fannin [[banki]] a shekarar 1989, inda ta yi aiki a matsayin manajan reshe a bankin People's Bank of Nigeria, wanda daga baya aka rufe, har zuwa shekarar 1991. Daga nan ta shiga Gulf Bank of Nigeria, wanda shi ma daga baya aka rufe, a watan Satumba na shekarar 1991 a matsayin jami'ar kula da harkokin baitulmali.<ref>{{Cite news |last=Olukoya |first=Bolanle |date=2024-02-06 |title=Beyond the noise: Unravelling accusations surrounding Oritsemeyiwa Eyesan |url=https://businessday.ng/opinion/article/beyond-the-noise-unravelling-accusations-surrounding-oritsemeyiwa-eyesan/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-04-13 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>
=== Kamfanin Man Fetur na Ƙasa na Najeriya (NNPC) ===
A shekarar 1993, ta shiga NNPC a matsayin jami'ar kula da jigilar kayayyaki. Daga Yuli 2019 zuwa Nuwamba 2022, ta yi aiki a matsayin Babbar Manajan Rukuni mai kula da [[Corporate planning|Tsare-tsaren Kamfani da Dabarun Aiki]].<ref>{{Cite web |last=Jamiu |first=Basit |date=2025-12-18 |title=Oritsemeyiwa Eyesan: What to Know About New CEO of NUPRC Appointed by Tinubu - Legit.ng |url=https://www.legit.ng/politics/1688642-oritsemeyiwa-eyesan-what-ceo-nuprc-appointed-by-tinubu/ |access-date=2026-04-13 |website=www.legit.ng |language=en}}</ref> A watan Nuwamba na shekarar 2022, an naɗa ta Babbar Jami'ar Dabarun Aiki bayan sauya tsarin NNPC daga kamfanin mai da iskar gas mallakar gwamnati zuwa kamfani mai zaman kansa na kasuwanci mai iyakacin alhaki, wanda ke aiki bisa dokar Najeriya ta [[Companies and Allied Matters Act, 2020|Kamfanoni da Harkokin Haɗin Gwiwa (CAMA)]].<ref>{{Cite news |title=As NNPC Fully Becomes Limited Liability Company|url=https://www.thisdaylive.com/2022/05/23/as-nnpc-fully-becomes-limited-liability-company/ |access-date=2026-04-13 |language=en-US|newspaper=[[This Day]]}}</ref> A matsayinta na Babbar Jami'ar Dabarun Aiki, Eyesan ta tsara tsarin dorewar ayyukan kamfanin, tare da tabbatar da ingancin tafiyar da ayyuka da rage kuɗaɗen gudanarwa a lokacin da kamfanin ke fuskantar sauye-sauyen tsari.<ref>{{Cite news |last=Onuba |first=Ifeanyi |date=17 September 2023 |title=Meet Oritsemeyiwa Eyesan, Newly Appointed NNPCL EVP In Charge of Upstream Operations |url=https://thewhistler.ng/meet-oritsemeyiwa-eyesan-newly-appointed-nnpcl-evp-in-charge-of-upstream-operations/amp/ |access-date=13 April 2026 |newspaper=[[The Whistler (newspaper)|The Whistler]]}}</ref>
=== Mataimakiyar Shugaba mai Kula da Ayyukan Haƙo Mai (2023–2024) ===
An naɗa Eyesan a matsayin Mataimakiyar Shugaba a ranar 17 ga Satumba, 2023. Ta kula da ayyukan NNPC da suka shafi haɓaka albarkatun mai da iskar gas, bincike da haƙo su.<ref>{{Cite web |date=2025-12-17 |title=Oritsemeyiwa Eyesan: Forced Out of NNPC, Chosen for NUPRC Top Job a Year Later - Markets Reporters |url=https://www.marketsreporters.com/2025/12/17/oritsemeyiwa-eyesan-forced-out-of-nnpc-chosen-for-nuprc-top-job-a-year-later/ |access-date=2026-04-13 |language=en-US}}</ref> A lokacin da take wannan mukami, ta rage lokacin kammala yarjejeniyoyin kwangila daga kwanaki 300 zuwa kwanaki 180. Wannan ya taimaka wajen samar da yanayin gudanar da ayyuka mai inganci ga [[International oil companies|Kamfanonin Mai na Ƙasa da Ƙasa (IOC)]] da haɗin gwiwar kasuwanci, kuma ya taimaka wajen ƙara yawan man da ake haƙowa zuwa ganga miliyan 1.7 a kowace rana.<ref>{{Cite news |last=Meshioye |first=David |date=2024-02-11 |title=Who's afraid of NNPCL's Oritsemeyiwa Eyesan? |url=https://guardian.ng/opinion/whos-afraid-of-nnpcls-oritsemeyiwa-eyesan/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-04-13 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-GB}}</ref>
Ta ci gaba da riƙe wannan mukami har zuwa Nuwamba 2024, lokacin da aka maye gurbinta da Udobong Ntia bayan ta yi ritaya daga NNPC.<ref>{{Cite news |last=Opanuga |first=Jimisayo |date=2024-11-14 |title=New appointments at NNPC as Ajiya, Eyesan bow out |url=https://guardian.ng/energy/new-appointments-at-nnpc-as-ajiya-eyesan-bow-out/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-04-13 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |title=NNPC Makes Major Management Changes, Drops Ajiya, Eyesan, Redeploys Segun to Finance|url=https://www.thisdaylive.com/2024/11/14/nnpc-makes-major-management-changes-drops-ajiya-eyesan-redeploys-segun-to-finance/ |access-date=2026-04-13 |language=en-US|newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Samuel-Ugwuezi |first=Ozioma |date=2024-11-14 |title=NNPC Carries Out Leadership Shakeup, Appoints Adedapo Segun As New CFO |url=https://www.arise.tv/nnpc-carries-out-leadership-shakeup-appoints-adedapo-segun-as-new-cfo/ |access-date=2026-04-13 |language=en-US}}</ref>
=== Hukumar Kula da Harkokin Haƙo Mai ta Najeriya (NUPRC) ===
Bayan [[Gbenga Komolafe]] ya sauka daga mukaminsa na Babban Jami'in Hukumar NUPRC a ranar 17 ga Disamba, 2025, shugaban Najeriya [[Bola Tinubu|Bola Ahmed Tinubu]] ya zaɓi Eyesan domin ta maye gurbinsa.<ref>{{Cite news |last=TheCable |date=2025-12-17 |title=Gbenga Komolafe steps down after four years as NUPRC CEO |url=https://www.thecable.ng/just-in-tinubu-names-replacement-as-gbenga-komolafe-resigns-as-nuprc-ceo/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-12-18 |title=Tinubu nominates Eyesan, Mohammed as Dangote's allegations rock NMDPRA, NUPRC|url=https://blueprint.ng/tinubu-nominates-eyesan-mohammed-as-dangotes-allegations-rock-nmdpra-nuprc/ |location=Abuja, Nigeria|access-date=2026-04-13 |language=en-US|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Eboh |first1=Camillus |last2=Owolabi |first2=Tife |last3=Anyaogu |first3=Isaac |date=17 December 2025 |title=Nigeria's Tinubu nominates new oil regulators after chiefs resign amid Dangote dispute |url=https://www.reuters.com/world/africa/nigerias-tinubu-nominates-new-oil-regulators-after-chiefs-resign-amid-dangote-2025-12-17/ |access-date=13 April 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref> Zaɓen nata ya jawo hankalin ƙungiyoyin ƙwararru da na masu ruwa da tsaki a faɗin ƙasar, ciki har da Women in Energy Network (WIEN)<ref>{{Cite web |last=Simire |first=Michael |date=2025-12-19 |title=Women in Energy applauds Tinubu's appointment of Oritsemeyiwa Eyesan as NUPRC chief executive |url=https://www.environewsnigeria.com/women-in-energy-applauds-tinubus-appointment-of-oritsemeyiwa-eyesan-as-nuprc-chief-executive/ |access-date=2026-04-13 |website=EnviroNews - latest environment news, climate change, renewable energy |language=en-US}}</ref> da Itsekiri Liberation Frontiers (ILF), ƙungiyar da ke da alaƙa da al'ummar [[Itsekiri people|Itsekiri]].<ref>{{Cite news |title=WIME Commends Tinubu on Appointment of Oritsemeyiwa Eyesan as NUPRC Commission's Chief Executive|url=https://www.thisdaylive.com/2025/12/22/wime-commends-tinubu-on-appointment-of-oritsemeyiwa-eyesan-as-nuprc-commissions-chief-executive/ |access-date=2026-04-13 |language=en-US|newspaper=[[This Day]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeremiah |first=Urowayino |date=2023-10-04 |title=Itsekiri group felicitates with Eyesan over NNPCL's executive appointment |url=https://www.vanguardngr.com/2023/10/itsekiri-group-felicitates-with-eyesan-over-nnpcls-executive-appointment/ |access-date=2026-04-13 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref>
A ranar 18 ga Disamba, 2025, Eyesan ta bayyana a gaban kwamitin Majalisar Dattawa ta Najeriya wanda [[Kawu Sumaila|Sanata Kawu Sumaila]] ya jagoranta domin tantance ta.<ref>{{Cite news |last=Ukwu |first=Jerrywright |date=2025-12-18 |title=Senate panel screens Tinubu's nominees for NMDPRA, NUPRC leadership |url=https://www.thecable.ng/senate-panel-screens-tinubus-nominees-for-nmdpra-nuprc-leadership/ |access-date=2026-04-13 |newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> Majalisar Dattawa ta tabbatar da naɗin Oritsemeyiwa Eyesan a ranar 19 ga Disamba, 2025.<ref>{{Cite news |last=Oladipo |first=Oladehinde |date=2025-12-17 |title=Meet Eyesan, the amazon tapped to lead Nigeria's upstream oil regulator |url=https://businessday.ng/life-arts/article/meet-eyesan-the-amazon-tapped-to-lead-nigerias-upstream-oil-regulator/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-04-13 |newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayobami |date=2025-12-19 |title=Senate confirms Mohammed, Eyesan as NMDPRA, NUPRC CEOs |url=https://www.vanguardngr.com/2025/12/senate-confirms-mohammed-eyesan-as-nmdpra-nuprc-ceos/ |access-date=2026-04-13 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref>
== Rayuwar kai ==
Eyesan mamba ce ta [[Society of Petroleum Engineers]]. Ita 'yar asalin al'ummar [[Itsekiri people|Itsekiri]] ce daga jihar Delta.
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Eyesan, Oritsemeyiwa}}
[[Category:Living people]]
[[Category:Business-related lists]]
[[Category:Government-related organizations]]
[[Category:Government-related lists]]
[[Category:21st-century Nigerian businesswomen]]
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
{{Nigeria-business-bio-stub}}
jqvll4yrex3szgflhp0wi0p5fb55l0a
Ngozi Esther Edeme
0
179446
968612
968501
2026-10-17T14:12:02Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa da sana'a */
968612
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ngozi Esther Edeme''' (an haife ta a ranar {{Birth based on age as of date|28|2025|9|23|noage=y}}),<ref name="thecut" /> wadda aka fi sani da '''Painted by Esther''', mai kwalliyar fuska ce 'yar Najeriya da ke zaune a [[London]]. Ta samu shahara saboda salon kwalliyarta da ya fi mayar da hankali kan amfani da [[Rouge (cosmetics)|rouge (foda mai launi da ake shafawa a kumatu)]], ciki har da aikin da ta yi wa fitattun mutane irin su [[Naomi Campbell]], [[SZA]], [[Kelly Rowland]], [[Olandria Carthen]], da [[Adut Akech]].<ref name="thecut" /><ref name=":0">{{Cite web |last=Nesvig|first=Kara|date=2026-05-26|title=Why TikTok Can’t Stop Fighting About “Transitional Blush”|url=https://www.allure.com/story/tiktok-transitional-blush-controversy|access-date=2026-05-28|website=Allure|language=en-US}}</ref>
== Rayuwa da sana'a ==
[[File:Guests at the 2026 Met Gala 384 (Tyla facecrop).jpg|thumb|Edeme ce ta yi wa [[Tyla]] kwalliya a bikin [[Met Gala]] na shekarar 2026.<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=Tyla Just Set the Summer Mood Board With Her Mermaid Glam at the Met Gala |url=https://www.marieclaire.com/beauty/tyla-met-gala-red-carpet-beauty-2026-photos/ |access-date=2026-06-11 |website=Marie Claire |language=en}}</ref>]]
An haifi Edeme kuma ta girma a garin [[Lagos]], a kasar Najeriya.<ref name="popsugar">{{cite web |last1=Parris |first1=Naomi |title=Get to Know Painted by Esther, the Genius Behind TikTok's Viral Blush Movement |url=https://www.popsugar.com/beauty/painted-by-esther-beauty-interview-49464999 |website=PopSugar |access-date=29 May 2026}}</ref> Ta ƙaura zuwa Birtaniya tana da shekara takwas, sannan ta yi karatun fasahar zane a jami'a da ke arewacin Ingila.<ref name="allure">{{cite web |last1=Akyeampong |first1=Susan |title=How Painted by Esther Helped a New Generation Become Blush Obsessed |url=https://www.allure.com/story/painted-by-esther-blush-interview |website=Allure |access-date=29 May 2026}}</ref><ref name=thecut>{{Cite web |last=Ware |first=Asia Milia |date=2025-09-23 |title=How Painted by Esther Went From Doing Campus Makeup to Red Carpets |url=https://www.thecut.com/article/painted-by-esthers-journey-from-campus-glam-to-red-carpets.html |access-date=2026-05-29 |website=The Cut |language=en}}</ref> Tana zaune a London.<ref name="allure" />
Aikinta na farko da wani fitaccen mutum ya ba ta shi ne a shekarar 2018, lokacin da ta yi wa mai kunna waƙoƙin rangadin [[Drake (musician)|Drake]] kwalliya.<ref name="thecut" /> Ta yi wa [[SZA]], [[Kelly Rowland]], [[Doechii]], [[Tyla]], [[Raye]], [[Viola Davis]], [[Cassie Ventura|Cassie]], da [[Nara Smith]] kwalliya.<ref name="popsugar" /><ref name="allure" />
Salon kwalliyar Edeme ya shahara saboda amfani da rouge mai launuka masu ƙarfi da haɗa launuka a hankali ta yadda suke sauyawa daga wannan zuwa wani.<ref name="nss">{{cite web |last1=Mannino |first1=Lucrezia |title=Who is Ngozi Esther Edeme: all about the hottest makeup artist of the moment |url=https://www.nssgclub.com/en/beauty/42328/paintedbyesther-who-is-ngozi-esther-edeme-all-about-the-hottest-make-up-artist-of-the-moment |website=NSS G-Club |access-date=29 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Feneley|first=Ruby|date=2026-05-28|title=TikTok's Patrick Ta 'Transition Blush' Controversy Proves Beauty Still Has A Race And Gender Problem|url=https://www.elle.com.au/beauty/makeup/patrick-ta-painted-by-esther-controversy/|access-date=2026-05-28|website=ELLE|language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |title=The viral Painted by Esther blush technique — and how to actually do it|url=https://www.glamour.co.za/beauty/makeup/the-viral-painted-by-esther-blush-technique-and-how-to-actually-do-it-960aa3ad-9de7-478c-8a49-d4f436513399|access-date=2026-05-28|website=www.glamour.co.za|language=en}}</ref> An kuma yaba mata saboda yadda take amfani da wannan salon a kan masu ƙirar kaya masu duhun launin fata, kamar [[Adut Akech]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-01|title=SZA's Makeup Artist Painted By Esther Shares Her Top Glam Tips|url=https://www.essence.com/beauty/in-the-chair-with-painted-by-esther-sza-doechii-kelly-rowland/|access-date=2026-05-28|website=Essence|language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> A shekarar 2025, ta ƙara samun shahara saboda wannan salo, wanda mujallar ''[[Elle (magazine)|Elle]]'' ta kira "[[Barbie]] blush", a lokacin da take aiki tare da [[Olandria]].<ref name="essence">{{cite web |last1=Espy-Jones |first1=India |title=How Painted By Esther Turned Olandria Into MACZine’s New Blush Icon |url=https://www.essence.com/beauty/painted-by-esther-olandria-mac-cosmetics-maczine-blush/ |website=Essence |access-date=29 May 2026}}</ref><ref name="elle">{{cite web |last1=Peters |first1=Sam |title=How to Achieve the Viral Barbie Blush Look, According to Celebrity MUA Painted by Esther |url=https://www.elle.com/beauty/makeup-skin-care/a69664989/barbie-blush-trend-explained-painted-by-esther/ |website=Elle |access-date=29 May 2026}}</ref>
A shekarar 2026, kafofin watsa labarai sun ba da rahoto game da Edeme bayan mai kwalliyar fuska Patrick Ta ya ƙaddamar da jerin kayayyakin kwalliya mai suna "Transition Blurring Blush Duos". A cewar mujallar ''[[Allure (magazine)|Allure]]'', "Mutane da yawa sun ji cewa Ta yana kwaikwayon salon Edeme kuma yana cin gajiyar sa kamar shi ne ya ƙirƙire shi, musamman ta hanyar [[trademarking|rajistar alamar kasuwanci]] ta kalmomin 'transition blush' da kuma amfani da kalmomi kamar 'ƙirƙira' wajen bayyana salon." <ref name=":0" /> A martaninta, Edeme ta bayyana cewa ba ita ce ta ƙirƙiri wannan salon ba: "Zai zama abin dariya in yi iƙirarin mallakar wani abu. Amma abin da ba za ku raina ba shi ne tasirin da na yi." <ref>{{Cite web |last=Feneley|first=Ruby|date=2026-05-28|title=TikTok's Patrick Ta 'Transition Blush' Controversy Proves Beauty Still Has A Race And Gender Problem|url=https://www.elle.com.au/beauty/makeup/patrick-ta-painted-by-esther-controversy/|access-date=2026-05-28|website=ELLE|language=en-AU}}</ref><ref name=":0" />
Daga cikin waɗanda suka yi tasiri a kan salon aikinta akwai [[Pat McGrath]], Danessa Myricks, Sam Fine, ayyukan [[Kevyn Aucoin]] da ya yi wa [[Naomi Campbell]], da Scott Barnes.<ref name="allure" /><ref name="thecut" />
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://www.instagram.com/paintedbyesther/?hl=en Shafin Instagram na hukuma]
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Edeme, Ngozi Esther}}
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Nigerian make-up artists]]
[[Category:Artists from Lagos]]
[[Category:21st-century Nigerian women artists]]
{{Nigeria-artist-stub}}
5ps1hhi3culru6ksaimd2ivhq9xo36c
Eze Chima
0
179447
968618
968502
2026-10-17T14:16:34Z
Baby juuu
38856
968618
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Eze Chima''' (wanda aka fi sani da '''Eze Chime''') wani fitaccen sarki ne na almara, jarumi kuma mai ilimin ruhi daga cikin al'ummar [[Igbo people|Igbo]], wanda ya rayu a ƙarni na (16). Ya fito ne daga [[Arochukwu]] a [[Abia State]], kuma shi ne ya kafa dangin Umu Eze Chima a yankin [[Anioma Region|Anioma]] na [[Delta State]], da kuma wanda ake ɗauka a matsayin kakannin da suka kafa [[Onitsha]], a jihar [[Anambra State]] ta yau.<ref>{{Cite news |title=EZE CHIMA: A NEW TALE OF ARO HEROISM|url=https://www.thisdaylive.com/2018/03/04/eze-chima-a-new-tale-of-aro-heroism/ |access-date=2026-09-01 |newspaper=[[This Day]]}}</ref>
A cewar masanin tarihi [[Michael Crowder]] a cikin littafinsa mai suna ''The Story of Nigeria'', Eze Chima ya yi tafiya daga [[Arochukwu|Masarautar Arochukwu]] zuwa [[Kingdom of Benin|Masarautar Benin]] domin kafa sana'arsa ta mai ilimin ruhi, tare da yin aiki a matsayin wakilin [[Aro people|Aro Oracle]] na [[Ibini Ukpabi]] wajen tattara bayi daga Masarautar Benin. Daga baya, Eze Chima ya bar masarautar sakamakon rikicin siyasa da ya shiga tsakaninsa da sarkin Benin na lokacin, [[Esigie]].<ref>{{Cite web |last=Odike |first=Chuka |date=2025-01-08 |title=The Umu Eze Chima Lineage and the Historical Evolution of Onicha Settlements |url=https://ozikoro.com/the-umu-eze-chima-lineage-and-the-historical-evolution-of-onicha-settlements/ |access-date=2026-09-01 |website=Ozi Ikòrò |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/historyofwestafr0000ajay_q6f4 |title=History of West Africa. Vol.1 |date=1977 |publisher=London : Longman |others=Internet Archive |isbn=978-0-231-04103-4}}</ref>
== Nassoshi ==
<references />
{{Nigeria-bio-stub}}
[[Category:Igbo monarchs]]
[[Category:Abia State]]
[[Category:Onitsha]]
qzjtjbpa9p74ffhnjx4h2huczl7tvme
Iye Idolorusan
0
179448
968615
968504
2026-10-17T14:13:55Z
Baby juuu
38856
968615
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Iye Idolorusan''' (wanda kuma ake rubutawa '''Udolorolusan'''; ta rasu a kusan shekarar alif 1870–1875), wadda 'yan kasuwar Turai suka sani da '''Sarauniya Dola''', gimbiya ce daga cikin al'ummar [[Itsekiri people|Itsekiri]], attajiriyar 'yar kasuwa kuma jigo a siyasar [[Kingdom of Warri|Masarautar Warri]]. Ta yi fice a lokacin rikicin gadon sarauta da ya biyo bayan mutuwar Olu [[Akengbuwa]] da manyan magadansa a shekarar 1848.<ref name="Lloyd1963">{{cite journal |last=Lloyd |first=P. C. |title=The Itsekiri in the Nineteenth Century: An Outline Social History |journal=The Journal of African History |volume=4 |issue=2 |date=July 1963 |pages=207–231 |doi=10.1017/S0021853700004035 |jstor=179535}}</ref>{{rp|214–216}} Ko da yake wani rubutun tarihin rayuwarta na baya ya bayyana ta a matsayin shugaba wadda ta yi aiki a matsayin “wani nau'in mai riƙon sarauta”, ba a taɓa naɗa ta a matsayin Olu ba. A tarihin al'ummar Itsekiri da William A. Moore ya rubuta, Yarima Eri, ɗan Akengbuwa, shi ne wanda aka naɗa a hukumance a matsayin ''olotu'', wato mai riƙon sarauta.<ref name="Sheldon2012">{{cite encyclopedia |last=Sheldon |first=Kathleen |title=Iye Idolorusan |encyclopedia=Dictionary of African Biography |editor-last1=Akyeampong |editor-first1=Emmanuel Kwaku |editor-last2=Gates |editor-first2=Henry Louis Jr. |volume=3 |year=2012 |pages=176–177 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-538207-5 |url=https://books.google.com/books?id=39JMAgAAQBAJ&pg=RA2-PA176}}</ref><ref name="Moore1970">{{cite book |last=Moore |first=William A. |title=History of Itsekiri |edition=2nd |orig-date=1936 |year=1970 |publisher=Frank Cass |location=London |isbn=978-0-7146-1701-5 |url=https://nigeriareposit.nln.gov.ng/handle/20.500.14186/1243}}</ref>{{rp|91–93}}
==Iyali da kasuwanci==
Iye da 'yar'uwarta Uwala 'ya'yan Olu Erejuwa ne da Emaye. Bayan mutuwar Erejuwa, Emaye ta auri ɗansa kuma magajinsa Akengbuwa. Akengbuwa ɗan Erejuwa ne ta wata matar, saboda haka shi da Iye 'yan'uwan uba ne amma ba uwa ɗaya ba. Daga baya Emaye ta haifa wa Akengbuwa 'ya'ya uku, ciki har da sarakunan da ake kira Omateye da Ejo.<ref name="Lloyd1963" />{{rp|214–215}}<ref name="Sheldon2012" />{{rp|176}}
Labarin da Lloyd ya rubuta a shekarar 1963 ya bayyana cewa Iye da Uwala ne suka kafa [[Batere]] a matsayin mafaka mai yiwuwa ga Omateye da Ejo idan suka tilasta musu guduwa daga [[Ode-Itsekiri]].<ref name="Lloyd1963" />{{rp|214}} Moore ya ba da wani bayani dabam, inda ya ce Akengbuwa ne ya bayar da umarnin gina matsuguni a Batere domin Omateye da 'yan'uwansa mata, bayan da aka samu hamayya tsakanin Omateye da wani basarake mai suna Agbagba.<ref name="Moore1970" />{{rp|63–66}}
Moore ya rubuta cewa da farko Iye ta auri Ide na Eghoroke, kafin daga baya ta auri Omoku, wani gwamnan sarauta da aka girke a Bobi. Iye ta zauna a matsuguninta mai suna Ajiye, a Bobi Creek. Ita da Omoku sun haifi ɗa mai suna Tsanomi. A rubuce-rubucen Birtaniya da kuma tarihin rayuwar da Sheldon ya wallafa, an rubuta sunansa a matsayin Chanomi.<ref name="Moore1970" />{{rp|66}}<ref name="Sheldon2012" />{{rp|176}} Iye ta tara dukiya mai yawa ta hanyar kasuwanci, kuma 'yan kasuwar Turai suka riƙa kiranta da “Sarauniya Dola”.<ref name="Lloyd1963" />{{rp|215}}
==Rikicin gadon sarauta==
Moore ya bayyana cewa Akengbuwa ya rasu a ranar 14 ga Yuni, 1848, sannan Omateye ya rasu bayan kwanaki huɗu. A cewarsa, an naɗa Ejo na ɗan lokaci, amma ya rasu bayan watanni uku bisa kalandar wata.<ref name="Moore1970" />{{rp|90–91}} Lloyd ya ba da cikakken bayani cewa Akengbuwa da manyan magadansa biyu sun rasu a jere cikin ɗan lokaci kaɗan, kuma ana zargin cewa mutuwar Omateye da Ejo ta samo asali ne daga wasu dalilai da ba na halitta ba. Wannan rikici ya haifar da ficewar mutane da yawa daga Ode-Itsekiri, tare da watsewar 'yan gidan sarauta da mutanen da suke ƙarƙashinsu.<ref name="Lloyd1963" />{{rp|214–215}}
Ba a san ainihin yadda abubuwa suka faru a babban birnin ba. Obaro Ikime, yayin da yake nuna cewa ba za a iya sake gina cikakken tarihin abubuwan da suka faru ba, ya taƙaita wata al'ada da ke cewa Iye ta koma Ode-Itsekiri, sannan tare da taimakon Ebrimoni ta kafa majalisar gwamnati wadda galibinta ya ƙunshi 'yan gidan sarauta. Ƙoƙarin naɗa wani Olu ya ci tura saboda an ɗauki manyan 'yan takarar a matsayin waɗanda ba su cancanta ba saboda asalin danginsu ta ɓangaren uwa. A maimakon haka, an naɗa Yarima Eri a matsayin ''olotu''.<ref name="Ikime1969">{{cite book |last=Ikime |first=Obaro |title=Niger Delta Rivalry: Itsekiri-Urhobo Relations and the European Presence, 1884–1936 |year=1969 |publisher=Longmans |location=Harlow |isbn=978-0-582-64515-8 |url=https://nigeriareposit.nln.gov.ng/handle/20.500.14186/1306}}</ref>{{rp|39–40}}
Cikakken bayanin al'adar da Moore ya bayar ya ce da farko Iye ta gudu zuwa Okere a lokacin tashin hankalin, sannan ta dawo bayan an samu sauƙin lamarin. Daga nan ta jagoranci majalisa da ta ƙunshi 'ya'yan gidan sarauta, 'yantattun jama'a da manyan masu yi wa sarauta hidima. A cewar Moore, daga baya Iye ta gayyato Yarima Eri daga Gborodo, ta kuma shirya bukukuwan gargajiya da aka gudanar domin naɗa shi a hukumance a matsayin ''olotu''. Bayan haka, ana gudanar da tarurrukan da suka shafi masarautar a gidansa.<ref name="Moore1970" />{{rp|91–93}}
==Dangantaka da jami'an Birtaniya==
Ebrimoni babban mai yi wa gidan sarauta hidima ne wanda aka bautar da shi. Ya kasance mallakin Iye da Omateye a lokuta daban-daban kafin daga baya ya koma wajen Iye. A watan Maris na shekarar 1849, Kwamanda Tudor na jirgin ruwan {{HMS|Firefly|1832|6}} ya ziyarci Kogin Benin bayan korafe-korafen da 'yan kasuwar Turai suka gabatar. Tudor ya yi niyyar zuwa Ode-Itsekiri domin ganawa da Iye, amma bai je ba. A maimakon haka, ya kulla yarjejeniya da Diare da Idibofun na Jakpa game da kare harkokin kasuwanci a kogin.<ref name="Lloyd1963" />{{rp|215}}
Daga baya, Jakadan Birtaniya [[John Beecroft]] ya bayar da rahoton cewa Ebrimoni ne yake karɓar kuɗin ''comey'', wato harajin kwastam, daga jiragen ruwan Turai sannan ya miƙa wa Iye. Lloyd ya fassara wannan a matsayin alamar cewa ana ɗaukar Iye da Ebrimoni a matsayin magada ga wasu daga cikin ikon kasuwanci na sarauta.<ref name="Lloyd1963" />{{rp|215}} A shekarar 1851, Beecroft ya ba da shawarar naɗa Ebrimoni a matsayin Olu, amma 'yan gidan sarauta suka ƙi amincewa da shawarar saboda matsayin Ebrimoni na mutumin da aka bautar da shi. Da ƙungiyoyin sarauta suka kasa cimma matsaya kan wanda za a naɗa Olu, sai aka zaɓi Diare a matsayin Gwamnan Kogin Benin.<ref name="Lloyd1963" />{{rp|215–217}}<ref name="Ikime1969" />{{rp|40}}
==Rayuwar baya==
Iye ta ci gaba da zama a Bobi. Daga baya ɗanta Tsanomi ya zama Gwamnan Kogin Benin, inda ya riƙe wannan muƙami daga shekarar 1870 zuwa 1879.<ref name="Sheldon2012" />{{rp|177}}<ref name="Ikime1969" />{{rp|75–76}} Iye ta rasu a wani lokaci tsakanin kusan shekarar 1870 da 1875. Lokacin da babu Olu ya ci gaba har tsawon lokaci bayan mutuwarta, kuma ya ƙare ne lokacin da aka naɗa Ginuwa II a ranar 7 ga Fabrairu, 1936.<ref name="Sheldon2012" />{{rp|176–177}}<ref name="Ikime1969" />{{rp|251–252}}
==Nassoshi==
{{reflist}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Idolorusan, Iye}}
[[Category:1870s deaths]]
[[Category:19th-century Nigerian women]]
[[Category:Itsekiri people]]
[[Category:Year of birth unknown]]
{{Nigeria-bio-stub}}
9cv33zarzm774959rpmbfmhu8sdmytk
John Hodge (police commissioner)
0
179449
968622
968505
2026-10-17T14:22:37Z
Baby juuu
38856
968622
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''John Hodge''' jami'in 'yan sandan mulkin mallaka ne wanda ya zama [[Inspector General of Police (Nigeria)|Babban Sufeton 'Yan Sandan Najeriya]] a shekarar 1962. Shi ne baƙon da ya jagoranci rundunar 'yan sandan Najeriya na ƙarshe kafin a mayar da shugabancin ga 'yan Najeriya. Hodge ya fara aikinsa ne a cikin ma'aikatan mulkin mallaka na Birtaniya. A Najeriya, ya yi aiki a dukkan yankuna uku na ƙasar kafin ya yi ritaya a shekarar alif 1964.<ref name="time" />
==Rayuwa==
An haifi Hodge a [[Motihari]], Indiya. Shi ɗan masu wa'azin mishan ne. Ya fara aiki a matsayin ɗan sandan mulkin mallaka a Jamaica a shekarar 1931, sannan ya zo Najeriya a shekarar 1935 domin zama Mataimakin Sufeto. A shekarar 1946, ya jagoranci wata runduna ta musamman mai binciken manyan laifuka domin gudanar da bincike kan wasu kisan kai da suka shafi ƙungiyar [[Ekpe society]] a kudu maso gabashin Najeriya. Hodge babban sufeton 'yan sanda ne a lokacin, kuma yana da jami'an 'yan sanda 95 a ƙarƙashin jagorancinsa.<ref>{{Cite news |title=The 'Leopard' Killings of Southern Annang, Nigeria, 1943-48 |last=Nwaka |first=Geoffrey I. |date=1986 |work=Africa: Journal of the International African Institute |issue=4 |volume=56 |pages=417–440 |doi=10.2307/1159998|jstor=1159998 }}</ref>
Hodge ya ci gaba da samun karin girma a cikin rundunar 'yan sanda. A shekarar 1953, ya kasance Mataimakin Kwamishinan 'Yan Sanda a yankin Arewa, a [[Kaduna (city)|Kaduna]]. Bayan shekaru biyu, aka tura shi [[Enugu (city)|Enugu]] domin ya jagoranci rundunar 'yan sanda ta yankin a matsayin Kwamishinan 'Yan Sanda. A shekarar 1960, ya zama Mataimakin Babban Sufeton 'Yan Sanda, muƙamin da ya riƙe har zuwa lokacin da aka naɗa shi shugaban rundunar 'yan sandan Najeriya mai jami'ai 23,000 a shekarar 1962.<ref name="time">{{Cite news |title=John Hodge; Obituary |date=24 October 1989 |work=The Times, London}}</ref>
==Nassoshi==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Hodge, John}}
[[Category:People from colonial Nigeria]]
[[Category:Nigerian police chiefs]]
[[Category:Indian expatriates in Nigeria]]
[[Category:People from Motihari]]
{{Nigeria-bio-stub}}
{{law-enforcement-bio-stub}}
ta3outf6ixhxuj4u6pryrev1n116pyz
Alliance for New Nigeria
0
179450
968616
968520
2026-10-17T14:14:46Z
Baby juuu
38856
968616
wikitext
text/x-wiki
'''Alliance for New Nigeria''' (ANN) [[Jerin jam'iyyun siyasa a Najeriya|Jam'iyyar siyasa]] ce a Najeriya .
An kafa shi a watan Maris, a shekara ta 2017 ta wasu 'yan Najeriya da ke da damuwa da siyasa. Shugaban jam'iyyar na yanzu shine Mista Emmanuel Dania . Jam'iyyar ta yi rajista a hukumance kuma [[Hukumar Zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa|Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta]] (INEC) ta sanar da ita a matsayin cikakken jam'iyyar siyasa a ranar 10 ga Janairu, 2018 .
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Jam'iyyun siyasar Najeriya]]
0sch7a227r6yt936pdroxphdxf7y2pr
GMC Radio Gombe
0
179452
968613
968525
2026-10-17T14:12:43Z
Baby juuu
38856
/* Shirye-shirye */
968613
wikitext
text/x-wiki
'''GMC Radio Gombe''' gidan rediyo ne da ke birnin Gombe, a jihar Gombe, Najeriya. Gidan rediyon yana watsa shirye-shirye a mitar 91.9 MHz (FM), kuma yana ƙarƙashin Gombe Media Corporation (GMC), hukumar yaɗa labarai ta gwamnatin jihar Gombe.<ref name="mapping2">{{Cite web |date=2022 |title=Media and Communication Channel Mapping in Gombe State |url=https://www.sfcg.org/wp-content/uploads/2023/01/SFCG_Media-and-Communication-Channel-Mapping-Final-Report-August-2022.pdf |website=Search for Common Ground}}</ref><ref>{{Cite web |title=GMC Radio 91.9 FM |url=https://www.africa2trust.com/B2BAfrica/nigeria/media/radio-stations/gmc-radio-91-9-fm-ng/Profile/AboutUs/1/6/74628/2/ |website=Africa2Trust}}</ref>
== Mallaka da gudanarwa ==
Gombe Media Corporation ita ce hukumar yaɗa labarai ta gwamnatin jihar Gombe da ke gudanar da ayyukan gidan rediyon. Kasafin kuɗin gwamnatin jihar ya ƙunshi kuɗaɗen da aka ware wa hukumar domin gudanar da ayyukanta da inganta kayan aiki.<ref>{{Cite web |title=Gombe State Approved 2020 Budget |url=https://mof.gm.gov.ng/wp-content/uploads/2021/04/Gombe-State-Approved-2020-Budget.pdf |website=Gwamnatin Jihar Gombe}}</ref>
== Shirye-shirye ==
A shekarar (2020), an yi amfani da gidan rediyon wajen watsa darussan makaranta ga ɗalibai a lokacin da aka rufe makarantu saboda annobar COVID-19. Darussan sun haɗa da Ingilishi, Lissafi, Fisiks, Kimiyyar Sinadarai, Ilimin Halittu da Ilimin Zamantakewa. An shirya wannan shiri ne domin taimaka wa ɗalibai su ci gaba da karatu daga gida yayin da makarantu suke a rufe.<ref>{{Cite web |date=2020 |title=Gombe begins Radio Lessons for Students |url=https://sahelonline.news.blog/page/91/ |website=Sahel Online News}}</ref>
== Manazarta ==
<references />
b9lcmojvq4pukcx3r5zokivilh6l0e2
Cibiyar Kiwon Lafiya ta Ture Balam
0
179453
968614
968528
2026-10-17T14:13:15Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi da inganta cibiyar */
968614
wikitext
text/x-wiki
'''Cibiyar Kiwon Lafiya ta Ture Balam''' (Ture Balam Primary Health Centre) cibiyar kiwon lafiya ce da ke Ture, a ƙaramar hukumar Kaltungo, jihar Gombe, Najeriya. Cibiyar tana cikin shirin gwamnatin jihar na inganta cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko domin faɗaɗa damar samun hidimomin kiwon lafiya ga al'ummomin yankunan karkara.<ref name="sun2">{{Cite web |date=4 October 2025 |title=Gombe is model for primary healthcare revitalization — Minister |url=https://thesun.ng/gombe-is-model-for-primary-healthcare-revitalization-minister/ |website=The Sun Nigeria}}</ref>
== Tarihi da inganta cibiyar ==
A shekarar 2025, an sabunta cibiyar tare da inganta kayan aikinta a ƙarƙashin shirin farfaɗo da tsarin kiwon lafiya na matakin farko a jihar Gombe. Cibiyar tana cikin cibiyoyin kiwon lafiya ( 228) da aka gyara tare da samar musu da kayan aiki a ƙarƙashin wannan shiri.<ref name="sun2" /><ref name="von2">{{Cite web |date=4 October 2025 |title=Nigerian Government to Take Over Kaltungo Snakebite Hospital in Gombe |url=https://von.gov.ng/nigerian-government-to-take-over-kaltungo-snakebite-hospital-in-gombe/ |website=Voice of Nigeria}}</ref>
A lokacin ziyarar duba cibiyar, Ministan Lafiya da Jin Daɗin Jama'a na Najeriya, Muhammad Ali Pate, ya ziyarci wurin. Rahotanni sun bayyana cewa cibiyar tana aiki dare da rana, kuma tana yi wa mazauna yankin sama da 5,300 hidima.<ref name="sun2" /><ref name="von2" />
== Ayyukan kiwon lafiya ==
Cibiyar tana cikin tsarin kiwon lafiya na matakin farko, wanda ke da manufar samar da kulawar lafiya kusa da al'ummomi. Inganta irin waɗannan cibiyoyi na taimakawa wajen ƙara damar samun hidimomin kiwon lafiya da inganta kayan aikin da ake amfani da su wajen kula da marasa lafiya.<ref name="sun2" />
== Manazarta ==
<references />
n49kj3yfcrqeblr3p69uwgbu7r4e6ck
Cibiyar Kiwon Lafiya ta Zambuk/Kwali
0
179454
968619
968529
2026-10-17T14:17:32Z
Baby juuu
38856
/* Ayyukan kiwon lafiya */
968619
wikitext
text/x-wiki
'''Cibiyar Kiwon Lafiya ta Zambuk/Kwali''' (Zambuk Primary Health Center) cibiyar kiwon lafiya ce ta gwamnati da ke yankin Zambuk/Kwali, a ƙaramar hukumar Yamaltu/Deba, jihar Gombe, Najeriya. An yi mata rajista a matsayin cibiyar kiwon lafiya ta matakin farko, kuma lambar rajistarta ita ce 15/11/1/1/1/0049.<ref name="hospital">{{Cite web |title=Zambuk Primary Health Center Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba |url=https://thehospitalbook.com/zambuk-primary-health-center/ |website=Thehospitalbook}}</ref>
== Ayyukan kiwon lafiya ==
Bayanan cibiyar sun lissafa ayyukan kula da mata masu juna biyu (2), rigakafi, tsara iyali, kula da cututtuka masu yaɗuwa da waɗanda ba sa yaɗuwa, kula da cutar hanta, gaggawa, abinci mai gina jiki, da wayar da kan jama'a game da kiwon lafiya.<ref name="hospital" />
== Wuri ==
Cibiyar tana kusa da cocin ECWA da ke Zambuk, a yankin Zambuk/Kwali. Tana cikin yankin da ke ƙarƙashin ƙaramar hukumar Yamaltu/Deba ta jihar Gombe.<ref name="hospital" /><ref>{{Cite web |title=Zambuk Primary Health Center Gombe |url=https://branches.com.ng/branch-detail/Hospitals-and-Clinics-in-Nigeria-Zambuk-Primary-Health-Center-Gombe |website=Branches.com.ng}}</ref>
== Manazarta ==
<references />
c1mt04f1b476murcsr8o69wpytd8dpb
Selena Gomez
0
179461
968606
968565
2026-10-17T14:09:12Z
Baby juuu
38856
968606
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Selena Marie Gomez''' (an haife ta a ranar 22 ga watan Yulin shekara ta 1992) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Amurka, mawaƙa, marubuciya, 'yar kasuwa, kuma furodusa. Gomez ta fara aikinta a matsayin yar wasan kwaikwayo a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends (2002-2004), kuma ta fito a matsayin gunkin matasa don rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place (2007-2012). Ta sanya hannu tare da Hollywood Records a shekara ta 2008 kuma ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene, wacce ta fitar da kundi uku: ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011).
Gomez ta fitar da kundi guda uku. Na farko daga cikin wadannan, Stars Dance (2013), ya nuna "Come & Get It". Ta biyo baya tare da Revival (2015), kuma ta kai saman biyar na US <nowiki><i id="mwKg">Billboard</i></nowiki> Hot 100 tare da waƙoƙin "Good for You" da "Same Old Love". Rare (2020) ya samar da lambar Amurka ta farko "Lose You to Love Me". Ta kuma ƙaddamar da EP na Mutanen Espanya Revelación (2021) da kundi na huɗu I Said I Love You First (2025) tare da mijinta [[Benny Blanco]] . Sauran haɗin gwiwar sun haɗa da "Ba Mu Magana Ba", "Ba Ni bane", "Wolves", "Taki Taki" da "Calm Down".
Ta fito a fina-finai, ciki har da ''Wani Labari na Cinderella'' (2008), ''Monte Carlo'' (2011), Spring Breakers (2012), Hotal Transylvania fim din franchise (2012-2022), The Fundamentals of Caring (2016), The Dead Don't Die (2019), da ''Emilia Pérez'' (2024). Gomez ta samar da jerin kamar 13 Reasons Why (2017-2020), da Selena + Chef (2020-2023), kuma ta taka muhimmiyar rawa a cikin Kashe-kashen Kashewa kawai a cikin Ginin tun daga 2021. Kyautarta ta haɗa da Kyautar Actor, Kyautar Kiɗa ta Amurka, Kyautar Billboard Music, Kyautar Bikin Fim na Cannes, Kyautar MTV Video Music Awards guda biyu da 17 Guinness World Records.
Gomez jakadan UNICEF ne mai kyau kuma mai ba da shawara ga lafiyar kwakwalwa da [[Daidaiton zamantakewa|daidaito]]. Ta kafa kamfanin kayan kwalliya na Rare Beauty, wanda aka kimanta shi da dala biliyan 2, da kuma Asusun Rare Impact. An san ta a cikin jerin sunayen kamar Forbes 30 Under 30 (2016 da 2020) da Time 100 (2020), ta sami kyaututtuka da girmamawa daban-daban, gami da <nowiki><i id="mwZA">Billboard</i></nowiki>'s Woman of the Year (2017), da Latin Woman of the Year (2025). Ita ce [[Instagram]]_accounts" id="mwaA" rel="mw:WikiLink" title="List of most-followed Instagram accounts">Mata mafi yawan mabiya a Instagram kuma ɗaya daga cikin mawaƙa masu arziki.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Selena Marie Gomez a ranar 22 ga Yuli, 1992, a Grand Prairie, Texas, wani yanki na [[Dallas]] . <ref name="TheBiographyChannel">{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819233426/https://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |archive-date=August 19, 2017 |access-date=April 12, 2013 |website=[[The Biography Channel]]}}</ref> Iyayenta sune Ricardo Joel Gomez da aka haifa a Texas tsohuwar 'yar wasan kwaikwayo Amanda Dawn "Mandy" (née Cornett) Teefey. An sanya mata suna ne bayan mawaƙan Tejano [[Selena|Selena Quintanilla]] . Mahaifinta dan asalin Mexico ne, yayin da mahaifiyarta, wacce aka karbe ta, tana da kakannin Italiyanci.<ref>{{Cite web |last=Rico |first=Jack |date=September 13, 2008 |title=Selena Gomez and Jake T. Austin on being latin |url=http://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404032404/https://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |archive-date=April 4, 2023 |access-date=July 4, 2011 |publisher=Showbizcafe.com}}</ref> Kakannin mahaifin Gomez sun yi hijira zuwa Texas daga Monterrey, Mexico a cikin shekarun 1970s. Ta kira kanta "wani jariri na uku na Amurka-Mexican", kuma sau ɗaya ta ce: "Iyalina suna da quinceañeras, kuma muna zuwa cocin tarayya. Muna yin duk abin da ke Katolika, amma ba mu da wani abu na gargajiya sai dai mu je wurin shakatawa kuma mu yi barbecues a ranakun Lahadi bayan coci. <ref>{{Cite web |date=May 23, 2020 |title=Selena Gomez has a message for immigrant graduates during COVID-19 |url=https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081325/https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |archive-date=August 6, 2020 |access-date=May 24, 2020 |publisher=[[Define American]] |via=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Morreale |first=Marie |date=September 26, 2008 |title=Star Spotlight: Selena Gomez |url=http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215192826/http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |archive-date=February 15, 2018 |access-date=June 20, 2010 |publisher=[[Scholastic Corporation|Scholastic]]}}</ref>Kwarewarta ta Mutanen Espanya ta ragu bayan ta kai shekara bakwai, lokacin da ta fara aiki a talabijin.<ref name="latimes2" />
Iyayen Gomez sun sake aure lokacin da take 'yar shekara biyar, kuma ta kasance tare da mahaifiyarta. Mahaifiyarta da mahaifinta, Brian Teefey, daga baya sun haifi 'yar, Gracie Elliot Teefey.<ref>{{Cite web |last=Finn |first=Natalie |date=June 13, 2013 |title=Selena Gomez Has a Baby Sister! Demi Lovato Congratulates Singer and Mom Mandy on New Arrival |url=http://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529083723/https://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |archive-date=May 29, 2023 |access-date=June 14, 2013 |publisher=[[E!]]}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=selenagomez|title=Momma, Brian, and me are all so grateful for all your well wishes. My lil sissy Gracie Elliot Teefey was born on June 12th. Luv you all XO|last=Gomez|first=Selena|date=June 14, 2013}}</ref> Ta hanyar mahaifinta da matarsa ta biyu, Sara, tana da 'yar'uwa, Victoria "Tori" Gomez, da kuma ɗan'uwa mai suna Marcus. Ga mafi yawan yarinta, an yi ta makaranta a gida, sai dai na ɗan gajeren lokaci lokacin da ta halarci makarantar gargajiya tun tana yarinya. Ta sami difloma ta makarantar sakandare ta hanyar makaranta a watan Mayu na shekara ta 2010.
An haifi Gomez lokacin da mahaifiyarta ke da shekaru 16.<ref name="TheBiographyChannel" /> Iyalin sun fuskanci matsalolin kudi a lokacin yarinta, tare da mahaifiyarta tana gwagwarmaya don samar da su. Gomez ta tuna cewa sun taɓa neman ɗakuna don sayen man fetur don motarsu, kuma mahaifiyarta daga baya ta ce sau da yawa suna tafiya zuwa kantin sayar da dala da ke kusa don sayen spaghetti don abincin dare.<ref name="struggles">{{Cite web |last=Melas, Chloe |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Reveals: My Mom's Car Would Break Down & We'd Have To Search For Quarters To Buy Gas! |url=http://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712084807/https://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |archive-date=July 12, 2018 |access-date=June 15, 2013 |publisher=[[Hollywood Life]]}}</ref>
Gomez ya ce, "Na yi takaici cewa iyayena ba su kasance tare ba, kuma ban taɓa ganin haske a ƙarshen ramin inda mahaifiyata ke aiki tukuru don samar mini da rayuwa mafi kyau ba. Ina jin tsoro game da abin da zan zama idan na zauna [a Texas].<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Chris |date=June 7, 2013 |title=Selena Gomez: I would have two children by now If I lived in Texas |url=http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926033409/http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |archive-date=September 26, 2015 |access-date=June 15, 2013 |publisher=MSN}}</ref>Daga baya ta kara da cewa mahaifiyarta "ta kasance mai karfi sosai a kusa da ni. Kasance ni a shekara 16 dole ne ya kasance babban alhakin. Ta ba ni komai, tana da ayyuka uku, ta tallafa mini, ta sadaukar da rayuwarta a gare ni. " Gomez tana da kyakkyawar dangantaka da kakanninta tun tana yarinya kuma ta bayyana a wasanni daban-daban. Kakanninta sau da yawa suna kula da ita yayin da iyayenta suka gama karatunsu, kuma ta ce sun "yi ta" har sai da ta sami nasara a kasuwancin nunawa.<ref name="huffpost">{{Cite web |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Talks Parents' Divorce: 'I Blamed My Mom A Lot' (VIDEO) |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002021140/http://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |archive-date=October 2, 2015 |access-date=October 16, 2015 |website=HuffPost}}</ref>
=== 2002-2006: Farkon aiki ===
Gomez ta fara samun sha'awar neman aiki a nishaɗi yayin da mahaifiyarta ke shirya don samar da mataki.<ref>{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170628123613/http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |archive-date=June 28, 2017 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[BuddyTV]]}}</ref> A shekara ta 2002, ta fara aikinta na wasan kwaikwayo a jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends, ta bayyana a cikin abubuwa goma sha uku har zuwa shekara ta 2004 da kuma fina-finai biyu masu alaƙa kai tsaye zuwa bidiyo. <ref>{{Cite web |last=Hogan |first=Kate |date=October 3, 2023 |title=Stars Who Were on 'Barney & Friends' as Kids |url=https://people.com/tv/stars-who-were-on-barney-and-friends-as-kids/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Barney: Read with Me, Dance with Me — Cast |url=https://www.tvguide.com/movies/barney-read-with-me-dance-with-me/cast/2030344121/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[TV Guide]]}}</ref> Da yake tunani game da kwarewar, ta ce, "Na ji kunya sosai lokacin da nake ƙarami [...] Ban san abin da 'kamara mai kyau' yake ba. Ban san abin rufewa ba. Na koyi komai daga ''Barney''. "Ta bar jerin bayan yanayi biyu lokacin da masu samarwa suka ji cewa ta wuce rawar.<ref name="people" /> Gomez daga baya yana da ƙananan matsayi a cikin fim din iyali Spy Kids 3-D: Game Over (2003) da fim din da aka yi don talabijin Walker, Texas Ranger: Trial by Fire (2005), kuma baƙo-tauraron a cikin wani labari na 2006 na jerin Disney Channel The Suite Life of Zack & Cody . <ref>{{Cite web |last=Nessif |first=Bruna |date=July 29, 2011 |title=Time Warp: Spy Selena Gomez in Her First Film Role |url=http://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404102914/https://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |archive-date=April 4, 2023 |access-date=October 22, 2022 |website=[[E! News]]}}</ref><ref name="complex">{{Cite web |last=Angiolillo |first=Vincent |last2=Rodriguez |first2=Javy |date=March 17, 2013 |title=30 Things You Didn't Know About Selena Gomez |url=https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Complex Networks|Complex]]}}</ref><ref name="spinoff">{{Cite web |last=Garner |first=Glenn |date=August 7, 2025 |title=Selena Gomez Was "At My Wits' End" After Disney Didn't Pick Up 'Lizzie McGuire', 'Suite Life' Spinoff Pilots |url=https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009014939/https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |archive-date=October 9, 2025 |access-date=January 30, 2026 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>
=== 2007-2012: Ci gaba tare da Disney da Selena Gomez & the Scene ===
[[File:Selena_Gomez_2009.jpg|thumb|Gomez a cikin 2009 Hollywood Style Awards a Beverly Hills]]
Gomez tana da rawar da ta taka akai-akai a cikin jerin shirye-shiryen Disney Channel ''Hannah Montana'' a 2007 a matsayin Mikayla, tauraron pop mai hamayya. Ta tashi zuwa shahararriya daga baya a wannan shekarar bayan an jefa ta a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place . <ref name="people" /> Gomez da mahaifiyarta daga baya suka koma [[Los Angeles]]. An fara jerin ne a watan Oktoba na shekara ta 2007 kuma sun gudana na tsawon shekaru hudu. Ya zama babban nasara ga cibiyar sadarwa kuma ya kafa Gomez a matsayin gunkin matasa. Nunin ya sami bita mai kyau, tare da masu sukar da ke nuna isarwar Gomez ta sarcastic; Mary McNamara na ''[[Los Angeles Times]]'' ta bayyana ta a matsayin "mai dadi da sassy" tare da "babban lokacin ban dariya. <ref>{{Cite web |last=Bernard |first=Emily |date=May 15, 2022 |title='Saturday Night Live': Selena Gomez's Best Sketches, Ranked |url=https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012604/https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Don rawar da ta taka, ta sami lambar yabo ta ALMA da kuma kyaututtuka biyar a jere na Kids' Choice Awards for Favorite TV Actress . <ref name="KCA individual wins">{{Cite web |date=April 9, 2022 |title=Most Nickelodeon Kids' Choice Awards blimps won by an individual |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427092803/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |archive-date=April 27, 2022 |access-date=February 18, 2026 |website=[[Guinness World Records]]}}</ref>
A shekara ta 2008, Gomez tana da karamin rawar murya a fim din mai suna Horton Hears a Who!. <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=July 13, 2015 |title=Did You Know These Stars Are the Voices Behind Your Favorite Animated Characters? |url=https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809133241/https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |archive-date=August 9, 2021 |access-date=June 18, 2013 |website=[[Teen Vogue]]}}</ref>Ta kuma fito a matsayin mai rawa Mary Santiago a cikin fim din wasan kwaikwayo na matasa kai tsaye zuwa bidiyo ''Wani Labari na Cinderella'', kashi na biyu a cikin jerin Labari na A Cinderella . <ref>{{Cite web |date=November 1, 2007 |title=Production Begins On "Another Cinderella Story" For Warner Premiere |url=https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012605/https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Warner Bros.]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=January 8, 2018 |title=Selena Gomez's Bae from "Another Cinderella Story" Celebrates the Movie's 10th Anniversary |url=https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012624/https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 25, 2022 |website=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]}}</ref> Ayyukanta sun ba ta lambar yabo ta Young Artist . <ref>{{Cite web |title=30th Annual Young Artist Awards - Nominations / Special Awards |url=http://www.youngartistawards.org/noms30.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205923/http://www.youngartistawards.org/noms30.html |archive-date=July 19, 2011 |access-date=October 21, 2022 |publisher=Young Artist Awards}}</ref> Gomez ta ba da gudummawa ga waƙoƙi da yawa ga sauti, ciki har da ta farko "Ka gaya mini wani abu da ban sani ba", wanda ya nuna shigar ta farko a kan jadawalin <nowiki><i id="mwAYU">Billboard</i></nowiki> Hot 100 na Amurka.<ref>{{Cite web |title=Another Cinderella Story (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706073813/https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |archive-date=July 6, 2021 |access-date=October 21, 2012 |publisher=[[Apple Music]]}}</ref> A lokacin da yake da shekaru 16, Gomez ya sanya hannu tare da Hollywood Records kuma ya kafa kamfanin samar da Yuli Moon Productions.
Gomez ya ci gaba da aiki tare da Disney Channel a cikin 2009, yana bayyana a Sonny tare da Chance da kuma taron crossover Wizards on Deck tare da Hannah Montana . <ref name="cameo">{{Cite web |last=Amber |first=Ashley |date=April 10, 2022 |title=10 Disney Channel Stars Who Had Cameos Before Leading Roles |url=https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Ta yi aiki tare da Demi Lovato a cikin fim din talabijin na Princess Protection Program, kuma ta sake taka rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a Wizards of Waverly Place: The Movie . <ref>{{Cite web |title=Wizards of Waverly Place Movie |url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113035337/http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |archive-date=January 13, 2010 |access-date=July 12, 2009 |publisher=Disney Channel}}</ref> Wannan na karshe ya fara ne a watan Agusta ga masu kallo miliyan 11.4 kuma ya zama fim na biyu mafi girma a talabijin na USB a lokacin, bayan High School Musical 2. <ref>{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=March 16, 2013 |title=Disney Channel's New 'Wizards Of Waverly Place' TV Movie Draws 5.9 Million Viewers |url=https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029233357/https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |archive-date=October 29, 2020 |access-date=October 23, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> Roxana Hadadi na The Washington Post ya yaba wa matasan fim din - Gomez, David Henrie da Jake T. Austin - tare da ɗaukar samarwa. Gomez ya kuma rubuta waƙoƙi don Sauti na kyauta, gami da "Magic", kuma ya bayyana Princess Selenia a fina-finai biyu daga jerin Luc Besson ''Arthur''.<ref>{{Cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |author-link=Stephen Thomas Erlewine |date=August 3, 2009 |title=Wizards of Waverly Place: Songs from and Inspired by the Hit TV Series > Review |url=https://www.allmusic.com/album/r1612628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027122435/https://www.allmusic.com/album/wizards-of-waverly-place-songs-from-and-inspired-by-the-hit-tv-series-mw0000819980 |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grant |first=Brenda Kelly |date=July 23, 2009 |title=Selena Gomez's "Magic" Music Video Premieres Friday, July 24 On Disney Channel |url=http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902011249/http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-date=September 2, 2009 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[Disney Channel]]}}</ref><ref name="bbcradio1">{{Cite web |title=9 pop divas who have voiced animated movie characters |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602134515/https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |archive-date=June 2, 2025 |access-date=January 26, 2026 |publisher=[[BBC Radio 1]]}}</ref>
[[File:Selena_Gomez_December_2010_2.jpg|thumb|Gomez a cikin 2010 KISS FM Jingle Ball]]
A karkashin kwangilarta ta Hollywood Records, Gomez ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene . <ref name="band">{{Cite web |date=September 28, 2009 |title=ep 4 band tryouts |url=https://www.youtube.com/watch?v=7B_Xg0ClSwQ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211217/7B_Xg0ClSwQ |archive-date=December 17, 2021 |access-date=June 18, 2013 |publisher=YouTube}}</ref> Da farko ta so ta yi aiki a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar maimakon a matsayin mai zane-zane, kodayake lakabin ya zaɓi ya haɗa sunanta ga ƙungiyar saboda "tushen magoya bayanta". <ref name="band" /> Kungiyar ta fitar da kundi uku na studio - ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011) - wanda ya kai saman goma na US <nowiki><i id="mwAe8">Billboard</i></nowiki> 200 . Sun sami babban nasara tare da waƙoƙi kamar "Naturally", "Who Says", da kuma "Love You Like a Love Song". ''Billboard'' daga baya ya sanya matsayi na ƙarshe a matsayin mafi girma Hot 100 ya kai lamba ashirin da biyu.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
on21gt232w4lze3zowfazm9gnxjtp33
968608
968606
2026-10-17T14:09:39Z
Baby juuu
38856
968608
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Selena Marie Gomez''' (an haife ta a ranar 22 ga watan Yuli shekara ta 1992) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Amurka, mawaƙa, marubuciya, 'yar kasuwa, kuma furodusa. Gomez ta fara aikinta a matsayin yar wasan kwaikwayo a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends (2002-2004), kuma ta fito a matsayin gunkin matasa don rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place (2007-2012). Ta sanya hannu tare da Hollywood Records a shekara ta 2008 kuma ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene, wacce ta fitar da kundi uku: ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011).
Gomez ta fitar da kundi guda uku. Na farko daga cikin wadannan, Stars Dance (2013), ya nuna "Come & Get It". Ta biyo baya tare da Revival (2015), kuma ta kai saman biyar na US <nowiki><i id="mwKg">Billboard</i></nowiki> Hot 100 tare da waƙoƙin "Good for You" da "Same Old Love". Rare (2020) ya samar da lambar Amurka ta farko "Lose You to Love Me". Ta kuma ƙaddamar da EP na Mutanen Espanya Revelación (2021) da kundi na huɗu I Said I Love You First (2025) tare da mijinta [[Benny Blanco]] . Sauran haɗin gwiwar sun haɗa da "Ba Mu Magana Ba", "Ba Ni bane", "Wolves", "Taki Taki" da "Calm Down".
Ta fito a fina-finai, ciki har da ''Wani Labari na Cinderella'' (2008), ''Monte Carlo'' (2011), Spring Breakers (2012), Hotal Transylvania fim din franchise (2012-2022), The Fundamentals of Caring (2016), The Dead Don't Die (2019), da ''Emilia Pérez'' (2024). Gomez ta samar da jerin kamar 13 Reasons Why (2017-2020), da Selena + Chef (2020-2023), kuma ta taka muhimmiyar rawa a cikin Kashe-kashen Kashewa kawai a cikin Ginin tun daga 2021. Kyautarta ta haɗa da Kyautar Actor, Kyautar Kiɗa ta Amurka, Kyautar Billboard Music, Kyautar Bikin Fim na Cannes, Kyautar MTV Video Music Awards guda biyu da 17 Guinness World Records.
Gomez jakadan UNICEF ne mai kyau kuma mai ba da shawara ga lafiyar kwakwalwa da [[Daidaiton zamantakewa|daidaito]]. Ta kafa kamfanin kayan kwalliya na Rare Beauty, wanda aka kimanta shi da dala biliyan 2, da kuma Asusun Rare Impact. An san ta a cikin jerin sunayen kamar Forbes 30 Under 30 (2016 da 2020) da Time 100 (2020), ta sami kyaututtuka da girmamawa daban-daban, gami da <nowiki><i id="mwZA">Billboard</i></nowiki>'s Woman of the Year (2017), da Latin Woman of the Year (2025). Ita ce [[Instagram]]_accounts" id="mwaA" rel="mw:WikiLink" title="List of most-followed Instagram accounts">Mata mafi yawan mabiya a Instagram kuma ɗaya daga cikin mawaƙa masu arziki.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Selena Marie Gomez a ranar 22 ga Yuli, 1992, a Grand Prairie, Texas, wani yanki na [[Dallas]] . <ref name="TheBiographyChannel">{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819233426/https://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |archive-date=August 19, 2017 |access-date=April 12, 2013 |website=[[The Biography Channel]]}}</ref> Iyayenta sune Ricardo Joel Gomez da aka haifa a Texas tsohuwar 'yar wasan kwaikwayo Amanda Dawn "Mandy" (née Cornett) Teefey. An sanya mata suna ne bayan mawaƙan Tejano [[Selena|Selena Quintanilla]] . Mahaifinta dan asalin Mexico ne, yayin da mahaifiyarta, wacce aka karbe ta, tana da kakannin Italiyanci.<ref>{{Cite web |last=Rico |first=Jack |date=September 13, 2008 |title=Selena Gomez and Jake T. Austin on being latin |url=http://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404032404/https://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |archive-date=April 4, 2023 |access-date=July 4, 2011 |publisher=Showbizcafe.com}}</ref> Kakannin mahaifin Gomez sun yi hijira zuwa Texas daga Monterrey, Mexico a cikin shekarun 1970s. Ta kira kanta "wani jariri na uku na Amurka-Mexican", kuma sau ɗaya ta ce: "Iyalina suna da quinceañeras, kuma muna zuwa cocin tarayya. Muna yin duk abin da ke Katolika, amma ba mu da wani abu na gargajiya sai dai mu je wurin shakatawa kuma mu yi barbecues a ranakun Lahadi bayan coci. <ref>{{Cite web |date=May 23, 2020 |title=Selena Gomez has a message for immigrant graduates during COVID-19 |url=https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081325/https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |archive-date=August 6, 2020 |access-date=May 24, 2020 |publisher=[[Define American]] |via=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Morreale |first=Marie |date=September 26, 2008 |title=Star Spotlight: Selena Gomez |url=http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215192826/http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |archive-date=February 15, 2018 |access-date=June 20, 2010 |publisher=[[Scholastic Corporation|Scholastic]]}}</ref>Kwarewarta ta Mutanen Espanya ta ragu bayan ta kai shekara bakwai, lokacin da ta fara aiki a talabijin.<ref name="latimes2" />
Iyayen Gomez sun sake aure lokacin da take 'yar shekara biyar, kuma ta kasance tare da mahaifiyarta. Mahaifiyarta da mahaifinta, Brian Teefey, daga baya sun haifi 'yar, Gracie Elliot Teefey.<ref>{{Cite web |last=Finn |first=Natalie |date=June 13, 2013 |title=Selena Gomez Has a Baby Sister! Demi Lovato Congratulates Singer and Mom Mandy on New Arrival |url=http://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529083723/https://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |archive-date=May 29, 2023 |access-date=June 14, 2013 |publisher=[[E!]]}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=selenagomez|title=Momma, Brian, and me are all so grateful for all your well wishes. My lil sissy Gracie Elliot Teefey was born on June 12th. Luv you all XO|last=Gomez|first=Selena|date=June 14, 2013}}</ref> Ta hanyar mahaifinta da matarsa ta biyu, Sara, tana da 'yar'uwa, Victoria "Tori" Gomez, da kuma ɗan'uwa mai suna Marcus. Ga mafi yawan yarinta, an yi ta makaranta a gida, sai dai na ɗan gajeren lokaci lokacin da ta halarci makarantar gargajiya tun tana yarinya. Ta sami difloma ta makarantar sakandare ta hanyar makaranta a watan Mayu na shekara ta 2010.
An haifi Gomez lokacin da mahaifiyarta ke da shekaru 16.<ref name="TheBiographyChannel" /> Iyalin sun fuskanci matsalolin kudi a lokacin yarinta, tare da mahaifiyarta tana gwagwarmaya don samar da su. Gomez ta tuna cewa sun taɓa neman ɗakuna don sayen man fetur don motarsu, kuma mahaifiyarta daga baya ta ce sau da yawa suna tafiya zuwa kantin sayar da dala da ke kusa don sayen spaghetti don abincin dare.<ref name="struggles">{{Cite web |last=Melas, Chloe |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Reveals: My Mom's Car Would Break Down & We'd Have To Search For Quarters To Buy Gas! |url=http://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712084807/https://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |archive-date=July 12, 2018 |access-date=June 15, 2013 |publisher=[[Hollywood Life]]}}</ref>
Gomez ya ce, "Na yi takaici cewa iyayena ba su kasance tare ba, kuma ban taɓa ganin haske a ƙarshen ramin inda mahaifiyata ke aiki tukuru don samar mini da rayuwa mafi kyau ba. Ina jin tsoro game da abin da zan zama idan na zauna [a Texas].<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Chris |date=June 7, 2013 |title=Selena Gomez: I would have two children by now If I lived in Texas |url=http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926033409/http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |archive-date=September 26, 2015 |access-date=June 15, 2013 |publisher=MSN}}</ref>Daga baya ta kara da cewa mahaifiyarta "ta kasance mai karfi sosai a kusa da ni. Kasance ni a shekara 16 dole ne ya kasance babban alhakin. Ta ba ni komai, tana da ayyuka uku, ta tallafa mini, ta sadaukar da rayuwarta a gare ni. " Gomez tana da kyakkyawar dangantaka da kakanninta tun tana yarinya kuma ta bayyana a wasanni daban-daban. Kakanninta sau da yawa suna kula da ita yayin da iyayenta suka gama karatunsu, kuma ta ce sun "yi ta" har sai da ta sami nasara a kasuwancin nunawa.<ref name="huffpost">{{Cite web |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Talks Parents' Divorce: 'I Blamed My Mom A Lot' (VIDEO) |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002021140/http://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |archive-date=October 2, 2015 |access-date=October 16, 2015 |website=HuffPost}}</ref>
=== 2002-2006: Farkon aiki ===
Gomez ta fara samun sha'awar neman aiki a nishaɗi yayin da mahaifiyarta ke shirya don samar da mataki.<ref>{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170628123613/http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |archive-date=June 28, 2017 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[BuddyTV]]}}</ref> A shekara ta 2002, ta fara aikinta na wasan kwaikwayo a jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends, ta bayyana a cikin abubuwa goma sha uku har zuwa shekara ta 2004 da kuma fina-finai biyu masu alaƙa kai tsaye zuwa bidiyo. <ref>{{Cite web |last=Hogan |first=Kate |date=October 3, 2023 |title=Stars Who Were on 'Barney & Friends' as Kids |url=https://people.com/tv/stars-who-were-on-barney-and-friends-as-kids/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Barney: Read with Me, Dance with Me — Cast |url=https://www.tvguide.com/movies/barney-read-with-me-dance-with-me/cast/2030344121/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[TV Guide]]}}</ref> Da yake tunani game da kwarewar, ta ce, "Na ji kunya sosai lokacin da nake ƙarami [...] Ban san abin da 'kamara mai kyau' yake ba. Ban san abin rufewa ba. Na koyi komai daga ''Barney''. "Ta bar jerin bayan yanayi biyu lokacin da masu samarwa suka ji cewa ta wuce rawar.<ref name="people" /> Gomez daga baya yana da ƙananan matsayi a cikin fim din iyali Spy Kids 3-D: Game Over (2003) da fim din da aka yi don talabijin Walker, Texas Ranger: Trial by Fire (2005), kuma baƙo-tauraron a cikin wani labari na 2006 na jerin Disney Channel The Suite Life of Zack & Cody . <ref>{{Cite web |last=Nessif |first=Bruna |date=July 29, 2011 |title=Time Warp: Spy Selena Gomez in Her First Film Role |url=http://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404102914/https://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |archive-date=April 4, 2023 |access-date=October 22, 2022 |website=[[E! News]]}}</ref><ref name="complex">{{Cite web |last=Angiolillo |first=Vincent |last2=Rodriguez |first2=Javy |date=March 17, 2013 |title=30 Things You Didn't Know About Selena Gomez |url=https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Complex Networks|Complex]]}}</ref><ref name="spinoff">{{Cite web |last=Garner |first=Glenn |date=August 7, 2025 |title=Selena Gomez Was "At My Wits' End" After Disney Didn't Pick Up 'Lizzie McGuire', 'Suite Life' Spinoff Pilots |url=https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009014939/https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |archive-date=October 9, 2025 |access-date=January 30, 2026 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>
=== 2007-2012: Ci gaba tare da Disney da Selena Gomez & the Scene ===
[[File:Selena_Gomez_2009.jpg|thumb|Gomez a cikin 2009 Hollywood Style Awards a Beverly Hills]]
Gomez tana da rawar da ta taka akai-akai a cikin jerin shirye-shiryen Disney Channel ''Hannah Montana'' a 2007 a matsayin Mikayla, tauraron pop mai hamayya. Ta tashi zuwa shahararriya daga baya a wannan shekarar bayan an jefa ta a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place . <ref name="people" /> Gomez da mahaifiyarta daga baya suka koma [[Los Angeles]]. An fara jerin ne a watan Oktoba na shekara ta 2007 kuma sun gudana na tsawon shekaru hudu. Ya zama babban nasara ga cibiyar sadarwa kuma ya kafa Gomez a matsayin gunkin matasa. Nunin ya sami bita mai kyau, tare da masu sukar da ke nuna isarwar Gomez ta sarcastic; Mary McNamara na ''[[Los Angeles Times]]'' ta bayyana ta a matsayin "mai dadi da sassy" tare da "babban lokacin ban dariya. <ref>{{Cite web |last=Bernard |first=Emily |date=May 15, 2022 |title='Saturday Night Live': Selena Gomez's Best Sketches, Ranked |url=https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012604/https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Don rawar da ta taka, ta sami lambar yabo ta ALMA da kuma kyaututtuka biyar a jere na Kids' Choice Awards for Favorite TV Actress . <ref name="KCA individual wins">{{Cite web |date=April 9, 2022 |title=Most Nickelodeon Kids' Choice Awards blimps won by an individual |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427092803/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |archive-date=April 27, 2022 |access-date=February 18, 2026 |website=[[Guinness World Records]]}}</ref>
A shekara ta 2008, Gomez tana da karamin rawar murya a fim din mai suna Horton Hears a Who!. <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=July 13, 2015 |title=Did You Know These Stars Are the Voices Behind Your Favorite Animated Characters? |url=https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809133241/https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |archive-date=August 9, 2021 |access-date=June 18, 2013 |website=[[Teen Vogue]]}}</ref>Ta kuma fito a matsayin mai rawa Mary Santiago a cikin fim din wasan kwaikwayo na matasa kai tsaye zuwa bidiyo ''Wani Labari na Cinderella'', kashi na biyu a cikin jerin Labari na A Cinderella . <ref>{{Cite web |date=November 1, 2007 |title=Production Begins On "Another Cinderella Story" For Warner Premiere |url=https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012605/https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Warner Bros.]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=January 8, 2018 |title=Selena Gomez's Bae from "Another Cinderella Story" Celebrates the Movie's 10th Anniversary |url=https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012624/https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 25, 2022 |website=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]}}</ref> Ayyukanta sun ba ta lambar yabo ta Young Artist . <ref>{{Cite web |title=30th Annual Young Artist Awards - Nominations / Special Awards |url=http://www.youngartistawards.org/noms30.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205923/http://www.youngartistawards.org/noms30.html |archive-date=July 19, 2011 |access-date=October 21, 2022 |publisher=Young Artist Awards}}</ref> Gomez ta ba da gudummawa ga waƙoƙi da yawa ga sauti, ciki har da ta farko "Ka gaya mini wani abu da ban sani ba", wanda ya nuna shigar ta farko a kan jadawalin <nowiki><i id="mwAYU">Billboard</i></nowiki> Hot 100 na Amurka.<ref>{{Cite web |title=Another Cinderella Story (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706073813/https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |archive-date=July 6, 2021 |access-date=October 21, 2012 |publisher=[[Apple Music]]}}</ref> A lokacin da yake da shekaru 16, Gomez ya sanya hannu tare da Hollywood Records kuma ya kafa kamfanin samar da Yuli Moon Productions.
Gomez ya ci gaba da aiki tare da Disney Channel a cikin 2009, yana bayyana a Sonny tare da Chance da kuma taron crossover Wizards on Deck tare da Hannah Montana . <ref name="cameo">{{Cite web |last=Amber |first=Ashley |date=April 10, 2022 |title=10 Disney Channel Stars Who Had Cameos Before Leading Roles |url=https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Ta yi aiki tare da Demi Lovato a cikin fim din talabijin na Princess Protection Program, kuma ta sake taka rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a Wizards of Waverly Place: The Movie . <ref>{{Cite web |title=Wizards of Waverly Place Movie |url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113035337/http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |archive-date=January 13, 2010 |access-date=July 12, 2009 |publisher=Disney Channel}}</ref> Wannan na karshe ya fara ne a watan Agusta ga masu kallo miliyan 11.4 kuma ya zama fim na biyu mafi girma a talabijin na USB a lokacin, bayan High School Musical 2. <ref>{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=March 16, 2013 |title=Disney Channel's New 'Wizards Of Waverly Place' TV Movie Draws 5.9 Million Viewers |url=https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029233357/https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |archive-date=October 29, 2020 |access-date=October 23, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> Roxana Hadadi na The Washington Post ya yaba wa matasan fim din - Gomez, David Henrie da Jake T. Austin - tare da ɗaukar samarwa. Gomez ya kuma rubuta waƙoƙi don Sauti na kyauta, gami da "Magic", kuma ya bayyana Princess Selenia a fina-finai biyu daga jerin Luc Besson ''Arthur''.<ref>{{Cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |author-link=Stephen Thomas Erlewine |date=August 3, 2009 |title=Wizards of Waverly Place: Songs from and Inspired by the Hit TV Series > Review |url=https://www.allmusic.com/album/r1612628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027122435/https://www.allmusic.com/album/wizards-of-waverly-place-songs-from-and-inspired-by-the-hit-tv-series-mw0000819980 |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grant |first=Brenda Kelly |date=July 23, 2009 |title=Selena Gomez's "Magic" Music Video Premieres Friday, July 24 On Disney Channel |url=http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902011249/http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-date=September 2, 2009 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[Disney Channel]]}}</ref><ref name="bbcradio1">{{Cite web |title=9 pop divas who have voiced animated movie characters |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602134515/https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |archive-date=June 2, 2025 |access-date=January 26, 2026 |publisher=[[BBC Radio 1]]}}</ref>
[[File:Selena_Gomez_December_2010_2.jpg|thumb|Gomez a cikin 2010 KISS FM Jingle Ball]]
A karkashin kwangilarta ta Hollywood Records, Gomez ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene . <ref name="band">{{Cite web |date=September 28, 2009 |title=ep 4 band tryouts |url=https://www.youtube.com/watch?v=7B_Xg0ClSwQ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211217/7B_Xg0ClSwQ |archive-date=December 17, 2021 |access-date=June 18, 2013 |publisher=YouTube}}</ref> Da farko ta so ta yi aiki a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar maimakon a matsayin mai zane-zane, kodayake lakabin ya zaɓi ya haɗa sunanta ga ƙungiyar saboda "tushen magoya bayanta". <ref name="band" /> Kungiyar ta fitar da kundi uku na studio - ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011) - wanda ya kai saman goma na US <nowiki><i id="mwAe8">Billboard</i></nowiki> 200 . Sun sami babban nasara tare da waƙoƙi kamar "Naturally", "Who Says", da kuma "Love You Like a Love Song". ''Billboard'' daga baya ya sanya matsayi na ƙarshe a matsayin mafi girma Hot 100 ya kai lamba ashirin da biyu.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9dgentk4azly8tva74bust6xj24sglf
968609
968608
2026-10-17T14:09:56Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa ta farko */
968609
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Selena Marie Gomez''' (an haife ta a ranar 22 ga watan Yuli shekara ta 1992) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Amurka, mawaƙa, marubuciya, 'yar kasuwa, kuma furodusa. Gomez ta fara aikinta a matsayin yar wasan kwaikwayo a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends (2002-2004), kuma ta fito a matsayin gunkin matasa don rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place (2007-2012). Ta sanya hannu tare da Hollywood Records a shekara ta 2008 kuma ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene, wacce ta fitar da kundi uku: ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011).
Gomez ta fitar da kundi guda uku. Na farko daga cikin wadannan, Stars Dance (2013), ya nuna "Come & Get It". Ta biyo baya tare da Revival (2015), kuma ta kai saman biyar na US <nowiki><i id="mwKg">Billboard</i></nowiki> Hot 100 tare da waƙoƙin "Good for You" da "Same Old Love". Rare (2020) ya samar da lambar Amurka ta farko "Lose You to Love Me". Ta kuma ƙaddamar da EP na Mutanen Espanya Revelación (2021) da kundi na huɗu I Said I Love You First (2025) tare da mijinta [[Benny Blanco]] . Sauran haɗin gwiwar sun haɗa da "Ba Mu Magana Ba", "Ba Ni bane", "Wolves", "Taki Taki" da "Calm Down".
Ta fito a fina-finai, ciki har da ''Wani Labari na Cinderella'' (2008), ''Monte Carlo'' (2011), Spring Breakers (2012), Hotal Transylvania fim din franchise (2012-2022), The Fundamentals of Caring (2016), The Dead Don't Die (2019), da ''Emilia Pérez'' (2024). Gomez ta samar da jerin kamar 13 Reasons Why (2017-2020), da Selena + Chef (2020-2023), kuma ta taka muhimmiyar rawa a cikin Kashe-kashen Kashewa kawai a cikin Ginin tun daga 2021. Kyautarta ta haɗa da Kyautar Actor, Kyautar Kiɗa ta Amurka, Kyautar Billboard Music, Kyautar Bikin Fim na Cannes, Kyautar MTV Video Music Awards guda biyu da 17 Guinness World Records.
Gomez jakadan UNICEF ne mai kyau kuma mai ba da shawara ga lafiyar kwakwalwa da [[Daidaiton zamantakewa|daidaito]]. Ta kafa kamfanin kayan kwalliya na Rare Beauty, wanda aka kimanta shi da dala biliyan 2, da kuma Asusun Rare Impact. An san ta a cikin jerin sunayen kamar Forbes 30 Under 30 (2016 da 2020) da Time 100 (2020), ta sami kyaututtuka da girmamawa daban-daban, gami da <nowiki><i id="mwZA">Billboard</i></nowiki>'s Woman of the Year (2017), da Latin Woman of the Year (2025). Ita ce [[Instagram]]_accounts" id="mwaA" rel="mw:WikiLink" title="List of most-followed Instagram accounts">Mata mafi yawan mabiya a Instagram kuma ɗaya daga cikin mawaƙa masu arziki.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Selena Marie Gomez a ranar 22 ga watan Yuli, 1992, a Grand Prairie, Texas, wani yanki na [[Dallas]] . <ref name="TheBiographyChannel">{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819233426/https://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |archive-date=August 19, 2017 |access-date=April 12, 2013 |website=[[The Biography Channel]]}}</ref> Iyayenta sune Ricardo Joel Gomez da aka haifa a Texas tsohuwar 'yar wasan kwaikwayo Amanda Dawn "Mandy" (née Cornett) Teefey. An sanya mata suna ne bayan mawaƙan Tejano [[Selena|Selena Quintanilla]] . Mahaifinta dan asalin Mexico ne, yayin da mahaifiyarta, wacce aka karbe ta, tana da kakannin Italiyanci.<ref>{{Cite web |last=Rico |first=Jack |date=September 13, 2008 |title=Selena Gomez and Jake T. Austin on being latin |url=http://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404032404/https://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |archive-date=April 4, 2023 |access-date=July 4, 2011 |publisher=Showbizcafe.com}}</ref> Kakannin mahaifin Gomez sun yi hijira zuwa Texas daga Monterrey, Mexico a cikin shekarun 1970s. Ta kira kanta "wani jariri na uku na Amurka-Mexican", kuma sau ɗaya ta ce: "Iyalina suna da quinceañeras, kuma muna zuwa cocin tarayya. Muna yin duk abin da ke Katolika, amma ba mu da wani abu na gargajiya sai dai mu je wurin shakatawa kuma mu yi barbecues a ranakun Lahadi bayan coci. <ref>{{Cite web |date=May 23, 2020 |title=Selena Gomez has a message for immigrant graduates during COVID-19 |url=https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081325/https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |archive-date=August 6, 2020 |access-date=May 24, 2020 |publisher=[[Define American]] |via=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Morreale |first=Marie |date=September 26, 2008 |title=Star Spotlight: Selena Gomez |url=http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215192826/http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |archive-date=February 15, 2018 |access-date=June 20, 2010 |publisher=[[Scholastic Corporation|Scholastic]]}}</ref>Kwarewarta ta Mutanen Espanya ta ragu bayan ta kai shekara bakwai, lokacin da ta fara aiki a talabijin.<ref name="latimes2" />
Iyayen Gomez sun sake aure lokacin da take 'yar shekara biyar, kuma ta kasance tare da mahaifiyarta. Mahaifiyarta da mahaifinta, Brian Teefey, daga baya sun haifi 'yar, Gracie Elliot Teefey.<ref>{{Cite web |last=Finn |first=Natalie |date=June 13, 2013 |title=Selena Gomez Has a Baby Sister! Demi Lovato Congratulates Singer and Mom Mandy on New Arrival |url=http://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529083723/https://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |archive-date=May 29, 2023 |access-date=June 14, 2013 |publisher=[[E!]]}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=selenagomez|title=Momma, Brian, and me are all so grateful for all your well wishes. My lil sissy Gracie Elliot Teefey was born on June 12th. Luv you all XO|last=Gomez|first=Selena|date=June 14, 2013}}</ref> Ta hanyar mahaifinta da matarsa ta biyu, Sara, tana da 'yar'uwa, Victoria "Tori" Gomez, da kuma ɗan'uwa mai suna Marcus. Ga mafi yawan yarinta, an yi ta makaranta a gida, sai dai na ɗan gajeren lokaci lokacin da ta halarci makarantar gargajiya tun tana yarinya. Ta sami difloma ta makarantar sakandare ta hanyar makaranta a watan Mayu na shekara ta 2010.
An haifi Gomez lokacin da mahaifiyarta ke da shekaru 16.<ref name="TheBiographyChannel" /> Iyalin sun fuskanci matsalolin kudi a lokacin yarinta, tare da mahaifiyarta tana gwagwarmaya don samar da su. Gomez ta tuna cewa sun taɓa neman ɗakuna don sayen man fetur don motarsu, kuma mahaifiyarta daga baya ta ce sau da yawa suna tafiya zuwa kantin sayar da dala da ke kusa don sayen spaghetti don abincin dare.<ref name="struggles">{{Cite web |last=Melas, Chloe |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Reveals: My Mom's Car Would Break Down & We'd Have To Search For Quarters To Buy Gas! |url=http://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712084807/https://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |archive-date=July 12, 2018 |access-date=June 15, 2013 |publisher=[[Hollywood Life]]}}</ref>
Gomez ya ce, "Na yi takaici cewa iyayena ba su kasance tare ba, kuma ban taɓa ganin haske a ƙarshen ramin inda mahaifiyata ke aiki tukuru don samar mini da rayuwa mafi kyau ba. Ina jin tsoro game da abin da zan zama idan na zauna [a Texas].<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Chris |date=June 7, 2013 |title=Selena Gomez: I would have two children by now If I lived in Texas |url=http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926033409/http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |archive-date=September 26, 2015 |access-date=June 15, 2013 |publisher=MSN}}</ref>Daga baya ta kara da cewa mahaifiyarta "ta kasance mai karfi sosai a kusa da ni. Kasance ni a shekara 16 dole ne ya kasance babban alhakin. Ta ba ni komai, tana da ayyuka uku, ta tallafa mini, ta sadaukar da rayuwarta a gare ni. " Gomez tana da kyakkyawar dangantaka da kakanninta tun tana yarinya kuma ta bayyana a wasanni daban-daban. Kakanninta sau da yawa suna kula da ita yayin da iyayenta suka gama karatunsu, kuma ta ce sun "yi ta" har sai da ta sami nasara a kasuwancin nunawa.<ref name="huffpost">{{Cite web |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Talks Parents' Divorce: 'I Blamed My Mom A Lot' (VIDEO) |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002021140/http://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |archive-date=October 2, 2015 |access-date=October 16, 2015 |website=HuffPost}}</ref>
=== 2002-2006: Farkon aiki ===
Gomez ta fara samun sha'awar neman aiki a nishaɗi yayin da mahaifiyarta ke shirya don samar da mataki.<ref>{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170628123613/http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |archive-date=June 28, 2017 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[BuddyTV]]}}</ref> A shekara ta 2002, ta fara aikinta na wasan kwaikwayo a jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends, ta bayyana a cikin abubuwa goma sha uku har zuwa shekara ta 2004 da kuma fina-finai biyu masu alaƙa kai tsaye zuwa bidiyo. <ref>{{Cite web |last=Hogan |first=Kate |date=October 3, 2023 |title=Stars Who Were on 'Barney & Friends' as Kids |url=https://people.com/tv/stars-who-were-on-barney-and-friends-as-kids/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Barney: Read with Me, Dance with Me — Cast |url=https://www.tvguide.com/movies/barney-read-with-me-dance-with-me/cast/2030344121/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[TV Guide]]}}</ref> Da yake tunani game da kwarewar, ta ce, "Na ji kunya sosai lokacin da nake ƙarami [...] Ban san abin da 'kamara mai kyau' yake ba. Ban san abin rufewa ba. Na koyi komai daga ''Barney''. "Ta bar jerin bayan yanayi biyu lokacin da masu samarwa suka ji cewa ta wuce rawar.<ref name="people" /> Gomez daga baya yana da ƙananan matsayi a cikin fim din iyali Spy Kids 3-D: Game Over (2003) da fim din da aka yi don talabijin Walker, Texas Ranger: Trial by Fire (2005), kuma baƙo-tauraron a cikin wani labari na 2006 na jerin Disney Channel The Suite Life of Zack & Cody . <ref>{{Cite web |last=Nessif |first=Bruna |date=July 29, 2011 |title=Time Warp: Spy Selena Gomez in Her First Film Role |url=http://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404102914/https://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |archive-date=April 4, 2023 |access-date=October 22, 2022 |website=[[E! News]]}}</ref><ref name="complex">{{Cite web |last=Angiolillo |first=Vincent |last2=Rodriguez |first2=Javy |date=March 17, 2013 |title=30 Things You Didn't Know About Selena Gomez |url=https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Complex Networks|Complex]]}}</ref><ref name="spinoff">{{Cite web |last=Garner |first=Glenn |date=August 7, 2025 |title=Selena Gomez Was "At My Wits' End" After Disney Didn't Pick Up 'Lizzie McGuire', 'Suite Life' Spinoff Pilots |url=https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009014939/https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |archive-date=October 9, 2025 |access-date=January 30, 2026 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>
=== 2007-2012: Ci gaba tare da Disney da Selena Gomez & the Scene ===
[[File:Selena_Gomez_2009.jpg|thumb|Gomez a cikin 2009 Hollywood Style Awards a Beverly Hills]]
Gomez tana da rawar da ta taka akai-akai a cikin jerin shirye-shiryen Disney Channel ''Hannah Montana'' a 2007 a matsayin Mikayla, tauraron pop mai hamayya. Ta tashi zuwa shahararriya daga baya a wannan shekarar bayan an jefa ta a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place . <ref name="people" /> Gomez da mahaifiyarta daga baya suka koma [[Los Angeles]]. An fara jerin ne a watan Oktoba na shekara ta 2007 kuma sun gudana na tsawon shekaru hudu. Ya zama babban nasara ga cibiyar sadarwa kuma ya kafa Gomez a matsayin gunkin matasa. Nunin ya sami bita mai kyau, tare da masu sukar da ke nuna isarwar Gomez ta sarcastic; Mary McNamara na ''[[Los Angeles Times]]'' ta bayyana ta a matsayin "mai dadi da sassy" tare da "babban lokacin ban dariya. <ref>{{Cite web |last=Bernard |first=Emily |date=May 15, 2022 |title='Saturday Night Live': Selena Gomez's Best Sketches, Ranked |url=https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012604/https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Don rawar da ta taka, ta sami lambar yabo ta ALMA da kuma kyaututtuka biyar a jere na Kids' Choice Awards for Favorite TV Actress . <ref name="KCA individual wins">{{Cite web |date=April 9, 2022 |title=Most Nickelodeon Kids' Choice Awards blimps won by an individual |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427092803/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |archive-date=April 27, 2022 |access-date=February 18, 2026 |website=[[Guinness World Records]]}}</ref>
A shekara ta 2008, Gomez tana da karamin rawar murya a fim din mai suna Horton Hears a Who!. <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=July 13, 2015 |title=Did You Know These Stars Are the Voices Behind Your Favorite Animated Characters? |url=https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809133241/https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |archive-date=August 9, 2021 |access-date=June 18, 2013 |website=[[Teen Vogue]]}}</ref>Ta kuma fito a matsayin mai rawa Mary Santiago a cikin fim din wasan kwaikwayo na matasa kai tsaye zuwa bidiyo ''Wani Labari na Cinderella'', kashi na biyu a cikin jerin Labari na A Cinderella . <ref>{{Cite web |date=November 1, 2007 |title=Production Begins On "Another Cinderella Story" For Warner Premiere |url=https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012605/https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Warner Bros.]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=January 8, 2018 |title=Selena Gomez's Bae from "Another Cinderella Story" Celebrates the Movie's 10th Anniversary |url=https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012624/https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 25, 2022 |website=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]}}</ref> Ayyukanta sun ba ta lambar yabo ta Young Artist . <ref>{{Cite web |title=30th Annual Young Artist Awards - Nominations / Special Awards |url=http://www.youngartistawards.org/noms30.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205923/http://www.youngartistawards.org/noms30.html |archive-date=July 19, 2011 |access-date=October 21, 2022 |publisher=Young Artist Awards}}</ref> Gomez ta ba da gudummawa ga waƙoƙi da yawa ga sauti, ciki har da ta farko "Ka gaya mini wani abu da ban sani ba", wanda ya nuna shigar ta farko a kan jadawalin <nowiki><i id="mwAYU">Billboard</i></nowiki> Hot 100 na Amurka.<ref>{{Cite web |title=Another Cinderella Story (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706073813/https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |archive-date=July 6, 2021 |access-date=October 21, 2012 |publisher=[[Apple Music]]}}</ref> A lokacin da yake da shekaru 16, Gomez ya sanya hannu tare da Hollywood Records kuma ya kafa kamfanin samar da Yuli Moon Productions.
Gomez ya ci gaba da aiki tare da Disney Channel a cikin 2009, yana bayyana a Sonny tare da Chance da kuma taron crossover Wizards on Deck tare da Hannah Montana . <ref name="cameo">{{Cite web |last=Amber |first=Ashley |date=April 10, 2022 |title=10 Disney Channel Stars Who Had Cameos Before Leading Roles |url=https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Ta yi aiki tare da Demi Lovato a cikin fim din talabijin na Princess Protection Program, kuma ta sake taka rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a Wizards of Waverly Place: The Movie . <ref>{{Cite web |title=Wizards of Waverly Place Movie |url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113035337/http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |archive-date=January 13, 2010 |access-date=July 12, 2009 |publisher=Disney Channel}}</ref> Wannan na karshe ya fara ne a watan Agusta ga masu kallo miliyan 11.4 kuma ya zama fim na biyu mafi girma a talabijin na USB a lokacin, bayan High School Musical 2. <ref>{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=March 16, 2013 |title=Disney Channel's New 'Wizards Of Waverly Place' TV Movie Draws 5.9 Million Viewers |url=https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029233357/https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |archive-date=October 29, 2020 |access-date=October 23, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> Roxana Hadadi na The Washington Post ya yaba wa matasan fim din - Gomez, David Henrie da Jake T. Austin - tare da ɗaukar samarwa. Gomez ya kuma rubuta waƙoƙi don Sauti na kyauta, gami da "Magic", kuma ya bayyana Princess Selenia a fina-finai biyu daga jerin Luc Besson ''Arthur''.<ref>{{Cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |author-link=Stephen Thomas Erlewine |date=August 3, 2009 |title=Wizards of Waverly Place: Songs from and Inspired by the Hit TV Series > Review |url=https://www.allmusic.com/album/r1612628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027122435/https://www.allmusic.com/album/wizards-of-waverly-place-songs-from-and-inspired-by-the-hit-tv-series-mw0000819980 |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grant |first=Brenda Kelly |date=July 23, 2009 |title=Selena Gomez's "Magic" Music Video Premieres Friday, July 24 On Disney Channel |url=http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902011249/http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-date=September 2, 2009 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[Disney Channel]]}}</ref><ref name="bbcradio1">{{Cite web |title=9 pop divas who have voiced animated movie characters |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602134515/https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |archive-date=June 2, 2025 |access-date=January 26, 2026 |publisher=[[BBC Radio 1]]}}</ref>
[[File:Selena_Gomez_December_2010_2.jpg|thumb|Gomez a cikin 2010 KISS FM Jingle Ball]]
A karkashin kwangilarta ta Hollywood Records, Gomez ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene . <ref name="band">{{Cite web |date=September 28, 2009 |title=ep 4 band tryouts |url=https://www.youtube.com/watch?v=7B_Xg0ClSwQ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211217/7B_Xg0ClSwQ |archive-date=December 17, 2021 |access-date=June 18, 2013 |publisher=YouTube}}</ref> Da farko ta so ta yi aiki a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar maimakon a matsayin mai zane-zane, kodayake lakabin ya zaɓi ya haɗa sunanta ga ƙungiyar saboda "tushen magoya bayanta". <ref name="band" /> Kungiyar ta fitar da kundi uku na studio - ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011) - wanda ya kai saman goma na US <nowiki><i id="mwAe8">Billboard</i></nowiki> 200 . Sun sami babban nasara tare da waƙoƙi kamar "Naturally", "Who Says", da kuma "Love You Like a Love Song". ''Billboard'' daga baya ya sanya matsayi na ƙarshe a matsayin mafi girma Hot 100 ya kai lamba ashirin da biyu.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9sg9miad9wqthark588hzzvsmd6rysf
968610
968609
2026-10-17T14:10:15Z
Baby juuu
38856
/* 2007-2012: Ci gaba tare da Disney da Selena Gomez & the Scene */
968610
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Selena Marie Gomez''' (an haife ta a ranar 22 ga watan Yuli shekara ta 1992) 'yar wasan kwaikwayo ce ta Amurka, mawaƙa, marubuciya, 'yar kasuwa, kuma furodusa. Gomez ta fara aikinta a matsayin yar wasan kwaikwayo a cikin jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends (2002-2004), kuma ta fito a matsayin gunkin matasa don rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place (2007-2012). Ta sanya hannu tare da Hollywood Records a shekara ta 2008 kuma ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene, wacce ta fitar da kundi uku: ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011).
Gomez ta fitar da kundi guda uku. Na farko daga cikin wadannan, Stars Dance (2013), ya nuna "Come & Get It". Ta biyo baya tare da Revival (2015), kuma ta kai saman biyar na US <nowiki><i id="mwKg">Billboard</i></nowiki> Hot 100 tare da waƙoƙin "Good for You" da "Same Old Love". Rare (2020) ya samar da lambar Amurka ta farko "Lose You to Love Me". Ta kuma ƙaddamar da EP na Mutanen Espanya Revelación (2021) da kundi na huɗu I Said I Love You First (2025) tare da mijinta [[Benny Blanco]] . Sauran haɗin gwiwar sun haɗa da "Ba Mu Magana Ba", "Ba Ni bane", "Wolves", "Taki Taki" da "Calm Down".
Ta fito a fina-finai, ciki har da ''Wani Labari na Cinderella'' (2008), ''Monte Carlo'' (2011), Spring Breakers (2012), Hotal Transylvania fim din franchise (2012-2022), The Fundamentals of Caring (2016), The Dead Don't Die (2019), da ''Emilia Pérez'' (2024). Gomez ta samar da jerin kamar 13 Reasons Why (2017-2020), da Selena + Chef (2020-2023), kuma ta taka muhimmiyar rawa a cikin Kashe-kashen Kashewa kawai a cikin Ginin tun daga 2021. Kyautarta ta haɗa da Kyautar Actor, Kyautar Kiɗa ta Amurka, Kyautar Billboard Music, Kyautar Bikin Fim na Cannes, Kyautar MTV Video Music Awards guda biyu da 17 Guinness World Records.
Gomez jakadan UNICEF ne mai kyau kuma mai ba da shawara ga lafiyar kwakwalwa da [[Daidaiton zamantakewa|daidaito]]. Ta kafa kamfanin kayan kwalliya na Rare Beauty, wanda aka kimanta shi da dala biliyan 2, da kuma Asusun Rare Impact. An san ta a cikin jerin sunayen kamar Forbes 30 Under 30 (2016 da 2020) da Time 100 (2020), ta sami kyaututtuka da girmamawa daban-daban, gami da <nowiki><i id="mwZA">Billboard</i></nowiki>'s Woman of the Year (2017), da Latin Woman of the Year (2025). Ita ce [[Instagram]]_accounts" id="mwaA" rel="mw:WikiLink" title="List of most-followed Instagram accounts">Mata mafi yawan mabiya a Instagram kuma ɗaya daga cikin mawaƙa masu arziki.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Selena Marie Gomez a ranar 22 ga watan Yuli, 1992, a Grand Prairie, Texas, wani yanki na [[Dallas]] . <ref name="TheBiographyChannel">{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819233426/https://www.biography.com/people/selena-gomez-504530 |archive-date=August 19, 2017 |access-date=April 12, 2013 |website=[[The Biography Channel]]}}</ref> Iyayenta sune Ricardo Joel Gomez da aka haifa a Texas tsohuwar 'yar wasan kwaikwayo Amanda Dawn "Mandy" (née Cornett) Teefey. An sanya mata suna ne bayan mawaƙan Tejano [[Selena|Selena Quintanilla]] . Mahaifinta dan asalin Mexico ne, yayin da mahaifiyarta, wacce aka karbe ta, tana da kakannin Italiyanci.<ref>{{Cite web |last=Rico |first=Jack |date=September 13, 2008 |title=Selena Gomez and Jake T. Austin on being latin |url=http://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404032404/https://showbizcafe.com/exclusive-selena-gomez-on-being-latin/ |archive-date=April 4, 2023 |access-date=July 4, 2011 |publisher=Showbizcafe.com}}</ref> Kakannin mahaifin Gomez sun yi hijira zuwa Texas daga Monterrey, Mexico a cikin shekarun 1970s. Ta kira kanta "wani jariri na uku na Amurka-Mexican", kuma sau ɗaya ta ce: "Iyalina suna da quinceañeras, kuma muna zuwa cocin tarayya. Muna yin duk abin da ke Katolika, amma ba mu da wani abu na gargajiya sai dai mu je wurin shakatawa kuma mu yi barbecues a ranakun Lahadi bayan coci. <ref>{{Cite web |date=May 23, 2020 |title=Selena Gomez has a message for immigrant graduates during COVID-19 |url=https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081325/https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=632ZOXR22lM |archive-date=August 6, 2020 |access-date=May 24, 2020 |publisher=[[Define American]] |via=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Morreale |first=Marie |date=September 26, 2008 |title=Star Spotlight: Selena Gomez |url=http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215192826/http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3750390 |archive-date=February 15, 2018 |access-date=June 20, 2010 |publisher=[[Scholastic Corporation|Scholastic]]}}</ref>Kwarewarta ta Mutanen Espanya ta ragu bayan ta kai shekara bakwai, lokacin da ta fara aiki a talabijin.<ref name="latimes2" />
Iyayen Gomez sun sake aure lokacin da take 'yar shekara biyar, kuma ta kasance tare da mahaifiyarta. Mahaifiyarta da mahaifinta, Brian Teefey, daga baya sun haifi 'yar, Gracie Elliot Teefey.<ref>{{Cite web |last=Finn |first=Natalie |date=June 13, 2013 |title=Selena Gomez Has a Baby Sister! Demi Lovato Congratulates Singer and Mom Mandy on New Arrival |url=http://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529083723/https://www.eonline.com/news/429749/selena-gomez-has-a-baby-sister-demi-lovato-congratulates-singer-and-mom-mandy-on-new-arrival |archive-date=May 29, 2023 |access-date=June 14, 2013 |publisher=[[E!]]}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=selenagomez|title=Momma, Brian, and me are all so grateful for all your well wishes. My lil sissy Gracie Elliot Teefey was born on June 12th. Luv you all XO|last=Gomez|first=Selena|date=June 14, 2013}}</ref> Ta hanyar mahaifinta da matarsa ta biyu, Sara, tana da 'yar'uwa, Victoria "Tori" Gomez, da kuma ɗan'uwa mai suna Marcus. Ga mafi yawan yarinta, an yi ta makaranta a gida, sai dai na ɗan gajeren lokaci lokacin da ta halarci makarantar gargajiya tun tana yarinya. Ta sami difloma ta makarantar sakandare ta hanyar makaranta a watan Mayu na shekara ta 2010.
An haifi Gomez lokacin da mahaifiyarta ke da shekaru 16.<ref name="TheBiographyChannel" /> Iyalin sun fuskanci matsalolin kudi a lokacin yarinta, tare da mahaifiyarta tana gwagwarmaya don samar da su. Gomez ta tuna cewa sun taɓa neman ɗakuna don sayen man fetur don motarsu, kuma mahaifiyarta daga baya ta ce sau da yawa suna tafiya zuwa kantin sayar da dala da ke kusa don sayen spaghetti don abincin dare.<ref name="struggles">{{Cite web |last=Melas, Chloe |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Reveals: My Mom's Car Would Break Down & We'd Have To Search For Quarters To Buy Gas! |url=http://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712084807/https://hollywoodlife.com/2011/06/30/selena-gomez-e-special-video/ |archive-date=July 12, 2018 |access-date=June 15, 2013 |publisher=[[Hollywood Life]]}}</ref>
Gomez ya ce, "Na yi takaici cewa iyayena ba su kasance tare ba, kuma ban taɓa ganin haske a ƙarshen ramin inda mahaifiyata ke aiki tukuru don samar mini da rayuwa mafi kyau ba. Ina jin tsoro game da abin da zan zama idan na zauna [a Texas].<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Chris |date=June 7, 2013 |title=Selena Gomez: I would have two children by now If I lived in Texas |url=http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926033409/http://www.wonderwall.com/movies/selena-gomez-i-would-have-two-children-by-now-if-i-lived-in-texas-22402.gallery |archive-date=September 26, 2015 |access-date=June 15, 2013 |publisher=MSN}}</ref>Daga baya ta kara da cewa mahaifiyarta "ta kasance mai karfi sosai a kusa da ni. Kasance ni a shekara 16 dole ne ya kasance babban alhakin. Ta ba ni komai, tana da ayyuka uku, ta tallafa mini, ta sadaukar da rayuwarta a gare ni. " Gomez tana da kyakkyawar dangantaka da kakanninta tun tana yarinya kuma ta bayyana a wasanni daban-daban. Kakanninta sau da yawa suna kula da ita yayin da iyayenta suka gama karatunsu, kuma ta ce sun "yi ta" har sai da ta sami nasara a kasuwancin nunawa.<ref name="huffpost">{{Cite web |date=June 30, 2011 |title=Selena Gomez Talks Parents' Divorce: 'I Blamed My Mom A Lot' (VIDEO) |url=https://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002021140/http://www.huffingtonpost.com/2011/06/30/selena-gomez-divorce_n_888017.html |archive-date=October 2, 2015 |access-date=October 16, 2015 |website=HuffPost}}</ref>
=== 2002-2006: Farkon aiki ===
Gomez ta fara samun sha'awar neman aiki a nishaɗi yayin da mahaifiyarta ke shirya don samar da mataki.<ref>{{Cite web |title=Selena Gomez Biography |url=http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170628123613/http://www.buddytv.com/info/selena-gomez-info.aspx |archive-date=June 28, 2017 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[BuddyTV]]}}</ref> A shekara ta 2002, ta fara aikinta na wasan kwaikwayo a jerin shirye-shiryen talabijin na yara Barney & Friends, ta bayyana a cikin abubuwa goma sha uku har zuwa shekara ta 2004 da kuma fina-finai biyu masu alaƙa kai tsaye zuwa bidiyo. <ref>{{Cite web |last=Hogan |first=Kate |date=October 3, 2023 |title=Stars Who Were on 'Barney & Friends' as Kids |url=https://people.com/tv/stars-who-were-on-barney-and-friends-as-kids/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Barney: Read with Me, Dance with Me — Cast |url=https://www.tvguide.com/movies/barney-read-with-me-dance-with-me/cast/2030344121/ |access-date=January 30, 2026 |website=[[TV Guide]]}}</ref> Da yake tunani game da kwarewar, ta ce, "Na ji kunya sosai lokacin da nake ƙarami [...] Ban san abin da 'kamara mai kyau' yake ba. Ban san abin rufewa ba. Na koyi komai daga ''Barney''. "Ta bar jerin bayan yanayi biyu lokacin da masu samarwa suka ji cewa ta wuce rawar.<ref name="people" /> Gomez daga baya yana da ƙananan matsayi a cikin fim din iyali Spy Kids 3-D: Game Over (2003) da fim din da aka yi don talabijin Walker, Texas Ranger: Trial by Fire (2005), kuma baƙo-tauraron a cikin wani labari na 2006 na jerin Disney Channel The Suite Life of Zack & Cody . <ref>{{Cite web |last=Nessif |first=Bruna |date=July 29, 2011 |title=Time Warp: Spy Selena Gomez in Her First Film Role |url=http://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404102914/https://www.eonline.com/news/255135/time-warp-spy-selena-gomez-in-her-first-film-role |archive-date=April 4, 2023 |access-date=October 22, 2022 |website=[[E! News]]}}</ref><ref name="complex">{{Cite web |last=Angiolillo |first=Vincent |last2=Rodriguez |first2=Javy |date=March 17, 2013 |title=30 Things You Didn't Know About Selena Gomez |url=https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://www.complex.com/pop-culture/2013/03/30-things-you-didnt-know-about-selena-gomez/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Complex Networks|Complex]]}}</ref><ref name="spinoff">{{Cite web |last=Garner |first=Glenn |date=August 7, 2025 |title=Selena Gomez Was "At My Wits' End" After Disney Didn't Pick Up 'Lizzie McGuire', 'Suite Life' Spinoff Pilots |url=https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009014939/https://deadline.com/2025/08/selena-gomez-disney-lizzie-mcguire-suite-life-spinoff-pilots-1236481835/ |archive-date=October 9, 2025 |access-date=January 30, 2026 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>
=== 2007-2012: Ci gaba tare da Disney da Selena Gomez & the Scene ===
[[File:Selena_Gomez_2009.jpg|thumb|Gomez a cikin shekarar 2009 Hollywood Style Awards a Beverly Hills]]
Gomez tana da rawar da ta taka akai-akai a cikin jerin shirye-shiryen Disney Channel ''Hannah Montana'' a 2007 a matsayin Mikayla, tauraron pop mai hamayya. Ta tashi zuwa shahararriya daga baya a wannan shekarar bayan an jefa ta a matsayin Alex Russo a cikin gidan wasan kwaikwayo na Disney Channel Wizards of Waverly Place . <ref name="people" /> Gomez da mahaifiyarta daga baya suka koma [[Los Angeles]]. An fara jerin ne a watan Oktoba na shekara ta 2007 kuma sun gudana na tsawon shekaru hudu. Ya zama babban nasara ga cibiyar sadarwa kuma ya kafa Gomez a matsayin gunkin matasa. Nunin ya sami bita mai kyau, tare da masu sukar da ke nuna isarwar Gomez ta sarcastic; Mary McNamara na ''[[Los Angeles Times]]'' ta bayyana ta a matsayin "mai dadi da sassy" tare da "babban lokacin ban dariya. <ref>{{Cite web |last=Bernard |first=Emily |date=May 15, 2022 |title='Saturday Night Live': Selena Gomez's Best Sketches, Ranked |url=https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012604/https://collider.com/snl-selena-gomezs-best-sketches-ranked/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Don rawar da ta taka, ta sami lambar yabo ta ALMA da kuma kyaututtuka biyar a jere na Kids' Choice Awards for Favorite TV Actress . <ref name="KCA individual wins">{{Cite web |date=April 9, 2022 |title=Most Nickelodeon Kids' Choice Awards blimps won by an individual |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427092803/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/427708-most-nickelodeon-kids-choice-awards-won-by-an-individual |archive-date=April 27, 2022 |access-date=February 18, 2026 |website=[[Guinness World Records]]}}</ref>
A shekara ta 2008, Gomez tana da karamin rawar murya a fim din mai suna Horton Hears a Who!. <ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=July 13, 2015 |title=Did You Know These Stars Are the Voices Behind Your Favorite Animated Characters? |url=https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809133241/https://www.teenvogue.com/gallery/stars-who-voiced-animated-characters |archive-date=August 9, 2021 |access-date=June 18, 2013 |website=[[Teen Vogue]]}}</ref>Ta kuma fito a matsayin mai rawa Mary Santiago a cikin fim din wasan kwaikwayo na matasa kai tsaye zuwa bidiyo ''Wani Labari na Cinderella'', kashi na biyu a cikin jerin Labari na A Cinderella . <ref>{{Cite web |date=November 1, 2007 |title=Production Begins On "Another Cinderella Story" For Warner Premiere |url=https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012605/https://www.warnerbros.com/news/press-releases/production-begins-%E2%80%9Canother-cinderella-story%E2%80%9D-warner-premiere |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Warner Bros.]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Whitney |first=Alyse |date=January 8, 2018 |title=Selena Gomez's Bae from "Another Cinderella Story" Celebrates the Movie's 10th Anniversary |url=https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012624/https://www.seventeen.com/celebrity/movies-tv/a14774422/another-cinderella-story-drew-seeley/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 25, 2022 |website=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]}}</ref> Ayyukanta sun ba ta lambar yabo ta Young Artist . <ref>{{Cite web |title=30th Annual Young Artist Awards - Nominations / Special Awards |url=http://www.youngartistawards.org/noms30.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719205923/http://www.youngartistawards.org/noms30.html |archive-date=July 19, 2011 |access-date=October 21, 2022 |publisher=Young Artist Awards}}</ref> Gomez ta ba da gudummawa ga waƙoƙi da yawa ga sauti, ciki har da ta farko "Ka gaya mini wani abu da ban sani ba", wanda ya nuna shigar ta farko a kan jadawalin <nowiki><i id="mwAYU">Billboard</i></nowiki> Hot 100 na Amurka.<ref>{{Cite web |title=Another Cinderella Story (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706073813/https://music.apple.com/us/album/another-cinderella-story-original-motion-picture-soundtrack/1570664241 |archive-date=July 6, 2021 |access-date=October 21, 2012 |publisher=[[Apple Music]]}}</ref> A lokacin da yake da shekaru 16, Gomez ya sanya hannu tare da Hollywood Records kuma ya kafa kamfanin samar da Yuli Moon Productions.
Gomez ya ci gaba da aiki tare da Disney Channel a cikin 2009, yana bayyana a Sonny tare da Chance da kuma taron crossover Wizards on Deck tare da Hannah Montana . <ref name="cameo">{{Cite web |last=Amber |first=Ashley |date=April 10, 2022 |title=10 Disney Channel Stars Who Had Cameos Before Leading Roles |url=https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026012603/https://collider.com/disney-channel-stars-cameos-before-leading-roles/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 22, 2022 |publisher=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> Ta yi aiki tare da Demi Lovato a cikin fim din talabijin na Princess Protection Program, kuma ta sake taka rawar da ta taka a matsayin Alex Russo a Wizards of Waverly Place: The Movie . <ref>{{Cite web |title=Wizards of Waverly Place Movie |url=http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113035337/http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/WOWP_MoviePremiere.doc |archive-date=January 13, 2010 |access-date=July 12, 2009 |publisher=Disney Channel}}</ref> Wannan na karshe ya fara ne a watan Agusta ga masu kallo miliyan 11.4 kuma ya zama fim na biyu mafi girma a talabijin na USB a lokacin, bayan High School Musical 2. <ref>{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=March 16, 2013 |title=Disney Channel's New 'Wizards Of Waverly Place' TV Movie Draws 5.9 Million Viewers |url=https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029233357/https://deadline.com/2013/03/disney-channels-new-wizards-of-waverly-place-tv-movie-draws-5-9-million-viewers-455294/ |archive-date=October 29, 2020 |access-date=October 23, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> Roxana Hadadi na The Washington Post ya yaba wa matasan fim din - Gomez, David Henrie da Jake T. Austin - tare da ɗaukar samarwa. Gomez ya kuma rubuta waƙoƙi don Sauti na kyauta, gami da "Magic", kuma ya bayyana Princess Selenia a fina-finai biyu daga jerin Luc Besson ''Arthur''.<ref>{{Cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |author-link=Stephen Thomas Erlewine |date=August 3, 2009 |title=Wizards of Waverly Place: Songs from and Inspired by the Hit TV Series > Review |url=https://www.allmusic.com/album/r1612628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027122435/https://www.allmusic.com/album/wizards-of-waverly-place-songs-from-and-inspired-by-the-hit-tv-series-mw0000819980 |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grant |first=Brenda Kelly |date=July 23, 2009 |title=Selena Gomez's "Magic" Music Video Premieres Friday, July 24 On Disney Channel |url=http://disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902011249/http://www.disneychannelmedianet.com/DNR/2009/doc/MagicVideo_072309.doc |archive-date=September 2, 2009 |access-date=October 21, 2022 |publisher=[[Disney Channel]]}}</ref><ref name="bbcradio1">{{Cite web |title=9 pop divas who have voiced animated movie characters |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602134515/https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3kvLZNSXvl9Sn1n3Qvdqg01/9-pop-divas-who-have-voiced-animated-movie-characters |archive-date=June 2, 2025 |access-date=January 26, 2026 |publisher=[[BBC Radio 1]]}}</ref>
[[File:Selena_Gomez_December_2010_2.jpg|thumb|Gomez a cikin 2010 KISS FM Jingle Ball]]
A karkashin kwangilarta ta Hollywood Records, Gomez ta kafa ƙungiyar Selena Gomez & the Scene . <ref name="band">{{Cite web |date=September 28, 2009 |title=ep 4 band tryouts |url=https://www.youtube.com/watch?v=7B_Xg0ClSwQ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211217/7B_Xg0ClSwQ |archive-date=December 17, 2021 |access-date=June 18, 2013 |publisher=YouTube}}</ref> Da farko ta so ta yi aiki a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar maimakon a matsayin mai zane-zane, kodayake lakabin ya zaɓi ya haɗa sunanta ga ƙungiyar saboda "tushen magoya bayanta". <ref name="band" /> Kungiyar ta fitar da kundi uku na studio - ''Kiss &amp; Tell'' (2009), A Year Without Rain (2010), da When the Sun Goes Down (2011) - wanda ya kai saman goma na US <nowiki><i id="mwAe8">Billboard</i></nowiki> 200 . Sun sami babban nasara tare da waƙoƙi kamar "Naturally", "Who Says", da kuma "Love You Like a Love Song". ''Billboard'' daga baya ya sanya matsayi na ƙarshe a matsayin mafi girma Hot 100 ya kai lamba ashirin da biyu.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
blcvtij1uzsybg1tlw23v6x9p35q98t
Phil Ellis
0
179462
968572
2026-10-17T12:37:20Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968572
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
1bwv54vnhsf2s236li334x8o354lpoj
968573
968572
2026-10-17T12:37:35Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968573
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
25gmq62fr3307k1xx22cgw09x37hw63
968574
968573
2026-10-17T12:37:49Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968574
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
f04jx60aodv4o0lb5k9togaxr3v00n2
968575
968574
2026-10-17T12:37:59Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968575
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
1ere1yparg65za4nai20z4donmcke7p
968576
968575
2026-10-17T12:38:39Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968576
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
adrnwtuyhggln28hbhtzq8qdj97i47o
968577
968576
2026-10-17T12:39:12Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968577
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
qfr8r99nzogaygfnopd3zj834bspyvq
968578
968577
2026-10-17T12:39:23Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968578
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
1bgiqtlibtnw6jmcw0lpphidtu3i3pw
968579
968578
2026-10-17T12:39:38Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968579
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
3qmz90v22k6p2yqdu9meo2tv88f1g0a
968580
968579
2026-10-17T12:39:54Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968580
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
twb391fhb8os08xdh1s2x4yycth6zsu
968581
968580
2026-10-17T12:40:10Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968581
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
3it0ayj9i030v8kjvzmn4in2qz2kjkv
968582
968581
2026-10-17T12:41:07Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968582
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
ccj43xiz4u8ezws1tdxattggs6ntxnq
968583
968582
2026-10-17T12:41:20Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968583
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
quisg7iodo608rpb8dm2kk99l8z22tt
968584
968583
2026-10-17T12:41:41Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968584
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
j3ak7pe7x3cia6oy6vskj2imfq6q9el
968585
968584
2026-10-17T12:42:03Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968585
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
kih1aerct0uwbq506a691u569env6vj
968586
968585
2026-10-17T12:42:18Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968586
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ta yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
1egi68i26unlqp5hby6zugd8r6st0wl
968587
968586
2026-10-17T12:42:51Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968587
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
75py6zgk6s8ql1x3ud9c307qhvudg7g
968588
968587
2026-10-17T12:43:20Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968588
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
m3dolz82ouk48uhur8kwlg9p7cby60h
968589
968588
2026-10-17T12:43:54Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968589
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
p3jo2lm7vvnfqa0zvuhcsjcqkgdb7g9
968590
968589
2026-10-17T12:45:13Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968590
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
tf1fft29hk8rtyvc31avgyh539mh6ay
968591
968590
2026-10-17T12:45:33Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968591
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
i7cpmlbyreim4hgtpyxm7ryhy5gj1j4
968592
968591
2026-10-17T12:45:55Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968592
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
lltfv6wxnfrjo9frb3iacps2016tmcg
968593
968592
2026-10-17T12:46:22Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376671208|Phil Ellis]]"
968593
wikitext
text/x-wiki
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3zpwxmrnl21zutlkdqc9yju6gcye9mk
968594
968593
2026-10-17T12:46:56Z
Dev ammar
21046
968594
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
49zhdd78szzxvn5oc7o7s6htvpb8jta
968601
968594
2026-10-17T14:07:17Z
Baby juuu
38856
968601
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga watan Oktoba 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
q9tum1ikv4k63u01q1r3feg99ojz0u7
968602
968601
2026-10-17T14:07:42Z
Baby juuu
38856
968602
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga watan Oktoba a shekara ta alif 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarunsa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ic3cvhmfgcgo469fdkll2hk88f0i8jv
968604
968602
2026-10-17T14:08:22Z
IB Muazzam
15405
/* Tsaya sama */
968604
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga watan Oktoba a shekara ta alif 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarun sa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na shekarar 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
poroilk2bvoqi38oilvhhelyvkozngd
968607
968604
2026-10-17T14:09:35Z
IB Muazzam
15405
/* Tsaya sama */
968607
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Phillip Michael Ellis''' (an haife shi a ranar 16 ga watan Oktoba a shekara ta alif 1981) ɗan wasan kwaikwayo ne na Ingila, ɗan wasan kwaikwayo, kuma marubuci. <ref>{{Cite web |date=2024-08-16 |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me – Squirrel Comedy |url=https://www.squirrelcomedy.com/2024/08/16/phil-ellis-come-on-and-take-the-rest-of-me/ |access-date=2025-07-03 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-07-24 |title=Phil Ellis: Top 10 Edinburgh Festival survival tips |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/2023/features/phil-ellis-survival-tips/ |access-date=2025-07-03 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Copstick |first=Kate |date=4 August 2024 |title=Phil Ellis: Short on Wikipedia, Long on Fun |url=https://entertainment-now.com/2024/08/phil-ellis-talks-to-kate-copstick-about-funz-and-gamez-his-wikipedia-entry-and-his-plan-to-exploit-his-dead-aunt-for-fringe-fame/ |website=Entertainment Now}}</ref> Fitowarsa ta talabijin sun hada da Tarihin Drunk (2016), The Russell Howard Hour (2017), The Tez O'Clock Show (2019), da Roast Battle Out na Redknapp (2021), kuma mafi mahimmanci Taskmaster (2025).
A cikin 2023, Ellis's Edinburgh Festival Fringe show Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe lambar yabo ta Malcolm Hardee don Comic Originality kuma an zabi shi don lambar yabo ta Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee">{{Cite web |date=27 August 2023 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=4 July 2025 |publisher=[[British Comedy Guide]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peel |first=Adrian |date=2024-02-15 |title=Phil Ellis: 'Stand-up is quite a social job, which is probably why it breeds so many alcoholics' |url=https://www.cambridgeindependent.co.uk/whats-on/phil-ellis-stand-up-is-quite-a-social-job-really-which-is-9352917/ |access-date=2024-06-13 |website=Cambridge Independent |language=en}}</ref> Ya yi gasa a cikin jerin 20 na Taskmaster a shekarar 2025.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ellis a Preston, Lancashire . <ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2025-11-24 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya girma a yankunan Fulwood da Plungington na Preston.<ref>{{Cite web |date=2025-07-16 |title=Preston comedian Phil Ellis to appear in new season of Taskmaster |url=https://www.blogpreston.co.uk/2025/07/preston-comedian-phil-ellis-to-appear-in-new-season-of-taskmaster/ |access-date=2026-02-04 |website=Blog Preston |language=en-GB}}</ref> Ya halarci Makarantar Haikali ta Archbishop a Preston, sannan kuma Kwalejin Runshaw a Leyland .
Sha'awarsa ga ''Ƙasa'' kwaikwayo ya fara ne tun yana yaro lokacin da zai nemi mahaifiyarsa don kaset na VHS na wasan kwaikwayo, wanda za ta saya daga Asda inda ta yi aiki, gami da Bottom, The Young Ones, The League of Gentlemen, da ''Red Dwarf'' . <ref name=":0">{{Cite web |last=Murray |first=Andy |date=2024-06-07 |title='If you get a laugh, then it's working' Comedian Phil Ellis talks to Northern Soul |url=https://www.northernsoul.me.uk/phil-ellis-interview/ |access-date=2025-07-05 |website=Northern Soul |language=en-GB}}</ref> Ellis ya ambaci Rik Mayall, Bob Mortimer, Sean Lock, Lee Mack, Steve Pemberton, da Reece Shearsmith daga cikin tasirinsa.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=An Interview with Comedian, Phil Ellis |url=https://yorkshire-theatre-guide.com/interviews/comedian-phil-ellis/ |access-date=2025-07-05 |website=Yorkshire Theatre Guide |language=en-US}}</ref>
Ellis daga baya ya halarci Jami'ar Staffordshire, ya kammala a shekara ta 2002, <ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-09 |title=My London rent is only £400 a month - but I'm 42 and live with 5 other people |url=https://metro.co.uk/2024/05/09/im-42-years-old-living-house-share-6-people-20796686/ |access-date=2026-02-04 |website=Metro |language=en}}</ref> kuma an ba shi lambar yabo na uku a kafofin watsa labarai da samarwa. Bayan haka, ya koma Sandbach a Cheshire, kuma ya yi aiki a masana'antar airbag na shekaru da yawa kuma a Domino's a matsayin direban isar da pizza.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":7" />
== Ayyuka ==
=== Tsaya sama ===
Ellis "ya fara rubuta duk wauta, ban dariya da wauta da nake da su", wanda ya kai shi ga ƙoƙarin fitowa. Wasansa na farko ya kasance a Comedy Balloon a [[Manchester]] . <ref name=":7" /> Da yake yanke shawarar neman aiki a cikin wasan kwaikwayo, Ellis ya shafe mafi yawan shekarun sa na ashirin "yana motsawa daga ɗayan gida zuwa wani" don tallafawa ayyukansa.<ref name=":7" />
A cikin kaka na shekara ta 2025, Ellis ya sanar da wasan kwaikwayonsa na Bath Mat zai zagaya daga 9 ga Disamba 2025 zuwa 15 ga Janairu 2027, gami da gudu na dare 5 a Gidan wasan kwaikwayo na Soho a [[Landan]].<ref>{{Cite web |last=Hough |first=Chris |date=2025-08-14 |title=Star of Taskmaster Series 20 Phil Ellis Announces New Tour: Bath Mat |url=https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/,%20https://avalonuk.com/2025/08/14/star-of-taskmaster-series-20-phil-ellis-announces-new-tour-bath-mat/ |access-date=2025-08-23 |language=en-US}}</ref>
=== Edinburgh Fringe ===
Ellis ya yi wasa a Edinburgh Fringe kowace shekara tun 2013.<ref name="Phil Ellis">{{Cite web |last= |first= |title=Phil Ellis |url=https://www.comedy.co.uk/people/phil_ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=British Comedy Guide |language=en}},</ref> Ya lashe lambar yabo ta Edinburgh Comedy Award Panel a shekarar 2014 don ''Funz da Gamez'', wasan kwaikwayo na yara wanda ke nuna ban dariya na manya. A cikin shirye-shiryensa, an san shi da yin ƙarya game da rayuwarsa; babban jigon wasan kwaikwayonsa na 2013 Phil Ellis: Unplanned Orphan shi ne cewa iyayensa sun gaya masa yana da shekaru 30 an karbe shi, kuma a cikin wasan kwaikwayon daga baya ya yi iƙirarin yana da 'ya'ya biyu. A cikin 2023, wasan kwaikwayonsa na Phil Ellis's Excellent Comedy Show ya lashe kyautar "Malcolm Hardee Award for Comic Originality" kuma an zabi shi don kyautar Edinburgh Comedy . <ref name="Hardee" />
Ellis ta 2025 show Soppy Stern ta lashe "Malcolm Hardee Award for Act That Should Make a Million Quid" kuma ta kasance mai cin nasara na hadin gwiwa don Best Show for the ISH Edinburgh Comedy Awards; tana magana game da lashe kyautar, Ellis ta ce: "Kamar da lambar yabo ta Malcolm Hardee mafarki ne, amma cin nasara biyu yana da yawa. Yana nufin samun goyon baya mai yawa daga mutane". <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-08-23 |title=Phil Ellis and Mark Forward win ISH Edinburgh Comedy Awards 2025 |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8459/ish-edinburgh-comedy-awards-2025-results/ |access-date=2025-08-23 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ya kuma dawo da ''Funz da Gamez'' don gudu na makonni biyu mai suna ''Funz da Gamez Rebootz'', wanda ya lashe kyautar Best Fringe Kids Show a The List Festival Awards . <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2025-08-23 |website=The List |language=en-GB}}</ref>
A shekarar 2016, Ellis ya bayyana a matsayin mai tuƙi a jerin 2 episode 6 na Tarihin Drunk, yayin sake ba da labarin Joe Lycett game da Yaƙin Trafalgar . <ref name=":5">{{Cite web |title=Phil Ellis {{!}} Actor, Writer, Producer |url=https://www.imdb.com/name/nm5253681/ |access-date=2025-07-14 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> A cikin 2017, ya yi tsayin daka a wani labari na Russell Howard's Good News . A cikin 2019, Ellis ya bayyana a ''Yakin Roast'' Battle, yana gasa da Johnny Vegas, wanda daga ƙarshe ya lashe labarin.<ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Post Roast: Phil Ellis & Johnny Vegas - Roast Battle |url=https://www.comedy.co.uk/tv/roast_battle/videos/17432/post_roast_phil_ellis_and_johnny_vegas/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Har ila yau a cikin 2019, ya bayyana a matsayin kansa a kan ''Jack & Phil's Power Hour'' . Ellis ya fito ne a wani labari na Sunday Brunch a cikin 2025.
A watan Yulin 2025, an sanar da Ellis a matsayin mai takara na jerin Taskmaster na 20 tare da Ania Magliano, Maisie Adam, Reece Shearsmith da Sanjeev Bhaskar . <ref name=":4">{{Cite web |title=Taskmaster season 20 cast confirmed with Inside No. 9 and Unforgotten stars {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/entertainment/taskmaster-season-20-cast-confirmed-newsupdate/ |access-date=2025-07-03 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> Da farko ya ɗaure don matsayi na farko tare da Magliano da Adam, amma ya rasa ƙalubalen tiebreaker ga Adam kuma daga ƙarshe ya zo na biyu.
=== Rediyo da kwasfan fayiloli ===
Ellis ya rubuta kuma ya fito a cikin jerin shirye-shirye uku na BBC Radio 4, Phil Ellis is Trying, wanda ya gudana na abubuwa goma sha biyu daga 2018 zuwa 2020. <ref>{{Cite web |date=2017-05-03 |title=Phil Ellis |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/,%20https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2024-06-13 |website=Avalon |language=en-US}}</ref> Ya fito a matsayin "mutumin da ke ƙoƙarin - kuma ya kasa - don samun nasara a rayuwarsa".<ref name=":8">{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |title=Phil Ellis Is Trying - Radio 4 sitcom |url=https://www.comedy.co.uk/radio/phil_ellis_is_trying/ |access-date=2026-02-06 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref> Ellis ne ya rubuta tare da Fraser Steele, ƙarin simintin sun haɗa da Johnny Vegas, Lolly Adefope, Amy Gledhill, Katia Kvinge, Terry Mynott, da Mark Lamarr.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis Is Trying - series 3 : Reviews 2020 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/review/2020/09/09/46871/phil_ellis_is_trying_-_series_3 |access-date=2026-02-06 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2025, Ellis ya kaddamar da kwasfan fayiloli na Early Worms tare da mai wasan kwaikwayo Anna Thomas . <ref name=":6">{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Taskmaster Star Phil Ellis Launches Early Worms Podcast |url=https://www.beyondthejoke.co.uk/content/16691/phil-ellis-podcast |access-date=2025-10-14 |website=Beyond The Joke |language=en}}</ref>
Nunin Ellis a Edinburgh Fringe sun sami ra'ayoyi masu kyau da yawa: ''[[The Guardian]]'' ya bayyana shi a matsayin "sa'a mai taimako na nishaɗi", ta ''Broadway Baby'' a matsayin "ɗaya daga cikin mafi kyawun kuma mafi ban dariya a Burtaniya a yau", kuma ta The Skinny a matsayin "mai jagorantar rikici". <ref>{{Cite web |title=Edinburgh Fringe review: Phil Ellis @ Monkey Barrel - The Skinny |url=https://www.theskinny.co.uk/festivals/edinburgh-fringe/comedy/phil-ellis-monkey-barrel-2024 |access-date=2025-07-13 |website=www.theskinny.co.uk |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show: 5 star review by James Macfarlane |url=https://broadwaybaby.com/shows/phil-elliss-excellent-comedy-show/795617 |access-date=2025-07-13 |website=broadwaybaby.com |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Ellis ya koma gidan iyayensa a Preston a farkon shekarunsa na talatin, amma daga ƙarshe ya sake komawa kuma ya hayar gida tare da wasu mutane biyar a Finsbury Park.<ref name=":7" />
== Kyaututtuka da Nasarori ==
An zabi Ellis don, kuma ya lashe, kyaututtuka da yawa ciki har da: <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Avalon |url=https://avalonuk.com/clients/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=Phil Ellis - Sue Terry Voices |url=https://www.sueterryvoices.com/artist/phil-ellis/ |access-date=2026-02-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis wins two North West Comedy Awards : News 2024 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2024/01/18/54838/phil_ellis_wins_two_north_west_comedy_awards/ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2014: Wanda ya lashe - Kyautar Kyautar Kyauta ta Edinburgh '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |date=2015-07-31 |title=Phil Ellis - Manford's Comedy Club |url=https://manfordscomedyclub.com/comedians/phil-ellis/ |access-date=2026-02-16 |website=manfordscomedyclub.com |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Premier |title=2014 Winner - Funz and Gamez - Panel Prize |url=https://www.comedyawards.co.uk/the-victoria-wood-award/2014/funz-and-gamez |access-date=2026-02-16 |website=Edinburgh Comedy Awards |language=en-GB}}</ref>
* 2019: Wanda aka zaba - BBC Audio Awards '' (Phil Ellis yana Gwada) '' <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 - BBC Audio Drama Awards - Audio Drama Awards 2020 – The Finalists |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/4HXJsjGl1kXvhK6llQ9wPlX/audio-drama-awards-2020-the-finalists |access-date=2026-02-16 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
* 2023: Wanda aka zaba - Kyautar Comedy ta Edinburgh Mafi Kyawun Nunin <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Edinburgh Comedy Awards 2023 nominees announced : News 2023 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2023/08/23/53974/edinburgh_comedy_awards_2023_nominees_ |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2023: Wanda ya lashe - Kyautar Malcolm Hardee don Comic Originality <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2023-08-27 |title=Malcolm Hardee Awards 2023 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/7515/malcolm-hardee-awards-2023-results/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi Kyawun - Kyautar Chortle <ref>{{Cite web |last=Chortle |first=Chortle |date=2025-02-27 |title=Chortle Awards Winners and Nominees |url=https://www.chortle.co.uk/awards/2014/01/10/19382/chortle_awards/ |access-date=2026-03-18 |website=Chortle |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Mafi kyawun Hoton Yara na Fringe '' (Funz da Gamez) '' <ref>{{Cite web |title=Winners unveiled for The List Festival Awards 2025 |url=https://list.co.uk/news/winners-unveiled-for-the-list-festival-awards-2025-47294 |access-date=2026-02-16 |website=list.co.uk}}</ref>
* 2025: Wanda ya lashe - ISH Edinburgh Comedy Awards Mafi Kyawun Nunin (kyautar da aka raba tare da Mark Forward) <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Steve |title=Phil Ellis and Mark Forward share top ISH comedy award : News 2025 : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/news/2025/08/23/58905/phil_ellis_and_mark_forward_share_top_ish_comedy_award |access-date=2026-02-16 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
* 2025: Wanda ya ci nasara - Dokar Kyautar Malcolm Hardee wacce Ya Kamata ta Yi Miliyan Quid <ref>{{Cite web |last=Guide |first=British Comedy |date=2025-08-23 |title=Malcolm Hardee Awards 2025 winners |url=https://www.comedy.co.uk/fringe/news/8460/malcolm-hardee-awards-2025-winners/ |access-date=2026-02-16 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
== Fina-Finai ==
=== Fim din da yayi ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018
|''Zaki ne ke cinyewa''
|Mutumin Ice Cream
|
|}
=== Talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2010
|''Phil na III''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2012
|''Tape Face Tapes''
|Biyu da Biyu
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref>{{Cite web |title=BBC Three - Comedy Feeds, Series 1, The Tapeface Tapes |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p00v5jlz |access-date=2025-11-20 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez''
|Marubuci, mai karɓar bakuncin, da kuma mai ba da gudummawa
|''BBC Comedy Feeds,'' matukin jirgi <ref name=":5" />
|-
|2016
|<nowiki><i id="mwAaU">Tarihin maye</i></nowiki>
|Mai tuƙin jirgin ruwa na biyu na Turanci <ref>{{Cite web |title=Drunk History: Series 2, Episode 6 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/drunk_history/episodes/2/6/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="2" |2017
|''Lokacin Russell Howard''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=The Russell Howard Hour: Series 1, Episode 4 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/the_russell_howard_hour/episodes/1/4/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''An haife shi wawa''
|Marubuci
|<ref name=":5" />
|-
|2018
|''Darussan Rayuwa''
|Phil
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
| rowspan="3" |2019
|''Nunin Tez O'Clock''
|Tare
|Abubuwa biyu <ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Jack & Phil's Power Hour''
|Shi da kansa
|Wasan kwaikwayo na musamman
|-
|''Yakin Roast''
|Shi da kansa
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru
|-
|2020
|<nowiki><i id="mwAec">Ta tafi A can</i></nowiki>
|Kyaftin Banana Crackers
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref name=":5" />
|-
|2021
|''Babban Dare na Redknapp''
|Mai cin zarafi
|Ɗaya daga cikin abubuwan da suka faru <ref>{{Cite web |title=Redknapp's Big Night Out: Series 1, Episode 3 |url=https://www.comedy.co.uk/tv/redknapps-big-night-out/episodes/1/3/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2025
|''Ka gaya mini lokacin da kuka gaji da Rob Copland''
|Tare
|<ref>{{Cite web |title=Tell Me When You're Bored from Rob Copland - Channel 4 Comedy Playground |url=https://www.comedy.co.uk/online/videos/27657/tell-me-when-youre-bored-from-rob-copland-channel-4-comedy-playground/ |access-date=2025-11-20 |website=British Comedy Guide |language=en}}</ref>
|-
|''Ranar Lahadi''
|Shi da kansa
|
|-
|''Mai Gudanar da Ayyuka''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa; jerin 20 <ref name=":4" />
|}
=== Rediyo ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2018–2020
|''Phil Ellis yana Gwada''
|Phil
|3 jerin, BBC Radio 4
|-
|2021
|''Tattaunawar baya''
|Hans
|BBC Radio 4
|-
|2023
|''Ina, Mahaifiyar?''
|Phil
|BBC Radio 4
|-
|2024–2025
|''Icklewick FM''
|Magajin garin Stanley Power
|BBC Radio 4
|-
|2025
|''Tsaro na Mutum''
|Mai ba da rahoto mai zuwa
|BBC Radio 4
|-
|2025
|<nowiki><i id="mwAkA">Ƙarshen Ƙarshen</i></nowiki>
|Shi da kansa
|BBC Radio 4
|}
=== Edinburgh Fringe ya nuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
|2008
|''Phil Ellis: Me ya sa nake wanka a Ajax''
|<ref name=":2">{{Cite web |title=Phil Ellis, comedian tour dates : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/comics/p/33228/phil_ellis |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Why I Bathe In Ajax : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2008/p/16194/phil_ellis:_why_i_bathe_in_ajax |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2011
|''Comx''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Comx : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2011/c/19003/comx |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''Phil Ellis: Maraya marar shiryawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Unplanned Orphan : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2013/p/21240/phil_ellis:_unplanned_orphan |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2014
|''Funz da Gamez''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz And Gamez : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2014/f/23423/funz_and_gamez |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''Funz da Gamez Tooz''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Funz and Gamez Tooz : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2015/f/24695/funz_and_gamez_tooz |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2016
|''Phil Ellis Yana Shi kaɗai Tare (Amma Mafi yawa Shi kaɗai) ''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis is Alone Together (But Mostly Alone) : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2016/p/25534/phil_ellis_is_alone_together_(but_mostly_alone) |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
|''Phil Ellis ya kasance a kan kankara''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Has Been on Ice : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2017/p/26955/phil_ellis_has_been_on_ice |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|''Funz da Gamez: Flogging A Dead Horze''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|2018
|''Phil Ellis ya shirya don Babban Lokaci''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis Is Ready for the Big Time : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2018/p/28651/phil_ellis_is_ready_for_the_big_time |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2019
|''Phil Ellis: Wani Maimaitawa''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Au Revoir : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2019/p/29688/phil_ellis:_au_revoir |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2022
|''Phil Ellis: Hedgehog''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Hedgehog : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2022/p/32517/phil_ellis:_hedgehog |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
|2023
|''Kyakkyawan wasan kwaikwayo na Phil Ellis''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis's Excellent Comedy Show : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2023/p/33538/phil_elliss_excellent_comedy_show |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2024
|''Funz da Gamez - Komawa''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Ku zo ku dauki sauran ni''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Come On and Take The Rest of Me : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2024/p/35950/phil_ellis:_come_on_and_take_the_rest_of_me |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2025
|''Funz da Gamez rebootz''
|<ref name="Phil Ellis" />
|-
|''Phil Ellis: Soppy Stern''
|<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Phil Ellis: Soppy Stern : Chortle : The UK Comedy Guide |url=https://www.chortle.co.uk/shows/edinburgh_fringe_2025/p/37192/phil_ellis:_soppy_stern |access-date=2025-07-13 |website=www.chortle.co.uk |language=en}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ouczhl00y4qm75lkxyikmk1ahdvk7v0
Aldus Manutius the Younger
0
179463
968596
2026-10-17T13:04:24Z
Baffa ali
47435
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1368523948|Aldus Manutius the Younger]]"
968596
wikitext
text/x-wiki
'''Aldus Manutius, ƙarami''' / / mə ˈ nj uː ʃ iəs / ; Italian ; 13 Fabrairu 1547 - 28 Oktoba 1597) jikan Aldus Manutius ne kuma ɗan Paulus Manutius . Shi ne ɗan ƙarshe na dangin Manuzio da ya yi aiki a Aldine Press da kakansa ya kafa. <ref>{{Cite journal |last=Mosher |first=Fredric J. |date=1978 |title=The Fourth Catalogue of the Aldine Press |url=https://www.jstor.org/stable/26207081 |journal=La Bibliofilía |volume=80 |issue=3 |pages=229–235 |issn=0006-0941 |jstor=26207081}}</ref>
== Rayuwa ==
=== Shekarun farko ===
Aldus malami ne mai tsufa. Tun a shekarar 1557, lokacin da yake ɗan shekara goma sha ɗaya, ya buga ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', wani littafin karatu na magana da aka sake bugawa sau da yawa kuma aka fassara shi zuwa [[Faransanci]] (1557) da [[Turanci]] (1573). A shekara ta 1561, yana da shekaru 14, ya buga wani aiki bisa rubutun [[Harshen Latin|Latin]], ''Orthographiae Ratio'', wanda bugu na biyu (1566) ya ƙunshi kwafin kalandar Romawa ta da, wadda aka rubuta a kan marmara, kuma mahaifinsa Paolo ya gano a shekara ta 1547 a Fadar Cardinal Bernardino Maffei, wanda aka fi sani da ''Fasti Maffeiani'' . {{Sfn|Sandys|1915}} A lokacin da ya ziyarci mahaifinsa a [[Rum|Roma]] a shekara mai zuwa, ya ƙware a fannin rubutun Latin. A shekara ta 1566, ya wallafa wata ƙididdiga mai mahimmanci a kan tsoffin rubuce-rubucen, ''De Veterum Notarum descriptione, quae in antiquis monumentis occurrunt'' .
=== Aldine Press ===
[[File:Aldus_Pius_Manutius_(BM_1865,0708.88).jpg|thumb| Muretus ''Hymnorum Sacrorum Liber'' wanda Aldus Manutius the Younger ya buga, 1575]]
Lokacin da Paparoma Pius na IV ya kira mahaifinsa don ya jagoranci Tipografia del Popolo Romano a Rome, an naɗa Aldus don ya jagoranci manema labarai na Venice. A shekara ta 1570 ya yi abota da wani masanin Faransa Claude Dupuy, wanda ke gudanar da rangadin karatu na gargajiya a Italiya. Musayar da aka yi tsakanin Aldus da Dupuy ta bar wani abu a cikin bugu da Aldine Press ta buga a cikin watanni masu zuwa, wanda ya nuna goyon bayan Dupuy. A shekara ta 1571 ya buga wani bugu mai muhimmanci na Velleius Paterculus ' ''Tarihin Romawa'', tare da bayanai masu amfani.
A cikin 1572 Aldus ya auri Francesca Lucrezia Giunti na dangin Giunti na Florence. Auren ya ƙarfafa alaƙar da ke tsakanin iyalai biyu. Tare da haɗin gwiwar Giunti, Aldus ya gyara tarin wasiƙun Italiya masu yawa waɗanda suka yi nasara sosai. Bayan mutuwar mahaifinsa a shekara ta 1574, Manutius ya zama shugaban cibiyar buga littattafai. A wannan lokacin ya buga littafinsa na Epitome orthographiae (1575) da kuma sharhinsa kan littafin Ars poetica na Horace (1576) kuma aka naɗa shi farfesa a fannin adabi a jami'ar Venice.
Jami'o'i da dama sun yi masa zato saboda shahararsa a matsayin malamin gargajiya. A shekara ta 1585 ya karɓi kujerar shugabancin Rhetoric a Bologna, inda ya buga rayuwarsa ta Cosimo de' Medici (1586). <ref>See {{Cite journal |last=Bramanti |first=Vanni |date=1992 |title=Per la genesi di due biografie di Cosimo I: Filippo Cavriani e Aldo Manuzio il Giovane |url= |journal=Rinascimento |volume=XXXII |issue= |pages=291–309 |doi= |access-date=}}</ref> Ya tafi a shekara ta 1587 don ya hau kujerar shugaban nazari da magana da Belles Lettres a Jami'ar Pisa. Duk da cewa ya bar Venice a shekara ta 1585, injin buga littattafansa ya ci gaba da aiki a ƙarƙashin jagorancin abokin aikinsa, Niccolò Manassi. <ref>See {{Cite journal |last=Dorez |first=Léon |date=1906 |title=Études Aldines IV: Alde le Jeune et Nicolò Manassi |journal=Revue des bibliothèques |volume=VI |pages=380–386}}</ref>
=== A Roma ===
A shekara ta 1588 aka kira Aldus zuwa Rome domin ya maye gurbin shugaban ilimin ɗan adam a jami'ar da mutuwar Muretus ta bari. {{Sfn|Sandys|1915}} A shekara ta 1590, Paparoma Clement na VIII ya naɗa shi darektan manema labarai na Vatican. {{Sfn|Willging|2003}} Angelo Rocca, wanda ya kafa Biblioteca Angelica, ɗakin karatu mafi tsufa a Turai, yana ɗaya daga cikin abokan aikinsa na kud da kud. <ref>{{Cite journal |last=Marinelli |first=Anne V. |date=1955 |title=The State Public Libraries of Italy |url=https://www.jstor.org/stable/4304402 |journal=The Library Quarterly: Information, Community, Policy |volume=25 |issue=2 |pages=163–170 |doi=10.1086/618170 |issn=0024-2519 |jstor=4304402 |s2cid=148074856 |url-access=subscription}}</ref>
Aldus ya fi ƙwarewa a fannin ilimi fiye da kasuwanci, ya ƙware sosai a fannin rubutu, inda ya buga littattafai masu mahimmanci da yawa a fannin. Aikinsa na rubutu, ko da bai kai matsayin kakansa ba, ya sami suna mai girma, har ma an yaba wa bugunsa.
Aldus ya mutu a Roma a ranar 28 ga Oktoba 1597, yana da shekaru 50. Yana aiki a kan ayyuka da dama a lokacin mutuwarsa, ciki har da bayanin tarihi da yanayin ƙasa na dukkan jihohin Italiya da kuma tarin rubuce-rubuce na da, waɗanda daga baya aka haɗa su cikin ''tsohon tarihin'' Giovanni Battista Doni wanda aka buga a 1731. Duk da cewa yana da 'ya'ya, babu wanda ke cikin Aldine Press: bayan mutuwarsa, sunan dangin Manutius ya ɓace daga duniyar bugawa. An wargaza babban ɗakin karatu da mahaifinsa da kakansa suka ba shi. <ref>On Aldo's library see {{Harvard citation no brackets|Serrai|2007}}.</ref> Cardinal Federico Borromeo ya sayi wani ɓangare na tarin, gami da duk wasiƙun iyali. Ana iya samun littattafai da yawa daga ɗakin karatu na Aldine a yau a cikin Biblioteca Ambrosiana da ke [[Milano|Milan]] .
== Ayyuka ==
[[File:Aldo_manuzio,_eleganze...,_venezia,_presso_g.b._bonfandino,_1588.JPG|thumb| Aldo Manuzio, ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', Venezia, presso GB Bonfandino, 1588.]]
* ''Eleganze insieme con la copia della linga toscana e latina'', wanda aka fara bugawa a Venice a shekara ta 1588 kuma an sake buga shi sau da yawa a wurare daban-daban a Turai.
* ''Orthographiae rabo, Collecta ex libris antiquis nahawu'', da dai sauransu, Venice, 1561; bugu na biyu, wanda aka sake dubawa kuma an faɗaɗa shi, Venice, 1566. An buga wani taƙaitaccen sigar a Venice a shekara ta 1575.
* ''Discorso intorno all'eccellenza delle republiche'', Venice, 1572. An sake buga wannan ɗan gajeren rubutun ba tare da sunan marubucin ba a ƙarshen littafin Gasparo Contarini na ''Della Republica e magistrati di Venetia'', wanda aka buga a Venice a shekarar 1591.
* ''Locuzioni dell'epistole di Cicerone'', Venice, 1575.
* ''De quaesitis per epistolam, libri III'', Venice, 1576. Wannan tarin kasidu kan tsoffin al'adu, masana na zamani sun yaba sosai. An sake buga shi a cikin juzu'i na huɗu na Gruter 's ''Lampas, sive fax artium liberalium'' . Gronovius ya buga ɗaya daga cikin kasidun, ''De caelatura et pictura veterum,'' a cikin juzu'i na tara na ''Thesaurus antiquitatum græcarum'' . Graevius ya shigar da kasidun ''De toga'', ''De tunica'' da ''De tibiis'' a cikin juzu'i na shida na ''Thesaurus antiquitatum romanarum'' .
* ''Oratio in funere Bernardi Rottarii, Emanuelis Philiberti ducis Sabaudiae apud Venetam remp.'' ''na gado'' , Venice, 1578.
* ''Il Perfetto gentil'uomo'', Venice, 1584.
*
* ''Vita di Cosimo de' Medici, primo gran duca di Toscana'', Bologna, 1586.
* ''Le Attioni di Casstruccio Castracane degli Antelminelli signore di Lucca'', Rome, 1590. Wannan Rayuwar Castruccio, wadda Aldus ya rubuta bisa ga takardu da ya samu a Lucca yayin da yake hutu daga kujera a Pisa, de Thou ya yaba masa sosai. <ref>{{Cite book|last3=Eric Cochrane}}</ref>
* ''Lettere volgari'', Roma, 1592.
* ''Venticinque Discorsi siyasa sopra Livio.'' ''Della na biyu guerra Cartaginese'' , Roma, 1601.
* ''Kalmomi linguae latinae.'' ''Nunc primum in ordinem abecedarium adducta, et in anglicum sermonem conversae'' , Landan, 1636.
Aldus ya kuma buga sharhi kan rubuce-rubucen gargajiya da dama, ciki har da dukkan ''rubuce-rubucen Caesarianum'' da ayyukan magana da falsafa na [[Cicero]] .
== Duba kuma ==
* Paulus Manutius
* Aldus Manutius
* Aldine Press
* Tarihin rubutun Yamma
== Manazarta ==
== Littattafan tarihi ==
* {{Cite book|last3=Antoine-Augustin Renouard}}
* {{Cite book|last3=John Edwin Sandys}}
*
*
*
*
kv0wf6rn50afq9e4iya43rotj0pmlqf
968597
968596
2026-10-17T13:05:09Z
Baffa ali
47435
968597
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aldus Manutius, ƙarami''' / / mə ˈ nj uː ʃ iəs / ; Italian ; 13 Fabrairu 1547 - 28 Oktoba 1597) jikan Aldus Manutius ne kuma ɗan Paulus Manutius . Shi ne ɗan ƙarshe na dangin Manuzio da ya yi aiki a Aldine Press da kakansa ya kafa. <ref>{{Cite journal |last=Mosher |first=Fredric J. |date=1978 |title=The Fourth Catalogue of the Aldine Press |url=https://www.jstor.org/stable/26207081 |journal=La Bibliofilía |volume=80 |issue=3 |pages=229–235 |issn=0006-0941 |jstor=26207081}}</ref>
== Rayuwa ==
=== Shekarun farko ===
Aldus malami ne mai tsufa. Tun a shekarar 1557, lokacin da yake ɗan shekara goma sha ɗaya, ya buga ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', wani littafin karatu na magana da aka sake bugawa sau da yawa kuma aka fassara shi zuwa [[Faransanci]] (1557) da [[Turanci]] (1573). A shekara ta 1561, yana da shekaru 14, ya buga wani aiki bisa rubutun [[Harshen Latin|Latin]], ''Orthographiae Ratio'', wanda bugu na biyu (1566) ya ƙunshi kwafin kalandar Romawa ta da, wadda aka rubuta a kan marmara, kuma mahaifinsa Paolo ya gano a shekara ta 1547 a Fadar Cardinal Bernardino Maffei, wanda aka fi sani da ''Fasti Maffeiani'' . {{Sfn|Sandys|1915}} A lokacin da ya ziyarci mahaifinsa a [[Rum|Roma]] a shekara mai zuwa, ya ƙware a fannin rubutun Latin. A shekara ta 1566, ya wallafa wata ƙididdiga mai mahimmanci a kan tsoffin rubuce-rubucen, ''De Veterum Notarum descriptione, quae in antiquis monumentis occurrunt'' .
=== Aldine Press ===
[[File:Aldus_Pius_Manutius_(BM_1865,0708.88).jpg|thumb| Muretus ''Hymnorum Sacrorum Liber'' wanda Aldus Manutius the Younger ya buga, 1575]]
Lokacin da Paparoma Pius na IV ya kira mahaifinsa don ya jagoranci Tipografia del Popolo Romano a Rome, an naɗa Aldus don ya jagoranci manema labarai na Venice. A shekara ta 1570 ya yi abota da wani masanin Faransa Claude Dupuy, wanda ke gudanar da rangadin karatu na gargajiya a Italiya. Musayar da aka yi tsakanin Aldus da Dupuy ta bar wani abu a cikin bugu da Aldine Press ta buga a cikin watanni masu zuwa, wanda ya nuna goyon bayan Dupuy. A shekara ta 1571 ya buga wani bugu mai muhimmanci na Velleius Paterculus ' ''Tarihin Romawa'', tare da bayanai masu amfani.
A cikin 1572 Aldus ya auri Francesca Lucrezia Giunti na dangin Giunti na Florence. Auren ya ƙarfafa alaƙar da ke tsakanin iyalai biyu. Tare da haɗin gwiwar Giunti, Aldus ya gyara tarin wasiƙun Italiya masu yawa waɗanda suka yi nasara sosai. Bayan mutuwar mahaifinsa a shekara ta 1574, Manutius ya zama shugaban cibiyar buga littattafai. A wannan lokacin ya buga littafinsa na Epitome orthographiae (1575) da kuma sharhinsa kan littafin Ars poetica na Horace (1576) kuma aka naɗa shi farfesa a fannin adabi a jami'ar Venice.
Jami'o'i da dama sun yi masa zato saboda shahararsa a matsayin malamin gargajiya. A shekara ta 1585 ya karɓi kujerar shugabancin Rhetoric a Bologna, inda ya buga rayuwarsa ta Cosimo de' Medici (1586). <ref>See {{Cite journal |last=Bramanti |first=Vanni |date=1992 |title=Per la genesi di due biografie di Cosimo I: Filippo Cavriani e Aldo Manuzio il Giovane |url= |journal=Rinascimento |volume=XXXII |issue= |pages=291–309 |doi= |access-date=}}</ref> Ya tafi a shekara ta 1587 don ya hau kujerar shugaban nazari da magana da Belles Lettres a Jami'ar Pisa. Duk da cewa ya bar Venice a shekara ta 1585, injin buga littattafansa ya ci gaba da aiki a ƙarƙashin jagorancin abokin aikinsa, Niccolò Manassi. <ref>See {{Cite journal |last=Dorez |first=Léon |date=1906 |title=Études Aldines IV: Alde le Jeune et Nicolò Manassi |journal=Revue des bibliothèques |volume=VI |pages=380–386}}</ref>
=== A Roma ===
A shekara ta 1588 aka kira Aldus zuwa Rome domin ya maye gurbin shugaban ilimin ɗan adam a jami'ar da mutuwar Muretus ta bari. {{Sfn|Sandys|1915}} A shekara ta 1590, Paparoma Clement na VIII ya naɗa shi darektan manema labarai na Vatican. {{Sfn|Willging|2003}} Angelo Rocca, wanda ya kafa Biblioteca Angelica, ɗakin karatu mafi tsufa a Turai, yana ɗaya daga cikin abokan aikinsa na kud da kud. <ref>{{Cite journal |last=Marinelli |first=Anne V. |date=1955 |title=The State Public Libraries of Italy |url=https://www.jstor.org/stable/4304402 |journal=The Library Quarterly: Information, Community, Policy |volume=25 |issue=2 |pages=163–170 |doi=10.1086/618170 |issn=0024-2519 |jstor=4304402 |s2cid=148074856 |url-access=subscription}}</ref>
Aldus ya fi ƙwarewa a fannin ilimi fiye da kasuwanci, ya ƙware sosai a fannin rubutu, inda ya buga littattafai masu mahimmanci da yawa a fannin. Aikinsa na rubutu, ko da bai kai matsayin kakansa ba, ya sami suna mai girma, har ma an yaba wa bugunsa.
Aldus ya mutu a Roma a ranar 28 ga Oktoba 1597, yana da shekaru 50. Yana aiki a kan ayyuka da dama a lokacin mutuwarsa, ciki har da bayanin tarihi da yanayin ƙasa na dukkan jihohin Italiya da kuma tarin rubuce-rubuce na da, waɗanda daga baya aka haɗa su cikin ''tsohon tarihin'' Giovanni Battista Doni wanda aka buga a 1731. Duk da cewa yana da 'ya'ya, babu wanda ke cikin Aldine Press: bayan mutuwarsa, sunan dangin Manutius ya ɓace daga duniyar bugawa. An wargaza babban ɗakin karatu da mahaifinsa da kakansa suka ba shi. <ref>On Aldo's library see {{Harvard citation no brackets|Serrai|2007}}.</ref> Cardinal Federico Borromeo ya sayi wani ɓangare na tarin, gami da duk wasiƙun iyali. Ana iya samun littattafai da yawa daga ɗakin karatu na Aldine a yau a cikin Biblioteca Ambrosiana da ke [[Milano|Milan]] .
== Ayyuka ==
[[File:Aldo_manuzio,_eleganze...,_venezia,_presso_g.b._bonfandino,_1588.JPG|thumb| Aldo Manuzio, ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', Venezia, presso GB Bonfandino, 1588.]]
* ''Eleganze insieme con la copia della linga toscana e latina'', wanda aka fara bugawa a Venice a shekara ta 1588 kuma an sake buga shi sau da yawa a wurare daban-daban a Turai.
* ''Orthographiae rabo, Collecta ex libris antiquis nahawu'', da dai sauransu, Venice, 1561; bugu na biyu, wanda aka sake dubawa kuma an faɗaɗa shi, Venice, 1566. An buga wani taƙaitaccen sigar a Venice a shekara ta 1575.
* ''Discorso intorno all'eccellenza delle republiche'', Venice, 1572. An sake buga wannan ɗan gajeren rubutun ba tare da sunan marubucin ba a ƙarshen littafin Gasparo Contarini na ''Della Republica e magistrati di Venetia'', wanda aka buga a Venice a shekarar 1591.
* ''Locuzioni dell'epistole di Cicerone'', Venice, 1575.
* ''De quaesitis per epistolam, libri III'', Venice, 1576. Wannan tarin kasidu kan tsoffin al'adu, masana na zamani sun yaba sosai. An sake buga shi a cikin juzu'i na huɗu na Gruter 's ''Lampas, sive fax artium liberalium'' . Gronovius ya buga ɗaya daga cikin kasidun, ''De caelatura et pictura veterum,'' a cikin juzu'i na tara na ''Thesaurus antiquitatum græcarum'' . Graevius ya shigar da kasidun ''De toga'', ''De tunica'' da ''De tibiis'' a cikin juzu'i na shida na ''Thesaurus antiquitatum romanarum'' .
* ''Oratio in funere Bernardi Rottarii, Emanuelis Philiberti ducis Sabaudiae apud Venetam remp.'' ''na gado'' , Venice, 1578.
* ''Il Perfetto gentil'uomo'', Venice, 1584.
*
* ''Vita di Cosimo de' Medici, primo gran duca di Toscana'', Bologna, 1586.
* ''Le Attioni di Casstruccio Castracane degli Antelminelli signore di Lucca'', Rome, 1590. Wannan Rayuwar Castruccio, wadda Aldus ya rubuta bisa ga takardu da ya samu a Lucca yayin da yake hutu daga kujera a Pisa, de Thou ya yaba masa sosai. <ref>{{Cite book|last3=Eric Cochrane}}</ref>
* ''Lettere volgari'', Roma, 1592.
* ''Venticinque Discorsi siyasa sopra Livio.'' ''Della na biyu guerra Cartaginese'' , Roma, 1601.
* ''Kalmomi linguae latinae.'' ''Nunc primum in ordinem abecedarium adducta, et in anglicum sermonem conversae'' , Landan, 1636.
Aldus ya kuma buga sharhi kan rubuce-rubucen gargajiya da dama, ciki har da dukkan ''rubuce-rubucen Caesarianum'' da ayyukan magana da falsafa na [[Cicero]] .
== Duba kuma ==
* Paulus Manutius
* Aldus Manutius
* Aldine Press
* Tarihin rubutun Yamma
== Littattafan tarihi ==
* {{Cite book|last3=Antoine-Augustin Renouard}}
* {{Cite book|last3=John Edwin Sandys}}
*
*
*
*
== Manazarta ==
5z73i18kb4wzk9c6hv2jg1fli1r8a9n
968603
968597
2026-10-17T14:08:20Z
Baby juuu
38856
968603
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aldus Manutius, ƙarami''' / / mə ˈ nj uː ʃ iəs / ; Italian ; 13 ga watan Fabrairu 1547 - 28 Oktoba 1597) jikan Aldus Manutius ne kuma ɗan Paulus Manutius . Shi ne ɗan ƙarshe na dangin Manuzio da ya yi aiki a Aldine Press da kakansa ya kafa. <ref>{{Cite journal |last=Mosher |first=Fredric J. |date=1978 |title=The Fourth Catalogue of the Aldine Press |url=https://www.jstor.org/stable/26207081 |journal=La Bibliofilía |volume=80 |issue=3 |pages=229–235 |issn=0006-0941 |jstor=26207081}}</ref>
== Rayuwa ==
=== Shekarun farko ===
Aldus malami ne mai tsufa. Tun a shekarar 1557, lokacin da yake ɗan shekara goma sha ɗaya, ya buga ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', wani littafin karatu na magana da aka sake bugawa sau da yawa kuma aka fassara shi zuwa [[Faransanci]] (1557) da [[Turanci]] (1573). A shekara ta 1561, yana da shekaru 14, ya buga wani aiki bisa rubutun [[Harshen Latin|Latin]], ''Orthographiae Ratio'', wanda bugu na biyu (1566) ya ƙunshi kwafin kalandar Romawa ta da, wadda aka rubuta a kan marmara, kuma mahaifinsa Paolo ya gano a shekara ta 1547 a Fadar Cardinal Bernardino Maffei, wanda aka fi sani da ''Fasti Maffeiani'' . {{Sfn|Sandys|1915}} A lokacin da ya ziyarci mahaifinsa a [[Rum|Roma]] a shekara mai zuwa, ya ƙware a fannin rubutun Latin. A shekara ta 1566, ya wallafa wata ƙididdiga mai mahimmanci a kan tsoffin rubuce-rubucen, ''De Veterum Notarum descriptione, quae in antiquis monumentis occurrunt'' .
=== Aldine Press ===
[[File:Aldus_Pius_Manutius_(BM_1865,0708.88).jpg|thumb| Muretus ''Hymnorum Sacrorum Liber'' wanda Aldus Manutius the Younger ya buga, 1575]]
Lokacin da Paparoma Pius na IV ya kira mahaifinsa don ya jagoranci Tipografia del Popolo Romano a Rome, an naɗa Aldus don ya jagoranci manema labarai na Venice. A shekara ta 1570 ya yi abota da wani masanin Faransa Claude Dupuy, wanda ke gudanar da rangadin karatu na gargajiya a Italiya. Musayar da aka yi tsakanin Aldus da Dupuy ta bar wani abu a cikin bugu da Aldine Press ta buga a cikin watanni masu zuwa, wanda ya nuna goyon bayan Dupuy. A shekara ta 1571 ya buga wani bugu mai muhimmanci na Velleius Paterculus ' ''Tarihin Romawa'', tare da bayanai masu amfani.
A cikin 1572 Aldus ya auri Francesca Lucrezia Giunti na dangin Giunti na Florence. Auren ya ƙarfafa alaƙar da ke tsakanin iyalai biyu. Tare da haɗin gwiwar Giunti, Aldus ya gyara tarin wasiƙun Italiya masu yawa waɗanda suka yi nasara sosai. Bayan mutuwar mahaifinsa a shekara ta 1574, Manutius ya zama shugaban cibiyar buga littattafai. A wannan lokacin ya buga littafinsa na Epitome orthographiae (1575) da kuma sharhinsa kan littafin Ars poetica na Horace (1576) kuma aka naɗa shi farfesa a fannin adabi a jami'ar Venice.
Jami'o'i da dama sun yi masa zato saboda shahararsa a matsayin malamin gargajiya. A shekara ta 1585 ya karɓi kujerar shugabancin Rhetoric a Bologna, inda ya buga rayuwarsa ta Cosimo de' Medici (1586). <ref>See {{Cite journal |last=Bramanti |first=Vanni |date=1992 |title=Per la genesi di due biografie di Cosimo I: Filippo Cavriani e Aldo Manuzio il Giovane |url= |journal=Rinascimento |volume=XXXII |issue= |pages=291–309 |doi= |access-date=}}</ref> Ya tafi a shekara ta 1587 don ya hau kujerar shugaban nazari da magana da Belles Lettres a Jami'ar Pisa. Duk da cewa ya bar Venice a shekara ta 1585, injin buga littattafansa ya ci gaba da aiki a ƙarƙashin jagorancin abokin aikinsa, Niccolò Manassi. <ref>See {{Cite journal |last=Dorez |first=Léon |date=1906 |title=Études Aldines IV: Alde le Jeune et Nicolò Manassi |journal=Revue des bibliothèques |volume=VI |pages=380–386}}</ref>
=== A Roma ===
A shekara ta 1588 aka kira Aldus zuwa Rome domin ya maye gurbin shugaban ilimin ɗan adam a jami'ar da mutuwar Muretus ta bari. {{Sfn|Sandys|1915}} A shekara ta 1590, Paparoma Clement na VIII ya naɗa shi darektan manema labarai na Vatican. {{Sfn|Willging|2003}} Angelo Rocca, wanda ya kafa Biblioteca Angelica, ɗakin karatu mafi tsufa a Turai, yana ɗaya daga cikin abokan aikinsa na kud da kud. <ref>{{Cite journal |last=Marinelli |first=Anne V. |date=1955 |title=The State Public Libraries of Italy |url=https://www.jstor.org/stable/4304402 |journal=The Library Quarterly: Information, Community, Policy |volume=25 |issue=2 |pages=163–170 |doi=10.1086/618170 |issn=0024-2519 |jstor=4304402 |s2cid=148074856 |url-access=subscription}}</ref>
Aldus ya fi ƙwarewa a fannin ilimi fiye da kasuwanci, ya ƙware sosai a fannin rubutu, inda ya buga littattafai masu mahimmanci da yawa a fannin. Aikinsa na rubutu, ko da bai kai matsayin kakansa ba, ya sami suna mai girma, har ma an yaba wa bugunsa.
Aldus ya mutu a Roma a ranar 28 ga Oktoba 1597, yana da shekaru 50. Yana aiki a kan ayyuka da dama a lokacin mutuwarsa, ciki har da bayanin tarihi da yanayin ƙasa na dukkan jihohin Italiya da kuma tarin rubuce-rubuce na da, waɗanda daga baya aka haɗa su cikin ''tsohon tarihin'' Giovanni Battista Doni wanda aka buga a 1731. Duk da cewa yana da 'ya'ya, babu wanda ke cikin Aldine Press: bayan mutuwarsa, sunan dangin Manutius ya ɓace daga duniyar bugawa. An wargaza babban ɗakin karatu da mahaifinsa da kakansa suka ba shi. <ref>On Aldo's library see {{Harvard citation no brackets|Serrai|2007}}.</ref> Cardinal Federico Borromeo ya sayi wani ɓangare na tarin, gami da duk wasiƙun iyali. Ana iya samun littattafai da yawa daga ɗakin karatu na Aldine a yau a cikin Biblioteca Ambrosiana da ke [[Milano|Milan]] .
== Ayyuka ==
[[File:Aldo_manuzio,_eleganze...,_venezia,_presso_g.b._bonfandino,_1588.JPG|thumb| Aldo Manuzio, ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', Venezia, presso GB Bonfandino, 1588.]]
* ''Eleganze insieme con la copia della linga toscana e latina'', wanda aka fara bugawa a Venice a shekara ta 1588 kuma an sake buga shi sau da yawa a wurare daban-daban a Turai.
* ''Orthographiae rabo, Collecta ex libris antiquis nahawu'', da dai sauransu, Venice, 1561; bugu na biyu, wanda aka sake dubawa kuma an faɗaɗa shi, Venice, 1566. An buga wani taƙaitaccen sigar a Venice a shekara ta 1575.
* ''Discorso intorno all'eccellenza delle republiche'', Venice, 1572. An sake buga wannan ɗan gajeren rubutun ba tare da sunan marubucin ba a ƙarshen littafin Gasparo Contarini na ''Della Republica e magistrati di Venetia'', wanda aka buga a Venice a shekarar 1591.
* ''Locuzioni dell'epistole di Cicerone'', Venice, 1575.
* ''De quaesitis per epistolam, libri III'', Venice, 1576. Wannan tarin kasidu kan tsoffin al'adu, masana na zamani sun yaba sosai. An sake buga shi a cikin juzu'i na huɗu na Gruter 's ''Lampas, sive fax artium liberalium'' . Gronovius ya buga ɗaya daga cikin kasidun, ''De caelatura et pictura veterum,'' a cikin juzu'i na tara na ''Thesaurus antiquitatum græcarum'' . Graevius ya shigar da kasidun ''De toga'', ''De tunica'' da ''De tibiis'' a cikin juzu'i na shida na ''Thesaurus antiquitatum romanarum'' .
* ''Oratio in funere Bernardi Rottarii, Emanuelis Philiberti ducis Sabaudiae apud Venetam remp.'' ''na gado'' , Venice, 1578.
* ''Il Perfetto gentil'uomo'', Venice, 1584.
*
* ''Vita di Cosimo de' Medici, primo gran duca di Toscana'', Bologna, 1586.
* ''Le Attioni di Casstruccio Castracane degli Antelminelli signore di Lucca'', Rome, 1590. Wannan Rayuwar Castruccio, wadda Aldus ya rubuta bisa ga takardu da ya samu a Lucca yayin da yake hutu daga kujera a Pisa, de Thou ya yaba masa sosai. <ref>{{Cite book|last3=Eric Cochrane}}</ref>
* ''Lettere volgari'', Roma, 1592.
* ''Venticinque Discorsi siyasa sopra Livio.'' ''Della na biyu guerra Cartaginese'' , Roma, 1601.
* ''Kalmomi linguae latinae.'' ''Nunc primum in ordinem abecedarium adducta, et in anglicum sermonem conversae'' , Landan, 1636.
Aldus ya kuma buga sharhi kan rubuce-rubucen gargajiya da dama, ciki har da dukkan ''rubuce-rubucen Caesarianum'' da ayyukan magana da falsafa na [[Cicero]] .
== Duba kuma ==
* Paulus Manutius
* Aldus Manutius
* Aldine Press
* Tarihin rubutun Yamma
== Littattafan tarihi ==
* {{Cite book|last3=Antoine-Augustin Renouard}}
* {{Cite book|last3=John Edwin Sandys}}
*
*
*
*
== Manazarta ==
jfdijde3rslakipp6vs0xpdxmdrkh8s
968605
968603
2026-10-17T14:08:37Z
Baby juuu
38856
/* A Roma */
968605
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aldus Manutius, ƙarami''' / / mə ˈ nj uː ʃ iəs / ; Italian ; 13 ga watan Fabrairu 1547 - 28 Oktoba 1597) jikan Aldus Manutius ne kuma ɗan Paulus Manutius . Shi ne ɗan ƙarshe na dangin Manuzio da ya yi aiki a Aldine Press da kakansa ya kafa. <ref>{{Cite journal |last=Mosher |first=Fredric J. |date=1978 |title=The Fourth Catalogue of the Aldine Press |url=https://www.jstor.org/stable/26207081 |journal=La Bibliofilía |volume=80 |issue=3 |pages=229–235 |issn=0006-0941 |jstor=26207081}}</ref>
== Rayuwa ==
=== Shekarun farko ===
Aldus malami ne mai tsufa. Tun a shekarar 1557, lokacin da yake ɗan shekara goma sha ɗaya, ya buga ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', wani littafin karatu na magana da aka sake bugawa sau da yawa kuma aka fassara shi zuwa [[Faransanci]] (1557) da [[Turanci]] (1573). A shekara ta 1561, yana da shekaru 14, ya buga wani aiki bisa rubutun [[Harshen Latin|Latin]], ''Orthographiae Ratio'', wanda bugu na biyu (1566) ya ƙunshi kwafin kalandar Romawa ta da, wadda aka rubuta a kan marmara, kuma mahaifinsa Paolo ya gano a shekara ta 1547 a Fadar Cardinal Bernardino Maffei, wanda aka fi sani da ''Fasti Maffeiani'' . {{Sfn|Sandys|1915}} A lokacin da ya ziyarci mahaifinsa a [[Rum|Roma]] a shekara mai zuwa, ya ƙware a fannin rubutun Latin. A shekara ta 1566, ya wallafa wata ƙididdiga mai mahimmanci a kan tsoffin rubuce-rubucen, ''De Veterum Notarum descriptione, quae in antiquis monumentis occurrunt'' .
=== Aldine Press ===
[[File:Aldus_Pius_Manutius_(BM_1865,0708.88).jpg|thumb| Muretus ''Hymnorum Sacrorum Liber'' wanda Aldus Manutius the Younger ya buga, 1575]]
Lokacin da Paparoma Pius na IV ya kira mahaifinsa don ya jagoranci Tipografia del Popolo Romano a Rome, an naɗa Aldus don ya jagoranci manema labarai na Venice. A shekara ta 1570 ya yi abota da wani masanin Faransa Claude Dupuy, wanda ke gudanar da rangadin karatu na gargajiya a Italiya. Musayar da aka yi tsakanin Aldus da Dupuy ta bar wani abu a cikin bugu da Aldine Press ta buga a cikin watanni masu zuwa, wanda ya nuna goyon bayan Dupuy. A shekara ta 1571 ya buga wani bugu mai muhimmanci na Velleius Paterculus ' ''Tarihin Romawa'', tare da bayanai masu amfani.
A cikin 1572 Aldus ya auri Francesca Lucrezia Giunti na dangin Giunti na Florence. Auren ya ƙarfafa alaƙar da ke tsakanin iyalai biyu. Tare da haɗin gwiwar Giunti, Aldus ya gyara tarin wasiƙun Italiya masu yawa waɗanda suka yi nasara sosai. Bayan mutuwar mahaifinsa a shekara ta 1574, Manutius ya zama shugaban cibiyar buga littattafai. A wannan lokacin ya buga littafinsa na Epitome orthographiae (1575) da kuma sharhinsa kan littafin Ars poetica na Horace (1576) kuma aka naɗa shi farfesa a fannin adabi a jami'ar Venice.
Jami'o'i da dama sun yi masa zato saboda shahararsa a matsayin malamin gargajiya. A shekara ta 1585 ya karɓi kujerar shugabancin Rhetoric a Bologna, inda ya buga rayuwarsa ta Cosimo de' Medici (1586). <ref>See {{Cite journal |last=Bramanti |first=Vanni |date=1992 |title=Per la genesi di due biografie di Cosimo I: Filippo Cavriani e Aldo Manuzio il Giovane |url= |journal=Rinascimento |volume=XXXII |issue= |pages=291–309 |doi= |access-date=}}</ref> Ya tafi a shekara ta 1587 don ya hau kujerar shugaban nazari da magana da Belles Lettres a Jami'ar Pisa. Duk da cewa ya bar Venice a shekara ta 1585, injin buga littattafansa ya ci gaba da aiki a ƙarƙashin jagorancin abokin aikinsa, Niccolò Manassi. <ref>See {{Cite journal |last=Dorez |first=Léon |date=1906 |title=Études Aldines IV: Alde le Jeune et Nicolò Manassi |journal=Revue des bibliothèques |volume=VI |pages=380–386}}</ref>
=== A Roma ===
A shekara ta alif 1588 aka kira Aldus zuwa Rome domin ya maye gurbin shugaban ilimin ɗan adam a jami'ar da mutuwar Muretus ta bari. {{Sfn|Sandys|1915}} A shekara ta 1590, Paparoma Clement na VIII ya naɗa shi darektan manema labarai na Vatican. {{Sfn|Willging|2003}} Angelo Rocca, wanda ya kafa Biblioteca Angelica, ɗakin karatu mafi tsufa a Turai, yana ɗaya daga cikin abokan aikinsa na kud da kud. <ref>{{Cite journal |last=Marinelli |first=Anne V. |date=1955 |title=The State Public Libraries of Italy |url=https://www.jstor.org/stable/4304402 |journal=The Library Quarterly: Information, Community, Policy |volume=25 |issue=2 |pages=163–170 |doi=10.1086/618170 |issn=0024-2519 |jstor=4304402 |s2cid=148074856 |url-access=subscription}}</ref>
Aldus ya fi ƙwarewa a fannin ilimi fiye da kasuwanci, ya ƙware sosai a fannin rubutu, inda ya buga littattafai masu mahimmanci da yawa a fannin. Aikinsa na rubutu, ko da bai kai matsayin kakansa ba, ya sami suna mai girma, har ma an yaba wa bugunsa.
Aldus ya mutu a Roma a ranar 28 ga Oktoba 1597, yana da shekaru 50. Yana aiki a kan ayyuka da dama a lokacin mutuwarsa, ciki har da bayanin tarihi da yanayin ƙasa na dukkan jihohin Italiya da kuma tarin rubuce-rubuce na da, waɗanda daga baya aka haɗa su cikin ''tsohon tarihin'' Giovanni Battista Doni wanda aka buga a 1731. Duk da cewa yana da 'ya'ya, babu wanda ke cikin Aldine Press: bayan mutuwarsa, sunan dangin Manutius ya ɓace daga duniyar bugawa. An wargaza babban ɗakin karatu da mahaifinsa da kakansa suka ba shi. <ref>On Aldo's library see {{Harvard citation no brackets|Serrai|2007}}.</ref> Cardinal Federico Borromeo ya sayi wani ɓangare na tarin, gami da duk wasiƙun iyali. Ana iya samun littattafai da yawa daga ɗakin karatu na Aldine a yau a cikin Biblioteca Ambrosiana da ke [[Milano|Milan]] .
== Ayyuka ==
[[File:Aldo_manuzio,_eleganze...,_venezia,_presso_g.b._bonfandino,_1588.JPG|thumb| Aldo Manuzio, ''Eleganze della lingua Latina e toscana'', Venezia, presso GB Bonfandino, 1588.]]
* ''Eleganze insieme con la copia della linga toscana e latina'', wanda aka fara bugawa a Venice a shekara ta 1588 kuma an sake buga shi sau da yawa a wurare daban-daban a Turai.
* ''Orthographiae rabo, Collecta ex libris antiquis nahawu'', da dai sauransu, Venice, 1561; bugu na biyu, wanda aka sake dubawa kuma an faɗaɗa shi, Venice, 1566. An buga wani taƙaitaccen sigar a Venice a shekara ta 1575.
* ''Discorso intorno all'eccellenza delle republiche'', Venice, 1572. An sake buga wannan ɗan gajeren rubutun ba tare da sunan marubucin ba a ƙarshen littafin Gasparo Contarini na ''Della Republica e magistrati di Venetia'', wanda aka buga a Venice a shekarar 1591.
* ''Locuzioni dell'epistole di Cicerone'', Venice, 1575.
* ''De quaesitis per epistolam, libri III'', Venice, 1576. Wannan tarin kasidu kan tsoffin al'adu, masana na zamani sun yaba sosai. An sake buga shi a cikin juzu'i na huɗu na Gruter 's ''Lampas, sive fax artium liberalium'' . Gronovius ya buga ɗaya daga cikin kasidun, ''De caelatura et pictura veterum,'' a cikin juzu'i na tara na ''Thesaurus antiquitatum græcarum'' . Graevius ya shigar da kasidun ''De toga'', ''De tunica'' da ''De tibiis'' a cikin juzu'i na shida na ''Thesaurus antiquitatum romanarum'' .
* ''Oratio in funere Bernardi Rottarii, Emanuelis Philiberti ducis Sabaudiae apud Venetam remp.'' ''na gado'' , Venice, 1578.
* ''Il Perfetto gentil'uomo'', Venice, 1584.
*
* ''Vita di Cosimo de' Medici, primo gran duca di Toscana'', Bologna, 1586.
* ''Le Attioni di Casstruccio Castracane degli Antelminelli signore di Lucca'', Rome, 1590. Wannan Rayuwar Castruccio, wadda Aldus ya rubuta bisa ga takardu da ya samu a Lucca yayin da yake hutu daga kujera a Pisa, de Thou ya yaba masa sosai. <ref>{{Cite book|last3=Eric Cochrane}}</ref>
* ''Lettere volgari'', Roma, 1592.
* ''Venticinque Discorsi siyasa sopra Livio.'' ''Della na biyu guerra Cartaginese'' , Roma, 1601.
* ''Kalmomi linguae latinae.'' ''Nunc primum in ordinem abecedarium adducta, et in anglicum sermonem conversae'' , Landan, 1636.
Aldus ya kuma buga sharhi kan rubuce-rubucen gargajiya da dama, ciki har da dukkan ''rubuce-rubucen Caesarianum'' da ayyukan magana da falsafa na [[Cicero]] .
== Duba kuma ==
* Paulus Manutius
* Aldus Manutius
* Aldine Press
* Tarihin rubutun Yamma
== Littattafan tarihi ==
* {{Cite book|last3=Antoine-Augustin Renouard}}
* {{Cite book|last3=John Edwin Sandys}}
*
*
*
*
== Manazarta ==
2r5j7nfg6mxbh98mpfjgyf3wt6xjopb
Alheri Model Schools
0
179464
968599
2026-10-17T13:36:33Z
Bappahumar
45200
Sabon shafi: '''Alheri Model Schools''' makaranta ce mai zaman kanta da ke [[Gombe (birni)|Gombe]], [[Jihar Gombe]], Najeriya. Makarantar tana yankin Buba Shango, kusa da Goodluck Jonathan Road.<ref name="worldorgs">[https://ng.worldorgs.com/catalog/gombe/school/alherimodelschools Alheri Model Schools], WorldOrgs.</ref> == Tarihi == An kafa Alheri Model Schools a shekarar 1993. Makarantar tana koyar da ɗalibai daga matakin renon yara da firamare har zuwa sakandare.<ref name="worldorgs" />...
968599
wikitext
text/x-wiki
'''Alheri Model Schools''' makaranta ce mai zaman kanta da ke [[Gombe (birni)|Gombe]], [[Jihar Gombe]], Najeriya. Makarantar tana yankin Buba Shango, kusa da Goodluck Jonathan Road.<ref name="worldorgs">[https://ng.worldorgs.com/catalog/gombe/school/alherimodelschools Alheri Model Schools], WorldOrgs.</ref>
== Tarihi ==
An kafa Alheri Model Schools a shekarar 1993. Makarantar tana koyar da ɗalibai daga matakin renon yara da firamare har zuwa sakandare.<ref name="worldorgs" />
A shekarar 2019, makarantar ta shirya wani bikin al'adu domin ƙarfafa fahimtar al'adun Najeriya da kishin ƙasa tsakanin ɗalibai.<ref name="independent2019">[https://independent.ng/alheri-model-school-gombe-explores-culture-to-instil-patriotism-in-children/ Alheri Model School Gombe Explores Culture To Instil Patriotism In Children], ''Independent Nigeria'', 2019.</ref>
== Ilimi ==
Alheri Model Schools tana da sassan renon yara, firamare da sakandare. Makarantar kuma tana shirya ɗalibai domin jarabawar kammala sakandare kamar [[WAEC]] da [[NECO]].<ref name="worldorgs" />
Makarantar tana da dakunan gwaje-gwaje da ake amfani da su wajen koyar da darussan kimiyya, ciki har da [[Biology]], [[Chemistry]] da [[Physics]], da kuma na'urar kwamfuta.<ref name="worldorgs" />
A shekarar 2023, ɗaya daga cikin ɗaliban Alheri Model School ta samu matsayi na uku a gasar rubutun kalmomi da aka gudanar tsakanin makarantun sakandare a Jihar Gombe.<ref name="periscope2023">[https://periscopenga.com/2023/11/sdgs-cds-organises-inter-school-spelling-bee-competition/ SDGs CDS Organises Inter-School Spelling Bee Competition], ''Periscope Nigeria'', 2023.</ref>
== Al'adu da tarbiyya ==
Makarantar tana gudanar da shirye-shiryen da suka shafi al'adu da tarbiyyar ɗalibai. A wasu bukukuwan makarantar, ɗalibai kan gabatar da kayan gargajiya da wasannin al'adu domin ƙara fahimtar al'adun al'ummomin Najeriya.<ref name="independent2019" />
== Shugabanci ==
Grace Samuel ita ce mai makarantar. Ta kuma kasance tana halartar wasu shirye-shiryen makarantar tare da ba da shawarwari ga ɗaliban da suka kammala karatu.<ref name="independent2025">[https://independent.ng/dont-compromise-your-standards-famous-gombe-school-proprietress-admonishes-graduands/ Don't Compromise Your Standards, Famous Gombe School Proprietress Admonishes Graduands], ''Independent Nigeria'', 2025.</ref>
== Wuri ==
Alheri Model Schools tana yankin Buba Shango a cikin [[Gombe (birni)|Gombe]], [[Jihar Gombe]], Najeriya.<ref name="worldorgs" />
== Manazarta ==
{{Reflist}}[[Rukuni a Jihar Gombe]] [[Rukuni a Gombe]]
pq5kqafx9j1p9w0wi1nd1rpvs7c8pw4
Sandra Achums
0
179465
968650
2026-10-17T15:01:14Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
Sabon shafi: '''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.
968650
wikitext
text/x-wiki
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.
6ydt2w03uldvfcp7qmwy4du41vmfvfh
968652
968650
2026-10-17T15:02:52Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
968652
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.
1fljpbyul8ytp99qssilqms5eqcd1gx
968653
968652
2026-10-17T15:05:49Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
968653
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
p0fgt1eou8cibto2q7duu0mlwju68et
968654
968653
2026-10-17T15:06:23Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
968654
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Manazarta==
1ytyryjpdqf5o7138otiokk83o38928
968655
968654
2026-10-17T15:07:50Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
968655
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
==Manazarta==
5sqs5k5piw3tgilv81fnom0qpzl3k73
968656
968655
2026-10-17T15:09:38Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwa da Illimi */
968656
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>
==Manazarta==
qtk60etdojo6o1aqtaly9rijyvgjlbb
968659
968656
2026-10-17T15:10:49Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwa da Illimi */
968659
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.
==Manazarta==
aah6p5gwxr9smye9fkd8o6x4ymvs8vl
968661
968659
2026-10-17T15:11:23Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwa da Illimi */
968661
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Manazarta==
0vlotqg6zthq97eyaw6874o525i2dd5
968662
968661
2026-10-17T15:11:53Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwa da Illimi */
968662
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
==Manazarta==
iw70mfvj2jldavb48q6q8cocuvm29o7
968664
968662
2026-10-17T15:13:05Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968664
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.
==Manazarta==
1u1ms2m2ujgq62p7vqkuonn527ia8ee
968665
968664
2026-10-17T15:13:41Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968665
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>
==Manazarta==
llsq8d6o16ezz10ql3l9eqnpn9kchrw
968667
968665
2026-10-17T15:14:34Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968667
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.
==Manazarta==
ejueh947ubous69a1t4hlp9khqm4hm4
968668
968667
2026-10-17T15:15:18Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968668
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref>{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Manazarta==
802l2bmsami0wyzceu9hz5t5x6x7g1p
968669
968668
2026-10-17T15:16:42Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968669
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />
==Manazarta==
ime8y85h1uo7qxettipnfe8iujejcmk
968670
968669
2026-10-17T15:17:28Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968670
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.
==Manazarta==
egq0qgkgykekyayos9h869zyd37o9sj
968671
968670
2026-10-17T15:18:00Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968671
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Manazarta==
4qhjsvdqa9vxs2ns4glzvyj9eoa1wnr
968673
968671
2026-10-17T15:19:16Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Aiki */
968673
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
==Manazarta==
ogj5gigs4ezrf2o8yiad63kc23u189j
968674
968673
2026-10-17T15:20:42Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968674
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,
==Manazarta==
2o0zo8ng301v6tgnhesbi2nej4x8hou
968675
968674
2026-10-17T15:21:21Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968675
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
==Manazarta==
pbqiqtk6gfs4uesm9t5xoiay36hcc0m
968676
968675
2026-10-17T15:22:09Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968676
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.
==Manazarta==
olqvxnx0e057vbwup1swzrj5zcy048e
968677
968676
2026-10-17T15:23:11Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968677
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
==Manazarta==
5wm4flb3hia1bfypsq3m15qs6oqb74m
968678
968677
2026-10-17T15:24:22Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968678
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.
==Manazarta==
2w37381zzdm1noahme7zi5235tr6hyv
968679
968678
2026-10-17T15:24:58Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968679
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Manazarta==
8y5nrd26j0h973jbejkbcvvt53e09xb
968680
968679
2026-10-17T15:26:24Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Rayuwan Sirri */
968680
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
==Manazarta==
gput23ni83yyu86xi8swpzrpjntmmkv
968682
968680
2026-10-17T15:31:07Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968682
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of tears (2004)''
==Manazarta==
9dufgy18oumln8aw31olk0cqn8kyqp5
968683
968682
2026-10-17T15:36:50Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968683
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)
==Manazarta==
km60zj0x801ks7rn4f6457m6dx89vqc
968689
968683
2026-10-17T15:40:37Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968689
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
==Manazarta==
cv24k1m6n7gmqeqhnxtfmdni035jnky
968692
968689
2026-10-17T15:43:37Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968692
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
==Manazarta==
jmcm3u0g9usr2nhwxbjemf8gofx6hsj
968696
968692
2026-10-17T15:45:05Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968696
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
==Manazarta==
ix1dzaynnkt9dma6ct9wwlp8xmskq05
968697
968696
2026-10-17T15:46:30Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968697
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
==Manazarta==
sbor40dejx0opkqzsjrl1pzxkeoxqtq
968698
968697
2026-10-17T15:48:19Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968698
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
* ''Tears & Sorrow (2002) as julet
* ''Tears and Sorrow ll (2002)
==Manazarta==
aw3my87qs2rfcztssr7qsgwa9g2nzq4
968699
968698
2026-10-17T15:50:31Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968699
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
* ''Tears & Sorrow (2002) as julet
* ''Tears and Sorrow ll (2002)
* ''Hatred (2001) as Chioma''
* ''Hatred ll (2001)''
* ''Hatred lll (2001)''
==Manazarta==
dryelpwbokfbr5vv3qijpm2tnz70u36
968711
968699
2026-10-17T16:00:24Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968711
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
* ''Tears & Sorrow (2002) as julet
* ''Tears and Sorrow ll (2002)
* ''Hatred (2001) as Chioma''
* ''Hatred ll (2001)''
* ''Hatred lll (2001)''
* ''Oil Village (2001)''
* ''Oil Village ll (2001)
* ''The Last Vote (2001)
* ''Karishika ll (1999) as Bianca
* ''My Cross (1998)
* ''Prophecy (1998) as Evelyn
* ''Karishika (1998) as Bianca
* ''Nightmare (1997)
* ''Deadly Affair ll (1997)
* ''Day Break (1997)
==Manazarta==
nm7menps4n0sab3jqm2h95u7vv1gr57
968713
968711
2026-10-17T16:02:15Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968713
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
* ''Tears & Sorrow (2002) as julet
* ''Tears and Sorrow ll (2002)
* ''Hatred (2001) as Chioma''
* ''Hatred ll (2001)''
* ''Hatred lll (2001)''
* ''Oil Village (2001)''
* ''Oil Village ll (2001)
* ''The Last Vote (2001)
* ''Karishika ll (1999) as Bianca
* ''My Cross (1998)
* ''Prophecy (1998) as Evelyn
* ''Karishika (1998) as Bianca
* ''Nightmare (1997)
* ''Deadly Affair ll (1997)
* ''Day Break (1997)
* ''Dead End (1997)
* ''Compromise (1996)
==Manazarta==
or1g0d9y3xatn1sm9a004hkxv1fi4gq
968720
968713
2026-10-17T16:04:45Z
Abubakar Yusuf Gusau
14813
/* Jerin fina-finai da aka zaɓa */
968720
wikitext
text/x-wiki
{{infobox
}}
'''Sandra Achums'''(An haife ta 19 ga watan Nowember shekara ta 1967) Fitacciyar fuska a talabijin ta Najeriya ce, mai taimakon jama'a, kuma jarumar fim.<ref>{{Cite web |title=Who Is Sandra Achums? {{!}} Biography {{!}} Profile\ History Of Nollywood Actress Sandra Achums – Daily Media Nigeria |url=http://dailymedia.com.ng/who-is-sandra-achums-biography-profile-history-of-nollywood-actress-sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=dailymedia.com.ng |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rucky |title=Veteran Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) - Naija news Naij news |url=http://ngr.ng/veteran-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-germany-photos/ |access-date=30 November 2017 |website=ngr.ng |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last1=Okonofua |first1=Odion |title=All you need to know about the beautiful veteran actress |url=https://www.google.com/s/amp.pulse.ng/entertainment/movies/a-piece-on-the-beautiful-sandra-achums-id7604135.html |website=Pulse.ng |publisher=Pulse}}</ref>
==Rayuwa da Illimi==
Achums an haife ta a jahar Imo<ref>{{Cite news |title=Actress, Sandra Achums Shares Lovely Photos Of Herself And Daughter |url=https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103170625/https://www.nigeriafilms.com/style/109-viewers-comments/46281-actress-sandra-achums-shares-lovely-photos-of-herself-and-daughter |archive-date=3 November 2020 |access-date=30 November 2017 |work=Nigeriafilms.com |language=en-gb}}</ref>Najeriya. Ta yi karatun Firamare, Sakandare, da Sakandare a Jihar Legas, inda ta yi karatun sakandare a Kwalejin Jiha da ke Isolo.<ref>{{cite web |title=Sandra Achums Archives - Motherhood In-Style Magazine |url=http://motherhoodinstyle.net/tag/sandra-achums/ |access-date=30 November 2017 |website=Motherhood In-Style Magazine |language=en-US}}</ref>
==Aiki==
A cikin shekara ta 1995, Achums ta fara fitowa a fim a cikin Mutuwar Al'amari, ta fito tare da Dolly Unachukwu, Jide Kosoko, da Emeka Ike.<ref>{{Cite web |title=Sandra Achums |url=https://m.imdb.com/name/nm1297834/ |access-date=30 November 2017 |website=IMDb |language=en}}</ref>Fim ɗin ya jawo mata shahara sosai.<ref name=":1" />Daga baya ta fito a cikin sabon sigar fim din Glamour Girls.<ref>{{Cite news |last=Nwogu |first=Precious 'Mamazeus' |date=3 May 2022 |title=Netflix's first-look teaser for 'Glamour Girls' is here! |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/netflixs-first-look-teaser-for-glamour-girls-is-here/d2vsxfh |access-date=21 July 2022 |language=en |newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>
==Rayuwan Sirri==
A shekarar ta 2006, Achums ta ƙaura daga Najeriya zuwa Jamus,<ref>{{Cite web |last= |title=Actress Sandra Achums Welcomes Baby Number 4 In Germany |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5164065/actress-sandra-achums-welcomes-baby-number-4-in-germany.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>inda take zaune tare da mijinta, Tony, da kuma yaranta.<ref>{{Cite news |title=Ex-Nollywood Actress, Sandra Achums Shows Off Her Kids and Family In Germany (Photos) - Gistmania |url=http://www.gistmania.com/talk/topic,265321.0.html |access-date=30 November 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Latestnigeriannews |title=Nollywood Actress, Sandra Achums Welcomes Baby Boy In Germany (Photos) |url=https://www.latestnigeriannews.com/news/5161700/nollywood-actress-sandra-achums-welcomes-baby-boy-in-germany-photos.html |access-date=30 November 2017 |website=Latest Nigerian News}}</ref>
Ta haifi danta Ryan a kasar Jamus, inda ta bayyana haihuwarsa a wani sakon da ta wallafa a shafinta na sada zumunta da ke cewa, "Barka da karamin jariri Ryan zuwa duniya". Ita ma tana da diya mace.<ref>{{Cite web |date=2017-11-13 |title=Issa Boy! Sandra Achums Welcomes Baby In Germany |url=https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705220301/https://koko.ng/issa-boy-sandra-achums-welcomes-baby-germany/ |archive-date=5 July 2023 |access-date=2023-01-25 |website=koko.ng}}</ref>
==Jerin fina-finai da aka zaɓa==
* ''Gone Forever (2026)''
* ''Only in America(2005) as Jane''
* ''Circle of Tears (2004)''
* ''Circle of Tears II (2004)''
* ''End of the Game (2004)''
* ''Expensive Game (2004) as Doris''
* ''Victim of Love (2003) As Anita''
* ''Ashanti (2003)''
* ''Against the World (2003)''
* ''Family Crisis (2003)''
* ''Family Crisis ll (2003)''
* ''Six Problem Girls (2003)''
* ''Tears of The Sun (2003)''
* ''Outkast (2001)''
* ''Outkast ll (2002)''
* ''Blue Sea (2002)''
* ''Tears & Sorrow (2002) as julet
* ''Tears and Sorrow ll (2002)
* ''Hatred (2001) as Chioma''
* ''Hatred ll (2001)''
* ''Hatred lll (2001)''
* ''Oil Village (2001)''
* ''Oil Village ll (2001)
* ''The Last Vote (2001)
* ''Karishika ll (1999) as Bianca
* ''My Cross (1998)
* ''Prophecy (1998) as Evelyn
* ''Karishika (1998) as Bianca
* ''Nightmare (1997)
* ''Deadly Affair ll (1997)
* ''Day Break (1997)
* ''Dead End (1997)
* ''Compromise (1996)
* ''Deadly Passion (1996)
* ''Domitilla (1996) as Judith
* ''Deadly Affair (1995) as Bola
==Manazarta==
64x88oy0rlv8bznpcsznuqevgqhbigi
Voliviny
0
179466
968719
2026-10-17T16:04:31Z
Umar A Muhammad
22698
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378259708|Voinyliv]]"
968719
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox ib-settlement vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Voliviny</div><div class="nickname ib-settlement-native" lang="uk">Yaƙe-yaƙe</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[Rural settlement (Ukraine)|Gidajen karkara]]</div>
|- class="mergedtoprow"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Voynyliv_(2).jpg|250x250px|Soviet era memorial to those who perished in World War II in Voynyliv. Building of Professional Technical College of Voynyliv is on the back.]]<div class="ib-settlement-caption">Abin tunawa da zamanin Soviet ga waɗanda suka mutu a Yaƙin Duniya na II a Voynyliv. Gine-gine na Kwalejin Fasaha ta Voynyliv yana bayan.</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="11" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[
{"properties":{"title":"Voinyliv","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q550556"},
{"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"Voinyliv"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q550556"},
{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[24.49416666666667,49.12861111111111],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Voinyliv","marker-symbol":"town"}}
]</mapframe><div class="infobox-caption">Taswirar hulɗa ta Voinyliv</div>
|- class="mergedtoprow"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Ivano-Frankivsk_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|299x299px|Voinyliv is located in Ivano-Frankivsk Oblast]]<div class="od notheme" style="top:25.229%;left:49.84%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Voinyliv]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>Voliviny</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Yanayi a cikin Ivano-Frankivsk Oblast</div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar nunawa ta Ivano-Frankivsk Oblast</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Ukraine_administrative_locations_map,_improved.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Voinyliv is located in Ukraine]]<div class="od notheme" style="top:41.528%;left:15.595%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Voinyliv]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>Voliviny</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Yanayi a cikin Ukraine</div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar nunawa ta Ukraine</span></div></div></div></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |Ma'auni:<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Voinyliv¶ms=49_07_43_N_24_29_39_E_region:UA_type:city <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">49°07′43′′N</span> <span class="longitude">24°29′39′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/__hau____hau____hau__</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">49.12861°N 24.49417°E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">49.12861; 24.49417</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:7}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Voinyliv¶ms=49_07_43_N_24_29_39_E_region:UA_type:city <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">49°07′43″N</span> <span class="longitude">24°29′39″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">49.12861°N 24.49417°E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">49.12861; 24.49417</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator>
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |Kasar
| class="infobox-data" |<span class="flagicon">[[File:Flag_of_Ukraine.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Ukraniya|Ukraine]]
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Oblast
| class="infobox-data" |Ivano-Frankivsk
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Raion
| class="infobox-data" |Kalush
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Hromada
| class="infobox-data" |Ginin Voinyliv hromada
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |Da farko da aka ambata
| class="infobox-data" |Karni na 15
|- class="mergedtoprow"
! colspan="2" class="infobox-header" |Yawan jama'a<div class="ib-settlement-fn"> (2022)<span class="nowrap"> </span></div>
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• Jimillar </div>
| class="infobox-data" |2,601[[File:Decrease2.svg|link=|11x11px|Decrease]]
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |Lambar gidan waya
| class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">77316</div>
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Lambar yanki<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>
| class="infobox-data" | +380 03472
|}
'''Voynyliv''' (Ukrainian) wani ƙauye ne a [[Ukraniya|yammacin Ukraine]]. Voynyliv yana cikin Kalush Raion na Ivano-Frankivsk Oblast, kusan. 100 km daga [[Lviv]]. Birnin da ya fi kusa shi ne Kalush zuwa yamma. Nisa zuwa tashar jirgin kasa mafi kusa a Kalush yana da kilomita 22 kuma yana da kilomita 42 daga Voynyliv zuwa birnin Ivano-Frankivsk. Voinyliv ta dauki bakuncin gwamnatin ƙauyen Voinyliv hromada, ɗaya daga cikin hromadas na Ukraine.<ref name="admreform_2020_voinyliv">{{Cite web |title=Войниловская громада |url=https://gromada.info/ru/obschina/voynylivska/ |publisher=Портал об'єднаних громад України |language=ru}}</ref> Yawan jama'a: 2,601 (kimanin 2022) .
Voynyliv yana cikin ƙasashen da ke cikin kogin Dniester kuma yana kusa da Kogin Sivka da Bolokhivka, masu ba da gudummawa ga Kogin Dniester.
Lambar gidan waya don Voynyliv shine 77316 kuma lambar tarho ita ce +380 03472. A cikin 2002-2005 an gina makarantar a Voynyliv da aka tsara don dalibai 689.
A cikin Kalush Raion akwai kuma karamin ƙauyen Dovhyi Voynyliv (Ukr.: ''Long Voynyliv''), wanda bai kamata a gauraye shi da garin Voynyliv ba.
== Tarihi ==
An fara ambaton Voynyliv a tarihi tun ƙarni na 15, musamman a cikin labarin yaƙin da sojojin Turkiyya suka yi da sojojin Poland na sarki Jan III Sobieski na Poland. A cewar wasu majiyoyi, an kafa shi a shekara ta 1352 a matsayin ƙauyen Prokopivka kuma an ba shi gata a shekara ta 1443.{{Ana bukatan hujja|reason=reliable source needed for the whole sentence, all the dates are unsustainable|date=August 2012}}
Kafin Yaƙin Duniya na Biyu, Voynyliv kamar yawancin yammacin Ukraine, ta kasance 'yar Poland ce kuma tana da mazauna kusan 1000. Ta kasance cibiyar ƙauye (Polish: gmina) a gundumar (Polish: powiat) ta Kalush. Yawan mutanen garin ya ƙunshi Yahudawa da ke kasuwanci da kuma 'yan Poland da 'yan Ukraine. Akwai cocin Roman Katolika a Voynyliv, kodayake Soviets sun rushe ta a 1945. A lokacin yaƙi tsakanin yaƙe-yaƙe, akwai Ƙungiyar Masu Mulki ta Poland. Masu gidaje masu arziki na Poland suna da gidaje a ƙauyukan Serednye, Babyn da Dorokhiv da ke kusa. A 1926, an fara ƙungiyar masu kiwon madara ta farko a Voynyliv, wadda ta sami sakamako mai kyau, bayan haka wasu ƙungiyoyi suka fara bayyana.
Har zuwa 26 ga Janairu 2024, an sanya Voinyliv a matsayin yanki na birni. A wannan rana, sabuwar doka ta fara aiki wacce ta soke wannan matsayi, kuma Voinyliv ta zama ƙauyen karkara.
=== Alama ===
Voynyliv yana da alama ta tarihi, an amince da ita a hukumance a shekara ta 1689. Ya nuna [[zaki]] yana fitowa daga bangon kagara kuma yana riƙe da kambi a hannunsa. Irin wannan zane na makamai na gari - zaki mai launin rawaya a kan bango mai launin shudi (launuka na ƙasa na Ukraine) tare da bango mai ƙarfi a ƙananan ɓangaren, yana aiki a matsayin alamar hukuma ta garin a yau.
== Al'ummar Yahudawa ==
[[File:Voynyliv-Jewish-gravestone.jpg|left|thumb|204x204px|Dutsen kabarin Yahudawa tare da rubutun Ibrananci da aka zana da dabba ta almara a saman a makabartar Yahudawa ta Voynyliv. Harafin Ibrananci na sama na dama Shin Shin .]]
Littafin Where Once We Walked ya bayyana cewa kafin yakin Voynyliv yana da yawan Yahudawa na mutane 944 kuma yana da haikalin Yahudawa. An kashe al'ummar Yahudawa na Voynyliv a cikin Holocaust, kodayake wasu Yahudawa da suka fito daga Voynyliv suna samuwa a Amurka da Ingila daga shige da fice kafin yaƙin. An adana ragowar makabartar Yahudawa a Voynyliv.{{Clear|left}}
== Manazarta ==
289ev4s9agv7378ieykezfgi6lt52qe
968722
968719
2026-10-17T16:07:02Z
Umar A Muhammad
22698
968722
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox ib-settlement vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Voliviny</div><div class="nickname ib-settlement-native" lang="uk">Yaƙe-yaƙe</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[Rural settlement (Ukraine)|Gidajen karkara]]</div>
|- class="mergedtoprow"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Voynyliv_(2).jpg|250x250px|Soviet era memorial to those who perished in World War II in Voynyliv. Building of Professional Technical College of Voynyliv is on the back.]]<div class="ib-settlement-caption">Abin tunawa da zamanin Soviet ga waɗanda suka mutu a Yaƙin Duniya na II a Voynyliv. Gine-gine na Kwalejin Fasaha ta Voynyliv yana bayan.</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="11" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[
{"properties":{"title":"Voinyliv","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q550556"},
{"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"Voinyliv"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q550556"},
{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[24.49416666666667,49.12861111111111],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Voinyliv","marker-symbol":"town"}}
]</mapframe><div class="infobox-caption">Taswirar hulɗa ta Voinyliv</div>
|- class="mergedtoprow"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Ivano-Frankivsk_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|299x299px|Voinyliv is located in Ivano-Frankivsk Oblast]]<div class="od notheme" style="top:25.229%;left:49.84%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Voinyliv]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>Voliviny</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Yanayi a cikin Ivano-Frankivsk Oblast</div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar nunawa ta Ivano-Frankivsk Oblast</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Ukraine_administrative_locations_map,_improved.svg|class=notpageimage noviewer|250x250px|Voinyliv is located in Ukraine]]<div class="od notheme" style="top:41.528%;left:15.595%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Voinyliv]]</div><div class="pv" style="width:6em;bottom:5px;left:-3em"><div>Voliviny</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Yanayi a cikin Ukraine</div><span class="switcher-label" style="display:none">Taswirar nunawa ta Ukraine</span></div></div></div></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |Ma'auni:<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Voinyliv¶ms=49_07_43_N_24_29_39_E_region:UA_type:city <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">49°07′43′′N</span> <span class="longitude">24°29′39′′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/__hau____hau____hau__</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">49.12861°N 24.49417°E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">49.12861; 24.49417</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:7}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Voinyliv¶ms=49_07_43_N_24_29_39_E_region:UA_type:city <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">49°07′43″N</span> <span class="longitude">24°29′39″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">49.12861°N 24.49417°E</span><span style="display:none"> / <span class="geo">49.12861; 24.49417</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator>
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |Kasar
| class="infobox-data" |<span class="flagicon">[[File:Flag_of_Ukraine.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Ukraniya|Ukraine]]
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Oblast
| class="infobox-data" |Ivano-Frankivsk
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Raion
| class="infobox-data" |Kalush
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Hromada
| class="infobox-data" |Ginin Voinyliv hromada
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |Da farko da aka ambata
| class="infobox-data" |Karni na 15
|- class="mergedtoprow"
! colspan="2" class="infobox-header" |Yawan jama'a<div class="ib-settlement-fn"> (2022)<span class="nowrap"> </span></div>
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">• Jimillar </div>
| class="infobox-data" |2,601[[File:Decrease2.svg|link=|11x11px|Decrease]]
|- class="mergedtoprow"
! class="infobox-label" scope="row" |Lambar gidan waya
| class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">77316</div>
|- class="mergedrow"
! class="infobox-label" scope="row" |Lambar yanki<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>
| class="infobox-data" | +380 03472
|}
'''Voynyliv''' (Ukrainian) wani ƙauye ne a [[Ukraniya|yammacin Ukraine]]. Voynyliv yana cikin Kalush Raion na Ivano-Frankivsk Oblast, kusan. 100 km daga [[Lviv]]. Birnin da ya fi kusa shi ne Kalush zuwa yamma. Nisa zuwa tashar jirgin kasa mafi kusa a Kalush yana da kilomita 22 kuma yana da kilomita 42 daga Voynyliv zuwa birnin Ivano-Frankivsk. Voinyliv ta dauki bakuncin gwamnatin ƙauyen Voinyliv hromada, ɗaya daga cikin hromadas na Ukraine.<ref name="admreform_2020_voinyliv">{{Cite web |title=Войниловская громада |url=https://gromada.info/ru/obschina/voynylivska/ |publisher=Портал об'єднаних громад України |language=ru}}</ref> Yawan jama'a: 2,601 (kimanin 2022) .
Voynyliv yana cikin ƙasashen da ke cikin kogin Dniester kuma yana kusa da Kogin Sivka da Bolokhivka, masu ba da gudummawa ga Kogin Dniester.
Lambar gidan waya don Voynyliv shine 77316 kuma lambar tarho ita ce +380 03472. A cikin 2002-2005 an gina makarantar a Voynyliv da aka tsara don dalibai 689.
A cikin Kalush Raion akwai kuma karamin ƙauyen Dovhyi Voynyliv (Ukr.: ''Long Voynyliv''), wanda bai kamata a gauraye shi da garin Voynyliv ba.
== Tarihi ==
An fara ambaton Voynyliv a tarihi tun ƙarni na 15, musamman a cikin labarin yaƙin da sojojin Turkiyya suka yi da sojojin Poland na sarki Jan III Sobieski na Poland. A cewar wasu majiyoyi, an kafa shi a shekara ta 1352 a matsayin ƙauyen Prokopivka kuma an ba shi gata a shekara ta 1443.{{Ana bukatan hujja|reason=reliable source needed for the whole sentence, all the dates are unsustainable|date=August 2012}}
Kafin Yaƙin Duniya na Biyu, Voynyliv kamar yawancin yammacin Ukraine, ta kasance 'yar Poland ce kuma tana da mazauna kusan 1000. Ta kasance cibiyar ƙauye (Polish: gmina) a gundumar (Polish: powiat) ta Kalush. Yawan mutanen garin ya ƙunshi Yahudawa da ke kasuwanci da kuma 'yan Poland da 'yan Ukraine. Akwai cocin Roman Katolika a Voynyliv, kodayake Soviets sun rushe ta a 1945. A lokacin yaƙi tsakanin yaƙe-yaƙe, akwai Ƙungiyar Masu Mulki ta Poland. Masu gidaje masu arziki na Poland suna da gidaje a ƙauyukan Serednye, Babyn da Dorokhiv da ke kusa. A 1926, an fara ƙungiyar masu kiwon madara ta farko a Voynyliv, wadda ta sami sakamako mai kyau, bayan haka wasu ƙungiyoyi suka fara bayyana.
Har zuwa 26 ga Janairu 2024, an sanya Voinyliv a matsayin yanki na birni. A wannan rana, sabuwar doka ta fara aiki wacce ta soke wannan matsayi, kuma Voinyliv ta zama ƙauyen karkara.
=== Alama ===
Voynyliv yana da alama ta tarihi, an amince da ita a hukumance a shekara ta 1689. Ya nuna [[zaki]] yana fitowa daga bangon kagara kuma yana riƙe da kambi a hannunsa. Irin wannan zane na makamai na gari - zaki mai launin rawaya a kan bango mai launin shudi (launuka na ƙasa na Ukraine) tare da bango mai ƙarfi a ƙananan ɓangaren, yana aiki a matsayin alamar hukuma ta garin a yau.
== Al'ummar Yahudawa ==
[[File:Voynyliv-Jewish-gravestone.jpg|left|thumb|204x204px|Dutsen kabarin Yahudawa tare da rubutun Ibrananci da aka zana da dabba ta almara a saman a makabartar Yahudawa ta Voynyliv. Harafin Ibrananci na sama na dama Shin Shin .]]
Littafin Where Once We Walked ya bayyana cewa kafin yakin Voynyliv yana da yawan Yahudawa na mutane 944 kuma yana da haikalin Yahudawa. An kashe al'ummar Yahudawa na Voynyliv a cikin Holocaust, kodayake wasu Yahudawa da suka fito daga Voynyliv suna samuwa a Amurka da Ingila daga shige da fice kafin yaƙin. An adana ragowar makabartar Yahudawa a Voynyliv.{{Clear|left}}
== Manazarta ==
fawcjvblwh9l5qial4jkw9f08cq13we
Tarihin masana'antar auduga a Gombe
0
179467
968741
2026-10-17T18:53:26Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Tarihin masana'antar auduga a Gombe''' ya samo asali ne daga noman auduga da sana'o'in sarrafa zare da saƙar tufafi da al'ummomin yankin suke yi tun kafin mulkin mallaka. A lokacin mulkin mallaka, zuwan ƙungiyar British Cotton Growing Association (BCGA) da kafa cibiyoyin saye da sarrafa auduga sun sauya yadda ake nomawa da sayar da amfanin gonar a yankin Gombe. Daga baya, an kuma yi ƙoƙarin kafa masana'antar ƙera yadi saboda yawan ɗanyen audugar da ake samarwa a Gombe...
968741
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antar auduga a Gombe''' ya samo asali ne daga noman auduga da sana'o'in sarrafa zare da saƙar tufafi da al'ummomin yankin suke yi tun kafin mulkin mallaka. A lokacin mulkin mallaka, zuwan ƙungiyar British Cotton Growing Association (BCGA) da kafa cibiyoyin saye da sarrafa auduga sun sauya yadda ake nomawa da sayar da amfanin gonar a yankin Gombe. Daga baya, an kuma yi ƙoƙarin kafa masana'antar ƙera yadi saboda yawan ɗanyen audugar da ake samarwa a Gombe da yankunan da ke makwabtaka da ita.<ref name="Maigari">{{cite journal |last=Maigari |first=I. A. |title=Agriculture under Colonial Rule in Tangale-Waja Area: A Historical Appraisal |journal=Gombe Journal of General Studies |volume=4 |issue=1 |year=2020}}</ref><ref name="Industry">{{cite thesis |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |publisher=Ahmadu Bello University}}</ref>
== Tarihi ==
=== Kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna da sana'o'in gargajiya da suka haɗa da noman auduga, sarrafa zare, saƙa da rini. Ana amfani da auduga wajen samar da zaren da ake saƙawa don yin tufafi da sauran kayayyakin masaku. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafin da ake amfani da su a gida da kuma waɗanda ake sayarwa a kasuwannin yankin.<ref name="Industry"/>
=== Lokacin mulkin mallaka ===
A lokacin mulkin mallaka, gwamnatin Birtaniya ta ƙarfafa noman auduga a wasu sassan Arewacin Najeriya domin samar da ɗanyen kayan da masana'antun masaku na Birtaniya suke buƙata. British Cotton Growing Association (BCGA) ta shiga harkokin saye da sarrafa auduga a yankin Gombe. Wannan tsarin ya haɗa noman auduga da kasuwannin saye da cibiyoyin cire iri daga auduga, wato ginneries, domin shirya zaren auduga don jigilar shi zuwa wasu wurare.<ref name="Maigari"/><ref>{{cite web |title=Annual Report on Nigeria, 1955 |url=https://wasc.org.uk/Nigeria%20history%20docs/Annual%20Reports%20Nigeria/Nigeria%20colonial%20report%201955.pdf |website=West African Studies Collection |access-date=17 October 2026}}</ref>
A yankin Tangale-Waja, noman auduga don fitarwa zuwa kasuwannin waje bai samu karɓuwa sosai tun farko ba. Wani bincike na tarihi ya nuna cewa a shekarar 1949 an raba kusan tan biyar na irin auduga a yankin. An kuma buɗe kasuwar auduga da aka amince da ita a Gombe a shekarar 1948, sannan aka kafa cibiyar sarrafa auduga a shekara ta gaba. Waɗannan matakai sun taimaka wajen bunƙasa kasuwancin auduga a yankin.<ref name="Maigari"/>
=== Kafa cibiyoyin sarrafa auduga ===
Cibiyoyin sarrafa auduga sun kasance muhimmin ɓangare na tsarin kasuwancin auduga a Gombe. A irin waɗannan cibiyoyi, ana cire irin auduga daga zaren da ake amfani da shi a masana'antun masaku. Wannan aiki yana sauƙaƙa shirya auduga don jigilar shi zuwa masana'antun da ke ƙera zare, yadi da tufafi. Rahoton mulkin mallaka na Najeriya na shekarar 1955 ya lissafa Gombe cikin wuraren da British Cotton Growing Association take gudanar da cibiyoyin sarrafa auduga a Arewacin Najeriya.<ref>{{cite web |title=Annual Report on Nigeria, 1955 |url=https://wasc.org.uk/Nigeria%20history%20docs/Annual%20Reports%20Nigeria/Nigeria%20colonial%20report%201955.pdf |website=West African Studies Collection |access-date=17 October 2026}}</ref>
=== Shirin kafa masana'antar ƙera yadi ===
Yawan audugar da ake samarwa a Gombe da yankunan da ke kusa, ciki har da Biu, Guyuk da Numan, ya sa gwamnatin tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas ta yi la'akari da kafa masana'antar yadi a Gombe. Wani bincike kan tarihin ci gaban masana'antu a Jihar Gombe ya bayyana cewa an gudanar da binciken yiwuwar kafa masana'antar, tare da shigar kamfanin Arewa Textile a matsayin abokin fasaha. Wannan shiri ya nuna ƙoƙarin mayar da auduga daga ɗanyen kayan noma zuwa kayayyakin masana'antu masu ƙarin daraja.<ref name="Industry"/>
Sai dai, ya kamata a bambanta shirin kafa masana'antar ƙera yadi da cibiyoyin cire irin auduga. Kasancewar an gudanar da binciken yiwuwar kafa masana'antar ba ya tabbatar da cewa an kammala ginin ko an fara samar da yadi a cikinta. Saboda haka, ana buƙatar ƙarin takardun tarihi ko bayanan gwamnati domin tabbatar da matakin da wannan shiri ya kai da shekarar da aka ɗauki kowane mataki.<ref name="Industry"/>
=== Matsalolin noman auduga da kasuwancinsa ===
Noman auduga a Gombe ya fuskanci matsaloli da suka haɗa da ƙarancin farashi, kwari masu lalata amfanin gona da tsadar kayan aikin noma. A shekarar 2019, Gwamnatin Jihar Gombe ta bayyana cewa tana ɗaukar matakai domin ƙarfafa manoman auduga, saboda wasu manoma sun nuna sha'awar barin noman saboda ƙarancin farashin da ake saya. Jami'in Ma'aikatar Aikin Gona ta jihar ya kuma bayyana cewa lalacewar auduga sakamakon kwari tana rage ingancin amfanin gona da darajarsa a kasuwa.<ref>{{cite news |title=Gombe State Government moves to sustain cotton production |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-government-moves-to-sustain-cotton-production/ |work=The Guardian Nigeria |date=16 August 2019}}</ref>
Wani bincike da aka wallafa a mujallar Creative Business Research Journal ta Jami'ar Jihar Gombe ya nuna cewa matsalolin tsarin kasuwanci, ƙarancin ribar manoma da tsadar taki da magungunan kashe kwari sun sa wasu manoma sauya daga noman auduga zuwa wasu amfanin gona. Binciken ya kuma bayyana rawar da ƙungiyoyin masu saye da sarrafa auduga suke takawa a tsarin kasuwancin jihar.<ref>{{cite journal |last=Abdullahi |first=Bashir |title=An Overview of Cotton Marketing Policies in Gombe State, Nigeria |journal=Creative Business Research Journal |volume=2 |issue=1 |year=2022}}</ref>
=== Matsayin masana'antar auduga a tattalin arzikin Gombe ===
Noman auduga da sarrafa shi sun taimaka wajen samar da hanyoyin samun kuɗi ga manoma, masu saye, masu jigilar kaya da ma'aikatan cibiyoyin sarrafa auduga. Haka kuma, auduga na da muhimmanci ga masana'antun masaku saboda ita ce ɗaya daga cikin manyan kayan da ake amfani da su wajen ƙera zare da yadi. Duk da haka, ci gaban wannan fanni ya danganta da ingancin amfanin gona, farashin saye, wadatar kayan noma da buƙatar masana'antun da ke amfani da audugar.<ref name="Maigari"/><ref name="Marketing">{{cite journal |last=Terengson |first=Shadrack Danbaba |title=An Overview of Cotton Marketing Policies in Gombe State, Nigeria |journal=Creative Business Research Journal |volume=2 |issue=1 |year=2022}}</ref>
A yau, tarihin masana'antar auduga a Gombe ya haɗa da sana'o'in gargajiya, kasuwancin auduga na lokacin mulkin mallaka, kafa cibiyoyin sarrafa auduga da ƙoƙarin bunƙasa sarrafa kayan amfanin gona a cikin gida. Duk da muhimmancin tarihi da tattalin arzikin wannan fanni, ana buƙatar ƙarin bayanan hukuma domin tantance matsayin dukkan tsoffin masana'antun da kuma waɗanda ke aiki a yanzu.<ref name="Marketing"/><ref>{{cite web |title=Cotton |url=https://wacot.ng/cotton/ |website=WACOT Limited |access-date=17 October 2026}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
q497vipnrh6biwqkiepmxjg0i469xnr
Neo-romanticism
0
179468
968745
2026-10-17T19:21:03Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1380532979|Neo-romanticism]]"
968745
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sintra_-_Palacio_da_Pena_(20332995770).jpg|thumb|300x300px|Fadar Pena a Sintra, [[Portugal]] daya daga cikin wuraren da ake amfani da su don gine-ginen Neo-Romantic]]
Ana amfani da kalmar '''Neo-romanticism''' don rufe ƙungiyoyi daban-daban a cikin falsafar, adabi, kiɗa, zane, da gine-gine, da ƙungiyoyin zamantakewa, waɗanda suka wanzu bayan kuma sun haɗa da abubuwa daga zamanin Romanticism.
An yi amfani da shi tare da ambaton mawaƙa na ƙarshen ƙarni na 19 kamar [[Richard Wagner]] musamman ta Carl Dahlhaus wanda ya bayyana kiɗansa a matsayin "farfadowar soyayya a cikin zamanin positivist". Ya dauke shi daidai da "zamani Wagner", daga kimanin 1850 har zuwa 1890 - farkon zamanin zamani, wanda manyan wakilansa na farko sune Richard Strauss da Gustav Mahler (, 98-99, 102, 105). An yi amfani da shi ga marubutan, masu zane-zane, da mawaƙa waɗanda suka ƙi, suka watsar, ko kuma suka yi tsayayya da hakikanin gaskiya, dabi'a, ko [[Zamanance|zamani]] na zamani a lokuta daban-daban a lokaci daga kimanin 1840 zuwa yanzu.
== Ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20 ==
Neo-romanticism da Romanticism ana ɗaukar su a matsayin adawa da dabi'a - hakika, har zuwa lokacin kiɗa, ana ɗaukar dabi'a a matsayin baƙo har ma da ƙiyayya (. A cikin lokacin da ya biyo bayan hadin kan Jamus a cikin 1871, dabi'a ta ki amincewa da wallafe-wallafen Romantic a matsayin yaudara, rikice-rikice na gaskiya. Halitta ta zama abin da ba za a iya cika "rashin" wanzuwar zamani ba. Masu sukar irin su Hermann Bahr, Heinrich Mann, da Eugen Diederichs sun zo ne don adawa da dabi'a da jari-hujja a ƙarƙashin tutar "neo-romanticism", suna buƙatar sake fasalin al'adu da ke amsawa ga "muradin rai don ma'ana da abun ciki a rayuwa" wanda zai iya maye gurbin raguwar ilimin zamani tare da ra'ayi na duniya gaba ɗaya (.
== Ƙarshen ƙarni na 20 ==
"Neo-romanticism" an gabatar da shi a matsayin madadin lakabi ga ƙungiyar mawaƙa na Jamus waɗanda aka gano tare da ɗan gajeren motsi na Neue Einfachheit a ƙarshen 1970s da farkon 1980s. Tare da wasu kalmomi kamar "sabon sautin", an soki wannan kalmar saboda rashin daidaito saboda bambancin tsakanin waɗannan mawaƙa, wanda babban memba shine Wolfgang Rihm (.
== Burtaniya ==
=== 1880–1910 ===
* Lewis Carroll
* John Ruskin
* Edward Elgar
* Gerard Manley Hopkins
* Ralph Vaughan Williams
* Motsi na Kyakkyawan da Motsi na Fasaha da Ayyuka
* Alamar (artarwa)
* Rudyard Kipling
* Robert Louis Stevenson
* A. E. Housman
* Gine-gine na Neo-Gothic
* Wasu hanyoyi na zane-zane a cikin daukar hoto.
=== 1930–1955 ===
A cikin tarihin fasahar Burtaniya, ana amfani da kalmar "neo-romanticism" ga makarantar da ba ta da alaƙa da zane-zane wanda ya fito a kusa da 1930 kuma ya ci gaba har zuwa farkon shekarun 1950. An fara lakafta shi a watan Maris na shekara ta 1942 ta hanyar mai sukar Raymond Mortimer a cikin New Statesman . Wadannan masu zane-zane sun dubi masu zane-zanen karni na 19 kamar William Blake da Samuel Palmer, amma kuma masu zane-zane cubist na Faransa da masu zane-zane irin su [[Pablo Picasso]], André Masson, da Pavel Tchelitchew (Clark da Clarke 2001 harvnb kuskure: babu manufa: CITEREFClark_and_Clarke2001 (taimako); {{Harvard citation no brackets|Hopkins|2001}}). Wannan motsi an motsa shi a wani bangare a matsayin martani ga barazanar mamayewa a lokacin yakin duniya na biyu . (((((((((((((romanticism" is applied to a loosely affiliated school of landscape painting that emerged around 1930 and continued until the early 1950s. It was first labeled in March 1942 by the critic [[:en:Raymond_Mortimer|Raymond Mortimer]] in the ''New Statesman''. These painters looked back to 19th-century artists such as [[:en:William_Blake|William Blake]] and [[:en:Samuel_Palmer|Samuel Palmer]], but were also influenced by French cubist and post-cubist artists such as [[:en:Pablo_Picasso|Pablo Picasso]], [[:en:André_Masson|André Masson]], and [[:en:Pavel_Tchelitchew|Pavel Tchelitchew]] ({{harvnb|Clark and Clarke|2001}}; {{harvnb|Hopkins|2001}}). This movement was motivated in part as a response to the threat of invasion during World War II. Artists particularly associated with the initiation of this movement included [[:en:Paul_Nash_(artist)|Paul Nash]], [[:en:John_Piper_(artist)|John Piper]], [[:en:Henry_Moore|Henry Moore]], [[:en:Ivon_Hitchens|Ivon Hitchens]], and especially [[:en:Graham_Sutherland|Graham Sutherland]]. A younger generation included [[:en:John_Minton_(artist)|John Minton]], [[:en:Michael_Ayrton|Michael Ayrton]], [[:en:John_Craxton|John Craxton]], [[:en:Keith_Vaughan|Keith Vaughan]], [[:en:Robert_Colquhoun|Robert Colquhoun]], and [[:en:Robert_MacBryde|Robert MacBryde]] {{harv|Button|1996}}.)))))))))))))))Masu zane-zane musamman da ke da alaƙa da fara wannan motsi sun haɗa da Paul Nash, John Piper, [[Henry Moore]], Ivon Hitchens, kuma musamman Graham Sutherland. Matasa sun hada da John Minton, Michael Ayrton, John Craxton, Keith Vaughan, Robert Colquhoun, da Robert MacBryde ().
== Amurka ==
* Paul Creston
* Hoton Justine Kurland{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
* Thomas Mayne Reid{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
* Donna Tartt, musamman sanannen littafinta na farko na 1992 The Secret History{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
== Yammacin Turai ==
[[Falsafa|falsafar]] kyawawan Arthur Schopenhauer da [[Friedrich Nietzsche]] sun ba da gudummawa sosai ga tunanin neo-romantic. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
; Ostiraliya
* Anton Bruckner
; Faransa
* Edmond Rostand
; Jamus
* Richard Strauss
* Wandervogel
; Iceland
* Sigurdur na Arewa
; Ireland
* W.B. Yeats
; Italiya
* Rafael Sabatini
; Norway
* [[Knut Hamsun]]
== Gabashin Turai ==
; Belarusian
* Uladzimir Karatkevich
* Yanka Kupala
; Estonian
* Johannes Semper
* Marie a ƙarƙashin
; Yaren mutanen Georgia
* Alexander Kazbegi
; Girka
* Odysseus Elytis
; Harshen Hungary
* Mór Jókai
; Yaren mutanen Poland
* Ƙungiyar Matasan Poland
* Antoni Lange
* Stanisław Przybyszewski
* Tadeusz Miciński
* Karol Szymanowski
; Rasha
* Eugene Berman
* Maxim Gorky (aikin farko) (Kahn et al. 2018, 599-605)
* Alexander Grin (Kahn et al. 2018, 599-605)
* Vladimir Nabokov, musamman littafinsa na 1932 mai suna Glory<nowiki><i id="mw2w">Darajar</i></nowiki>
* Konstantin Paustovsky (Kahn et al. 2018, 599-605)
* [[Sergei Rachmaninoff]]
* Pavel Tchelitchew
* Kette na Dragotin
== Duniyar Larabawa ==
A cikin wallafe-wallafen Larabci na zamani, neo-romanticism ya fara ne a farkon karni na 20 kuma ya bunƙasa a cikin shekarun 1930 zuwa 1940, wanda ya nemi wahayi daga waƙoƙin soyayya na Faransanci ko Ingilishi. Mafi shahararren ɓangarensa shine ''Mahjar'' ("makarantar ''ƙaura''") wanda ya haɗa da mawaƙa na [[Larabci]] a Amurka Ameen Rihani, [[Khalil Gibran|Kahlil Gibran]], Nasib Arida, Mikhail Naimy, Elia Abu Madi, Fawsi Maluf, Farhat, da al-Qarawi. Har ila yau, halin da ake ciki na neo-romantic ya haɗa da mawaƙa a kowace ƙasar Larabawa: Abdel Rahman Shokry, [[Abbas el-Akkad|Abbas Mahmoud al-Aqqad]] da [[Ibrahim al-Mazini]] a Misira, Omar Abu Risha a Siriya, Elias Abu Shabaki da Salah Labaki a Lebanon, Abu al-Qasim al-Shabbi a Tunisia, da Al-Tijani Yusuf Bashir a Sudan.(Jayyusi 1977, 361–474)
== Indiya ==
A cikin wallafe-wallafen Indiya, ƙungiyar Chhayavaad ce ta wakilci neo-romanticism.
== Japan ==
Farawa a tsakiyar shekarun 1930 kuma ya ci gaba ta hanyar yakin duniya na biyu, marubucin [[Yasuda Yojūrō]] (Torrance 2010 ya jagoranci ƙungiyar adabi ta neo-romantic ta Japan.
== A cikin al'adun gargajiya ==
== Dubi kuma ==
* Waƙoƙin soyayya
* Tsarin gurguzu
* Tsarin zamantakewa na Utopian
* Wandervogel
* Robert Baden-Powell
* Metamodernism
=== Bayanan zamani ===
* Fasahar mafarki
* Al'adun Goth
* Yankin yanki (art)
* Sabon arna
* Neofolk
* Neoromanticism (kiɗa)
* Sabon kabilanci
* Sabon Romantic
== Bayanan da aka ambata ==
dc63mv8z2zmnw1v8lmqwr8e4zq2s2ry
968746
968745
2026-10-17T19:22:50Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968746
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sintra_-_Palacio_da_Pena_(20332995770).jpg|thumb|300x300px|Fadar Pena a Sintra, [[Portugal]] daya daga cikin wuraren da ake amfani da su don gine-ginen Neo-Romantic]]
Ana amfani da kalmar '''Neo-romanticism''' don rufe ƙungiyoyi daban-daban a cikin falsafar, adabi, kiɗa, zane, da gine-gine, da ƙungiyoyin zamantakewa, waɗanda suka wanzu bayan kuma sun haɗa da abubuwa daga zamanin Romanticism.
An yi amfani da shi tare da ambaton mawaƙa na ƙarshen ƙarni na 19 kamar [[Richard Wagner]] musamman ta Carl Dahlhaus wanda ya bayyana kiɗansa a matsayin "farfadowar soyayya a cikin zamanin positivist". Ya dauke shi daidai da "zamani Wagner", daga kimanin 1850 har zuwa 1890 - farkon zamanin zamani, wanda manyan wakilansa na farko sune Richard Strauss da Gustav Mahler (, 98-99, 102, 105). An yi amfani da shi ga marubutan, masu zane-zane, da mawaƙa waɗanda suka ƙi, suka watsar, ko kuma suka yi tsayayya da hakikanin gaskiya, dabi'a, ko [[Zamanance|zamani]] na zamani a lokuta daban-daban a lokaci daga kimanin 1840 zuwa yanzu.
== Ƙarshen ƙarni na 19 da farkon ƙarni na 20 ==
Neo-romanticism da Romanticism ana ɗaukar su a matsayin adawa da dabi'a - hakika, har zuwa lokacin kiɗa, ana ɗaukar dabi'a a matsayin baƙo har ma da ƙiyayya (. A cikin lokacin da ya biyo bayan hadin kan Jamus a cikin 1871, dabi'a ta ki amincewa da wallafe-wallafen Romantic a matsayin yaudara, rikice-rikice na gaskiya. Halitta ta zama abin da ba za a iya cika "rashin" wanzuwar zamani ba. Masu sukar irin su Hermann Bahr, Heinrich Mann, da Eugen Diederichs sun zo ne don adawa da dabi'a da jari-hujja a ƙarƙashin tutar "neo-romanticism", suna buƙatar sake fasalin al'adu da ke amsawa ga "muradin rai don ma'ana da abun ciki a rayuwa" wanda zai iya maye gurbin raguwar ilimin zamani tare da ra'ayi na duniya gaba ɗaya (.
== Ƙarshen ƙarni na 20 ==
"Neo-romanticism" an gabatar da shi a matsayin madadin lakabi ga ƙungiyar mawaƙa na Jamus waɗanda aka gano tare da ɗan gajeren motsi na Neue Einfachheit a ƙarshen 1970s da farkon 1980s. Tare da wasu kalmomi kamar "sabon sautin", an soki wannan kalmar saboda rashin daidaito saboda bambancin tsakanin waɗannan mawaƙa, wanda babban memba shine Wolfgang Rihm (.
== Burtaniya ==
=== 1880–1910 ===
* Lewis Carroll
* John Ruskin
* Edward Elgar
* Gerard Manley Hopkins
* Ralph Vaughan Williams
* Motsi na Kyakkyawan da Motsi na Fasaha da Ayyuka
* Alamar (artarwa)
* Rudyard Kipling
* Robert Louis Stevenson
* A. E. Housman
* Gine-gine na Neo-Gothic
* Wasu hanyoyi na zane-zane a cikin daukar hoto.
=== 1930–1955 ===
A cikin tarihin fasahar Burtaniya, ana amfani da kalmar "neo-romanticism" ga makarantar da ba ta da alaƙa da zane-zane wanda ya fito a kusa da 1930 kuma ya ci gaba har zuwa farkon shekarun 1950. An fara lakafta shi a watan Maris na shekara ta 1942 ta hanyar mai sukar Raymond Mortimer a cikin New Statesman . Wadannan masu zane-zane sun dubi masu zane-zanen karni na 19 kamar William Blake da Samuel Palmer, amma kuma masu zane-zane cubist na Faransa da masu zane-zane irin su [[Pablo Picasso]], André Masson, da Pavel Tchelitchew (Clark da Clarke 2001 harvnb kuskure: babu manufa: CITEREFClark_and_Clarke2001 (taimako); {{Harvard citation no brackets|Hopkins|2001}}). Wannan motsi an motsa shi a wani bangare a matsayin martani ga barazanar mamayewa a lokacin yakin duniya na biyu . Masu zane-zane musamman da ke da alaƙa da fara wannan motsi sun haɗa da Paul Nash, John Piper, [[Henry Moore]], Ivon Hitchens, kuma musamman Graham Sutherland. Matasa sun hada da John Minton, Michael Ayrton, John Craxton, Keith Vaughan, Robert Colquhoun, da Robert MacBryde ().
== Amurka ==
* Paul Creston
* Hoton Justine Kurland{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
* Thomas Mayne Reid{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
* Donna Tartt, musamman sanannen littafinta na farko na 1992 The Secret History{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
== Yammacin Turai ==
[[Falsafa|falsafar]] kyawawan Arthur Schopenhauer da [[Friedrich Nietzsche]] sun ba da gudummawa sosai ga tunanin neo-romantic. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=November 2024}}
; Ostiraliya
* Anton Bruckner
; Faransa
* Edmond Rostand
; Jamus
* Richard Strauss
* Wandervogel
; Iceland
* Sigurdur na Arewa
; Ireland
* W.B. Yeats
; Italiya
* Rafael Sabatini
; Norway
* [[Knut Hamsun]]
== Gabashin Turai ==
; Belarusian
* Uladzimir Karatkevich
* Yanka Kupala
; Estonian
* Johannes Semper
* Marie a ƙarƙashin
; Yaren mutanen Georgia
* Alexander Kazbegi
; Girka
* Odysseus Elytis
; Harshen Hungary
* Mór Jókai
; Yaren mutanen Poland
* Ƙungiyar Matasan Poland
* Antoni Lange
* Stanisław Przybyszewski
* Tadeusz Miciński
* Karol Szymanowski
; Rasha
* Eugene Berman
* Maxim Gorky (aikin farko) (Kahn et al. 2018, 599-605)
* Alexander Grin (Kahn et al. 2018, 599-605)
* Vladimir Nabokov, musamman littafinsa na 1932 mai suna Glory<nowiki><i id="mw2w">Darajar</i></nowiki>
* Konstantin Paustovsky (Kahn et al. 2018, 599-605)
* [[Sergei Rachmaninoff]]
* Pavel Tchelitchew
* Kette na Dragotin
== Duniyar Larabawa ==
A cikin wallafe-wallafen Larabci na zamani, neo-romanticism ya fara ne a farkon karni na 20 kuma ya bunƙasa a cikin shekarun 1930 zuwa 1940, wanda ya nemi wahayi daga waƙoƙin soyayya na Faransanci ko Ingilishi. Mafi shahararren ɓangarensa shine ''Mahjar'' ("makarantar ''ƙaura''") wanda ya haɗa da mawaƙa na [[Larabci]] a Amurka Ameen Rihani, [[Khalil Gibran|Kahlil Gibran]], Nasib Arida, Mikhail Naimy, Elia Abu Madi, Fawsi Maluf, Farhat, da al-Qarawi. Har ila yau, halin da ake ciki na neo-romantic ya haɗa da mawaƙa a kowace ƙasar Larabawa: Abdel Rahman Shokry, [[Abbas el-Akkad|Abbas Mahmoud al-Aqqad]] da [[Ibrahim al-Mazini]] a Misira, Omar Abu Risha a Siriya, Elias Abu Shabaki da Salah Labaki a Lebanon, Abu al-Qasim al-Shabbi a Tunisia, da Al-Tijani Yusuf Bashir a Sudan.(Jayyusi 1977, 361–474)
== Indiya ==
A cikin wallafe-wallafen Indiya, ƙungiyar Chhayavaad ce ta wakilci neo-romanticism.
== Japan ==
Farawa a tsakiyar shekarun 1930 kuma ya ci gaba ta hanyar yakin duniya na biyu, marubucin [[Yasuda Yojūrō]] (Torrance 2010 ya jagoranci ƙungiyar adabi ta neo-romantic ta Japan.
== A cikin al'adun gargajiya ==
== Dubi kuma ==
* Waƙoƙin soyayya
* Tsarin gurguzu
* Tsarin zamantakewa na Utopian
* Wandervogel
* Robert Baden-Powell
* Metamodernism
=== Bayanan zamani ===
* Fasahar mafarki
* Al'adun Goth
* Yankin yanki (art)
* Sabon arna
* Neofolk
* Neoromanticism (kiɗa)
* Sabon kabilanci
* Sabon Romantic
== Bayanan da aka ambata ==
7md70fc5mcunqn4ofz5b54a3y8ecnlx
Hans Klein
0
179469
968747
2026-10-17T19:27:17Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378393836|Hans Klein (politician)]]"
968747
wikitext
text/x-wiki
'''Hans Klein''' (11 ga Yulin 1931 - 26 ga Nuwamba 1996) ɗan siyasan Jamus ne (CSU) wanda ya yi aiki a matsayin Mataimakin Shugaban Bundestag daga 1990 har zuwa mutuwarsa a 1996. <ref>{{Cite web |title=Hans Klein |url=https://www.csu-geschichte.de/personen/detail/hans-klein/ |access-date=15 December 2021 |website=csu-geschichte.de |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Abschied von Hans Klein - Staatsakt im Deutschen Bundestag |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/abschied-von-hans-klein-staatsakt-im-deutschen-bundestag-803944 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a">{{Cite journal |last=Traynor |first=Ian |date=7 December 1996 |title=And the Wall came tumbling down: Obituary of Hans Klein |journal=[[The Guardian]] |publisher=Guardian Newspapers Ltd. |issn=0261-3077}}</ref>
Klein ya riga ya yi aiki a matsayin Ministan Harkoki Musamman daga 1989 zuwa 1990 kuma a matsayin ((((((((((((((Klein had previously served as [[:en:Federal_Minister_for_Special_Affairs_of_Germany|Minister for Special Affairs]] from 1989 to 1990 and as [[:en:Federal_Ministry_for_Economic_Cooperation_and_Development|Minister for Economic Cooperation]] from 1987 to 1989 both in [[:en:Helmut_Kohl|Helmut Kohl]]'s [[:en:Third_Kohl_cabinet|third cabin]]))))))))))Minista na Harkokin Tattalin Arziki daga 1987 zuwa 1989 duka a cikin majalisar ministocin Helmut Kohl na uku.<ref>{{Cite web |title=Zum Tode von Hans Klein |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/zum-tode-von-hans-klein-803922 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a" />
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Mutuwan 1996]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
q9y96ywgy69fbzkf0byngpqlokizmse
968748
968747
2026-10-17T19:31:52Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968748
wikitext
text/x-wiki
'''Hans Klein''' (11 ga Yulin 1931 - 26 ga Nuwamba 1996) ɗan siyasan Jamus ne (CSU) wanda ya yi aiki a matsayin Mataimakin Shugaban Bundestag daga 1990 har zuwa mutuwarsa a 1996. <ref>{{Cite web |title=Hans Klein |url=https://www.csu-geschichte.de/personen/detail/hans-klein/ |access-date=15 December 2021 |website=csu-geschichte.de |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Abschied von Hans Klein - Staatsakt im Deutschen Bundestag |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/abschied-von-hans-klein-staatsakt-im-deutschen-bundestag-803944 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a">{{Cite journal |last=Traynor |first=Ian |date=7 December 1996 |title=And the Wall came tumbling down: Obituary of Hans Klein |journal=[[The Guardian]] |publisher=Guardian Newspapers Ltd. |issn=0261-3077}}</ref>
Klein ya riga ya yi aiki a matsayin Ministan Harkoki Musamman daga 1989 zuwa 1990 kuma a matsayin Minista na Harkokin Tattalin Arziki daga 1987 zuwa 1989 duka a cikin majalisar ministocin Helmut Kohl na uku.<ref>{{Cite web |title=Zum Tode von Hans Klein |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/zum-tode-von-hans-klein-803922 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a" />
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Mutuwan 1996]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
83xhmeg4lpy3b27ejx88oc5oqmhwuqa
968765
968748
2026-10-17T20:28:25Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378393836|Hans Klein (politician)]]"
968765
wikitext
text/x-wiki
'''Hans Klein''' (11 ga Yulin 1931 - 26 ga Nuwamba 1996) ɗan siyasan Jamus ne (CSU) wanda ya yi aiki a matsayin Mataimakin Shugaban Bundestag daga 1990 har zuwa mutuwarsa a 1996. <ref>{{Cite web |title=Hans Klein |url=https://www.csu-geschichte.de/personen/detail/hans-klein/ |access-date=15 December 2021 |website=csu-geschichte.de |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Abschied von Hans Klein - Staatsakt im Deutschen Bundestag |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/abschied-von-hans-klein-staatsakt-im-deutschen-bundestag-803944 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a">{{Cite journal |last=Traynor |first=Ian |date=7 December 1996 |title=And the Wall came tumbling down: Obituary of Hans Klein |journal=[[The Guardian]] |publisher=Guardian Newspapers Ltd. |issn=0261-3077}}</ref>
Klein ya riga ya yi aiki a matsayin Ministan Harkokin Musamman daga 1989 zuwa 1990 kuma a(((((((((Klein had previously served as [[:en:Federal_Minister_for_Special_Affairs_of_Germany|Minister for Special Affairs]] from 1989 to 1990 and as [[:en:Federal_Ministry_for_Economic_Cooperation_and_Development|Minister for Economic Cooperation]] from 1987 to 1989 both in [[:en:Helmut_Kohl|Helmut Kohl]]'s [[:en:Third_Kohl_cabinet|third]])))))))) matsayin Minista na Harkokin Tattalin Arziki daga 1987 zuwa 1989 duka a cikin majalisar ministocin Helmut Kohl na uku.<ref>{{Cite web |title=Zum Tode von Hans Klein |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/zum-tode-von-hans-klein-803922 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a" />
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Mutuwan 1996]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
opx93119a44g86lsfy9tft00iiale4e
968767
968765
2026-10-17T20:29:49Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968767
wikitext
text/x-wiki
'''Hans Klein''' (11 ga Yulin 1931 - 26 ga Nuwamba 1996) ɗan siyasan Jamus ne (CSU) wanda ya yi aiki a matsayin Mataimakin Shugaban Bundestag daga 1990 har zuwa mutuwarsa a 1996. <ref>{{Cite web |title=Hans Klein |url=https://www.csu-geschichte.de/personen/detail/hans-klein/ |access-date=15 December 2021 |website=csu-geschichte.de |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Abschied von Hans Klein - Staatsakt im Deutschen Bundestag |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/abschied-von-hans-klein-staatsakt-im-deutschen-bundestag-803944 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a">{{Cite journal |last=Traynor |first=Ian |date=7 December 1996 |title=And the Wall came tumbling down: Obituary of Hans Klein |journal=[[The Guardian]] |publisher=Guardian Newspapers Ltd. |issn=0261-3077}}</ref>
Klein ya riga ya yi aiki a matsayin Ministan Harkokin Musamman daga 1989 zuwa 1990 kuma a matsayin Minista na Harkokin Tattalin Arziki daga 1987 zuwa 1989 duka a cikin majalisar ministocin Helmut Kohl na uku.<ref>{{Cite web |title=Zum Tode von Hans Klein |url=https://www.bundesregierung.de/breg-de/service/bulletin/zum-tode-von-hans-klein-803922 |access-date=15 December 2021 |website=[[Cabinet of Germany|bundesregierung.de]] |language=de}}</ref><ref name="a" />
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Mutuwan 1996]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
jhajjwy96wp4u3wfi2v65dyam3itq5b
Ministan Tarayya na Harkoki Musamman na Jamus
0
179470
968756
2026-10-17T19:45:57Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1373663991|Federal Minister for Special Affairs of Germany]]"
968756
wikitext
text/x-wiki
Ministan Tarayya na Harkokin Musamman (Jamusanci: Bundesminister für会议 Aufgaben, mai suna [ˈbʊndəsmiˌnɪstɐ fyːɐ̯ bəˈzɔ enferʁə ˈʔaʊfˌɡaːbn̩] i) memba ne na Gwamnatin Jamus ba tare da fayil ba.{{IPA|de|ˈbʊndəsmiˌnɪstɐ fyːɐ̯ bəˈzɔndəʁə ˈʔaʊfˌɡaːbn̩|pron|De-Bundesminister für besondere Aufgaben.ogg}}
Ministocin harkokin musamman cikakkun mambobi ne na majalisar ministoci, amma ba a ba su ma'aikatarsu ba. Dalilan da ya sa shugaban kasa ya nada daya ko fiye da irin wadannan ministoci a cikin majalisar ministocinsa na iya bambanta kuma sun kasance gaba daya a gare shi. A farkon kwanakin Jamhuriyar Tarayya, ana ba da taken akai-akai kuma saboda dalilai daban-daban.((((((((((Ministers for Special Affairs are fully-fledged members of the cabinet, but are not assigned their own ministry. The reasons why a chancellor appoints one or more such ministers to his cabinet can vary and are entirely up to him. In the early days of the Federal Republic, the title was awarded frequently and for very different reasons. For example, [[:en:Robert_Tillmanns|Robert Tillmanns]], one of the first two Ministers for Special Affairs, represented the federal government in the [[:en:Council_of_Elders_of_the_Bundestag|Council of Elders of the Bundestag]]. Other responsibilities delegated to different)))))))) Misali, Robert Tillmanns, daya daga cikin Ministoci biyu na farko na Harkokin Musamman, ya wakilci gwamnatin tarayya a Majalisar Dattawa ta Bundestag. Sauran nauyin da aka ba wa Ministoci daban-daban na Harkokin Musamman sun haɗa da aji na tsakiya, gudanar da ruwa, Majalisar Tsaro ta Tarayya ko harkokin Mataimakin Shugaban Jamus. Tun daga shekarun 1960, ya zama al'ada a ba Shugaban majalisar ministocin matsayin ta irin wannan nadin. Koyaya, wannan har yanzu ba tilas ba ne: za a iya nada shugaban ofishin jakadancin a matsayin Sakataren Gwamnati, wanda Sakataren Gerhard Schröder ya yi a ƙarshe a cikin batun Frank-Walter Steinmeier (1999-2005).
Bayan sake hadewar Jamus a shekarar 1990, an yi amfani da taken don haɗa wasu mambobin Gwamnatin Jamus ta Gabas ta ƙarshe a cikin majalisar ministoci, don samar da wakilci na Sabbin jihohin Jamus a cikin gwamnatin tarayya.
== Jerin Ministocin Tarayya na Harkokin Musamman ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid"
! colspan="2" rowspan="2" width="80px" |Hoton
! rowspan="2" width="30%" |Sunan (Haihuwar-Mutuwa) <br />{{Small|(Birth–Death)}}
! rowspan="2" |Ayyuka
! colspan="3" width="35%" |Lokacin Ofishin
! rowspan="2" width="28%" |Jam'iyyar Siyasa
|-
!Ya hau mulki
!Ofishin hagu
!Lokaci a ofis
|-
| style="background:{{party color|Christian Social Union in Bavaria}}; color:white;" |1
|[[File:Verteidigungsminister_Franz_Josef_Strauß_(4909816836).jpg|113x113px]]
|'''Franz Josef Strauß'''<br />{{Small|(1915–1988)}}
|N/A
|6 ga Oktoba 1953
|12 ga Oktoba 1955
| 2 Shekaru 6 kwanaki
|Ƙungiyar Jama'a ta Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |2
|
|'''Robert Tillmanns'''<br />{{Small|(1896–1955)}}
|wakilan majalisa a Majalisar Dattawa ta Bundestag ta Jamus
|20 ga Oktoba 1953
|12 Nuwamba 1955 <small> (ya mutu a ofis) </small> <br />
| 2 Shekaru 23 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|All-German Bloc/League of Expellees and Deprived of Rights}}; color:white;" |3
|[[File:Waldemar_Kraft_1953.jpg|102x102px]]
|'''Waldemar Kraft'''<br />{{Small|(1898–1977)}}
|da ke da alhakin gudanar da ruwa
|20 ga Oktoba 1953
|12 ga Oktoba 1955
| 2 Shekaru 23 kwanaki
|Dukkanin Jamusanci / League of Expellees da kuma hana 'yanci<nowiki><br id="mwbA"></nowiki>
|-
| style="background:{{party color|Free Democratic Party (Germany)}};" |4
|[[File:Hermann_Schäfer_(cropped).jpg|109x109px]]
|'''Hermann Schäfer'''<br />{{Small|(1892–1966)}}
|da ke da alhakin ƙananan da matsakaitan kasuwanci
|20 ga Oktoba 1953
|16 ga Oktoba 1956
| 2 Shekaru, 362 kwanaki
|Jam'iyyar Democrat ta 'Yanci
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |5
|[[File:Heinrich_Krone_(1961).jpg|107x107px]]
|'''Heinrich Krone'''<br />{{Small|(1895–1989)}}
|Tambayoyin Majalisar Tsaro ta Tarayya
|14 ga Nuwamba 1961
|30 ga Nuwamba 1966
| 5 Shekaru 16 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |6
|[[File:Bundesarchiv_Bild_183-64728-0012,_Ludger_Westrick.jpg|133x133px]]
|'''Ludger Westrick'''<br />{{Small|(1894–1990)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|16 Yuni 1964
|30 ga Nuwamba 1966
| 2 Shekaru, 167 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |7
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F041575-0018,_Horst_Ehmke_bei_Pressekonferenz.jpg|111x111px]]
|'''Horst Ehmke'''<br />{{Small|(1927–2017)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|22 ga Oktoba 1969
|15 ga Disamba 1972
| 3 Shekaru, 54 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Free Democratic Party (Germany)}};" |8
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F042278-0004,_Prof._Dr._Werner_Maihofer.jpg|111x111px]]
|'''Werner Maihofer'''<br />{{Small|(1918–2009)}}
|Ministan Harkokin Mataimakin Shugaban kasa
|15 ga Disamba 1972
|16 ga Mayu 1974
| 1 shekara, 152 kwanaki
|Jam'iyyar Democrat ta 'Yanci
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |9
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F030521-0007,_Egon_Bahr.jpg|111x111px]]
|'''Egon Bahr'''<br />{{Small|(1922–2015)}}
|Ministan Tarayya a [[Ofishin Jakadancin Tarayya na Jamus|Ofishin Jakadancin Tarayya]]
|15 ga Disamba 1972
|16 ga Mayu 1974
| 1 shekara, 152 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |10
|[[File:KAS-Schäuble,_Wolfgang-Bild-1665-1_(cropped).jpg|88x88px]]
|'''[[Wolfgang Schäuble]]'''<br />{{Small|(1942-2023)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|15 ga Nuwamba 1984
|21 ga Afrilu 1989
| 4 Shekaru, 157 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |11
|[[File:RudolfSeiters.jpg|112x112px]]
|'''Rudolf Seiters'''<br />{{Small|(born 1937)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|21 ga Afrilu 1989
|26 Nuwamba 1991
| 2 Shekaru, 219 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Social Union in Bavaria}}; color:white;" |12
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F083495-0022,_Hans_Klein.jpg|127x127px]]
|'''Hans Klein'''<br />{{Small|(1931–1996)}}
|Mai magana da yawun gwamnati kuma shugaban Ofishin Labarai da Bayanai na Gwamnatin Tarayya
|26 ga Nuwamba 1989
|20 ga Disamba 1990
| 1 shekara, 24 kwanaki
|Ƙungiyar Jama'a ta Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |13
|[[File:Maziere.jpg|106x106px]]
|'''Lothar na Masara'''<br />{{Small|(born 1940)}}
| rowspan="5" |bayan sake hadewar JamusHaɗin Jamusanci
|3 ga Oktoba 1990
|19 Disamba 1990
| 77 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |14
|[[File:Sabine_Bergmann-Pohl.jpg|110x110px]]
|'''Sabine Bergmann-Pohl'''<br />{{Small|(born 1946)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |15
|[[File:Bundesarchiv_Bild_183-1990-0711-300,_Günther_Krause_(CDU)_(cropped).jpg|91x91px]]
|'''Günther Krause'''<br />{{Small|(born 1953)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Free Democratic Party (Germany)}};" |16
|[[File:Bundesarchiv_Bild_183-1990-0309-322,_Rainer_Ortleb.jpg|95x95px]]
|'''Rainer Ortleb'''<br />{{Small|(born 1944)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Jam'iyyar Democrat ta 'Yanci
|-
| style="background:{{party color|German Social Union (East Germany)}}; color:white;" |17
|[[File:Hansjoachim_Walther_(cropped).jpg|111x111px]]
|'''Hansjoachim Walther'''<br />{{Small|(1939–2005)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Ƙungiyar Jama'a ta Jamus
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |18
|[[File:FBOHL1.jpg|127x127px]]
|'''Friedrich Bohl'''<br />{{Small|(born 1945)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|26 Nuwamba 1991
|27 ga Oktoba 1998
| 7 Shekaru, 283 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |19
|[[File:Bodo_Hombach.jpg|80x80px]]
|'''Hombach a wuyan hannu'''<br />{{Small|(born 1952)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|27 ga Oktoba 1998
|7 ga Yulin 1999
| 253 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |20
|[[File:Thomas_de_Maiziere_Dresden_(crop).jpg|106x106px]]
|'''Thomas na Masara'''<br />{{Small|(born 1954)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|22 ga Nuwamba 2005
|27 ga Oktoba 2009
| 3 Shekaru, 339 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |21
|[[File:Ronald_Pofalla_2007.jpg|91x91px]]
|'''Ronald Pofalla'''<br />{{Small|(born 1959)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|28 ga Oktoba 2009
|17 ga Disamba 2013
| 4 Shekaru 50 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |22
|[[File:Peter_Altmaier_Portrait.png|105x105px]]
|'''Peter Altmaier'''<br />{{Small|(born 1958)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|17 ga Disamba 2013
|14 Maris 2018
| 4 Shekaru, 87 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |23
|[[File:Helge_Braun_Porträt_2017.jpg|96x96px]]
|'''Helge Braun'''<br />{{Small|(born 1972)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|14 Maris 2018
|8 ga Disamba 2021
| 3 Shekaru, 269 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |24
|[[File:Wolfgang_Schmidt_in_Berlin_on_7_June_2024_(cropped).jpg|107x107px]]
|'''Wolfgang Schmidt'''<br />{{Small|(born 1970)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|8 ga Disamba 2021
|6 ga Mayu 2025
| 3 Shekaru, 149 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |25
|[[File:Frei,_Thorsten-9052.jpg|120x120px]]
|'''Thorsten Frei'''<br />{{Small|(born 1973)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|6 ga Mayu 2025
|''Mai mulki''
| 1 shekara, 164 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |26
|[[File:Employment,_Social_Policy,_Health_and_Consumer_Affairs_Council._2025-06-20_(cropped).jpg|107x107px]]
|'''Nina Warken'''<br />{{Small|(born 1979)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|''An tsara shi''
|
|
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
|}
albm8cdxxvpunmn497ygtllg1jgbc5c
968757
968756
2026-10-17T19:47:41Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968757
wikitext
text/x-wiki
Ministan Tarayya na Harkokin Musamman (Jamusanci: Bundesminister für会议 Aufgaben, mai suna [ˈbʊndəsmiˌnɪstɐ fyːɐ̯ bəˈzɔ enferʁə ˈʔaʊfˌɡaːbn̩] i) memba ne na Gwamnatin Jamus ba tare da fayil ba.{{IPA|de|ˈbʊndəsmiˌnɪstɐ fyːɐ̯ bəˈzɔndəʁə ˈʔaʊfˌɡaːbn̩|pron|De-Bundesminister für besondere Aufgaben.ogg}}
Ministocin harkokin musamman cikakkun mambobi ne na majalisar ministoci, amma ba a ba su ma'aikatarsu ba. Dalilan da ya sa shugaban kasa ya nada daya ko fiye da irin wadannan ministoci a cikin majalisar ministocinsa na iya bambanta kuma sun kasance gaba daya a gare shi. A farkon kwanakin Jamhuriyar Tarayya, ana ba da taken akai-akai kuma saboda dalilai daban-daban. Misali, Robert Tillmanns, daya daga cikin Ministoci biyu na farko na Harkokin Musamman, ya wakilci gwamnatin tarayya a Majalisar Dattawa ta Bundestag. Sauran nauyin da aka ba wa Ministoci daban-daban na Harkokin Musamman sun haɗa da aji na tsakiya, gudanar da ruwa, Majalisar Tsaro ta Tarayya ko harkokin Mataimakin Shugaban Jamus. Tun daga shekarun 1960, ya zama al'ada a ba Shugaban majalisar ministocin matsayin ta irin wannan nadin. Koyaya, wannan har yanzu ba tilas ba ne: za a iya nada shugaban ofishin jakadancin a matsayin Sakataren Gwamnati, wanda Sakataren Gerhard Schröder ya yi a ƙarshe a cikin batun Frank-Walter Steinmeier (1999-2005).
Bayan sake hadewar Jamus a shekarar 1990, an yi amfani da taken don haɗa wasu mambobin Gwamnatin Jamus ta Gabas ta ƙarshe a cikin majalisar ministoci, don samar da wakilci na Sabbin jihohin Jamus a cikin gwamnatin tarayya.
== Jerin Ministocin Tarayya na Harkokin Musamman ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid"
! colspan="2" rowspan="2" width="80px" |Hoton
! rowspan="2" width="30%" |Sunan (Haihuwar-Mutuwa) <br />{{Small|(Birth–Death)}}
! rowspan="2" |Ayyuka
! colspan="3" width="35%" |Lokacin Ofishin
! rowspan="2" width="28%" |Jam'iyyar Siyasa
|-
!Ya hau mulki
!Ofishin hagu
!Lokaci a ofis
|-
| style="background:{{party color|Christian Social Union in Bavaria}}; color:white;" |1
|[[File:Verteidigungsminister_Franz_Josef_Strauß_(4909816836).jpg|113x113px]]
|'''Franz Josef Strauß'''<br />{{Small|(1915–1988)}}
|N/A
|6 ga Oktoba 1953
|12 ga Oktoba 1955
| 2 Shekaru 6 kwanaki
|Ƙungiyar Jama'a ta Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |2
|
|'''Robert Tillmanns'''<br />{{Small|(1896–1955)}}
|wakilan majalisa a Majalisar Dattawa ta Bundestag ta Jamus
|20 ga Oktoba 1953
|12 Nuwamba 1955 <small> (ya mutu a ofis) </small> <br />
| 2 Shekaru 23 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|All-German Bloc/League of Expellees and Deprived of Rights}}; color:white;" |3
|[[File:Waldemar_Kraft_1953.jpg|102x102px]]
|'''Waldemar Kraft'''<br />{{Small|(1898–1977)}}
|da ke da alhakin gudanar da ruwa
|20 ga Oktoba 1953
|12 ga Oktoba 1955
| 2 Shekaru 23 kwanaki
|Dukkanin Jamusanci / League of Expellees da kuma hana 'yanci<nowiki><br id="mwbA"></nowiki>
|-
| style="background:{{party color|Free Democratic Party (Germany)}};" |4
|[[File:Hermann_Schäfer_(cropped).jpg|109x109px]]
|'''Hermann Schäfer'''<br />{{Small|(1892–1966)}}
|da ke da alhakin ƙananan da matsakaitan kasuwanci
|20 ga Oktoba 1953
|16 ga Oktoba 1956
| 2 Shekaru, 362 kwanaki
|Jam'iyyar Democrat ta 'Yanci
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |5
|[[File:Heinrich_Krone_(1961).jpg|107x107px]]
|'''Heinrich Krone'''<br />{{Small|(1895–1989)}}
|Tambayoyin Majalisar Tsaro ta Tarayya
|14 ga Nuwamba 1961
|30 ga Nuwamba 1966
| 5 Shekaru 16 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |6
|[[File:Bundesarchiv_Bild_183-64728-0012,_Ludger_Westrick.jpg|133x133px]]
|'''Ludger Westrick'''<br />{{Small|(1894–1990)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|16 Yuni 1964
|30 ga Nuwamba 1966
| 2 Shekaru, 167 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |7
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F041575-0018,_Horst_Ehmke_bei_Pressekonferenz.jpg|111x111px]]
|'''Horst Ehmke'''<br />{{Small|(1927–2017)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|22 ga Oktoba 1969
|15 ga Disamba 1972
| 3 Shekaru, 54 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Free Democratic Party (Germany)}};" |8
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F042278-0004,_Prof._Dr._Werner_Maihofer.jpg|111x111px]]
|'''Werner Maihofer'''<br />{{Small|(1918–2009)}}
|Ministan Harkokin Mataimakin Shugaban kasa
|15 ga Disamba 1972
|16 ga Mayu 1974
| 1 shekara, 152 kwanaki
|Jam'iyyar Democrat ta 'Yanci
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |9
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F030521-0007,_Egon_Bahr.jpg|111x111px]]
|'''Egon Bahr'''<br />{{Small|(1922–2015)}}
|Ministan Tarayya a [[Ofishin Jakadancin Tarayya na Jamus|Ofishin Jakadancin Tarayya]]
|15 ga Disamba 1972
|16 ga Mayu 1974
| 1 shekara, 152 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |10
|[[File:KAS-Schäuble,_Wolfgang-Bild-1665-1_(cropped).jpg|88x88px]]
|'''[[Wolfgang Schäuble]]'''<br />{{Small|(1942-2023)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|15 ga Nuwamba 1984
|21 ga Afrilu 1989
| 4 Shekaru, 157 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |11
|[[File:RudolfSeiters.jpg|112x112px]]
|'''Rudolf Seiters'''<br />{{Small|(born 1937)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|21 ga Afrilu 1989
|26 Nuwamba 1991
| 2 Shekaru, 219 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Social Union in Bavaria}}; color:white;" |12
|[[File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F083495-0022,_Hans_Klein.jpg|127x127px]]
|'''Hans Klein'''<br />{{Small|(1931–1996)}}
|Mai magana da yawun gwamnati kuma shugaban Ofishin Labarai da Bayanai na Gwamnatin Tarayya
|26 ga Nuwamba 1989
|20 ga Disamba 1990
| 1 shekara, 24 kwanaki
|Ƙungiyar Jama'a ta Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |13
|[[File:Maziere.jpg|106x106px]]
|'''Lothar na Masara'''<br />{{Small|(born 1940)}}
| rowspan="5" |bayan sake hadewar JamusHaɗin Jamusanci
|3 ga Oktoba 1990
|19 Disamba 1990
| 77 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |14
|[[File:Sabine_Bergmann-Pohl.jpg|110x110px]]
|'''Sabine Bergmann-Pohl'''<br />{{Small|(born 1946)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |15
|[[File:Bundesarchiv_Bild_183-1990-0711-300,_Günther_Krause_(CDU)_(cropped).jpg|91x91px]]
|'''Günther Krause'''<br />{{Small|(born 1953)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Free Democratic Party (Germany)}};" |16
|[[File:Bundesarchiv_Bild_183-1990-0309-322,_Rainer_Ortleb.jpg|95x95px]]
|'''Rainer Ortleb'''<br />{{Small|(born 1944)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Jam'iyyar Democrat ta 'Yanci
|-
| style="background:{{party color|German Social Union (East Germany)}}; color:white;" |17
|[[File:Hansjoachim_Walther_(cropped).jpg|111x111px]]
|'''Hansjoachim Walther'''<br />{{Small|(1939–2005)}}
|3 ga Oktoba 1990
|17 ga Janairu 1991
| 106 kwanaki
|Ƙungiyar Jama'a ta Jamus
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |18
|[[File:FBOHL1.jpg|127x127px]]
|'''Friedrich Bohl'''<br />{{Small|(born 1945)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|26 Nuwamba 1991
|27 ga Oktoba 1998
| 7 Shekaru, 283 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |19
|[[File:Bodo_Hombach.jpg|80x80px]]
|'''Hombach a wuyan hannu'''<br />{{Small|(born 1952)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|27 ga Oktoba 1998
|7 ga Yulin 1999
| 253 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |20
|[[File:Thomas_de_Maiziere_Dresden_(crop).jpg|106x106px]]
|'''Thomas na Masara'''<br />{{Small|(born 1954)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|22 ga Nuwamba 2005
|27 ga Oktoba 2009
| 3 Shekaru, 339 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |21
|[[File:Ronald_Pofalla_2007.jpg|91x91px]]
|'''Ronald Pofalla'''<br />{{Small|(born 1959)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|28 ga Oktoba 2009
|17 ga Disamba 2013
| 4 Shekaru 50 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |22
|[[File:Peter_Altmaier_Portrait.png|105x105px]]
|'''Peter Altmaier'''<br />{{Small|(born 1958)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|17 ga Disamba 2013
|14 Maris 2018
| 4 Shekaru, 87 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |23
|[[File:Helge_Braun_Porträt_2017.jpg|96x96px]]
|'''Helge Braun'''<br />{{Small|(born 1972)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|14 Maris 2018
|8 ga Disamba 2021
| 3 Shekaru, 269 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Social Democratic Party of Germany}}; color:white;" |24
|[[File:Wolfgang_Schmidt_in_Berlin_on_7_June_2024_(cropped).jpg|107x107px]]
|'''Wolfgang Schmidt'''<br />{{Small|(born 1970)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|8 ga Disamba 2021
|6 ga Mayu 2025
| 3 Shekaru, 149 kwanaki
|Jam'iyyar Social Democratic Party
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |25
|[[File:Frei,_Thorsten-9052.jpg|120x120px]]
|'''Thorsten Frei'''<br />{{Small|(born 1973)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|6 ga Mayu 2025
|''Mai mulki''
| 1 shekara, 164 kwanaki
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
| style="background:{{party color|Christian Democratic Union of Germany}}; color:white;" |26
|[[File:Employment,_Social_Policy,_Health_and_Consumer_Affairs_Council._2025-06-20_(cropped).jpg|107x107px]]
|'''Nina Warken'''<br />{{Small|(born 1979)}}
|Shugaban Ofishin Jakadancin Tarayya
|''An tsara shi''
|
|
|Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista
|-
|}
db6x0szy5805igaec8j5dujzrg6l76l
János Derzsi
0
179471
968773
2026-10-17T20:36:44Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1321593696|János Derzsi]]"
968773
wikitext
text/x-wiki
'''János Derzsi''' (an haife shi a ranar 20 ga Afrilu 1954 a Nyírábrány) ɗan wasan kwaikwayo ne na Hungary.<ref>{{Cite web |title=Színész (Régi) | Osztály adatbázis | Hallgatók, HÖK | Színház- és Filmművészeti Egyetem |url=http://www.filmacademy.hu/hu/osztalyok/osztaly-adatlap/201 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615082434/http://www.filmacademy.hu/hu/osztalyok/osztaly-adatlap/201 |archive-date=2013-06-15}}</ref> {{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}Ya fito a cikin fina-finai sama da tamanin tun 1979. Mai yiwuwa an fi saninsa da haɗin((((((eighty films since 1979.{{cn|date=March 2024}} He is probably best known for his collaborations with director [[:en:Béla_Tarr|Béla Tarr]], having appeared in six of Tarr's films between))))) gwiwa tare da darektan Béla Tarr, bayan ya bayyana a cikin fina-finai shida na Tarr tsakanin 1982 da 2011.{{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}
== Hotunan da aka zaɓa ==
{| class="wikitable sortable"
|+Film
!Year
!Title
!Role
! class="unsortable" |Notes
|-
|2013
|''The Notebook''
|
|
|-
|2011
|''The Turin Horse''
|
|
|-
|2007
|''The Man from London''
|
|
|-
|2003
|''A Long Weekend in Pest and Buda''
|
|
|-
|2000
|''Werckmeister Harmonies''
|
|
|-
|1998
|''Passion''
|
|
|-
|1997
|''Gypsy Lore''
|
|
|-
|1994
|''Sátántangó''
|
|
|-
|1993
|''Whoops''
|
|
|-
|1986
|''Sound Eroticism''
|
|
|-
|1984
|''Almanac of Fall''
|
|
|-
|1983
|''{{Interlanguage link|The Train Killer (film)|hu|Viadukt (film)}}''
|
|
|-
|1982
|''Macbeth''
|
|
|-
|1980
|''Narcissus and Psyche''
|
|
|}
{{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1954]]
0jrfdf4ef0pbkwohrrcaiy8ldtphbyv
968774
968773
2026-10-17T20:37:51Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968774
wikitext
text/x-wiki
'''János Derzsi''' (an haife shi a ranar 20 ga Afrilu 1954 a Nyírábrány) ɗan wasan kwaikwayo ne na Hungary.<ref>{{Cite web |title=Színész (Régi) | Osztály adatbázis | Hallgatók, HÖK | Színház- és Filmművészeti Egyetem |url=http://www.filmacademy.hu/hu/osztalyok/osztaly-adatlap/201 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615082434/http://www.filmacademy.hu/hu/osztalyok/osztaly-adatlap/201 |archive-date=2013-06-15}}</ref> {{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}Ya fito a cikin fina-finai sama da tamanin tun 1979. Mai yiwuwa an fi saninsa da haɗin gwiwa tare da darektan Béla Tarr, bayan ya bayyana a cikin fina-finai shida na Tarr tsakanin 1982 da 2011.{{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}
== Hotunan da aka zaɓa ==
{| class="wikitable sortable"
|+Film
!Year
!Title
!Role
! class="unsortable" |Notes
|-
|2013
|''The Notebook''
|
|
|-
|2011
|''The Turin Horse''
|
|
|-
|2007
|''The Man from London''
|
|
|-
|2003
|''A Long Weekend in Pest and Buda''
|
|
|-
|2000
|''Werckmeister Harmonies''
|
|
|-
|1998
|''Passion''
|
|
|-
|1997
|''Gypsy Lore''
|
|
|-
|1994
|''Sátántangó''
|
|
|-
|1993
|''Whoops''
|
|
|-
|1986
|''Sound Eroticism''
|
|
|-
|1984
|''Almanac of Fall''
|
|
|-
|1983
|''{{Interlanguage link|The Train Killer (film)|hu|Viadukt (film)}}''
|
|
|-
|1982
|''Macbeth''
|
|
|-
|1980
|''Narcissus and Psyche''
|
|
|}
{{Ana bukatan hujja|date=March 2024}}
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1954]]
p9mycbw4szzgsfkhcl4xukywplmfuck
Catherine Musa Ashasim
0
179472
968782
2026-10-17T20:49:33Z
Uskeone
40867
Sabon shafi: {{Infobox person | name = Catherine Musa Ashasim | honorific_prefix = Professor | nationality = Nigerian | occupation = Professor, Educationist, Researcher | employer = [[Taraba State University]] | field = Literacy Education, Reading Education }} '''Catherine Musa Ashasim''' malamar jami'a ce kuma mai bincike a fannin ilimi a Najeriya. An danganta aikinta da [[Jami'ar Jihar Taraba]], inda ta yi aiki a fannin ilimi. Ta kuma taɓa...
968782
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Catherine Musa Ashasim
| honorific_prefix = Professor
| nationality = Nigerian
| occupation = Professor, Educationist, Researcher
| employer = [[Taraba State University]]
| field = Literacy Education, Reading Education
}}
'''Catherine Musa Ashasim''' malamar jami'a ce kuma mai bincike a fannin ilimi a Najeriya. An danganta aikinta da [[Jami'ar Jihar Taraba]], inda ta yi aiki a fannin ilimi. Ta kuma taɓa riƙe muƙamin muƙaddashiyar shugabar jami'ar daga watan Oktoba na shekarar 2016 zuwa 28 ga Fabrairu, 2017.<ref>{{Cite web
|title=History of Taraba State University
|url=https://presspay.ng/news/history-of-taraba-state-university/
|website=PressPayNg
|date=15 September 2022
|access-date=17 October 2026
}}</ref>
== Aikin ilimi da bincike ==
Ashasim ta yi bincike a kan koyar da karatu da taimaka wa ɗalibai su fahimci abin da suke karantawa. A shekarar 2012, an wallafa littafinta mai suna ''Reading Comprehension: Effects of Text Structure Instruction on the Senior Secondary School Students''. Littafin ya tattauna tasirin koyar da tsarin rubutu wajen inganta fahimtar karatu tsakanin ɗaliban makarantun sakandare.<ref>{{Cite web
|title=Reading Comprehension: Effects of Text Structure Instruction on the Senior Secondary School Students
|url=https://imusic.de/books/9783844386622/catherine-ashasim-2012-reading-comprehension-effects-of-text-structure-instruction-on-the-senior-secondary-school-students-taschenbuch
|website=iMusic
|access-date=17 October 2026
}}</ref>
A shekarar 2025, ta wallafa wani bincike tare da Victoria Lekyong mai taken ''Effect of Blended and Spaced Learning Strategies on Secondary School Students’ Metacognition in Reading Comprehension in Jalingo, Taraba State, Nigeria''. Binciken ya nazarci yadda amfani da haɗa hanyoyin koyarwa da raba darasi zuwa lokuta daban-daban zai iya shafar fahimtar ɗalibai game da yadda suke karatu. An wallafa binciken a mujallar ''Journal of Contemporary Education Research''.<ref>{{Cite journal
|last1=Lekyong
|first1=Victoria
|last2=Ashasim
|first2=Catherine
|title=Effect of Blended and Spaced Learning Strategies on Secondary School Students’ Metacognition in Reading Comprehension in Jalingo, Taraba State, Nigeria
|journal=Journal of Contemporary Education Research
|volume=8
|issue=8
|year=2025
|doi=10.70382/hujcer.v8i8.029
|url=https://doi.org/10.70382/hujcer.v8i8.029
}}</ref>
== Ayyukan zaman lafiya ==
Bayan ayyukan ilimi, Ashasim ta shiga shirye-shiryen zaman lafiya da tattaunawa tsakanin al'ummomi. Wani rahoto na cocin Sewickley Presbyterian da aka wallafa a shekarar 2018 ya ambaci aikinta wajen kafa cibiyar zaman lafiya a jami'ar a lokacin da take muƙaddashiyar shugabar jami'ar, da kuma shirya tarurrukan wayar da kai kan zaman lafiya a Jihar Taraba.<ref>{{Cite web
|title=Sewickley Presbyterian Church Newsletter, July/August 2018
|url=https://sewickleypresby.org/wp-content/uploads/2018/06/July-August-2018-i.pdf
|website=Sewickley Presbyterian Church
|date=2018
|access-date=17 October 2026
}}</ref>
== Manazarta ==
<references />
[[Rukuni:Mutanen Najeriya]]
[[Rukuni:Malaman jami'a na Najeriya]]
[[Rukuni:Masu bincike]]
[[Rukuni:Masana ilimi]]
[[Rukuni:Malaman Jami'ar Jihar Taraba]]
b0b4z1l6vwgpx8b4amyok8shn6d667z
Jaroslav Miller
0
179474
968792
2026-10-17T21:20:31Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1319329204|Jaroslav Miller]]"
968792
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin Czech ne wanda farfesa ne a fannin tarihi kuma shugaban jami'ar Palacký da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi (((((((((((((()has taken part in many long-term fellowships at universities and scientific institutions in Canada, Hungary, United States, Great Britain, Germany and Australia. He was twice appointed a fellow of the German scientific [[:en:Alexander_von_Humboldt_Foundation|Alexander von Humboldt Foundation]] (2006 in [[:en:Marburg|Marburg]], 2010 in [[:en:Münster|Münster]]) and the American [[:en:Andrew_W._Mellon_Foundation|Andrew W. Mellon Foundation]] (2004, 2010 [[:en:Wolfenbüttel|Wolfenbüttel]]). In 2008 he was a [[:en:Fulbright_Fellow|Fulbright Fellow]] at [[:en:Georgia_College_and_State_University|Georgia College and State University]]. During the 2010–2011 academic year, he held a Guest Professorship at the [[:en:University_of_Western_Australia|University of Western Australia]] in Perth. In 2012, the [[:en:US_Ambassador_to_the_Czech_Republic|US Ambassador]] appointed him a [[:en:Fulbright_Program|Fulbright Program]] Ambassador to the Czech Republic.<ref>{{cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |accessdate=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> In the same year he was appointed professor of))))))))))Jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
mq37kv3h74iig8nuttl1doc7nti259y
968796
968792
2026-10-17T21:22:16Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968796
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin Czech ne wanda farfesa ne a fannin tarihi kuma shugaban jami'ar Palacký da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
02xn8x0hwx00rplol46qfxtdtwiivxe
968842
968796
2026-10-17T21:32:27Z
Kamal JB
24987
/* Bayanan da aka ambata */
968842
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin Czech ne wanda farfesa ne a fannin tarihi kuma shugaban jami'ar Palacký da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
rqd4htxgyzdv0z5ginibb4zta52eu6z
968843
968842
2026-10-17T21:32:44Z
Kamal JB
24987
968843
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin Czech ne wanda farfesa ne a fannin tarihi kuma shugaban jami'ar Palacký da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
7hzf0exwgi37wq7zhcjarq1d5btfout
968844
968843
2026-10-17T21:33:43Z
Kamal JB
24987
968844
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin tarihi kuma shugaban jami'ar Palacký da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
25nxnbni33no3ucotq23zgfifkns55l
968845
968844
2026-10-17T21:34:21Z
Kamal JB
24987
968845
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar Palacký da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
4tavtkor87yqk01djfbc96jdoxb1fvf
968846
968845
2026-10-17T21:34:57Z
Kamal JB
24987
968846
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar '''Palacký''' da ke Olomouc . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
6y2zrfpog4u14a3l1v4v7mj3j512zww
968848
968846
2026-10-17T21:35:23Z
Kamal JB
24987
968848
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar '''Palacký''' da ke '''Olomouc''' . Ya mai da hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
f1j3s7l8u6kmb30hfodwgqp1bw0d062
968850
968848
2026-10-17T21:36:27Z
Kamal JB
24987
968850
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar '''Palacký''' da ke '''Olomouc''' . Ya maida hankali kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
kox8cba7tyzo4n63k31ewlv42amue0f
968851
968850
2026-10-17T21:37:09Z
Kamal JB
24987
968851
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar '''Palacký''' da ke '''Olomouc''' . Ya maida hankali sa kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
ouik493c2f789scahwiesmknstz8erq
968853
968851
2026-10-17T21:37:54Z
Kamal JB
24987
968853
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar '''Palacký''' da ke '''Olomouc''' . Ya maida hankali sa ne kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da Slovak.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
0csx1z6yjptr5lcnl5c0mqr5gxvwceo
968875
968853
2026-10-17T22:17:42Z
Kamal JB
24987
968875
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Prof._Jaroslav_Miller.jpg|thumb|Jaroslav Miller]]
'''Jaroslav Miller''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Junairun shekara ta 1971) masanin tarihin (Czech) ne wanda farfesa ne a fannin [[tarihi]] kuma shugaban jami'ar '''Palacký''' da ke '''Olomouc''' . Ya maida hankali sa ne kan nazarin birane, tarihin Tunanin siyasa kuma kwanan nan kuma batutuwan da suka shafi gudun hijira ta Czech da '''Slovak'''.
== Rayuwa ==
An haifi Miller a Shumperk . Ya yi karatun tarihi da ilimin harshe a [[Olomouc]]" id="mwFQ" rel="mw:WikiLink" title="Palacký University of Olomouc">Jami'ar Palacký da ke Olomouc, Jami'ar Turai ta Tsakiya a Budapest, da Lady Margaret Hall a Jami'an Oxford. Malamansa sun hada da Josef Jařab, Ralf Dahrendorf, Stephen Greenblatt da Robert John Weston Evans .
Ya shiga cikin zumunci na dogon lokaci a jami'o'i da cibiyoyin kimiyya a Kanada, Hungary, Amurka, Burtaniya, Jamus da Ostiraliya. An nada shi sau biyu a matsayin abokin aikin kimiyya na Jamus Alexander von Humboldt Foundation (2006 a Marburg, 2010 a Münster) da kuma Amurka Andrew W. Mellon Foundation (2004, 2010 Wolfenbüttel). A shekara ta 2008 ya kasance Fulbright Fellow a Kwalejin Georgia da Jami'ar Jiha. A lokacin shekara ta 2010-2011, ya rike Farfesa a Jami'ar Yammacin Australia da ke Perth . A shekara ta 2012, Jakadan Amurka ya nada shi jakadan Shirin Fulbright a Jamhuriyar Czech . <ref>{{Cite web |title=Fulbright Honorary Ambassadors |url=http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222213324/http://www.fulbright.cz/fulbright-honorary-ambassadors |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=J. W. Fulbright Commission |language=Czech}}</ref> A wannan shekarar an nada shi farfesa a fannin tarihi.<ref>{{Cite web |title=Jaroslav Miller |url=http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222233208/http://www.upol.cz/en/menu/academic-authorities/jaroslav-miller/ |archive-date=22 December 2015 |access-date=22 December 2015 |publisher=Palacký University, Olomouc}}</ref>
A cikin 2008 gidan wallafe-wallafen Burtaniya Ashgate Publishing ya buga littafinsa Urban Societies in East-Central Europe, 1500-1700. A shekara ta 2010 ya buga a New York da Budapest (tare da [[László Kontler]]) littafin Friars, Nobles and Burghers - Sermons, Images and Prints: Studies of Culture and Society in Early-Modern Europe .
A ranar [[Rector (academia)|Rector]]_election" id="mwNw" rel="mw:WikiLink" title="2013 Palacký University Rector election">16 ga Oktoba 2013 an zabe shi a matsayin Rector na Jami'ar Palacký na tsawon shekara ta 2014-2018. Ya fara ne a ranar 1 ga Fabrairu 2014. <ref>{{Cite web |title=CEU Alumnus Jaroslav Miller Elected Rector of Palacky University | Central European University |url=http://www.ceu.hu/article/2013-10-22/ceu-alumnus-jaroslav-miller-elected-rector-palacky-university}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Miller ya sami kyaututtuka da yawa na ilimi da kimiyya. A shekara ta 2005 an ba shi lambar yabo ta "R. John Rath Prize for Best Study in Habsburg History" ko "Best Urban History Monograph Award".<ref>{{Cite web |title=Rath Prize: Center for Austrian Studies |url=http://cas.umn.edu/awards/rathprize.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Center for Austrian Studies, University of Minnesota}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
Ayyukan kimiyya na Miller sun hada da:
* ''Al'ummomin birane a Gabashin Tsakiyar Turai, 1500 - 1700'', (Ashgate: Aldershot - New York, 2008).
* ''Labarin Palatine: Frederick V. da Hoton Yakin Bohemian a farkon Stuart Ingila'', (ARGO: Prague, 2004).
* ''Haihuwar Leviathan An jinkirta: Rikicin Masarautar Stuart, 1603 - 1641'', (ARGO: Prague, 2006).
* Ƙungiyar da aka rufe da Maƙiya: Birnin da ke Gabashin Tsakiyar Turai (1500 - 1700), (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2006).
* ''John Barclay - Argenis: Tushen Ilimi na Absolutism na Turai'', (Nakladatelství Lidové noviny: Prague, 2009).
* Tare da László Kontler: Friars, Nobles da Burghers - Sermons, Images da Prints: Nazarin Al'adu da Al'umma a farkon zamani na Turai (New York - Budapest: CEU Press, 2010).
== Haɗin waje ==
* [http://www.jaroslavmiller.cz Shafin yanar gizon Miller] An adana shi
* [https://web.archive.org/web/20130927210932/http://historie.upol.cz/en/profil.php?id=30 CV na Miller a shafin yanar gizon Jami'ar Palacký]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
nory9ts90j9jnv6n9ej8rfkrvs3r540
Asibitin Sant Joan de Déu Barcelona
0
179475
968798
2026-10-17T21:23:10Z
Halima Waziri
29451
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1372836696|Hospital Sant Joan de Déu Barcelona]]"
968798
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles><templatestyles src="Multiple issues/styles.css"></templatestyles> {{Infobox hospital|name=Hospital Sant Joan de Déu Barcelona|org_group=<!-- optional -->|image=Hospital-Sant-Joan-Deu-Barcelona-front-entrance.jpg|caption=Main entrance|logo=|location=2 Passeig Sant Joan de Déu, [[Esplugues de Llobregat]]|region=|state=Barcelona|country=Spain|healthcare=Concerted public & Private & Charity|type=Specialist|speciality=[[Pediatric]] [[Obstetrics]] [[Gynecology]]|standards=<!-- optional -->|emergency=Yes|beds=362|affiliation=<!-- University or Barcelona -->|founded=1867|closed=<!-- optional -->|website=https://www.sjdhospitalbarcelona.org|other_links=<!-- optional -->[[List of hospitals in Spain]]}}'''Asibitin Sant Joan de Déu Barcelona''' asibitin koyarwa ne da ya ƙware a fannin kula da yara, ilimin mata da kuma kula da mata masu juna biyu. Tana kan Passeig Sant Joan de Déu a cikin Esplugues de Llobregat, gunduma mai iyaka da [[Barcelona]], [[Katalunya|Kataloniya]] ( [[Ispaniya|Spain]] ). Cibiya ce mai zaman kanta da Hukumar Lafiya ta Catalan ta shirya, wacce ke karkashin Asibitin Asibiti na St. John of God, wata kungiya ta addini da ke kula da kusan cibiyoyin lafiya 300 a duk fadin duniya, daya daga cikinsu ita ce Asibitin St John of God da ke Sierra Leone .
Cibiyar tana da gadaje 362 da ɗakunan tiyata 12. Tana daukar kwararru sama da 1,200 aiki kuma tana halartar haihuwa sama da 4,000 da kuma gaggawa 130,000 a kowace shekara, baya ga yin rijistar asibiti sau 26,000 da kuma yin tiyata sau 13,000.
== Tarihi ==
An kafa Asibitin Sant Joan de Déu a cikin 1867. A shekarar 1973 an yi taron tattaunawa daga hukumar kula da lafiyar jama'a kuma a shekarar 1983 ya zama wani ɓangare na Cibiyar Kula da Asibitocin Jama'a. Tun daga shekarar 2009, asibitin yana da alaƙa da Ƙungiyar Asibitocin Yara ta Ƙasa da Cibiyoyin da suka shafi hakan (NACHRI), wata ƙungiya mai daraja ta asibitocin yara da ke aiki don haɓaka lafiya da samun damar kula da lafiya ga yara, kuma tana da membobi sama da 200 a Amurka, Ostiraliya, Kanada, Italiya, Mexico da Puerto Rico.
== Koyarwa ==
Asibitin Sant Joan de Déu ya cimma yarjejeniya tun daga shekarar 1994 da Jami'ar Barcelona don haɓaka koyarwa a matakin digiri na farko da na gaba da digiri na biyu. A ciki kuma ana koyar da ci gaba da ilimi ga ƙwararru, daga tsakiya da waje, da kuma horar da ƙwararru a fannoni daban-daban na fannoni na musamman na yara da kuma ilimin perinatology.
== Bincike ==
Cibiyar tana haɓaka, tare da haɗin gwiwar Gidauniyar Sant Joan de Déu, layukan bincike da dama kuma tana da ginin bincike.
Manyan ƙungiyoyin bincike sun fi mai da hankali kan karatunsu a cikin:
* Cututtukan jijiyoyi, cututtuka, musamman a cikin hanyoyin neurometabolic.
* Ganewar asali da kuma sabbin magunguna don ci gaban ƙari.
* [[Cutar|Cututtuka masu yaduwa]], musamman a fannin kamuwa da cutar HIV .
* Cututtukan da ke da alaƙa da kamuwa da cutar pneumococcal .
* Rigakafi da sanin cututtukan manya na asalin tayi ko kuma a farkon shekarun rayuwa.
== Ƙirƙira-kirkire ==
Sant Joan de Déu Barcelona ita ce cibiya ta farko ta Sipaniya da ke da wani sashe na musamman da aka keɓe don haɓaka [[Sabuntawa|kirkire-kirkire]] a tsakanin ƙwararrunta kuma tana tallafa musu don su iya yin amfani da ra'ayoyinsu, su yi musu haƙƙin mallaka da kuma gina samfurin.{{Ana bukatan hujja|date=May 2022}}
Tun daga shekarar 2013, suna ɗaya daga cikin asibitoci na farko da suka gwada buga sassan jiki ta hanyar amfani da na'urar 3D. <ref>{{Cite web |date=2022-01-13 |title=El Hospital Sant Joan de Déu, pionero en Cataluña en imprimir órganos en 3D |url=https://www.niusdiario.es/espana/catalunya/hospital-sant-joan-deu-imprimir-organos-3d_18_3266296174.html |access-date=2022-02-10 |website=Nius Diario |language=es-ES}}</ref>
== Tsarin haɗin kai ==
Asibitin Sant Joan de Déu yana da alaƙa da Asibitin Lunsar da ke Saliyo. Kwararrun ma'aikatan jinya da na yara daga cibiyar kula da yara ta mata suna kula da lafiya a asibitin Afirka don tallafawa ƙwararrun ma'aikatan lafiya na yankin.
Wannan haɗin gwiwa yana da alaƙa da shirin Apadrina, wanda ke da nufin samar da kuɗaɗen kula da yara marasa galihu waɗanda ake yi wa magani a Asibitin Lunsar.
A shekara ta 2004, asibitin ya ƙaddamar da shi, tare da haɗin gwiwar DKV Seguros da Foundation Somni dels Nens, tsarin haɗin kai na Cuidam wanda ke kula da yara daga ƙasashe na uku waɗanda ke buƙatar magunguna masu sarkakiya waɗanda ba a samu a ƙasarsu ba.
== Manazarta ==
<references />
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.sjdhospitalbarcelona.org/en Asibitin Sant Joan de Déu Barcelona's Official Website.]
{{Authority control}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|41|23|3|N|2|6|7|E}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
fuvnk1v1ywh6fu31z5jtjtvfh3dyj8j
968803
968798
2026-10-17T21:23:48Z
Halima Waziri
29451
Saka databox
968803
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Asibitin Sant Joan de Déu Barcelona''' asibitin koyarwa ne da ya ƙware a fannin kula da yara, ilimin mata da kuma kula da mata masu juna biyu. Tana kan Passeig Sant Joan de Déu a cikin Esplugues de Llobregat, gunduma mai iyaka da [[Barcelona]], [[Katalunya|Kataloniya]] ( [[Ispaniya|Spain]] ). Cibiya ce mai zaman kanta da Hukumar Lafiya ta Catalan ta shirya, wacce ke karkashin Asibitin Asibiti na St. John of God, wata kungiya ta addini da ke kula da kusan cibiyoyin lafiya 300 a duk fadin duniya, daya daga cikinsu ita ce Asibitin St John of God da ke Sierra Leone .
Cibiyar tana da gadaje 362 da ɗakunan tiyata 12. Tana daukar kwararru sama da 1,200 aiki kuma tana halartar haihuwa sama da 4,000 da kuma gaggawa 130,000 a kowace shekara, baya ga yin rijistar asibiti sau 26,000 da kuma yin tiyata sau 13,000.
== Tarihi ==
An kafa Asibitin Sant Joan de Déu a cikin 1867. A shekarar 1973 an yi taron tattaunawa daga hukumar kula da lafiyar jama'a kuma a shekarar 1983 ya zama wani ɓangare na Cibiyar Kula da Asibitocin Jama'a. Tun daga shekarar 2009, asibitin yana da alaƙa da Ƙungiyar Asibitocin Yara ta Ƙasa da Cibiyoyin da suka shafi hakan (NACHRI), wata ƙungiya mai daraja ta asibitocin yara da ke aiki don haɓaka lafiya da samun damar kula da lafiya ga yara, kuma tana da membobi sama da 200 a Amurka, Ostiraliya, Kanada, Italiya, Mexico da Puerto Rico.
== Koyarwa ==
Asibitin Sant Joan de Déu ya cimma yarjejeniya tun daga shekarar 1994 da Jami'ar Barcelona don haɓaka koyarwa a matakin digiri na farko da na gaba da digiri na biyu. A ciki kuma ana koyar da ci gaba da ilimi ga ƙwararru, daga tsakiya da waje, da kuma horar da ƙwararru a fannoni daban-daban na fannoni na musamman na yara da kuma ilimin perinatology.
== Bincike ==
Cibiyar tana haɓaka, tare da haɗin gwiwar Gidauniyar Sant Joan de Déu, layukan bincike da dama kuma tana da ginin bincike.
Manyan ƙungiyoyin bincike sun fi mai da hankali kan karatunsu a cikin:
* Cututtukan jijiyoyi, cututtuka, musamman a cikin hanyoyin neurometabolic.
* Ganewar asali da kuma sabbin magunguna don ci gaban ƙari.
* [[Cutar|Cututtuka masu yaduwa]], musamman a fannin kamuwa da cutar HIV .
* Cututtukan da ke da alaƙa da kamuwa da cutar pneumococcal .
* Rigakafi da sanin cututtukan manya na asalin tayi ko kuma a farkon shekarun rayuwa.
== Ƙirƙira-kirkire ==
Sant Joan de Déu Barcelona ita ce cibiya ta farko ta Sipaniya da ke da wani sashe na musamman da aka keɓe don haɓaka [[Sabuntawa|kirkire-kirkire]] a tsakanin ƙwararrunta kuma tana tallafa musu don su iya yin amfani da ra'ayoyinsu, su yi musu haƙƙin mallaka da kuma gina samfurin.{{Ana bukatan hujja|date=May 2022}}
Tun daga shekarar 2013, suna ɗaya daga cikin asibitoci na farko da suka gwada buga sassan jiki ta hanyar amfani da na'urar 3D. <ref>{{Cite web |date=2022-01-13 |title=El Hospital Sant Joan de Déu, pionero en Cataluña en imprimir órganos en 3D |url=https://www.niusdiario.es/espana/catalunya/hospital-sant-joan-deu-imprimir-organos-3d_18_3266296174.html |access-date=2022-02-10 |website=Nius Diario |language=es-ES}}</ref>
== Tsarin haɗin kai ==
Asibitin Sant Joan de Déu yana da alaƙa da Asibitin Lunsar da ke Saliyo. Kwararrun ma'aikatan jinya da na yara daga cibiyar kula da yara ta mata suna kula da lafiya a asibitin Afirka don tallafawa ƙwararrun ma'aikatan lafiya na yankin.
Wannan haɗin gwiwa yana da alaƙa da shirin Apadrina, wanda ke da nufin samar da kuɗaɗen kula da yara marasa galihu waɗanda ake yi wa magani a Asibitin Lunsar.
A shekara ta 2004, asibitin ya ƙaddamar da shi, tare da haɗin gwiwar DKV Seguros da Foundation Somni dels Nens, tsarin haɗin kai na Cuidam wanda ke kula da yara daga ƙasashe na uku waɗanda ke buƙatar magunguna masu sarkakiya waɗanda ba a samu a ƙasarsu ba.
== Manazarta ==
<references />
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.sjdhospitalbarcelona.org/en Asibitin Sant Joan de Déu Barcelona's Official Website.]
{{Authority control}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|41|23|3|N|2|6|7|E}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4wrxetnh3k780mkko00poeqy467h6mm
Tattaunawar user:CairdeAgusCairdeas
3
179476
968799
2026-10-17T21:23:18Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968799
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, CairdeAgusCairdeas! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/CairdeAgusCairdeas|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 17 Oktoba 2026 (UTC)
0hwsi644gep7jnkppfkr04hu6core9d
Tattaunawar user:Weswest53
3
179477
968800
2026-10-17T21:23:28Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968800
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Weswest53! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Weswest53|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 17 Oktoba 2026 (UTC)
jm64ojczrnqzsopedfjdp88ns5pgumk
Tattaunawar user:Alperen677
3
179478
968802
2026-10-17T21:23:38Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968802
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Alperen677! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Alperen677|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 17 Oktoba 2026 (UTC)
ff09qlv90keplxo7rcmachzmzwoglsy
Tattaunawar user:Aelxen
3
179479
968804
2026-10-17T21:23:48Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968804
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Aelxen! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Aelxen|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 17 Oktoba 2026 (UTC)
5j2eqj6tdttnnvcw08pl5g4hmt4ttad
Tattaunawar user:Sadissou
3
179480
968805
2026-10-17T21:23:59Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968805
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Sadissou! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Sadissou|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 17 Oktoba 2026 (UTC)
75f0ey23iyeuxrnrwhnle7thenlot0e
Tattaunawar user:Chirag85
3
179481
968806
2026-10-17T21:24:08Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968806
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Chirag85! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Chirag85|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 17 Oktoba 2026 (UTC)
p9xloyeyz9fpeh3rg6jgimc24d6xvhq
Tattaunawar user:Ddjingjing
3
179482
968808
2026-10-17T21:24:19Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968808
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ddjingjing! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ddjingjing|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 17 Oktoba 2026 (UTC)
s4bzamx9j6z4us1tenyycplpemae931
Tattaunawar user:Wkrętarka
3
179483
968809
2026-10-17T21:24:28Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968809
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Wkrętarka! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Wkrętarka|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 17 Oktoba 2026 (UTC)
hnt1yxuwayizjfaimk8yz8dj70sw3eq
Tattaunawar user:That Quiet Earth
3
179484
968810
2026-10-17T21:24:38Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968810
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, That Quiet Earth! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/That Quiet Earth|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 17 Oktoba 2026 (UTC)
tiwqg3s4tq84ojqfaqi97n3lgw9atec
Tattaunawar user:Permacultura
3
179485
968812
2026-10-17T21:24:49Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968812
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Permacultura! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Permacultura|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 17 Oktoba 2026 (UTC)
q2t4j3ahosy85pld26jl2df7ajes8hg
Tattaunawar user:Farrukh Mahmud
3
179486
968813
2026-10-17T21:24:59Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968813
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Farrukh Mahmud! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Farrukh Mahmud|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 17 Oktoba 2026 (UTC)
1a2v3izslirp6ifhiuk5bn9freo05nk
Tattaunawar user:Prince Adekunle Ojomo Oluda
3
179487
968815
2026-10-17T21:25:09Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968815
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Prince Adekunle Ojomo Oluda! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Prince Adekunle Ojomo Oluda|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 17 Oktoba 2026 (UTC)
0pdg7917djsppttq16hr1kv2kc0twx3
Tattaunawar user:Mr.shaperr
3
179488
968816
2026-10-17T21:25:18Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968816
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Mr.shaperr! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Mr.shaperr|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 17 Oktoba 2026 (UTC)
quvz4vetawtpqzl14e9lv7w7lfeb8bt
Ivana Večeřová
0
179489
968817
2026-10-17T21:25:27Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1373380163|Ivana Večeřová]]"
968817
wikitext
text/x-wiki
{{MedalTableTop}}
{{MedalCountry|{{CZE}}}}
{{MedalSport|Women's [[basketball]]}}
{{MedalCompetition|[[FIBA World Championship for Women|World Championships]]}}
{{MedalSilver|[[2010 FIBA World Championship for Women|2010 Czech Republic]]|National team}}
{{MedalCompetition|[[Eurobasket Women|European Championships]]}}
{{MedalGold|[[Eurobasket 2005 Women|2005 Turkey]]|Team competition}}
{{MedalSilver|[[Eurobasket 2003 Women|2003 Greece]]|Team competition}}
{{MedalBottom}}'''Ivana Večeřová''' (an haife ta a ranar 30 ga watan Maris na((((((('''Ivana Večeřová''' (born 30 March 1979) is a [[:en:Czech_Republic|Czech]] professional [[:en:Basketball_player|basketball player]]. She is a [[:en:Center_(basketball)|cente]]))))) shekara ta 1979) '[[Kwallon kwando|Dan wasan kwando]] ce ta [[Kazech|Czech]]. Ita ce cibiyar da ke wasa ga [[Valosun Brno]] . <ref>{{Cite web |title=Basketbal iDNES.cz |url=http://basket.idnes.cz/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace-fbx-/rbasket.asp?y=rbasket/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace.htm}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
n1qk4rlu0f3ad0koz52jehoh0xoni4n
968823
968817
2026-10-17T21:26:07Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968823
wikitext
text/x-wiki
{{MedalTableTop}}
{{MedalCountry|{{CZE}}}}
{{MedalSport|Women's [[basketball]]}}
{{MedalCompetition|[[FIBA World Championship for Women|World Championships]]}}
{{MedalSilver|[[2010 FIBA World Championship for Women|2010 Czech Republic]]|National team}}
{{MedalCompetition|[[Eurobasket Women|European Championships]]}}
{{MedalGold|[[Eurobasket 2005 Women|2005 Turkey]]|Team competition}}
{{MedalSilver|[[Eurobasket 2003 Women|2003 Greece]]|Team competition}}
{{MedalBottom}}'''Ivana Večeřová''' (an haife ta a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1979) '[[Kwallon kwando|Dan wasan kwando]] ce ta [[Kazech|Czech]]. Ita ce cibiyar da ke wasa ga [[Valosun Brno]] . <ref>{{Cite web |title=Basketbal iDNES.cz |url=http://basket.idnes.cz/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace-fbx-/rbasket.asp?y=rbasket/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace.htm}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
kqc3z6g22vs6xx2vym5vng27j34sn8z
968827
968823
2026-10-17T21:26:29Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
968827
wikitext
text/x-wiki
{{MedalTableTop}}
{{MedalCountry|{{CZE}}}}
{{MedalSport|Women's [[basketball]]}}
{{MedalCompetition|[[FIBA World Championship for Women|World Championships]]}}
{{MedalSilver|[[2010 FIBA World Championship for Women|2010 Czech Republic]]|National team}}
{{MedalCompetition|[[Eurobasket Women|European Championships]]}}
{{MedalGold|[[Eurobasket 2005 Women|2005 Turkey]]|Team competition}}
{{MedalSilver|[[Eurobasket 2003 Women|2003 Greece]]|Team competition}}
{{MedalBottom}}'''Ivana Večeřová''' (an haife ta a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1979) '[[Kwallon kwando|Dan wasan kwando]] ce ta [[Kazech|Czech]]. Ita ce cibiyar da ke wasa ga [[Valosun Brno]] . <ref>{{Cite web |title=Basketbal iDNES.cz |url=http://basket.idnes.cz/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace-fbx-/rbasket.asp?y=rbasket/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace.htm}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
evtk01m804p6m8uii9iy1w2u7n54hzl
968833
968827
2026-10-17T21:27:23Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
968833
wikitext
text/x-wiki
'''Ivana Večeřová''' (an haife ta a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1979) '[[Kwallon kwando|Dan wasan kwando]] ce ta [[Kazech|Czech]]. Ita ce cibiyar da ke wasa ga [[Valosun Brno]] . <ref>{{Cite web |title=Basketbal iDNES.cz |url=http://basket.idnes.cz/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace-fbx-/rbasket.asp?y=rbasket/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace.htm}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
cyeu0alf0blf00btppvs2vj6xxhj5ks
968836
968833
2026-10-17T21:27:42Z
Em-mustapha
6594
/* */ Am
968836
wikitext
text/x-wiki
'''Ivana Večeřová''' (an haife ta a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1979) '[[Kwallon kwando|Dan wasan kwando]] ce ta [[Kazech|Czech]]. Ita ce cibiyar da ke wasa ga [[Valosun Brno]].<ref>{{Cite web |title=Basketbal iDNES.cz |url=http://basket.idnes.cz/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace-fbx-/rbasket.asp?y=rbasket/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace.htm}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
i7h27a5gq3a74o0x3ttsnrjgxqcj9lh
968839
968836
2026-10-17T21:28:07Z
Em-mustapha
6594
/* */ Am
968839
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ivana Večeřová''' (an haife ta a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1979) '[[Kwallon kwando|Dan wasan kwando]] ce ta [[Kazech|Czech]]. Ita ce cibiyar da ke wasa ga [[Valosun Brno]].<ref>{{Cite web |title=Basketbal iDNES.cz |url=http://basket.idnes.cz/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace-fbx-/rbasket.asp?y=rbasket/mistrovstvi-sveta-basketbalistek-ceska-nominace.htm}}</ref>
==Manazarta==
{{reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
d7sf17lp7cxyn0pjsyfd2qwo6kdg03d
Tattaunawar user:LukyMcz1
3
179490
968818
2026-10-17T21:25:28Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968818
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, LukyMcz1! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/LukyMcz1|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 17 Oktoba 2026 (UTC)
aroz843yz7vb44y7ga0vsc906ybote3
Tattaunawar user:Abbangarko
3
179491
968820
2026-10-17T21:25:39Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968820
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Abbangarko! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Abbangarko|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 17 Oktoba 2026 (UTC)
i4tr8d6elqc04xy3154gv1v0itng4z0
Tattaunawar user:Sourmelee
3
179492
968821
2026-10-17T21:25:49Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968821
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Sourmelee! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Sourmelee|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 17 Oktoba 2026 (UTC)
p8nb617tqs4z3cm9ew1if7e47syoycx
Tattaunawar user:Vlsergey
3
179493
968822
2026-10-17T21:25:58Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968822
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Vlsergey! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Vlsergey|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 17 Oktoba 2026 (UTC)
k9dzs51iu4x9t8vobryrnf1xu3psyiy
Tattaunawar user:Faryshaluryakh13
3
179494
968824
2026-10-17T21:26:09Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968824
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Faryshaluryakh13! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Faryshaluryakh13|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 17 Oktoba 2026 (UTC)
oo38wera18waj5w5bzka6vve7igdlv7
Tattaunawar user:DJTechYT
3
179495
968825
2026-10-17T21:26:18Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968825
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, DJTechYT! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/DJTechYT|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 17 Oktoba 2026 (UTC)
mws3wyspuu176st6z4gp1auuib1puzb
Tattaunawar user:Bif Jefferson
3
179496
968826
2026-10-17T21:26:28Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968826
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Bif Jefferson! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Bif Jefferson|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 17 Oktoba 2026 (UTC)
hy1v2jakovpchghrmoey8fd56zktng2
Tattaunawar user:DAN KAWU TASIU
3
179497
968828
2026-10-17T21:26:39Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968828
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, DAN KAWU TASIU! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/DAN KAWU TASIU|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 17 Oktoba 2026 (UTC)
huipug6nlf3yjn9kfw4jusqlel6itnc
Tattaunawar user:Kiindo
3
179498
968829
2026-10-17T21:26:49Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968829
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Kiindo! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Kiindo|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 17 Oktoba 2026 (UTC)
6ufxr8vuo61a3gkozq9fvldqsu1tm0i
Tattaunawar user:Kismatiger
3
179499
968830
2026-10-17T21:26:59Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968830
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Kismatiger! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Kismatiger|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 17 Oktoba 2026 (UTC)
pcw7b40ua56w2fsi79qg6uw9lxpcdw7
Tattaunawar user:Strivici
3
179500
968831
2026-10-17T21:27:08Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968831
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Strivici! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Strivici|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 17 Oktoba 2026 (UTC)
i617hdyrebfq3kljy57nt2jip5ot6o0
Tattaunawar user:Ulyssessplant
3
179501
968832
2026-10-17T21:27:19Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968832
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ulyssessplant! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ulyssessplant|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 17 Oktoba 2026 (UTC)
p8zxb7wf8nxn08u7me5i6iyrt3le3vs
Tattaunawar user:حسيتوم
3
179502
968834
2026-10-17T21:27:28Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968834
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, حسيتوم! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/حسيتوم|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 17 Oktoba 2026 (UTC)
t7iws9y8wry2p2w7kszprbdhnik955d
Tattaunawar user:BiblioJu
3
179503
968835
2026-10-17T21:27:38Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968835
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, BiblioJu! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/BiblioJu|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 17 Oktoba 2026 (UTC)
f8aw8s2qrs6lyiuh8vktq634xk79h2k
Tattaunawar user:LucasP243
3
179504
968837
2026-10-17T21:27:48Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
968837
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, LucasP243! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/LucasP243|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 17 Oktoba 2026 (UTC)
76hwkiqx3qpcyjr1vkedskn1h1htixr
Max Nordau
0
179505
968847
2026-10-17T21:35:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1375565835|Max Nordau]]"
968847
wikitext
text/x-wiki
'''Max Simon Nordau''' (an haife shi '''Simon Maximilian Südfeld''' ; 29 ga Yuli 1849 - 23 ga Janairu 1923) ya kasance shugaban Yahudawan Yahudawa na Yahudawa, likita, marubuci, kuma mai sukar zamantakewa . Ya kasance tare da kafa ƙungiyar Zionist tare da Theodor Herzl, kuma shugaba ko mataimakin shugaban majalisar dokoki da dama ta Zionist .
A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da mai sukar zamantakewa, yana rubuta littattafan ''The Conventional Lies of Our Civilisation'' (1883), ''Degeneration'' (1892), da ''Paradoxes'' (1896). A shekarar 1913, an kafa Nordau a matsayin babban mai sukar [[Zamanance|zamani]] na farko. <ref>{{Cite journal |last=Hans-Peter Söder |date=1991 |title=Disease and Health as Contexts of Modernity: Max Nordau as a Critic of Fin-de-Siècle Modernism |url=https://www.jstor.org/stable/1883535 |journal=German Studies Review |publisher=The Johns Hopkins University Press |volume=14 |issue=3 |pages=473–487 |doi=10.2307/1430965 |jstor=1430965 |url-access=subscription}}</ref> Duk da cewa ba shine littafin da ya fi shahara ko nasara a rayuwarsa ba, ''Degeneration'' shine littafin da aka fi tunawa kuma aka ambace shi a yau.
== Tarihin Rayuwa ==
An haifi Simon (Simcha) Maximilian Südfeld (daga baya Max Nordau) a birnin Pest, Masarautar Hungary, a lokacin wani ɓangare na Daular Austria . Mahaifinsa, Gabriel Südfeld, malamin addinin Yahudawa ne, <ref>{{Cite web |title=Liberalism, Nationalism and Degeneration: The Case of Max Nordau |url=http://www.history.ucla.edu/sites/default/files/u184/baldwin/liberalism_nationalism_and_degeneration.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808104652/http://www.history.ucla.edu/sites/default/files/u184/baldwin/liberalism_nationalism_and_degeneration.pdf |archive-date=2018-08-08 |access-date=2018-08-08}}</ref> amma yana samun abin rayuwa a matsayin malamin addinin Ibrananci. <ref>{{Cite web |title=Issues of Assimilation, Language and Identity in the Lives of Young Max Nordau and Tivadar Herzl |url=https://www.researchgate.net/publication/271723205 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808135739/https://www.researchgate.net/publication/271723205_Issues_of_Assimilation_Language_and_Identity_in_the_Lives_of_Young_Max_Nordau_and_Tivadar_Herzl/fulltext/55e6dae908ae3ad5dab2a906/271723205_Issues_of_Assimilation_Language_and_Identity_in_the_Lives_of_Young_Max_Nordau_and_Tivadar_Herzl.pdf?origin=publication_detail |archive-date=2018-08-08 |access-date=2018-08-08}}</ref> A matsayinsa na Bayahude ɗan Orthodox, Nordau ya halarci makarantar firamare ta Yahudawa, sannan makarantar sakandare ta Kirista ta Lutheran a birnin Pest, daga baya kuma ya sami digirin likitanci daga Jami'ar Pest a shekarar 1872. Daga nan ya yi tafiya na tsawon shekaru shida, yana ziyartar manyan ƙasashen Turai. Ya canza sunansa kafin ya tafi Berlin a shekarar 1873. A shekarar 1878, ya fara aikin likitanci a Budapest. A shekarar 1880, ya tafi Paris. Ya yi aiki a birnin Paris a matsayin wakilin jaridar ''Neue Freie Presse'' ta kasar Austria, kuma a birnin Paris ne ya shafe mafi yawan rayuwarsa.
Kafin ya shiga jami'a, ya fara aikinsa na adabi a Budapest a matsayin mai bayar da gudummawa kuma mai suka ga jaridar Jamusanci ''ta Der Zwischenact'' . Daga baya, ya zama edita kuma wakilin wasu jaridu da dama. An tattara rubuce-rubucensa na jaridu kuma an samar da kayan aikin littattafansa na baya. Shi almajirin Cesare Lombroso ne.
Nordau misali ne na Bayahuden Turai mai cikakken tsari da kuma wayewa. Duk da cewa an taso Nordau da shi mai addini, bai yarda da wanzuwar Allah ba. Ya auri wata Kirista 'yar asalin Denmark. Duk da cewa an haife shi a Hungary, ya ji yana da alaƙa da al'adun Jamusawa, yana rubutu a cikin wani zane na tarihin rayuwarsa "Lokacin da na kai shekara goma sha biyar, na bar salon rayuwar Yahudawa da nazarin Attaura ... Yahudanci ya kasance abin tunawa kawai kuma tun daga lokacin ina jin kamar Bajamushe ne kuma a matsayin Bajamushe ne kawai." Max Nordau shine mahaifin mai zane Maxa Nordau (1897–1993). <ref>{{Cite web |title=Dictionnaire des peintres juifs |trans-title=Dictionary of Jewish painters |url=http://www.artcult.fr/_Dictionnaire+des+peintres+juifs/Catalogue/art-20-1306696.htm?Groupe=2&Artiste=N%25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511053244/http://www.artcult.fr/_Dictionnaire+des+peintres+juifs/Catalogue/art-20-1306696.htm?Groupe=2&Artiste=N%25 |archive-date=11 May 2015 |access-date=16 September 2014 |publisher=ArtCult}}</ref>
Daga ƙarshe rikicin Dreyfus ya haifar da rikidar Nordau zuwa addinin Zionism. Yahudawa da yawa, ciki har da Theodor Herzl, sun ga a cikin lamarin Dreyfus cewa akwai shaidar rashin yarda da Yahudawa a duniya baki ɗaya. <ref>{{Cite web |title=Max Nordau and the Making of Racial Zionism |url=https://core.ac.uk/download/pdf/54845739.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808141337/https://core.ac.uk/download/pdf/54845739.pdf |archive-date=2018-08-08 |access-date=2018-08-08}}</ref>
Nordau ya ci gaba da taka muhimmiyar rawa a cikin Ƙungiyar Zionist ; hakika, shaharar Nordau ta taimaka wajen jawo hankali ga ƙungiyar Zionist. Ana iya yaba masa da baiwa ƙungiyar halayyar dimokuraɗiyya.
A watan Disamba na shekarar 1903, wani ɗalibi Bayahude mai shekaru 24, Chaim Zelig Luban, ya yi ƙoƙarin kashe Nordau a wani bikin Hanukkah na birnin Paris. Maharin ya yi ihu "Mutuwa ga Gabashin Afirka" yayin da yake harba bindigarsa, yana nuni da goyon bayan Nordau ga Shirin Uganda .
Lokacin da Yaƙin Duniya na Ɗaya ya ɓarke, a matsayinsa na ɗan ƙasar Austria-Hungary, Faransawa sun zarge shi da goyon bayan abokan gaba. Ya musanta zargin sannan daga baya ya tafi ya zauna a [[Madrid]] .
Bayan yaƙin, Nordau ta koma Faransa. Ya mutu a birnin Paris a shekarar 1923.
== Yahudanci ==
[[File:Lilien_Max_Nordau.jpg|thumb| Hoton Nordau na Ephraim Moses Lilien]]
=== Ma'anar ===
A cikin Écrits sionistes, [1] Nordau ya bayyana 'sabon Zionism' ko 'Zionism na siyasa' a matsayin ci gaba na dabi'ar Yahudawa da suka daɗe suna sha'awar Sihiyona. Ya rubuta (fassarar daga Faransanci): “Kalmar Zionism sabuwar alama ce ta wani abu da ya daɗe sosai, muddin dai kawai tana nufin sha'awar Yahudawa na sake ganin Sihiyona. Tun bayan lalata Haikali na Biyu da Titus ya yi, tun bayan wargaza Yahudawa a tsakanin dukkan al'ummai, ba su taɓa daina sha'awar komawa ƙasar kakanninsu ba, wadda a da ta ɓace musu.”
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
774ns9wn2jddqpfrc0nyw324mn7lxbk
968849
968847
2026-10-17T21:35:51Z
Sardeeq
39275
968849
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Max Simon Nordau''' (an haife shi '''Simon Maximilian Südfeld''' ; 29 ga Yuli 1849 - 23 ga Janairu 1923) ya kasance shugaban Yahudawan Yahudawa na Yahudawa, likita, marubuci, kuma mai sukar zamantakewa . Ya kasance tare da kafa ƙungiyar Zionist tare da Theodor Herzl, kuma shugaba ko mataimakin shugaban majalisar dokoki da dama ta Zionist .
A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da mai sukar zamantakewa, yana rubuta littattafan ''The Conventional Lies of Our Civilisation'' (1883), ''Degeneration'' (1892), da ''Paradoxes'' (1896). A shekarar 1913, an kafa Nordau a matsayin babban mai sukar [[Zamanance|zamani]] na farko. <ref>{{Cite journal |last=Hans-Peter Söder |date=1991 |title=Disease and Health as Contexts of Modernity: Max Nordau as a Critic of Fin-de-Siècle Modernism |url=https://www.jstor.org/stable/1883535 |journal=German Studies Review |publisher=The Johns Hopkins University Press |volume=14 |issue=3 |pages=473–487 |doi=10.2307/1430965 |jstor=1430965 |url-access=subscription}}</ref> Duk da cewa ba shine littafin da ya fi shahara ko nasara a rayuwarsa ba, ''Degeneration'' shine littafin da aka fi tunawa kuma aka ambace shi a yau.
== Tarihin Rayuwa ==
An haifi Simon (Simcha) Maximilian Südfeld (daga baya Max Nordau) a birnin Pest, Masarautar Hungary, a lokacin wani ɓangare na Daular Austria . Mahaifinsa, Gabriel Südfeld, malamin addinin Yahudawa ne, <ref>{{Cite web |title=Liberalism, Nationalism and Degeneration: The Case of Max Nordau |url=http://www.history.ucla.edu/sites/default/files/u184/baldwin/liberalism_nationalism_and_degeneration.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808104652/http://www.history.ucla.edu/sites/default/files/u184/baldwin/liberalism_nationalism_and_degeneration.pdf |archive-date=2018-08-08 |access-date=2018-08-08}}</ref> amma yana samun abin rayuwa a matsayin malamin addinin Ibrananci. <ref>{{Cite web |title=Issues of Assimilation, Language and Identity in the Lives of Young Max Nordau and Tivadar Herzl |url=https://www.researchgate.net/publication/271723205 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808135739/https://www.researchgate.net/publication/271723205_Issues_of_Assimilation_Language_and_Identity_in_the_Lives_of_Young_Max_Nordau_and_Tivadar_Herzl/fulltext/55e6dae908ae3ad5dab2a906/271723205_Issues_of_Assimilation_Language_and_Identity_in_the_Lives_of_Young_Max_Nordau_and_Tivadar_Herzl.pdf?origin=publication_detail |archive-date=2018-08-08 |access-date=2018-08-08}}</ref> A matsayinsa na Bayahude ɗan Orthodox, Nordau ya halarci makarantar firamare ta Yahudawa, sannan makarantar sakandare ta Kirista ta Lutheran a birnin Pest, daga baya kuma ya sami digirin likitanci daga Jami'ar Pest a shekarar 1872. Daga nan ya yi tafiya na tsawon shekaru shida, yana ziyartar manyan ƙasashen Turai. Ya canza sunansa kafin ya tafi Berlin a shekarar 1873. A shekarar 1878, ya fara aikin likitanci a Budapest. A shekarar 1880, ya tafi Paris. Ya yi aiki a birnin Paris a matsayin wakilin jaridar ''Neue Freie Presse'' ta kasar Austria, kuma a birnin Paris ne ya shafe mafi yawan rayuwarsa.
Kafin ya shiga jami'a, ya fara aikinsa na adabi a Budapest a matsayin mai bayar da gudummawa kuma mai suka ga jaridar Jamusanci ''ta Der Zwischenact'' . Daga baya, ya zama edita kuma wakilin wasu jaridu da dama. An tattara rubuce-rubucensa na jaridu kuma an samar da kayan aikin littattafansa na baya. Shi almajirin Cesare Lombroso ne.
Nordau misali ne na Bayahuden Turai mai cikakken tsari da kuma wayewa. Duk da cewa an taso Nordau da shi mai addini, bai yarda da wanzuwar Allah ba. Ya auri wata Kirista 'yar asalin Denmark. Duk da cewa an haife shi a Hungary, ya ji yana da alaƙa da al'adun Jamusawa, yana rubutu a cikin wani zane na tarihin rayuwarsa "Lokacin da na kai shekara goma sha biyar, na bar salon rayuwar Yahudawa da nazarin Attaura ... Yahudanci ya kasance abin tunawa kawai kuma tun daga lokacin ina jin kamar Bajamushe ne kuma a matsayin Bajamushe ne kawai." Max Nordau shine mahaifin mai zane Maxa Nordau (1897–1993). <ref>{{Cite web |title=Dictionnaire des peintres juifs |trans-title=Dictionary of Jewish painters |url=http://www.artcult.fr/_Dictionnaire+des+peintres+juifs/Catalogue/art-20-1306696.htm?Groupe=2&Artiste=N%25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511053244/http://www.artcult.fr/_Dictionnaire+des+peintres+juifs/Catalogue/art-20-1306696.htm?Groupe=2&Artiste=N%25 |archive-date=11 May 2015 |access-date=16 September 2014 |publisher=ArtCult}}</ref>
Daga ƙarshe rikicin Dreyfus ya haifar da rikidar Nordau zuwa addinin Zionism. Yahudawa da yawa, ciki har da Theodor Herzl, sun ga a cikin lamarin Dreyfus cewa akwai shaidar rashin yarda da Yahudawa a duniya baki ɗaya. <ref>{{Cite web |title=Max Nordau and the Making of Racial Zionism |url=https://core.ac.uk/download/pdf/54845739.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808141337/https://core.ac.uk/download/pdf/54845739.pdf |archive-date=2018-08-08 |access-date=2018-08-08}}</ref>
Nordau ya ci gaba da taka muhimmiyar rawa a cikin Ƙungiyar Zionist ; hakika, shaharar Nordau ta taimaka wajen jawo hankali ga ƙungiyar Zionist. Ana iya yaba masa da baiwa ƙungiyar halayyar dimokuraɗiyya.
A watan Disamba na shekarar 1903, wani ɗalibi Bayahude mai shekaru 24, Chaim Zelig Luban, ya yi ƙoƙarin kashe Nordau a wani bikin Hanukkah na birnin Paris. Maharin ya yi ihu "Mutuwa ga Gabashin Afirka" yayin da yake harba bindigarsa, yana nuni da goyon bayan Nordau ga Shirin Uganda .
Lokacin da Yaƙin Duniya na Ɗaya ya ɓarke, a matsayinsa na ɗan ƙasar Austria-Hungary, Faransawa sun zarge shi da goyon bayan abokan gaba. Ya musanta zargin sannan daga baya ya tafi ya zauna a [[Madrid]] .
Bayan yaƙin, Nordau ta koma Faransa. Ya mutu a birnin Paris a shekarar 1923.
== Yahudanci ==
[[File:Lilien_Max_Nordau.jpg|thumb| Hoton Nordau na Ephraim Moses Lilien]]
=== Ma'anar ===
A cikin Écrits sionistes, [1] Nordau ya bayyana 'sabon Zionism' ko 'Zionism na siyasa' a matsayin ci gaba na dabi'ar Yahudawa da suka daɗe suna sha'awar Sihiyona. Ya rubuta (fassarar daga Faransanci): “Kalmar Zionism sabuwar alama ce ta wani abu da ya daɗe sosai, muddin dai kawai tana nufin sha'awar Yahudawa na sake ganin Sihiyona. Tun bayan lalata Haikali na Biyu da Titus ya yi, tun bayan wargaza Yahudawa a tsakanin dukkan al'ummai, ba su taɓa daina sha'awar komawa ƙasar kakanninsu ba, wadda a da ta ɓace musu.”
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
nztz2cydxtsot4h35860x97f0fnem7d
Felix Plaut
0
179506
968857
2026-10-17T21:41:09Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1019891908|Felix Plaut]]"
968857
wikitext
text/x-wiki
'''Felix Plaut''' (1877-1940) wani likitan hauka Bajamushe ne wanda ya kasance darektan Sashen Nazarin Halittu a ''Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie'' a [[München|Munich]] . A shekarar 1935, 'yan Nazi suka cire shi daga wannan mukami, daga baya kuma suka yi hijira zuwa [[Landan]] .
Ana tunawa da Plaut saboda bincikensa game da asalin syphilitic na paresis gaba ɗaya, da kuma aikinsa tare da Agusta von Wassermann (1866-1925) a ci gaban gwajin serological don syphilis. Plaut ya yi bincike mai zurfi game da syphilis da alaƙar ta da cututtukan ƙwaƙwalwa, kuma ya gudanar da bincike na farko a cikin Neuroimmunology wanda ya shafi aikin rigakafin kwakwalwa ga infiltration syphilitic.
== Rubuce-rubucen da aka zaɓa ==
* "The Wasserman Sero-Diagnosis of Syphilis in its Application to Psychiatry", wanda Smith Ely Jelliffe da Louis Casamajor suka fassara (1911); wanda aka buga shi da farko a Jamusanci a 1909 a matsayin Die Wassermannsche Serodiagnostik der Syphilis a ihrer Anwendung auf die Psychiatrie .
* ''Leitfaden zur Untersuchung der Zerebospinalflüssigkeit'' . [[Jena]]: Verlag von Gustav Fischer, (1913). Buga na 1
* ''4 Fälle aus der Deutschen Forschungsanstalt für Psychiatrie''; tare da Walther Spielmeyer: A cikin Beiträge na Franz Nissl, kundi na 2, 1; Berlin, (1923).
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1877]]
1u6uk2bca7w5n15h2h0df0w68fzfr7y
968859
968857
2026-10-17T21:42:12Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1019891908|Felix Plaut]]"
968859
wikitext
text/x-wiki
'''Felix Plaut''' (1877-1940) wani likitan hauka Bajamushe ne wanda ya kasance darektan Sashen Nazarin Halittu a ''Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie'' a [[München|Munich]] . A shekarar 1935, 'yan Nazi suka cire shi daga wannan mukami, daga baya kuma suka yi hijira zuwa [[Landan]].<ref>Hippius, Hanns; Hans-Jürgen Möller; Norbert Müller; Gabriele Neundörfer-Kohl (2007). The University Department of Psychiatry in Munich: From Kraepelin and His Predecessors to Molecular Psychiatry. Springer. p. 94. <nowiki>ISBN 978-3-540-74016-2</nowiki>.</ref>
Ana tunawa da Plaut saboda bincikensa game da asalin syphilitic na paresis gaba ɗaya, da kuma aikinsa tare da Agusta von Wassermann (1866-1925) a ci gaban gwajin serological don syphilis. Plaut ya yi bincike mai zurfi game da syphilis da alaƙar ta da cututtukan ƙwaƙwalwa, kuma ya gudanar da bincike na farko a cikin Neuroimmunology wanda ya shafi aikin rigakafin kwakwalwa ga infiltration syphilitic.
== Rubuce-rubucen da aka zaɓa ==
* "The Wasserman Sero-Diagnosis of Syphilis in its Application to Psychiatry", wanda Smith Ely Jelliffe da Louis Casamajor suka fassara (1911); wanda aka buga shi da farko a Jamusanci a 1909 a matsayin Die Wassermannsche Serodiagnostik der Syphilis a ihrer Anwendung auf die Psychiatrie .
* ''Leitfaden zur Untersuchung der Zerebospinalflüssigkeit'' . [[Jena]]: Verlag von Gustav Fischer, (1913). Buga na 1
* ''4 Fälle aus der Deutschen Forschungsanstalt für Psychiatrie''; tare da Walther Spielmeyer: A cikin Beiträge na Franz Nissl, kundi na 2, 1; Berlin, (1923).
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1877]]
64he83zgglbbo30r7ufgb4qkpaaw0v1
968860
968859
2026-10-17T21:42:41Z
Sardeeq
39275
968860
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Felix Plaut''' (1877-1940) wani likitan hauka Bajamushe ne wanda ya kasance darektan Sashen Nazarin Halittu a ''Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie'' a [[München|Munich]] . A shekarar 1935, 'yan Nazi suka cire shi daga wannan mukami, daga baya kuma suka yi hijira zuwa [[Landan]].<ref>Hippius, Hanns; Hans-Jürgen Möller; Norbert Müller; Gabriele Neundörfer-Kohl (2007). The University Department of Psychiatry in Munich: From Kraepelin and His Predecessors to Molecular Psychiatry. Springer. p. 94. <nowiki>ISBN 978-3-540-74016-2</nowiki>.</ref>
Ana tunawa da Plaut saboda bincikensa game da asalin syphilitic na paresis gaba ɗaya, da kuma aikinsa tare da Agusta von Wassermann (1866-1925) a ci gaban gwajin serological don syphilis. Plaut ya yi bincike mai zurfi game da syphilis da alaƙar ta da cututtukan ƙwaƙwalwa, kuma ya gudanar da bincike na farko a cikin Neuroimmunology wanda ya shafi aikin rigakafin kwakwalwa ga infiltration syphilitic.
== Rubuce-rubucen da aka zaɓa ==
* "The Wasserman Sero-Diagnosis of Syphilis in its Application to Psychiatry", wanda Smith Ely Jelliffe da Louis Casamajor suka fassara (1911); wanda aka buga shi da farko a Jamusanci a 1909 a matsayin Die Wassermannsche Serodiagnostik der Syphilis a ihrer Anwendung auf die Psychiatrie .
* ''Leitfaden zur Untersuchung der Zerebospinalflüssigkeit'' . [[Jena]]: Verlag von Gustav Fischer, (1913). Buga na 1
* ''4 Fälle aus der Deutschen Forschungsanstalt für Psychiatrie''; tare da Walther Spielmeyer: A cikin Beiträge na Franz Nissl, kundi na 2, 1; Berlin, (1923).
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1877]]
ciq8ghnd6y6pe4r9z5taafg80m8zyf6
Philippe Pinel
0
179507
968861
2026-10-17T21:51:21Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1371984907|Philippe Pinel]]"
968861
wikitext
text/x-wiki
[[File:Bust_of_Philippe_Pinel_on_the_Pinel_Memorial,_Royal_Edinburgh_Hospital.jpg|thumb|398x398px| Gumshin Philippe Pinel a kan Tunawa da Pinel, Asibitin Royal Edinburgh]]
'''Philippe Pinel''' ({{IPA|fr|pinɛl|lang}} ; 20 ga Afrilu 1745 – 25 Oktoba 1826) likita ne ɗan ƙasar Faransa, wanda ya fara nazarin tabin hankali kuma a ƙarshe masanin kimiyyar dabbobi. Ya taka muhimmiyar rawa wajen haɓaka tsarin kula da [[Asibitin Cututtukan Zuciya|marasa lafiya masu tabin hankali]] wanda ya fi dacewa da ɗan adam, wanda a yau ake kira da ilimin ɗabi'a . Ya yi aiki don kawar da ɗaure masu tabin hankali da sarka, kuma gabaɗaya, don daidaita maganinsu. Ya kuma bayar da gudummawa sosai wajen rarraba matsalolin tabin hankali kuma wasu sun bayyana shi a matsayin "uban ilimin tabin hankali na zamani".
Bayan Juyin Juya Halin Faransa, Dokta Pinel ya canza hanyar da muke kallon marasa lafiya na hankali (ko "aliénés", "alienated" a Turanci) ta hanyar da'awar cewa ana iya fahimta da warkar da su.
Bayani na 1809 na wani shari'ar da Pinel ya rubuta a cikin bugu na biyu na littafinsa game da hauka wasu suna ɗaukarsa a matsayin shaidar farko don wanzuwar nau'in rikicewar hankali daga baya da aka sani da dementia praecox ko [[Hauka|schizophrenia]], kodayake [[Emil Kraepelin]] an amince da shi gaba ɗaya tare da tunaninsa na farko.<ref>{{Cite web |last=Yuhas |first=Daisy |date=March 2013 |title=Throughout History, Defining Schizophrenia Remains A challenge (timeline) |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=throughout-history-defining-schizophrenia-has-remained-challenge |access-date=2 March 2013 |publisher=Scientific American Mind (March 2013)}}</ref>
A matsayinsa na "mahaifin ilimin halayyar zamani", an yaba masa da rarrabawar farko ta cututtukan kwakwalwa. Yana da babban tasiri a kan ilimin halayyar dan adam da kuma kula da wadanda suka rabu da su a Turai da Amurka.
== Rayuwa ta farko ==
[[File:Philippe_Pinel_à_la_Salpêtrière.jpg|thumb|330x330px|Dokta Philippe Pinel a Salpêtrière, 1795 ta Tony Robert-Fleury. Pinel yana ba da umarnin cire sarƙoƙi daga marasa lafiya a asibitin Paris don mata mahaukaci.]]
An haifi Pinel a Jonquières, Kudancin Faransa, a cikin sashen Tarn na zamani. Shi dan da dan likitoci ne. Bayan ya sami digiri daga bangaren likitanci a Toulouse, ya yi karatun ƙarin shekaru huɗu a Faculty of Medicine na Montpellier . Ya isa [[Faris|Paris]] a shekara ta 1778.
Ya shafe shekaru goma sha biyar yana samun rayuwarsa a matsayin marubuci, mai fassara, da kuma edita saboda ka'idojin ƙuntatawa na tsohuwar gwamnatin sun hana shi yin aikin likita a Paris. Ma'aikatar ba ta amince da digiri daga jami'ar lardin kamar Toulouse ba. Ya kasa sau biyu a gasar da za ta ba shi kudade don ci gaba da karatunsa. A gasar ta biyu, juriya ta jaddada 'mai raɗaɗi' matsakaici a duk fannoni na ilimin likita, kimantawa da alama ba ta dace da nasarorin da ya samu daga baya ba wanda aka ba da shawarar dalilai na siyasa. Da sanyin gwiwa, Pinel ya yi la'akari da ƙaura zuwa Amurka. A shekara ta 1784 ya zama editan mujallar kiwon lafiya Gazette de santé, mako-mako mai shafi huɗu. An kuma san shi tsakanin masana kimiyya na halitta a matsayin mai ba da gudummawa na yau da kullun ga Journal de physique . Ya yi karatun [[lissafi]], ya fassara ayyukan kiwon lafiya zuwa Faransanci, kuma ya gudanar da tafiye-tafiye na [[Botany|botanical]].
A wannan lokacin ya fara haɓaka sha'awar nazarin cututtukan kwakwalwa. Wannan karfafawa ta kasance ta mutum. Wani aboki ya ci gaba da 'tsananin damuwa' wanda ya 'ya zama mania' kuma ya haifar da [[Kisan kai|kashe kansa]]. Abin da Pinel ya dauka a matsayin bala'i mara amfani saboda mummunan rashin kulawa da alama ya dame shi. Ya kai shi ga neman aiki a daya daga cikin sanannun asibitoci masu zaman kansu don maganin hauka a Paris. Ya kasance a can har tsawon shekaru biyar kafin Juyin Juya Halin, yana tattara abubuwan lura game da hauka kuma ya fara tsara ra'ayoyinsa game da yanayin da kuma maganin.
Pinel ya kasance Ideologue, almajirin Abbé de Condillac . Ya kuma kasance likitan asibiti wanda ya yi imanin cewa gaskiyar kiwon lafiya ta samo asali ne daga kwarewar asibiti. Hippocrates shine abin koyi.
A cikin shekarun 1780, an gayyaci Pinel don shiga salon Madame Helvétius. Ya kasance cikin tausayi ga Juyin Juya Halin Faransa. Bayan juyin juya halin, abokai da ya sadu da su a salon Madame Helvétius sun zo mulki. A watan Agustan shekara ta 1793 aka nada Pinel a matsayin " likitan asibiti" a Asibitin Bicêtre. A lokacin yana da kimanin mutane dubu huɗu da aka ɗaure - masu laifi, ƙananan masu laifi, syphilitics, masu fansho da kimanin marasa lafiya na hankali ɗari biyu. Masu kula da Pinel sun yi fatan cewa nadin sa zai haifar da shirye-shiryen warkewa. Kwarewarsa a asibitin masu zaman kansu ya sanya shi dan takara mai kyau don aikin.
== Bicêtre da Salpêtrière ==
Ba da daɗewa ba bayan nadin sa zuwa Asibitin Bicêtre, Pinel ya zama mai sha'awar unguwa ta bakwai inda aka ajiye maza 200 marasa lafiya. Ya nemi rahoto game da waɗannan fursunoni. Bayan 'yan kwanaki, ya karbi tebur tare da tsokaci daga "gwamnan" Jean-Baptiste Pussin. A cikin shekarun 1770 an yi nasarar kula da Pussin don scrofula a Bicêtre; kuma, bin wani sanannen tsari, an dauke shi, tare da matarsa, [[Marguerite Jubline]], zuwa ma'aikatan asibitin.
Godiya ga ƙwarewar Pussin mai ban mamaki, Pinel kusan ya koyi kansa ga wannan mai kula da mahaukaci wanda ba shi da ilimi amma ya sami ƙwarewa. Manufarsa wajen yin wannan ita ce "ta wadatar da ka'idar likita game da rashin lafiya na kwakwalwa tare da duk fahimtar da tsarin da ke ba da ita". Abin da ya lura shi ne tsananin rashin tashin hankali, kulawa da marasa lafiya na kwakwalwa wanda aka kira magani na ɗabi'a ko gudanar da ɗabi'u, kodayake tunanin mutum na iya zama daidai.
[[File:Pinel_freeing_the_insane_from_their_chains_Wellcome_L0071529.jpg|thumb|''Pinel yana 'yantar da mahaukaci daga sarƙonsu'', 1876 ta Tony Robert-Fleury]]
Kodayake Pinel koyaushe yana ba Pussin yabo da ya cancanci, wani labari ya girma game da Pinel da hannu ɗaya ya 'yantar da mahaukaci daga sarƙonsu a Bicêtre. An tuna da wannan labari a cikin zane-zane da bugawa, kuma ya rayu tsawon shekaru 200 kuma ana maimaita shi a cikin littattafai. A zahiri, Pussin ne ya cire sarƙoƙi na ƙarfe (amma wani lokacin ta amfani da jaket) a Bicêtre a cikin 1797, bayan Pinel ya tafi Salpêtrière. Pinel ya cire sarƙoƙi daga marasa lafiya a Salpêtrière shekaru uku bayan haka, bayan Pussin ya haɗu da shi a can. Akwai wasu shawarwari cewa ɗan Pinel, Dokta Scipion Pinel, ya ƙirƙira labarin Bicêtre da gangan, tare da babban ɗalibin Pinel, Dr Esquirol. Tattaunawar ita ce sun kasance 'masu ƙarfi', wanda ke nufin wani abu mai kama da ilimin halayyar halitta tare da mai da hankali kan cutar kwakwalwa, kuma sun kunyata da mayar da hankali ga Pinel akan hanyoyin halayyar mutum. Bugu da ƙari, ba kamar Philippe ba, dukansu masu goyon bayan sarauta ne.<ref name="Weiner2010Ch7">{{Cite book|edition=John}}</ref>{{Rp|282}}
Yayinda yake a Bicêtre, Pinel ya kawar da zubar da jini, tsarkakewa, da kuma zubar da hankali don tallafawa maganin da ya shafi kusanci da kuma lura da marasa lafiya. Pinel ya ziyarci kowane mai haƙuri, sau da yawa sau da yawa a rana, kuma ya ɗauki bayanan kula sama da shekaru biyu. Ya shiga cikin tattaunawa mai tsawo. Manufarsa ita ce tattara cikakken tarihin shari'a da tarihin halitta na rashin lafiyar mai haƙuri.
A shekara ta 1795, Pinel ya zama babban likita na Hospice de la Salpêtrière, mukamin da ya riƙe har tsawon rayuwarsa. Salpêtrière, a lokacin, kamar babban ƙauye ne, tare da tsofaffi dubu bakwai marasa galihu da mata marasa lafiya, hukuma mai ƙarfi, kasuwa mai yawa da manyan asibitoci. Pinel ya rasa Pussin kuma a cikin 1802 ya sami canjinsa zuwa Salpêtrière . An kuma lura cewa tsarin jinya na Katolika a zahiri ya gudanar da mafi yawan kulawar yau da kullun da fahimtar marasa lafiya a Salpêtrière, kuma wani lokacin akwai gwagwarmayar iko tsakanin Pinel da ma'aikatan jinya.[1]:307–308
Pinel ya kirkiro asibitin rigakafi a hidimarsa a Salpêtrière a cikin shekara ta 1799, kuma an ba da allurar rigakafi ta farko a birnin Paris a watan Afrilu na shekara ta 1800.
A shekara ta 1795 an kuma nada Pinel a matsayin farfesa a fannin ilimin likitanci, kujera da ya rike na tsawon shekaru ashirin. An sallame shi daga wannan mukamin a cikin 1822, tare da wasu furofesoshi goma, waɗanda ake zargi da 'yanci na siyasa, amma an sake dawo da shi a matsayin farfesa mai daraja jim kadan bayan haka.
Wani mutum-mutumi don girmama Pinel yanzu yana tsaye a waje da Salpêtrière.
== Littattafai ==
A cikin shekara ta 1794, Pinel ya gabatar da rubutun sa na Memoir on Madness, wanda kwanan nan ake kira muhimmin rubutu na ilimin halayyar zamani. A ciki, Pinel ya yi la'akari da nazarin ilimin halayyar mutane a hankali a tsawon lokaci, ya nuna cewa hauka ba koyaushe ba ne, kuma yana kira ga ƙarin ayyukan mafaka na jin kai.
In 1798, Pinel published an authoritative classification of diseases in his ''Nosographie philosophique ou méthode de l'analyse appliquée à la médecine''. Although he is properly considered one of the founders of psychiatry, this book also establishes him as the last great nosologist of the eighteenth century. While the ''Nosographie'' appears completely dated today, it was so popular in its time that it went through six editions between its initial publication and 1818. Pinel based his nosology on ideas of William Cullen, employing the same biologically-inspired terminology of "genera" and "species" of disorder. Pinel's classification of mental disorder simplified Cullen's "neuroses" down to four basic types of mental disorder: melancholia, mania (insanity), dementia, and idiotism. Later editions added forms of "partial insanity" where only that of feelings which seem to be affected rather than reasoning ability.{{Ana bukatan hujja|date=February 2013}}
Rashin hankali na farko ana kiransa melancholia . An bayyana alamun a matsayin "rashin hankali, iska mai tunani, shakku mai ban tsoro, da kuma ƙaunar kaɗaici".:{{Rp|136}} An lura cewa Tiberius da Louis XI sun kasance ƙarƙashin wannan yanayin. Louis ya kasance mai nuna rashin daidaituwa tsakanin yanayin zafi da sha'awa, duhu, ƙaunar kaɗaici, da kunya na basirar fasaha. Koyaya, Louis da Tiberius sun yi kama da cewa dukansu sun yaudara kuma sun shirya tafiya mai banƙyama zuwa wuraren soja. Daga bisani an tura su gudun hijira, daya zuwa Isle of Rhodes ɗayan kuma zuwa lardin Belgium.<ref name="A Treatise" />: Mutanen 137 da ke fama da melancholia galibi suna nutsewa da ra'ayi ɗaya cewa duk hankalinsu ya mai da hankali. A gefe guda suna kasancewa a ɓoye na shekaru da yawa, suna riƙe da abota da ƙauna yayin da a gefe guda, akwai wasu waɗanda ke yin hukunci mai ma'ana kuma suna shawo kan yanayin duhu.<ref name="A Treatise" />:{{Rp|141}} Melancholia kuma na iya bayyana kansa a cikin nau'o'i daban-daban. Na farko an rarrabe shi da girman girman kai da tsammanin da ba daidai ba kamar samun wadata da iko. Hanyar ta biyu tana da alamar matsananciyar damuwa da babban baƙin ciki.:{{Rp|207}} Gabaɗaya mutane da ke fama da baƙin ciki gabaɗaya ba sa nuna ayyukan tashin hankali, kodayake suna iya samun shi da ban sha'awa. Rashin lafiya da damuwa suna faruwa akai-akai da kuma yawan halin mutum.<ref name="A Treatise" />:{{Rp|149}} Pinel ya ce ana iya bayyana melancholia ta hanyar maye, abnormalities a cikin tsarin kwanyar, rauni a cikin kwanyar, yanayin fata, dalilai daban-daban na tunanin mutum kamar bala'o'in gida da tsattsauran ra'ayi na addini, da kuma a cikin mata, haila da haila.<ref name="The Nature" />{{Rp|204}}
Rashin hankali na biyu ana kiransa mania ba tare da delirium ba. An bayyana shi azaman hauka mai zaman kanta daga rikice-rikice wanda ke lalata ikon ilimi. An bayyana alamun a matsayin masu karkatarwa da rashin biyayya.[1]: 150-151 Wani misali inda irin wannan nau'in rikice-rikice na hankali ke faruwa inda wani injiniya, wanda aka tsare shi a Asylum de Bicêtre, ya fuskanci tashin hankali na fushin mahaukaci. Paroxysms ya kunshi jin zafi wanda ke cikin yankin ciki wanda ke tare da ƙishirwa da ƙishiri. Alamar ta bazu zuwa kirji, wuyansa, da kuma fuska. Lokacin da ya isa haikalin, bugun jijiyoyin ya karu a waɗancan yankuna. Kwayar ta shafi wani lokaci amma duk da haka, mai haƙuri ya sami damar yin tunani da daidaitawa da ra'ayoyinsa. Wani lokaci, injiniyan ya fuskanci fushin fushi a gidansa, inda ya gargadi matarsa ta gudu don kauce wa mutuwa. Ya kuma fuskanci irin wannan fushin lokaci-lokaci a mafaka inda ya yi makirci a kan gwamnan.[1]: 152-153 Takamaiman halin mania ba tare da delirium ba shine cewa yana iya zama na dindindin ko na lokaci-lokaci. Koyaya, babu wani canji mai ma'ana a cikin ayyukan fahimta na kwakwalwa; kawai tunanin fushi da makanta ga ayyukan tashin hankali.[1]:156
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
58e30spmzb2ppjihlg8ehxjty1tv9mx
968862
968861
2026-10-17T21:52:09Z
Sardeeq
39275
968862
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Bust_of_Philippe_Pinel_on_the_Pinel_Memorial,_Royal_Edinburgh_Hospital.jpg|thumb|398x398px| Gumshin Philippe Pinel a kan Tunawa da Pinel, Asibitin Royal Edinburgh]]
'''Philippe Pinel''' ({{IPA|fr|pinɛl|lang}} ; 20 ga Afrilu 1745 – 25 Oktoba 1826) likita ne ɗan ƙasar Faransa, wanda ya fara nazarin tabin hankali kuma a ƙarshe masanin kimiyyar dabbobi. Ya taka muhimmiyar rawa wajen haɓaka tsarin kula da [[Asibitin Cututtukan Zuciya|marasa lafiya masu tabin hankali]] wanda ya fi dacewa da ɗan adam, wanda a yau ake kira da ilimin ɗabi'a . Ya yi aiki don kawar da ɗaure masu tabin hankali da sarka, kuma gabaɗaya, don daidaita maganinsu. Ya kuma bayar da gudummawa sosai wajen rarraba matsalolin tabin hankali kuma wasu sun bayyana shi a matsayin "uban ilimin tabin hankali na zamani".
Bayan Juyin Juya Halin Faransa, Dokta Pinel ya canza hanyar da muke kallon marasa lafiya na hankali (ko "aliénés", "alienated" a Turanci) ta hanyar da'awar cewa ana iya fahimta da warkar da su.
Bayani na 1809 na wani shari'ar da Pinel ya rubuta a cikin bugu na biyu na littafinsa game da hauka wasu suna ɗaukarsa a matsayin shaidar farko don wanzuwar nau'in rikicewar hankali daga baya da aka sani da dementia praecox ko [[Hauka|schizophrenia]], kodayake [[Emil Kraepelin]] an amince da shi gaba ɗaya tare da tunaninsa na farko.<ref>{{Cite web |last=Yuhas |first=Daisy |date=March 2013 |title=Throughout History, Defining Schizophrenia Remains A challenge (timeline) |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=throughout-history-defining-schizophrenia-has-remained-challenge |access-date=2 March 2013 |publisher=Scientific American Mind (March 2013)}}</ref>
A matsayinsa na "mahaifin ilimin halayyar zamani", an yaba masa da rarrabawar farko ta cututtukan kwakwalwa. Yana da babban tasiri a kan ilimin halayyar dan adam da kuma kula da wadanda suka rabu da su a Turai da Amurka.
== Rayuwa ta farko ==
[[File:Philippe_Pinel_à_la_Salpêtrière.jpg|thumb|330x330px|Dokta Philippe Pinel a Salpêtrière, 1795 ta Tony Robert-Fleury. Pinel yana ba da umarnin cire sarƙoƙi daga marasa lafiya a asibitin Paris don mata mahaukaci.]]
An haifi Pinel a Jonquières, Kudancin Faransa, a cikin sashen Tarn na zamani. Shi dan da dan likitoci ne. Bayan ya sami digiri daga bangaren likitanci a Toulouse, ya yi karatun ƙarin shekaru huɗu a Faculty of Medicine na Montpellier . Ya isa [[Faris|Paris]] a shekara ta 1778.
Ya shafe shekaru goma sha biyar yana samun rayuwarsa a matsayin marubuci, mai fassara, da kuma edita saboda ka'idojin ƙuntatawa na tsohuwar gwamnatin sun hana shi yin aikin likita a Paris. Ma'aikatar ba ta amince da digiri daga jami'ar lardin kamar Toulouse ba. Ya kasa sau biyu a gasar da za ta ba shi kudade don ci gaba da karatunsa. A gasar ta biyu, juriya ta jaddada 'mai raɗaɗi' matsakaici a duk fannoni na ilimin likita, kimantawa da alama ba ta dace da nasarorin da ya samu daga baya ba wanda aka ba da shawarar dalilai na siyasa. Da sanyin gwiwa, Pinel ya yi la'akari da ƙaura zuwa Amurka. A shekara ta 1784 ya zama editan mujallar kiwon lafiya Gazette de santé, mako-mako mai shafi huɗu. An kuma san shi tsakanin masana kimiyya na halitta a matsayin mai ba da gudummawa na yau da kullun ga Journal de physique . Ya yi karatun [[lissafi]], ya fassara ayyukan kiwon lafiya zuwa Faransanci, kuma ya gudanar da tafiye-tafiye na [[Botany|botanical]].
A wannan lokacin ya fara haɓaka sha'awar nazarin cututtukan kwakwalwa. Wannan karfafawa ta kasance ta mutum. Wani aboki ya ci gaba da 'tsananin damuwa' wanda ya 'ya zama mania' kuma ya haifar da [[Kisan kai|kashe kansa]]. Abin da Pinel ya dauka a matsayin bala'i mara amfani saboda mummunan rashin kulawa da alama ya dame shi. Ya kai shi ga neman aiki a daya daga cikin sanannun asibitoci masu zaman kansu don maganin hauka a Paris. Ya kasance a can har tsawon shekaru biyar kafin Juyin Juya Halin, yana tattara abubuwan lura game da hauka kuma ya fara tsara ra'ayoyinsa game da yanayin da kuma maganin.
Pinel ya kasance Ideologue, almajirin Abbé de Condillac . Ya kuma kasance likitan asibiti wanda ya yi imanin cewa gaskiyar kiwon lafiya ta samo asali ne daga kwarewar asibiti. Hippocrates shine abin koyi.
A cikin shekarun 1780, an gayyaci Pinel don shiga salon Madame Helvétius. Ya kasance cikin tausayi ga Juyin Juya Halin Faransa. Bayan juyin juya halin, abokai da ya sadu da su a salon Madame Helvétius sun zo mulki. A watan Agustan shekara ta 1793 aka nada Pinel a matsayin " likitan asibiti" a Asibitin Bicêtre. A lokacin yana da kimanin mutane dubu huɗu da aka ɗaure - masu laifi, ƙananan masu laifi, syphilitics, masu fansho da kimanin marasa lafiya na hankali ɗari biyu. Masu kula da Pinel sun yi fatan cewa nadin sa zai haifar da shirye-shiryen warkewa. Kwarewarsa a asibitin masu zaman kansu ya sanya shi dan takara mai kyau don aikin.
== Bicêtre da Salpêtrière ==
Ba da daɗewa ba bayan nadin sa zuwa Asibitin Bicêtre, Pinel ya zama mai sha'awar unguwa ta bakwai inda aka ajiye maza 200 marasa lafiya. Ya nemi rahoto game da waɗannan fursunoni. Bayan 'yan kwanaki, ya karbi tebur tare da tsokaci daga "gwamnan" Jean-Baptiste Pussin. A cikin shekarun 1770 an yi nasarar kula da Pussin don scrofula a Bicêtre; kuma, bin wani sanannen tsari, an dauke shi, tare da matarsa, [[Marguerite Jubline]], zuwa ma'aikatan asibitin.
Godiya ga ƙwarewar Pussin mai ban mamaki, Pinel kusan ya koyi kansa ga wannan mai kula da mahaukaci wanda ba shi da ilimi amma ya sami ƙwarewa. Manufarsa wajen yin wannan ita ce "ta wadatar da ka'idar likita game da rashin lafiya na kwakwalwa tare da duk fahimtar da tsarin da ke ba da ita". Abin da ya lura shi ne tsananin rashin tashin hankali, kulawa da marasa lafiya na kwakwalwa wanda aka kira magani na ɗabi'a ko gudanar da ɗabi'u, kodayake tunanin mutum na iya zama daidai.
[[File:Pinel_freeing_the_insane_from_their_chains_Wellcome_L0071529.jpg|thumb|''Pinel yana 'yantar da mahaukaci daga sarƙonsu'', 1876 ta Tony Robert-Fleury]]
Kodayake Pinel koyaushe yana ba Pussin yabo da ya cancanci, wani labari ya girma game da Pinel da hannu ɗaya ya 'yantar da mahaukaci daga sarƙonsu a Bicêtre. An tuna da wannan labari a cikin zane-zane da bugawa, kuma ya rayu tsawon shekaru 200 kuma ana maimaita shi a cikin littattafai. A zahiri, Pussin ne ya cire sarƙoƙi na ƙarfe (amma wani lokacin ta amfani da jaket) a Bicêtre a cikin 1797, bayan Pinel ya tafi Salpêtrière. Pinel ya cire sarƙoƙi daga marasa lafiya a Salpêtrière shekaru uku bayan haka, bayan Pussin ya haɗu da shi a can. Akwai wasu shawarwari cewa ɗan Pinel, Dokta Scipion Pinel, ya ƙirƙira labarin Bicêtre da gangan, tare da babban ɗalibin Pinel, Dr Esquirol. Tattaunawar ita ce sun kasance 'masu ƙarfi', wanda ke nufin wani abu mai kama da ilimin halayyar halitta tare da mai da hankali kan cutar kwakwalwa, kuma sun kunyata da mayar da hankali ga Pinel akan hanyoyin halayyar mutum. Bugu da ƙari, ba kamar Philippe ba, dukansu masu goyon bayan sarauta ne.<ref name="Weiner2010Ch7">{{Cite book|edition=John}}</ref>{{Rp|282}}
Yayinda yake a Bicêtre, Pinel ya kawar da zubar da jini, tsarkakewa, da kuma zubar da hankali don tallafawa maganin da ya shafi kusanci da kuma lura da marasa lafiya. Pinel ya ziyarci kowane mai haƙuri, sau da yawa sau da yawa a rana, kuma ya ɗauki bayanan kula sama da shekaru biyu. Ya shiga cikin tattaunawa mai tsawo. Manufarsa ita ce tattara cikakken tarihin shari'a da tarihin halitta na rashin lafiyar mai haƙuri.
A shekara ta 1795, Pinel ya zama babban likita na Hospice de la Salpêtrière, mukamin da ya riƙe har tsawon rayuwarsa. Salpêtrière, a lokacin, kamar babban ƙauye ne, tare da tsofaffi dubu bakwai marasa galihu da mata marasa lafiya, hukuma mai ƙarfi, kasuwa mai yawa da manyan asibitoci. Pinel ya rasa Pussin kuma a cikin 1802 ya sami canjinsa zuwa Salpêtrière . An kuma lura cewa tsarin jinya na Katolika a zahiri ya gudanar da mafi yawan kulawar yau da kullun da fahimtar marasa lafiya a Salpêtrière, kuma wani lokacin akwai gwagwarmayar iko tsakanin Pinel da ma'aikatan jinya.[1]:307–308
Pinel ya kirkiro asibitin rigakafi a hidimarsa a Salpêtrière a cikin shekara ta 1799, kuma an ba da allurar rigakafi ta farko a birnin Paris a watan Afrilu na shekara ta 1800.
A shekara ta 1795 an kuma nada Pinel a matsayin farfesa a fannin ilimin likitanci, kujera da ya rike na tsawon shekaru ashirin. An sallame shi daga wannan mukamin a cikin 1822, tare da wasu furofesoshi goma, waɗanda ake zargi da 'yanci na siyasa, amma an sake dawo da shi a matsayin farfesa mai daraja jim kadan bayan haka.
Wani mutum-mutumi don girmama Pinel yanzu yana tsaye a waje da Salpêtrière.
== Littattafai ==
A cikin shekara ta 1794, Pinel ya gabatar da rubutun sa na Memoir on Madness, wanda kwanan nan ake kira muhimmin rubutu na ilimin halayyar zamani. A ciki, Pinel ya yi la'akari da nazarin ilimin halayyar mutane a hankali a tsawon lokaci, ya nuna cewa hauka ba koyaushe ba ne, kuma yana kira ga ƙarin ayyukan mafaka na jin kai.
In 1798, Pinel published an authoritative classification of diseases in his ''Nosographie philosophique ou méthode de l'analyse appliquée à la médecine''. Although he is properly considered one of the founders of psychiatry, this book also establishes him as the last great nosologist of the eighteenth century. While the ''Nosographie'' appears completely dated today, it was so popular in its time that it went through six editions between its initial publication and 1818. Pinel based his nosology on ideas of William Cullen, employing the same biologically-inspired terminology of "genera" and "species" of disorder. Pinel's classification of mental disorder simplified Cullen's "neuroses" down to four basic types of mental disorder: melancholia, mania (insanity), dementia, and idiotism. Later editions added forms of "partial insanity" where only that of feelings which seem to be affected rather than reasoning ability.{{Ana bukatan hujja|date=February 2013}}
Rashin hankali na farko ana kiransa melancholia . An bayyana alamun a matsayin "rashin hankali, iska mai tunani, shakku mai ban tsoro, da kuma ƙaunar kaɗaici".:{{Rp|136}} An lura cewa Tiberius da Louis XI sun kasance ƙarƙashin wannan yanayin. Louis ya kasance mai nuna rashin daidaituwa tsakanin yanayin zafi da sha'awa, duhu, ƙaunar kaɗaici, da kunya na basirar fasaha. Koyaya, Louis da Tiberius sun yi kama da cewa dukansu sun yaudara kuma sun shirya tafiya mai banƙyama zuwa wuraren soja. Daga bisani an tura su gudun hijira, daya zuwa Isle of Rhodes ɗayan kuma zuwa lardin Belgium.<ref name="A Treatise" />: Mutanen 137 da ke fama da melancholia galibi suna nutsewa da ra'ayi ɗaya cewa duk hankalinsu ya mai da hankali. A gefe guda suna kasancewa a ɓoye na shekaru da yawa, suna riƙe da abota da ƙauna yayin da a gefe guda, akwai wasu waɗanda ke yin hukunci mai ma'ana kuma suna shawo kan yanayin duhu.<ref name="A Treatise" />:{{Rp|141}} Melancholia kuma na iya bayyana kansa a cikin nau'o'i daban-daban. Na farko an rarrabe shi da girman girman kai da tsammanin da ba daidai ba kamar samun wadata da iko. Hanyar ta biyu tana da alamar matsananciyar damuwa da babban baƙin ciki.:{{Rp|207}} Gabaɗaya mutane da ke fama da baƙin ciki gabaɗaya ba sa nuna ayyukan tashin hankali, kodayake suna iya samun shi da ban sha'awa. Rashin lafiya da damuwa suna faruwa akai-akai da kuma yawan halin mutum.<ref name="A Treatise" />:{{Rp|149}} Pinel ya ce ana iya bayyana melancholia ta hanyar maye, abnormalities a cikin tsarin kwanyar, rauni a cikin kwanyar, yanayin fata, dalilai daban-daban na tunanin mutum kamar bala'o'in gida da tsattsauran ra'ayi na addini, da kuma a cikin mata, haila da haila.<ref name="The Nature" />{{Rp|204}}
Rashin hankali na biyu ana kiransa mania ba tare da delirium ba. An bayyana shi azaman hauka mai zaman kanta daga rikice-rikice wanda ke lalata ikon ilimi. An bayyana alamun a matsayin masu karkatarwa da rashin biyayya.[1]: 150-151 Wani misali inda irin wannan nau'in rikice-rikice na hankali ke faruwa inda wani injiniya, wanda aka tsare shi a Asylum de Bicêtre, ya fuskanci tashin hankali na fushin mahaukaci. Paroxysms ya kunshi jin zafi wanda ke cikin yankin ciki wanda ke tare da ƙishirwa da ƙishiri. Alamar ta bazu zuwa kirji, wuyansa, da kuma fuska. Lokacin da ya isa haikalin, bugun jijiyoyin ya karu a waɗancan yankuna. Kwayar ta shafi wani lokaci amma duk da haka, mai haƙuri ya sami damar yin tunani da daidaitawa da ra'ayoyinsa. Wani lokaci, injiniyan ya fuskanci fushin fushi a gidansa, inda ya gargadi matarsa ta gudu don kauce wa mutuwa. Ya kuma fuskanci irin wannan fushin lokaci-lokaci a mafaka inda ya yi makirci a kan gwamnan.[1]: 152-153 Takamaiman halin mania ba tare da delirium ba shine cewa yana iya zama na dindindin ko na lokaci-lokaci. Koyaya, babu wani canji mai ma'ana a cikin ayyukan fahimta na kwakwalwa; kawai tunanin fushi da makanta ga ayyukan tashin hankali.[1]:156
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4nlpuevdkyuvex0apkisdm824avdr4q
Ƙungiyar Plinian
0
179508
968863
2026-10-17T21:54:39Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1283427262|Plinian Society]]"
968863
wikitext
text/x-wiki
'''Ƙungiyar Plinian''' ƙungiya ce a Jami'ar Edinburgh don ɗaliban da ke sha'awar tarihin halitta . An kafa ta a shekarar 1823. <ref name="b73">{{Harvard citation no brackets|Browne|1995}}</ref> Da yawa daga cikin membobinta sun ci gaba da yin manyan ayyuka, musamman [[Charles Darwin]] wanda ya sanar da binciken kimiyya na farko a cikin ƙungiyar. <ref name="Discourse">{{Cite web |title=Darwin Online: Discourse to the Plinian Society |url=http://darwin-online.org.uk/EditorialIntroductions/Freeman_DiscoursetothePlinian.html |access-date=2009-01-06}}</ref>
[[File:Edinburgh_University_1827.jpg|thumb|Jami'ar Edinburgh a kusa da 1827.]]
== Tushen, ayyukan da membobin ==
'Yan'uwa uku daga Berwickshire ne suka fara kuma suka inganta kungiyar. John Baird, ɗan'uwansa mafi girma, shi ne shugaban farko na al'umma kuma a taron buɗewa a ranar 14 ga Janairun 1823 ya yi sanarwa game da shirin da aka tsara da manufofin al'umma. Ya tsara cikakkun dokoki ga al'umma, a cikin surori goma sha takwas. Mambobin asali sun hada da James Hardie da J. Grant Malcomson, wanda daga baya ya zama masu ilimin ƙasa a [[Indiya]], da John Coldstream . <ref name="Elliot">{{Cite web |title=Darwin, C. R. 1870. [Note on Darwin's papers to the Plinian Society 27 March 1827.] In Elliot, W., Opening address by the President. Transactions of the Botanical Society of Edinburgh 11: 1-42 |url=http://darwin-online.org.uk/content/frameset?viewtype=side&itemID=F1749&pageseq=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925105933/http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F1749&viewtype=side&pageseq=1 |archive-date=2006-09-25 |access-date=2009-01-06}}</ref> Farfesa na Regius na Tarihin Halitta, Robert Jameson, a baya ya kafa Wernerian Natural History Society don masu digiri da furofesoshi. Dalibai sun ba shi taken ''Babban memba na girmamawa'', amma bai taba halartar Plinian ba kuma ba shi ne wanda ya kafa shi ba.<ref name="b73" />
Daga bayanin Darwin, Plinian "ya ƙunshi ɗalibai kuma ya haɗu a cikin ɗakin karkashin kasa a jami'ar don karanta takardu kan kimiyyar halitta da tattauna su".Ayyuka sun haɗa da tafiye-tafiye zuwa ƙauyuka a kusa da [[Edinburgh]]. Taron ya kasance mako-mako, har sai da bukatar al'umma, Jameson ya gabatar da shari'arsu ga jami'a don ɗaki a cikin gidan kayan gargajiya don taronsu da kuma ƙaramin "gidan kayan gargajiya" na kansu, amma sakamakon shi ne cewa an ɗaga haya a cikin tsohuwar ɗakinsu kuma daga ƙarshe sun amince da hayar ɗakin Speculative Society don tarurruka a wasu Talata.<ref name="b73" /><ref name="Elliot" /> Takardun da dalibai suka gabatar sau da yawa suna da inganci, waɗanda malamai suka yi wahayi zuwa gare su. Yawancin lokaci, takardu sun ɗauki nau'in sukar aikin ƙwararrun ƙwararrun, tare da tunanin ɗalibin kansa. Sun rufe batutuwa da yawa ciki har da yaduwar ruwan teku, gano tsire-tsire da aka samu a cikin ƙauyuka da ke kusa, jikin dabbobi na teku da suka tattara da ka'idodin rarrabuwa.<ref name="b76">{{Harvard citation no brackets|Browne|1995}}</ref>
Taron ya haɗa da tsari mai yawa, tare da kuri'u a kan motsi da ƙuduri, da sake nazarin shekara-shekara na dokoki masu zurfi. A wannan lokacin kowane taron ya halarci kusan mambobi 25, ciki har da shugabannin hadin gwiwa guda biyar, sakatare, mai ba da kuɗi, "mai kula da gidan kayan gargajiya" da mambobi biyar na majalisa. Kimanin mambobi 150 da suka gabata da na yanzu sun kasance a cikin littattafan. Yawancin su dalibai ne na likita, tare da uku ko hudu wadanda suka kammala karatun da ake kira "Dr" a cikin minti. Da yawa sun kasance daliban shari'a ko daliban bil'adama, kuma adadi mai yawa na dalibai daga Ingila sun nuna yawan wadanda ba su dace ba waɗanda aka hana su halartar jami'o'i a Ingila wanda ke buƙatar Anglicanism, kuma a maimakon haka sun tafi jami'a a Scotland. Farfesa ba su halarci ba, kuma ziyarar Disamba ta 1826 da Andrew Duncan secundus wanda ya yi niyyar bayar da sabon littafinsa a matsayin littafi mai bincike an gaishe shi da fushi da rahoton jaridar dalibai na sarcastic cewa "Wannan shi ne karo na farko, in ji wakilinmu, mun tuna ganin daya daga cikin Farfesa a cikin Plinian Society". <ref name="b73" />
== Grant, Browne da Darwin ==
Dokta Robert Edmond Grant ya kammala karatu a shekara ta 1814, sannan ya yi nazarin jikin mutum tare da Georges Cuvier da ilimin embryology tare da Étienne Geoffroy Saint-Hilaire a Paris. Lokacin da ya dawo a shekara ta 1824 an nada shi malami a cikin dabbobi marasa rai a makarantar ilimin jikin mutum mai zaman kanta da John Barclay ya kafa kuma Robert Knox ke gudanarwa daga 1826. Jawabinsa a can ya inganta "anatomy na falsafa" na Geoffroy wanda ya dogara da hadin kan shirin da ya dace da canjin jinsuna, yana nuna ra'ayoyin ci gaba da ci gaba kuma saboda haka goyon baya ga dimokuradiyya. Ya kasance sakataren Plinian, sannan a cikin 1826 ya bar wannan mukamin don shiga Majalisar Wernerian Natural History Society. Membobin Plinian sun taimaka tare da aikinsa na farko a kan invertebrates na ruwa daga [[Firth of Forth|Firth na Forth]], tare da Coldstream yana taimaka masa a cikin 1825-1826. <ref name="b73" />
William A. F. Browne - masanin ilimin Allah - John Coldstream ne ya ba da shawarar zama memba duk da sha'awar addini na Coldstream. (Coldstream daga baya ya ba da gudummawa sosai ga ilimin halayyar mutum na nakasa na ilmantarwa). Browne ya kasance mai goyon bayan ka'idodin "ci tuba" na Lamarckian kuma a [[Edinburgh Phrenological Society]], George Combe ya yaba masa saboda nasarar da ya samu wajen neman wasu ɗaliban likita.<ref name="d67">{{Harvard citation no brackets|Desmond|1989}}</ref> Browne ya kuma gabatar da takardu a kan batutuwa daban-daban, gami da tsire-tsire da ya tattara, halaye na Cuckoo, [[Aurora|aurora borealis]], da fatalwowi (wanda ya yi imani da su). <ref name="b73" /> Browne ya ci gaba da aiki mai ban sha'awa a matsayin mai gyara mafaka a Asibitin Sunnyside Royal a Montrose (1834-1838) kuma, sananne, a Crichton Royal, Dumfries (1838-1857); ɗansa, [[James Crichton-Browne]], ya haɗa kai da Darwin a cikin shirye-shiryen The Expression of the Emotions in Man and Animals (1872).
A shekara ta biyu na ilimin Charles Darwin a Edinburgh ya kara sha'awar tarihin halitta. Browne, Coldstream da George Fife a matsayin uku daga cikin shugabannin hadin gwiwa guda biyar sun ba da shawarar Darwin don zama memba, <ref name="d67" /> kuma ya nemi shiga Plinian a ranar 21 ga Nuwamba 1826, a wani taro lokacin da Browne ya sanar da niyyarsa na karyata Charles Bell's Anatomy and Philosophy of Expression . An zabi Darwin a matsayin memba na Plinian a ranar 28 ga Nuwamba 1826, tare da wani dalibi na shekarunsa, William Rathbone Greg, wanda nan da nan ya sanar da shirye-shiryen jawabi da ke nuna cewa "ƙananan dabbobi suna da kowane iko da kuma son zuciyar ɗan adam".Greg daga baya zai zama sanannen marubuci kan matsalolin zamantakewar Victorian, gami da karuwanci, da kuma sha'awar jima'i ta mata. A ranar 5 ga watan Disamba aka zabi Darwin a majalisar Society. A wannan taron Browne ya gabatar da harin da ya kai wa Sir Charles Bell cewa Mahaliccin ya ba mutane tsokoki na musamman da ba su da dabbobi. Bell ya yi jayayya cewa wannan ya ba da damar nuna motsin zuciyar da ke nuna halin kirki na ɗan adam, yayin da Browne ya musanta cewa akwai irin wannan bambanci mai mahimmanci.<ref name="dm">{{Harvard citation no brackets|Desmond|Moore|1991}}</ref> Darwin ya ci gaba da halartar tarurruka goma sha takwas daga cikin goma sha tara da zai iya halarta a wannan shekarar ilimi, kuma ya zama mataimakin Grant mai himma, yana koyon tattara da rarraba halittu na bakin teku.<ref name="Discourse" />
Darwin ya yi sabon binciken kimiyya lokacin da ya lura da cilia yana motsa tsutsotsi na microscopic na nau'in bryozoan ''Flustra'', kuma ya gano cewa baƙar fata da ake samu sau da yawa a cikin kwarangwal na oyster sune ƙwai na skate leech. Ya yi takaici lokacin da Grant ya sanar da waɗannan abubuwan da aka gano ga ''Wernerian'' a ranar 24 ga Maris 1827, <ref>{{Harvard citation no brackets|Browne|1995}}</ref> kuma Darwin ya gabatar da abubuwan da aka binciken a Plinian Society a ranar 27 ga Maris, gabatarwarsa ta farko a jama'a. <ref name="Plin">{{Cite web |last=Barrett, P. H. ed. |year=1977 |title=On the Ova of Flustra, or, Early Notebook, Containing Observations Made by C.D. When He Was at Edinburgh, March 1827 |url=http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F1583a&viewtype=text&pageseq=1 |website=The collected papers of Charles Darwin |publisher=Chicago: University Press |pages=vol. 2: 285–91}}</ref> Grant ya ba da jawabi mai mahimmanci game da tsuntsayen teku, sannan Browne ya biyo baya wanda, a matsayin masanin ilimin magana, ya yi jayayya cewa hankali da sani kawai bangarori ne na aikin kwakwalwa, maimakon shaidar "ruhu" ko abubuwan ruhaniya da suka rabu da jiki. Wani muhawara mai cike da fushi ya biyo baya, kuma daga baya wani ya ɗauki mataki na musamman na share minti na wannan ɓangaren ridda na tattaunawar.<ref name="dm38">{{Harvard citation no brackets|Desmond|Moore|1991}}</ref>
== Abubuwan da suka faru daga baya ==
John Hutton Balfour ya shiga Plinian a 1827 da Hugh Falconer a 1828. Balfour ya ɗauki Shugaban Botany a Edinburgh a cikin 1845 kuma ya kasance, shekaru da yawa, Dean na Faculty of Medicine; 'yar'uwarsa, Magdalene Balfour, ta auri William AF Browne kuma ta haifa masa'ya takwas, ciki har da James Crichton-Browne . 'Yan uwan Baird sun bayyana lokaci-lokaci bayan kammala karatunsu, sannan a cikin zaman 1829-1830 suka koma Berwickshire, tare da biyu daga cikinsu sun zama ministoci Ikklisiya na gida.[1] Al'umma ta rushe a shekara ta 1841. [2]
== Manazarta ==
f0ao50oszmzanpal7w1hgivnmmdy03y
968864
968863
2026-10-17T21:55:07Z
Sardeeq
39275
968864
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ƙungiyar Plinian''' ƙungiya ce a Jami'ar Edinburgh don ɗaliban da ke sha'awar tarihin halitta . An kafa ta a shekarar 1823. <ref name="b73">{{Harvard citation no brackets|Browne|1995}}</ref> Da yawa daga cikin membobinta sun ci gaba da yin manyan ayyuka, musamman [[Charles Darwin]] wanda ya sanar da binciken kimiyya na farko a cikin ƙungiyar. <ref name="Discourse">{{Cite web |title=Darwin Online: Discourse to the Plinian Society |url=http://darwin-online.org.uk/EditorialIntroductions/Freeman_DiscoursetothePlinian.html |access-date=2009-01-06}}</ref>
[[File:Edinburgh_University_1827.jpg|thumb|Jami'ar Edinburgh a kusa da 1827.]]
== Tushen, ayyukan da membobin ==
'Yan'uwa uku daga Berwickshire ne suka fara kuma suka inganta kungiyar. John Baird, ɗan'uwansa mafi girma, shi ne shugaban farko na al'umma kuma a taron buɗewa a ranar 14 ga Janairun 1823 ya yi sanarwa game da shirin da aka tsara da manufofin al'umma. Ya tsara cikakkun dokoki ga al'umma, a cikin surori goma sha takwas. Mambobin asali sun hada da James Hardie da J. Grant Malcomson, wanda daga baya ya zama masu ilimin ƙasa a [[Indiya]], da John Coldstream . <ref name="Elliot">{{Cite web |title=Darwin, C. R. 1870. [Note on Darwin's papers to the Plinian Society 27 March 1827.] In Elliot, W., Opening address by the President. Transactions of the Botanical Society of Edinburgh 11: 1-42 |url=http://darwin-online.org.uk/content/frameset?viewtype=side&itemID=F1749&pageseq=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925105933/http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F1749&viewtype=side&pageseq=1 |archive-date=2006-09-25 |access-date=2009-01-06}}</ref> Farfesa na Regius na Tarihin Halitta, Robert Jameson, a baya ya kafa Wernerian Natural History Society don masu digiri da furofesoshi. Dalibai sun ba shi taken ''Babban memba na girmamawa'', amma bai taba halartar Plinian ba kuma ba shi ne wanda ya kafa shi ba.<ref name="b73" />
Daga bayanin Darwin, Plinian "ya ƙunshi ɗalibai kuma ya haɗu a cikin ɗakin karkashin kasa a jami'ar don karanta takardu kan kimiyyar halitta da tattauna su".Ayyuka sun haɗa da tafiye-tafiye zuwa ƙauyuka a kusa da [[Edinburgh]]. Taron ya kasance mako-mako, har sai da bukatar al'umma, Jameson ya gabatar da shari'arsu ga jami'a don ɗaki a cikin gidan kayan gargajiya don taronsu da kuma ƙaramin "gidan kayan gargajiya" na kansu, amma sakamakon shi ne cewa an ɗaga haya a cikin tsohuwar ɗakinsu kuma daga ƙarshe sun amince da hayar ɗakin Speculative Society don tarurruka a wasu Talata.<ref name="b73" /><ref name="Elliot" /> Takardun da dalibai suka gabatar sau da yawa suna da inganci, waɗanda malamai suka yi wahayi zuwa gare su. Yawancin lokaci, takardu sun ɗauki nau'in sukar aikin ƙwararrun ƙwararrun, tare da tunanin ɗalibin kansa. Sun rufe batutuwa da yawa ciki har da yaduwar ruwan teku, gano tsire-tsire da aka samu a cikin ƙauyuka da ke kusa, jikin dabbobi na teku da suka tattara da ka'idodin rarrabuwa.<ref name="b76">{{Harvard citation no brackets|Browne|1995}}</ref>
Taron ya haɗa da tsari mai yawa, tare da kuri'u a kan motsi da ƙuduri, da sake nazarin shekara-shekara na dokoki masu zurfi. A wannan lokacin kowane taron ya halarci kusan mambobi 25, ciki har da shugabannin hadin gwiwa guda biyar, sakatare, mai ba da kuɗi, "mai kula da gidan kayan gargajiya" da mambobi biyar na majalisa. Kimanin mambobi 150 da suka gabata da na yanzu sun kasance a cikin littattafan. Yawancin su dalibai ne na likita, tare da uku ko hudu wadanda suka kammala karatun da ake kira "Dr" a cikin minti. Da yawa sun kasance daliban shari'a ko daliban bil'adama, kuma adadi mai yawa na dalibai daga Ingila sun nuna yawan wadanda ba su dace ba waɗanda aka hana su halartar jami'o'i a Ingila wanda ke buƙatar Anglicanism, kuma a maimakon haka sun tafi jami'a a Scotland. Farfesa ba su halarci ba, kuma ziyarar Disamba ta 1826 da Andrew Duncan secundus wanda ya yi niyyar bayar da sabon littafinsa a matsayin littafi mai bincike an gaishe shi da fushi da rahoton jaridar dalibai na sarcastic cewa "Wannan shi ne karo na farko, in ji wakilinmu, mun tuna ganin daya daga cikin Farfesa a cikin Plinian Society". <ref name="b73" />
== Grant, Browne da Darwin ==
Dokta Robert Edmond Grant ya kammala karatu a shekara ta 1814, sannan ya yi nazarin jikin mutum tare da Georges Cuvier da ilimin embryology tare da Étienne Geoffroy Saint-Hilaire a Paris. Lokacin da ya dawo a shekara ta 1824 an nada shi malami a cikin dabbobi marasa rai a makarantar ilimin jikin mutum mai zaman kanta da John Barclay ya kafa kuma Robert Knox ke gudanarwa daga 1826. Jawabinsa a can ya inganta "anatomy na falsafa" na Geoffroy wanda ya dogara da hadin kan shirin da ya dace da canjin jinsuna, yana nuna ra'ayoyin ci gaba da ci gaba kuma saboda haka goyon baya ga dimokuradiyya. Ya kasance sakataren Plinian, sannan a cikin 1826 ya bar wannan mukamin don shiga Majalisar Wernerian Natural History Society. Membobin Plinian sun taimaka tare da aikinsa na farko a kan invertebrates na ruwa daga [[Firth of Forth|Firth na Forth]], tare da Coldstream yana taimaka masa a cikin 1825-1826. <ref name="b73" />
William A. F. Browne - masanin ilimin Allah - John Coldstream ne ya ba da shawarar zama memba duk da sha'awar addini na Coldstream. (Coldstream daga baya ya ba da gudummawa sosai ga ilimin halayyar mutum na nakasa na ilmantarwa). Browne ya kasance mai goyon bayan ka'idodin "ci tuba" na Lamarckian kuma a [[Edinburgh Phrenological Society]], George Combe ya yaba masa saboda nasarar da ya samu wajen neman wasu ɗaliban likita.<ref name="d67">{{Harvard citation no brackets|Desmond|1989}}</ref> Browne ya kuma gabatar da takardu a kan batutuwa daban-daban, gami da tsire-tsire da ya tattara, halaye na Cuckoo, [[Aurora|aurora borealis]], da fatalwowi (wanda ya yi imani da su). <ref name="b73" /> Browne ya ci gaba da aiki mai ban sha'awa a matsayin mai gyara mafaka a Asibitin Sunnyside Royal a Montrose (1834-1838) kuma, sananne, a Crichton Royal, Dumfries (1838-1857); ɗansa, [[James Crichton-Browne]], ya haɗa kai da Darwin a cikin shirye-shiryen The Expression of the Emotions in Man and Animals (1872).
A shekara ta biyu na ilimin Charles Darwin a Edinburgh ya kara sha'awar tarihin halitta. Browne, Coldstream da George Fife a matsayin uku daga cikin shugabannin hadin gwiwa guda biyar sun ba da shawarar Darwin don zama memba, <ref name="d67" /> kuma ya nemi shiga Plinian a ranar 21 ga Nuwamba 1826, a wani taro lokacin da Browne ya sanar da niyyarsa na karyata Charles Bell's Anatomy and Philosophy of Expression . An zabi Darwin a matsayin memba na Plinian a ranar 28 ga Nuwamba 1826, tare da wani dalibi na shekarunsa, William Rathbone Greg, wanda nan da nan ya sanar da shirye-shiryen jawabi da ke nuna cewa "ƙananan dabbobi suna da kowane iko da kuma son zuciyar ɗan adam".Greg daga baya zai zama sanannen marubuci kan matsalolin zamantakewar Victorian, gami da karuwanci, da kuma sha'awar jima'i ta mata. A ranar 5 ga watan Disamba aka zabi Darwin a majalisar Society. A wannan taron Browne ya gabatar da harin da ya kai wa Sir Charles Bell cewa Mahaliccin ya ba mutane tsokoki na musamman da ba su da dabbobi. Bell ya yi jayayya cewa wannan ya ba da damar nuna motsin zuciyar da ke nuna halin kirki na ɗan adam, yayin da Browne ya musanta cewa akwai irin wannan bambanci mai mahimmanci.<ref name="dm">{{Harvard citation no brackets|Desmond|Moore|1991}}</ref> Darwin ya ci gaba da halartar tarurruka goma sha takwas daga cikin goma sha tara da zai iya halarta a wannan shekarar ilimi, kuma ya zama mataimakin Grant mai himma, yana koyon tattara da rarraba halittu na bakin teku.<ref name="Discourse" />
Darwin ya yi sabon binciken kimiyya lokacin da ya lura da cilia yana motsa tsutsotsi na microscopic na nau'in bryozoan ''Flustra'', kuma ya gano cewa baƙar fata da ake samu sau da yawa a cikin kwarangwal na oyster sune ƙwai na skate leech. Ya yi takaici lokacin da Grant ya sanar da waɗannan abubuwan da aka gano ga ''Wernerian'' a ranar 24 ga Maris 1827, <ref>{{Harvard citation no brackets|Browne|1995}}</ref> kuma Darwin ya gabatar da abubuwan da aka binciken a Plinian Society a ranar 27 ga Maris, gabatarwarsa ta farko a jama'a. <ref name="Plin">{{Cite web |last=Barrett, P. H. ed. |year=1977 |title=On the Ova of Flustra, or, Early Notebook, Containing Observations Made by C.D. When He Was at Edinburgh, March 1827 |url=http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F1583a&viewtype=text&pageseq=1 |website=The collected papers of Charles Darwin |publisher=Chicago: University Press |pages=vol. 2: 285–91}}</ref> Grant ya ba da jawabi mai mahimmanci game da tsuntsayen teku, sannan Browne ya biyo baya wanda, a matsayin masanin ilimin magana, ya yi jayayya cewa hankali da sani kawai bangarori ne na aikin kwakwalwa, maimakon shaidar "ruhu" ko abubuwan ruhaniya da suka rabu da jiki. Wani muhawara mai cike da fushi ya biyo baya, kuma daga baya wani ya ɗauki mataki na musamman na share minti na wannan ɓangaren ridda na tattaunawar.<ref name="dm38">{{Harvard citation no brackets|Desmond|Moore|1991}}</ref>
== Abubuwan da suka faru daga baya ==
John Hutton Balfour ya shiga Plinian a 1827 da Hugh Falconer a 1828. Balfour ya ɗauki Shugaban Botany a Edinburgh a cikin 1845 kuma ya kasance, shekaru da yawa, Dean na Faculty of Medicine; 'yar'uwarsa, Magdalene Balfour, ta auri William AF Browne kuma ta haifa masa'ya takwas, ciki har da James Crichton-Browne . 'Yan uwan Baird sun bayyana lokaci-lokaci bayan kammala karatunsu, sannan a cikin zaman 1829-1830 suka koma Berwickshire, tare da biyu daga cikinsu sun zama ministoci Ikklisiya na gida.[1] Al'umma ta rushe a shekara ta 1841. [2]
== Manazarta ==
b40r9alcho2l8w8ng023jysoc9fkkte
Hermann Oppenheim
0
179509
968865
2026-10-17T21:57:32Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348366886|Hermann Oppenheim]]"
968865
wikitext
text/x-wiki
'''Hermann Oppenheim''' (1 Janairu 1858 - 5 Mayu 1919) yana ɗaya daga cikin manyan likitocin jijiyoyi a Jamus.
== Rayuwa da aiki ==
Oppenheim ɗan Juda Oppenheim ne (1824-1891), malamin da ya daɗe a cikin majami'ar Warburg, da matarsa, Cäcilie, mai suna Steeg (1822-1898).
Ya yi karatun likitanci a Jami'o'in Berlin, [[Jami'ar Göttingen|Göttingen]] da Bonn . Ya fara aikinsa a asibitin Charité a Berlin a matsayin mataimakin Karl Westphal (1833-1890). A shekara ta 1891 Oppenheim ya bude asibiti mai zaman kansa mai cin nasara a Berlin.
A shekara ta 1894, Oppenheim shi ne marubucin littafi game da cututtukan jijiyoyi mai taken Lehrbuch der Nervenkrankheiten für Ärzte und Studierende, littafin da ba da daɗewa ba ya zama misali a cikin sana'arsa. An buga shi a cikin bugu da harsuna da yawa, kuma an dauke shi daya daga cikin litattafai mafi kyau game da ilimin jijiyoyi da aka taɓa rubuta. Ya kuma wallafa muhimman ayyuka a kan Tabes dorsalis, maye, poliomyelitis na baya, syphilis, Multiple sclerosis da traumatic neurosis. A fannin ilimin lissafi, ya wallafa labarai game da metabolism na urea tare da taimakon Nathan Zuntz (1847-1920).
A shekara ta 1889 ya wallafa wani littafi game da cututtukan jijiyoyi wanda manyan likitoci suka soki wanda ya hada da [[Jean-Martin Charcot]] (1825-1893) da Max Nonne (1861-1959); dalilin da ya sa Oppenheim ya ce [[Raunin kwakwalwa|Raunin tunani]] mutum ya haifar da canje-canje na kwayoyin da suka ci gaba da cututsin hankali.
Kwarewarsa game da cutar kwakwalwa ta kai tsaye ga nasarar cirewar Ciwon ƙwaƙwalwa na farko, aikin da likita mai suna R. Köhler ya yi. Tare da Likitan tiyata Fedor Krause (1857-1937), ya ba da rahoton nasarar cirewa ta farko na ciwon daji.
Ya kirkiro kalmar "''Dystonia musculorum deformans''" don wani nau'in cutar jujjuyawar yara da ya bayyana, wata cuta da daga baya za a san ta da "Ziehen-Oppenheim syndrome" (mai suna tare da likitan kwakwalwa na Jamus Theodor Ziehen 1862-1950). Har ila yau, wani suna ga amyotonia congenita shine "Cutar Oppenheim".
Ɗansa Hans Oppenheim ya zama mai gudanar da wasan kwaikwayo kuma ya yi hijira zuwa Burtaniya bayan mamayar Nazi.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1919]]
5tol8dl4pn9mlt28zemuac26ksndo33
968867
968865
2026-10-17T21:59:03Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348366886|Hermann Oppenheim]]"
968867
wikitext
text/x-wiki
'''Hermann Oppenheim''' (1 Janairu 1858 - 5 Mayu 1919) yana ɗaya daga cikin manyan likitocin jijiyoyi a Jamus.<ref>Bibliography at Who Named It</ref>
== Rayuwa da aiki ==
Oppenheim ɗan Juda Oppenheim ne (1824-1891), malamin da ya daɗe a cikin majami'ar Warburg, da matarsa, Cäcilie, mai suna Steeg (1822-1898).
Ya yi karatun likitanci a Jami'o'in Berlin, [[Jami'ar Göttingen|Göttingen]] da Bonn . Ya fara aikinsa a asibitin Charité a Berlin a matsayin mataimakin Karl Westphal (1833-1890). A shekara ta 1891 Oppenheim ya bude asibiti mai zaman kansa mai cin nasara a Berlin.
A shekara ta 1894, Oppenheim shi ne marubucin littafi game da cututtukan jijiyoyi mai taken Lehrbuch der Nervenkrankheiten für Ärzte und Studierende, littafin da ba da daɗewa ba ya zama misali a cikin sana'arsa. An buga shi a cikin bugu da harsuna da yawa, kuma an dauke shi daya daga cikin litattafai mafi kyau game da ilimin jijiyoyi da aka taɓa rubuta. Ya kuma wallafa muhimman ayyuka a kan Tabes dorsalis, maye, poliomyelitis na baya, syphilis, Multiple sclerosis da traumatic neurosis. A fannin ilimin lissafi, ya wallafa labarai game da metabolism na urea tare da taimakon Nathan Zuntz (1847-1920).
A shekara ta 1889 ya wallafa wani littafi game da cututtukan jijiyoyi wanda manyan likitoci suka soki wanda ya hada da [[Jean-Martin Charcot]] (1825-1893) da Max Nonne (1861-1959); dalilin da ya sa Oppenheim ya ce [[Raunin kwakwalwa|Raunin tunani]] mutum ya haifar da canje-canje na kwayoyin da suka ci gaba da cututsin hankali.
Kwarewarsa game da cutar kwakwalwa ta kai tsaye ga nasarar cirewar Ciwon ƙwaƙwalwa na farko, aikin da likita mai suna R. Köhler ya yi. Tare da Likitan tiyata Fedor Krause (1857-1937), ya ba da rahoton nasarar cirewa ta farko na ciwon daji.
Ya kirkiro kalmar "''Dystonia musculorum deformans''" don wani nau'in cutar jujjuyawar yara da ya bayyana, wata cuta da daga baya za a san ta da "Ziehen-Oppenheim syndrome" (mai suna tare da likitan kwakwalwa na Jamus Theodor Ziehen 1862-1950). Har ila yau, wani suna ga amyotonia congenita shine "Cutar Oppenheim".
Ɗansa Hans Oppenheim ya zama mai gudanar da wasan kwaikwayo kuma ya yi hijira zuwa Burtaniya bayan mamayar Nazi.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1919]]
3nwp72sn4uyaqfv6odp5wx16r5vrz74
968868
968867
2026-10-17T21:59:23Z
Sardeeq
39275
968868
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hermann Oppenheim''' (1 Janairu 1858 - 5 Mayu 1919) yana ɗaya daga cikin manyan likitocin jijiyoyi a Jamus.<ref>Bibliography at Who Named It</ref>
== Rayuwa da aiki ==
Oppenheim ɗan Juda Oppenheim ne (1824-1891), malamin da ya daɗe a cikin majami'ar Warburg, da matarsa, Cäcilie, mai suna Steeg (1822-1898).
Ya yi karatun likitanci a Jami'o'in Berlin, [[Jami'ar Göttingen|Göttingen]] da Bonn . Ya fara aikinsa a asibitin Charité a Berlin a matsayin mataimakin Karl Westphal (1833-1890). A shekara ta 1891 Oppenheim ya bude asibiti mai zaman kansa mai cin nasara a Berlin.
A shekara ta 1894, Oppenheim shi ne marubucin littafi game da cututtukan jijiyoyi mai taken Lehrbuch der Nervenkrankheiten für Ärzte und Studierende, littafin da ba da daɗewa ba ya zama misali a cikin sana'arsa. An buga shi a cikin bugu da harsuna da yawa, kuma an dauke shi daya daga cikin litattafai mafi kyau game da ilimin jijiyoyi da aka taɓa rubuta. Ya kuma wallafa muhimman ayyuka a kan Tabes dorsalis, maye, poliomyelitis na baya, syphilis, Multiple sclerosis da traumatic neurosis. A fannin ilimin lissafi, ya wallafa labarai game da metabolism na urea tare da taimakon Nathan Zuntz (1847-1920).
A shekara ta 1889 ya wallafa wani littafi game da cututtukan jijiyoyi wanda manyan likitoci suka soki wanda ya hada da [[Jean-Martin Charcot]] (1825-1893) da Max Nonne (1861-1959); dalilin da ya sa Oppenheim ya ce [[Raunin kwakwalwa|Raunin tunani]] mutum ya haifar da canje-canje na kwayoyin da suka ci gaba da cututsin hankali.
Kwarewarsa game da cutar kwakwalwa ta kai tsaye ga nasarar cirewar Ciwon ƙwaƙwalwa na farko, aikin da likita mai suna R. Köhler ya yi. Tare da Likitan tiyata Fedor Krause (1857-1937), ya ba da rahoton nasarar cirewa ta farko na ciwon daji.
Ya kirkiro kalmar "''Dystonia musculorum deformans''" don wani nau'in cutar jujjuyawar yara da ya bayyana, wata cuta da daga baya za a san ta da "Ziehen-Oppenheim syndrome" (mai suna tare da likitan kwakwalwa na Jamus Theodor Ziehen 1862-1950). Har ila yau, wani suna ga amyotonia congenita shine "Cutar Oppenheim".
Ɗansa Hans Oppenheim ya zama mai gudanar da wasan kwaikwayo kuma ya yi hijira zuwa Burtaniya bayan mamayar Nazi.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1919]]
kz3ziu6rk22inxyyynjmqz9z9wdftdy
Conolly Norman
0
179510
968869
2026-10-17T22:01:20Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346292554|Conolly Norman]]"
968869
wikitext
text/x-wiki
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (12 Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa [[Emil Kraepelin]]'s dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.
== Manazarta ==
irp9d7rnl6veamu5jqtsvz6pxkpqc8j
968870
968869
2026-10-17T22:03:56Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346292554|Conolly Norman]]"
968870
wikitext
text/x-wiki
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (12 Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
mkl2mdq9durz6uzibc0oo4fsnvjhngi
968871
968870
2026-10-17T22:04:14Z
Sardeeq
39275
968871
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (12 Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
2rl8r63ivt6khfr8tjp2cbetq52pfs8
968884
968871
2026-10-17T22:27:25Z
Beehra
15944
968884
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an 12 Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
qr8cv9uxk5ii674ixomb1on7ky5949z
968885
968884
2026-10-17T22:28:05Z
Beehra
15944
968885
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an haife shi 12 Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
aa9duxgvnk6f4vgjcunjuddbtteyusk
968887
968885
2026-10-17T22:28:32Z
Beehra
15944
968887
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an haife shi a ranar 12 Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
n7mbrxnx96iuueljj65kit0p8isb6do
968888
968887
2026-10-17T22:28:47Z
Beehra
15944
968888
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an haife shi a ranar 12 ga Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
sx4rxihjp3h3gkyv77bj609m33j24go
968889
968888
2026-10-17T22:29:08Z
Beehra
15944
968889
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an haife shi a ranar 12 ga watan Maris 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
l4j1pz297yhjgbk9o7rnn0z6fm6zcdj
968890
968889
2026-10-17T22:29:24Z
Beehra
15944
968890
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an haife shi a ranar 12 ga watan Maris na 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
9aoxppmkmag0zbhftcdkon5821z1zj1
968891
968890
2026-10-17T22:29:44Z
Beehra
15944
968891
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Conolly_Norman_Harrison.JPG|thumb| Conolly Norman]]
'''Conolly Norman''' (an haife shi a ranar 12 ga watan Maris na shekara ta 1853 - 23 Fabrairu 1908 ) wani baƙon ɗan ƙasar Ireland ne, ko kuma likitan tabin hankali, na ƙarshen ƙarni na sha tara da farkon ƙarni na ashirin. Ya kasance Babban Jami'in Kula da Lafiya na wasu wuraren mafaka na gunduma, musamman ma babban wurin mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum, wanda yanzu aka sani da St. Brendan's Hospital .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Norman a ranar 12 ga Maris 1853 a All Saints' Glebe, Newtown Cunningham, County Donegal, Ireland . Ɗa na biyar na yara maza shida, mahaifinsa, Hugh Norman, shi ne shugaban All Saints' kuma daga baya na Barnhill . [1] Iyalinsa sun kasance sanannun kuma suna aiki a siyasa a Derry tare da mambobi da yawa da ke aiki a matsayin magajin gari na Derry .[2] An kuma zabi mambobi biyu na iyalinsa zuwa majalisa.[3]
== Ilimin likita ==
Ya yi karatu a gida saboda rashin lafiya tun yana yaro, yana da shekaru goma sha bakwai Norman ya fara karatunsa na likita a Kwalejin Trinity, Dublin, Makarantar Kiwon Lafiya ta Carmichael, da Asibitin Richmond, inda ya sami MD.<ref name="bmj">{{Cite journal |last=Anon. |date=29 February 1908 |title=Obituary: Conolly Norman |journal=British Medical Journal |volume=1 |issue=2461 |page=541 |pmc=2436034}}</ref> A shekara ta 1874 ya zama mai lasisi na Royal College of Physicians and Surgeons, ɗan'uwan Royal College of Surgeons a shekara ta 1878 kuma ɗan'uwan Kwalejin Royal College of Likitoci a shekara ta 1890. <ref name="bmj" />
== Farkon aiki ==
Bayan ya kammala karatu a 1874, nan da nan Norman ya ɗauki matsayi a matsayin mataimakin jami'in kiwon lafiya a Gundumar Monaghan. Ya kasance a wannan mukamin har zuwa 1880 lokacin da ya shiga ma'aikatan Asibitin Bethlem Royal a London inda ya yi aiki a karkashin sanannen masanin baƙi na Ingila Sir George Savage . Da ya dawo Ireland a shekara ta 1882 an nada shi mai kula da kiwon lafiya na Castlebar District Lunatic Asylum a Co. Mayo . <ref name="DNB" /> <ref name="Finnane219-20" /><ref name="bmj" /> Ya kasance a can har zuwa 1885 lokacin da aka nada shi mai kula da kiwon lafiya na Monaghan Asylum . <ref name="DNB" /> A shekara ta 1886, Lord Lieutenant ya nada shi a matsayin mai kula da kiwon lafiya a babban mafaka na Ireland, Richmond District Lunatic Asylum . <ref name="Finnane219-20" /> Zai kasance a wannan mukamin na ƙarshe har zuwa mutuwarsa a 1908 yana da shekaru hamsin da biyar.
== Gidan Gida na Richmond ==
Duk da yake an bayyana mafakar Richmond kafin zuwan Norman a matsayin na asali da kuma kurkuku [1] wannan watakila don yin watsi da yabo na kasa da kasa da wanda ya riga shi, John Lalor ya samu, musamman game da shirye-shiryen iliminsa na kafa makarantar ƙasa ga marasa lafiya a filin asibitin. [2] A kowane hali, a shekara ta 1904, Connolly zai iya tabbatar da cewa yawan masu gyara baƙi, cewa Emil Kraepelin's dementia praecox (wani ra'ayi da ke da alaƙa da schizophrenia) ba zai iya warkarwa ba.[3]
== Manazarta ==
h56qi8d646dgy57xbywq7irwbdp7qfk
Zaman lafiya Buttedahl
0
179511
968936
2026-10-18T06:27:04Z
Baffa ali
47435
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378223552|Paz Buttedahl]]"
968936
wikitext
text/x-wiki
'''Paz Buttedahl''' <ref>{{Cite web |title=Paz Buttedahl Career Achievement Award (CUFA BC) {{!}} Institute for the Oceans and Fisheries |url=https://oceans.ubc.ca/2017/04/28/paz-buttedahl-career-achievement-award-cufa-bc/ |access-date=2023-03-22 |website=oceans.ubc.ca}}</ref> (8 ga Afrilu, 1942 - 8 ga Oktoba, 2007) farfesa ne ɗan ƙasar Kanada a Jami'ar British Columbia da Jami'ar Royal Roads . Ta kasance mai bincike kuma mai ilimi wacce ta ƙware a fannin ilimin duniya da kuma batutuwan ci gaban ƙasashen duniya. Ta auri Knute Buttedahl kuma ita ce ta kafa kuma shugabar [[Buttedahl R & D Associates (BRDA)]], wacce ke [[Vancouver]], [[British Columbia]] . Ita ce kuma ta kafa kuma darakta ta VIA - Vancouver Institute for the Americas, tare da babban harabar jami'a a Vancouver da kuma harabar jami'a a ƙasashen waje a Santiago, Chile. Buttedahl memba ne na Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Duniya kuma ya halarci Kwamitin Gina Zaman Lafiya .
== Rayuwar farko ==
An haifi Buttedahl Cecilia Paz Goycoolea Grunwald a Vicuña Mackenna, [[Santiago de Chile|Santiago]], [[Chile]], ga dangin manyan mutane na Turai. Mahaifinta ya fito ne daga dangin [[Cocin katolika|Roman Katolika]] daga ƙasar Euskadi Basque, [[Ispaniya|Spain]], kuma mahaifiyarta ta fito ne daga dangin [[Yahudawa|Yahudawan]] [[Gabashin Turai]] . Tana da 'yan'uwa mata biyu, Loreto da Sofia, da kuma ɗan'uwa Valerio.
== Ilimi ==
[[File:Carmelitas_de_la_comunidad_de_Nogoyá.jpg|right|thumb| Matan cocin Carmelite masu al'adun addininsu (a Nogoyá, [[Argentina]] ).]]
Buttedahl ta halarci makarantar kwana wadda 'yan mata masu zaman kansu ke gudanarwa. Da jin kamar tana da kusanci da salon rayuwar 'yan matan, sai ta shiga ƙungiyarsu, Teresian Carmelite Missionaries in the World (CMT), bayan kammala karatun sakandare aka tura ta aiki a wani gidan sufi da ke Nogoyá, [[Argentina]] : Santa Teresa delle Suore Carmelitane Missionarie Teresiane. Bayan shekaru da dama a gidan zuhudu kuma kafin ta ɗauki alƙawarin mai kula da zuhudu, ta yanke shawarar neman ilimi, ta haka ta dakatar da hidimarta a gidan zuhudu. Ta zama malamar makarantar firamare a Immaculata da ke [[Buenos Aires]] '','' wata makarantar 'yan mata [[Cocin katolika|ta Roman Katolika]] mai zaman kanta a Argentina.
A lokacin da yake koyarwa a makarantar, Buttedahl ya zama mai riƙe da tallafin karatu na ƙasashen duniya tare da taimakon cocin. Ta ƙaura zuwa Amurka don shirya wani shirin talabijin ga yaran Latin Amurka wanda ya mayar da hankali kan al'amuran yau da kullun kuma ya ƙarfafa ci gaba da karatu. Aikinta ya yi nasara a Amurka, kuma ta sami damar samun tallafin karatu daga Jami'ar Jihar Florida da ke [[Tallahassee]], inda ta sami digirin digirgir a fannin koyon manya da ci gaban ƙasashen duniya. A nan ne kuma ta haɗu da mijinta na biyu, Dr. Knute Buttedahl . A shekarar 1975, sun ƙaura zuwa [[Toronto]], Ontario, tare da 'ya'yanta biyu daga aurenta na farko.
== Sana'a ==
Buttedahl da Knute sun yi aiki tare a Ƙungiyar Ilimin Manya ta Kanada (wanda yanzu ita ce Ƙungiyar Nazarin Ilimin Manya ta Kanada) da ke Toronto, Ontario, har sai da suka ƙaura zuwa [[Vancouver]], [[British Columbia]] a shekarar 1978, inda suka ɗauki matsayin ilimi a Kwalejin Ilimi a Jami'ar British Columbia . Daga ƙarshe ta koma Ontario a tsakiyar shekarun 1980, inda ta zama manajan ayyuka da kuma darektan shirye-shirye na Cibiyar Bincike kan Ci Gaban Ƙasashen Duniya (IDRC), yayin da mijinta ya yi aiki da Hukumar Ci Gaban Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), yana gudanar da ayyuka da aiwatar da su kan ci gaban ƙasa da ƙasa da kuma ilimin duniya, musamman a Latin Amurka da Asiya. Za su koma Vancouver a ƙarshen shekarun 1990.
A shekarar 1980, yayin da take aiki a fannin ilimi, ita da Knute sun kafa wata ƙungiya mai zaman kanta ( NGO ) don samar da ayyuka a fannin Ilimi na Duniya ga ƙasashe masu tasowa. Sun ƙaddamar da Buttedahl R&D Associates (BRDA), wani kamfani na R&amp;D wanda ke buga kayan ilimin manya da rahotannin ci gaban ƙasashen duniya game da ilimi mai ɗorewa, gudanar da R&amp;D na duniya, da haɗakar masana ilimi da bincike a fagen aiki a kan iyakoki, yanayin al'adu da harsuna da yawa, da kuma yankuna da yawa na lokaci don tabbatar da canja wurin sabbin ilimi da fasaha zuwa wasu ƙungiyoyi ko sassan da ke da hannu a cikin ƙirƙira. BRDA tana da hedikwata a Vancouver, tana ba da ayyukan ba da shawara a fannin bincike, gyarawa, da bugawa ga ayyukan waɗanda hukumomin ƙasa da ƙungiyoyi ke tallafawa. Abokan hulɗarsu sun haɗa da Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), Hukumar Ilimi, Kimiyya da Al'adu ta Majalisar Ɗinkin Duniya ( [[UNESCO]] ), [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Amurka]] ( [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|USAID]] ), da Ƙungiyar Kasashen Amurka (OAS).
[[File:Education_index_UN_HDR_2007_2008.PNG|thumb| Taswirar duniya da ke nuna Fihirisar Ilimi (bisa ga Rahoton Ci gaban Dan Adam na 2007/2008)]]
A shekarar 1998, Buttedahl ta ƙaddamar da VIA Vancouver Institute for the Americas, wani ɓangare na Ilimi na Duniya a UBC wanda ke aiki tare da shirin Kwalejin Vancouver Lakcoci [1], don tallafawa bincike kan Ci gaban Albarkatun Ɗan Adam da Shirye-shiryen Horarwa don aiwatarwa a duk duniya. Cibiyar VIA Vancouver Institute for the Americas ta taimaka wa shirye-shirye a ƙarƙashin inuwar UNESCO da CIDA, kuma ta kuma shiga cikin manyan aiwatar da gyare-gyaren Ilimi na ƙasashe da yawa.
Bayan mutuwar Knute, ta fara aiki kan ci gaban ayyukan kirkirar VIA da suka mayar da hankali kan mata a fannin ci gaba, kuma ta sami matsayin ilimi a Victoria BC a Jami'ar Royal Roads, inda ta ci gaba da ƙaddamar da shirin digiri na biyu wanda ya mayar da hankali kan gina zaman lafiya da shugabanci. A lokacin da take aiki a Victoria, ta haɗu ta auri mijinta na uku kuma na ƙarshe, [[John K. Park]] .
== Gado ==
Baya ga jawabai da ta yi a bainar jama'a a duniya da kuma halartar taron, Buttedahl ta kuma sadaukar da lokacinta wajen jagorantar masu koyon aikinta da matasa masu ba da shawara da ke aiki a kan ayyukan ci gaba na duniya a duk faɗin duniya. Bincike mai zurfi da rubuce-rubucenta suma abin lura ne. Ta yi tasiri sosai ga Jami'ar Royal Roads lokacin da ta jagoranci ƙungiyar zuwa ga shiga ƙungiyar a watan Maris na 2006, kuma ta hanyar hakan ta sami nasarar cimma yarjejeniya ta farko a ƙarshen wannan watan. A matsayin shaida ga aikinta mai ban mamaki da kuma jajircewarta a harkokin ƙungiyar malamai, Ƙungiyar Ƙungiyoyin Malamai ta Jami'o'i ta British Columbia (CUFA/BC) ta kafa wata kyauta da sunanta - "Lambar Yabo ta Nasarar Aiki ta Paz Buttedahl a Academia", wadda ake bayarwa kowace shekara a bikin karramawa na CUFA/BCs Academic of the Year.
== Manazarta ==
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Dr. Rajesh Tandon - mai jawabi a taron tunawa da Knute & Paz Buttedahl wanda aka gudanar a ranar 8 ga Maris, 2013. (Nazarin Ilimi) - YouTube https://www.youtube.com/watch?v=M8dvoTrsjRc
* Robert Hogg ya sami kyautar "Paz Buttedahl Career Success Award" - SFU.ca - https://www.sfu.ca/fhs/news-events/news/year/2013/robert-hogg-receives-career.html
[[Rukuni:Matattun 2007]]
[[Rukuni:Haifaffun 1942]]
drupqfj1nk8altx8bg5i1foo7totknj
968937
968936
2026-10-18T06:27:22Z
Baffa ali
47435
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378223552|Paz Buttedahl]]"
968937
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Paz_G._Buttedahl_(1942-2007)_Chilean_Canadian_Ph.D._,_Peace_Builder.jpg|right|thumb| Buttedahl a shekarar 1998]]
'''Paz Buttedahl''' <ref>{{Cite web |title=Paz Buttedahl Career Achievement Award (CUFA BC) {{!}} Institute for the Oceans and Fisheries |url=https://oceans.ubc.ca/2017/04/28/paz-buttedahl-career-achievement-award-cufa-bc/ |access-date=2023-03-22 |website=oceans.ubc.ca}}</ref> (8 ga Afrilu, 1942 - 8 ga Oktoba, 2007) farfesa ne ɗan ƙasar Kanada a Jami'ar British Columbia da Jami'ar Royal Roads . Ta kasance mai bincike kuma mai ilimi wacce ta ƙware a fannin ilimin duniya da kuma batutuwan ci gaban ƙasashen duniya. Ta auri Knute Buttedahl kuma ita ce ta kafa kuma shugabar [[Buttedahl R & D Associates (BRDA)]], wacce ke [[Vancouver]], [[British Columbia]] . Ita ce kuma ta kafa kuma darakta ta VIA - Vancouver Institute for the Americas, tare da babban harabar jami'a a Vancouver da kuma harabar jami'a a ƙasashen waje a Santiago, Chile. Buttedahl memba ne na Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Duniya kuma ya halarci Kwamitin Gina Zaman Lafiya .
== Rayuwar farko ==
An haifi Buttedahl Cecilia Paz Goycoolea Grunwald a Vicuña Mackenna, [[Santiago de Chile|Santiago]], [[Chile]], ga dangin manyan mutane na Turai. Mahaifinta ya fito ne daga dangin [[Cocin katolika|Roman Katolika]] daga ƙasar Euskadi Basque, [[Ispaniya|Spain]], kuma mahaifiyarta ta fito ne daga dangin [[Yahudawa|Yahudawan]] [[Gabashin Turai]] . Tana da 'yan'uwa mata biyu, Loreto da Sofia, da kuma ɗan'uwa Valerio.
== Ilimi ==
[[File:Carmelitas_de_la_comunidad_de_Nogoyá.jpg|right|thumb| Matan cocin Carmelite masu al'adun addininsu (a Nogoyá, [[Argentina]] ).]]
Buttedahl ta halarci makarantar kwana wadda 'yan mata masu zaman kansu ke gudanarwa. Da jin kamar tana da kusanci da salon rayuwar 'yan matan, sai ta shiga ƙungiyarsu, Teresian Carmelite Missionaries in the World (CMT), bayan kammala karatun sakandare aka tura ta aiki a wani gidan sufi da ke Nogoyá, [[Argentina]] : Santa Teresa delle Suore Carmelitane Missionarie Teresiane. Bayan shekaru da dama a gidan zuhudu kuma kafin ta ɗauki alƙawarin mai kula da zuhudu, ta yanke shawarar neman ilimi, ta haka ta dakatar da hidimarta a gidan zuhudu. Ta zama malamar makarantar firamare a Immaculata da ke [[Buenos Aires]] '','' wata makarantar 'yan mata [[Cocin katolika|ta Roman Katolika]] mai zaman kanta a Argentina.
A lokacin da yake koyarwa a makarantar, Buttedahl ya zama mai riƙe da tallafin karatu na ƙasashen duniya tare da taimakon cocin. Ta ƙaura zuwa Amurka don shirya wani shirin talabijin ga yaran Latin Amurka wanda ya mayar da hankali kan al'amuran yau da kullun kuma ya ƙarfafa ci gaba da karatu. Aikinta ya yi nasara a Amurka, kuma ta sami damar samun tallafin karatu daga Jami'ar Jihar Florida da ke [[Tallahassee]], inda ta sami digirin digirgir a fannin koyon manya da ci gaban ƙasashen duniya. A nan ne kuma ta haɗu da mijinta na biyu, Dr. Knute Buttedahl . A shekarar 1975, sun ƙaura zuwa [[Toronto]], Ontario, tare da 'ya'yanta biyu daga aurenta na farko.
== Sana'a ==
Buttedahl da Knute sun yi aiki tare a Ƙungiyar Ilimin Manya ta Kanada (wanda yanzu ita ce Ƙungiyar Nazarin Ilimin Manya ta Kanada) da ke Toronto, Ontario, har sai da suka ƙaura zuwa [[Vancouver]], [[British Columbia]] a shekarar 1978, inda suka ɗauki matsayin ilimi a Kwalejin Ilimi a Jami'ar British Columbia . Daga ƙarshe ta koma Ontario a tsakiyar shekarun 1980, inda ta zama manajan ayyuka da kuma darektan shirye-shirye na Cibiyar Bincike kan Ci Gaban Ƙasashen Duniya (IDRC), yayin da mijinta ya yi aiki da Hukumar Ci Gaban Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), yana gudanar da ayyuka da aiwatar da su kan ci gaban ƙasa da ƙasa da kuma ilimin duniya, musamman a Latin Amurka da Asiya. Za su koma Vancouver a ƙarshen shekarun 1990.
A shekarar 1980, yayin da take aiki a fannin ilimi, ita da Knute sun kafa wata ƙungiya mai zaman kanta ( NGO ) don samar da ayyuka a fannin Ilimi na Duniya ga ƙasashe masu tasowa. Sun ƙaddamar da Buttedahl R&D Associates (BRDA), wani kamfani na R&amp;D wanda ke buga kayan ilimin manya da rahotannin ci gaban ƙasashen duniya game da ilimi mai ɗorewa, gudanar da R&amp;D na duniya, da haɗakar masana ilimi da bincike a fagen aiki a kan iyakoki, yanayin al'adu da harsuna da yawa, da kuma yankuna da yawa na lokaci don tabbatar da canja wurin sabbin ilimi da fasaha zuwa wasu ƙungiyoyi ko sassan da ke da hannu a cikin ƙirƙira. BRDA tana da hedikwata a Vancouver, tana ba da ayyukan ba da shawara a fannin bincike, gyarawa, da bugawa ga ayyukan waɗanda hukumomin ƙasa da ƙungiyoyi ke tallafawa. Abokan hulɗarsu sun haɗa da Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), Hukumar Ilimi, Kimiyya da Al'adu ta Majalisar Ɗinkin Duniya ( [[UNESCO]] ), [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Amurka]] ( [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|USAID]] ), da Ƙungiyar Kasashen Amurka (OAS).
[[File:Education_index_UN_HDR_2007_2008.PNG|thumb| Taswirar duniya da ke nuna Fihirisar Ilimi (bisa ga Rahoton Ci gaban Dan Adam na 2007/2008)]]
A shekarar 1998, Buttedahl ta ƙaddamar da VIA Vancouver Institute for the Americas, wani ɓangare na Ilimi na Duniya a UBC wanda ke aiki tare da shirin Kwalejin Vancouver Lakcoci [1], don tallafawa bincike kan Ci gaban Albarkatun Ɗan Adam da Shirye-shiryen Horarwa don aiwatarwa a duk duniya. Cibiyar VIA Vancouver Institute for the Americas ta taimaka wa shirye-shirye a ƙarƙashin inuwar UNESCO da CIDA, kuma ta kuma shiga cikin manyan aiwatar da gyare-gyaren Ilimi na ƙasashe da yawa.
Bayan mutuwar Knute, ta fara aiki kan ci gaban ayyukan kirkirar VIA da suka mayar da hankali kan mata a fannin ci gaba, kuma ta sami matsayin ilimi a Victoria BC a Jami'ar Royal Roads, inda ta ci gaba da ƙaddamar da shirin digiri na biyu wanda ya mayar da hankali kan gina zaman lafiya da shugabanci. A lokacin da take aiki a Victoria, ta haɗu ta auri mijinta na uku kuma na ƙarshe, [[John K. Park]] .
== Gado ==
Baya ga jawabai da ta yi a bainar jama'a a duniya da kuma halartar taron, Buttedahl ta kuma sadaukar da lokacinta wajen jagorantar masu koyon aikinta da matasa masu ba da shawara da ke aiki a kan ayyukan ci gaba na duniya a duk faɗin duniya. Bincike mai zurfi da rubuce-rubucenta suma abin lura ne. Ta yi tasiri sosai ga Jami'ar Royal Roads lokacin da ta jagoranci ƙungiyar zuwa ga shiga ƙungiyar a watan Maris na 2006, kuma ta hanyar hakan ta sami nasarar cimma yarjejeniya ta farko a ƙarshen wannan watan. A matsayin shaida ga aikinta mai ban mamaki da kuma jajircewarta a harkokin ƙungiyar malamai, Ƙungiyar Ƙungiyoyin Malamai ta Jami'o'i ta British Columbia (CUFA/BC) ta kafa wata kyauta da sunanta - "Lambar Yabo ta Nasarar Aiki ta Paz Buttedahl a Academia", wadda ake bayarwa kowace shekara a bikin karramawa na CUFA/BCs Academic of the Year.
== Manazarta ==
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Dr. Rajesh Tandon - mai jawabi a taron tunawa da Knute & Paz Buttedahl wanda aka gudanar a ranar 8 ga Maris, 2013. (Nazarin Ilimi) - YouTube https://www.youtube.com/watch?v=M8dvoTrsjRc
* Robert Hogg ya sami kyautar "Paz Buttedahl Career Success Award" - SFU.ca - https://www.sfu.ca/fhs/news-events/news/year/2013/robert-hogg-receives-career.html
[[Rukuni:Matattun 2007]]
[[Rukuni:Haifaffun 1942]]
75pml5ztjrzy0wnf1srubrwi52xbg6r
968938
968937
2026-10-18T06:27:54Z
Baffa ali
47435
968938
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Paz_G._Buttedahl_(1942-2007)_Chilean_Canadian_Ph.D._,_Peace_Builder.jpg|right|thumb| Buttedahl a shekarar 1998]]
'''Paz Buttedahl''' <ref>{{Cite web |title=Paz Buttedahl Career Achievement Award (CUFA BC) {{!}} Institute for the Oceans and Fisheries |url=https://oceans.ubc.ca/2017/04/28/paz-buttedahl-career-achievement-award-cufa-bc/ |access-date=2023-03-22 |website=oceans.ubc.ca}}</ref> (8 ga Afrilu, 1942 - 8 ga Oktoba, 2007) farfesa ne ɗan ƙasar Kanada a Jami'ar British Columbia da Jami'ar Royal Roads . Ta kasance mai bincike kuma mai ilimi wacce ta ƙware a fannin ilimin duniya da kuma batutuwan ci gaban ƙasashen duniya. Ta auri Knute Buttedahl kuma ita ce ta kafa kuma shugabar [[Buttedahl R & D Associates (BRDA)]], wacce ke [[Vancouver]], [[British Columbia]] . Ita ce kuma ta kafa kuma darakta ta VIA - Vancouver Institute for the Americas, tare da babban harabar jami'a a Vancouver da kuma harabar jami'a a ƙasashen waje a Santiago, Chile. Buttedahl memba ne na Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Duniya kuma ya halarci Kwamitin Gina Zaman Lafiya .
== Rayuwar farko ==
An haifi Buttedahl Cecilia Paz Goycoolea Grunwald a Vicuña Mackenna, [[Santiago de Chile|Santiago]], [[Chile]], ga dangin manyan mutane na Turai. Mahaifinta ya fito ne daga dangin [[Cocin katolika|Roman Katolika]] daga ƙasar Euskadi Basque, [[Ispaniya|Spain]], kuma mahaifiyarta ta fito ne daga dangin [[Yahudawa|Yahudawan]] [[Gabashin Turai]] . Tana da 'yan'uwa mata biyu, Loreto da Sofia, da kuma ɗan'uwa Valerio.
== Ilimi ==
[[File:Carmelitas_de_la_comunidad_de_Nogoyá.jpg|right|thumb| Matan cocin Carmelite masu al'adun addininsu (a Nogoyá, [[Argentina]] ).]]
Buttedahl ta halarci makarantar kwana wadda 'yan mata masu zaman kansu ke gudanarwa. Da jin kamar tana da kusanci da salon rayuwar 'yan matan, sai ta shiga ƙungiyarsu, Teresian Carmelite Missionaries in the World (CMT), bayan kammala karatun sakandare aka tura ta aiki a wani gidan sufi da ke Nogoyá, [[Argentina]] : Santa Teresa delle Suore Carmelitane Missionarie Teresiane. Bayan shekaru da dama a gidan zuhudu kuma kafin ta ɗauki alƙawarin mai kula da zuhudu, ta yanke shawarar neman ilimi, ta haka ta dakatar da hidimarta a gidan zuhudu. Ta zama malamar makarantar firamare a Immaculata da ke [[Buenos Aires]] '','' wata makarantar 'yan mata [[Cocin katolika|ta Roman Katolika]] mai zaman kanta a Argentina.
A lokacin da yake koyarwa a makarantar, Buttedahl ya zama mai riƙe da tallafin karatu na ƙasashen duniya tare da taimakon cocin. Ta ƙaura zuwa Amurka don shirya wani shirin talabijin ga yaran Latin Amurka wanda ya mayar da hankali kan al'amuran yau da kullun kuma ya ƙarfafa ci gaba da karatu. Aikinta ya yi nasara a Amurka, kuma ta sami damar samun tallafin karatu daga Jami'ar Jihar Florida da ke [[Tallahassee]], inda ta sami digirin digirgir a fannin koyon manya da ci gaban ƙasashen duniya. A nan ne kuma ta haɗu da mijinta na biyu, Dr. Knute Buttedahl . A shekarar 1975, sun ƙaura zuwa [[Toronto]], Ontario, tare da 'ya'yanta biyu daga aurenta na farko.
== Sana'a ==
Buttedahl da Knute sun yi aiki tare a Ƙungiyar Ilimin Manya ta Kanada (wanda yanzu ita ce Ƙungiyar Nazarin Ilimin Manya ta Kanada) da ke Toronto, Ontario, har sai da suka ƙaura zuwa [[Vancouver]], [[British Columbia]] a shekarar 1978, inda suka ɗauki matsayin ilimi a Kwalejin Ilimi a Jami'ar British Columbia . Daga ƙarshe ta koma Ontario a tsakiyar shekarun 1980, inda ta zama manajan ayyuka da kuma darektan shirye-shirye na Cibiyar Bincike kan Ci Gaban Ƙasashen Duniya (IDRC), yayin da mijinta ya yi aiki da Hukumar Ci Gaban Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), yana gudanar da ayyuka da aiwatar da su kan ci gaban ƙasa da ƙasa da kuma ilimin duniya, musamman a Latin Amurka da Asiya. Za su koma Vancouver a ƙarshen shekarun 1990.
A shekarar 1980, yayin da take aiki a fannin ilimi, ita da Knute sun kafa wata ƙungiya mai zaman kanta ( NGO ) don samar da ayyuka a fannin Ilimi na Duniya ga ƙasashe masu tasowa. Sun ƙaddamar da Buttedahl R&D Associates (BRDA), wani kamfani na R&amp;D wanda ke buga kayan ilimin manya da rahotannin ci gaban ƙasashen duniya game da ilimi mai ɗorewa, gudanar da R&amp;D na duniya, da haɗakar masana ilimi da bincike a fagen aiki a kan iyakoki, yanayin al'adu da harsuna da yawa, da kuma yankuna da yawa na lokaci don tabbatar da canja wurin sabbin ilimi da fasaha zuwa wasu ƙungiyoyi ko sassan da ke da hannu a cikin ƙirƙira. BRDA tana da hedikwata a Vancouver, tana ba da ayyukan ba da shawara a fannin bincike, gyarawa, da bugawa ga ayyukan waɗanda hukumomin ƙasa da ƙungiyoyi ke tallafawa. Abokan hulɗarsu sun haɗa da Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), Hukumar Ilimi, Kimiyya da Al'adu ta Majalisar Ɗinkin Duniya ( [[UNESCO]] ), [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Amurka]] ( [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|USAID]] ), da Ƙungiyar Kasashen Amurka (OAS).
[[File:Education_index_UN_HDR_2007_2008.PNG|thumb| Taswirar duniya da ke nuna Fihirisar Ilimi (bisa ga Rahoton Ci gaban Dan Adam na 2007/2008)]]
A shekarar 1998, Buttedahl ta ƙaddamar da VIA Vancouver Institute for the Americas, wani ɓangare na Ilimi na Duniya a UBC wanda ke aiki tare da shirin Kwalejin Vancouver Lakcoci [1], don tallafawa bincike kan Ci gaban Albarkatun Ɗan Adam da Shirye-shiryen Horarwa don aiwatarwa a duk duniya. Cibiyar VIA Vancouver Institute for the Americas ta taimaka wa shirye-shirye a ƙarƙashin inuwar UNESCO da CIDA, kuma ta kuma shiga cikin manyan aiwatar da gyare-gyaren Ilimi na ƙasashe da yawa.
Bayan mutuwar Knute, ta fara aiki kan ci gaban ayyukan kirkirar VIA da suka mayar da hankali kan mata a fannin ci gaba, kuma ta sami matsayin ilimi a Victoria BC a Jami'ar Royal Roads, inda ta ci gaba da ƙaddamar da shirin digiri na biyu wanda ya mayar da hankali kan gina zaman lafiya da shugabanci. A lokacin da take aiki a Victoria, ta haɗu ta auri mijinta na uku kuma na ƙarshe, [[John K. Park]] .
== Gado ==
Baya ga jawabai da ta yi a bainar jama'a a duniya da kuma halartar taron, Buttedahl ta kuma sadaukar da lokacinta wajen jagorantar masu koyon aikinta da matasa masu ba da shawara da ke aiki a kan ayyukan ci gaba na duniya a duk faɗin duniya. Bincike mai zurfi da rubuce-rubucenta suma abin lura ne. Ta yi tasiri sosai ga Jami'ar Royal Roads lokacin da ta jagoranci ƙungiyar zuwa ga shiga ƙungiyar a watan Maris na 2006, kuma ta hanyar hakan ta sami nasarar cimma yarjejeniya ta farko a ƙarshen wannan watan. A matsayin shaida ga aikinta mai ban mamaki da kuma jajircewarta a harkokin ƙungiyar malamai, Ƙungiyar Ƙungiyoyin Malamai ta Jami'o'i ta British Columbia (CUFA/BC) ta kafa wata kyauta da sunanta - "Lambar Yabo ta Nasarar Aiki ta Paz Buttedahl a Academia", wadda ake bayarwa kowace shekara a bikin karramawa na CUFA/BCs Academic of the Year.
== Manazarta ==
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Dr. Rajesh Tandon - mai jawabi a taron tunawa da Knute & Paz Buttedahl wanda aka gudanar a ranar 8 ga Maris, 2013. (Nazarin Ilimi) - YouTube https://www.youtube.com/watch?v=M8dvoTrsjRc
* Robert Hogg ya sami kyautar "Paz Buttedahl Career Success Award" - SFU.ca - https://www.sfu.ca/fhs/news-events/news/year/2013/robert-hogg-receives-career.html
[[Rukuni:Matattun 2007]]
[[Rukuni:Haifaffun 1942]]
cqw0jd48m3l9w9nk1hc649odk4ko6cs
968939
968938
2026-10-18T06:28:22Z
Baffa ali
47435
968939
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Paz_G._Buttedahl_(1942-2007)_Chilean_Canadian_Ph.D._,_Peace_Builder.jpg|right|thumb| Buttedahl a shekarar 1998]]
'''Paz Buttedahl''' <ref>{{Cite web |title=Paz Buttedahl Career Achievement Award (CUFA BC) {{!}} Institute for the Oceans and Fisheries |url=https://oceans.ubc.ca/2017/04/28/paz-buttedahl-career-achievement-award-cufa-bc/ |access-date=2023-03-22 |website=oceans.ubc.ca}}</ref> (8 ga Afrilu, 1942 - 8 ga Oktoba, 2007) farfesa ne ɗan ƙasar Kanada a Jami'ar British Columbia da Jami'ar Royal Roads . Ta kasance mai bincike kuma mai ilimi wacce ta ƙware a fannin ilimin duniya da kuma batutuwan ci gaban ƙasashen duniya. Ta auri Knute Buttedahl kuma ita ce ta kafa kuma shugabar [[Buttedahl R & D Associates (BRDA)]], wacce ke [[Vancouver]], [[British Columbia]] . Ita ce kuma ta kafa kuma darakta ta VIA - Vancouver Institute for the Americas, tare da babban harabar jami'a a Vancouver da kuma harabar jami'a a ƙasashen waje a Santiago, Chile. Buttedahl memba ne na Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Duniya kuma ya halarci Kwamitin Gina Zaman Lafiya .
== Rayuwar farko ==
An haifi Buttedahl Cecilia Paz Goycoolea Grunwald a Vicuña Mackenna, [[Santiago de Chile|Santiago]], [[Chile]], ga dangin manyan mutane na Turai. Mahaifinta ya fito ne daga dangin [[Cocin katolika|Roman Katolika]] daga ƙasar Euskadi Basque, [[Ispaniya|Spain]], kuma mahaifiyarta ta fito ne daga dangin [[Yahudawa|Yahudawan]] [[Gabashin Turai]] . Tana da 'yan'uwa mata biyu, Loreto da Sofia, da kuma ɗan'uwa Valerio.
== Ilimi ==
[[File:Carmelitas_de_la_comunidad_de_Nogoyá.jpg|right|thumb| Matan cocin Carmelite masu al'adun addininsu (a Nogoyá, [[Argentina]] ).]]
Buttedahl ta halarci makarantar kwana wadda 'yan mata masu zaman kansu ke gudanarwa. Da jin kamar tana da kusanci da salon rayuwar 'yan matan, sai ta shiga ƙungiyarsu, Teresian Carmelite Missionaries in the World (CMT), bayan kammala karatun sakandare aka tura ta aiki a wani gidan sufi da ke Nogoyá, [[Argentina]] : Santa Teresa delle Suore Carmelitane Missionarie Teresiane. Bayan shekaru da dama a gidan zuhudu kuma kafin ta ɗauki alƙawarin mai kula da zuhudu, ta yanke shawarar neman ilimi, ta haka ta dakatar da hidimarta a gidan zuhudu. Ta zama malamar makarantar firamare a Immaculata da ke [[Buenos Aires]] '','' wata makarantar 'yan mata [[Cocin katolika|ta Roman Katolika]] mai zaman kanta a Argentina.
A lokacin da yake koyarwa a makarantar, Buttedahl ya zama mai riƙe da tallafin karatu na ƙasashen duniya tare da taimakon cocin. Ta ƙaura zuwa Amurka don shirya wani shirin talabijin ga yaran Latin Amurka wanda ya mayar da hankali kan al'amuran yau da kullun kuma ya ƙarfafa ci gaba da karatu. Aikinta ya yi nasara a Amurka, kuma ta sami damar samun tallafin karatu daga Jami'ar Jihar Florida da ke [[Tallahassee]], inda ta sami digirin digirgir a fannin koyon manya da ci gaban ƙasashen duniya. A nan ne kuma ta haɗu da mijinta na biyu, Dr. Knute Buttedahl . A shekarar 1975, sun ƙaura zuwa [[Toronto]], Ontario, tare da 'ya'yanta biyu daga aurenta na farko.
== Sana'a ==
Buttedahl da Knute sun yi aiki tare a Ƙungiyar Ilimin Manya ta Kanada (wanda yanzu ita ce Ƙungiyar Nazarin Ilimin Manya ta Kanada) da ke Toronto, Ontario, har sai da suka ƙaura zuwa [[Vancouver]], [[British Columbia]] a shekarar 1978, inda suka ɗauki matsayin ilimi a Kwalejin Ilimi a Jami'ar British Columbia . Daga ƙarshe ta koma Ontario a tsakiyar shekarun 1980, inda ta zama manajan ayyuka da kuma darektan shirye-shirye na Cibiyar Bincike kan Ci Gaban Ƙasashen Duniya (IDRC), yayin da mijinta ya yi aiki da Hukumar Ci Gaban Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), yana gudanar da ayyuka da aiwatar da su kan ci gaban ƙasa da ƙasa da kuma ilimin duniya, musamman a Latin Amurka da Asiya. Za su koma Vancouver a ƙarshen shekarun 1990.
A shekarar 1980, yayin da take aiki a fannin ilimi, ita da Knute sun kafa wata ƙungiya mai zaman kanta ( NGO ) don samar da ayyuka a fannin Ilimi na Duniya ga ƙasashe masu tasowa. Sun ƙaddamar da Buttedahl R&D Associates (BRDA), wani kamfani na R&amp;D wanda ke buga kayan ilimin manya da rahotannin ci gaban ƙasashen duniya game da ilimi mai ɗorewa, gudanar da R&amp;D na duniya, da haɗakar masana ilimi da bincike a fagen aiki a kan iyakoki, yanayin al'adu da harsuna da yawa, da kuma yankuna da yawa na lokaci don tabbatar da canja wurin sabbin ilimi da fasaha zuwa wasu ƙungiyoyi ko sassan da ke da hannu a cikin ƙirƙira. BRDA tana da hedikwata a Vancouver, tana ba da ayyukan ba da shawara a fannin bincike, gyarawa, da bugawa ga ayyukan waɗanda hukumomin ƙasa da ƙungiyoyi ke tallafawa. Abokan hulɗarsu sun haɗa da Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Kanada (CIDA), Hukumar Ilimi, Kimiyya da Al'adu ta Majalisar Ɗinkin Duniya ( [[UNESCO]] ), [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|Hukumar Raya Ƙasashen Duniya ta Amurka]] ( [[Hukumar Kula da Ci Gaban Kasa da Kasa ta Amurka|USAID]] ), da Ƙungiyar Kasashen Amurka (OAS).
[[File:Education_index_UN_HDR_2007_2008.PNG|thumb| Taswirar duniya da ke nuna Fihirisar Ilimi (bisa ga Rahoton Ci gaban Dan Adam na 2007/2008)]]
A shekarar 1998, Buttedahl ta ƙaddamar da VIA Vancouver Institute for the Americas, wani ɓangare na Ilimi na Duniya a UBC wanda ke aiki tare da shirin Kwalejin Vancouver Lakcoci [1], don tallafawa bincike kan Ci gaban Albarkatun Ɗan Adam da Shirye-shiryen Horarwa don aiwatarwa a duk duniya. Cibiyar VIA Vancouver Institute for the Americas ta taimaka wa shirye-shirye a ƙarƙashin inuwar UNESCO da CIDA, kuma ta kuma shiga cikin manyan aiwatar da gyare-gyaren Ilimi na ƙasashe da yawa.
Bayan mutuwar Knute, ta fara aiki kan ci gaban ayyukan kirkirar VIA da suka mayar da hankali kan mata a fannin ci gaba, kuma ta sami matsayin ilimi a Victoria BC a Jami'ar Royal Roads, inda ta ci gaba da ƙaddamar da shirin digiri na biyu wanda ya mayar da hankali kan gina zaman lafiya da shugabanci. A lokacin da take aiki a Victoria, ta haɗu ta auri mijinta na uku kuma na ƙarshe, [[John K. Park]] .
== Gado ==
Baya ga jawabai da ta yi a bainar jama'a a duniya da kuma halartar taron, Buttedahl ta kuma sadaukar da lokacinta wajen jagorantar masu koyon aikinta da matasa masu ba da shawara da ke aiki a kan ayyukan ci gaba na duniya a duk faɗin duniya. Bincike mai zurfi da rubuce-rubucenta suma abin lura ne. Ta yi tasiri sosai ga Jami'ar Royal Roads lokacin da ta jagoranci ƙungiyar zuwa ga shiga ƙungiyar a watan Maris na 2006, kuma ta hanyar hakan ta sami nasarar cimma yarjejeniya ta farko a ƙarshen wannan watan. A matsayin shaida ga aikinta mai ban mamaki da kuma jajircewarta a harkokin ƙungiyar malamai, Ƙungiyar Ƙungiyoyin Malamai ta Jami'o'i ta British Columbia (CUFA/BC) ta kafa wata kyauta da sunanta - "Lambar Yabo ta Nasarar Aiki ta Paz Buttedahl a Academia", wadda ake bayarwa kowace shekara a bikin karramawa na CUFA/BCs Academic of the Year.
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Dr. Rajesh Tandon - mai jawabi a taron tunawa da Knute & Paz Buttedahl wanda aka gudanar a ranar 8 ga Maris, 2013. (Nazarin Ilimi) - YouTube https://www.youtube.com/watch?v=M8dvoTrsjRc
* Robert Hogg ya sami kyautar "Paz Buttedahl Career Success Award" - SFU.ca - https://www.sfu.ca/fhs/news-events/news/year/2013/robert-hogg-receives-career.html
[[Rukuni:Matattun 2007]]
[[Rukuni:Haifaffun 1942]]
== Manazarta ==
9l1rhdrpfyh8bgky42gxs3nq2x0sl7v
Mediastinal lymphadenopathy
0
179512
968946
2026-10-18T07:30:29Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1239211595|Mediastinal lymphadenopathy]]"
968946
wikitext
text/x-wiki
[[File:Primary_mediastinal_large_B-cell_lymphoma_-_very_high_mag.jpg|right|thumb|Micrograph na babban B-cell lymphoma na mediastinal, wanda ke haifar da lymphadenopathy na mediastine. H&amp;E tabo.]]
'''Mediastinal lymphadenopathy''' ko mediastinal ((((((()'''Mediastinal lymphadenopathy''' or '''mediastinal adenopathy''' is an enlargement of the [[:en:Mediastinal_lymph_node|mediastinal lymph nodes]].)))adenopathy fadada ne na mediastinal lymf nodes.
== Dalilan da suka haifar ==
Akwai dalilai da yawa na cutar lymphadenopathy, gami da:
* [[Tarin fuka|Cutar tarin fuka]]
* Sarcoidosis
* [[Ciwon Huhun Daji|Ciwon daji na huhu]] / ciwon daji na hanjiCiwon daji na esophageal
* Lymphangitis carcinomatosa
* Cystic fibrosis
* Histoplasmosis
* Ciwon daji mai tsanani na lymphoblastic
* Coccidioidomycosis
* Lymphoma
* Cutar Whipple<ref>{{Cite journal |last=Urbanski |first=Geoffrey |last2=Rivereau |first2=P |last3=Artru |first3=L |last4=Fenollar |first4=F |last5=Raoult |first5=D |last6=Puéchal |first6=X |year=2012 |title=Whipple Disease Revealed by Lung Involvement |journal=Chest |volume=141 |issue=6 |pages=1595–8 |doi=10.1378/chest.11-1812 |pmid=22670021}}</ref>
* Cutar Goodpasture
* Rashin jin zafi
Amsawar kumburi ga Silicone (wanda ya ɓace daga fashewar implants) wanda ya yi ƙaura kuma ya tattara a cikin ƙwayoyin lymph na tsakiya. Silicone mediastinal lymphadenopathy.
== Dubi kuma ==
* Rashin lafiya na Lymphadenopathy
* Mediastinum
* Ciwon ƙwayar ƙwaƙwalwa
* Mass na tsakiya
* Neoplasia
== Bayanan da aka ambata ==
hhb7mm7z84omr7britp26m2nyxo3msm
968947
968946
2026-10-18T07:32:05Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968947
wikitext
text/x-wiki
[[File:Primary_mediastinal_large_B-cell_lymphoma_-_very_high_mag.jpg|right|thumb|Micrograph na babban B-cell lymphoma na mediastinal, wanda ke haifar da lymphadenopathy na mediastine. H&amp;E tabo.]]
'''Mediastinal lymphadenopathy''' ko mediastinal adenopathy fadada ne na mediastinal lymf nodes.
== Dalilan da suka haifar ==
Akwai dalilai da yawa na cutar lymphadenopathy, gami da:
* [[Tarin fuka|Cutar tarin fuka]]
* Sarcoidosis
* [[Ciwon Huhun Daji|Ciwon daji na huhu]] / ciwon daji na hanjiCiwon daji na esophageal
* Lymphangitis carcinomatosa
* Cystic fibrosis
* Histoplasmosis
* Ciwon daji mai tsanani na lymphoblastic
* Coccidioidomycosis
* Lymphoma
* Cutar Whipple<ref>{{Cite journal |last=Urbanski |first=Geoffrey |last2=Rivereau |first2=P |last3=Artru |first3=L |last4=Fenollar |first4=F |last5=Raoult |first5=D |last6=Puéchal |first6=X |year=2012 |title=Whipple Disease Revealed by Lung Involvement |journal=Chest |volume=141 |issue=6 |pages=1595–8 |doi=10.1378/chest.11-1812 |pmid=22670021}}</ref>
* Cutar Goodpasture
* Rashin jin zafi
Amsawar kumburi ga Silicone (wanda ya ɓace daga fashewar implants) wanda ya yi ƙaura kuma ya tattara a cikin ƙwayoyin lymph na tsakiya. Silicone mediastinal lymphadenopathy.
== Dubi kuma ==
* Rashin lafiya na Lymphadenopathy
* Mediastinum
* Ciwon ƙwayar ƙwaƙwalwa
* Mass na tsakiya
* Neoplasia
== Bayanan da aka ambata ==
1fnkbaolw7xdcrscog5vkj56i7a70i7
Bilateral hilar lymphadenopathy
0
179513
968949
2026-10-18T07:43:06Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335694401|Bilateral hilar lymphadenopathy]]"
968949
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarkoidose-ct.jpeg|right|thumb|[[CT scan]] na kirji yana nuna lymphadenopathy na biyu a cikin mediastinum saboda sarcoidosis.]]
'''Bilateral hilar lymphadenopathy''' shine fadadawar bangarorin lymph na huhu. Lokaci ne na radiographic don fadada ƙwayoyin lymph na (((((('''Bilateral hilar lymphadenopathy''' is a bilateral [[:en:Lymphadenopathy|enlargement of the lymph nodes]] of [[:en:Hilum_of_lung|pulmonary hila]]. It is a [[:en:Radiography|radiographic]] term for the [[:en:Mediastinal_lymphadenopathy|enlargement of mediastinal lymph nodes]] and is most commonly identified by))))mediastinal kuma ana yawan gano shi ta hanyar X-ray na kirji.
== Dalilan da suka haifar ==
Wadannan sune abubuwan da ke haifar da BHL:
* Sarcoidosis<ref name="Radiographic">{{Cite journal |last=Criado |first=E |last2=Sánchez |first2=M |last3=Ramírez |first3=J |last4=Arguis |first4=P |last5=De Caralt |first5=TM |last6=Perea |first6=RJ |last7=Xaubet |first7=A |date=October 2010 |title=Pulmonary sarcoidosis: typical and atypical manifestations at high-resolution CT with pathologic correlation |journal=Radiographics |volume=30 |issue=6 |pages=1567–1586 |doi=10.1148/rg.306105512 |pmid=21071376 |doi-access=free}}</ref>
* Infection
** [[Tarin fuka|Tuberculosis]]<ref name="Radiographic" />
** Fungal infection<ref name="Radiographic" />
** [[Mycoplasma]]
** Intestinal Lipodystrophy (Whipple's disease)<ref>{{Cite journal |last=Urbanksi |first=G |last2=Rivereau |first2=P |last3=Artru |first3=L |last4=Fenollar |first4=F |last5=Raoult |first5=D |last6=Puéchal |first6=X |date=June 2012 |title=Whipple disease revealed by lung involvement: a case report and literature review |journal=Chest |volume=141 |issue=6 |pages=1595–1598 |doi=10.1378/chest.11-1812 |pmid=22670021}}</ref>
* Malignancy
** Lymphoma<ref name="Radiographic" />
** Carcinoma
** Mediastinal tumors
* Inorganic dust disease
** Silicosis<ref>{{Cite journal |last=Suwatanapongched |first=T |last2=Gierada |first2=DS |date=December 2006 |title=CT of thoracic lymph nodes. Part II: diseases and pitfalls |url=http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |url-status=dead |journal=The British Journal of Radiology |volume=79 |issue=948 |pages=999–1000 |doi=10.1259/bjr/82484604 |pmid=16641412 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023122618/http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |archive-date=2012-10-23 |access-date=2014-02-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Leung |first=CC |last2=Yu |first2=IT |last3=Chen |first3=W |date=May 2012 |title=Silicosis |journal=The British Journal of Radiology |volume=379 |issue=9830 |pages=2008–2018 |doi=10.1016/S0140-6736(12)60235-9 |pmid=22534002 |s2cid=208793253}}</ref><ref name="Pneumoconiosis">{{Cite journal |last=Chong |first=S |last2=Lee |first2=KS |last3=Chung |first3=MJ |last4=Han |first4=J |last5=Kwon |first5=OJ |last6=Kim |first6=TS |date=January–February 2006 |title=Pneumoconiosis: comparison of imaging and pathologic findings |url=http://radiographics.rsna.org/content/26/1/59.long |journal=Radiographics |volume=26 |issue=1 |pages=59–77 |doi=10.1148/rg.261055070 |pmid=16418244 |url-access=subscription}}</ref>
** Berylliosis<ref name="Pneumoconiosis" />
* Extrinsic allergic alveolitis
** Such as bird fancier's lung
* Less common causes also exist: {{Ana bukatan hujja|date=June 2009}}
** Eosinophilic granulomatosis with polyangiitis
** Human immunodeficiency virus
** Extrinsic allergic alveolitis
** Adult-onset Still's disease<ref>{{Cite journal |last=Owlia |first=MB |last2=Mehrpoor |first2=G |date=May 2009 |title=Adult-onset Still's disease: a review |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/55229/1/ms09041.pdf |journal=Indian Journal of Medical Sciences |volume=63 |issue=5 |pages=207–221 |doi=10.4103/0019-5359.53169 |pmid=19584494 |doi-access=free}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
e7qo1kxen96aarnfipay8t289p3w44r
968950
968949
2026-10-18T07:43:58Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968950
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarkoidose-ct.jpeg|right|thumb|[[CT scan]] na kirji yana nuna lymphadenopathy na biyu a cikin mediastinum saboda sarcoidosis.]]
'''Bilateral hilar lymphadenopathy''' shine fadadawar bangarorin lymph na huhu. Lokaci ne na radiographic don fadada ƙwayoyin lymph na mediastinal kuma ana yawan gano shi ta hanyar X-ray na kirji.
== Dalilan da suka haifar ==
Wadannan sune abubuwan da ke haifar da BHL:
* Sarcoidosis<ref name="Radiographic">{{Cite journal |last=Criado |first=E |last2=Sánchez |first2=M |last3=Ramírez |first3=J |last4=Arguis |first4=P |last5=De Caralt |first5=TM |last6=Perea |first6=RJ |last7=Xaubet |first7=A |date=October 2010 |title=Pulmonary sarcoidosis: typical and atypical manifestations at high-resolution CT with pathologic correlation |journal=Radiographics |volume=30 |issue=6 |pages=1567–1586 |doi=10.1148/rg.306105512 |pmid=21071376 |doi-access=free}}</ref>
* Infection
** [[Tarin fuka|Tuberculosis]]<ref name="Radiographic" />
** Fungal infection<ref name="Radiographic" />
** [[Mycoplasma]]
** Intestinal Lipodystrophy (Whipple's disease)<ref>{{Cite journal |last=Urbanksi |first=G |last2=Rivereau |first2=P |last3=Artru |first3=L |last4=Fenollar |first4=F |last5=Raoult |first5=D |last6=Puéchal |first6=X |date=June 2012 |title=Whipple disease revealed by lung involvement: a case report and literature review |journal=Chest |volume=141 |issue=6 |pages=1595–1598 |doi=10.1378/chest.11-1812 |pmid=22670021}}</ref>
* Malignancy
** Lymphoma<ref name="Radiographic" />
** Carcinoma
** Mediastinal tumors
* Inorganic dust disease
** Silicosis<ref>{{Cite journal |last=Suwatanapongched |first=T |last2=Gierada |first2=DS |date=December 2006 |title=CT of thoracic lymph nodes. Part II: diseases and pitfalls |url=http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |url-status=dead |journal=The British Journal of Radiology |volume=79 |issue=948 |pages=999–1000 |doi=10.1259/bjr/82484604 |pmid=16641412 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023122618/http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |archive-date=2012-10-23 |access-date=2014-02-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Leung |first=CC |last2=Yu |first2=IT |last3=Chen |first3=W |date=May 2012 |title=Silicosis |journal=The British Journal of Radiology |volume=379 |issue=9830 |pages=2008–2018 |doi=10.1016/S0140-6736(12)60235-9 |pmid=22534002 |s2cid=208793253}}</ref><ref name="Pneumoconiosis">{{Cite journal |last=Chong |first=S |last2=Lee |first2=KS |last3=Chung |first3=MJ |last4=Han |first4=J |last5=Kwon |first5=OJ |last6=Kim |first6=TS |date=January–February 2006 |title=Pneumoconiosis: comparison of imaging and pathologic findings |url=http://radiographics.rsna.org/content/26/1/59.long |journal=Radiographics |volume=26 |issue=1 |pages=59–77 |doi=10.1148/rg.261055070 |pmid=16418244 |url-access=subscription}}</ref>
** Berylliosis<ref name="Pneumoconiosis" />
* Extrinsic allergic alveolitis
** Such as bird fancier's lung
* Less common causes also exist: {{Ana bukatan hujja|date=June 2009}}
** Eosinophilic granulomatosis with polyangiitis
** Human immunodeficiency virus
** Extrinsic allergic alveolitis
** Adult-onset Still's disease<ref>{{Cite journal |last=Owlia |first=MB |last2=Mehrpoor |first2=G |date=May 2009 |title=Adult-onset Still's disease: a review |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/55229/1/ms09041.pdf |journal=Indian Journal of Medical Sciences |volume=63 |issue=5 |pages=207–221 |doi=10.4103/0019-5359.53169 |pmid=19584494 |doi-access=free}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
s8skhuo35imr8boi1tdm313vgfdomxo
968955
968950
2026-10-18T08:19:20Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335694401|Bilateral hilar lymphadenopathy]]"
968955
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarkoidose-ct.jpeg|right|thumb|[[CT scan]] na kirji yana nuna lymphadenopathy na biyu a cikin mediastinum saboda sarcoidosis.]]
'''Bilateral hilar lymphadenopathy''' shine fadadawar bangarorin lymph na huhu. Lokaci ne na radiographic don fadada ƙwayoyin lymph na(((((()'''Bilateral hilar lymphadenopathy''' is a bilateral [[:en:Lymphadenopathy|enlargement of the lymph nodes]] of [[:en:Hilum_of_lung|pulmonary hila]]. It is a [[:en:Radiography|radiographic]] term for the [[:en:Mediastinal_lymphadenopathy|enlargement of mediastinal lymph nodes]] and is most commonly identified by)))) mediastinal kuma ana yawan gano shi ta hanyar X-ray na kirji.
== Dalilan da suka haifar ==
Wadannan sune abubuwan da ke haifar da BHL:
* Sarcoidosis<ref name="Radiographic">{{Cite journal |last=Criado |first=E |last2=Sánchez |first2=M |last3=Ramírez |first3=J |last4=Arguis |first4=P |last5=De Caralt |first5=TM |last6=Perea |first6=RJ |last7=Xaubet |first7=A |date=October 2010 |title=Pulmonary sarcoidosis: typical and atypical manifestations at high-resolution CT with pathologic correlation |journal=Radiographics |volume=30 |issue=6 |pages=1567–1586 |doi=10.1148/rg.306105512 |pmid=21071376 |doi-access=free}}</ref>
* Infection
** [[Tarin fuka|Tuberculosis]]<ref name="Radiographic" />
** Fungal infection<ref name="Radiographic" />
** [[Mycoplasma]]
** Intestinal Lipodystrophy (Whipple's disease)<ref>{{Cite journal |last=Urbanksi |first=G |last2=Rivereau |first2=P |last3=Artru |first3=L |last4=Fenollar |first4=F |last5=Raoult |first5=D |last6=Puéchal |first6=X |date=June 2012 |title=Whipple disease revealed by lung involvement: a case report and literature review |journal=Chest |volume=141 |issue=6 |pages=1595–1598 |doi=10.1378/chest.11-1812 |pmid=22670021}}</ref>
* Malignancy
** Lymphoma<ref name="Radiographic" />
** Carcinoma
** Mediastinal tumors
* Inorganic dust disease
** Silicosis<ref>{{Cite journal |last=Suwatanapongched |first=T |last2=Gierada |first2=DS |date=December 2006 |title=CT of thoracic lymph nodes. Part II: diseases and pitfalls |url=http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |url-status=dead |journal=The British Journal of Radiology |volume=79 |issue=948 |pages=999–1000 |doi=10.1259/bjr/82484604 |pmid=16641412 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023122618/http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |archive-date=2012-10-23 |access-date=2014-02-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Leung |first=CC |last2=Yu |first2=IT |last3=Chen |first3=W |date=May 2012 |title=Silicosis |journal=The British Journal of Radiology |volume=379 |issue=9830 |pages=2008–2018 |doi=10.1016/S0140-6736(12)60235-9 |pmid=22534002 |s2cid=208793253}}</ref><ref name="Pneumoconiosis">{{Cite journal |last=Chong |first=S |last2=Lee |first2=KS |last3=Chung |first3=MJ |last4=Han |first4=J |last5=Kwon |first5=OJ |last6=Kim |first6=TS |date=January–February 2006 |title=Pneumoconiosis: comparison of imaging and pathologic findings |url=http://radiographics.rsna.org/content/26/1/59.long |journal=Radiographics |volume=26 |issue=1 |pages=59–77 |doi=10.1148/rg.261055070 |pmid=16418244 |url-access=subscription}}</ref>
** Berylliosis<ref name="Pneumoconiosis" />
* Extrinsic allergic alveolitis
** Such as bird fancier's lung
* Less common causes also exist: {{Ana bukatan hujja|date=June 2009}}
** Eosinophilic granulomatosis with polyangiitis
** Human immunodeficiency virus
** Extrinsic allergic alveolitis
** Adult-onset Still's disease<ref>{{Cite journal |last=Owlia |first=MB |last2=Mehrpoor |first2=G |date=May 2009 |title=Adult-onset Still's disease: a review |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/55229/1/ms09041.pdf |journal=Indian Journal of Medical Sciences |volume=63 |issue=5 |pages=207–221 |doi=10.4103/0019-5359.53169 |pmid=19584494 |doi-access=free}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
c2nzjgyuw0ibz9m7gqb4pkl79t2qrix
968956
968955
2026-10-18T08:20:48Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
968956
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarkoidose-ct.jpeg|right|thumb|[[CT scan]] na kirji yana nuna lymphadenopathy na biyu a cikin mediastinum saboda sarcoidosis.]]
'''Bilateral hilar lymphadenopathy''' shine fadadawar bangarorin lymph na huhu. Lokaci ne na radiographic don fadada ƙwayoyin lymph na mediastinal kuma ana yawan gano shi ta hanyar X-ray na kirji.
== Dalilan da suka haifar ==
Wadannan sune abubuwan da ke haifar da BHL:
* Sarcoidosis<ref name="Radiographic">{{Cite journal |last=Criado |first=E |last2=Sánchez |first2=M |last3=Ramírez |first3=J |last4=Arguis |first4=P |last5=De Caralt |first5=TM |last6=Perea |first6=RJ |last7=Xaubet |first7=A |date=October 2010 |title=Pulmonary sarcoidosis: typical and atypical manifestations at high-resolution CT with pathologic correlation |journal=Radiographics |volume=30 |issue=6 |pages=1567–1586 |doi=10.1148/rg.306105512 |pmid=21071376 |doi-access=free}}</ref>
* Infection
** [[Tarin fuka|Tuberculosis]]<ref name="Radiographic" />
** Fungal infection<ref name="Radiographic" />
** [[Mycoplasma]]
** Intestinal Lipodystrophy (Whipple's disease)<ref>{{Cite journal |last=Urbanksi |first=G |last2=Rivereau |first2=P |last3=Artru |first3=L |last4=Fenollar |first4=F |last5=Raoult |first5=D |last6=Puéchal |first6=X |date=June 2012 |title=Whipple disease revealed by lung involvement: a case report and literature review |journal=Chest |volume=141 |issue=6 |pages=1595–1598 |doi=10.1378/chest.11-1812 |pmid=22670021}}</ref>
* Malignancy
** Lymphoma<ref name="Radiographic" />
** Carcinoma
** Mediastinal tumors
* Inorganic dust disease
** Silicosis<ref>{{Cite journal |last=Suwatanapongched |first=T |last2=Gierada |first2=DS |date=December 2006 |title=CT of thoracic lymph nodes. Part II: diseases and pitfalls |url=http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |url-status=dead |journal=The British Journal of Radiology |volume=79 |issue=948 |pages=999–1000 |doi=10.1259/bjr/82484604 |pmid=16641412 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023122618/http://bjr.birjournals.org/content/79/948/999.full |archive-date=2012-10-23 |access-date=2014-02-17}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Leung |first=CC |last2=Yu |first2=IT |last3=Chen |first3=W |date=May 2012 |title=Silicosis |journal=The British Journal of Radiology |volume=379 |issue=9830 |pages=2008–2018 |doi=10.1016/S0140-6736(12)60235-9 |pmid=22534002 |s2cid=208793253}}</ref><ref name="Pneumoconiosis">{{Cite journal |last=Chong |first=S |last2=Lee |first2=KS |last3=Chung |first3=MJ |last4=Han |first4=J |last5=Kwon |first5=OJ |last6=Kim |first6=TS |date=January–February 2006 |title=Pneumoconiosis: comparison of imaging and pathologic findings |url=http://radiographics.rsna.org/content/26/1/59.long |journal=Radiographics |volume=26 |issue=1 |pages=59–77 |doi=10.1148/rg.261055070 |pmid=16418244 |url-access=subscription}}</ref>
** Berylliosis<ref name="Pneumoconiosis" />
* Extrinsic allergic alveolitis
** Such as bird fancier's lung
* Less common causes also exist: {{Ana bukatan hujja|date=June 2009}}
** Eosinophilic granulomatosis with polyangiitis
** Human immunodeficiency virus
** Extrinsic allergic alveolitis
** Adult-onset Still's disease<ref>{{Cite journal |last=Owlia |first=MB |last2=Mehrpoor |first2=G |date=May 2009 |title=Adult-onset Still's disease: a review |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/55229/1/ms09041.pdf |journal=Indian Journal of Medical Sciences |volume=63 |issue=5 |pages=207–221 |doi=10.4103/0019-5359.53169 |pmid=19584494 |doi-access=free}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
s8skhuo35imr8boi1tdm313vgfdomxo
Gobero
0
179514
968978
2026-10-18T09:01:13Z
Gwanki
3834
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1364832671|Gobero]]"
968978
wikitext
text/x-wiki
Wurin tarihi na '''Gobero''', wanda aka gina a kusan shekara ta 8000 kafin haihuwar Annabi Isa (AS), shine [[Maƙabarta|makabartar]] da ta fi tsufa a [[Sahara|Hamadar Sahara]] . Shafin yana ɗauke da muhimman bayanai ga masana ilmin kayan tarihi kan yadda mutanen farko suka saba da yanayin da ke canzawa koyaushe. Gobero yana cikin hamadar [[Ténéré]] ta [[Nijar (ƙasa)|Nijar]], kuma an sanya masa suna ne bayan sunan yankin [[Buzaye|Tuareg]] . Wannan shine wurin da al'adun Kiffian da al'adun Tenerian suka samo asali a zamanin [[Holocene]] .
== Shafin yanar gizo ==
Yankin a da wuri ne da wani tafki mai ruwa-ruwa mai suna Tafkin Gobero yake, kimanin 3. diamita na kilomita 3 zurfin mita. <ref name="Sereno">{{Cite journal |last=Sereno |first=Paul C. |last2=Garcea |first2=Elena A.A. |last3=Jousse |first3=Helene |last4=Stojanowski |first4=Christopher M. |last5=Saliege |first5=Jean-Francois |last6=Maga |first6=Abdoulaye |last7=Ide |first7=Oumarou A. |last8=Knudson |first8=Kelly J. |last9=Mercuri |first9=Anna Maria |last10=Stafford Jr. |first10=Thomas W. |last11=Kaye |first11=Thomas G. |last12=Giraudi |first12=Carlo |last13=N'siala |first13=Isabella Massamba |last14=Cocca |first14=Enzo |last15=Moots |first15=Hannah M. |date=2008 |title=Lakeside Cemeteries in the Sahara: 5000 Years of Holocene Population and Environmental Change |journal=PLOS ONE |volume=3 |issue=8 |bibcode=2008PLoSO...3.2995S |doi=10.1371/journal.pone.0002995 |pmc=2515196 |pmid=18701936 |doi-access=free}}</ref> Akwai wurare takwas da suka ƙunshi Gobero: G1, G2, G3, G4, G5, G6, G7, da G8, biyar daga cikinsu (G1, G2, G3, G5, da G8) suna da jana'iza da sauran abubuwan da suka rage. <ref name="Sereno" />
Wurin G1 wani tudu ne da ke tashi daga kwarin tafkin zuwa tsayin {{Convert|56.035|m|ft}} sama da matakin teku kuma ya miƙe daga gabas zuwa yamma. Ya ƙunshi jana'izar mutane 19 da aka tono, jimilla mutane 20. <ref name="Elena A.A Garcea" /> Wurin G2 tudu ne tsakanin Wurin G1 da 3 wanda ke ɗauke da kaburbura huɗu. <ref name="Elena A.A Garcea" /> G3 {{Convert|300|m}} arewa maso yammacin G1 kuma yana dauke da kaburbura 48 tare da jimillar mutane 51. <ref name="Elena A.A Garcea" /> Wurin G8 yana da {{Convert|6.5|km}} yammacin G3 kuma yana ɗauke da wasu jana'izar mutane da kuma kayan tarihi da tukwane. <ref name="Elena A.A Garcea" /> An raba lokacin wurin zuwa matakai huɗu: Mataki na I ya samo asali ne daga kusan 14,000-7700 kafin haihuwar Annabi Isa (AS) kuma yana da alaƙa da raunin damina da bushewar yankin, wanda ya haifar da farkon paleodunes a wurin. Mataki na II ya samo asali ne daga 7700-6200 kafin haihuwar Annabi Isa (AS) kuma yana da yanayi mai danshi kuma shine shaidar farko ta mamaye ƙungiyar masunta da masunta da aka sani da Kiffians . <ref name="Sereno" /> Mataki na gaba shine katsewar mamayar wurin daga 6200–5200 kafin haihuwar Annabi Isa saboda dawowar yanayin busasshiyar ƙasa da bushewa wanda hakan ya sa wurin ba zai iya zama ba. <ref name="Sereno" /> Mataki na III ya samo asali ne daga 5200 BC zuwa 2200 BC kuma an san shi da mamaye na biyu na wurin a Gobero ta hanyar wata ƙungiya da aka sani da Tenerians . <ref name="Sereno" /> Mataki na ƙarshe, Mataki na IV, ya fara ne daga 2500 BC zuwa 300 BC kuma shine lokacin da Sahara ta sake bushewa, wanda ke kawo ƙarshen duk wani mamaye. <ref name="Sereno" />
An samo tarin kayan tarihi na lithic daga wuraren G1 da G3, kodayake yawancinsu sun fito ne daga saman. Jimillar kayayyakin tarihi 4,685 sun fito ne daga G1 kuma 11,503 sun fito ne daga G3. <ref name="Cocca and Mutri" /> Waɗannan sun haɗa da tsakiya, blanks, endcrapers, perforators, burins, kayan aikin da aka mayar da baya, notches, denticulates, thruncations, kayan aikin geometric, sidecrapers, kibiya, tener diski, kayan aikin bifacial, [[gatari]] da [[Gizago|adzes]], duwatsun niƙa da gatari da aka goge da sauran kayan aikin da aka gyara. <ref name="Cocca and Mutri" />
An tattara ragowar tukwane 4,646 a lokacin haƙa rami a tsakanin 2005-2006, duk daga G1 da G3. Siffofin jiragen ruwa sune kwano da tuluna a buɗe da rufe. <ref name="Garcea Elena 2" /> Nau'ikan dabarun ado na tukwane sun haɗa da buga tambarin rocker, wanda galibi ake samu a wurin G1, kayan ado da kayan aikin da aka naɗe da igiya, da kuma kayan ado da aka yi da tsefe. <ref name="Garcea Elena 2" /> Wasu nau'ikan kayan ado sun haɗa da zigzags marasa tsari, zigzags madaidaiciya, zigzags masu lanƙwasa, zigzags waɗanda ke samar da tsarin ragar kifi, da zigzags masu dige-dige. <ref name="Garcea Elena 2" />
== tono ƙasa ==
Mai ɗaukar hoto Mike Hettwer ne ya gano shafin a ranar 13 ga Oktoba, 2000, wani ɓangare na ƙungiyar da masanin ilmin halittu da kuma ilimin ƙasa na Jami'ar Chicago Paul Sereno ya jagoranta. Binciken da ya yi a baya zuwa yankin ya gano burbushin halittu da dama, ciki har da na dinosaur ''Nigersaurus'' da ba a san su ba a da da kuma ''Sarcosuchus'' na crocodylomorph .
Girman da girman abin da aka gano, gami da alamun tukwane, ragowar ɗan adam, da adadin ƙasusuwan dabbobi na ruwa da muhalli, sun nuna cewa wurin ya kasance tun daga farkon [[Holocene]], ko kuma lokacin " [[Lokacin zafi na Afirka|Koren Sahara]] " (7500-3500 KZ).
A shekarar 2005, Sereno ta shirya wata tawagar masana ilmin kayan tarihi ta ƙasa da ƙasa don bincika wurin. Waɗannan masana tarihi sun gano cewa Gobero kusan an zauna a wurin kusan shekaru 5,000, tun daga kusan shekara ta 8000 kafin haihuwar Annabi Isa (AS) lokacin da yankin ke fuskantar babban tafki. Dole ne a soke rangadin da aka yi a shekarun 2007 da 2008 saboda rikicin da ke tsakanin sojojin gwamnatin Najeriya da 'yan kabilar Abzinawa . Sereno ne ya buga cikakken rahoton farko game da Gobero a watan Agusta na 2008, kuma ya sake komawa yankin a shekarar 2011.
== Aikin ɗan adam ==
=== Al'adun Kiffian ===
Shaidar mamayewar ɗan adam a Gobero ta fara ne a lokacin Holocene na Farko, wanda ya samo asali daga kusan 7550 BC zuwa 6250 BC (9500 zuwa 8200 BP ). <ref name="Stojanowski, Carver, Miller">{{Cite journal |last=Stojanowski |first=Christopher M. |last2=Carver |first2=Charisse L. |last3=Miller |first3=Katherine A. |date=2014 |title=Incisor avulsion, social identity and Saharan Population history: New data from the Early Holocene southern Sahara |journal=Journal of Anthropological Archaeology |volume=35 |pages=79–91 |doi=10.1016/j.jaa.2014.04.007}}</ref> Mamaya ta Holocene ta farko tana da alaƙa da al'adun Kiffian : suna da tsayi (har zuwa ƙafa 6 da inci 8). A cewar Sereno (2008), " Ƙwaƙwalwarsu tana da tsayi da ƙasa kuma an siffanta ta da wani babban bun na occipital, siffa mai faɗi ta sagittal, siffa ta baya mai kusurwa huɗu, faɗin rabo a faɗin zygoma da yankin interorbital, faɗin buɗewar hanci, da kuma hasashen alveolar mara ma'ana". <ref name="Sereno" /> Sun kasance masunta masu tsoka, sun bar wani tukwane na musamman mai layuka masu kauri kuma wataƙila sun kasance a yankin har zuwa kusan shekara ta 6000 kafin haihuwar Annabi Isa (AS). Wani bincike da aka yi kan binne mutane a yankin G3 na wurin ya nuna ƙarancin bambancin motsi na ƙungiyar: mutane sun zauna kuma sun zauna a yankin tsawon rayuwarsu, kuma sai a ƙarshen wannan aikin ne shaidun da ke nuna yiwuwar motsi suka fara bayyana. <ref>{{Cite journal |last=Stojanowski |first=C. M |last2=Knudson |first2=K. J. |date=2011 |title=Biogeochemical inferenes of mobility of earl Holocene fisher-foragers from the Southern Sahara Desert |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=146 |issue=1 |pages=49–61 |doi=10.1002/ajpa.21542 |pmid=21766285 |ref=Stojanowski&Knudson 2011}}</ref> Abubuwan da aka gano da wannan sana'a a wurin Gobero sun haɗa da ƙananan ƙwayoyin cuta, harpoons na ƙashi da ƙugiya, tukwane masu launin ruwan kasa masu dige-dige, da kuma zane-zane masu ban sha'awa na zigzag. <ref name="Sereno" />
=== Al'adun Tenerian ===
Mamayar Holocene ta Tsakiya tana da alaƙa da mutanen Ténérians, waɗanda suka zauna a yankin shekaru 1,000 ko fiye bayan Kiffians, 6250 BC zuwa 2550 BC (8200 zuwa 4500 BP). A cewar Sereno, "Ƙwarjininsu yana da tsayi, tsayi da kuma kunkuntar, kuma fuskokinsu suna da tsayi tare da hasashen alveolar mai yawa". <ref name="Sereno" /> Wannan al'adar kiwo ce ta makiyaya. Abubuwan da aka gano a haɗe sun haɗa da ƙasusuwa da haƙoran dabbobi, wuraren da aka yi wa ado da roka, yumbu, hauren giwa, kayan adon ƙashi da harsashi. Akwai kuma tsuntsayen da suka rage a cikin kifin Catfish, tilapia, hippos, barewa, kunkuru mai laushi, kada, da shanun gida. <ref name="Sereno" />
== Jana'iza ==
An gano akalla wurare 182 na kabari a Gobero. Daga cikin waɗannan, an tono 67, kuma an gano cewa wasu suna da tukwane da sauran kayan tarihi a kusa da su. Binnewar da aka yi a baya, galibi waɗanda ke da alaƙa da farkon mamayar, suna da ƙasusuwa masu duhu sosai wanda wataƙila ya faru ne sakamakon nutsewarsu lokacin da matakin tafkin ya tashi. <ref name="Sereno" /> Binnewar farko tana da tauri a ƙafafuwa, waɗanda galibi ana jan su zuwa gangar jiki, da hannaye. Wannan yana nuna cewa jikinsu na iya kasancewa an naɗe shi ko an ɗaure shi da fatar dabbobi, jijiyar jiki ko kuma an ɗaure shi da kwando. <ref name="Sereno" />
A cewar Sereno (2008), binnewar da aka yi daga baya "ta fi yawa a cikin tsayuwa mai lankwasawa a gefen hagu ko dama". <ref name="Sereno" /> An yi wa wasu daga cikin ragowar da aka gano a yankin ado da kayan ado, ciki har da wata yarinya sanye da abin wuya da aka yi da tulun wani dorinar ruwa, da kuma wani mutum da aka binne da abin wuyan [[Afifiya|kunkuru]] . <ref name="Sereno" /> An kuma gano wani kabari na iyali, inda aka binne wata mata da yara biyu a gefensu, suna fuskantar juna kuma an haɗa su da hannuwa. <ref name="Sereno" /> An binne su da ramuka huɗu da aka gina a kan rami, kuma an sami shaidar pollen da aka samu a wurin jana'izar iyali, wanda ke nuna cewa furanni sun yi wa kabarin ado. <ref name="Sereno" />
== Nassoshi ==
== Ƙarin karatu ==
*
* {{Cite web |date=15 August 2008 |title=The Kiffian and Tenerean occupation of Gobero, Niger: Perhaps the largest collection of early-mid Holocene people in Africa |url=https://anthropology.net/2008/08/14/the-kiffian-tenerean-occupation-of-gobero-niger-perhaps-the-largest-collection-of-early-mid-holocene-people-in-africa/ |website=Anthropology.net}}
* {{Cite web |title=Lost Tribes of the Green Sahara |url=http://ngm.nationalgeographic.com/2008/09/green-sahara/gwin-text.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080926062540/http://ngm.nationalgeographic.com/2008/09/green-sahara/gwin-text.html |archive-date=September 26, 2008 |website=National Geographic}}
[[Rukuni:Tarihin Afrika]]
[[Rukuni:Tarihi]]
[[Rukuni:Sahara]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
pndea43qnt9v5s522wtpwxapdx1l1vd
968979
968978
2026-10-18T09:01:31Z
Gwanki
3834
968979
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Wurin tarihi na '''Gobero''', wanda aka gina a kusan shekara ta 8000 kafin haihuwar Annabi Isa (AS), shine [[Maƙabarta|makabartar]] da ta fi tsufa a [[Sahara|Hamadar Sahara]] . Shafin yana ɗauke da muhimman bayanai ga masana ilmin kayan tarihi kan yadda mutanen farko suka saba da yanayin da ke canzawa koyaushe. Gobero yana cikin hamadar [[Ténéré]] ta [[Nijar (ƙasa)|Nijar]], kuma an sanya masa suna ne bayan sunan yankin [[Buzaye|Tuareg]] . Wannan shine wurin da al'adun Kiffian da al'adun Tenerian suka samo asali a zamanin [[Holocene]] .
== Shafin yanar gizo ==
Yankin a da wuri ne da wani tafki mai ruwa-ruwa mai suna Tafkin Gobero yake, kimanin 3. diamita na kilomita 3 zurfin mita. <ref name="Sereno">{{Cite journal |last=Sereno |first=Paul C. |last2=Garcea |first2=Elena A.A. |last3=Jousse |first3=Helene |last4=Stojanowski |first4=Christopher M. |last5=Saliege |first5=Jean-Francois |last6=Maga |first6=Abdoulaye |last7=Ide |first7=Oumarou A. |last8=Knudson |first8=Kelly J. |last9=Mercuri |first9=Anna Maria |last10=Stafford Jr. |first10=Thomas W. |last11=Kaye |first11=Thomas G. |last12=Giraudi |first12=Carlo |last13=N'siala |first13=Isabella Massamba |last14=Cocca |first14=Enzo |last15=Moots |first15=Hannah M. |date=2008 |title=Lakeside Cemeteries in the Sahara: 5000 Years of Holocene Population and Environmental Change |journal=PLOS ONE |volume=3 |issue=8 |bibcode=2008PLoSO...3.2995S |doi=10.1371/journal.pone.0002995 |pmc=2515196 |pmid=18701936 |doi-access=free}}</ref> Akwai wurare takwas da suka ƙunshi Gobero: G1, G2, G3, G4, G5, G6, G7, da G8, biyar daga cikinsu (G1, G2, G3, G5, da G8) suna da jana'iza da sauran abubuwan da suka rage. <ref name="Sereno" />
Wurin G1 wani tudu ne da ke tashi daga kwarin tafkin zuwa tsayin {{Convert|56.035|m|ft}} sama da matakin teku kuma ya miƙe daga gabas zuwa yamma. Ya ƙunshi jana'izar mutane 19 da aka tono, jimilla mutane 20. <ref name="Elena A.A Garcea" /> Wurin G2 tudu ne tsakanin Wurin G1 da 3 wanda ke ɗauke da kaburbura huɗu. <ref name="Elena A.A Garcea" /> G3 {{Convert|300|m}} arewa maso yammacin G1 kuma yana dauke da kaburbura 48 tare da jimillar mutane 51. <ref name="Elena A.A Garcea" /> Wurin G8 yana da {{Convert|6.5|km}} yammacin G3 kuma yana ɗauke da wasu jana'izar mutane da kuma kayan tarihi da tukwane. <ref name="Elena A.A Garcea" /> An raba lokacin wurin zuwa matakai huɗu: Mataki na I ya samo asali ne daga kusan 14,000-7700 kafin haihuwar Annabi Isa (AS) kuma yana da alaƙa da raunin damina da bushewar yankin, wanda ya haifar da farkon paleodunes a wurin. Mataki na II ya samo asali ne daga 7700-6200 kafin haihuwar Annabi Isa (AS) kuma yana da yanayi mai danshi kuma shine shaidar farko ta mamaye ƙungiyar masunta da masunta da aka sani da Kiffians . <ref name="Sereno" /> Mataki na gaba shine katsewar mamayar wurin daga 6200–5200 kafin haihuwar Annabi Isa saboda dawowar yanayin busasshiyar ƙasa da bushewa wanda hakan ya sa wurin ba zai iya zama ba. <ref name="Sereno" /> Mataki na III ya samo asali ne daga 5200 BC zuwa 2200 BC kuma an san shi da mamaye na biyu na wurin a Gobero ta hanyar wata ƙungiya da aka sani da Tenerians . <ref name="Sereno" /> Mataki na ƙarshe, Mataki na IV, ya fara ne daga 2500 BC zuwa 300 BC kuma shine lokacin da Sahara ta sake bushewa, wanda ke kawo ƙarshen duk wani mamaye. <ref name="Sereno" />
An samo tarin kayan tarihi na lithic daga wuraren G1 da G3, kodayake yawancinsu sun fito ne daga saman. Jimillar kayayyakin tarihi 4,685 sun fito ne daga G1 kuma 11,503 sun fito ne daga G3. <ref name="Cocca and Mutri" /> Waɗannan sun haɗa da tsakiya, blanks, endcrapers, perforators, burins, kayan aikin da aka mayar da baya, notches, denticulates, thruncations, kayan aikin geometric, sidecrapers, kibiya, tener diski, kayan aikin bifacial, [[gatari]] da [[Gizago|adzes]], duwatsun niƙa da gatari da aka goge da sauran kayan aikin da aka gyara. <ref name="Cocca and Mutri" />
An tattara ragowar tukwane 4,646 a lokacin haƙa rami a tsakanin 2005-2006, duk daga G1 da G3. Siffofin jiragen ruwa sune kwano da tuluna a buɗe da rufe. <ref name="Garcea Elena 2" /> Nau'ikan dabarun ado na tukwane sun haɗa da buga tambarin rocker, wanda galibi ake samu a wurin G1, kayan ado da kayan aikin da aka naɗe da igiya, da kuma kayan ado da aka yi da tsefe. <ref name="Garcea Elena 2" /> Wasu nau'ikan kayan ado sun haɗa da zigzags marasa tsari, zigzags madaidaiciya, zigzags masu lanƙwasa, zigzags waɗanda ke samar da tsarin ragar kifi, da zigzags masu dige-dige. <ref name="Garcea Elena 2" />
== tono ƙasa ==
Mai ɗaukar hoto Mike Hettwer ne ya gano shafin a ranar 13 ga Oktoba, 2000, wani ɓangare na ƙungiyar da masanin ilmin halittu da kuma ilimin ƙasa na Jami'ar Chicago Paul Sereno ya jagoranta. Binciken da ya yi a baya zuwa yankin ya gano burbushin halittu da dama, ciki har da na dinosaur ''Nigersaurus'' da ba a san su ba a da da kuma ''Sarcosuchus'' na crocodylomorph .
Girman da girman abin da aka gano, gami da alamun tukwane, ragowar ɗan adam, da adadin ƙasusuwan dabbobi na ruwa da muhalli, sun nuna cewa wurin ya kasance tun daga farkon [[Holocene]], ko kuma lokacin " [[Lokacin zafi na Afirka|Koren Sahara]] " (7500-3500 KZ).
A shekarar 2005, Sereno ta shirya wata tawagar masana ilmin kayan tarihi ta ƙasa da ƙasa don bincika wurin. Waɗannan masana tarihi sun gano cewa Gobero kusan an zauna a wurin kusan shekaru 5,000, tun daga kusan shekara ta 8000 kafin haihuwar Annabi Isa (AS) lokacin da yankin ke fuskantar babban tafki. Dole ne a soke rangadin da aka yi a shekarun 2007 da 2008 saboda rikicin da ke tsakanin sojojin gwamnatin Najeriya da 'yan kabilar Abzinawa . Sereno ne ya buga cikakken rahoton farko game da Gobero a watan Agusta na 2008, kuma ya sake komawa yankin a shekarar 2011.
== Aikin ɗan adam ==
=== Al'adun Kiffian ===
Shaidar mamayewar ɗan adam a Gobero ta fara ne a lokacin Holocene na Farko, wanda ya samo asali daga kusan 7550 BC zuwa 6250 BC (9500 zuwa 8200 BP ). <ref name="Stojanowski, Carver, Miller">{{Cite journal |last=Stojanowski |first=Christopher M. |last2=Carver |first2=Charisse L. |last3=Miller |first3=Katherine A. |date=2014 |title=Incisor avulsion, social identity and Saharan Population history: New data from the Early Holocene southern Sahara |journal=Journal of Anthropological Archaeology |volume=35 |pages=79–91 |doi=10.1016/j.jaa.2014.04.007}}</ref> Mamaya ta Holocene ta farko tana da alaƙa da al'adun Kiffian : suna da tsayi (har zuwa ƙafa 6 da inci 8). A cewar Sereno (2008), " Ƙwaƙwalwarsu tana da tsayi da ƙasa kuma an siffanta ta da wani babban bun na occipital, siffa mai faɗi ta sagittal, siffa ta baya mai kusurwa huɗu, faɗin rabo a faɗin zygoma da yankin interorbital, faɗin buɗewar hanci, da kuma hasashen alveolar mara ma'ana". <ref name="Sereno" /> Sun kasance masunta masu tsoka, sun bar wani tukwane na musamman mai layuka masu kauri kuma wataƙila sun kasance a yankin har zuwa kusan shekara ta 6000 kafin haihuwar Annabi Isa (AS). Wani bincike da aka yi kan binne mutane a yankin G3 na wurin ya nuna ƙarancin bambancin motsi na ƙungiyar: mutane sun zauna kuma sun zauna a yankin tsawon rayuwarsu, kuma sai a ƙarshen wannan aikin ne shaidun da ke nuna yiwuwar motsi suka fara bayyana. <ref>{{Cite journal |last=Stojanowski |first=C. M |last2=Knudson |first2=K. J. |date=2011 |title=Biogeochemical inferenes of mobility of earl Holocene fisher-foragers from the Southern Sahara Desert |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=146 |issue=1 |pages=49–61 |doi=10.1002/ajpa.21542 |pmid=21766285 |ref=Stojanowski&Knudson 2011}}</ref> Abubuwan da aka gano da wannan sana'a a wurin Gobero sun haɗa da ƙananan ƙwayoyin cuta, harpoons na ƙashi da ƙugiya, tukwane masu launin ruwan kasa masu dige-dige, da kuma zane-zane masu ban sha'awa na zigzag. <ref name="Sereno" />
=== Al'adun Tenerian ===
Mamayar Holocene ta Tsakiya tana da alaƙa da mutanen Ténérians, waɗanda suka zauna a yankin shekaru 1,000 ko fiye bayan Kiffians, 6250 BC zuwa 2550 BC (8200 zuwa 4500 BP). A cewar Sereno, "Ƙwarjininsu yana da tsayi, tsayi da kuma kunkuntar, kuma fuskokinsu suna da tsayi tare da hasashen alveolar mai yawa". <ref name="Sereno" /> Wannan al'adar kiwo ce ta makiyaya. Abubuwan da aka gano a haɗe sun haɗa da ƙasusuwa da haƙoran dabbobi, wuraren da aka yi wa ado da roka, yumbu, hauren giwa, kayan adon ƙashi da harsashi. Akwai kuma tsuntsayen da suka rage a cikin kifin Catfish, tilapia, hippos, barewa, kunkuru mai laushi, kada, da shanun gida. <ref name="Sereno" />
== Jana'iza ==
An gano akalla wurare 182 na kabari a Gobero. Daga cikin waɗannan, an tono 67, kuma an gano cewa wasu suna da tukwane da sauran kayan tarihi a kusa da su. Binnewar da aka yi a baya, galibi waɗanda ke da alaƙa da farkon mamayar, suna da ƙasusuwa masu duhu sosai wanda wataƙila ya faru ne sakamakon nutsewarsu lokacin da matakin tafkin ya tashi. <ref name="Sereno" /> Binnewar farko tana da tauri a ƙafafuwa, waɗanda galibi ana jan su zuwa gangar jiki, da hannaye. Wannan yana nuna cewa jikinsu na iya kasancewa an naɗe shi ko an ɗaure shi da fatar dabbobi, jijiyar jiki ko kuma an ɗaure shi da kwando. <ref name="Sereno" />
A cewar Sereno (2008), binnewar da aka yi daga baya "ta fi yawa a cikin tsayuwa mai lankwasawa a gefen hagu ko dama". <ref name="Sereno" /> An yi wa wasu daga cikin ragowar da aka gano a yankin ado da kayan ado, ciki har da wata yarinya sanye da abin wuya da aka yi da tulun wani dorinar ruwa, da kuma wani mutum da aka binne da abin wuyan [[Afifiya|kunkuru]] . <ref name="Sereno" /> An kuma gano wani kabari na iyali, inda aka binne wata mata da yara biyu a gefensu, suna fuskantar juna kuma an haɗa su da hannuwa. <ref name="Sereno" /> An binne su da ramuka huɗu da aka gina a kan rami, kuma an sami shaidar pollen da aka samu a wurin jana'izar iyali, wanda ke nuna cewa furanni sun yi wa kabarin ado. <ref name="Sereno" />
== Nassoshi ==
== Ƙarin karatu ==
*
* {{Cite web |date=15 August 2008 |title=The Kiffian and Tenerean occupation of Gobero, Niger: Perhaps the largest collection of early-mid Holocene people in Africa |url=https://anthropology.net/2008/08/14/the-kiffian-tenerean-occupation-of-gobero-niger-perhaps-the-largest-collection-of-early-mid-holocene-people-in-africa/ |website=Anthropology.net}}
* {{Cite web |title=Lost Tribes of the Green Sahara |url=http://ngm.nationalgeographic.com/2008/09/green-sahara/gwin-text.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080926062540/http://ngm.nationalgeographic.com/2008/09/green-sahara/gwin-text.html |archive-date=September 26, 2008 |website=National Geographic}}
[[Rukuni:Tarihin Afrika]]
[[Rukuni:Tarihi]]
[[Rukuni:Sahara]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ti1yx6wu77vvac5dc1bdhynyf3c2e54
Brian Greene (Ɗan ƙwallon ƙafa na Amurka)
0
179515
968989
2026-10-18T11:01:47Z
Aluja
30485
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1292530366|Brian Greene (American football)]]"
968989
wikitext
text/x-wiki
'''Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Brian Greene''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Fabrairun shekara ta 1972) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya buga wasanni shida a Arena Football League (AFL) tare da Charlotte Rage, Portland Forest Dragons / Oklahoma Wranglers da Los Angeles Avengers . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Kwalejin Jihar Yammacin Oregon .
== Rayuwa ta farko da kwaleji ==
An haifi Brian Greene a ranar 15 ga Fabrairu, 1972. <ref name="pfa">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.profootballarchives.com/players/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Ya halarci Makarantar Sakandare ta Redmond a Redmond, Oregon .
Greene ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Western Oregon State Wolves na Western Oregon State College a matsayin mai tsaron gida, kuma ya kasance ɗan wasiƙa na shekaru huɗu daga 1990 zuwa 1993. <ref>{{Cite web |title=WOU FOOTBALL – ALL‐TIME LETTERWINNERS |url=https://static.wouwolves.com/custompages/football/records/All-Time%20Letterwinners.pdf |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref> An shigar da shi cikin Hall of Fame na Wasanni na Yammacin Oregon a shekarar 2024. <ref>{{Cite web |date=September 23, 2024 |title=2024 WOU Football Hall of Fame Class to be honored Sept. 28 |url=https://wouwolves.com/news/2024/9/23/FB23Sept2024.aspx |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
Greene ya tafi ba tare da an tsara shi ba a cikin shirin NFL na 1994. Ya sanya hannu tare da Sacramento Gold Miners na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a 1994 amma daga baya aka sake shi.<ref name="transactions">{{Cite web |title=Brian Greene Transactions |url=https://www.profootballarchives.com/transactions/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref>
Greene ya taka leda a wasanni goma na Charlotte Rage na Arena Football League (AFL) a cikin 1996, inda ya yi rikodin liyafa 18 don yadudduka 173 da kuma touchdowns uku, 20 solo tackles, bakwai da aka taimaka tackles, biyu interceptions, da kuma daya wucewa.<ref name="pfa" /><ref name="af">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.arenafan.com/players/615/ |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya kasance mai karɓar / mai kare baya a lokacin da yake cikin AFL yayin da ƙungiyar ta taka leda a ƙarƙashin Dokokin Ironman.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya bayyana a dukkan wasanni 14 na Portland Forest Dragons na AFL a shekarar 1997, jimlar kama 31 don yadudduka 488 da kuma touchdowns uku, 24 solo tackles, 12 da aka taimaka tackles, hudu wucewa, daya fumble dawowa, da kuma 20 kick dawowa don yaduddura 374. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> Portland ta gama kakar 1998 tare da rikodin 2-12.<ref>{{Cite web |title=1997 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1997arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Greene ya taka leda a dukkan wasanni 14 na kakar wasa ta biyu a jere a shekarar 1998, inda ya samu karbuwa 48 don yadudduka 764 da kuma touchdowns 15, 35 solo tackles, 16 da aka taimaka tackles, uku interceptions don yaduddusa 61 da kuma daya touchdown, bakwai passes breakings, da 13 kick returns for 207 yadudduka. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> The Forest Dragons sun gama shekara 4-10.<ref>{{Cite web |title=1998 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1998arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> An kira Greene a matsayin tawagar All-Arena ta biyu saboda rawar da ya taka a lokacin kakar 1998. <ref>{{Cite web |title=Brian Greene - Awards |url=https://www.arenafan.com/players/?page=players&player=615&pageview=bio |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya bayyana a wasanni biyu a shekarar 1999, ya kama kwallaye uku don yadudduka 29 kuma ya yi sauri sau uku don yadadduka 30 da kuma touchdown daya yayin da ya buga kwallaye hudu, kwallaye biyu da aka taimaka, da kuma kwallaye guda daya.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> Forest Dragons sun koma bayan kakar 1999 kuma sun zama Oklahoma Wranglers . Greene ya buga wasanni goma ga Wranglers a shekara ta 2000, inda ya yi rikodin liyafa 32 don yadudduka 396 da kuma touchdowns biyar, shida solo tackles, da kuma daya interception.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya sanya hannu tare da Los Angeles Avengers na AFL a ranar 15 ga Disamba, 2000. <ref name="la">{{Cite web |title=Historical Team Transactions |url=https://www.arenafan.com/teams/?page=transactions&type=old&team=44 |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> An sanya shi a kan ƙin bayar da rahoto a ranar 19 ga Maris, 2001, ya kunna a ranar 28 ga Maris, an sanya shi a ajiyar masu rauni a ranar 9 ga Afrilu, ya kunna a mokolo 24 ga Afrilu. <ref name="la" /> An lissafa shi a matsayin wanda aka dakatar a ranar 11 ga Mayu, 2001. Gabaɗaya, Greene ya buga wasanni biyu ga Avengers a lokacin kakar 2001, ya kama kwallaye uku don yadudduka 27 yayin da kuma sanya takaddar takaddar guda ɗaya da kuma takaddar da aka taimaka.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> An sake shi a ranar 10 ga Disamba, 2001. <ref name="la" />
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.justsportsstats.com/footballstatsindex.php?player_id=greenbri002&defensesort=15 Bayanan ma'aikatan]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
sck8503wdk0svouulkfktpnpwsr0skm
968990
968989
2026-10-18T11:02:26Z
Aluja
30485
968990
wikitext
text/x-wiki
'''Brian Greene''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Fabrairun shekara ta 1972) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya buga wasanni shida a Arena Football League (AFL) tare da Charlotte Rage, Portland Forest Dragons / Oklahoma Wranglers da Los Angeles Avengers . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Kwalejin Jihar Yammacin Oregon .
== Rayuwa ta farko da kwaleji ==
An haifi Brian Greene a ranar 15 ga Fabrairu, 1972. <ref name="pfa">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.profootballarchives.com/players/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Ya halarci Makarantar Sakandare ta Redmond a Redmond, Oregon .
Greene ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Western Oregon State Wolves na Western Oregon State College a matsayin mai tsaron gida, kuma ya kasance ɗan wasiƙa na shekaru huɗu daga 1990 zuwa 1993. <ref>{{Cite web |title=WOU FOOTBALL – ALL‐TIME LETTERWINNERS |url=https://static.wouwolves.com/custompages/football/records/All-Time%20Letterwinners.pdf |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref> An shigar da shi cikin Hall of Fame na Wasanni na Yammacin Oregon a shekarar 2024. <ref>{{Cite web |date=September 23, 2024 |title=2024 WOU Football Hall of Fame Class to be honored Sept. 28 |url=https://wouwolves.com/news/2024/9/23/FB23Sept2024.aspx |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
Greene ya tafi ba tare da an tsara shi ba a cikin shirin NFL na 1994. Ya sanya hannu tare da Sacramento Gold Miners na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a 1994 amma daga baya aka sake shi.<ref name="transactions">{{Cite web |title=Brian Greene Transactions |url=https://www.profootballarchives.com/transactions/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref>
Greene ya taka leda a wasanni goma na Charlotte Rage na Arena Football League (AFL) a cikin 1996, inda ya yi rikodin liyafa 18 don yadudduka 173 da kuma touchdowns uku, 20 solo tackles, bakwai da aka taimaka tackles, biyu interceptions, da kuma daya wucewa.<ref name="pfa" /><ref name="af">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.arenafan.com/players/615/ |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya kasance mai karɓar / mai kare baya a lokacin da yake cikin AFL yayin da ƙungiyar ta taka leda a ƙarƙashin Dokokin Ironman.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya bayyana a dukkan wasanni 14 na Portland Forest Dragons na AFL a shekarar 1997, jimlar kama 31 don yadudduka 488 da kuma touchdowns uku, 24 solo tackles, 12 da aka taimaka tackles, hudu wucewa, daya fumble dawowa, da kuma 20 kick dawowa don yaduddura 374. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> Portland ta gama kakar 1998 tare da rikodin 2-12.<ref>{{Cite web |title=1997 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1997arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Greene ya taka leda a dukkan wasanni 14 na kakar wasa ta biyu a jere a shekarar 1998, inda ya samu karbuwa 48 don yadudduka 764 da kuma touchdowns 15, 35 solo tackles, 16 da aka taimaka tackles, uku interceptions don yaduddusa 61 da kuma daya touchdown, bakwai passes breakings, da 13 kick returns for 207 yadudduka. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> The Forest Dragons sun gama shekara 4-10.<ref>{{Cite web |title=1998 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1998arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> An kira Greene a matsayin tawagar All-Arena ta biyu saboda rawar da ya taka a lokacin kakar 1998. <ref>{{Cite web |title=Brian Greene - Awards |url=https://www.arenafan.com/players/?page=players&player=615&pageview=bio |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya bayyana a wasanni biyu a shekarar 1999, ya kama kwallaye uku don yadudduka 29 kuma ya yi sauri sau uku don yadadduka 30 da kuma touchdown daya yayin da ya buga kwallaye hudu, kwallaye biyu da aka taimaka, da kuma kwallaye guda daya.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> Forest Dragons sun koma bayan kakar 1999 kuma sun zama Oklahoma Wranglers . Greene ya buga wasanni goma ga Wranglers a shekara ta 2000, inda ya yi rikodin liyafa 32 don yadudduka 396 da kuma touchdowns biyar, shida solo tackles, da kuma daya interception.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya sanya hannu tare da Los Angeles Avengers na AFL a ranar 15 ga Disamba, 2000. <ref name="la">{{Cite web |title=Historical Team Transactions |url=https://www.arenafan.com/teams/?page=transactions&type=old&team=44 |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> An sanya shi a kan ƙin bayar da rahoto a ranar 19 ga Maris, 2001, ya kunna a ranar 28 ga Maris, an sanya shi a ajiyar masu rauni a ranar 9 ga Afrilu, ya kunna a mokolo 24 ga Afrilu. <ref name="la" /> An lissafa shi a matsayin wanda aka dakatar a ranar 11 ga Mayu, 2001. Gabaɗaya, Greene ya buga wasanni biyu ga Avengers a lokacin kakar 2001, ya kama kwallaye uku don yadudduka 27 yayin da kuma sanya takaddar takaddar guda ɗaya da kuma takaddar da aka taimaka.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> An sake shi a ranar 10 ga Disamba, 2001. <ref name="la" />
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.justsportsstats.com/footballstatsindex.php?player_id=greenbri002&defensesort=15 Bayanan ma'aikatan]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
9zoogvlxdee7x0d6n6ky000damyqjpr
968992
968990
2026-10-18T11:04:20Z
Aluja
30485
/* Rayuwa ta farko da kwaleji */
968992
wikitext
text/x-wiki
'''Brian Greene''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Fabrairun shekara ta 1972) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya buga wasanni shida a Arena Football League (AFL) tare da Charlotte Rage, Portland Forest Dragons / Oklahoma Wranglers da Los Angeles Avengers . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Kwalejin Jihar Yammacin Oregon .
== Rayuwa ta farko da kwaleji ==
An haifi Brian Greene a ranar 15 ga Fabrairu, 1972. <ref name="pfa">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.profootballarchives.com/players/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Ya halarci Makarantar Sakandare ta Redmond a Redmond, Oregon .<ref>{{cite news | url=https://www.newspapers.com/article/statesman-journal/172514595/ | title=League honors receiver | work=[[Statesman Journal]] | date=November 16, 1993 | accessdate=16 May 2025 | pages=2C}}</ref>
Greene ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Western Oregon State Wolves na Western Oregon State College a matsayin mai tsaron gida, kuma ya kasance ɗan wasiƙa na shekaru huɗu daga 1990 zuwa 1993. <ref>{{Cite web |title=WOU FOOTBALL – ALL‐TIME LETTERWINNERS |url=https://static.wouwolves.com/custompages/football/records/All-Time%20Letterwinners.pdf |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref> An shigar da shi cikin Hall of Fame na Wasanni na Yammacin Oregon a shekarar 2024. <ref>{{Cite web |date=September 23, 2024 |title=2024 WOU Football Hall of Fame Class to be honored Sept. 28 |url=https://wouwolves.com/news/2024/9/23/FB23Sept2024.aspx |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
Greene ya tafi ba tare da an tsara shi ba a cikin shirin NFL na 1994. Ya sanya hannu tare da Sacramento Gold Miners na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a 1994 amma daga baya aka sake shi.<ref name="transactions">{{Cite web |title=Brian Greene Transactions |url=https://www.profootballarchives.com/transactions/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref>
Greene ya taka leda a wasanni goma na Charlotte Rage na Arena Football League (AFL) a cikin 1996, inda ya yi rikodin liyafa 18 don yadudduka 173 da kuma touchdowns uku, 20 solo tackles, bakwai da aka taimaka tackles, biyu interceptions, da kuma daya wucewa.<ref name="pfa" /><ref name="af">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.arenafan.com/players/615/ |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya kasance mai karɓar / mai kare baya a lokacin da yake cikin AFL yayin da ƙungiyar ta taka leda a ƙarƙashin Dokokin Ironman.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya bayyana a dukkan wasanni 14 na Portland Forest Dragons na AFL a shekarar 1997, jimlar kama 31 don yadudduka 488 da kuma touchdowns uku, 24 solo tackles, 12 da aka taimaka tackles, hudu wucewa, daya fumble dawowa, da kuma 20 kick dawowa don yaduddura 374. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> Portland ta gama kakar 1998 tare da rikodin 2-12.<ref>{{Cite web |title=1997 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1997arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Greene ya taka leda a dukkan wasanni 14 na kakar wasa ta biyu a jere a shekarar 1998, inda ya samu karbuwa 48 don yadudduka 764 da kuma touchdowns 15, 35 solo tackles, 16 da aka taimaka tackles, uku interceptions don yaduddusa 61 da kuma daya touchdown, bakwai passes breakings, da 13 kick returns for 207 yadudduka. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> The Forest Dragons sun gama shekara 4-10.<ref>{{Cite web |title=1998 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1998arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> An kira Greene a matsayin tawagar All-Arena ta biyu saboda rawar da ya taka a lokacin kakar 1998. <ref>{{Cite web |title=Brian Greene - Awards |url=https://www.arenafan.com/players/?page=players&player=615&pageview=bio |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya bayyana a wasanni biyu a shekarar 1999, ya kama kwallaye uku don yadudduka 29 kuma ya yi sauri sau uku don yadadduka 30 da kuma touchdown daya yayin da ya buga kwallaye hudu, kwallaye biyu da aka taimaka, da kuma kwallaye guda daya.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> Forest Dragons sun koma bayan kakar 1999 kuma sun zama Oklahoma Wranglers . Greene ya buga wasanni goma ga Wranglers a shekara ta 2000, inda ya yi rikodin liyafa 32 don yadudduka 396 da kuma touchdowns biyar, shida solo tackles, da kuma daya interception.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya sanya hannu tare da Los Angeles Avengers na AFL a ranar 15 ga Disamba, 2000. <ref name="la">{{Cite web |title=Historical Team Transactions |url=https://www.arenafan.com/teams/?page=transactions&type=old&team=44 |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> An sanya shi a kan ƙin bayar da rahoto a ranar 19 ga Maris, 2001, ya kunna a ranar 28 ga Maris, an sanya shi a ajiyar masu rauni a ranar 9 ga Afrilu, ya kunna a mokolo 24 ga Afrilu. <ref name="la" /> An lissafa shi a matsayin wanda aka dakatar a ranar 11 ga Mayu, 2001. Gabaɗaya, Greene ya buga wasanni biyu ga Avengers a lokacin kakar 2001, ya kama kwallaye uku don yadudduka 27 yayin da kuma sanya takaddar takaddar guda ɗaya da kuma takaddar da aka taimaka.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> An sake shi a ranar 10 ga Disamba, 2001. <ref name="la" />
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.justsportsstats.com/footballstatsindex.php?player_id=greenbri002&defensesort=15 Bayanan ma'aikatan]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
386exs4e578t6wlicur998mvzdihmfu
968993
968992
2026-10-18T11:05:01Z
Aluja
30485
968993
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Brian Greene''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Fabrairun shekara ta 1972) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya buga wasanni shida a Arena Football League (AFL) tare da Charlotte Rage, Portland Forest Dragons / Oklahoma Wranglers da Los Angeles Avengers . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Kwalejin Jihar Yammacin Oregon .
== Rayuwa ta farko da kwaleji ==
An haifi Brian Greene a ranar 15 ga Fabrairu, 1972. <ref name="pfa">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.profootballarchives.com/players/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Ya halarci Makarantar Sakandare ta Redmond a Redmond, Oregon .<ref>{{cite news | url=https://www.newspapers.com/article/statesman-journal/172514595/ | title=League honors receiver | work=[[Statesman Journal]] | date=November 16, 1993 | accessdate=16 May 2025 | pages=2C}}</ref>
Greene ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Western Oregon State Wolves na Western Oregon State College a matsayin mai tsaron gida, kuma ya kasance ɗan wasiƙa na shekaru huɗu daga 1990 zuwa 1993. <ref>{{Cite web |title=WOU FOOTBALL – ALL‐TIME LETTERWINNERS |url=https://static.wouwolves.com/custompages/football/records/All-Time%20Letterwinners.pdf |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref> An shigar da shi cikin Hall of Fame na Wasanni na Yammacin Oregon a shekarar 2024. <ref>{{Cite web |date=September 23, 2024 |title=2024 WOU Football Hall of Fame Class to be honored Sept. 28 |url=https://wouwolves.com/news/2024/9/23/FB23Sept2024.aspx |access-date=16 May 2025 |publisher=[[Western Oregon University]]}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
Greene ya tafi ba tare da an tsara shi ba a cikin shirin NFL na 1994. Ya sanya hannu tare da Sacramento Gold Miners na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a 1994 amma daga baya aka sake shi.<ref name="transactions">{{Cite web |title=Brian Greene Transactions |url=https://www.profootballarchives.com/transactions/g/gree07530.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref>
Greene ya taka leda a wasanni goma na Charlotte Rage na Arena Football League (AFL) a cikin 1996, inda ya yi rikodin liyafa 18 don yadudduka 173 da kuma touchdowns uku, 20 solo tackles, bakwai da aka taimaka tackles, biyu interceptions, da kuma daya wucewa.<ref name="pfa" /><ref name="af">{{Cite web |title=Brian Greene |url=https://www.arenafan.com/players/615/ |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya kasance mai karɓar / mai kare baya a lokacin da yake cikin AFL yayin da ƙungiyar ta taka leda a ƙarƙashin Dokokin Ironman.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya bayyana a dukkan wasanni 14 na Portland Forest Dragons na AFL a shekarar 1997, jimlar kama 31 don yadudduka 488 da kuma touchdowns uku, 24 solo tackles, 12 da aka taimaka tackles, hudu wucewa, daya fumble dawowa, da kuma 20 kick dawowa don yaduddura 374. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> Portland ta gama kakar 1998 tare da rikodin 2-12.<ref>{{Cite web |title=1997 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1997arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> Greene ya taka leda a dukkan wasanni 14 na kakar wasa ta biyu a jere a shekarar 1998, inda ya samu karbuwa 48 don yadudduka 764 da kuma touchdowns 15, 35 solo tackles, 16 da aka taimaka tackles, uku interceptions don yaduddusa 61 da kuma daya touchdown, bakwai passes breakings, da 13 kick returns for 207 yadudduka. <ref name="pfa" /><ref name="af" /> The Forest Dragons sun gama shekara 4-10.<ref>{{Cite web |title=1998 Portland Forest Dragons (Arena) |url=https://www.profootballarchives.com/1998arflpor.html |access-date=16 May 2025 |publisher=Pro Football Archives}}</ref> An kira Greene a matsayin tawagar All-Arena ta biyu saboda rawar da ya taka a lokacin kakar 1998. <ref>{{Cite web |title=Brian Greene - Awards |url=https://www.arenafan.com/players/?page=players&player=615&pageview=bio |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> Ya bayyana a wasanni biyu a shekarar 1999, ya kama kwallaye uku don yadudduka 29 kuma ya yi sauri sau uku don yadadduka 30 da kuma touchdown daya yayin da ya buga kwallaye hudu, kwallaye biyu da aka taimaka, da kuma kwallaye guda daya.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> Forest Dragons sun koma bayan kakar 1999 kuma sun zama Oklahoma Wranglers . Greene ya buga wasanni goma ga Wranglers a shekara ta 2000, inda ya yi rikodin liyafa 32 don yadudduka 396 da kuma touchdowns biyar, shida solo tackles, da kuma daya interception.<ref name="pfa" /><ref name="af" />
Greene ya sanya hannu tare da Los Angeles Avengers na AFL a ranar 15 ga Disamba, 2000. <ref name="la">{{Cite web |title=Historical Team Transactions |url=https://www.arenafan.com/teams/?page=transactions&type=old&team=44 |access-date=16 May 2025 |publisher=ArenaFan.com}}</ref> An sanya shi a kan ƙin bayar da rahoto a ranar 19 ga Maris, 2001, ya kunna a ranar 28 ga Maris, an sanya shi a ajiyar masu rauni a ranar 9 ga Afrilu, ya kunna a mokolo 24 ga Afrilu. <ref name="la" /> An lissafa shi a matsayin wanda aka dakatar a ranar 11 ga Mayu, 2001. Gabaɗaya, Greene ya buga wasanni biyu ga Avengers a lokacin kakar 2001, ya kama kwallaye uku don yadudduka 27 yayin da kuma sanya takaddar takaddar guda ɗaya da kuma takaddar da aka taimaka.<ref name="pfa" /><ref name="af" /> An sake shi a ranar 10 ga Disamba, 2001. <ref name="la" />
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.justsportsstats.com/footballstatsindex.php?player_id=greenbri002&defensesort=15 Bayanan ma'aikatan]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
he9nlyv556xl4xzug65ry0g3l623ei2
Tattaunawar user:יאצקין52
3
179516
968995
2026-10-18T11:10:12Z
Neriah
13112
Neriah moved page [[Tattaunawar user:יאצקין52]] to [[Tattaunawar user:אסטרו בוי]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/יאצקין52|יאצקין52]]" to "[[Special:CentralAuth/אסטרו בוי|אסטרו בוי]]"
968995
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tattaunawar user:אסטרו בוי]]
pa0qzv6o6dc69diqrqd1d4kx9hvqufi
Tommy Carr (Dan ƙwallon ƙafa na Amurka)
0
179517
968996
2026-10-18T11:13:21Z
Aluja
30485
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1380831498|Tommy Carr (American football)]]"
968996
wikitext
text/x-wiki
'''Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Tommy Carr''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agusta, shekara ta 2007) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na kwalejin Amurka na Michigan Wolverines . Shi ne jikan College Football Hall of Famers, Lloyd Carr da Tom Curtis, da kuma ƙaramin ɗan'uwan CJ Carr.
== Rayuwa ta farko ==
Carr ya halarci Makarantar Sakandare ta Saline a Saline, Michigan . Ya zama mai farawa a Saline a lokacin ƙarami lokacinsa, bayan babban ɗan'uwansa CJ Carr ya kammala karatu.<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Tommy Carr shows Saline football is in good hands in debut as starting QB |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/08/tommy-carr-shows-saline-football-is-in-good-hands-in-debut-as-starting-qb.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Bayan ƙaramin lokacinsa, an kiyasta Carr a matsayin mai tara taurari uku kuma babban mai tsaron gida a [[Michigan]] ta 247Sports. Ya fara yin wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Miami RedHawks a [[Ohio (jiha)|Ohio]].<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Why top-ranked Michigan QB Tommy Carr of Saline chose Miami (OH) |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2025/02/why-top-ranked-michigan-qb-tommy-carr-of-saline-chose-miami-oh.html |access-date=3 May 2026 |website=MLive.com}}</ref> Carr daga baya ya karkatar da jajircewarsa kuma ya sanya hannu don buga wa Michigan Wolverines.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Tony |title=Tommy Carr, Saline star QB, flips commitment to Michigan football from Miami (Ohio) |url=https://www.freep.com/story/sports/college/university-michigan/2025/11/16/tommy-carr-michigan-football-commitment/87308810007/ |access-date=3 May 2026 |website=Detroit Free Press}}</ref> Ya gama babban shekarunsa a matsayin mai daukar taurari huɗu, wanda 247Sports da abokan hamayya suka sanya shi.<ref>{{Cite web |title=Tommy Carr Recruiting Profile |url=https://www.on3.com/rivals/tommy-carr-244306/recruiting/ |publisher=[[On3.com]]}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
A watan Janairun 2026, Carr ya shiga da wuri a Jami'ar Michigan kuma ya fara kakar wasa ta farko da ke fafatawa da Wolverines a matsayin mai ba da gudummawa a bayan mai karatun biyu, Bryce Underwood . <ref>{{Cite web |last=McMann |first=Aaron |title=Observations: Bryce Underwood starts, Tommy Carr flashes in Michigan spring game |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/bryce-underwood-starts-tommy-carr-flashes-in-michigan-spring-game.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lenard |first=Drew |title=Tommy Carr steals show while Underwood limited in Spring Game |url=https://www.michigandaily.com/sports/football/tommy-carr-steals-show-while-underwood-limited-in-spring-game/ |access-date=20 April 2026 |website=The Michigan Daily}}</ref> A cikin wasan bazara na tawagar, Carr zai kammala 21 na 30 na yunkurin wucewa don yadudduka 147, yayin da yake ƙara yadudduka 59 a ƙasa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=April 19, 2026 |title=Michigan QB Tommy Carr turns heads, carries on family legacy |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/michigan-qb-tommy-carr-turns-heads-carries-on-family-legacy.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref>
Carr ya sami matsayi na biyu a bayan Underwood don fara kakar wasa ta farko a 2026, inda ya doke Brayden Fowler-Nicolosi . A karo na farko da ya yi da UTEP a mako na uku, Carr ya jefa ƙwanƙwasawa a baya ga Salesi Moa don aikinsa na farko, wanda kuma shine farkon aikin Moa. Gabaɗaya, Carr ya kasance 2-da-2 don yadudduka 23 da kuma touchdown, kuma ya kara da yadudduka 18 da ke gaggawa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=September 20, 2026 |title=Michigan legacy Tommy Carr earns praise after memorable debut |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/09/michigan-legacy-tommy-carr-earns-praise-after-memorable-debut.html |website=[[MLive.com]]}}</ref><ref name="debut">{{Cite web |last=Kornacki |first=Steve |date=September 20, 2026 |title=Tommy Carr Has Quite a Wolverine Debut: ‘His ceiling is exceptionally high,’ says Whittingham |url=https://kornackiwolverinereport.substack.com/p/tommy-carr-has-quite-a-wolverine |website=[[Substack]]}}</ref> A wasan shida da Penn State Nittany Lions, Carr ya shiga wasan don fara rabi na biyu bayan an sanya Underwood a benci. Carr ya jagoranci Michigan zuwa nasarar dawowa ta 21-18. Ya kasance 5-na-7 don yadudduka 47 masu wucewa, kuma ya yi sauri sau hudu don yaduddusa 36 da kuma aikinsa na farko da ya yi sauri.<ref>{{Cite web |date=2026-10-17 |title=Michigan outlasts Penn State as backup QB Tommy Carr delivers after Bryce Underwood benching |url=https://www.cbssports.com/college-football/news/michigan-penn-state-live-updates-score-college-football-week-7/live/ |access-date=2026-10-17 |website=CBS Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lage |first=Larry |date=October 17, 2026 |title=Michigan quarterback Bryce Underwood benched and replaced by Tommy Carr against Penn State |url=https://apnews.com/article/bryce-underwood-michigan-tommy-carr-dafecea9c2bf9c2a23d99df381f14de5 |access-date=October 17, 2026 |website=AP News}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Dukkanin kakannin Carr suna cikin Hall of Fame na Kwalejin Kwallon Kafa: Tom Curtis, tsohon dan Amurka na Michigan Wolverines, da Lloyd Carr, tsohon kocin kwallon kafa na Michigan daga 1995-2007. Shi ne ɗan Tammi da Jason Carr, tsohon mai ba da gudummawa a Michigan.<ref name="bio" /><ref name="debut" /> Tommy shi ne ƙaramin ɗan'uwan mai farawa na Notre Dame CJ Carr .<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=18 September 2024 |title=Tommy Carr’s fast start as Saline’s QB leads to first Power 4 football offer |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/09/tommy-carrs-fast-start-as-saline-qb-leads-to-first-power-4-football-offer.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=November 17, 2025 |title=Why Michigan football was always the dream for Saline star QB Tommy Carr |url=https://www.mlive.com/wolverines/2025/11/why-michigan-football-was-always-the-dream-for-saline-star-qb-tommy-carr.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Har ila yau, yana da ƙaramin ɗan'uwa mai suna Chad, wanda ya mutu a cikin 2015 sakamakon Diffuse Intrinsic Pontine Glioma . Shi da iyalinsa sun kafa kuma suna aiki da Gidauniyar ChadTough don samar da wayar da kan jama'a.<ref name="bio">{{Cite web |title=Tommy Carr biography |url=https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 |publisher=University of Michigan Athletics}}</ref><ref>{{Cite web |last=Murphy, Dan |date=November 23, 2015 |title=Lloyd Carr's 5-year-old grandson dies |url=https://www.espn.com/college-football/story/_/id/14205864/grandson-former-michigan-wolverines-coach-lloyd-carr-dies-age-5 |website=[[ESPN.com]]}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 Tarihin Michigan Wolverines]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
jv2blf0b8oh39v8ckpukrl8r2cg90qr
968997
968996
2026-10-18T11:13:48Z
Aluja
30485
968997
wikitext
text/x-wiki
'''Tommy Carr''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agusta, shekara ta 2007) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na kwalejin Amurka na Michigan Wolverines . Shi ne jikan College Football Hall of Famers, Lloyd Carr da Tom Curtis, da kuma ƙaramin ɗan'uwan CJ Carr.
== Rayuwa ta farko ==
Carr ya halarci Makarantar Sakandare ta Saline a Saline, Michigan . Ya zama mai farawa a Saline a lokacin ƙarami lokacinsa, bayan babban ɗan'uwansa CJ Carr ya kammala karatu.<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Tommy Carr shows Saline football is in good hands in debut as starting QB |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/08/tommy-carr-shows-saline-football-is-in-good-hands-in-debut-as-starting-qb.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Bayan ƙaramin lokacinsa, an kiyasta Carr a matsayin mai tara taurari uku kuma babban mai tsaron gida a [[Michigan]] ta 247Sports. Ya fara yin wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Miami RedHawks a [[Ohio (jiha)|Ohio]].<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Why top-ranked Michigan QB Tommy Carr of Saline chose Miami (OH) |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2025/02/why-top-ranked-michigan-qb-tommy-carr-of-saline-chose-miami-oh.html |access-date=3 May 2026 |website=MLive.com}}</ref> Carr daga baya ya karkatar da jajircewarsa kuma ya sanya hannu don buga wa Michigan Wolverines.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Tony |title=Tommy Carr, Saline star QB, flips commitment to Michigan football from Miami (Ohio) |url=https://www.freep.com/story/sports/college/university-michigan/2025/11/16/tommy-carr-michigan-football-commitment/87308810007/ |access-date=3 May 2026 |website=Detroit Free Press}}</ref> Ya gama babban shekarunsa a matsayin mai daukar taurari huɗu, wanda 247Sports da abokan hamayya suka sanya shi.<ref>{{Cite web |title=Tommy Carr Recruiting Profile |url=https://www.on3.com/rivals/tommy-carr-244306/recruiting/ |publisher=[[On3.com]]}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
A watan Janairun 2026, Carr ya shiga da wuri a Jami'ar Michigan kuma ya fara kakar wasa ta farko da ke fafatawa da Wolverines a matsayin mai ba da gudummawa a bayan mai karatun biyu, Bryce Underwood . <ref>{{Cite web |last=McMann |first=Aaron |title=Observations: Bryce Underwood starts, Tommy Carr flashes in Michigan spring game |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/bryce-underwood-starts-tommy-carr-flashes-in-michigan-spring-game.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lenard |first=Drew |title=Tommy Carr steals show while Underwood limited in Spring Game |url=https://www.michigandaily.com/sports/football/tommy-carr-steals-show-while-underwood-limited-in-spring-game/ |access-date=20 April 2026 |website=The Michigan Daily}}</ref> A cikin wasan bazara na tawagar, Carr zai kammala 21 na 30 na yunkurin wucewa don yadudduka 147, yayin da yake ƙara yadudduka 59 a ƙasa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=April 19, 2026 |title=Michigan QB Tommy Carr turns heads, carries on family legacy |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/michigan-qb-tommy-carr-turns-heads-carries-on-family-legacy.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref>
Carr ya sami matsayi na biyu a bayan Underwood don fara kakar wasa ta farko a 2026, inda ya doke Brayden Fowler-Nicolosi . A karo na farko da ya yi da UTEP a mako na uku, Carr ya jefa ƙwanƙwasawa a baya ga Salesi Moa don aikinsa na farko, wanda kuma shine farkon aikin Moa. Gabaɗaya, Carr ya kasance 2-da-2 don yadudduka 23 da kuma touchdown, kuma ya kara da yadudduka 18 da ke gaggawa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=September 20, 2026 |title=Michigan legacy Tommy Carr earns praise after memorable debut |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/09/michigan-legacy-tommy-carr-earns-praise-after-memorable-debut.html |website=[[MLive.com]]}}</ref><ref name="debut">{{Cite web |last=Kornacki |first=Steve |date=September 20, 2026 |title=Tommy Carr Has Quite a Wolverine Debut: ‘His ceiling is exceptionally high,’ says Whittingham |url=https://kornackiwolverinereport.substack.com/p/tommy-carr-has-quite-a-wolverine |website=[[Substack]]}}</ref> A wasan shida da Penn State Nittany Lions, Carr ya shiga wasan don fara rabi na biyu bayan an sanya Underwood a benci. Carr ya jagoranci Michigan zuwa nasarar dawowa ta 21-18. Ya kasance 5-na-7 don yadudduka 47 masu wucewa, kuma ya yi sauri sau hudu don yaduddusa 36 da kuma aikinsa na farko da ya yi sauri.<ref>{{Cite web |date=2026-10-17 |title=Michigan outlasts Penn State as backup QB Tommy Carr delivers after Bryce Underwood benching |url=https://www.cbssports.com/college-football/news/michigan-penn-state-live-updates-score-college-football-week-7/live/ |access-date=2026-10-17 |website=CBS Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lage |first=Larry |date=October 17, 2026 |title=Michigan quarterback Bryce Underwood benched and replaced by Tommy Carr against Penn State |url=https://apnews.com/article/bryce-underwood-michigan-tommy-carr-dafecea9c2bf9c2a23d99df381f14de5 |access-date=October 17, 2026 |website=AP News}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Dukkanin kakannin Carr suna cikin Hall of Fame na Kwalejin Kwallon Kafa: Tom Curtis, tsohon dan Amurka na Michigan Wolverines, da Lloyd Carr, tsohon kocin kwallon kafa na Michigan daga 1995-2007. Shi ne ɗan Tammi da Jason Carr, tsohon mai ba da gudummawa a Michigan.<ref name="bio" /><ref name="debut" /> Tommy shi ne ƙaramin ɗan'uwan mai farawa na Notre Dame CJ Carr .<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=18 September 2024 |title=Tommy Carr’s fast start as Saline’s QB leads to first Power 4 football offer |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/09/tommy-carrs-fast-start-as-saline-qb-leads-to-first-power-4-football-offer.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=November 17, 2025 |title=Why Michigan football was always the dream for Saline star QB Tommy Carr |url=https://www.mlive.com/wolverines/2025/11/why-michigan-football-was-always-the-dream-for-saline-star-qb-tommy-carr.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Har ila yau, yana da ƙaramin ɗan'uwa mai suna Chad, wanda ya mutu a cikin 2015 sakamakon Diffuse Intrinsic Pontine Glioma . Shi da iyalinsa sun kafa kuma suna aiki da Gidauniyar ChadTough don samar da wayar da kan jama'a.<ref name="bio">{{Cite web |title=Tommy Carr biography |url=https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 |publisher=University of Michigan Athletics}}</ref><ref>{{Cite web |last=Murphy, Dan |date=November 23, 2015 |title=Lloyd Carr's 5-year-old grandson dies |url=https://www.espn.com/college-football/story/_/id/14205864/grandson-former-michigan-wolverines-coach-lloyd-carr-dies-age-5 |website=[[ESPN.com]]}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 Tarihin Michigan Wolverines]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
onsk89skw8a8lsun48pdtd2816up1se
968998
968997
2026-10-18T11:14:35Z
Aluja
30485
968998
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Tommy Carr''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agusta, shekara ta 2007) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na kwalejin Amurka na Michigan Wolverines . Shi ne jikan College Football Hall of Famers, Lloyd Carr da Tom Curtis, da kuma ƙaramin ɗan'uwan CJ Carr.
== Rayuwa ta farko ==
Carr ya halarci Makarantar Sakandare ta Saline a Saline, Michigan . Ya zama mai farawa a Saline a lokacin ƙarami lokacinsa, bayan babban ɗan'uwansa CJ Carr ya kammala karatu.<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Tommy Carr shows Saline football is in good hands in debut as starting QB |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/08/tommy-carr-shows-saline-football-is-in-good-hands-in-debut-as-starting-qb.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Bayan ƙaramin lokacinsa, an kiyasta Carr a matsayin mai tara taurari uku kuma babban mai tsaron gida a [[Michigan]] ta 247Sports. Ya fara yin wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Miami RedHawks a [[Ohio (jiha)|Ohio]].<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Why top-ranked Michigan QB Tommy Carr of Saline chose Miami (OH) |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2025/02/why-top-ranked-michigan-qb-tommy-carr-of-saline-chose-miami-oh.html |access-date=3 May 2026 |website=MLive.com}}</ref> Carr daga baya ya karkatar da jajircewarsa kuma ya sanya hannu don buga wa Michigan Wolverines.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Tony |title=Tommy Carr, Saline star QB, flips commitment to Michigan football from Miami (Ohio) |url=https://www.freep.com/story/sports/college/university-michigan/2025/11/16/tommy-carr-michigan-football-commitment/87308810007/ |access-date=3 May 2026 |website=Detroit Free Press}}</ref> Ya gama babban shekarunsa a matsayin mai daukar taurari huɗu, wanda 247Sports da abokan hamayya suka sanya shi.<ref>{{Cite web |title=Tommy Carr Recruiting Profile |url=https://www.on3.com/rivals/tommy-carr-244306/recruiting/ |publisher=[[On3.com]]}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
A watan Janairun 2026, Carr ya shiga da wuri a Jami'ar Michigan kuma ya fara kakar wasa ta farko da ke fafatawa da Wolverines a matsayin mai ba da gudummawa a bayan mai karatun biyu, Bryce Underwood . <ref>{{Cite web |last=McMann |first=Aaron |title=Observations: Bryce Underwood starts, Tommy Carr flashes in Michigan spring game |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/bryce-underwood-starts-tommy-carr-flashes-in-michigan-spring-game.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lenard |first=Drew |title=Tommy Carr steals show while Underwood limited in Spring Game |url=https://www.michigandaily.com/sports/football/tommy-carr-steals-show-while-underwood-limited-in-spring-game/ |access-date=20 April 2026 |website=The Michigan Daily}}</ref> A cikin wasan bazara na tawagar, Carr zai kammala 21 na 30 na yunkurin wucewa don yadudduka 147, yayin da yake ƙara yadudduka 59 a ƙasa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=April 19, 2026 |title=Michigan QB Tommy Carr turns heads, carries on family legacy |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/michigan-qb-tommy-carr-turns-heads-carries-on-family-legacy.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref>
Carr ya sami matsayi na biyu a bayan Underwood don fara kakar wasa ta farko a 2026, inda ya doke Brayden Fowler-Nicolosi . A karo na farko da ya yi da UTEP a mako na uku, Carr ya jefa ƙwanƙwasawa a baya ga Salesi Moa don aikinsa na farko, wanda kuma shine farkon aikin Moa. Gabaɗaya, Carr ya kasance 2-da-2 don yadudduka 23 da kuma touchdown, kuma ya kara da yadudduka 18 da ke gaggawa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=September 20, 2026 |title=Michigan legacy Tommy Carr earns praise after memorable debut |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/09/michigan-legacy-tommy-carr-earns-praise-after-memorable-debut.html |website=[[MLive.com]]}}</ref><ref name="debut">{{Cite web |last=Kornacki |first=Steve |date=September 20, 2026 |title=Tommy Carr Has Quite a Wolverine Debut: ‘His ceiling is exceptionally high,’ says Whittingham |url=https://kornackiwolverinereport.substack.com/p/tommy-carr-has-quite-a-wolverine |website=[[Substack]]}}</ref> A wasan shida da Penn State Nittany Lions, Carr ya shiga wasan don fara rabi na biyu bayan an sanya Underwood a benci. Carr ya jagoranci Michigan zuwa nasarar dawowa ta 21-18. Ya kasance 5-na-7 don yadudduka 47 masu wucewa, kuma ya yi sauri sau hudu don yaduddusa 36 da kuma aikinsa na farko da ya yi sauri.<ref>{{Cite web |date=2026-10-17 |title=Michigan outlasts Penn State as backup QB Tommy Carr delivers after Bryce Underwood benching |url=https://www.cbssports.com/college-football/news/michigan-penn-state-live-updates-score-college-football-week-7/live/ |access-date=2026-10-17 |website=CBS Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lage |first=Larry |date=October 17, 2026 |title=Michigan quarterback Bryce Underwood benched and replaced by Tommy Carr against Penn State |url=https://apnews.com/article/bryce-underwood-michigan-tommy-carr-dafecea9c2bf9c2a23d99df381f14de5 |access-date=October 17, 2026 |website=AP News}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Dukkanin kakannin Carr suna cikin Hall of Fame na Kwalejin Kwallon Kafa: Tom Curtis, tsohon dan Amurka na Michigan Wolverines, da Lloyd Carr, tsohon kocin kwallon kafa na Michigan daga 1995-2007. Shi ne ɗan Tammi da Jason Carr, tsohon mai ba da gudummawa a Michigan.<ref name="bio" /><ref name="debut" /> Tommy shi ne ƙaramin ɗan'uwan mai farawa na Notre Dame CJ Carr .<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=18 September 2024 |title=Tommy Carr’s fast start as Saline’s QB leads to first Power 4 football offer |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/09/tommy-carrs-fast-start-as-saline-qb-leads-to-first-power-4-football-offer.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=November 17, 2025 |title=Why Michigan football was always the dream for Saline star QB Tommy Carr |url=https://www.mlive.com/wolverines/2025/11/why-michigan-football-was-always-the-dream-for-saline-star-qb-tommy-carr.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Har ila yau, yana da ƙaramin ɗan'uwa mai suna Chad, wanda ya mutu a cikin 2015 sakamakon Diffuse Intrinsic Pontine Glioma . Shi da iyalinsa sun kafa kuma suna aiki da Gidauniyar ChadTough don samar da wayar da kan jama'a.<ref name="bio">{{Cite web |title=Tommy Carr biography |url=https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 |publisher=University of Michigan Athletics}}</ref><ref>{{Cite web |last=Murphy, Dan |date=November 23, 2015 |title=Lloyd Carr's 5-year-old grandson dies |url=https://www.espn.com/college-football/story/_/id/14205864/grandson-former-michigan-wolverines-coach-lloyd-carr-dies-age-5 |website=[[ESPN.com]]}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 Tarihin Michigan Wolverines]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
d9ewntj27h0ux05c3j8xwpigxb2q5dm
968999
968998
2026-10-18T11:14:50Z
Aluja
30485
/* Manazarta */
968999
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Tommy Carr''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agusta, shekara ta 2007) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na kwalejin Amurka na Michigan Wolverines . Shi ne jikan College Football Hall of Famers, Lloyd Carr da Tom Curtis, da kuma ƙaramin ɗan'uwan CJ Carr.
== Rayuwa ta farko ==
Carr ya halarci Makarantar Sakandare ta Saline a Saline, Michigan . Ya zama mai farawa a Saline a lokacin ƙarami lokacinsa, bayan babban ɗan'uwansa CJ Carr ya kammala karatu.<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Tommy Carr shows Saline football is in good hands in debut as starting QB |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/08/tommy-carr-shows-saline-football-is-in-good-hands-in-debut-as-starting-qb.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Bayan ƙaramin lokacinsa, an kiyasta Carr a matsayin mai tara taurari uku kuma babban mai tsaron gida a [[Michigan]] ta 247Sports. Ya fara yin wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Miami RedHawks a [[Ohio (jiha)|Ohio]].<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |title=Why top-ranked Michigan QB Tommy Carr of Saline chose Miami (OH) |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2025/02/why-top-ranked-michigan-qb-tommy-carr-of-saline-chose-miami-oh.html |access-date=3 May 2026 |website=MLive.com}}</ref> Carr daga baya ya karkatar da jajircewarsa kuma ya sanya hannu don buga wa Michigan Wolverines.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Tony |title=Tommy Carr, Saline star QB, flips commitment to Michigan football from Miami (Ohio) |url=https://www.freep.com/story/sports/college/university-michigan/2025/11/16/tommy-carr-michigan-football-commitment/87308810007/ |access-date=3 May 2026 |website=Detroit Free Press}}</ref> Ya gama babban shekarunsa a matsayin mai daukar taurari huɗu, wanda 247Sports da abokan hamayya suka sanya shi.<ref>{{Cite web |title=Tommy Carr Recruiting Profile |url=https://www.on3.com/rivals/tommy-carr-244306/recruiting/ |publisher=[[On3.com]]}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
A watan Janairun 2026, Carr ya shiga da wuri a Jami'ar Michigan kuma ya fara kakar wasa ta farko da ke fafatawa da Wolverines a matsayin mai ba da gudummawa a bayan mai karatun biyu, Bryce Underwood . <ref>{{Cite web |last=McMann |first=Aaron |title=Observations: Bryce Underwood starts, Tommy Carr flashes in Michigan spring game |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/bryce-underwood-starts-tommy-carr-flashes-in-michigan-spring-game.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lenard |first=Drew |title=Tommy Carr steals show while Underwood limited in Spring Game |url=https://www.michigandaily.com/sports/football/tommy-carr-steals-show-while-underwood-limited-in-spring-game/ |access-date=20 April 2026 |website=The Michigan Daily}}</ref> A cikin wasan bazara na tawagar, Carr zai kammala 21 na 30 na yunkurin wucewa don yadudduka 147, yayin da yake ƙara yadudduka 59 a ƙasa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=April 19, 2026 |title=Michigan QB Tommy Carr turns heads, carries on family legacy |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/04/michigan-qb-tommy-carr-turns-heads-carries-on-family-legacy.html |access-date=20 April 2026 |website=MLive.com}}</ref>
Carr ya sami matsayi na biyu a bayan Underwood don fara kakar wasa ta farko a 2026, inda ya doke Brayden Fowler-Nicolosi . A karo na farko da ya yi da UTEP a mako na uku, Carr ya jefa ƙwanƙwasawa a baya ga Salesi Moa don aikinsa na farko, wanda kuma shine farkon aikin Moa. Gabaɗaya, Carr ya kasance 2-da-2 don yadudduka 23 da kuma touchdown, kuma ya kara da yadudduka 18 da ke gaggawa.<ref>{{Cite web |last=Zuke |first=Ryan |date=September 20, 2026 |title=Michigan legacy Tommy Carr earns praise after memorable debut |url=https://www.mlive.com/wolverines/football/2026/09/michigan-legacy-tommy-carr-earns-praise-after-memorable-debut.html |website=[[MLive.com]]}}</ref><ref name="debut">{{Cite web |last=Kornacki |first=Steve |date=September 20, 2026 |title=Tommy Carr Has Quite a Wolverine Debut: ‘His ceiling is exceptionally high,’ says Whittingham |url=https://kornackiwolverinereport.substack.com/p/tommy-carr-has-quite-a-wolverine |website=[[Substack]]}}</ref> A wasan shida da Penn State Nittany Lions, Carr ya shiga wasan don fara rabi na biyu bayan an sanya Underwood a benci. Carr ya jagoranci Michigan zuwa nasarar dawowa ta 21-18. Ya kasance 5-na-7 don yadudduka 47 masu wucewa, kuma ya yi sauri sau hudu don yaduddusa 36 da kuma aikinsa na farko da ya yi sauri.<ref>{{Cite web |date=2026-10-17 |title=Michigan outlasts Penn State as backup QB Tommy Carr delivers after Bryce Underwood benching |url=https://www.cbssports.com/college-football/news/michigan-penn-state-live-updates-score-college-football-week-7/live/ |access-date=2026-10-17 |website=CBS Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lage |first=Larry |date=October 17, 2026 |title=Michigan quarterback Bryce Underwood benched and replaced by Tommy Carr against Penn State |url=https://apnews.com/article/bryce-underwood-michigan-tommy-carr-dafecea9c2bf9c2a23d99df381f14de5 |access-date=October 17, 2026 |website=AP News}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Dukkanin kakannin Carr suna cikin Hall of Fame na Kwalejin Kwallon Kafa: Tom Curtis, tsohon dan Amurka na Michigan Wolverines, da Lloyd Carr, tsohon kocin kwallon kafa na Michigan daga 1995-2007. Shi ne ɗan Tammi da Jason Carr, tsohon mai ba da gudummawa a Michigan.<ref name="bio" /><ref name="debut" /> Tommy shi ne ƙaramin ɗan'uwan mai farawa na Notre Dame CJ Carr .<ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=18 September 2024 |title=Tommy Carr’s fast start as Saline’s QB leads to first Power 4 football offer |url=https://www.mlive.com/highschoolsports/2024/09/tommy-carrs-fast-start-as-saline-qb-leads-to-first-power-4-football-offer.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickliffe |first=Greg |date=November 17, 2025 |title=Why Michigan football was always the dream for Saline star QB Tommy Carr |url=https://www.mlive.com/wolverines/2025/11/why-michigan-football-was-always-the-dream-for-saline-star-qb-tommy-carr.html |access-date=18 April 2026 |website=MLive.com}}</ref> Har ila yau, yana da ƙaramin ɗan'uwa mai suna Chad, wanda ya mutu a cikin 2015 sakamakon Diffuse Intrinsic Pontine Glioma . Shi da iyalinsa sun kafa kuma suna aiki da Gidauniyar ChadTough don samar da wayar da kan jama'a.<ref name="bio">{{Cite web |title=Tommy Carr biography |url=https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 |publisher=University of Michigan Athletics}}</ref><ref>{{Cite web |last=Murphy, Dan |date=November 23, 2015 |title=Lloyd Carr's 5-year-old grandson dies |url=https://www.espn.com/college-football/story/_/id/14205864/grandson-former-michigan-wolverines-coach-lloyd-carr-dies-age-5 |website=[[ESPN.com]]}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
== Haɗin waje ==
* [https://mgoblue.com/sports/football/roster/tommy-carr/28094 Tarihin Michigan Wolverines]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
q0lrplzuohxe8ftrce6fc9vak7j2qkc
Ryan Hannam
0
179518
969001
2026-10-18T11:28:44Z
Aluja
30485
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1366481275|Ryan Hannam]]"
969001
wikitext
text/x-wiki
'''Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Ryan Hannam''' (an haife shi a ranar 24 ga watan Fabrairun shekara ta 1980) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya kasance mai tsananin gaske a cikin Kungiyar Kwallon Kafa ta Kasa (NFL) na Seattle Seahawks da Dallas Cowboys . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Northern Iowa Panthers .
== Rayuwa ta farko ==
Hannam ya halarci makarantar sakandare ta St. Ansgar a St. Ansjar, Iowa, inda ya buga [[Ƙwallon Baseball|Kwallon ƙafa]], baseball, waƙa da [[Kwallon kwando|Kwando]].<ref>{{Cite web |title=Hannam Gets a Start for th Seahawks |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205190639.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref> A cikin kwallon kafa ya kasance sau uku All-district selection a defensive tackle da kuma 1st Team all-state kicker.
An shigar da Hannam cikin Hall of Fame na Kwallon Kafa na Makarantar Sakandare ta Iowa a shekarar 2020.
== Ayyukan kwaleji ==
Hannam ya karbi tallafin kwallon kafa daga Jami'ar Division I-AA ta Arewacin Iowa . A matsayinsa na sabon shiga, ya yi rikodin liyafa biyu don yadudduka 39 da kuma touchdown daya.
A lokacin kakar wasa ta biyu, Hannam ya fara wasanni hudu kuma ya rubuta 23 receptions (na biyar a cikin tawagar) don yadudduka 253 da kuma touchdowns biyar.
Yayinda yake ƙarami, Hannam ya yi rikodin liyafa 18 (na huɗu a cikin tawagar) don yadudduka 261 (14.5-yadi avg.) da kuma touchdown ɗaya.<ref>{{Cite web |title=Hannam Selected in the Fifth Round By Seattle |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205191075.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref>
A matsayinsa na babban jami'i, an zabi Hannam a matsayin daya daga cikin kyaftin din tawagar kuma ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa zagaye na kusa da na karshe na wasan kwaikwayo. Ya fara wasanni goma sha huɗu, ya yi rikodin liyafa 43 (na biyu a cikin tawagar) don yadudduka 404 da kuma biyar tackles a kan ƙungiyoyi na musamman.<ref>{{Cite web |title=Panthers Hand Out Team Awards |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205191966.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref> Bayan kakar, an ba shi lambar yabo ta Stan Sheriff, mai suna bayan tsohon kocin kwallon kafa na UNI da kuma darektan wasanni, wanda aka ba dan wasan da ya fi ban sha'awa kuma wanda shine jagora wajen taimakawa tawagar ta gudana cikin sauƙi. Ya kasance na biyu a cikin ƙungiyar All-conference choice, na farko a cikin ƙungiyar all-academic pick, kuma an zaba shi a matsayin mai daraja-membrance All-American pick by the Football Gazette.
A lokacin babban lokacinsa, kocin Jami'ar Arewacin Iowa Mark Farley ya ce game da Hannam: "Shi ne, ya zuwa yanzu, mafi kyawun ƙarshen da na kasance a kusa, ko a nan ne ko a ko'ina. Na yi wannan sanarwa sau da yawa: Na yi imanin cewa shi ne mafi kyawun ɗan wasan ƙwallon ƙafa a cikin tawagarmu har zuwa gudu, toshewa, kamawa da kuma magancewa. Yana ɗaya daga cikin waɗancan mutanen da, a gare ni, watakila mafi kyawun ɗan wasa ne a cikin ƙungiyarmu, kuma".
Hannam ya gama aikinsa na kwaleji tare da wasanni 47 da aka buga, ciki har da farawa 28, liyafa 86 don yadudduka 957 (11.1-yadi avg.) da kuma touchdowns bakwai, kuma an dauke shi daya daga cikin mafi kyawun iyaka, da kuma manyan 'yan wasa, da suka buga kwallon kafa a Jami'ar Arewacin Iowa.
== Ayyukan sana'a ==
=== Seattle Seahawks ===
Hannam ta zaba ne daga Seattle Seahawks a zagaye na 5 (na 169) na shirin NFL na 2002 . <ref>{{Cite web |title=2002 NFL Draft Listing |url=https://www.pro-football-reference.com/years/2002/draft.htm |access-date=2023-03-18 |website=Pro-Football-Reference.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=NFL Draft List -- Round 5 |url=https://www.upi.com/NFL-Draft-List-Round-5/12891019415053/ |access-date=February 19, 2018}}</ref> A matsayinsa na rookie, ya fara taka leda a ƙungiyoyi na musamman yayin da yake aiki a matsayin na biyu ko na uku. Abinda ya fara karbar bakuncin shi ne 16 yadudduka da aka yi da Arizona Cardinals . <ref>{{Cite web |title=Seahawks score on all five first half possessions |url=http://www.espn.com/nfl/recap/_/gameid/221110022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124230/http://www.espn.com/nfl/recap/_/gameid/221110022 |archive-date=December 9, 2018 |access-date=February 19, 2018}}</ref>
A lokacin kakar 2003, ya sami mummunar rauni a gwiwarsa ta dama, ya fashe ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa da meniscus, a lokacin wasan na biyar da Chicago Bears, ya kawo karshen kakar sa. An sanya shi a cikin jerin wadanda suka ji rauni a ranar 29 ga Oktoba.<ref>{{Cite web |date=October 29, 2003 |title=Safety signs five-year extension |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=1651086 |access-date=February 19, 2018}}</ref> A cikin 'yan shekaru masu zuwa, Hannam ya sami matakai da yawa a gwiwoyinsa na dama.
A shekara ta 2004, ya yi aiki a matsayin na biyu mai tsayi, ya gama da liyafa takwas don yadudduka 110, yayin da yake wasa sosai a ƙungiyoyi na musamman.
A shekara ta 2005, ya fara wasanni biyar ga Seahawks. Kokarinta ya ba da gudummawa ga Shaun Alexander ya yi sauri don tseren yadudduka 1,880 na league, ya kafa rikodin saurin saurin sautin sautin saurin saiti, kuma an kira shi MVP na NFL. Ya taka leda a Super Bowl XL a Detroit, inda ya kama sau biyu don yadudduka 12 a kan Pittsburgh Steelers. Ya gama kakar wasa tare da karɓar 13 don yadudduka 89 da kuma touchdown ɗaya.
=== Dallas Cowboys ===
Bayan rawar da ya taka a lokacin kakar 2005, a ranar 18 ga Maris, 2006, Hannam ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu tare da Dallas Cowboys don karɓar rawar da Dan Campbell ya yi a baya.<ref>{{Cite web |date=March 15, 2012 |title=Cowboys make splash in free agency |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/7692626/dallas-cowboys-aggressive-start-free-agency |access-date=February 19, 2018}}</ref> Koyaya, saboda yanayin lalacewa a gwiwarsa ta dama, ya iya bayyana a wasanni biyu kawai a wannan kakar kafin a sanya shi a cikin jerin masu rauni a ranar 11 ga Oktoba. Daga baya Cowboys suka sake shi a ranar 1 ga Maris, 2007., kuma ya yi ritaya daga NFL.<ref>{{Cite web |date=2007-03-01 |title=Bledsoe, released by Cowboys, was due $1 mil bonus |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2784758 |access-date=February 19, 2018 |website=ESPN.com |language=en |agency=Associated Press}}</ref>
Hannam ya gama aikinsa na NFL tare da wasanni 54 da aka buga, 22 receptions for 215 yadudduka, biyu touchdowns, daya kickoff dawowa, daya punt dawowa, da kuma takwas na musamman teams tackles.
== Rayuwa ta mutum ==
Hannam a halin yanzu tana da kamfanin sabis na kuɗi a Cedar Falls, IA da ake kira Financial Designs, kuma ta auri Afrilu Hannam tare da 'ya'ya mata biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
5necsg2g6kw6ec6ao6h5d050pndq8bb
969002
969001
2026-10-18T11:29:15Z
Aluja
30485
969002
wikitext
text/x-wiki
'''Ryan Hannam''' (an haife shi a ranar 24 ga watan Fabrairun shekara ta 1980) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya kasance mai tsananin gaske a cikin Kungiyar Kwallon Kafa ta Kasa (NFL) na Seattle Seahawks da Dallas Cowboys . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Northern Iowa Panthers .
== Rayuwa ta farko ==
Hannam ya halarci makarantar sakandare ta St. Ansgar a St. Ansjar, Iowa, inda ya buga [[Ƙwallon Baseball|Kwallon ƙafa]], baseball, waƙa da [[Kwallon kwando|Kwando]].<ref>{{Cite web |title=Hannam Gets a Start for th Seahawks |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205190639.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref> A cikin kwallon kafa ya kasance sau uku All-district selection a defensive tackle da kuma 1st Team all-state kicker.
An shigar da Hannam cikin Hall of Fame na Kwallon Kafa na Makarantar Sakandare ta Iowa a shekarar 2020.
== Ayyukan kwaleji ==
Hannam ya karbi tallafin kwallon kafa daga Jami'ar Division I-AA ta Arewacin Iowa . A matsayinsa na sabon shiga, ya yi rikodin liyafa biyu don yadudduka 39 da kuma touchdown daya.
A lokacin kakar wasa ta biyu, Hannam ya fara wasanni hudu kuma ya rubuta 23 receptions (na biyar a cikin tawagar) don yadudduka 253 da kuma touchdowns biyar.
Yayinda yake ƙarami, Hannam ya yi rikodin liyafa 18 (na huɗu a cikin tawagar) don yadudduka 261 (14.5-yadi avg.) da kuma touchdown ɗaya.<ref>{{Cite web |title=Hannam Selected in the Fifth Round By Seattle |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205191075.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref>
A matsayinsa na babban jami'i, an zabi Hannam a matsayin daya daga cikin kyaftin din tawagar kuma ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa zagaye na kusa da na karshe na wasan kwaikwayo. Ya fara wasanni goma sha huɗu, ya yi rikodin liyafa 43 (na biyu a cikin tawagar) don yadudduka 404 da kuma biyar tackles a kan ƙungiyoyi na musamman.<ref>{{Cite web |title=Panthers Hand Out Team Awards |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205191966.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref> Bayan kakar, an ba shi lambar yabo ta Stan Sheriff, mai suna bayan tsohon kocin kwallon kafa na UNI da kuma darektan wasanni, wanda aka ba dan wasan da ya fi ban sha'awa kuma wanda shine jagora wajen taimakawa tawagar ta gudana cikin sauƙi. Ya kasance na biyu a cikin ƙungiyar All-conference choice, na farko a cikin ƙungiyar all-academic pick, kuma an zaba shi a matsayin mai daraja-membrance All-American pick by the Football Gazette.
A lokacin babban lokacinsa, kocin Jami'ar Arewacin Iowa Mark Farley ya ce game da Hannam: "Shi ne, ya zuwa yanzu, mafi kyawun ƙarshen da na kasance a kusa, ko a nan ne ko a ko'ina. Na yi wannan sanarwa sau da yawa: Na yi imanin cewa shi ne mafi kyawun ɗan wasan ƙwallon ƙafa a cikin tawagarmu har zuwa gudu, toshewa, kamawa da kuma magancewa. Yana ɗaya daga cikin waɗancan mutanen da, a gare ni, watakila mafi kyawun ɗan wasa ne a cikin ƙungiyarmu, kuma".
Hannam ya gama aikinsa na kwaleji tare da wasanni 47 da aka buga, ciki har da farawa 28, liyafa 86 don yadudduka 957 (11.1-yadi avg.) da kuma touchdowns bakwai, kuma an dauke shi daya daga cikin mafi kyawun iyaka, da kuma manyan 'yan wasa, da suka buga kwallon kafa a Jami'ar Arewacin Iowa.
== Ayyukan sana'a ==
=== Seattle Seahawks ===
Hannam ta zaba ne daga Seattle Seahawks a zagaye na 5 (na 169) na shirin NFL na 2002 . <ref>{{Cite web |title=2002 NFL Draft Listing |url=https://www.pro-football-reference.com/years/2002/draft.htm |access-date=2023-03-18 |website=Pro-Football-Reference.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=NFL Draft List -- Round 5 |url=https://www.upi.com/NFL-Draft-List-Round-5/12891019415053/ |access-date=February 19, 2018}}</ref> A matsayinsa na rookie, ya fara taka leda a ƙungiyoyi na musamman yayin da yake aiki a matsayin na biyu ko na uku. Abinda ya fara karbar bakuncin shi ne 16 yadudduka da aka yi da Arizona Cardinals . <ref>{{Cite web |title=Seahawks score on all five first half possessions |url=http://www.espn.com/nfl/recap/_/gameid/221110022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124230/http://www.espn.com/nfl/recap/_/gameid/221110022 |archive-date=December 9, 2018 |access-date=February 19, 2018}}</ref>
A lokacin kakar 2003, ya sami mummunar rauni a gwiwarsa ta dama, ya fashe ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa da meniscus, a lokacin wasan na biyar da Chicago Bears, ya kawo karshen kakar sa. An sanya shi a cikin jerin wadanda suka ji rauni a ranar 29 ga Oktoba.<ref>{{Cite web |date=October 29, 2003 |title=Safety signs five-year extension |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=1651086 |access-date=February 19, 2018}}</ref> A cikin 'yan shekaru masu zuwa, Hannam ya sami matakai da yawa a gwiwoyinsa na dama.
A shekara ta 2004, ya yi aiki a matsayin na biyu mai tsayi, ya gama da liyafa takwas don yadudduka 110, yayin da yake wasa sosai a ƙungiyoyi na musamman.
A shekara ta 2005, ya fara wasanni biyar ga Seahawks. Kokarinta ya ba da gudummawa ga Shaun Alexander ya yi sauri don tseren yadudduka 1,880 na league, ya kafa rikodin saurin saurin sautin sautin saurin saiti, kuma an kira shi MVP na NFL. Ya taka leda a Super Bowl XL a Detroit, inda ya kama sau biyu don yadudduka 12 a kan Pittsburgh Steelers. Ya gama kakar wasa tare da karɓar 13 don yadudduka 89 da kuma touchdown ɗaya.
=== Dallas Cowboys ===
Bayan rawar da ya taka a lokacin kakar 2005, a ranar 18 ga Maris, 2006, Hannam ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu tare da Dallas Cowboys don karɓar rawar da Dan Campbell ya yi a baya.<ref>{{Cite web |date=March 15, 2012 |title=Cowboys make splash in free agency |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/7692626/dallas-cowboys-aggressive-start-free-agency |access-date=February 19, 2018}}</ref> Koyaya, saboda yanayin lalacewa a gwiwarsa ta dama, ya iya bayyana a wasanni biyu kawai a wannan kakar kafin a sanya shi a cikin jerin masu rauni a ranar 11 ga Oktoba. Daga baya Cowboys suka sake shi a ranar 1 ga Maris, 2007., kuma ya yi ritaya daga NFL.<ref>{{Cite web |date=2007-03-01 |title=Bledsoe, released by Cowboys, was due $1 mil bonus |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2784758 |access-date=February 19, 2018 |website=ESPN.com |language=en |agency=Associated Press}}</ref>
Hannam ya gama aikinsa na NFL tare da wasanni 54 da aka buga, 22 receptions for 215 yadudduka, biyu touchdowns, daya kickoff dawowa, daya punt dawowa, da kuma takwas na musamman teams tackles.
== Rayuwa ta mutum ==
Hannam a halin yanzu tana da kamfanin sabis na kuɗi a Cedar Falls, IA da ake kira Financial Designs, kuma ta auri Afrilu Hannam tare da 'ya'ya mata biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
rtwlxne2bzraghmh78mpldmbbnnts1l
969003
969002
2026-10-18T11:30:12Z
Aluja
30485
969003
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ryan Hannam''' (an haife shi a ranar 24 ga watan Fabrairun shekara ta 1980) tsohon dan wasan [[Kwallon ƙafa na Amurka|kwallon kafa]] ne na Amurka wanda ya kasance mai tsananin gaske a cikin Kungiyar Kwallon Kafa ta Kasa (NFL) na Seattle Seahawks da Dallas Cowboys . Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji ga Northern Iowa Panthers .
== Rayuwa ta farko ==
Hannam ya halarci makarantar sakandare ta St. Ansgar a St. Ansjar, Iowa, inda ya buga [[Ƙwallon Baseball|Kwallon ƙafa]], baseball, waƙa da [[Kwallon kwando|Kwando]].<ref>{{Cite web |title=Hannam Gets a Start for th Seahawks |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205190639.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref> A cikin kwallon kafa ya kasance sau uku All-district selection a defensive tackle da kuma 1st Team all-state kicker.
An shigar da Hannam cikin Hall of Fame na Kwallon Kafa na Makarantar Sakandare ta Iowa a shekarar 2020.
== Ayyukan kwaleji ==
Hannam ya karbi tallafin kwallon kafa daga Jami'ar Division I-AA ta Arewacin Iowa . A matsayinsa na sabon shiga, ya yi rikodin liyafa biyu don yadudduka 39 da kuma touchdown daya.
A lokacin kakar wasa ta biyu, Hannam ya fara wasanni hudu kuma ya rubuta 23 receptions (na biyar a cikin tawagar) don yadudduka 253 da kuma touchdowns biyar.
Yayinda yake ƙarami, Hannam ya yi rikodin liyafa 18 (na huɗu a cikin tawagar) don yadudduka 261 (14.5-yadi avg.) da kuma touchdown ɗaya.<ref>{{Cite web |title=Hannam Selected in the Fifth Round By Seattle |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205191075.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref>
A matsayinsa na babban jami'i, an zabi Hannam a matsayin daya daga cikin kyaftin din tawagar kuma ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa zagaye na kusa da na karshe na wasan kwaikwayo. Ya fara wasanni goma sha huɗu, ya yi rikodin liyafa 43 (na biyu a cikin tawagar) don yadudduka 404 da kuma biyar tackles a kan ƙungiyoyi na musamman.<ref>{{Cite web |title=Panthers Hand Out Team Awards |url=https://unipanthers.com/news/2004/7/29/205191966.aspx?path=football |access-date=February 19, 2018}}</ref> Bayan kakar, an ba shi lambar yabo ta Stan Sheriff, mai suna bayan tsohon kocin kwallon kafa na UNI da kuma darektan wasanni, wanda aka ba dan wasan da ya fi ban sha'awa kuma wanda shine jagora wajen taimakawa tawagar ta gudana cikin sauƙi. Ya kasance na biyu a cikin ƙungiyar All-conference choice, na farko a cikin ƙungiyar all-academic pick, kuma an zaba shi a matsayin mai daraja-membrance All-American pick by the Football Gazette.
A lokacin babban lokacinsa, kocin Jami'ar Arewacin Iowa Mark Farley ya ce game da Hannam: "Shi ne, ya zuwa yanzu, mafi kyawun ƙarshen da na kasance a kusa, ko a nan ne ko a ko'ina. Na yi wannan sanarwa sau da yawa: Na yi imanin cewa shi ne mafi kyawun ɗan wasan ƙwallon ƙafa a cikin tawagarmu har zuwa gudu, toshewa, kamawa da kuma magancewa. Yana ɗaya daga cikin waɗancan mutanen da, a gare ni, watakila mafi kyawun ɗan wasa ne a cikin ƙungiyarmu, kuma".
Hannam ya gama aikinsa na kwaleji tare da wasanni 47 da aka buga, ciki har da farawa 28, liyafa 86 don yadudduka 957 (11.1-yadi avg.) da kuma touchdowns bakwai, kuma an dauke shi daya daga cikin mafi kyawun iyaka, da kuma manyan 'yan wasa, da suka buga kwallon kafa a Jami'ar Arewacin Iowa.
== Ayyukan sana'a ==
=== Seattle Seahawks ===
Hannam ta zaba ne daga Seattle Seahawks a zagaye na 5 (na 169) na shirin NFL na 2002 . <ref>{{Cite web |title=2002 NFL Draft Listing |url=https://www.pro-football-reference.com/years/2002/draft.htm |access-date=2023-03-18 |website=Pro-Football-Reference.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=NFL Draft List -- Round 5 |url=https://www.upi.com/NFL-Draft-List-Round-5/12891019415053/ |access-date=February 19, 2018}}</ref> A matsayinsa na rookie, ya fara taka leda a ƙungiyoyi na musamman yayin da yake aiki a matsayin na biyu ko na uku. Abinda ya fara karbar bakuncin shi ne 16 yadudduka da aka yi da Arizona Cardinals . <ref>{{Cite web |title=Seahawks score on all five first half possessions |url=http://www.espn.com/nfl/recap/_/gameid/221110022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124230/http://www.espn.com/nfl/recap/_/gameid/221110022 |archive-date=December 9, 2018 |access-date=February 19, 2018}}</ref>
A lokacin kakar 2003, ya sami mummunar rauni a gwiwarsa ta dama, ya fashe ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa da meniscus, a lokacin wasan na biyar da Chicago Bears, ya kawo karshen kakar sa. An sanya shi a cikin jerin wadanda suka ji rauni a ranar 29 ga Oktoba.<ref>{{Cite web |date=October 29, 2003 |title=Safety signs five-year extension |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=1651086 |access-date=February 19, 2018}}</ref> A cikin 'yan shekaru masu zuwa, Hannam ya sami matakai da yawa a gwiwoyinsa na dama.
A shekara ta 2004, ya yi aiki a matsayin na biyu mai tsayi, ya gama da liyafa takwas don yadudduka 110, yayin da yake wasa sosai a ƙungiyoyi na musamman.
A shekara ta 2005, ya fara wasanni biyar ga Seahawks. Kokarinta ya ba da gudummawa ga Shaun Alexander ya yi sauri don tseren yadudduka 1,880 na league, ya kafa rikodin saurin saurin sautin sautin saurin saiti, kuma an kira shi MVP na NFL. Ya taka leda a Super Bowl XL a Detroit, inda ya kama sau biyu don yadudduka 12 a kan Pittsburgh Steelers. Ya gama kakar wasa tare da karɓar 13 don yadudduka 89 da kuma touchdown ɗaya.
=== Dallas Cowboys ===
Bayan rawar da ya taka a lokacin kakar 2005, a ranar 18 ga Maris, 2006, Hannam ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu tare da Dallas Cowboys don karɓar rawar da Dan Campbell ya yi a baya.<ref>{{Cite web |date=March 15, 2012 |title=Cowboys make splash in free agency |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/7692626/dallas-cowboys-aggressive-start-free-agency |access-date=February 19, 2018}}</ref> Koyaya, saboda yanayin lalacewa a gwiwarsa ta dama, ya iya bayyana a wasanni biyu kawai a wannan kakar kafin a sanya shi a cikin jerin masu rauni a ranar 11 ga Oktoba. Daga baya Cowboys suka sake shi a ranar 1 ga Maris, 2007., kuma ya yi ritaya daga NFL.<ref>{{Cite web |date=2007-03-01 |title=Bledsoe, released by Cowboys, was due $1 mil bonus |url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2784758 |access-date=February 19, 2018 |website=ESPN.com |language=en |agency=Associated Press}}</ref>
Hannam ya gama aikinsa na NFL tare da wasanni 54 da aka buga, 22 receptions for 215 yadudduka, biyu touchdowns, daya kickoff dawowa, daya punt dawowa, da kuma takwas na musamman teams tackles.
== Rayuwa ta mutum ==
Hannam a halin yanzu tana da kamfanin sabis na kuɗi a Cedar Falls, IA da ake kira Financial Designs, kuma ta auri Afrilu Hannam tare da 'ya'ya mata biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
hsg645e6baqsujhurp2lkso5pethf2j
Moton Hopkins
0
179519
969005
2026-10-18T11:43:53Z
Aluja
30485
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376051998|Moton Hopkins]]"
969005
wikitext
text/x-wiki
'''Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Moton Hopkins''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Nuwamba, shekara ta 1986) tsohon dan wasan kwallon kafa ne na Amurka. Winnipeg Blue Bombers na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada (CFL) ne suka sanya hannu a matsayin wakilin kyauta a cikin bazara na 2010. <ref>{{Cite web |date=4 June 2010 |title=Blue Bombers Sign Pair of Imports, Release D.J. Hall {{!}} ChrisD.ca |url=http://www.chrisd.ca/blog/24721/winnipeg-blue-bombers-willie-foster-moton-hopkins-2010-season/}}</ref> Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Jami'ar Tulsa . Ya kuma buga wa Montreal Alouettes da Ottawa Redblacks wasa.
== Rayuwa ta farko ==
Hopkins ta kasance mai cin wasika na shekaru uku a Makarantar Sakandare ta Randolph . Ya fara shekaru uku a duka tsananin tsakiya da tsaron tsakiya kuma ya taimaka wajen jagorantar tawagarsa zuwa rikodin 10-2 duka ƙarami da manyan lokutan sa. Ya yi aiki 356, 41 tsayawa don yadudduka da suka ɓace, 22 sacks, 6 tilasta fumbles da hudu fumble recoveries. Ya yi jimillar 154 tackles, 17 stops for lost yardge, takwas sacks da biyu tilasta fumbles a lokacinsa na ƙarami. An kira shi zuwa kungiyar San Antonio mai girma a matsayin mai tsaron gida. Ya kuma sami lambar yabo ta farko a kan laifi da tsaro, kuma ya kasance dan wasan farko na jihar. A cikin babban shekarunsa, yana da 117 tackles, 17 don rasa yardage, sacks shida, uku tilasta fumbles da uku fumble recoveries daga matsayinsa na karewa. An kira shi MVP na Gundumar, da kuma zabin yanki, na gundumar da na Class 2A na jihar. ya sami 85 tackles a lokacin yakin neman zabe na biyu. Kwanan nan aka sanya masa suna a cikin kungiyar ''San Antonio Express-News'' All-Decade (2000-2009) ta farko.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www2.mysanantonio.com/PDFs/2010HSfootballpreview.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827060828/http://www2.mysanantonio.com/PDFs/2010HSfootballpreview.pdf |archive-date=2010-08-27 |access-date=2010-10-02}}</ref>
Baya ga buga kwallon kafa, ya kuma rubuta shekaru uku a cikin waƙa da filin da kuma powerlifting Ya kuma rubuta shekara guda a cikin [[Kwallon kwando|Kwando]]. A cikin babban shekarunsa, ya kasance zakaran jihar a cikin 242 lb. nauyin nauyi a cikin powerlifting, saita rikodin jihohi guda biyu tare da jimlar nauyi da matattu.<ref>{{Cite web |title=Moton Hopkins |url=https://tulsahurricane.com/sports/football/roster/moton-hopkins/4784 |access-date=21 September 2026 |website=Tulsa Golden Hurricane |publisher=University of Tulsa}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
Ya kasance mai cin wasika na shekaru hudu kuma mai farawa na shekaru uku na Tulsa Golden Hurricane . Ya taka leda a dukkan wasanni 54 kuma ya fara aiki 42, ya gama aikinsa ta hanyar fara wasanni 37 a jere. Ya yi aiki 216 da kuma 26.5 tsayawa don -96 yadudduka kuma ya kasance mai girmamawa na Taron Amurka sau uku. Ya kasance sau biyu a cikin taron Amurka na biyu, a cikin 2007 da 2008.
A shekara ta 2006, ya taka leda a dukkan wasanni 13 kuma yana da tsayawa 40 da tsayawa biyu don -9 yadudduka, yayin da yake fara wasanni 11. Ya sami girmamawa mai daraja a duk taron Amurka. Yana da tsalle-tsalle takwas da kuma jaka daya don -7 yadudduka a kan Stephen F. Austin . An ba shi suna Conference USA Defensive Player of the Week don wasan da ya yi da Navy Midshipmen, saboda 7 tackles da ya yi kuma ya toshe karin maki a cikin karin lokaci.
A shekara ta 2007, ya fara dukkan wasanni 14 kuma yana da 71 tackles da 10 stops for -19 yadudduka. Ya kasance zabin tawagar Amurka ta biyu. Ya sami mafi kyawun aiki 11 a kan Tulane Green Wave, yayin da daya daga cikin tsayawa ya kasance don -5 yadudduka.
A shekara ta 2008, yana da 77 tackles don matsayi na huɗu a cikin tawagar, yayin da yake ƙara 12 stops for -49 yadudduka, uku wucewa break-ups da biyu fumble recoveries. Ya yi wasanni takwas a kan Arkansas ta Tsakiya da Rice Owls. Ya zira kwallaye bakwai da 2.5 tackles don -6 yadudduka a kan East Carolina Pirates a gasar zakarun Amurka. Yana da sauye-sauye bakwai da kuma tsayawa daya don -4 yadudduka a kan Marshall Thundering Herd . Ya kai tsaye shida, 1.5 tackles for -8 yadudduka da kuma sauye-sauye guda daya a kan Tulane Green Wave. Ya yi kwallo shida da kuma tsayawa 1.5 don -7 yadudduka a kan Houston Cougars.
A shekara ta 2005, ya taka leda a dukkan wasanni 13 a matsayin sabon dan wasa na gaskiya kuma yana da 28 tackles da 2.5 sacks don -19 yadudduka. An sanya masa suna a cikin Kungiyar Amurka All-Freshman . Ya fara wasanni uku kuma ya tara 11 a cikin waɗannan uku. Ya kuma kasance memba na Jakadun Jami'ar, Scroll Honor Society da Mortar Board Honor Society. Har ila yau, an kira shi Sarkin Komawa na Tulsa na 2008 <ref>{{Cite web |title=Player Bio: Moton Hopkins - Football - the University of Tulsa Official Athletic Site |url=http://www.tulsahurricane.com/sports/m-footbl/mtt/hopkins_moton00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722061516/http://www.tulsahurricane.com/sports/m-footbl/mtt/hopkins_moton00.html |archive-date=2011-07-22 |access-date=2010-10-02}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
=== Winnipeg Blue Bombers ===
Moton ya sanya hannu tare da Winnipeg Blue Bombers na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a matsayin wakilin kyauta a cikin bazara na 2010. Hopkins ya bayyana a wasanni 7 na Bombers a lokacin kakar CFL ta 2010. A cikin kakar ya tara 7 tackles na tsaro da 1 sack, 1 interception (ya dawo 36 yadudduka don touchdown) da 1 fumble dawowa.
=== Montreal Alouettes ===
Hopkins ya shafe kakar CFL ta 2011 da 2013 tare da Montreal Alouettes na CFL. A cikin yanayi biyu tare da Als Hopkins ya tara 32 tackles, 1 na musamman teams tackle, 5 sacks da 1 fumble recovery.
=== Ottawa RedBlacks ===
Faduwar Ottawa Redblacks ta zaɓi Hopkins tare da zaɓi na 3 a cikin 2013 CFL Expansion Draft. A kakar wasa ta farko a Ottawa Moton Hopkins ya ba da gudummawa 13 tackles, 1 quarterback sack da 1 fumble recovery. A lokacin da ba a kakar wasa ba Hopkins ya yi motsa jiki tare da Minnesota Vikings na NFL. <ref>{{Cite web |last=Baines |first=Tim |date=December 8, 2014 |title=Vikings eye RedBlacks DT |url=http://www.ottawasun.com/2014/12/08/vikings-eye-redblacks-dt |access-date=July 12, 2026 |website=Ottawa Sun}}</ref> Duk da sha'awar NFL, a ranar 25 ga Fabrairu, 2015, Redblacks sun yi murabus daga Hopkins don karin yanayi biyu.<ref>{{Cite web |date=25 February 2015 |title=Redblacks keep Hopkins with two-year deal |url=https://www.tsn.ca/redblacks-keep-hopkins-with-two-year-deal-1.215765 |website=TSN |publisher=TSN.ca Staff}}</ref> Moton ya buga wasanni 28 a cikin shekaru biyu masu zuwa, ya ba da gudummawa 40 tackles da 7 quarterback sacks. Redblacks ba su sake sanya hannu ba bayan kakar 2016 kuma ya zama wakilin kyauta a ranar 14 ga Fabrairu, 2017. Duk da haka, Hopkins da Redblacks sun amince da sabon kwangilar shekara guda a ranar 10 ga Maris, 2017.<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=REDBLACKS re-sign DL Hopkins |url=https://www.cfl.ca/2017/03/09/redblacks-re-sign-dl-hopkins/ |access-date=2017-03-10 |website=CFL.ca}}</ref> Bayan nasarar da ya samu a CFL wanda ya kai shekaru bakwai, kyaftin din tawagar, wakilin CFLPA, kuma ya ƙare a gasar cin kofin Grey Cup ta 2016 tare da Ottawa REDBLACKS, Hopkins ya yi ritaya a watan Yunin 2017. Hopkins ya gama aikinsa na wasa bayan ya buga wasanni 65, ya yi rikodin 95 tackles, 14 sacks da biyu interceptions a cikin tsari.
== Ayyukan horarwa ==
Hopkins ya zama mataimakin kocin Redblacks <ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=REDBLACKS Assistant Coach |url=https://www.ottawaredblacks.com/moton-hopkins/ |access-date=2017-03-10 |website=CFL.ca}}</ref> a kakar 2017 yana aiki tare da layin tsaro da ƙungiyoyi na musamman.
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
== Haɗin waje ==
* [https://web.archive.org/web/20141125033734/http://ottawaredblacks.com/roster/show/id/4167 Rayuwar Ottawa Redblacks]
* [https://tulsahurricane.com/sports/football/roster/moton-hopkins/4784 Tarihin Guguwar Zinariya ta Tulsa]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
g3d246y3iebcugiayb1d40ffubuvu8j
969006
969005
2026-10-18T11:44:21Z
Aluja
30485
969006
wikitext
text/x-wiki
'''Moton Hopkins''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Nuwamba, shekara ta 1986) tsohon dan wasan kwallon kafa ne na Amurka. Winnipeg Blue Bombers na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada (CFL) ne suka sanya hannu a matsayin wakilin kyauta a cikin bazara na 2010. <ref>{{Cite web |date=4 June 2010 |title=Blue Bombers Sign Pair of Imports, Release D.J. Hall {{!}} ChrisD.ca |url=http://www.chrisd.ca/blog/24721/winnipeg-blue-bombers-willie-foster-moton-hopkins-2010-season/}}</ref> Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Jami'ar Tulsa . Ya kuma buga wa Montreal Alouettes da Ottawa Redblacks wasa.
== Rayuwa ta farko ==
Hopkins ta kasance mai cin wasika na shekaru uku a Makarantar Sakandare ta Randolph . Ya fara shekaru uku a duka tsananin tsakiya da tsaron tsakiya kuma ya taimaka wajen jagorantar tawagarsa zuwa rikodin 10-2 duka ƙarami da manyan lokutan sa. Ya yi aiki 356, 41 tsayawa don yadudduka da suka ɓace, 22 sacks, 6 tilasta fumbles da hudu fumble recoveries. Ya yi jimillar 154 tackles, 17 stops for lost yardge, takwas sacks da biyu tilasta fumbles a lokacinsa na ƙarami. An kira shi zuwa kungiyar San Antonio mai girma a matsayin mai tsaron gida. Ya kuma sami lambar yabo ta farko a kan laifi da tsaro, kuma ya kasance dan wasan farko na jihar. A cikin babban shekarunsa, yana da 117 tackles, 17 don rasa yardage, sacks shida, uku tilasta fumbles da uku fumble recoveries daga matsayinsa na karewa. An kira shi MVP na Gundumar, da kuma zabin yanki, na gundumar da na Class 2A na jihar. ya sami 85 tackles a lokacin yakin neman zabe na biyu. Kwanan nan aka sanya masa suna a cikin kungiyar ''San Antonio Express-News'' All-Decade (2000-2009) ta farko.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www2.mysanantonio.com/PDFs/2010HSfootballpreview.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827060828/http://www2.mysanantonio.com/PDFs/2010HSfootballpreview.pdf |archive-date=2010-08-27 |access-date=2010-10-02}}</ref>
Baya ga buga kwallon kafa, ya kuma rubuta shekaru uku a cikin waƙa da filin da kuma powerlifting Ya kuma rubuta shekara guda a cikin [[Kwallon kwando|Kwando]]. A cikin babban shekarunsa, ya kasance zakaran jihar a cikin 242 lb. nauyin nauyi a cikin powerlifting, saita rikodin jihohi guda biyu tare da jimlar nauyi da matattu.<ref>{{Cite web |title=Moton Hopkins |url=https://tulsahurricane.com/sports/football/roster/moton-hopkins/4784 |access-date=21 September 2026 |website=Tulsa Golden Hurricane |publisher=University of Tulsa}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
Ya kasance mai cin wasika na shekaru hudu kuma mai farawa na shekaru uku na Tulsa Golden Hurricane . Ya taka leda a dukkan wasanni 54 kuma ya fara aiki 42, ya gama aikinsa ta hanyar fara wasanni 37 a jere. Ya yi aiki 216 da kuma 26.5 tsayawa don -96 yadudduka kuma ya kasance mai girmamawa na Taron Amurka sau uku. Ya kasance sau biyu a cikin taron Amurka na biyu, a cikin 2007 da 2008.
A shekara ta 2006, ya taka leda a dukkan wasanni 13 kuma yana da tsayawa 40 da tsayawa biyu don -9 yadudduka, yayin da yake fara wasanni 11. Ya sami girmamawa mai daraja a duk taron Amurka. Yana da tsalle-tsalle takwas da kuma jaka daya don -7 yadudduka a kan Stephen F. Austin . An ba shi suna Conference USA Defensive Player of the Week don wasan da ya yi da Navy Midshipmen, saboda 7 tackles da ya yi kuma ya toshe karin maki a cikin karin lokaci.
A shekara ta 2007, ya fara dukkan wasanni 14 kuma yana da 71 tackles da 10 stops for -19 yadudduka. Ya kasance zabin tawagar Amurka ta biyu. Ya sami mafi kyawun aiki 11 a kan Tulane Green Wave, yayin da daya daga cikin tsayawa ya kasance don -5 yadudduka.
A shekara ta 2008, yana da 77 tackles don matsayi na huɗu a cikin tawagar, yayin da yake ƙara 12 stops for -49 yadudduka, uku wucewa break-ups da biyu fumble recoveries. Ya yi wasanni takwas a kan Arkansas ta Tsakiya da Rice Owls. Ya zira kwallaye bakwai da 2.5 tackles don -6 yadudduka a kan East Carolina Pirates a gasar zakarun Amurka. Yana da sauye-sauye bakwai da kuma tsayawa daya don -4 yadudduka a kan Marshall Thundering Herd . Ya kai tsaye shida, 1.5 tackles for -8 yadudduka da kuma sauye-sauye guda daya a kan Tulane Green Wave. Ya yi kwallo shida da kuma tsayawa 1.5 don -7 yadudduka a kan Houston Cougars.
A shekara ta 2005, ya taka leda a dukkan wasanni 13 a matsayin sabon dan wasa na gaskiya kuma yana da 28 tackles da 2.5 sacks don -19 yadudduka. An sanya masa suna a cikin Kungiyar Amurka All-Freshman . Ya fara wasanni uku kuma ya tara 11 a cikin waɗannan uku. Ya kuma kasance memba na Jakadun Jami'ar, Scroll Honor Society da Mortar Board Honor Society. Har ila yau, an kira shi Sarkin Komawa na Tulsa na 2008 <ref>{{Cite web |title=Player Bio: Moton Hopkins - Football - the University of Tulsa Official Athletic Site |url=http://www.tulsahurricane.com/sports/m-footbl/mtt/hopkins_moton00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722061516/http://www.tulsahurricane.com/sports/m-footbl/mtt/hopkins_moton00.html |archive-date=2011-07-22 |access-date=2010-10-02}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
=== Winnipeg Blue Bombers ===
Moton ya sanya hannu tare da Winnipeg Blue Bombers na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a matsayin wakilin kyauta a cikin bazara na 2010. Hopkins ya bayyana a wasanni 7 na Bombers a lokacin kakar CFL ta 2010. A cikin kakar ya tara 7 tackles na tsaro da 1 sack, 1 interception (ya dawo 36 yadudduka don touchdown) da 1 fumble dawowa.
=== Montreal Alouettes ===
Hopkins ya shafe kakar CFL ta 2011 da 2013 tare da Montreal Alouettes na CFL. A cikin yanayi biyu tare da Als Hopkins ya tara 32 tackles, 1 na musamman teams tackle, 5 sacks da 1 fumble recovery.
=== Ottawa RedBlacks ===
Faduwar Ottawa Redblacks ta zaɓi Hopkins tare da zaɓi na 3 a cikin 2013 CFL Expansion Draft. A kakar wasa ta farko a Ottawa Moton Hopkins ya ba da gudummawa 13 tackles, 1 quarterback sack da 1 fumble recovery. A lokacin da ba a kakar wasa ba Hopkins ya yi motsa jiki tare da Minnesota Vikings na NFL. <ref>{{Cite web |last=Baines |first=Tim |date=December 8, 2014 |title=Vikings eye RedBlacks DT |url=http://www.ottawasun.com/2014/12/08/vikings-eye-redblacks-dt |access-date=July 12, 2026 |website=Ottawa Sun}}</ref> Duk da sha'awar NFL, a ranar 25 ga Fabrairu, 2015, Redblacks sun yi murabus daga Hopkins don karin yanayi biyu.<ref>{{Cite web |date=25 February 2015 |title=Redblacks keep Hopkins with two-year deal |url=https://www.tsn.ca/redblacks-keep-hopkins-with-two-year-deal-1.215765 |website=TSN |publisher=TSN.ca Staff}}</ref> Moton ya buga wasanni 28 a cikin shekaru biyu masu zuwa, ya ba da gudummawa 40 tackles da 7 quarterback sacks. Redblacks ba su sake sanya hannu ba bayan kakar 2016 kuma ya zama wakilin kyauta a ranar 14 ga Fabrairu, 2017. Duk da haka, Hopkins da Redblacks sun amince da sabon kwangilar shekara guda a ranar 10 ga Maris, 2017.<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=REDBLACKS re-sign DL Hopkins |url=https://www.cfl.ca/2017/03/09/redblacks-re-sign-dl-hopkins/ |access-date=2017-03-10 |website=CFL.ca}}</ref> Bayan nasarar da ya samu a CFL wanda ya kai shekaru bakwai, kyaftin din tawagar, wakilin CFLPA, kuma ya ƙare a gasar cin kofin Grey Cup ta 2016 tare da Ottawa REDBLACKS, Hopkins ya yi ritaya a watan Yunin 2017. Hopkins ya gama aikinsa na wasa bayan ya buga wasanni 65, ya yi rikodin 95 tackles, 14 sacks da biyu interceptions a cikin tsari.
== Ayyukan horarwa ==
Hopkins ya zama mataimakin kocin Redblacks <ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=REDBLACKS Assistant Coach |url=https://www.ottawaredblacks.com/moton-hopkins/ |access-date=2017-03-10 |website=CFL.ca}}</ref> a kakar 2017 yana aiki tare da layin tsaro da ƙungiyoyi na musamman.
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
== Haɗin waje ==
* [https://web.archive.org/web/20141125033734/http://ottawaredblacks.com/roster/show/id/4167 Rayuwar Ottawa Redblacks]
* [https://tulsahurricane.com/sports/football/roster/moton-hopkins/4784 Tarihin Guguwar Zinariya ta Tulsa]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
30lu7hmqqyyfb2vyth8yq35nuv58bcz
969007
969006
2026-10-18T11:45:10Z
Aluja
30485
969007
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Moton Hopkins''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Nuwamba, shekara ta 1986) tsohon dan wasan kwallon kafa ne na Amurka. Winnipeg Blue Bombers na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada (CFL) ne suka sanya hannu a matsayin wakilin kyauta a cikin bazara na 2010. <ref>{{Cite web |date=4 June 2010 |title=Blue Bombers Sign Pair of Imports, Release D.J. Hall {{!}} ChrisD.ca |url=http://www.chrisd.ca/blog/24721/winnipeg-blue-bombers-willie-foster-moton-hopkins-2010-season/}}</ref> Ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Jami'ar Tulsa . Ya kuma buga wa Montreal Alouettes da Ottawa Redblacks wasa.
== Rayuwa ta farko ==
Hopkins ta kasance mai cin wasika na shekaru uku a Makarantar Sakandare ta Randolph . Ya fara shekaru uku a duka tsananin tsakiya da tsaron tsakiya kuma ya taimaka wajen jagorantar tawagarsa zuwa rikodin 10-2 duka ƙarami da manyan lokutan sa. Ya yi aiki 356, 41 tsayawa don yadudduka da suka ɓace, 22 sacks, 6 tilasta fumbles da hudu fumble recoveries. Ya yi jimillar 154 tackles, 17 stops for lost yardge, takwas sacks da biyu tilasta fumbles a lokacinsa na ƙarami. An kira shi zuwa kungiyar San Antonio mai girma a matsayin mai tsaron gida. Ya kuma sami lambar yabo ta farko a kan laifi da tsaro, kuma ya kasance dan wasan farko na jihar. A cikin babban shekarunsa, yana da 117 tackles, 17 don rasa yardage, sacks shida, uku tilasta fumbles da uku fumble recoveries daga matsayinsa na karewa. An kira shi MVP na Gundumar, da kuma zabin yanki, na gundumar da na Class 2A na jihar. ya sami 85 tackles a lokacin yakin neman zabe na biyu. Kwanan nan aka sanya masa suna a cikin kungiyar ''San Antonio Express-News'' All-Decade (2000-2009) ta farko.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www2.mysanantonio.com/PDFs/2010HSfootballpreview.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827060828/http://www2.mysanantonio.com/PDFs/2010HSfootballpreview.pdf |archive-date=2010-08-27 |access-date=2010-10-02}}</ref>
Baya ga buga kwallon kafa, ya kuma rubuta shekaru uku a cikin waƙa da filin da kuma powerlifting Ya kuma rubuta shekara guda a cikin [[Kwallon kwando|Kwando]]. A cikin babban shekarunsa, ya kasance zakaran jihar a cikin 242 lb. nauyin nauyi a cikin powerlifting, saita rikodin jihohi guda biyu tare da jimlar nauyi da matattu.<ref>{{Cite web |title=Moton Hopkins |url=https://tulsahurricane.com/sports/football/roster/moton-hopkins/4784 |access-date=21 September 2026 |website=Tulsa Golden Hurricane |publisher=University of Tulsa}}</ref>
== Ayyukan kwaleji ==
Ya kasance mai cin wasika na shekaru hudu kuma mai farawa na shekaru uku na Tulsa Golden Hurricane . Ya taka leda a dukkan wasanni 54 kuma ya fara aiki 42, ya gama aikinsa ta hanyar fara wasanni 37 a jere. Ya yi aiki 216 da kuma 26.5 tsayawa don -96 yadudduka kuma ya kasance mai girmamawa na Taron Amurka sau uku. Ya kasance sau biyu a cikin taron Amurka na biyu, a cikin 2007 da 2008.
A shekara ta 2006, ya taka leda a dukkan wasanni 13 kuma yana da tsayawa 40 da tsayawa biyu don -9 yadudduka, yayin da yake fara wasanni 11. Ya sami girmamawa mai daraja a duk taron Amurka. Yana da tsalle-tsalle takwas da kuma jaka daya don -7 yadudduka a kan Stephen F. Austin . An ba shi suna Conference USA Defensive Player of the Week don wasan da ya yi da Navy Midshipmen, saboda 7 tackles da ya yi kuma ya toshe karin maki a cikin karin lokaci.
A shekara ta 2007, ya fara dukkan wasanni 14 kuma yana da 71 tackles da 10 stops for -19 yadudduka. Ya kasance zabin tawagar Amurka ta biyu. Ya sami mafi kyawun aiki 11 a kan Tulane Green Wave, yayin da daya daga cikin tsayawa ya kasance don -5 yadudduka.
A shekara ta 2008, yana da 77 tackles don matsayi na huɗu a cikin tawagar, yayin da yake ƙara 12 stops for -49 yadudduka, uku wucewa break-ups da biyu fumble recoveries. Ya yi wasanni takwas a kan Arkansas ta Tsakiya da Rice Owls. Ya zira kwallaye bakwai da 2.5 tackles don -6 yadudduka a kan East Carolina Pirates a gasar zakarun Amurka. Yana da sauye-sauye bakwai da kuma tsayawa daya don -4 yadudduka a kan Marshall Thundering Herd . Ya kai tsaye shida, 1.5 tackles for -8 yadudduka da kuma sauye-sauye guda daya a kan Tulane Green Wave. Ya yi kwallo shida da kuma tsayawa 1.5 don -7 yadudduka a kan Houston Cougars.
A shekara ta 2005, ya taka leda a dukkan wasanni 13 a matsayin sabon dan wasa na gaskiya kuma yana da 28 tackles da 2.5 sacks don -19 yadudduka. An sanya masa suna a cikin Kungiyar Amurka All-Freshman . Ya fara wasanni uku kuma ya tara 11 a cikin waɗannan uku. Ya kuma kasance memba na Jakadun Jami'ar, Scroll Honor Society da Mortar Board Honor Society. Har ila yau, an kira shi Sarkin Komawa na Tulsa na 2008 <ref>{{Cite web |title=Player Bio: Moton Hopkins - Football - the University of Tulsa Official Athletic Site |url=http://www.tulsahurricane.com/sports/m-footbl/mtt/hopkins_moton00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722061516/http://www.tulsahurricane.com/sports/m-footbl/mtt/hopkins_moton00.html |archive-date=2011-07-22 |access-date=2010-10-02}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
=== Winnipeg Blue Bombers ===
Moton ya sanya hannu tare da Winnipeg Blue Bombers na Kungiyar Kwallon Kafa ta Kanada a matsayin wakilin kyauta a cikin bazara na 2010. Hopkins ya bayyana a wasanni 7 na Bombers a lokacin kakar CFL ta 2010. A cikin kakar ya tara 7 tackles na tsaro da 1 sack, 1 interception (ya dawo 36 yadudduka don touchdown) da 1 fumble dawowa.
=== Montreal Alouettes ===
Hopkins ya shafe kakar CFL ta 2011 da 2013 tare da Montreal Alouettes na CFL. A cikin yanayi biyu tare da Als Hopkins ya tara 32 tackles, 1 na musamman teams tackle, 5 sacks da 1 fumble recovery.
=== Ottawa RedBlacks ===
Faduwar Ottawa Redblacks ta zaɓi Hopkins tare da zaɓi na 3 a cikin 2013 CFL Expansion Draft. A kakar wasa ta farko a Ottawa Moton Hopkins ya ba da gudummawa 13 tackles, 1 quarterback sack da 1 fumble recovery. A lokacin da ba a kakar wasa ba Hopkins ya yi motsa jiki tare da Minnesota Vikings na NFL. <ref>{{Cite web |last=Baines |first=Tim |date=December 8, 2014 |title=Vikings eye RedBlacks DT |url=http://www.ottawasun.com/2014/12/08/vikings-eye-redblacks-dt |access-date=July 12, 2026 |website=Ottawa Sun}}</ref> Duk da sha'awar NFL, a ranar 25 ga Fabrairu, 2015, Redblacks sun yi murabus daga Hopkins don karin yanayi biyu.<ref>{{Cite web |date=25 February 2015 |title=Redblacks keep Hopkins with two-year deal |url=https://www.tsn.ca/redblacks-keep-hopkins-with-two-year-deal-1.215765 |website=TSN |publisher=TSN.ca Staff}}</ref> Moton ya buga wasanni 28 a cikin shekaru biyu masu zuwa, ya ba da gudummawa 40 tackles da 7 quarterback sacks. Redblacks ba su sake sanya hannu ba bayan kakar 2016 kuma ya zama wakilin kyauta a ranar 14 ga Fabrairu, 2017. Duk da haka, Hopkins da Redblacks sun amince da sabon kwangilar shekara guda a ranar 10 ga Maris, 2017.<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=REDBLACKS re-sign DL Hopkins |url=https://www.cfl.ca/2017/03/09/redblacks-re-sign-dl-hopkins/ |access-date=2017-03-10 |website=CFL.ca}}</ref> Bayan nasarar da ya samu a CFL wanda ya kai shekaru bakwai, kyaftin din tawagar, wakilin CFLPA, kuma ya ƙare a gasar cin kofin Grey Cup ta 2016 tare da Ottawa REDBLACKS, Hopkins ya yi ritaya a watan Yunin 2017. Hopkins ya gama aikinsa na wasa bayan ya buga wasanni 65, ya yi rikodin 95 tackles, 14 sacks da biyu interceptions a cikin tsari.
== Ayyukan horarwa ==
Hopkins ya zama mataimakin kocin Redblacks <ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=REDBLACKS Assistant Coach |url=https://www.ottawaredblacks.com/moton-hopkins/ |access-date=2017-03-10 |website=CFL.ca}}</ref> a kakar 2017 yana aiki tare da layin tsaro da ƙungiyoyi na musamman.
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
== Haɗin waje ==
* [https://web.archive.org/web/20141125033734/http://ottawaredblacks.com/roster/show/id/4167 Rayuwar Ottawa Redblacks]
* [https://tulsahurricane.com/sports/football/roster/moton-hopkins/4784 Tarihin Guguwar Zinariya ta Tulsa]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r5daslpmrgvxs9ditq8br0y90elzpua