Wikipedia
hawiki
https://ha.wikipedia.org/wiki/Babban_shafi
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Midiya
Musamman
Tattaunawa
User
Tattaunawar user
Wikipedia
Tattaunawar Wikipedia
Fayil
Tattaunawar fayil
MediaWiki
Tattaunawar MediaWiki
Samfuri
Tattaunawar samfuri
Taimako
Tattaunawar taimako
Rukuni
Tattaunawar rukuni
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Tsuntsu
0
2410
969983
959164
2026-10-20T20:05:53Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1361392226|Pro rata]]"
969983
wikitext
text/x-wiki
Pro rata kalma ce ko adjective ma'ana a cikin daidaitattun ɓangarori ko a cikin rabo. Ana amfani da kalmar a cikin shari'a da tattalin arziki da yawa. Maganar rubutun '''''pro-rata''''' don nau'in adjective ya zama ruwan dare, kamar yadda Aka ba da shawarar ga adjectives ta wasu jagororin salon harshen Ingilishi. A cikin Turanci na Amurka, an fassara wannan kalmar a matsayin '''''prorated''''' ko '''''pro-rated'''''.
== Ma'anar ==
Fiye da haka, ''pro rata'' yana nufin:
* A cikin daidaito ga wasu abubuwan da za a iya lissafawa daidai <ref>{{Cite web |title=What is Pro Rata? definition and meaning |url=http://www.investorwords.com/5735/pro_rata.html |website=InvestorWords.com}}</ref>
* Don ƙidaya bisa ga yawan [[lokaci]] da ya wuce daga jimlar lokacin
* Rarrabawar daidaito
''[[wiktionary:pro#Latin|pro]]'' rata yana da asalin [[Harshen Latin|Latin]], daga pro, bisa ga, don, ko ta, da rata, ablative na mata na lissafi (ra'ayi ko canji).
== Misalan ==
Lokacin da alhakin laifin guba ko samfurin da ba shi da kyau ya shafi masana'antun da yawa, ana ba da alhaken a ƙarƙashin Dokar laifi pro rata.<ref>{{Cite web |date=November 2006 |title=Manufacturer 2007 Pro Rata Share Responsibility(sic) for Orphan Waste for Maine Household Televisions Computer Monitor Recycling Program |url=http://www.maine.gov/dep/rwm/ewaste/pdf/proratashares2007.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605234527/http://www.maine.gov/dep/rwm/ewaste/pdf/proratashares2007.pdf |archive-date=2011-06-05 |access-date=2016-08-30 |website=Maine.gov |publisher=[[Maine]] Department of Environmental Protection |format=PDF}}</ref> Misalan a cikin [[doka]] da [[Ikonomi|tattalin arziki]] sun haɗa da waɗannan, waɗanda aka lura a ƙasa:
=== Hakkin haɗin gwiwa ===
Kowane ɗayan abokan hulɗa da yawa "yana da alhakin rabon kansa ko rabo kawai, an ce an ɗaure su da rata. Misali ... ana iya samunsa a cikin alhakin abokan hulɗa; kowannensu yana da alhakina ... kawai ''pro rata'' dangane da juna."<ref>[http://www.clickdocs.co.uk/glossary/pro-rata.htm ClickDocs UK Legal web site] (quote marks changed to italics for clarity).</ref> "
=== Dokar Kashewa ===
Lokacin da mai bashi ya yi rajista don fatarar kuɗi, kuma "mai bashi ba shi da kuɗi, [[Hakkin Mai ba da bashi|masu ba da bashi]] gabaɗaya sun yarda su karɓi rabon kuɗi na abin da ake bin su. Idan mai bashi yana da sauran kudade, ana raba kuɗin(((((((((((()When a [[:en:Debtor|debtor]] files for [[:en:Bankruptcy|bankruptcy]], and "the debtor is insolvent, [[:en:Creditor|creditors]] generally agree to accept a pro rata share of what is owed to them. If the debtor has any remaining funds, the money is divided proportionately among the creditors, according to the amount of the individual debts."<ref>{{Cite web |title=Pro Rata |url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/law/law/pro-rata |access-date=2023-07-30 |website=Encyclopedia.com}}</ref> "A creditor of an insolvent estate is to be paid pro rata with creditors of the same class.")))))))) daidai tsakanin masu ba da kuɗi, gwargwadon adadin bashin mutum". <ref>{{Cite web |title=Pro Rata |url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/law/law/pro-rata |access-date=2023-07-30 |website=Encyclopedia.com}}</ref>"Za a biya mai ba da bashi na dukiya mai biyan kuɗi tare da masu ba da bashi iri ɗaya".<ref>{{Cite web |title=WWLIA legal web site |url=http://www.wwlia.org/Pro-Rata.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006050607/http://www.wwlia.org/Pro-Rata.htm |archive-date=2007-10-06}}</ref>
=== Albashi da fa'idodi na ma'aikaci ===
Ayyukan ma'aikaci na ɗan lokaci, biyan kuɗi na karin lokaci, da lokacin Hutun shekara-shekara galibi ana lissafa su ne bisa ga ƙimar ƙira.<ref>John Steven Niznik, ''Pro Rata'', at [http://jobsearchtech.about.com/od/careereducation/g/pro_rata.htm Job Search Tech web site].</ref><ref>{{cite web |title=TheSite.org web page about pro-rata payment for part-time work |url=http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070619045037/http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |archive-date=2007-06-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=TheSite.org web page about pro-rata payment for part-time work |url=http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070619045037/http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |archive-date=2007-06-19}}</ref>
A karkashin [[Tsarin mulki|ka'idoji]] Tarayyar Amurka, ma'aikacin [[gwamnati]] yana da haƙƙin cewa: "Lokacin da aka katse aikin ma'aikaci ta hanyar lokacin samun kuɗi ba tare da barin aiki ba, ana samun izini a kan ƙididdigar ƙididdiga ga kowane lokacin biyan kuɗi wanda ke faruwa a cikin ci gaba da aiki."<ref>[http://ohrm.os.doc.gov/Leave/DEV01_000063 US Department of Commerce Office of Human Resources Management official web site], citing 5 CFR 630.204.</ref>
Ƙungiyar Malamai ta Amurka (AFT), ƙungiyar ma'aikata ta Amurka, ta yi jayayya cewa ''duk'' masu koyarwa na ɗan lokaci ko mataimakin ya kamata su sami biyan kuɗi don koyar da dar[[Tarayyar Amurka|US]] kwaleji.<ref>{{Cite web |title=AFT web site |url=http://face.aft.org/index.cfm?action=article&articleID=0c3962ee-cc6a-40d4-bb1a-fe4666b5146c |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613111711/http://face.aft.org/index.cfm?action=article&articleID=0c3962ee-cc6a-40d4-bb1a-fe4666b5146c |archive-date=2007-06-13}}</ref> Wannan muhimmin batu ne, tun daga shekara ta 2010, don ma'aikata na ɗan lokaci.<ref>[http://www.cpfa.org/chrisprorata.html California Part-time Faculty Association official web site page regarding pro-rata pay] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930135448/http://www.cpfa.org/chrisprorata.html|date=2007-09-30}}</ref>
Malaman makarantar sakandare ta Irish suna da damar biyan kuɗi don aikin ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Association of Secondary Teachers Ireland official web site page regarding pro-rata pay |url=http://www.asti.ie/faq/prorata.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828211827/http://www.asti.ie/faq/prorata.htm |archive-date=2007-08-28}}</ref>
A karkashin Dokar aiki ta [[Birtaniya]], "Dokokin sun bayyana cewa, inda ya dace, ya kamata a yi amfani da ka'idar pro rata ga kowane kwatanci ... da za a ba shi ... hutuba. "
Hakazalika, a Tasmania, [[Asturaliya|Ostiraliya]], doka a bayyane take ta ba ma'aikata damar samun fa'idodi na ɗan lokaci don hutun rashin aiki.<ref>{{Cite web |title=Tasmanian Government official web site |url=http://www.wst.tas.gov.au/resource/wstfaqlsl.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404144226/http://www.wst.tas.gov.au/resource/wstfaqlsl.htm |archive-date=2007-04-04}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 2002 |title=Long Service Leave Guide |url=http://www.wst.tas.gov.au/attach/longservicel.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927153914/http://www.wst.tas.gov.au/attach/longservicel.pdf |archive-date=2006-09-27 |access-date=2016-08-30 |website=WST.Tas.gov.au |publisher=[[Tasmania]] Department of Justice and Industrial Relations |format=PDF}}</ref> An ba da wannan a ƙarƙashin Dokar Long Service Leave Act 1976.
A cikin ayyukan kamfanoni, "a pro-rata dividend yana nufin cewa kowane mai hannun jari yana samun daidaito ga kowane rabo da yake da shi".
A cikin [[banki]], "Pro-rating kuma yana nufin aikin yin amfani da kudaden shiga ga bangarori daban-daban. Idan kudaden shiga sun kasance 12% a kowace shekara, zaku iya ba da wannan lambar ta zama 1% a wata (12%/12 watanni). "
=== Kasuwanci ===
A cikin babban kamfani, yana iya komawa ga haƙƙin Pro-Rata Participation kuma yana nufin "yancin ci gaba da shiga cikin zagaye na gaba don ku iya kula da mallakar ku".
=== Inshora ===
A cikin inshora, ana amfani da ''pro rata'' don ƙayyade haɗari bisa ga lokacin da Manufofin inshora ke aiki. Hakanan ana iya amfani dashi don bayyana nauyin daidaito lokacin da mutum fiye da ɗaya ke da alhakin [[wiktionary:loss|asarar]] ko [[Haɗari|hadari]]. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=August 2022}}
=== Hanyar soke inshora ===
Ana yin lissafin kuɗin dawowar Manufofin inshora da aka soke sau da yawa ta amfani da Hanyar sokewa da ake kira ''pro rata''. Na farko, ana lissafin ma'auni na dawowa ta hanyar ɗaukar adadin kwanakin da suka rage a cikin lokacin manufofin da aka raba ta yawan jimlar kwanakin manufofin. Wannan ma'anar tana ninkawa ta hanyar manufofin manufofi don isa ga dawowar farashi. Wannan lissafin ana kiransa "ƙididdigar ƙafa".<ref>{{Cite web |title=wheel-calculator.com |url=http://www.wheel-calculator.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106103229/http://www.wheel-calculator.com/ |archive-date=2012-11-06 |access-date=2020-05-11 |website=www.wheel-calculator.com}}</ref>
=== Karatun kwaleji ===
Lokacin da dalibi na kwaleji ya janye, kwalejoji na iya mayar da kuɗin karatun a kan wani nau'i.
=== Jirgin sama ===
A [[Tarayyar Amurka|Amurka]], matukin jirgi mai zaman kansa na iya biyan kasa da rabo na jimlar farashin jirgin lokacin da yake ɗaukar fasinjoji.
=== Motar ===
Pro-Ration (pro rata) yana nufin idan batirin ya kasa a kowane lokaci a cikin shekaru biyu na farko na sabis, ana maye gurbinsa kyauta. Bayan waɗannan shekaru biyu na farko, ana kimanta kuɗin da aka ba da izini don maye gurbin. Koyaya, ana lissafin pro-ration (pro rata) yawanci daga ranar da aka sayar da batirin.
== Dubi kuma ==
* Dokar Tsaro ta Kudin Ruwa ta Ma'aikaci
* Hakkin shari'a
* Kawar da rata
* Yanayin matsakaicin matsakaicin
* Tufafi
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2du0f47x25ityl597kpvlg41fsvgi0w
969984
969983
2026-10-20T20:06:58Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
969984
wikitext
text/x-wiki
Pro rata kalma ce ko adjective ma'ana a cikin daidaitattun ɓangarori ko a cikin rabo. Ana amfani da kalmar a cikin shari'a da tattalin arziki da yawa. Maganar rubutun '''''pro-rata''''' don nau'in adjective ya zama ruwan dare, kamar yadda Aka ba da shawarar ga adjectives ta wasu jagororin salon harshen Ingilishi. A cikin Turanci na Amurka, an fassara wannan kalmar a matsayin '''''prorated''''' ko '''''pro-rated'''''.
== Ma'anar ==
Fiye da haka, ''pro rata'' yana nufin:
* A cikin daidaito ga wasu abubuwan da za a iya lissafawa daidai <ref>{{Cite web |title=What is Pro Rata? definition and meaning |url=http://www.investorwords.com/5735/pro_rata.html |website=InvestorWords.com}}</ref>
* Don ƙidaya bisa ga yawan [[lokaci]] da ya wuce daga jimlar lokacin
* Rarrabawar daidaito
''[[wiktionary:pro#Latin|pro]]'' rata yana da asalin [[Harshen Latin|Latin]], daga pro, bisa ga, don, ko ta, da rata, ablative na mata na lissafi (ra'ayi ko canji).
== Misalan ==
Lokacin da alhakin laifin guba ko samfurin da ba shi da kyau ya shafi masana'antun da yawa, ana ba da alhaken a ƙarƙashin Dokar laifi pro rata.<ref>{{Cite web |date=November 2006 |title=Manufacturer 2007 Pro Rata Share Responsibility(sic) for Orphan Waste for Maine Household Televisions Computer Monitor Recycling Program |url=http://www.maine.gov/dep/rwm/ewaste/pdf/proratashares2007.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605234527/http://www.maine.gov/dep/rwm/ewaste/pdf/proratashares2007.pdf |archive-date=2011-06-05 |access-date=2016-08-30 |website=Maine.gov |publisher=[[Maine]] Department of Environmental Protection |format=PDF}}</ref> Misalan a cikin [[doka]] da [[Ikonomi|tattalin arziki]] sun haɗa da waɗannan, waɗanda aka lura a ƙasa:
=== Hakkin haɗin gwiwa ===
Kowane ɗayan abokan hulɗa da yawa "yana da alhakin rabon kansa ko rabo kawai, an ce an ɗaure su da rata. Misali ... ana iya samunsa a cikin alhakin abokan hulɗa; kowannensu yana da alhakina ... kawai ''pro rata'' dangane da juna."<ref>[http://www.clickdocs.co.uk/glossary/pro-rata.htm ClickDocs UK Legal web site] (quote marks changed to italics for clarity).</ref> "
=== Dokar Kashewa ===
Lokacin da mai bashi ya yi rajista don fatarar kuɗi, kuma "mai bashi ba shi da kuɗi, [[Hakkin Mai ba da bashi|masu ba da bashi]] gabaɗaya sun yarda su karɓi rabon kuɗi na abin da ake bin su. Idan mai bashi yana da sauran kudade, ana raba kuɗin daidai tsakanin masu ba da kuɗi, gwargwadon adadin bashin mutum". <ref>{{Cite web |title=Pro Rata |url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/law/law/pro-rata |access-date=2023-07-30 |website=Encyclopedia.com}}</ref>"Za a biya mai ba da bashi na dukiya mai biyan kuɗi tare da masu ba da bashi iri ɗaya".<ref>{{Cite web |title=WWLIA legal web site |url=http://www.wwlia.org/Pro-Rata.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006050607/http://www.wwlia.org/Pro-Rata.htm |archive-date=2007-10-06}}</ref>
=== Albashi da fa'idodi na ma'aikaci ===
Ayyukan ma'aikaci na ɗan lokaci, biyan kuɗi na karin lokaci, da lokacin Hutun shekara-shekara galibi ana lissafa su ne bisa ga ƙimar ƙira.<ref>John Steven Niznik, ''Pro Rata'', at [http://jobsearchtech.about.com/od/careereducation/g/pro_rata.htm Job Search Tech web site].</ref><ref>{{cite web |title=TheSite.org web page about pro-rata payment for part-time work |url=http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070619045037/http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |archive-date=2007-06-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=TheSite.org web page about pro-rata payment for part-time work |url=http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070619045037/http://www.thesite.org/homelawandmoney/askthesiteqandas/moneyqandas/proratapayment |archive-date=2007-06-19}}</ref>
A karkashin [[Tsarin mulki|ka'idoji]] Tarayyar Amurka, ma'aikacin [[gwamnati]] yana da haƙƙin cewa: "Lokacin da aka katse aikin ma'aikaci ta hanyar lokacin samun kuɗi ba tare da barin aiki ba, ana samun izini a kan ƙididdigar ƙididdiga ga kowane lokacin biyan kuɗi wanda ke faruwa a cikin ci gaba da aiki."<ref>[http://ohrm.os.doc.gov/Leave/DEV01_000063 US Department of Commerce Office of Human Resources Management official web site], citing 5 CFR 630.204.</ref>
Ƙungiyar Malamai ta Amurka (AFT), ƙungiyar ma'aikata ta Amurka, ta yi jayayya cewa ''duk'' masu koyarwa na ɗan lokaci ko mataimakin ya kamata su sami biyan kuɗi don koyar da dar[[Tarayyar Amurka|US]] kwaleji.<ref>{{Cite web |title=AFT web site |url=http://face.aft.org/index.cfm?action=article&articleID=0c3962ee-cc6a-40d4-bb1a-fe4666b5146c |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613111711/http://face.aft.org/index.cfm?action=article&articleID=0c3962ee-cc6a-40d4-bb1a-fe4666b5146c |archive-date=2007-06-13}}</ref> Wannan muhimmin batu ne, tun daga shekara ta 2010, don ma'aikata na ɗan lokaci.<ref>[http://www.cpfa.org/chrisprorata.html California Part-time Faculty Association official web site page regarding pro-rata pay] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930135448/http://www.cpfa.org/chrisprorata.html|date=2007-09-30}}</ref>
Malaman makarantar sakandare ta Irish suna da damar biyan kuɗi don aikin ɗan lokaci.<ref>{{Cite web |title=Association of Secondary Teachers Ireland official web site page regarding pro-rata pay |url=http://www.asti.ie/faq/prorata.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828211827/http://www.asti.ie/faq/prorata.htm |archive-date=2007-08-28}}</ref>
A karkashin Dokar aiki ta [[Birtaniya]], "Dokokin sun bayyana cewa, inda ya dace, ya kamata a yi amfani da ka'idar pro rata ga kowane kwatanci ... da za a ba shi ... hutuba. "
Hakazalika, a Tasmania, [[Asturaliya|Ostiraliya]], doka a bayyane take ta ba ma'aikata damar samun fa'idodi na ɗan lokaci don hutun rashin aiki.<ref>{{Cite web |title=Tasmanian Government official web site |url=http://www.wst.tas.gov.au/resource/wstfaqlsl.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404144226/http://www.wst.tas.gov.au/resource/wstfaqlsl.htm |archive-date=2007-04-04}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 2002 |title=Long Service Leave Guide |url=http://www.wst.tas.gov.au/attach/longservicel.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060927153914/http://www.wst.tas.gov.au/attach/longservicel.pdf |archive-date=2006-09-27 |access-date=2016-08-30 |website=WST.Tas.gov.au |publisher=[[Tasmania]] Department of Justice and Industrial Relations |format=PDF}}</ref> An ba da wannan a ƙarƙashin Dokar Long Service Leave Act 1976.
A cikin ayyukan kamfanoni, "a pro-rata dividend yana nufin cewa kowane mai hannun jari yana samun daidaito ga kowane rabo da yake da shi".
A cikin [[banki]], "Pro-rating kuma yana nufin aikin yin amfani da kudaden shiga ga bangarori daban-daban. Idan kudaden shiga sun kasance 12% a kowace shekara, zaku iya ba da wannan lambar ta zama 1% a wata (12%/12 watanni). "
=== Kasuwanci ===
A cikin babban kamfani, yana iya komawa ga haƙƙin Pro-Rata Participation kuma yana nufin "yancin ci gaba da shiga cikin zagaye na gaba don ku iya kula da mallakar ku".
=== Inshora ===
A cikin inshora, ana amfani da ''pro rata'' don ƙayyade haɗari bisa ga lokacin da Manufofin inshora ke aiki. Hakanan ana iya amfani dashi don bayyana nauyin daidaito lokacin da mutum fiye da ɗaya ke da alhakin [[wiktionary:loss|asarar]] ko [[Haɗari|hadari]]. [ana buƙatar ƙa'ida]{{Ana bukatan hujja|date=August 2022}}
=== Hanyar soke inshora ===
Ana yin lissafin kuɗin dawowar Manufofin inshora da aka soke sau da yawa ta amfani da Hanyar sokewa da ake kira ''pro rata''. Na farko, ana lissafin ma'auni na dawowa ta hanyar ɗaukar adadin kwanakin da suka rage a cikin lokacin manufofin da aka raba ta yawan jimlar kwanakin manufofin. Wannan ma'anar tana ninkawa ta hanyar manufofin manufofi don isa ga dawowar farashi. Wannan lissafin ana kiransa "ƙididdigar ƙafa".<ref>{{Cite web |title=wheel-calculator.com |url=http://www.wheel-calculator.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106103229/http://www.wheel-calculator.com/ |archive-date=2012-11-06 |access-date=2020-05-11 |website=www.wheel-calculator.com}}</ref>
=== Karatun kwaleji ===
Lokacin da dalibi na kwaleji ya janye, kwalejoji na iya mayar da kuɗin karatun a kan wani nau'i.
=== Jirgin sama ===
A [[Tarayyar Amurka|Amurka]], matukin jirgi mai zaman kansa na iya biyan kasa da rabo na jimlar farashin jirgin lokacin da yake ɗaukar fasinjoji.
=== Motar ===
Pro-Ration (pro rata) yana nufin idan batirin ya kasa a kowane lokaci a cikin shekaru biyu na farko na sabis, ana maye gurbinsa kyauta. Bayan waɗannan shekaru biyu na farko, ana kimanta kuɗin da aka ba da izini don maye gurbin. Koyaya, ana lissafin pro-ration (pro rata) yawanci daga ranar da aka sayar da batirin.
== Dubi kuma ==
* Dokar Tsaro ta Kudin Ruwa ta Ma'aikaci
* Hakkin shari'a
* Kawar da rata
* Yanayin matsakaicin matsakaicin
* Tufafi
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
kmmb6vec3stby3yfot2i82nqceev8js
Zamfara
0
2491
970121
969308
2026-10-21T11:15:47Z
Matar Nasir
45916
/* Labari Akkan zamfara */
970121
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Seal of Zamfara State Government.jpg|thumb|Tambarin Gwamnan jihar Zamfara]]
[[File:Coat of Arm Zamfara State.jpg|thumb|tambarin jihar zamfara]]
[[File:Talata Mafara Post Office - Zamfara State.jpg|thumb|Talata mafara post ofis]]
[[File:Zamfara state Gallery at Arewa House museum.jpg|thumb|Zamfara state gallery at arewa house museum Seal of zamfara state government]]
[[Fayil:Nomadic settlement in Zamfara State.jpg|thumb|Kyau yan zamfara]]
[[Fayil:Nomadic settlement in Zamfara State.jpg|thumb|wuri a zamfara ]]
[[Fayil:Zamfara flag.png|thumb|zamfara gusau]]
[[Fayil:Gusau 01.jpg|thumb|Gusau]]
[[Fayil:Seal of Zamfara State Government.jpg|thumb]]
'''Jahar Zamfara''' [[jiha|jaha]] ce dake [[Arewa (Najeriya)|Arewa]] Maso Yammacin ƙasar [[Najeriya]]. jihar ta samu 'yancin kai ne lukacin mulkin soja na margayi General sani Abacha, a shekarar 1996. Tana da yawan fili kimanin kilomita '''39,762''' da yawan jama’a kimanin [[mutane]] '''3,838,160''' (miliyan uku da dubu ,ɗari takwas da Talatin da Takwas da ɗari ɗaya da sittin) (jimillar ƙidayar shekara ta 2011)<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=a556518742b7c156JmltdHM9MTcxOTQ0NjQwMCZpZ3VpZD0yNDE5NGEyMS03NTBiLTZiYjItMzNmMi01ZTg1NzRhMTZhMTkmaW5zaWQ9NTQzOA&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=24194a21-750b-6bb2-33f2-5e8574a16a19&psq=population+of+zamfara+state+2011&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuZmFjdHMubmcvbmlnZXJpYW4tc3RhdGVzL3phbWZhcmEvIzp-OnRleHQ9WmFtZmFyYSUyMGhhcyUyMHR3byUyMG1ham9yJTIwZXRobmljJTIwZ3JvdXBzJTJDJTIwSGF1c2ElMjBhbmQsYW4lMjBlc3RpbWF0ZWQlMjBwb3B1bGF0aW9uJTIwb2YlMjAzJTJDODM4JTJDMTYwJTIwYXMlMjBhdCUyMDIwMTEu&ntb=1</ref>. Babban birnin tarayyar jahar zamfara
shi ne [[Gusau]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://dailypost.ng/2024/06/23/gusau-cargo-airport-absurd-inconceivable-shinkafi-to-gov-lawal/&ved=2ahUKEwjGwJvM5vGGAxV5XEEAHcOPBT8QxfQBKAB6BAgGEAE&usg=AOvVaw2BUsg3-pX1t7Al-lIbd68v</nowiki></ref>. Dauda Lawal Dare ne gwamnan jihar tun a shekarar 2023, har zuwa shekara ta 2026, wato ƙarshen shekarar mulkin shi na farko wanda za'ayi zaɓe a farkon shekarar 2027.<ref>"Zamfara State". Nigerian Investment Promotion Commission. 9 January 2019. Retrieved 27 February 2022.</ref><ref>"Zamfara State of Nigeria :: Nigeria Information & Guide". www.nigeriagalleria.com. Retrieved 26 February 2022.</ref>
==Labari Akkan zamfara ==
'''Asalin Zamfarawa'''
[[File:Base to top section of Kwatarkwashi.jpg|thumb|mutanen Zamfara sun kasance maharba ne tun a lokacin baya]]
''Zamfara'' ta kasance ɗaya daga cikin masarautun asali na [[Hausawa]]. zamfarawa asalin [[Hausa|Hausawa.]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://trtafrika.com/ha/africa/tashe-aladar-hausawa ne-lokacin-ramadan-17603105&ved=2ahUKEwj97MeRv_CGAxVVUUEAHYrSBCYQxfQBKAB6BAgMEAI&usg=AOvVaw2tqxPhOk-rB6iUbdwJ_ebE</nowiki></ref> Sarkin [[musulmi]] <ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://amp.dw.com/ha/musulmi-na-gudanar-da-babbar-sallah-ta-edi2024/a-69376621&ved=2ahUKEwj0hKHx5vGGAxUZXUEAHd_xAfoQyM8BKAB6BAgJEAI&usg=AOvVaw1anRUPTy7Py8jCPqpn1W_s</nowiki></ref><ref>"Zamfara Gold Mining Factory". krzysztofpilarczyk.pl. Archived from the original on 26 June 2021. Retrieved 26 June 2021</ref> Muhammadu yana ganin Zamfarawa sun samu asali ne daga uba Bakatsine da uwa Bagobira. To su [[Zamfara]]wa sun kafa asalinsu ne daga [[Maguzawa|Maguzawa wato]] maharba waɗanda sun zauna a yankin ƙasar [[Kano]] kafin zuwan [[Bagauda]] tun kafin zuwan [[Barbushe]] a [[Dutsen Dala]]. A nan zamu iya fahimtar cewa [[Zamfara]]wa [[Hausa]]wa ne na asali tun can fil azal. Zamu iya fahimtar cewa Zamfarawa dai asalinsu maharba ne daga [[Maguzawa]]. Watakila sun samu tasirin Bare-Bari a farkon tarihinsu ko kuma a ce Bare-bari ne na asalin sarautar [[Zamfara]]. Tarihin ƙauyen Zamfara ya samo asali ne daga [[mutum]] Na farko da ya fara zama a cikin garin, daga garin ZAMFARA wanda ake kira da BAWA. Shi ya sa ake kiran garin da suna [[Zamfara]]. Fadar farko ta masarautar an rusheta ta. Garin ya haɗa iyakoki kamar haka; Rogo Sabon Gari da,Tsohuwar [[Rogo]] ta Gabas, [[Kaduna]] daga gefen yamma, Kaduna daga Kudu da Gari da Tsohuwar Rogo ta arewa.<ref name=":1">G.ƙaraye, Ibrahim. J. Shea, Philip. History of karaye. p.71 ISBN 978125341</ref><ref>"Zamfara State, Nigeria Genealogy". FamilySearch Wiki. 11 April 2020. Archived from the original on 15 October 2021. Retrieved 26 June 2021</ref>
Ana ganin Zamfarawan asali wasu irin manya-manyan mutane ne, a takwaice dai [[Samudawa]] ne. [[Dakka]], sarkin Zamfara na farko kamar dai [[Barbushe]] yake, mutum ne mai tsananin girma da ƙarfi da jarumta. Akwai wasu manya-manyan kaburbura guda shida a Dutsi waɗanda aka ce ƙaburburan sarakunan [[Zamfara]] ne na asali. Sabo da girman kaburburan su ana kiransu da ƙaburburan Samudawa. Ga alamu Zamfarawan asali na da girman jiki sosai.<ref>Abdu . P.S., K. Swindell (1982). ''Sokoto State in Maps: An Atlas of physical and Human Resources''. Ibadan: Oxford University Press.</ref><ref>"Zamfara gold mining: Niger Delta seeks amendment of petroleum, mining acts". The Guardian. Lagos, Nigeria. 12 December 2020. Archived from the original on 17 February 2021. Retrieved 2 March 2021</ref>
'''Birnin Zamfara'''
[[File:Mtkwatarkwashi 4.jpg|thumb|dutsen kwatarkwashi]]
Zamfarawa sun fara kafa garinsu na farko ne mai suna Dutsi a ƙasar [[Zurmi]] ta yanzu. Don haka har yau Sarkin Zurmi na amsa sunan Sarkin [[Zamfara]]. An ce Zamfarawa sai da suka kwashe shekaru bakwai ba su naɗa sarki ba a Dutsi,daga nan sai suka naɗa sarkinsu na farko mai suna Dakka. Domin haka Sarkin Zamfara ana masa take da ''gimshikin gidan Dakka''. Sarakuna huɗu ne suka gaji Dakka a Dutsi. Daga nan sai sarauniyar 'ƴar Goje.
[[File:IMG FK1.jpg|thumb|Zamfara]]
[[File:Even the beast of burden needs a break sometimes.jpg|thumb|Zamfara road]]
[[File:Roundabout in Gusau.jpg|thumb]]
Daga Dutsi sai Zamfarawa suka yi tafiyar kamar mil Talatin a kan gulbin Gagare kusa da garin Isa na yanzu suka kafa wani sabon gari mai suna Birnin [[Zamfara]]. An ce Sarkin Zamfara na Bakwai (7) mai suna Bakurukuru ne ya kafa birnin. Amma wasu masana tarihi sun haƙiƙance cewa sarakuna ashirin da uku 23 ne aka binne a garin Dutsi don haka ba dai sarki na bakwai ba wanda ya kafa Birnin [[Zamfara]]. Zamfarawa sun gina garinsu wanda ya habaka sosai. Sun katange shi da ganuwa. Har yanzu akwai kufan tsohon garin akwai rusasshiyar [[ganuwa]] mai tsawon milyan goma-sha-uku da kofofin gari hamsin<ref>"Zamfara State of Nigeria :: Nigeria Information & Guide". www.nigeriagalleria.com. Archived from the original on 7 November 2020. Retrieved 28 February 2021</ref>. A nan zamu iya fahimtar cewa Zamfarawa sun kafa garinsu na biyu wanda ya kasance babbar cibiyar mulkin [[Zamfara]]. Sannan garin ya samu arziƙin masarrafofin zamani irin su Makarantun Boko, islamiyya, rijiyoyi, Burtsatse da dai sauransu.<ref name=":1" />Ofishin siyasa ta mata an buɗeta ne a garin zamfara a shekarar 2007. <ref name=":0">Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. p.164
ISBN 978-978-906-469-4</ref><ref>"Geospatial Poverty Portal: Interactive Maps". World Bank. Retrieved 22 January 2024.</ref>
==Kananan hukumomi==
{| width=50%
|- valign ="top"
|width=50%|
# [[Anka, Nigeria|Anka]]
# [[Bakura, Nigeria|Bakura]]
# [[Birnin-Magaji/Kiyawa]]
# [[Bukkuyum]]
# [[Bungudu]]
# [[Gummi, Nigeria|Gummi]]
# [[Gusau]]
# [[Kauran-Namoda]]
# [[Maradun]]
# [[Maru, Nigeria|Maru]]
# [[Shinkafi]]
# [[Talata-Mafara]]
# [[Tsafe]]
# [[Zurmi]]
|}
== Rufe Netwok A Jihar Zamfara ==
[[Fayil:Coat of Arm Zamfara State.jpg|thumb|Zamfara coat of arm]]
A ranar 3 ga watan satumba na shekarar 2021, gwamnatin Jihar [[zamfara]] ta bada umarnin kulle dukkan layukan wayar hannu (sim card) da sabis na ɗaukacin Jihar [[zamfara]] gaba ɗaya don a samu a magance matsalar tsaro. Anyi hakan ne domin yaƙi da 'ƴan [[Banditry|Bindiga Daji]] da kuma 'Yan ta'adda. An bada umarnin rufe sabis ɗin ne na tsawon sati Biyu domin dawo da zaman lafiya da tsaro me ɗorewa a jihar ta [[Zamfara]].<ref>https://punchng.com/banditry-months-after-no-fly-order-fg-shuts-down-telecom-sites-in-zamfara/</ref>
== Arziki ==
tattalin arzikin Zamfarawa ya ta, allaƙane da harkar noma da kuma kiwo, sannan kuma da kasuwanci.
== Tsaro ==
== Wasanni ==
== Mutane ==
Mataimakin gwamnan shi ne [[Mahadi Ali Gusau]]. Dattijan jihar su ne: Janar [[Aliyu Muhammad Gusau]] me Ritaya,[[Ahmad Rufai Sani]], [[Mamuda Aliyu Shinkafi]], [[Abdul'aziz Abubakar Yari]],Hassan Nasiha,Sahabi Liman Kaura, Mansur Dan'Ali,[[Kabir Garba Marafa]], [[Dauda Lawal Dare]], [[Sadiya Umar Farouq]] da [[Tijjani Kaura]].
[[File:Nigeria_Zamfara_State_map.png|thumb|Taswira Najeriya, inda jan yake nanne jihar Zamfara (Gusau)]]
== Manazarta ==
{{reflist}}
* Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>.
*Bello, Ahmadu, Sir, 1910-1966. (1999). ''Alhaji Sir Ahmadu, Bello, Sardauna of Sokoto : his thoughts and vision in his own words : selected speeches and letters of the great leader''. Nchi, Suleiman. Ismaila., Mohammed, Samai̕la Abdullahi. Makurdi: Oracle. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-34637-2-1|978-34637-2-1]]. [[OCLC (identifier)|OCLC]] 44137937.
*G.karaye, Ibrahim. J. Shea, Philip. History.of karaye. [[ISBN]] 978125341
{{DEFAULTSORT:Zamfara}}
[[Category:Jihohin Nijeriya]]
[[Category: Garuruwan Hausawa]]
{{Jihohin Najeriya}}
ojhwdk53ckuu29ilo7l0aqqdx0rpyuq
Kyanwa
0
3006
970113
875050
2026-10-21T10:50:11Z
Ammarpad
4826
ingantawa
970113
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Collage of Six Cats-02.jpg|thumb|right|260px|<span style="color:green;">Kyanwa</span>]]
[[File:Felis catus-cat on snow.jpg|thumb|Mage cikin kankara]]
'''Kyanwa''' ko '''Mage''' ko '''Mussa''' da [[Hausa]]r [[Zamfara]]wa (''Felis catus'') kyanwa dai wata dabba ce cikin [[dabbobi]] Wadanda ake ajiye su a mastayin dabbobin [[gida|gida.]] Wadanda ba dan aci ake kiwon su ba, sai don nishadi.<ref>{{cite news|url=https://hausa.legit.ng/1294121-amfanin-kiwon-mage-a-gida-ga-mutane.html|date=18 January 2020|accessdate=10 October 2021|publisher=Legit.Hausa.ng|title=Amfanin kiwon mage a gida ga mutane, Nishadi, maganin qananan dabbobi Kamar su bera|last= Usman|first= Jamil}}</ref>
[[Fayil:Cat playing with a lizard.jpg|thumb|[[Fayil:Abessinierkatze Tilia 04.jpg|thumb|yanda mage ke qara kyau a waje]]yanda mage ke kama abinchinta]]
Tana kyawata muhalli.
Kyanwa (Felis catus), wacce kuma ake kira kyanwa ta gida da kyanwa ta gida, qaramar dabba ce mai cin nama ta gida. Memba ce ta Felidae, dangin dabbobi masu shayarwa a cikin tsarin Carnivora wanda kuma ake kira kuliyoyi. Nama ne mai cin nama, wanda galibi yana buqatar abinci na nama. Fikafikansa masu ja da baya an daidaita su don kashe qananan nau'ikan dabbobi masu cin nama kamar beraye. Yana da jiki mai qarfi, mai sassauqa, saurin amsawa, da haqora masu kaifi, kuma hangen nesa da qamshi na dare suna da kyau. Nau'i ne na zamantakewa, amma mafarauci shi kadai ne kuma mafarauci mai cin nama. Sadarwar kyanwa ta hada da yin kwai, ywai,gunaguni, da kuma yare jiki. Yana iya jin sautuka masu rauni ko kuma masu yawa a yawan da kunnen dan adam zai iya ji, kamar wadanda qananan dabbobi masu shayarwa ke yi. Yana doyewa da kuma fahimtar pheromones. Hankali na kyanwa yana bayyana a cikin ikonsa na daidaitawa, koyo ta hanyar lura, da kuma magance matsaloli. Kyanwa ta gida ita ce kawai nau'in da ake kula da shi a cikin dangin Felidae.
==Manazarta==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Kyanwa}}
[[Category:Dabba]]
icy0e3b5o9e98naczfe7qwolkvtqhs1
970114
970113
2026-10-21T10:50:34Z
Ammarpad
4826
970114
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Collage of Six Cats-02.jpg|thumb|right|260px|<span style="color:green;">Kyanwa</span>]]
[[File:Felis catus-cat on snow.jpg|thumb|Mage cikin kankara]]
'''Kyanwa''' ko '''Mage''' ko '''Mussa''' da [[Hausa]]r [[Zamfara]]wa (''Felis catus'') kyanwa dai wata dabba ce cikin [[dabbobi]] Wadanda ake ajiye su a mastayin dabbobin [[gida|gida.]] Wadanda ba dan aci ake kiwon su ba, sai don nishadi.<ref>{{cite news|url=https://hausa.legit.ng/1294121-amfanin-kiwon-mage-a-gida-ga-mutane.html|date=18 January 2020|accessdate=10 October 2021|publisher=Legit.Hausa.ng|title=Amfanin kiwon mage a gida ga mutane, Nishadi, maganin qananan dabbobi Kamar su bera|last= Usman|first= Jamil}}</ref>
[[Fayil:Cat playing with a lizard.jpg|thumb|[[Fayil:Abessinierkatze Tilia 04.jpg|thumb|yanda mage ke qara kyau a waje]]yanda mage ke kama abinchinta]]
Kyanwa (Felis catus), wacce kuma ake kira kyanwa ta gida da kyanwa ta gida, qaramar dabba ce mai cin nama ta gida. Memba ce ta Felidae, dangin dabbobi masu shayarwa a cikin tsarin Carnivora wanda kuma ake kira kuliyoyi. Nama ne mai cin nama, wanda galibi yana buqatar abinci na nama. Fikafikansa masu ja da baya an daidaita su don kashe qananan nau'ikan dabbobi masu cin nama kamar beraye. Yana da jiki mai qarfi, mai sassauqa, saurin amsawa, da haqora masu kaifi, kuma hangen nesa da qamshi na dare suna da kyau. Nau'i ne na zamantakewa, amma mafarauci shi kadai ne kuma mafarauci mai cin nama. Sadarwar kyanwa ta hada da yin kwai, ywai,gunaguni, da kuma yare jiki. Yana iya jin sautuka masu rauni ko kuma masu yawa a yawan da kunnen dan adam zai iya ji, kamar wadanda qananan dabbobi masu shayarwa ke yi. Yana doyewa da kuma fahimtar pheromones. Hankali na kyanwa yana bayyana a cikin ikonsa na daidaitawa, koyo ta hanyar lura, da kuma magance matsaloli. Kyanwa ta gida ita ce kawai nau'in da ake kula da shi a cikin dangin Felidae.
==Manazarta==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Kyanwa}}
[[Category:Dabba]]
pb44aw8svlpw9ii9dnfelgfhmot7hbr
Lagos (birni)
0
5632
969944
943152
2026-10-20T17:11:32Z
90imrana
48124
969944
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Lagos Island.jpg|thumb|Legas island]]
[[File:Eko cater bridge in Lagos State-Nigeria.jpg|thumb|Jihar lagos mai yawan jama'a]]
[[File:Lagos Bus stop.jpg|thumb|chunkoson jama'a a garin Lagos]]
[[File:First storey building in Nigeria in Badagry Lagos State- Nigeria.jpg|thumb|Bene na farko a Nigeria wanda ke birnin Badagiri a Lagos]]
[[File:Murtala Muhammed International Airport, Lagos, Nigeria - 2019-11-07 - IMG 9483.jpg|thumb|Babban filin jirgin sama dake
[[File:2014 Tinubu Square Lagos Nigeria 14640600637.jpg|thumb|left|Tinubu Square]]
Lagos wanda aka fi sani da "Murtala Muhammad International Airport"]]
[[File:Beach Line in Badagry, Lagos State-Nigeria.jpg|thumb|Gabar Teku na Badagiri wanda ke babban birnin Lagos]]
[[File:EKO hospital Victoria Island,Lagos.jpg|thumb|Babbab Asibitin EKO dake Victoria Island a Lagos]]
[[File:2014 Tinubu Square Lagos Nigeria 14640600637.jpg|thumb|Tinubu Square]]
'''Birnin Legas''', ko kuma '''''Birnin Ikko''''', shi ne babban birnin jahar [[Jihar Lagos|Legas]] da ke [[Najeriya|Najeriya.]] Legas tana daya daga cikin birane mafi girma da yawan jama'a a Afirka da ma duniya baki daya. Legas ne birni na biyu mafi girma a [[Afrika|Afirka]], kuma na bakwai a [[duniya]].<ref>[http://www.citymayors.com/statistics/urban_growth1.html World's fastest growing cities and urban areas from 2006 to 2020], by [[CityMayors.com]]</ref> Kimanin mutum miliyan 15.3 (a shekara ta 2022), ke rayuwa a Legas.<ref>{{cite web|url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|publisher=Lagos State Government|title=Population|year=2011|accessdate=3 November 2012|archive-date=18 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|url-status=dead}}</ref> Garin Legas na da mutane kimanin 23.5 million a shekara ta 2018, wanda ya maida shi babban birni mafi girma a nahiyar Afirka. Legas ta kasance cibiyar kasuwanci a jahar Legas da Najeriya gaba daya.<ref name="John Campbell">{{cite news |url= http://www.theatlantic.com/international/archive/2012/07/this-is-africas-new-biggest-city-lagos-nigeria-population-25-million/259611/ |title=This Is Africa's New Biggest City: Lagos, Nigeria, Population 21 Million |author=John Campbell |date=10 July 2012 |work=The Atlantic |location =Washington DC |accessdate=23 September 2012}}</ref><ref>The Most Populated Cities of the World. World Megacities - Nations Online Project". ''nationsonline.org''. Retrieved 23 September 2021</ref>
Legas tana daya daga cikin birane goma masu habbaka da sauri a duniya<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://lagosstate.gov.ng/blog/2017/05/25/lagos-history-lecture/ |access-date=2020-03-29 |archive-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420092115/https://lagosstate.gov.ng/blog/2017/05/25/lagos-history-lecture/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Lagos-Nigeria</ref>Babban birnin yana matsayin na hudu a kawo kudin shiga (GDP) a Africa
<ref>"These cities are the hubs of Africa's economic boom". ''Big Think''. 4 October 2018. Retrieved 23 April 2019.</ref>kuma akwai daya daga cikin tashar jiragen ruwa mafi hada-hada Afirka.<ref>"Lagos | City, Population, & History | Britannica". ''britannica.com''. Retrieved 19 November 2021.</ref>Birnin Legas cibiya ce ta ilimin gargajiya a sassan Afirka da ke kudancin sahara.
Legas ada gida ne ga mutanen Awori, wani reshe ne na Yarbanci na yammacin Afirka. Amma yanzu ta zama birnin tashoshin jiragen ruwa wanda ya samo asali daga tsibirai daban,daban.<ref name="Lagos Case Study">{{cite web|url=http://water.tkk.fi/wr/tutkimus/glob/publications/Haapala/pdf-files/CASE%20STUDY%20OF%20LAGOS.pdf|title=CASE STUDY OF LAGOS|access-date=27 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195932/http://water.tkk.fi/wr/tutkimus/glob/publications/Haapala/pdf-files/CASE%20STUDY%20OF%20LAGOS.pdf|archive-date=4 March 2016}}</ref>
Gwamnatin tarayya ke gudanar da harkokin wannan babban birni har izuwa shekarar 1967 lokacin da aka rarraba birnin zuwa kananan hukumomi 7 da muke dasu a yau.<ref>{{cite web|url=https://ng.boell.org/2014/07/29/flood-free-lagos-regional-imperative|title=A Flood-Free Lagos: The Regional Imperative|access-date=27 November 2015}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://online.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/abs/10.3828/lhr.61.1.49|title=The Travails of Migrant and Wage Labour in the Lagos Metropolitan Area in the Inter-War Years|publisher=Liverpool University Press|access-date=27 November 2015|author=Olukoju, Ayodeji|journal=Labour History Review|year=1996|volume=61|pages=49–70|doi=10.3828/lhr.61.1.49}}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> da kuma karin birane 3 wanda yasa kananan hukumomin suka koma 13 wanda suka samar da jahar Legas na yau.<ref name="Lagos State Information">{{cite web|url=http://www.nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos|title=Lagos State Information|publisher=National Bureau of Statistics|access-date=25 October 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109140122/http://nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos|archive-date=9 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|title=Population - Lagos State|publisher=[[Lagos State Govern me not]]|access-date=27 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|archive-date=18 October 2015}}</ref>
Har wa yau, an mai da Ikeja ta zamo babban birnin jahar a shekara ta (1976), sannan Abuja ta koma babban birnin tarayya nageriya a shekara ta (1991). Wuraren da ake kira birnin Legas watau "Lagos Metroplitan Area"<ref>A Flood-Free Lagos: The Regional Imperative". Retrieved 27 November2015.</ref> <ref>"Olukoju, Ayodeji (1996). "The Travails of Migrant and Wage Labour in the Lagos Metropolitan Area in the Inter-War Years". ''Labour History Review''. Liverpool University Press. '''61''': 49–70. [[Doi (identifier)|doi]]:10.3828/lhr.61.1.49. Retrieved 27 November 2015.</ref><ref>"Lagos Metropolitan Area: Scope and scale of the shelter problem". Retrieved 27 November 2015.</ref>sun hada da manyan biranen<ref>"Administrative Levels - Lagos State". Nigeria Congress. Archived from the original on 25 December 2005. Retrieved 27 November 2015.</ref> jahar guda 16 har da Ikeja.<ref>https://www.rfi.fr/ha/tag/lagos/</ref> Wannan manyan birane sun mamaye kashi 37% na fadin kasar Legas, sannan tana ɗauke da fiye da kaso 86% na mutanen jahar Legas.
Akwai rudani game da ainihin yawan mutane birnin Legas. A kidaya da akayi na shekara ta 2006 ya nuna cewa akwai adadin mutane miliyan 8 a birnin. Sai dai gwamnatin jahar ta nuna rashin amincewarta ga adadin kidayan inda ta daki nata adadin da kimanin mutane miliyan 16. A shekara ta 2015 wani kundi wanda gwamnati bata tantance shi ya sanya mutanen Legas har zuwa kusa da jahar Ogun kimanin mutum miliyan 21.<ref>Metro Lagos (Nigeria): Local Government Areas". City Population. 21 March 2015. Retrieved 26 October 2015.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6 |publisher=Lagos State Government |title=Population |year=2011 |access-date=3 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6 |archive-date=18 October 2015 }}</ref><ref name="The sustainable city">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wmk3mCrMDTQC&q=153%2C540+hectares&pg=PA160 |title=The Sustainable City VII: Urban Regeneration and Sustainability |year=2012 |isbn=9781845645786 |last1=Pacetti |first1=M. |last2=Passerini |first2=G. |last3=Brebbia |first3=C.A. |last4=Latini |first4=G.}}</ref>
== Tarihi: ==
[[File:Lagos State Flag (1967-1970).svg|thumb|left|Tambarin Lagos na Musamman]]
[[File:National Theater in Lagos State-Nigeria.jpg|thumb|Lagos]]
[[File:Yellow bus, lagos state.jpg|thumb|Lagos]]
Mutanen Awori (reshen yaren yarabanci) ne suka fara zama a ainihin garin a karni na 15.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Iy6FAAAAIAAJ&q=Awori+Yoruba+in+Lagos|title=Lagos: the city is the people (World cities series)|first=Margaret|last=Peil|publisher=G.K. Hall|year=1991|page=5|isbn=978-0-816-1729-93}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=A0XNvklcqbwC&pg=RA1-PA28|title=Encyclopedia of Africa, Volume 1|first1=Anthony|last1=Appiah|first2=Henry Louis|last2=Gates|page=28|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-195-3377-09}}</ref><ref name=urban>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wKc5DQAAQBAJ&pg=PA427|page=427|title=Encyclopedia of Urban Studies|first=Ray|last=Hutchison|publisher=SAGE|year=2009|isbn=978-1-412-9143-21}}</ref> Daga baya mutanen Awori sun koma wani tsiburi da ake kira Iddo sannan sai kuma babban tsiburin Lagos.<ref>{{cite book|title=Patrons and Power: Creating a Political Community in Metropolitan Lagos|first=Sandra T.|last=Barnes|url=https://books.google.com/books?id=A_IsNliDF6kC&q=awori+Yoruba+Lagos&pg=PA114|page=20|year=1986|isbn=978-0-2533-4297-3|publisher=Indiana University Press, International African Library|access-date=26 July 2014}}</ref><ref>{{cite book|title=African Cities: Competing Claims on Urban Spaces|first1=Francesca|last1=Locatelli|first2=Paul|last2=Nugent|year=2009|publisher=Brill|isbn=978-9-0041-6264-8|page=114|url=https://books.google.com/books?id=A_IsNliDF6kC&q=olofin+yoruba+lagos&pg=PA114|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222140327/https://books.google.com/books?id=A_IsNliDF6kC&q=olofin+yoruba+lagos&pg=PA114|url-status=dead|archive-date=22 December 2020|access-date=26 July 2014}}</ref>A karni na 16, Daular Benin ta ci nasarar mutanen mamaye mutane Awori sannan tsibirin ya zama tushen yaki wanda ake kira Eko a karkashin Oba (sarki) na lokacin.<ref name="Williamsguide">{{cite book|title=Nigeria: The Bradt Travel Guide|first=Lizzie|last=Williams|page=110|publisher=Bradt Travel Guides|year=2008|isbn=978-1-84162-239-2|url=https://books.google.com/books?id=fwuQ71ZbaOcC&pg=PA110}}</ref><ref>{{cite book|title=Kingdoms of the Yoruba|first=Robert Sydney|last=Smith|page=73|edition=3|publisher=[[University of Wisconsin Press]]|year=1988|isbn=0-299-11604-2|url=https://books.google.com/books?id=ric6OhxbCS0C&pg=PA73}}</ref> Har yanzu ana kiran garin legas Eko a gargajiyance.v
Legas wanda ke nufin "tafki" (lakes) a You Portugal suna ne wanda mutanen Portugal suka baiwa wajen. A tarihan ce, garin ya kasance yana da yaruka daba daban wanda suke rayuwa a wajen. Bayan mutanen Awori da kuma mamaye ta daga jaruman mayakan Bini, jihar ta jawo ra'ayin turawan Portugal a karni na 15.<ref>"The Origin of Eko (Lagos)". Edo Nation. Retrieved 2 June 2010.</ref>
Mai binciken ƙasashe dan Portugal ya ziyarci wajen a shekara ta 1472, inda ya sanya wa wajen suna ''Lago de Curamo'' watau ''Tafkin Curamo.''
A farkon karni na (19), Turawa sunyi ƙoƙarin kawo ƙarshen cinikayyar bayi na "Transatlantic Slave Trade" ta hanyar kafa ƙungiyoyin "West Africa Squadron" ko kuma "Preventative Squadron" wanda sukayi ta bibiyar jiragen ruwa da ke daukan bayi daga yankunan da ke kusa da ruwa kama daga Sierra Leone har zuwa Kogin Niger Delta (watau Najeriya a yau) da kuma can nesa da kudancin yankin Congo don kafa dokaki da manyan mutane dake yankin Afurka ta yamma.<ref>"Smith, Robert (January 1979). ''The Lagos Consulate 1851-1861''. Macmillan. p. 2. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/9780520037465|<bdi>9780520037465</bdi>]].</ref>A shekara ta 1849 Turawa sun nada [[John Beecroft]] a matsayin karamin jakadan Benin da Biafra matsayin da ya rike (a ƙarƙashin gwamna Fernando Po) har zuwa mutuwarsa a shekara ta 1854. An nada [[John Duncan (traveller in Africa)|John Duncan]] a matsayin maitamakin ƙaramin jakada kuma an maida shi Wydah.
== Labarin ƙasa; ==
An ƙasa Lagos zuwa kashi biyu, kasa (mainland) da kuma tsiburi (Island)
=== Sashin Birnin; ===
Gini mafi tsawo a Najeriya yana Lagos. A iya samun tsarin gine-gine na zamani na turawa iri-iri a birnin Lagos. Ana iya samun tsarin gine-ginen Brazil kamansu Water House da Shitta Bey Mosque.<ref>{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=KbT5AQAAQBAJ&q=Lagos+european+brazilian+colonial+architecture&pg=PA118|page=118|title=The Human Factor in Changing Africa|first=Melville J.|last=Herskovits|publisher=Routledge, 2013|isbn=978-1-136-5296-10|date=2013-11-05}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.chicagotribune.com/1987-09-06/news/8703080006_1_brazilian-nigeria-calabar|title=Brazilian Houses In Nigeria Are A Legacy Of Thousands Of Freed Slaves|location=New York|newspaper=Chicago Tribune|first=James|last=Brook|date=6 September 1987|access-date=30 May 2017|archive-date=16 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816232816/http://articles.chicagotribune.com/1987-09-06/news/8703080006_1_brazilian-nigeria-calabar|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|title=Five Architectural Wonders of Lagos|website=The Guardian|access-date=30 May 2017|archive-date=21 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521055336/http://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|url-status=dead}}</ref>Benaye na skyscrappers na nan a tsakiyar tsibirin sannan akwai gine-gine masu tsawo a sashen cikin gari (mainland).<ref>"Bakare, Tonye (15 May 2016). "Open House Lagos opens a new vista in Lagos architecture". ''The Guardian''. Retrieved 27 August 2017.</ref>A kwanan nan ne gwamnati ta tada tsofaffin wuraren shakatawa da kuma dazuka da nufin fadada filayen zaman al'umma. Akwai gine-gine na ado na ban sha'awa da kece raini da yawa a cikin birnin.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EhjXqHlEg8EC&q=independence+high+rise+lagos|title=Geography, Update: Realms, Regions, and Concepts|first1=Harm|last1=de Blij|first2= Peter O.|last2= Muller|publisher=Wiley, 1998|isbn=9780471291121|page=349|date=1998-03-24}}</ref><ref>{{cite thesis|jstor=25473387|title=The Politics of Architecture and Urbanism in Postcolonial Lagos, 1960-1986|first=Daniel|last=Immerwahr|journal=Journal of African Cultural Studies|volume=19| number=2|page=165-186|publisher= Taylor & Francis, Ltd.}} {{dead link|date=April 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web|website=Google Arts and culture (The Centenary Project)|url=https://www.google.com/culturalinstitute/beta/exhibit/colonial-footprints-lagos-then-and-now/ARivCwds|title=A cursory look at the colonial roots of Lagos, Nigeria|date= 1 March 2014|access-date=30 May 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cityscape.org/the-rise-of-future-cities-in-sub-saharan-africa/|website=Cityscape|access-date=30 May 2017|title=THE RISE OF FUTURE CITIES IN SUB-SAHARAN AFRICA}}</ref><ref>{{cite news|url=http://independent.ng/rising-residential-towers-in-lagos-changing-the-megacity-skyline/|title=Rising Residential Towers In Lagos: Changing The Megacity Skyline|author=Akin George - 29 November 2016|newspaper=Independent|access-date=30 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816193205/http://independent.ng/rising-residential-towers-in-lagos-changing-the-megacity-skyline/|archive-date=16 August 2017|url-status=dead}}</ref>
=== Tsibiri (Island); ===
Island shine kalmar geography wacce ake amfani da ita wajen kiran wuraren da ke kan hanyoyin ruwan da suka hadu da tekun Atlantic Ocean wanda ya samar da bakin tekun Lagos, da waje mai turbaya a Lagos (mainland). Tsibirin din ya hada da tsibirai daban-daban wanda koramu ke tsakaninsu wanda aka hade su da gadoji. Wannan sashin na Lagos shine ainihin wurin kasuwanci da bushasha. Kuma a wannan yankin ne benaye na zamani suke. Kananan hukumomi dake cikin tsibirin sun hada da [[Lagos Island]] da [[Eti-Osa]]. Sannan kuma ainihin wuraren dake da manyan gidaje sun hada da [[Ikoyi]] da kuma [[Victoria Island (Nigeria)|Victoria Island]].
Wani sashi mai mahimmanci na tsibirin Lagos shine Marina. yana nan dab da kasuwannin idumota da Balogun kuma a nan ne mafi akasarin bankuna da wuraren cinikayya suke. Gadoji guda uku suka hade tsibirin da kuma sashin doron kasa na Lagos. Sune gadar [[Carter Bridge]] wacce ta fara daga Iddo, gadar [[Eko Bridge]] wacce akafi sani da a da da gadar mainland ta biyu, sai kuma gada ta uku watau [[Third Mainland Bridge]] wacce ta taho daga sashin mai tarin jama'a zuwa koramar Lagos (Lagos lagoon). Akwai kuma gadar Ikoyi wanda ke cikin tsibirn, wacce ta hada Ikoyi da Lekki Phase 1.<ref>"Lekki-Ikoyi Link Bridge in Lagos, Nigeria". ''Julius Berger International''. Retrieved 27 January 2022.</ref>Za'a fara ginin gada na hudu a shekara ta 2022 a cewar gwmanan Lagos, Babajide Sanwo-Olu.<ref>"Sanwo-Olu says Opebi-Mende link bridge, 4th mainland bridge projects to commence 2022 - Nairametrics". 3 January 2022. Retrieved 15 January2022.</ref><ref>"Lagos to begin construction of 4th Mainland Bridge 2022 - Sanwo-Olu - P.M. News". Retrieved 15 January 2022.</ref>
=== Lagos Islan; ===
Lagos Island shi ke dauke da cibiyar kasuwancin garin [[Central business district|(central business district]]). Gundumar na dauke da manyan benaye. Wurin har wayau na dauke da manyan wararen kasuwanci kamar Idumota da kuma kasuwar Balogun.
=== Ikoyi; ===
[[Ikoyi]] wani yanki ne dake gabacin [[Lagos Island| tsibirin Lagos]]. Har wayau, Ikoyi ta hade da Victoria Island ta gadar Falomo Brigde. Hedikwatocin gwamnatin tarayya da sauran wuraren gwamnatin kamar Federal secretariat Complex duk suna cikin Ikoyi.
A cikin Ikoyi akwai barikin sojojin da na 'yan sanda da gidajen yari masu tsaro sosai.
=== Victoria Island; ===
Tsibirin [[Victoria Island, Lagos| Victoria Island]] na yankin kudancin Lagos Island. Tana da wuraren haya masu tsadan gaske da kuma wuraren holewa da shakatawa duk auna can. Wannan tsibiri tare da Ikoyi na da wuraren kasuwanci sannan kuma akwai gabar teku na shakatawa da aka tsara.
=== Ajah/Lekki; ===
Itama Lekki tana da wurare masu alfarma kaman makwabtan ta Ikoyi da Victoria Island. Girman yankin ya fara daga Lekki toll gate, (inda nan ne aka gudanar da zanzangar #EndSars a watan October shekara ta 2019) har zuwa Ibeju-Lekki da sauran kananan yankuna da ke gefen ta. Akwai wurare na gani na fada acikin Lekki, kamar su Lekki Conservation Centre da Novare Mall daLekki Free Trade Zone – Dangote, Lagos Business School, Eleko Beach, Elegushi Beach, La Campaigne Tropicana – beach/tourist getaway, jami'ar Pan-Atlantic University. Har wayau wurin na takama da babban mutuware na Catholica dake Lekki.
=== Iddo; ===
Akan hanyar ruwa na tafkin tsibirin Lagos akwai wani karamin garin da ake kira Iddo. Iddo ta kasance akan hanyar titin jirgin kasa kuma tana karkashin karamar hukumar Lagos mainland<ref>"Giant Cities of Tiny Islands" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 April 2012. Retrieved 4 April 2012</ref>
=== MainLand; ===
Akwai tarin mutanen Lagos a Lagos Mainland sannan mafi akasarin ma'aikatu suna can. An san yankin da mawaka da kuma wuraren rawa na dare kamar Yaba da Surulere.
== Yanayi; ==
Lagos na da yanayi na tropical savanna climate (Aw) a tsarin rabon yanayi na "Köppen climate classification". Wato akwai ruwan sama na tsawon watanni hudu na ruwa mai karfi 60mm (2.4in). Damuna na farawa ne daga watan Aprelu zuwa October, a yayin da rani kan fara daga watan Nuwamba zuwa March. Watan da yafi kowanne ruwan sama mai karfi shine June akalla 315.5 mm ko kuma 12.42in a watan. Sannan kuma wata mafi karancin ruwan sama shine January wanda ke da kasa da 13.2 mm (0.52in).
Legos na da yanayi na zafi/sanyi da ke tsakanin 28.3 zuwa 32.9°C (82.9 zuwa 91.2 °F). Legos na da irin yanayi na Southern Hemisphere, da lokaci mafi zafi acikin watan March da kimanin 32.9 zuwa 24.1 °C (91.2 zuwa 75.4 °F). Sannan wata mafi karancin zafi shi ne August 28.3 to 21.8 °C (82.9 to 71.2 °F).
{{Weather box
|location = Lagos ([[Murtala Muhammed International Airport]]) 1961–1990, extremes: 1886–present
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan record high C = 40.0
|Feb record high C = 37.1
|Mar record high C = 37.0
|Apr record high C = 39.6
|May record high C = 37.0
|Jun record high C = 37.6
|Jul record high C = 33.2
|Aug record high C = 33.0
|Sep record high C = 33.2
|Oct record high C = 33.7
|Nov record high C = 39.9
|Dec record high C = 36.4
|year record high C = 40.0
|Jan high C = 32.2
|Feb high C = 33.2
|Mar high C = 32.9
|Apr high C = 32.2
|May high C = 30.9
|Jun high C = 29.3
|Jul high C = 28.2
|Aug high C = 28.3
|Sep high C = 28.9
|Oct high C = 30.3
|Nov high C = 31.4
|Dec high C = 31.8
|year high C = 30.8
|Jan mean C = 27.3
|Feb mean C = 28.4
|Mar mean C = 28.5
|Apr mean C = 28.0
|May mean C = 27.0
|Jun mean C = 25.6
|Jul mean C = 25.2
|Aug mean C = 25.0
|Sep mean C = 25.5
|Oct mean C = 26.4
|Nov mean C = 27.2
|Dec mean C = 27.2
|year mean C = 26.8
|Jan low C = 22.4
|Feb low C = 23.7
|Mar low C = 24.1
|Apr low C = 23.7
|May low C = 23.2
|Jun low C = 21.9
|Jul low C = 22.3
|Aug low C = 21.8
|Sep low C = 22.1
|Oct low C = 22.4
|Nov low C = 23.0
|Dec low C = 22.5
|year low C = 22.8
|Jan record low C = 12.6
|Feb record low C = 16.1
|Mar record low C = 14.0
|Apr record low C = 14.9
|May record low C = 20.0
|Jun record low C = 21.2
|Jul record low C = 15.0
|Aug record low C = 19.0
|Sep record low C = 13.0
|Oct record low C = 17.9
|Nov record low C = 11.1
|Dec record low C = 11.6
|year record low C = 11.1
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 13.2
|Feb precipitation mm = 40.6
|Mar precipitation mm = 84.3
|Apr precipitation mm = 146.3
|May precipitation mm = 202.4
|Jun precipitation mm = 315.5
|Jul precipitation mm = 243.0
|Aug precipitation mm = 121.7
|Sep precipitation mm = 160.0
|Oct precipitation mm = 125.1
|Nov precipitation mm = 39.7
|Dec precipitation mm = 14.8
|year precipitation mm = 1506.6
|unit precipitation days = 1.0 mm
|Jan precipitation days = 1.5
|Feb precipitation days = 2.8
|Mar precipitation days = 6.6
|Apr precipitation days = 9.0
|May precipitation days = 12.5
|Jun precipitation days = 16.2
|Jul precipitation days = 13.2
|Aug precipitation days = 11.6
|Sep precipitation days = 12.7
|Oct precipitation days = 11.2
|Nov precipitation days = 4.9
|Dec precipitation days = 2.1
|year precipitation days = 104.3
|Jan humidity = 81
|Feb humidity = 79
|Mar humidity = 76
|Apr humidity = 82
|May humidity = 84
|Jun humidity = 87
|Jul humidity = 87
|Aug humidity = 85
|Sep humidity = 86
|Oct humidity = 87
|Nov humidity = 84
|Dec humidity = 82
|year humidity = 83
| Jan dew point C =21
| Feb dew point C =24
| Mar dew point C =25
| Apr dew point C =25
| May dew point C =24
| Jun dew point C =24
| Jul dew point C =23
| Aug dew point C =23
| Sep dew point C =24
| Oct dew point C =24
| Nov dew point C =24
| Dec dew point C =23
| Jand sun =5.3
| Febd sun =6.1
| Mard sun =5.6
| Aprd sun =6.0
| Mayd sun =5.7
| Jund sun =3.8
| Juld sun =3.2
| Augd sun =3.5
| Sepd sun =3.8
| Octd sun =5.4
| Novd sun =6.2
| Decd sun =6.2
|Jan sun = 164.3
|Feb sun = 168.0
|Mar sun = 173.6
|Apr sun = 180.0
|May sun = 176.7
|Jun sun = 114.0
|Jul sun = 99.2
|Aug sun = 108.5
|Sep sun = 114.0
|Oct sun = 167.4
|Nov sun = 186.0
|Dec sun = 192.2
|year sun = 1843.9
| source 1 = [[Deutscher Wetterdienst]] (humidity, 1952–1967),<ref>
{{cite web
| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_652010_kt.pdf
| title = Klimatafel von Lagos-Ikeja (Flugh.) / Nigeria
| publisher = Federal Ministry of Transport and Digital Infrastructure
| access-date = 7 July 2016}}</ref> NOAA (monthly sun hours)<ref name = NOAA>
{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/NI/65201.TXT
| title = Lagos Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| access-date = 7 July 2016}}</ref>
|source 2 = Meteo Climat (record highs and lows)<ref name = meteoclimat>
{{cite web
| url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=1769
| title = Station Murtala
| publisher = Meteo Climat
| language = fr
| access-date = 7 July 2016}}</ref>
Time and Date (dewpoints, 2005-2015)<ref>{{cite web
|url = https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/lagos/climate
|title = Climate & Weather Averages in Lagos, Nigeria
|publisher = Time and Date
|access-date = 10 January 2022}}</ref>
Weather Atlas (daily sun hours)<ref>{{cite web
|url = https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/lagos-climate#daylight_sunshine
|title = Monthly weather forecast and climate in Lagos, Nigeria
|publisher = Weather Atlas
|access-date = 10 January 2022
|archive-date = 10 January 2022
|archive-url = https://web.archive.org/web/20220110110911/https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/lagos-climate#daylight_sunshine
|url-status = dead
}}</ref>
}}
==Manazarta;==
{{reflist|4}}
[[Category:Biranen Najeriya]]
[[Category:Lagos]]
ls4mn8775yknqc6xgekz8jzvrw419l8
969946
969944
2026-10-20T17:14:30Z
90imrana
48124
969946
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Lagos Island.jpg|thumb|Legas island]]
[[File:Eko cater bridge in Lagos State-Nigeria.jpg|thumb|Jihar lagos mai yawan jama'a]]
[[File:Lagos Bus stop.jpg|thumb|chunkoson jama'a a garin Lagos]]
[[File:First storey building in Nigeria in Badagry Lagos State- Nigeria.jpg|thumb|Bene na farko a Nigeria wanda ke birnin Badagiri a Lagos]]
[[File:Murtala Muhammed International Airport, Lagos, Nigeria - 2019-11-07 - IMG 9483.jpg|thumb|Babban filin jirgin sama dake
[[File:2014 Tinubu Square Lagos Nigeria 14640600637.jpg|thumb|left|Tinubu Square]]
Lagos wanda aka fi sani da "Murtala Muhammad International Airport"]]
[[File:Beach Line in Badagry, Lagos State-Nigeria.jpg|thumb|Gabar Teku na Badagiri wanda ke babban birnin Lagos]]
[[File:EKO hospital Victoria Island,Lagos.jpg|thumb|Babbab Asibitin EKO dake Victoria Island a Lagos]]
[[File:2014 Tinubu Square Lagos Nigeria 14640600637.jpg|thumb|Tinubu Square]]
'''Birnin Legas''', ko kuma '''''Birnin Ikko''''', shi ne babban birnin jahar [[Jihar Lagos|Legas]] da ke [[Najeriya|Najeriya.]] Legas tana daya daga cikin birane mafi girma da yawan jama'a a Afirka da ma duniya baki daya. Legas ne birni na biyu mafi girma a [[Afrika|Afirka]], kuma na bakwai a [[duniya]].<ref>[http://www.citymayors.com/statistics/urban_growth1.html World's fastest growing cities and urban areas from 2006 to 2020], by [[CityMayors.com]]</ref> Kimanin mutum miliyan 15.3 (a shekara ta 2022), ke rayuwa a Legas.<ref>{{cite web|url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|publisher=Lagos State Government|title=Population|year=2011|accessdate=3 November 2012|archive-date=18 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|url-status=dead}}</ref> Garin Legas na da mutane kimanin 23.5 million a shekara ta 2018, wanda ya maida shi babban birni mafi girma a nahiyar Afirka. Legas ta kasance cibiyar kasuwanci a jahar Legas da Najeriya gaba daya.<ref name="John Campbell">{{cite news |url= http://www.theatlantic.com/international/archive/2012/07/this-is-africas-new-biggest-city-lagos-nigeria-population-25-million/259611/ |title=This Is Africa's New Biggest City: Lagos, Nigeria, Population 21 Million |author=John Campbell |date=10 July 2012 |work=The Atlantic |location =Washington DC |accessdate=23 September 2012}}</ref><ref>The Most Populated Cities of the World. World Megacities - Nations Online Project". ''nationsonline.org''. Retrieved 23 September 2021</ref>
Legas tana daya daga cikin birane goma masu habbaka da sauri a duniya<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://lagosstate.gov.ng/blog/2017/05/25/lagos-history-lecture/ |access-date=2020-03-29 |archive-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420092115/https://lagosstate.gov.ng/blog/2017/05/25/lagos-history-lecture/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.britannica.com/place/Lagos-Nigeria</ref>Babban birnin yana matsayin na hudu a kawo kudin shiga (GDP) a Africa
<ref>"These cities are the hubs of Africa's economic boom". ''Big Think''. 4 October 2018. Retrieved 23 April 2019.</ref>kuma akwai daya daga cikin tashar jiragen ruwa mafi hada-hada Afirka.<ref>"Lagos | City, Population, & History | Britannica". ''britannica.com''. Retrieved 19 November 2021.</ref>Birnin Legas cibiya ce ta ilimin gargajiya a sassan Afirka da ke kudancin sahara.
Legas ada gida ne ga mutanen Awori, wani reshe ne na Yarbanci na yammacin Afirka. Amma yanzu ta zama birnin tashoshin jiragen ruwa wanda ya samo asali daga tsibirai daban,daban.<ref name="Lagos Case Study">{{cite web|url=http://water.tkk.fi/wr/tutkimus/glob/publications/Haapala/pdf-files/CASE%20STUDY%20OF%20LAGOS.pdf|title=CASE STUDY OF LAGOS|access-date=27 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195932/http://water.tkk.fi/wr/tutkimus/glob/publications/Haapala/pdf-files/CASE%20STUDY%20OF%20LAGOS.pdf|archive-date=4 March 2016}}</ref>
Gwamnatin tarayya ke gudanar da harkokin wannan babban birni har izuwa shekarar 1967 lokacin da aka rarraba birnin zuwa kananan hukumomi 7 da muke dasu a yau.<ref>{{cite web|url=https://ng.boell.org/2014/07/29/flood-free-lagos-regional-imperative|title=A Flood-Free Lagos: The Regional Imperative|access-date=27 November 2015}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://online.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/abs/10.3828/lhr.61.1.49|title=The Travails of Migrant and Wage Labour in the Lagos Metropolitan Area in the Inter-War Years|publisher=Liverpool University Press|access-date=27 November 2015|author=Olukoju, Ayodeji|journal=Labour History Review|year=1996|volume=61|pages=49–70|doi=10.3828/lhr.61.1.49}}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> da kuma karin birane 3 wanda yasa kananan hukumomin suka koma 13 wanda suka samar da jahar Legas na yau.<ref name="Lagos State Information">{{cite web|url=http://www.nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos|title=Lagos State Information|publisher=National Bureau of Statistics|access-date=25 October 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109140122/http://nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos|archive-date=9 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|title=Population - Lagos State|publisher=[[Lagos State Govern me not]]|access-date=27 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6|archive-date=18 October 2015}}</ref>
Har wa yau, an mai da Ikeja ta zamo babban birnin jahar lagos a shekara ta (1976), sannan Abuja ta koma babban birnin tarayya najeriya a shekara ta (1991). Wuraren da ake kira birnin Legas watau "Lagos Metroplitan Area"<ref>A Flood-Free Lagos: The Regional Imperative". Retrieved 27 November2015.</ref> <ref>"Olukoju, Ayodeji (1996). "The Travails of Migrant and Wage Labour in the Lagos Metropolitan Area in the Inter-War Years". ''Labour History Review''. Liverpool University Press. '''61''': 49–70. [[Doi (identifier)|doi]]:10.3828/lhr.61.1.49. Retrieved 27 November 2015.</ref><ref>"Lagos Metropolitan Area: Scope and scale of the shelter problem". Retrieved 27 November 2015.</ref>sun hada da manyan biranen<ref>"Administrative Levels - Lagos State". Nigeria Congress. Archived from the original on 25 December 2005. Retrieved 27 November 2015.</ref> jahar guda 16 har da Ikeja.<ref>https://www.rfi.fr/ha/tag/lagos/</ref> Wannan manyan birane sun mamaye kashi 37% na fadin kasar Legas, sannan tana ɗauke da fiye da kaso 86% na mutanen jahar Legas.
Akwai rudani game da ainihin yawan mutane birnin Legas. A kidaya da akayi na shekara ta 2006 ya nuna cewa akwai adadin mutane miliyan 8 a birnin. Sai dai gwamnatin jahar ta nuna rashin amincewarta ga adadin kidayan inda ta daki nata adadin da kimanin mutane miliyan 16. A shekara ta 2015 wani kundi wanda gwamnati bata tantance shi ya sanya mutanen Legas har zuwa kusa da jahar Ogun kimanin mutum miliyan 21.<ref>Metro Lagos (Nigeria): Local Government Areas". City Population. 21 March 2015. Retrieved 26 October 2015.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6 |publisher=Lagos State Government |title=Population |year=2011 |access-date=3 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6 |archive-date=18 October 2015 }}</ref><ref name="The sustainable city">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wmk3mCrMDTQC&q=153%2C540+hectares&pg=PA160 |title=The Sustainable City VII: Urban Regeneration and Sustainability |year=2012 |isbn=9781845645786 |last1=Pacetti |first1=M. |last2=Passerini |first2=G. |last3=Brebbia |first3=C.A. |last4=Latini |first4=G.}}</ref>
== Tarihi: ==
[[File:Lagos State Flag (1967-1970).svg|thumb|left|Tambarin Lagos na Musamman]]
[[File:National Theater in Lagos State-Nigeria.jpg|thumb|Lagos]]
[[File:Yellow bus, lagos state.jpg|thumb|Lagos]]
Mutanen Awori (reshen yaren yarabanci) ne suka fara zama a ainihin garin a karni na 15.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Iy6FAAAAIAAJ&q=Awori+Yoruba+in+Lagos|title=Lagos: the city is the people (World cities series)|first=Margaret|last=Peil|publisher=G.K. Hall|year=1991|page=5|isbn=978-0-816-1729-93}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=A0XNvklcqbwC&pg=RA1-PA28|title=Encyclopedia of Africa, Volume 1|first1=Anthony|last1=Appiah|first2=Henry Louis|last2=Gates|page=28|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-195-3377-09}}</ref><ref name=urban>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wKc5DQAAQBAJ&pg=PA427|page=427|title=Encyclopedia of Urban Studies|first=Ray|last=Hutchison|publisher=SAGE|year=2009|isbn=978-1-412-9143-21}}</ref> Daga baya mutanen Awori sun koma wani tsiburi da ake kira Iddo sannan sai kuma babban tsiburin Lagos.<ref>{{cite book|title=Patrons and Power: Creating a Political Community in Metropolitan Lagos|first=Sandra T.|last=Barnes|url=https://books.google.com/books?id=A_IsNliDF6kC&q=awori+Yoruba+Lagos&pg=PA114|page=20|year=1986|isbn=978-0-2533-4297-3|publisher=Indiana University Press, International African Library|access-date=26 July 2014}}</ref><ref>{{cite book|title=African Cities: Competing Claims on Urban Spaces|first1=Francesca|last1=Locatelli|first2=Paul|last2=Nugent|year=2009|publisher=Brill|isbn=978-9-0041-6264-8|page=114|url=https://books.google.com/books?id=A_IsNliDF6kC&q=olofin+yoruba+lagos&pg=PA114|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222140327/https://books.google.com/books?id=A_IsNliDF6kC&q=olofin+yoruba+lagos&pg=PA114|url-status=dead|archive-date=22 December 2020|access-date=26 July 2014}}</ref>A karni na 16, Daular Benin ta ci nasarar mutanen mamaye mutane Awori sannan tsibirin ya zama tushen yaki wanda ake kira Eko a karkashin Oba (sarki) na lokacin.<ref name="Williamsguide">{{cite book|title=Nigeria: The Bradt Travel Guide|first=Lizzie|last=Williams|page=110|publisher=Bradt Travel Guides|year=2008|isbn=978-1-84162-239-2|url=https://books.google.com/books?id=fwuQ71ZbaOcC&pg=PA110}}</ref><ref>{{cite book|title=Kingdoms of the Yoruba|first=Robert Sydney|last=Smith|page=73|edition=3|publisher=[[University of Wisconsin Press]]|year=1988|isbn=0-299-11604-2|url=https://books.google.com/books?id=ric6OhxbCS0C&pg=PA73}}</ref> Har yanzu ana kiran garin legas Eko a gargajiyance.v
Legas wanda ke nufin "tafki" (lakes) a You Portugal suna ne wanda mutanen Portugal suka baiwa wajen. A tarihan ce, garin ya kasance yana da yaruka daba daban wanda suke rayuwa a wajen. Bayan mutanen Awori da kuma mamaye ta daga jaruman mayakan Bini, jihar ta jawo ra'ayin turawan Portugal a karni na 15.<ref>"The Origin of Eko (Lagos)". Edo Nation. Retrieved 2 June 2010.</ref>
Mai binciken ƙasashe dan Portugal ya ziyarci wajen a shekara ta 1472, inda ya sanya wa wajen suna ''Lago de Curamo'' watau ''Tafkin Curamo.''
A farkon karni na (19), Turawa sunyi ƙoƙarin kawo ƙarshen cinikayyar bayi na "Transatlantic Slave Trade" ta hanyar kafa ƙungiyoyin "West Africa Squadron" ko kuma "Preventative Squadron" wanda sukayi ta bibiyar jiragen ruwa da ke daukan bayi daga yankunan da ke kusa da ruwa kama daga Sierra Leone har zuwa Kogin Niger Delta (watau Najeriya a yau) da kuma can nesa da kudancin yankin Congo don kafa dokaki da manyan mutane dake yankin Afurka ta yamma.<ref>"Smith, Robert (January 1979). ''The Lagos Consulate 1851-1861''. Macmillan. p. 2. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/9780520037465|<bdi>9780520037465</bdi>]].</ref>A shekara ta 1849 Turawa sun nada [[John Beecroft]] a matsayin karamin jakadan Benin da Biafra matsayin da ya rike (a ƙarƙashin gwamna Fernando Po) har zuwa mutuwarsa a shekara ta 1854. An nada [[John Duncan (traveller in Africa)|John Duncan]] a matsayin maitamakin ƙaramin jakada kuma an maida shi Wydah.
== Labarin ƙasa; ==
An ƙasa Lagos zuwa kashi biyu, kasa (mainland) da kuma tsiburi (Island)
=== Sashin Birnin; ===
Gini mafi tsawo a Najeriya yana Lagos. A iya samun tsarin gine-gine na zamani na turawa iri-iri a birnin Lagos. Ana iya samun tsarin gine-ginen Brazil kamansu Water House da Shitta Bey Mosque.<ref>{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=KbT5AQAAQBAJ&q=Lagos+european+brazilian+colonial+architecture&pg=PA118|page=118|title=The Human Factor in Changing Africa|first=Melville J.|last=Herskovits|publisher=Routledge, 2013|isbn=978-1-136-5296-10|date=2013-11-05}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.chicagotribune.com/1987-09-06/news/8703080006_1_brazilian-nigeria-calabar|title=Brazilian Houses In Nigeria Are A Legacy Of Thousands Of Freed Slaves|location=New York|newspaper=Chicago Tribune|first=James|last=Brook|date=6 September 1987|access-date=30 May 2017|archive-date=16 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816232816/http://articles.chicagotribune.com/1987-09-06/news/8703080006_1_brazilian-nigeria-calabar|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|title=Five Architectural Wonders of Lagos|website=The Guardian|access-date=30 May 2017|archive-date=21 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521055336/http://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|url-status=dead}}</ref>Benaye na skyscrappers na nan a tsakiyar tsibirin sannan akwai gine-gine masu tsawo a sashen cikin gari (mainland).<ref>"Bakare, Tonye (15 May 2016). "Open House Lagos opens a new vista in Lagos architecture". ''The Guardian''. Retrieved 27 August 2017.</ref>A kwanan nan ne gwamnati ta tada tsofaffin wuraren shakatawa da kuma dazuka da nufin fadada filayen zaman al'umma. Akwai gine-gine na ado na ban sha'awa da kece raini da yawa a cikin birnin.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EhjXqHlEg8EC&q=independence+high+rise+lagos|title=Geography, Update: Realms, Regions, and Concepts|first1=Harm|last1=de Blij|first2= Peter O.|last2= Muller|publisher=Wiley, 1998|isbn=9780471291121|page=349|date=1998-03-24}}</ref><ref>{{cite thesis|jstor=25473387|title=The Politics of Architecture and Urbanism in Postcolonial Lagos, 1960-1986|first=Daniel|last=Immerwahr|journal=Journal of African Cultural Studies|volume=19| number=2|page=165-186|publisher= Taylor & Francis, Ltd.}} {{dead link|date=April 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web|website=Google Arts and culture (The Centenary Project)|url=https://www.google.com/culturalinstitute/beta/exhibit/colonial-footprints-lagos-then-and-now/ARivCwds|title=A cursory look at the colonial roots of Lagos, Nigeria|date= 1 March 2014|access-date=30 May 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cityscape.org/the-rise-of-future-cities-in-sub-saharan-africa/|website=Cityscape|access-date=30 May 2017|title=THE RISE OF FUTURE CITIES IN SUB-SAHARAN AFRICA}}</ref><ref>{{cite news|url=http://independent.ng/rising-residential-towers-in-lagos-changing-the-megacity-skyline/|title=Rising Residential Towers In Lagos: Changing The Megacity Skyline|author=Akin George - 29 November 2016|newspaper=Independent|access-date=30 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816193205/http://independent.ng/rising-residential-towers-in-lagos-changing-the-megacity-skyline/|archive-date=16 August 2017|url-status=dead}}</ref>
=== Tsibiri (Island); ===
Island shine kalmar geography wacce ake amfani da ita wajen kiran wuraren da ke kan hanyoyin ruwan da suka hadu da tekun Atlantic Ocean wanda ya samar da bakin tekun Lagos, da waje mai turbaya a Lagos (mainland). Tsibirin din ya hada da tsibirai daban-daban wanda koramu ke tsakaninsu wanda aka hade su da gadoji. Wannan sashin na Lagos shine ainihin wurin kasuwanci da bushasha. Kuma a wannan yankin ne benaye na zamani suke. Kananan hukumomi dake cikin tsibirin sun hada da [[Lagos Island]] da [[Eti-Osa]]. Sannan kuma ainihin wuraren dake da manyan gidaje sun hada da [[Ikoyi]] da kuma [[Victoria Island (Nigeria)|Victoria Island]].
Wani sashi mai mahimmanci na tsibirin Lagos shine Marina. yana nan dab da kasuwannin idumota da Balogun kuma a nan ne mafi akasarin bankuna da wuraren cinikayya suke. Gadoji guda uku suka hade tsibirin da kuma sashin doron kasa na Lagos. Sune gadar [[Carter Bridge]] wacce ta fara daga Iddo, gadar [[Eko Bridge]] wacce akafi sani da a da da gadar mainland ta biyu, sai kuma gada ta uku watau [[Third Mainland Bridge]] wacce ta taho daga sashin mai tarin jama'a zuwa koramar Lagos (Lagos lagoon). Akwai kuma gadar Ikoyi wanda ke cikin tsibirn, wacce ta hada Ikoyi da Lekki Phase 1.<ref>"Lekki-Ikoyi Link Bridge in Lagos, Nigeria". ''Julius Berger International''. Retrieved 27 January 2022.</ref>Za'a fara ginin gada na hudu a shekara ta 2022 a cewar gwmanan Lagos, Babajide Sanwo-Olu.<ref>"Sanwo-Olu says Opebi-Mende link bridge, 4th mainland bridge projects to commence 2022 - Nairametrics". 3 January 2022. Retrieved 15 January2022.</ref><ref>"Lagos to begin construction of 4th Mainland Bridge 2022 - Sanwo-Olu - P.M. News". Retrieved 15 January 2022.</ref>
=== Lagos Islan; ===
Lagos Island shi ke dauke da cibiyar kasuwancin garin [[Central business district|(central business district]]). Gundumar na dauke da manyan benaye. Wurin har wayau na dauke da manyan wararen kasuwanci kamar Idumota da kuma kasuwar Balogun.
=== Ikoyi; ===
[[Ikoyi]] wani yanki ne dake gabacin [[Lagos Island| tsibirin Lagos]]. Har wayau, Ikoyi ta hade da Victoria Island ta gadar Falomo Brigde. Hedikwatocin gwamnatin tarayya da sauran wuraren gwamnatin kamar Federal secretariat Complex duk suna cikin Ikoyi.
A cikin Ikoyi akwai barikin sojojin da na 'yan sanda da gidajen yari masu tsaro sosai.
=== Victoria Island; ===
Tsibirin [[Victoria Island, Lagos| Victoria Island]] na yankin kudancin Lagos Island. Tana da wuraren haya masu tsadan gaske da kuma wuraren holewa da shakatawa duk auna can. Wannan tsibiri tare da Ikoyi na da wuraren kasuwanci sannan kuma akwai gabar teku na shakatawa da aka tsara.
=== Ajah/Lekki; ===
Itama Lekki tana da wurare masu alfarma kaman makwabtan ta Ikoyi da Victoria Island. Girman yankin ya fara daga Lekki toll gate, (inda nan ne aka gudanar da zanzangar #EndSars a watan October shekara ta 2019) har zuwa Ibeju-Lekki da sauran kananan yankuna da ke gefen ta. Akwai wurare na gani na fada acikin Lekki, kamar su Lekki Conservation Centre da Novare Mall daLekki Free Trade Zone – Dangote, Lagos Business School, Eleko Beach, Elegushi Beach, La Campaigne Tropicana – beach/tourist getaway, jami'ar Pan-Atlantic University. Har wayau wurin na takama da babban mutuware na Catholica dake Lekki.
=== Iddo; ===
Akan hanyar ruwa na tafkin tsibirin Lagos akwai wani karamin garin da ake kira Iddo. Iddo ta kasance akan hanyar titin jirgin kasa kuma tana karkashin karamar hukumar Lagos mainland<ref>"Giant Cities of Tiny Islands" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 April 2012. Retrieved 4 April 2012</ref>
=== MainLand; ===
Akwai tarin mutanen Lagos a Lagos Mainland sannan mafi akasarin ma'aikatu suna can. An san yankin da mawaka da kuma wuraren rawa na dare kamar Yaba da Surulere.
== Yanayi; ==
Lagos na da yanayi na tropical savanna climate (Aw) a tsarin rabon yanayi na "Köppen climate classification". Wato akwai ruwan sama na tsawon watanni hudu na ruwa mai karfi 60mm (2.4in). Damuna na farawa ne daga watan Aprelu zuwa October, a yayin da rani kan fara daga watan Nuwamba zuwa March. Watan da yafi kowanne ruwan sama mai karfi shine June akalla 315.5 mm ko kuma 12.42in a watan. Sannan kuma wata mafi karancin ruwan sama shine January wanda ke da kasa da 13.2 mm (0.52in).
Legos na da yanayi na zafi/sanyi da ke tsakanin 28.3 zuwa 32.9°C (82.9 zuwa 91.2 °F). Legos na da irin yanayi na Southern Hemisphere, da lokaci mafi zafi acikin watan March da kimanin 32.9 zuwa 24.1 °C (91.2 zuwa 75.4 °F). Sannan wata mafi karancin zafi shi ne August 28.3 to 21.8 °C (82.9 to 71.2 °F).
{{Weather box
|location = Lagos ([[Murtala Muhammed International Airport]]) 1961–1990, extremes: 1886–present
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan record high C = 40.0
|Feb record high C = 37.1
|Mar record high C = 37.0
|Apr record high C = 39.6
|May record high C = 37.0
|Jun record high C = 37.6
|Jul record high C = 33.2
|Aug record high C = 33.0
|Sep record high C = 33.2
|Oct record high C = 33.7
|Nov record high C = 39.9
|Dec record high C = 36.4
|year record high C = 40.0
|Jan high C = 32.2
|Feb high C = 33.2
|Mar high C = 32.9
|Apr high C = 32.2
|May high C = 30.9
|Jun high C = 29.3
|Jul high C = 28.2
|Aug high C = 28.3
|Sep high C = 28.9
|Oct high C = 30.3
|Nov high C = 31.4
|Dec high C = 31.8
|year high C = 30.8
|Jan mean C = 27.3
|Feb mean C = 28.4
|Mar mean C = 28.5
|Apr mean C = 28.0
|May mean C = 27.0
|Jun mean C = 25.6
|Jul mean C = 25.2
|Aug mean C = 25.0
|Sep mean C = 25.5
|Oct mean C = 26.4
|Nov mean C = 27.2
|Dec mean C = 27.2
|year mean C = 26.8
|Jan low C = 22.4
|Feb low C = 23.7
|Mar low C = 24.1
|Apr low C = 23.7
|May low C = 23.2
|Jun low C = 21.9
|Jul low C = 22.3
|Aug low C = 21.8
|Sep low C = 22.1
|Oct low C = 22.4
|Nov low C = 23.0
|Dec low C = 22.5
|year low C = 22.8
|Jan record low C = 12.6
|Feb record low C = 16.1
|Mar record low C = 14.0
|Apr record low C = 14.9
|May record low C = 20.0
|Jun record low C = 21.2
|Jul record low C = 15.0
|Aug record low C = 19.0
|Sep record low C = 13.0
|Oct record low C = 17.9
|Nov record low C = 11.1
|Dec record low C = 11.6
|year record low C = 11.1
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 13.2
|Feb precipitation mm = 40.6
|Mar precipitation mm = 84.3
|Apr precipitation mm = 146.3
|May precipitation mm = 202.4
|Jun precipitation mm = 315.5
|Jul precipitation mm = 243.0
|Aug precipitation mm = 121.7
|Sep precipitation mm = 160.0
|Oct precipitation mm = 125.1
|Nov precipitation mm = 39.7
|Dec precipitation mm = 14.8
|year precipitation mm = 1506.6
|unit precipitation days = 1.0 mm
|Jan precipitation days = 1.5
|Feb precipitation days = 2.8
|Mar precipitation days = 6.6
|Apr precipitation days = 9.0
|May precipitation days = 12.5
|Jun precipitation days = 16.2
|Jul precipitation days = 13.2
|Aug precipitation days = 11.6
|Sep precipitation days = 12.7
|Oct precipitation days = 11.2
|Nov precipitation days = 4.9
|Dec precipitation days = 2.1
|year precipitation days = 104.3
|Jan humidity = 81
|Feb humidity = 79
|Mar humidity = 76
|Apr humidity = 82
|May humidity = 84
|Jun humidity = 87
|Jul humidity = 87
|Aug humidity = 85
|Sep humidity = 86
|Oct humidity = 87
|Nov humidity = 84
|Dec humidity = 82
|year humidity = 83
| Jan dew point C =21
| Feb dew point C =24
| Mar dew point C =25
| Apr dew point C =25
| May dew point C =24
| Jun dew point C =24
| Jul dew point C =23
| Aug dew point C =23
| Sep dew point C =24
| Oct dew point C =24
| Nov dew point C =24
| Dec dew point C =23
| Jand sun =5.3
| Febd sun =6.1
| Mard sun =5.6
| Aprd sun =6.0
| Mayd sun =5.7
| Jund sun =3.8
| Juld sun =3.2
| Augd sun =3.5
| Sepd sun =3.8
| Octd sun =5.4
| Novd sun =6.2
| Decd sun =6.2
|Jan sun = 164.3
|Feb sun = 168.0
|Mar sun = 173.6
|Apr sun = 180.0
|May sun = 176.7
|Jun sun = 114.0
|Jul sun = 99.2
|Aug sun = 108.5
|Sep sun = 114.0
|Oct sun = 167.4
|Nov sun = 186.0
|Dec sun = 192.2
|year sun = 1843.9
| source 1 = [[Deutscher Wetterdienst]] (humidity, 1952–1967),<ref>
{{cite web
| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_652010_kt.pdf
| title = Klimatafel von Lagos-Ikeja (Flugh.) / Nigeria
| publisher = Federal Ministry of Transport and Digital Infrastructure
| access-date = 7 July 2016}}</ref> NOAA (monthly sun hours)<ref name = NOAA>
{{cite web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/NI/65201.TXT
| title = Lagos Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| access-date = 7 July 2016}}</ref>
|source 2 = Meteo Climat (record highs and lows)<ref name = meteoclimat>
{{cite web
| url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=1769
| title = Station Murtala
| publisher = Meteo Climat
| language = fr
| access-date = 7 July 2016}}</ref>
Time and Date (dewpoints, 2005-2015)<ref>{{cite web
|url = https://www.timeanddate.com/weather/nigeria/lagos/climate
|title = Climate & Weather Averages in Lagos, Nigeria
|publisher = Time and Date
|access-date = 10 January 2022}}</ref>
Weather Atlas (daily sun hours)<ref>{{cite web
|url = https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/lagos-climate#daylight_sunshine
|title = Monthly weather forecast and climate in Lagos, Nigeria
|publisher = Weather Atlas
|access-date = 10 January 2022
|archive-date = 10 January 2022
|archive-url = https://web.archive.org/web/20220110110911/https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/lagos-climate#daylight_sunshine
|url-status = dead
}}</ref>
}}
==Manazarta;==
{{reflist|4}}
[[Category:Biranen Najeriya]]
[[Category:Lagos]]
22sb2mqfo5h3aqfthmhfbzor8o3r4lr
Šiprage
0
5994
969949
960440
2026-10-20T17:55:48Z
Hauwa'u lawal ardo
27936
969949
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Šiprage,''' (Шипраге, Şiprage) wani kauye a cikin [[Bosnia and Herzegovina]], a yankin [[Turai]].<ref>http://www.kartabih.com/</ref><ref>Vojnogeografski institut, Ed. (1962): Šiprage (List karte 1:25.000, Izohipse na 10 m). Vojnogeografski institut, Beograd / Military Geographical Institute, Ed. (1962): Šiprage (map sheet 1: 25.000, Contour lines at 10 m). Military Geographical Institute, Belgrade.</ref>
[[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|thumb|100px|]]
[[File:Location Bosnia-Herzegovina Europe.png|thumb|250px|]]
*Latitude: 44°27'56″
*Longitude: 17°33'36″
*Elevation: 507-520 m
==Sauyin yanayi==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="toccolours" 0.5em solid #999; 100%
|- style="text-align:center;"
|style="background:pink|
|style="background:#dfd; "|'''Ø t°'''<br/> (°C)
| style="background:pink|'''Min. t°''' <br>(°C)
| style="background:#dfd; "|'''Max. t°'''<br>(°C)
| style="background:pink| '''↓↓↓''' <br/>(mm)
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightblue| '''I'''
| –1,7
| –4,8
|1,4
|59
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightblue|'''II'''
|0,3
| –3,6
|4,2
|63
|-style="text-align:center;"
|'''style="background: bgcolor="#F5DEB3" |'''III'''
|4,6
| –0,1
|9,3
|59
|-style="text-align:center;"
| style="background:#ddffdd;fff3;''|'''IV'''
|9,1
|3,9
|14,3
|74
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|'''V'''
|13,6
|8,1
|19,2
|90
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightgreen|'''VI'''
|17,2
|11,5
|22,9
|99
|-style="text-align:center;"
| style="background:pink|'''VII'''
|18,9
|12,6
|25,3
|81
|-style="text-align:center;"
| style="background:red|'''VIII'''
|18,4
|11,9
|24,9
|76
|-style="text-align:center;"
| style="background:#dfd;"|'''IX'''
|14,7
|8,6
|20,9
|71
|-style="text-align:center;"
|'''style="background: bgcolor="#F5DEB3" |'''X'''
|9,5
|4,7
|14,4
|79
|-style="text-align:center;"
|'''style="background: bgcolor="#C2B280" |'''XI'''
|4,4
|1,0
|7,8
|100
|-style="text-align:center;"
| style="background:lightblue|'''XII'''
|0,1
|–2,7
|3,0
|88
|}<ref>https://en.climate-data.org/location/905786/</ref>
==Yawan jama'a==
{| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 100%;"
|-
|'''Shekara'''
|style="background:#f3fff3;" |1879.
|style="background:#ddffdd;" align="center" |1885.
|style="background:#f3fff3;" |1895.
|style="background:#ddffdd;" align="center" |1910.
|style="background:#f3fff3;" |1921.
|colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1931.
| style="background:#f3fff3;" |1948.
| colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1953.
| style="background:#f3fff3;" |1961.
| colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1971.
| style="background:#f3fff3;" |1981.
| colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" |1991.
| style="background:#f3fff3;" |2013.
|-
|''' Yawan jama'a'''
|64 (1.312+)
|277 (1.575+)
|88 (1.426+)
|159 (760+)
|999
|5.098*
|1.774
|7.764*
| 828
|822
|1.183
|952
|788
|}<ref name=<“SZVB“>{{cite book|editor=Štatistički zavod Zemaljske vlade BiH|year=1880|title=Štatistika miesta i pučanstva Bosne i Hercegovine – Službeno izdanje|publisher=Zemaljska vlada Bosne i Hercegovine|place=Sarajevo}}</ref>
*1931, 1953: Municipality Šiprage
+ Yanki Šiprage
[[File:Grafika.png|thumb|450px|left|Al'ummar 1961-2013]]
==Hanyoyin hadin waje==
{{Commonscat|Šiprage}}
* http://opstinakotorvaros.com/
* http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
* http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
* http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
* http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
* http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
* http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
* http://www.udaljenosti.com/bosna/-{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Distances in B&H
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Bosnia da Herzegovina]]
cqp44g0j87i50890vob6h68vpxfkroh
Sokoto (jiha)
0
6194
969911
969301
2026-10-20T15:59:59Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi */
969911
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Jihar Sokoto''' jiha ce daga cikin jihohi talatin da shida (36) da ke a tarayyar [[Najeriya]], kuma ɗaya daga cikin Jihohi 7 na Arewa maso yammacin ƙasa ta Najeriya. Tana da yawan fili kimanin kilomita murabba’i 25,973 (25,973 km²). An kiyasta cewa yawan jama'ar da ke Jahar Sokoto ya haura kimanin mutane milliyan 6.3 zuwa milliyan 6.5 a shekarun (2025/2026). Babban birnin Jihar shi ne [[Sokoto (birni)|Sakkwato]]. jihar sokoto tana da kananan hukumomi guda ashirin da ukku 23, wadanda suka hada da na tsakiya da gabaccin sokoto da kuma yammaci ta. Sarkin Musulmi na Najeriya ya fito ne daga jihar Sultan [[Sa'adu Abubakar III]]. Jihar Sokoto tana da iyaka da jihohi biyu na [[Kebbi]] da [[Zamfara]] da kuma Kasar Nijar.
== Tarihi ==
Tun lokacin da aka kafa ta a matsayin jiha a shekara ta alif 1976 (daga lokacin da aka raba Jihar Arewa maso Yamma (Taswira) zuwa Jihohin Sokoto da Nijar, gwamnonin jihar Sokoto, mafi yawan tsoffin jami'an soja, suka gaje juna a ɗan gajeren lokaci.
Sokoto, a matsayin yanki, ta san tarihi mai tsawo. A lokacin mulkin Daular Fulani a ƙarni na 19, Sokoto muhimmiyar jiha ce ta Fula, ban da kasancewarta birni, na abin da a lokacin yake yammacin tsakiyar Najeriya.<ref>Sokoto State of Nigeria :: Nigeria Information & Guide". www.nigeriagalleria.com. Retrieved 11 February 2022</ref>
Daga kimanin 1900, tare da mamayar Birtaniya, Sokoto, wacce a lokacin ta mamaye dukkan kusurwar arewa maso yammacin Najeriya, ta zama lardin da Birtaniya ke kula da Najeriya. Ba da daɗewa ba bayan an ƙara Gando a matsayin ƙaramin lardi.<ref name=":0">Wikisource One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Shaw, Flora (1911). "Sokoto". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. Vol. 25 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 353–354.</ref> Wannan lardi mai ninki biyu ya mamaye yankin murabba'in kilomita 90,000 (murabba'in kilomita 35,000) tare da kimanin yawan jama'a sama da 500,000. Ya haɗa da masarautun Zamfara da Argungu na lokacin, ko Kebbi,.
Wannan ɗan taƙaitaccen bayani daga Encyclopædia na 1911 Britannica ta bayar da wasu bayanai daga mahangar mulkin mallaka na Birtaniya:
An tsara lardin bisa ga ƙa'ida ɗaya da sauran lardunan Arewacin Najeriya. An sanya wani mazaunin Birtaniya mai aji ɗaya a Sokoto da mataimakan mazauna wasu cibiyoyi. An kafa kotunan shari'a na Burtaniya kuma an ware gwamnonin Burtaniya a lardin. An kuma sanya sassan 'yan sanda na farar hula a manyan ofisoshin. An tantance ƙasar a ƙarƙashin sabon tsarin haraji kuma ana buɗe ta cikin sauri don kasuwanci. Bayan kafa mulkin Birtaniya, manoma da makiyaya sun sake mamaye gundumomin kuma mazauna birane sun yi tururuwa zuwa ƙasar, suna sake gina ƙauyuka waɗanda suka yi kaura tsawon shekaru hamsin. Kiwo da dawaki da kiwon shanu sune babban tushen arziki a lardin. Akwai wasu noma na jimina. Banda a yankunan yashi akwai noma mai yawa, gami da shinkafa da auduga. Ana noma amfanin gona na musamman a kwaruruka ta hanyar ban ruwa. Saƙa, rini da tanning sune manyan masana'antun asali. Ana gudanar da gina hanyoyi masu kyau ta cikin lardin. Ciniki yana ƙaruwa kuma an gabatar da kuɗin kuɗi.<ref>Adebajo, Louis (12 May 2018). "HOW TO IMPROVE ETHNIC RELATIONSHIPS IN NIGERIA". Medium. Retrieved 18 March 2021</ref>
[...]
A cikin shekarun 1906 wani ƙaruwa da aka danganta da tsattsauran ra'ayi na addini ya faru kusa da Sokoto inda abin takaici jami'ai uku fararen fata suka rasa rayukansu. Sarkin ya yi watsi da shugaban masu tasowa, wanda ya yi ikirarin cewa shi Mahadi ne wanda ya yi wahayi zuwa ga korar farar fata daga ƙasar. Rundunar sojojin Birtaniya ta yi tattaki zuwa kan 'yan tawayen, waɗanda aka hambarar da su da babban rashi a watan Maris na 1906. An yanke wa shugaban hukuncin kisa a kotun sarki kuma aka kashe shi a kasuwar Sokoto, kuma lamarin ya fi ban sha'awa saboda nuna biyayya ga gwamnatin Birtaniya wanda ta jawo daga dukkan bangarorin daga sarakunan asali.<ref name=":0" />
A shekarar 1967, ba da daɗewa ba bayan samun 'yancin kai daga Birtaniya, yankin ya zama sananne da Jihar Arewa maso Yamma. Wannan yanki, a shekarar 1976, an raba shi ne zuwa Jihar Sakkwato da Jihar Neja. Daga baya, Jihar Kebbi (1991) da Jihar Zamfara (1996) suka rabu da Jihar Sakkwato.[[File:Front of Sokoto Sultan Palce.jpg|thumb|[[masarautar sarkin musulmi sokoto]]]]
[[File:HUBBAREN SHEHU MUJADDADI DAN FODIYO SOKOTO NIGERIA - panoramio.jpg|thumb|Hubbaren shehu mujaddadi]]
[[File:Secretary Meets With Religious Leaders in Sokoto, Nigeria (29176258455).jpg|thumb|Sultan Sa'ad Abubakar da gwamnan sokoto Aminu Waziri Tambuwal]]
[[File:Sokoto Ram market.jpg|thumb|Kasuwar raguna ta sokoto]]
[[File:AFR V3 D367 Sokoto - View Taken in the Interior.jpg|thumb|Wani ƙauye a jihar Sakkwato ]]
[[File:Sultan's palace (Sokoto).JPG|thumb|sultan place]]
[[File:Sokoto Road UTC Kaduna State 11.jpg|thumb|Birnin Sakkwato]]
== Ƙananan Hukumomi ==
[[Fayil:Flag of Sokoto State.png|thumb|Sokoto flag]]
Jihar Sokoto na da adadin [[Kananan hukumomin Nijeriya|Ƙananan Hukumomi]]<ref>jlukmon (5 May 2023). "List of 23 Local Governments in Sokoto State and their Headquarters". ABOUT NIGERIANS. Archived from the original on 5 May 2023. Retrieved 5 May 2023.</ref> guda ashirin da uku (23). Sune:
*[[Binji]]
*[[Bodinga]]
*[[Dange Shuni]]
*[[Gada, Nijeriya|Gada]]
*[[Goronyo]]
*[[Gudu]]
*[[Gwadabawa]]
*[[Illela, Nijeriya|Illela]]
*[[Isa, Nijeriya|Isa]]
*[[Kebbe]]
*[[Kware]]
*[[Rabah]]
*[[Sabon Birni]]
*[[Shagari, Nijeriya|Shagari]]
*[[Silame]]
*[[Sokoto ta Arewa]]
*[[Sokoto ta Kudu]]
*[[Tambuwal]]
*[[Tangaza]]
*[[Tureta]]
*[[Wamako]]
*[[Wurno]]
*[[Yabo, Nijeriya|Yabo]]
{{Jihohin Najeriya}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Sokoto, Jihar}}
[[Category:Jihohin Nijeriya]]
6qeh9yujplsoan0hth405mw0uypzx7a
Ahmed Musa
0
6402
969860
923106
2026-10-20T14:33:19Z
Zaujeel khair
49197
969860
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Ahmed Musa 2014.jpg|thumb|hoton ahmed musa]]
[[File:Musa.JPG|thumb]]
[[Fayil:Ahmed Musa.jpg|thumb|Musa Ahmed]]
'''Ahmed Musa'''{{Audio|Ha-Ahmed Musa.ogg|Ahmed Musa}} (An haife shi a ranan goma sha huɗu (14) ga watan Oktoba (10), shekara ta alif dubu ɗaya da ɗari tara da cassa'in da biyu "1992") kwararren Ɗan wasan kwallon [[Ƙungiyar Kwallon Kafa|kafa]] ne na [[Najeriya]] wanda ke kwallo a matsayin ɗan wasan gaba da hagu zuwa ƙungiyar Super Lig ta [[Turkiyya]] Fatih Karagümrük da kuma ƙungiyar kwallon kafa ta [[Ƙungiyar kwallon kafar Najeriya|Najeriya.]]
Ahmad Musa ya zama ɗan [[Najeriya]] na farko da ya ci fiye da ɗaya a gasar cin kofin duniya wato [[FIFA]], bayan da yaci Argentina kwallaye biyu a gasar cin kofin duniya ta shekara dubu biyu da goma sha huɗu (2014). Ahmad Musa shine Ɗan [[Najeriya]] na farko da ya zura kwallo a gasar cin kofin duniya ta [[FIFA]] guda biyu, bayan ya zura kwallaye biyu a ragar Iceland a matakin rukuni na [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta FIFA 2018]]. Ahmad Musa ya kasance memba na ƙungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] da ta lashe gasar Premier ta [[Saudi Arebiya|Saudiyya]] da kuma Super Cup na [[Saudi Arebiya|Saudiyya]], duka a shekara na dubu biyu da goma sha tara (2019).<ref name=":0">Official: CSKA Moscow sign Ahmed Musa from
VVV-Venlo for €5 million | Goal.com" .
www.goal.com . Retrieved 16 October 2018.</ref>
== Aikin Kulob/ƙungiya ==
=== Farkon aiki ===
Musa ya fara aiki a GBS Football Academy.
=== Cigaba/nasara a Najeriya ===
A shekarar 2008, Musa ya kasance am bada aron sa zuwa JUTH FC inda ya buga wasanni 18, inda ya ci kwallaye huɗu a kakar wasa biyu na farko na kwararrun masu warkarwa. Daga baya an ba da aronsa zuwa [[Kano Pillars F.C.|Kano Pillars FC]], a kakar wasa ta shekarar 2009-10 inda ya kafa tarihin zura kwallaye masu mahimmanci yayin da Pillars ta kare a matsayi na biyu.<ref name=":1">www.realnet.co.uk (19 April 2010). "John Utaka gets
Nigeria World Cup recall</ref>
[[File:Ahmed Musa 2018.jpg|thumb|Ahmed Musa]]
Musa ya kafa tarihin zura kwallaye mafi yawa da aka taba ci a kakar wasa ɗaya a tarihin gasar Firimiya ta Najeriya har zuwa watan Nuwambar 2011, lokacin da Jude Aneke na [[Kaduna United F.C.|Kaduna United FC]] ya kafa sabon tarihi na zura kwallaye 20.
=== VVV-Venlo ===
An koma Musa zuwa kulob ɗin VVV-Venlo na [[Holand|Holland]] a lokacin rani na shekarar 2010, amma an ci gaba da tafiya saboda yana da shekaru 17 kawai don haka bai cancanci samun ITC ba bisa ga dokokin [[FIFA]] na yanzu. Ya cancanci a hukumance ya buga wa VVV-Venlo a ranar 14 ga watan Oktoba shekarata 2010 lokacin da ya cika shekara 18 a karshe.
Kasa da mako guda da isowarsa kulob din, Musa ya fara buga wa kungiyar VVV-Venlo karawa da FC Groningen a ranar 30 ga watan Oktoba. Ya fara wasan VVV-Venlo, an yi masa rauni a cikin minti na 50th kuma ya sami bugun fanareti.
Goal.com ta kididdige shi a cikin dan wasan kwallon kafa 100 masu zafi a duniya don kallo a cikin shekarata 2011, Lolade Adewuyi na Goal.com ya sanya shi cikin jerin Manyan 'Yan Wasan Najeriya Goma na shekarar 2010 kuma an haɗa shi cikin Jerin IFFHS na mafi kyawun 'yan wasa 140 a duniya.
A ranar 8 ga watan Maris shekarata 2011, Ahmed Musa ya lashe kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa ta AIT (na kasa). An gudanar bikin ne a otal din shugaban ƙasa [[Port Harcourt|dake Fatakwal]] a jihar Ribas. Taron ya samu halartar gwarzon dan kwallon Afrika na BBC na bana, dan Ghana [[Asamoah Gyan]] da manyan jami'an hukumar kwallon kafa ta Najeriya ciki har da shugaban ƙasar Aminu Maigari.
A watan Afrilu, darektan kwallon kafa na Venlo Mario Captien ya ce wakilan Tottenham Hotspur sun ziyarci kulob ɗin game da dan wasan, kuma dan wasan Ajax [[Tijani Babangida]] ya ce Ajax na zawarcin Musa amma za a yanke hukuncin a ƙarshen kakar wasa ta bana.
A ranar 1 ga watan Mayu shekarata 2011, Musa ya buga takalmin gyare-gyare don nutsewa Feyenoord 3–2 kuma ya kawo karshen duk wani fargabar faduwa ta atomatik daga Eredivisie.
A watan Agustan shekarata 2011, bayan da ya dawo daga gasar cin kofin duniya na FIFA U-20 a shekarata 2011 a Colombia, Musa ya buga wasansa na farko a kakar shekarar 2011-12 a gida da AFC Ajax kuma ya ci kwallaye biyu.
A watan Satumba shugaban VVV-Venlo Hai Berden ya bayyana akan Eredivisie Live cewa VVV-Venlo ya ki amincewa da tayin karshe na €10. Yuro miliyan Musa daga Bundesliga . Ba a bayyana sunan kulob ɗin na Bundesliga ba.
=== CSKA Moscow ===
[[File:Ahmed_Musa.jpg|thumb|281x281px| Musa yana taka leda a CSKA Moscow a 2012]]
A ranar 7 ga watan Janairu shekarata 2012, Musa ya rattaba hannu a kungiyar CSKA Moscow ta Rasha kan kudin da ba a bayyana ba.
A ranar 17 ga watan Satumba shekarata 2014 ya zira kwallo a ragar ta'aziyyar minti na 82 a 5-1 UEFA Champions League a waje da AS Roma. A ranar 1 ga watan Yuni shekarata 2015, Musa ya rattaba hannu kan sabuwar kwangilar shekaru hudu tare da CSKA har zuwa karshen kakar shekarar 2018-19. Ya kammala kakar gasar Premier ta Rasha ta shekarar 2015-16 a matsayin na 5 mafi yawan zura kwallo a raga, inda ya zama daya daga cikin 'yan wasa bakwai masu shekaru 23 ko kuma kasa da haka da suka kai adadin kwallaye biyu a kowane kakar wasanni biyu da suka gabata a manyan gasa bakwai na Turai. Ahmed Musa: CSKA Moscow sign Leicester City
striker on loan, BBC Sport, 30 January 2018,
retrieved 30 January 2018</ref>
=== Leicester City ===
[[File:ЦСКА-Уфа (2).jpg|thumb|Ahmed Musa]]
A ranar 8 ga watan Yuli shekarata 2016, Ahmed Musa ya koma Leicester City kan rikodin kulob din £16.6 miliyan. Ya zura kwallayen sa na farko da kungiyar a wasan sada zumunci da kungiyar ta yi da [[FC Barcelona|Barcelona]] a gasar cin kofin zakarun Turai ta shekarar 2016 da aka tashi da ci 4-2. Ya fara buga gasar Premier a ranar 13 ga watan Agusta shekarata 2016 a ranar bude kulob din da ci 2–1 a hannun Hull City. Ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier da bugun daga kai sai mai tsaron gida a wasan da suka doke Crystal Palace da ci 3–1 a ranar 22 ga watan Oktoba shekarata 2016.
Ya zuwa watan Janairun shekaran 2017, Musa har yanzu bai yi rajistar mai taimakawa kulob din ba, inda ya bayar da gudunmawar matsakaita 0.5 key, 0.3 da kuma dribbles 1.2 na nasara a kowane wasa.
==== Ya koma a matsayin aro CSKA Moscow ====
A ranar 30 ga watan Janairu shekarata 2018, Musa ya koma CSKA Moscow a kan aro don sauran kakar shekaran 2017-18.
A ranar 4 ga watan Agusta shekarata 2018, Musa ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudi Arabiya kan yarjejeniyar dindindin. A cikin watan Oktoba shekarata 2020, Al Nassr ya ba da sanarwar cewa Musa zai tafi. An ruwaito cewa ana sa ran kulob din West Bromwich Albion na Premier zai kammala siyan Ahmed Musa a kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu na kakar 2020-21.<ref name=":2">Oluwashina Okeleji (26 June 2014). "World Cup
2014: Musa revels in Nigerian goals record". BBC
Sport. Retrieved 26 June 2014.</ref>
=== Ya Koma Kano Pillars ===
A ranar 13 ga watan Afrilu shekarata 2021, Musa ya koma kungiyar [[Kano Pillars F.C.|Kano Pillars]] ta Najeriya har zuwa karshen kakar wasa ta 2020-21.<ref>Ex-Leicester forward Musa rejoins Nigerian club
Kano Pillars". France 24. 14 April 2021. Retrieved 7
June 2021.</ref>
== Ayyukan kasa ==
[[File:Ahmed_Musa_2013.jpg|right|thumb|300x300px| Musa da [[kungiyar kwallon kafar Najeriya|Najeriya]] a 2013]]
[[File:Nigeria_vs_Argentina.jpg|thumb| Musa da Najeriya da Argentina a [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta 2018]]]]
A watan Afrilun shekaran 2010 a karkashin Koci Lars Lagerbäck, an kira shi don shiga sansanin [[kungiyar kwallon kafar Najeriya|'yan wasan kwallon kafa]] na Najeriya kafin gasar cin kofin duniya ta FIFA 2010 a Afirka ta Kudu bayan ya taimaka wa tawagar Najeriya ta lashe gasar cin kofin WAFU na shekarar 2010 inda ya zira kwallo a raga. da Benin. A karawar da suka yi da Burkina Faso, kwallon da Musa ya zura a raga har zuwa karin lokaci ya jefa Najeriya a wasan karshe na gasar a Abeokuta. Sai dai an tilasta masa fita daga cikin jerin ‘yan wasa 30 na Super Eagles na gasar cin kofin duniya saboda rauni a idon sawun sa.
A ranar 5 ga watan Agustan 2010, yana da shekaru 17, Musa ya fara buga wa babbar tawagar Najeriya wasa a wasan neman tikitin shiga gasar cin kofin nahiyar Afirka da Madagascar, inda ya maye gurbin [[John Obi Mikel|Mikel John Obi]] da ci 2-0. nasara Musa ya ci wa Super Eagles kwallo ta farko a wasan sada zumunta da Kenya a watan Maris 2011.
A watan Afrilun shekaran 2011, Ahmed Musa ya kasance cikin tawagar ‘yan wasan kwallon kafa ta Najeriya ‘yan kasa da shekaru 20, domin ya wakilci kasar a wasannin neman tikitin shiga gasar cin kofin matasa na Afrika a shekarar 2011, duk da cewa VVV Venlo ya bayyana cewa ba zai buga gasar ba saboda alkawurran da kungiyar ta yi. Bayan tattaunawa mai zafi da hukumar kwallon kafa ta Najeriya VVV Venlo da wakilan Musa an amince da cewa Musa zai buga wasa tsakanin Netherlands da Afirka ta Kudu domin shiga gasar tare da tawagar kasar. Bayan wasan farko da Ghana mai rike da kofin gasar, Musa ya lashe kyautar dan wasa mafi daraja kuma ya hau jirgi na gaba ya koma Netherlands.
A watan Agustan 2011, Musa ya wakilci Najeriya U20 a gasar cin kofin duniya na 'yan kasa da shekaru 20 da aka gudanar a [[Kolombiya|Colombia]], inda ya ci kwallaye uku a wasanni biyar. [[FIFA]] ta saka Musa a cikin jerin ‘yan takara 10 da za su fafata a gasar [[Adidas]] Golden Ball, wadda aka baiwa fitaccen dan wasan kwallon kafa na FIFA U-20.
A ranar 7 ga watan Disamba shekarata 2011, Ahmed Musa yana ɗaya daga cikin 'yan wasa huɗu da aka zaba a matsayin lambar yabo ta Hukumar Kwallon Kafa ta Afirka, amma kyautar ta tafi ga Souleymane Coulibaly na Ivory Coast.
Musa ya samu wakilcin ‘yan wasan [[kungiyar ƙwallon kafar Najeriya|Najeriya]] 23 da za su wakilci kasar a gasar cin kofin nahiyar Afrika na 2013. Ya zura kwallo a ragar Mali da ci 4-1 a wasan dab da na kusa da na karshe kuma ya bayyana a matsayin wanda zai maye gurbin Burkina Faso a wasan karshe, yayin da Super Eagles ta lashe kofin nahiyar na uku. Gabaɗaya, ya bayyana a wasanni biyar cikin shida na ƙungiyar. A shekarata 2013 FIFA Confederations Cup, ya fara a cikin dukkanin wasanni uku na tawagar yayin da aka kawar da su a cikin rukuni.
Bayan ya bayyana a dukkan wasannin share fage na Najeriya, Musa yana cikin tawagar [[Stephen Keshi]] a gasar cin kofin duniya ta FIFA 2014. Ya zura kwallaye biyu a wasan ƙarshe na rukunin F, inda Argentina ta doke su da ci 3-2.
A watan Oktoban 2015, bayan da Vincent Enyeama ya yi ritaya daga buga kwallo a duniya, kocin Najeriya, Sunday Oliseh ya naɗa Musa a matsayin kyaftin din kungiyar. Sai dai an sauya wannan shawarar a shekarar 2016 yayin da aka nada Mikel John Obi a matsayin kyaftin din tawagar Najeriya sannan Musa ya koma mataimakin Kyaftin.<ref name="sw" />
[[File:CSKA-Roma (3).jpg|thumb|Ahmed Musa]]
A watan Mayun 2018 an saka shi cikin jerin ‘yan wasa 30 na farko da Najeriya za ta buga a [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta FIFA 2018]] a Rasha. Duk da cewa wasan da ya yi da Iceland ya yi fice, bai ma isa ya ajiye 'yan Afirka ta Yamma a gasar ba saboda Argentina ta fitar da su A ranar 22 ga Yuni 2018, Musa ya ci sau biyu a wasan da suka doke Iceland da ci 2-0 a rukuninsu na biyu. wasan gasar cin kofin duniya. A watan Yunin 2019 ya zama dan wasa na uku da ya fi taka leda a kungiyar kwallon kafa ta Najeriya, inda ya zarce [[Nwankwo Kanu]], bayan ya bayyana a wasan sada zumunci da Zimbabwe. Babban koci Gernot Rohr ya nada shi a gasar cin kofin kasashen Afrika ta 2019. Ya kuma kasance cikin tawagar 'yan wasan Najeriya a gasar cin kofin nahiyar Afirka (AFCON) na shekarar 2021 da aka gudanar a ƙasar Kamaru.<ref>Super Eagles star Ahmed Musa wins prestigious
title with his club in Saudi Arabia". www.msn.com.
Retrieved 6 January 2020.</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An haife shi ne daga dangi masu yawan addini, mahaifiyarsa Sarah Musa (wato Musa) [[Kirista]] ce daga [[Edo|jihar Edo]] da ke Kudancin [[Najeriya]].
A watan Afrilun shekara ta 2017 ne Musa ya samu sabani da matar sa Jamila, wanda hakan ya sa aka kira ‘yan sanda zuwa gidansa. Ba da jimawa ba, ma'auratan sun rabu saboda "bambance-bambancen da ba za a iya sulhuntawa ba". A ranar 23 ga Mayu, Musa ya auri Juliet Ejue a [[Abuja]] .
A watan Oktoban, shekara ta 2017, Musa ya sayi gidan mai na biyu a [[Najeriya]].
A ranar 24 ga Janairu, shekara ta 2019, Musa ya tabbatar da labarin rasuwar mahaifiyarsa Sarah Musa a shafinsa na Twitter. bayan ta yi rashin lafiya.<ref name=":2" />
== Kididdigar sana'a/Aiki ==
[[File:David_Luiz_and_Ahmed_Musa.jpg|thumb| Musa (dama) yana buga wa Leicester City wasa a gasar lig da ta kara da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] a Stamford Bridge ranar 15 ga Oktoba 2016]]
=== Kulob/ƙungiya ===
{{Updated|match played 17 August 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
! rowspan="2" |{{Tooltip|Ref.|Reference}}
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="3" |VVV-Venlo
|2010–11
| rowspan="2" |Eredivisie
|23
|5
|0
|0
| colspan="2" |—
|4
|2
|27
|7
|
|-
|2011–12
|14
|3
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|3
|<ref name="wf" />
|-
! colspan="2" |Total
!37
!8
!1
!0
! colspan="2" |—
!4
!2
!42
!10
!–
|-
| rowspan="6" |CSKA Moscow
|2011–12
| rowspan="5" |Russian Premier League
|11
|1
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|13
|1
|<ref name="sw">{{Soccerway|130008}}</ref>
|-
|2012–13
|28
|11
|5
|4
|2
|0
| colspan="2" |—
|35
|15
|<ref name="sw" />
|-
|2013–14
|26
|7
|4
|1
|6
|1
|1
|0
|37
|9
|<ref name="sw" />
|-
|2014–15
|30
|10
|2
|0
|6
|1
|1
|0
|39
|11
|<ref name="sw" />
|-
|2015–16
|29
|13
|4
|1
|10
|4
|0
|0
|43
|18
|<ref name="sw" />
|-
! colspan="2" |Total
!124
!42
!15
!6
!26
!6
!2
!0
!167
!55
!–
|-
| rowspan="3" |Leicester City
|2016–17
| rowspan="2" |Premier League
|21
|2
|5
|2
|5
|0
|1
|0
|32
|4
|
|-
|2017–18
|0
|0
|1
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|1
|<ref name="sb" />
|-
! colspan="2" |Total
!21
!2
!6
!3
!5
!0
!1
!0
!33
!5
!–
|-
|CSKA Moscow (loan)
|2017–18
|Russian Premier League
|10
|6
|0
|0
|6
|1
|0
|0
|16
|7
|<ref name="sw" />
|-
| rowspan="4" |[[Al-Nassr|Al Nassr]]
|2018–19
| rowspan="3" |Saudi Pro League
|24
|7
|3
|2
|0
|0
|4{{Efn|Appearances in [[Arab Club Champions Cup]]}}
|1
|31
|10
|
|-
|2019–20
|24
|2
|4
|2
|0
|0
|1
|0
|29
|4
|<ref name="sb" />
|-
|2020–21
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|2
|0
|<ref name="sb" />
|-
! colspan="2" |Total
!50
!9
!7
!4
!0
!0
!5
!1
!62
!14
!–
|-
|[[Kano Pillars F.C.|Kano Pillars]]
|2020–21
|Nigeria Professional Football League
|7
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|7
|0
|<ref name="sb" />
|-
|Fatih Karagümrük
|2021–22
|Süper Lig
|1
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|1
|-
! colspan="3" |Career total
!250
!68
!29
!13
!37
!7
!12
!3
!328
!92
!–
|}
=== Ƙasashen Duniya ===
{{Updated|match played 29 March 2022}}<ref name="NFT">{{NFT player|40258|name=Ahmed Musa |access-date=23 June 2015}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Fitowa da burin tawagar ƙasa da shekara
! Tawagar kasa
! Shekara
! Aikace-aikace
! Buri
|-
| rowspan="13" | [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]
| 2010
| 2
| 0
|-
| 2011
| 10
| 1
|-
| 2012
| 6
| 2
|-
| 2013
| 16
| 2
|-
| 2014
| 12
| 4
|-
| 2015
| 10
| 2
|-
| 2016
| 5
| 0
|-
| 2017
| 5
| 0
|-
| 2018
| 13
| 4
|-
| 2019
| 12
| 0
|-
| 2020
| 4
| 0
|-
| 2021
| 8
| 1
|-
| 2022
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimlar
! 106
! 16
|}
{{Updated|match played 13 November 2021.}}
:''Scores and results list Nigeria's goal tally first, score column indicates score after each Musa goal''.<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable sortable"
|+Jerin kwallayen da Ahmed Musa ya ci a duniya
! scope="col" | A'a.
! scope="col" | Kwanan wata
! scope="col" | Wuri
! scope="col" | Abokin hamayya
! scope="col" | Ci
! scope="col" | Sakamako
! scope="col" | Gasa
! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| align="center" | 1
| 29 Maris 2011
| National Stadium, [[Abuja]], Nigeria
|</img> Kenya
| align="center" | 1-0
| align="center" | 3–0
| Sada zumunci
|
|-
| align="center" | 2
| 16 ga Yuni, 2012
| UJ Esuene Stadium, [[Kalaba|Calabar]], Nigeria
|</img> Rwanda
| align="center" | 1-0
| align="center" | 2–0
| rowspan="2" | 2013 cancantar shiga gasar cin kofin Afrika
|
|-
| align="center" | 3
| Oktoba 13, 2012
| UJ Esuene Stadium, Calabar, Nigeria
|</img> Laberiya
| align="center" | 2–0
| align="center" | 6–1
|
|-
| align="center" | 4
| 6 Fabrairu 2013
| Musa Mabhida Stadium, [[Durban]], Afirka ta Kudu
|</img> Mali
| align="center" | 4–0
| align="center" | 4–1
| 2013 Gasar Cin Kofin Kasashen Afirka
|
|-
| align="center" | 5
| 5 ga Yuni 2013
| Moi International Sports Center, Kasarani, Kenya
|</img> Kenya
| align="center" | 1-0
| align="center" | 1-0
| 2014 cancantar shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA
|
|-
| align="center" | 6
| rowspan="2" | 25 ga Yuni 2014
| rowspan="2" | Estádio Beira-Rio, Praia de Belas, Brazil
| rowspan="2" |</img> Argentina
| align="center" | 1-1
| rowspan="2" align="center" | 2–3
| rowspan="2" | 2014 FIFA World Cup
| rowspan="2" |
|-
| align="center" | 7
| align="center" | 2-2
|-
| align="center" | 8
| rowspan="2" | 15 Oktoba 2014
| rowspan="2" | National Stadium, Abuja, Nigeria
| rowspan="2" |</img> Sudan
| align="center" | 1-0
| rowspan="2" align="center" | 3–1
| rowspan="2" | 2015 cancantar shiga gasar cin kofin Afrika
| rowspan="2" |
|-
| align="center" | 9
| align="center" | 3–1
|-
| align="center" | 10
| 28 Maris 2015
| Mbombela Stadium, Nelspruit, Afirka ta Kudu
|</img> Afirka ta Kudu
| align="center" | 1-0
| align="center" | 1-1
| rowspan="2" | Sada zumunci
|
|-
| align="center" | 11
| 8 ga Satumba, 2015
| Adokiye Amiesimaka Stadium, [[Port Harcourt]], Nigeria
|</img> Nijar
| align="center" | 1-0
| align="center" | 2–0
|
|-
| align="center" | 12
| rowspan="2" | 22 Yuni 2018
| rowspan="2" | Volgograd Arena, [[Volgograd]], Rasha
| rowspan="2" |</img> Iceland
| align="center" | 1-0
| rowspan="2" align="center" | 2–0
| rowspan="2" | 2018 FIFA World Cup
| rowspan="2" |
|-
| align="center" | 13
| align="center" | 2–0
|-
| align="center" | 14
| 8 ga Satumba, 2018
| Stade Linité, [[Biktoriya|Victoria]], Seychelles
|</img> Seychelles
| align="center" | 1-0
| align="center" | 3–0
| rowspan="2" | 2019 cancantar shiga gasar cin kofin Afrika
|
|-
| align="center" | 15
| 16 Oktoba 2018
| Stade Taïeb Mhiri, Sfax, Tunisia
|</img> Libya
| align="center" | 2–0
| align="center" | 3–2
|
|-
| align="center" | 16
| 13 Nuwamba 2021
| Stade Ibn Batouta, [[Tanja|Tangier]], Morocco
|</img> Laberiya
| align="center" | 2–0
| align="center" | 2–0
| 2022 cancantar shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA
|
|}
== Girmamawa ==
=== Kulob/Aiki ===
'''CSKA'''
* Gasar Premier ta Rasha : 2012–13, 2013–14, 2015–16
* Kofin Rasha : 2012–13
* Rasha Super Cup : 2013, 2014
'''Al-Nasr'''
* Saudi Professional League : 2018-19
* Saudi Super Cup : 2019
=== Ƙasashen Duniya ===
'''Najeriya U20'''
* Gasar Matasan [[Afirka|Afrika]] : 2011
'''[[Najeriya]]'''
* WAFU Nations Cup : 2010
* Gasar cin kofin [[Afirka|Afrika]] : 2013
=== Mutum ===
* Gasar Firimiya ta [[Najeriya]] : 2009–10
* A cikin jerin 33 mafi kyawun wasan ƙwallon ƙafa na gasar zakarun Rasha: 2012-13
* Gasar Cin Kofin Rasha : 2012–13
* Ƙungiyar CAF ta Shekara : 2014
==Bayanan kula==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{Soccerway}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa ta jasar Nijeriya]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r3jfd1qfbdg8460dmeblewvuqp5r2kt
969880
969860
2026-10-20T15:39:03Z
Baby juuu
38856
969880
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Ahmed Musa 2014.jpg|thumb|hoton ahmed musa]]
[[File:Musa.JPG|thumb]]
[[Fayil:Ahmed Musa.jpg|thumb|Musa Ahmed]]
'''Ahmed Musa'''{{Audio|Ha-Ahmed Musa.ogg|Ahmed Musa}} (An haife shi a ranan goma sha huɗu 14 ga watan Oktoba (10), shekara ta alif dubu ɗaya da ɗari tara da cassa'in da biyu "1992") kwararren Ɗan wasan kwallon [[Ƙungiyar Kwallon Kafa|kafa]] ne na [[Najeriya]] wanda ke kwallo a matsayin ɗan wasan gaba da hagu zuwa ƙungiyar Super Lig ta [[Turkiyya]] Fatih Karagümrük da kuma ƙungiyar kwallon kafa ta [[Ƙungiyar kwallon kafar Najeriya|Najeriya.]]
Ahmad Musa ya zama ɗan [[Najeriya]] na farko da ya ci fiye da ɗaya a gasar cin kofin duniya wato [[FIFA]], bayan da yaci Argentina kwallaye biyu a gasar cin kofin duniya ta shekara dubu biyu da goma sha huɗu (2014). Ahmad Musa shine Ɗan [[Najeriya]] na farko da ya zura kwallo a gasar cin kofin duniya ta [[FIFA]] guda biyu, bayan ya zura kwallaye biyu a ragar Iceland a matakin rukuni na [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta FIFA 2018]]. Ahmad Musa ya kasance memba na ƙungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] da ta lashe gasar Premier ta [[Saudi Arebiya|Saudiyya]] da kuma Super Cup na [[Saudi Arebiya|Saudiyya]], duka a shekara na dubu biyu da goma sha tara (2019).<ref name=":0">Official: CSKA Moscow sign Ahmed Musa from
VVV-Venlo for €5 million | Goal.com" .
www.goal.com . Retrieved 16 October 2018.</ref>
== Aikin Kulob/ƙungiya ==
=== Farkon aiki ===
Musa ya fara aiki a GBS Football Academy.
=== Cigaba/nasara a Najeriya ===
A shekarar 2008, Musa ya kasance am bada aron sa zuwa JUTH FC inda ya buga wasanni 18, inda ya ci kwallaye huɗu a kakar wasa biyu na farko na kwararrun masu warkarwa. Daga baya an ba da aronsa zuwa [[Kano Pillars F.C.|Kano Pillars FC]], a kakar wasa ta shekarar 2009-10 inda ya kafa tarihin zura kwallaye masu mahimmanci yayin da Pillars ta kare a matsayi na biyu.<ref name=":1">www.realnet.co.uk (19 April 2010). "John Utaka gets
Nigeria World Cup recall</ref>
[[File:Ahmed Musa 2018.jpg|thumb|Ahmed Musa]]
Musa ya kafa tarihin zura kwallaye mafi yawa da aka taba ci a kakar wasa ɗaya a tarihin gasar Firimiya ta Najeriya har zuwa watan Nuwambar 2011, lokacin da Jude Aneke na [[Kaduna United F.C.|Kaduna United FC]] ya kafa sabon tarihi na zura kwallaye 20.
=== VVV-Venlo ===
An koma Musa zuwa kulob ɗin VVV-Venlo na [[Holand|Holland]] a lokacin rani na shekarar 2010, amma an ci gaba da tafiya saboda yana da shekaru 17 kawai don haka bai cancanci samun ITC ba bisa ga dokokin [[FIFA]] na yanzu. Ya cancanci a hukumance ya buga wa VVV-Venlo a ranar 14 ga watan Oktoba shekarata 2010 lokacin da ya cika shekara 18 a karshe.
Kasa da mako guda da isowarsa kulob din, Musa ya fara buga wa kungiyar VVV-Venlo karawa da FC Groningen a ranar 30 ga watan Oktoba. Ya fara wasan VVV-Venlo, an yi masa rauni a cikin minti na 50th kuma ya sami bugun fanareti.
Goal.com ta kididdige shi a cikin dan wasan kwallon kafa 100 masu zafi a duniya don kallo a cikin shekarata 2011, Lolade Adewuyi na Goal.com ya sanya shi cikin jerin Manyan 'Yan Wasan Najeriya Goma na shekarar 2010 kuma an haɗa shi cikin Jerin IFFHS na mafi kyawun 'yan wasa 140 a duniya.
A ranar 8 ga watan Maris shekarata 2011, Ahmed Musa ya lashe kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa ta AIT (na kasa). An gudanar bikin ne a otal din shugaban ƙasa [[Port Harcourt|dake Fatakwal]] a jihar Ribas. Taron ya samu halartar gwarzon dan kwallon Afrika na BBC na bana, dan Ghana [[Asamoah Gyan]] da manyan jami'an hukumar kwallon kafa ta Najeriya ciki har da shugaban ƙasar Aminu Maigari.
A watan Afrilu, darektan kwallon kafa na Venlo Mario Captien ya ce wakilan Tottenham Hotspur sun ziyarci kulob ɗin game da dan wasan, kuma dan wasan Ajax [[Tijani Babangida]] ya ce Ajax na zawarcin Musa amma za a yanke hukuncin a ƙarshen kakar wasa ta bana.
A ranar 1 ga watan Mayu shekarata 2011, Musa ya buga takalmin gyare-gyare don nutsewa Feyenoord 3–2 kuma ya kawo karshen duk wani fargabar faduwa ta atomatik daga Eredivisie.
A watan Agustan shekarata 2011, bayan da ya dawo daga gasar cin kofin duniya na FIFA U-20 a shekarata 2011 a Colombia, Musa ya buga wasansa na farko a kakar shekarar 2011-12 a gida da AFC Ajax kuma ya ci kwallaye biyu.
A watan Satumba shugaban VVV-Venlo Hai Berden ya bayyana akan Eredivisie Live cewa VVV-Venlo ya ki amincewa da tayin karshe na €10. Yuro miliyan Musa daga Bundesliga . Ba a bayyana sunan kulob ɗin na Bundesliga ba.
=== CSKA Moscow ===
[[File:Ahmed_Musa.jpg|thumb|281x281px| Musa yana taka leda a CSKA Moscow a 2012]]
A ranar 7 ga watan Janairu shekarata 2012, Musa ya rattaba hannu a kungiyar CSKA Moscow ta Rasha kan kudin da ba a bayyana ba.
A ranar 17 ga watan Satumba shekarata 2014 ya zira kwallo a ragar ta'aziyyar minti na 82 a 5-1 UEFA Champions League a waje da AS Roma. A ranar 1 ga watan Yuni shekarata 2015, Musa ya rattaba hannu kan sabuwar kwangilar shekaru hudu tare da CSKA har zuwa karshen kakar shekarar 2018-19. Ya kammala kakar gasar Premier ta Rasha ta shekarar 2015-16 a matsayin na 5 mafi yawan zura kwallo a raga, inda ya zama daya daga cikin 'yan wasa bakwai masu shekaru 23 ko kuma kasa da haka da suka kai adadin kwallaye biyu a kowane kakar wasanni biyu da suka gabata a manyan gasa bakwai na Turai. Ahmed Musa: CSKA Moscow sign Leicester City
striker on loan, BBC Sport, 30 January 2018,
retrieved 30 January 2018</ref>
=== Leicester City ===
[[File:ЦСКА-Уфа (2).jpg|thumb|Ahmed Musa]]
A ranar 8 ga watan Yuli shekarata 2016, Ahmed Musa ya koma Leicester City kan rikodin kulob din £16.6 miliyan. Ya zura kwallayen sa na farko da kungiyar a wasan sada zumunci da kungiyar ta yi da [[FC Barcelona|Barcelona]] a gasar cin kofin zakarun Turai ta shekarar 2016 da aka tashi da ci 4-2. Ya fara buga gasar Premier a ranar 13 ga watan Agusta shekarata 2016 a ranar bude kulob din da ci 2–1 a hannun Hull City. Ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier da bugun daga kai sai mai tsaron gida a wasan da suka doke Crystal Palace da ci 3–1 a ranar 22 ga watan Oktoba shekarata 2016.
Ya zuwa watan Janairun shekaran 2017, Musa har yanzu bai yi rajistar mai taimakawa kulob din ba, inda ya bayar da gudunmawar matsakaita 0.5 key, 0.3 da kuma dribbles 1.2 na nasara a kowane wasa.
==== Ya koma a matsayin aro CSKA Moscow ====
A ranar 30 ga watan Janairu shekarata 2018, Musa ya koma CSKA Moscow a kan aro don sauran kakar shekaran 2017-18.
A ranar 4 ga watan Agusta shekarata 2018, Musa ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudi Arabiya kan yarjejeniyar dindindin. A cikin watan Oktoba shekarata 2020, Al Nassr ya ba da sanarwar cewa Musa zai tafi. An ruwaito cewa ana sa ran kulob din West Bromwich Albion na Premier zai kammala siyan Ahmed Musa a kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu na kakar 2020-21.<ref name=":2">Oluwashina Okeleji (26 June 2014). "World Cup
2014: Musa revels in Nigerian goals record". BBC
Sport. Retrieved 26 June 2014.</ref>
=== Ya Koma Kano Pillars ===
A ranar 13 ga watan Afrilu shekarata 2021, Musa ya koma kungiyar [[Kano Pillars F.C.|Kano Pillars]] ta Najeriya har zuwa karshen kakar wasa ta 2020-21.<ref>Ex-Leicester forward Musa rejoins Nigerian club
Kano Pillars". France 24. 14 April 2021. Retrieved 7
June 2021.</ref>
== Ayyukan kasa ==
[[File:Ahmed_Musa_2013.jpg|right|thumb|300x300px| Musa da [[kungiyar kwallon kafar Najeriya|Najeriya]] a 2013]]
[[File:Nigeria_vs_Argentina.jpg|thumb| Musa da Najeriya da Argentina a [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta 2018]]]]
A watan Afrilun shekaran 2010 a karkashin Koci Lars Lagerbäck, an kira shi don shiga sansanin [[kungiyar kwallon kafar Najeriya|'yan wasan kwallon kafa]] na Najeriya kafin gasar cin kofin duniya ta FIFA 2010 a Afirka ta Kudu bayan ya taimaka wa tawagar Najeriya ta lashe gasar cin kofin WAFU na shekarar 2010 inda ya zira kwallo a raga. da Benin. A karawar da suka yi da Burkina Faso, kwallon da Musa ya zura a raga har zuwa karin lokaci ya jefa Najeriya a wasan karshe na gasar a Abeokuta. Sai dai an tilasta masa fita daga cikin jerin ‘yan wasa 30 na Super Eagles na gasar cin kofin duniya saboda rauni a idon sawun sa.
A ranar 5 ga watan Agustan 2010, yana da shekaru 17, Musa ya fara buga wa babbar tawagar Najeriya wasa a wasan neman tikitin shiga gasar cin kofin nahiyar Afirka da Madagascar, inda ya maye gurbin [[John Obi Mikel|Mikel John Obi]] da ci 2-0. nasara Musa ya ci wa Super Eagles kwallo ta farko a wasan sada zumunta da Kenya a watan Maris 2011.
A watan Afrilun shekaran 2011, Ahmed Musa ya kasance cikin tawagar ‘yan wasan kwallon kafa ta Najeriya ‘yan kasa da shekaru 20, domin ya wakilci kasar a wasannin neman tikitin shiga gasar cin kofin matasa na Afrika a shekarar 2011, duk da cewa VVV Venlo ya bayyana cewa ba zai buga gasar ba saboda alkawurran da kungiyar ta yi. Bayan tattaunawa mai zafi da hukumar kwallon kafa ta Najeriya VVV Venlo da wakilan Musa an amince da cewa Musa zai buga wasa tsakanin Netherlands da Afirka ta Kudu domin shiga gasar tare da tawagar kasar. Bayan wasan farko da Ghana mai rike da kofin gasar, Musa ya lashe kyautar dan wasa mafi daraja kuma ya hau jirgi na gaba ya koma Netherlands.
A watan Agustan 2011, Musa ya wakilci Najeriya U20 a gasar cin kofin duniya na 'yan kasa da shekaru 20 da aka gudanar a [[Kolombiya|Colombia]], inda ya ci kwallaye uku a wasanni biyar. [[FIFA]] ta saka Musa a cikin jerin ‘yan takara 10 da za su fafata a gasar [[Adidas]] Golden Ball, wadda aka baiwa fitaccen dan wasan kwallon kafa na FIFA U-20.
A ranar 7 ga watan Disamba shekarata 2011, Ahmed Musa yana ɗaya daga cikin 'yan wasa huɗu da aka zaba a matsayin lambar yabo ta Hukumar Kwallon Kafa ta Afirka, amma kyautar ta tafi ga Souleymane Coulibaly na Ivory Coast.
Musa ya samu wakilcin ‘yan wasan [[kungiyar ƙwallon kafar Najeriya|Najeriya]] 23 da za su wakilci kasar a gasar cin kofin nahiyar Afrika na 2013. Ya zura kwallo a ragar Mali da ci 4-1 a wasan dab da na kusa da na karshe kuma ya bayyana a matsayin wanda zai maye gurbin Burkina Faso a wasan karshe, yayin da Super Eagles ta lashe kofin nahiyar na uku. Gabaɗaya, ya bayyana a wasanni biyar cikin shida na ƙungiyar. A shekarata 2013 FIFA Confederations Cup, ya fara a cikin dukkanin wasanni uku na tawagar yayin da aka kawar da su a cikin rukuni.
Bayan ya bayyana a dukkan wasannin share fage na Najeriya, Musa yana cikin tawagar [[Stephen Keshi]] a gasar cin kofin duniya ta FIFA 2014. Ya zura kwallaye biyu a wasan ƙarshe na rukunin F, inda Argentina ta doke su da ci 3-2.
A watan Oktoban 2015, bayan da Vincent Enyeama ya yi ritaya daga buga kwallo a duniya, kocin Najeriya, Sunday Oliseh ya naɗa Musa a matsayin kyaftin din kungiyar. Sai dai an sauya wannan shawarar a shekarar 2016 yayin da aka nada Mikel John Obi a matsayin kyaftin din tawagar Najeriya sannan Musa ya koma mataimakin Kyaftin.<ref name="sw" />
[[File:CSKA-Roma (3).jpg|thumb|Ahmed Musa]]
A watan Mayun 2018 an saka shi cikin jerin ‘yan wasa 30 na farko da Najeriya za ta buga a [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta FIFA 2018]] a Rasha. Duk da cewa wasan da ya yi da Iceland ya yi fice, bai ma isa ya ajiye 'yan Afirka ta Yamma a gasar ba saboda Argentina ta fitar da su A ranar 22 ga Yuni 2018, Musa ya ci sau biyu a wasan da suka doke Iceland da ci 2-0 a rukuninsu na biyu. wasan gasar cin kofin duniya. A watan Yunin 2019 ya zama dan wasa na uku da ya fi taka leda a kungiyar kwallon kafa ta Najeriya, inda ya zarce [[Nwankwo Kanu]], bayan ya bayyana a wasan sada zumunci da Zimbabwe. Babban koci Gernot Rohr ya nada shi a gasar cin kofin kasashen Afrika ta 2019. Ya kuma kasance cikin tawagar 'yan wasan Najeriya a gasar cin kofin nahiyar Afirka (AFCON) na shekarar 2021 da aka gudanar a ƙasar Kamaru.<ref>Super Eagles star Ahmed Musa wins prestigious
title with his club in Saudi Arabia". www.msn.com.
Retrieved 6 January 2020.</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An haife shi ne daga dangi masu yawan addini, mahaifiyarsa Sarah Musa (wato Musa) [[Kirista]] ce daga [[Edo|jihar Edo]] da ke Kudancin [[Najeriya]].
A watan Afrilun shekara ta 2017 ne Musa ya samu sabani da matar sa Jamila, wanda hakan ya sa aka kira ‘yan sanda zuwa gidansa. Ba da jimawa ba, ma'auratan sun rabu saboda "bambance-bambancen da ba za a iya sulhuntawa ba". A ranar 23 ga Mayu, Musa ya auri Juliet Ejue a [[Abuja]] .
A watan Oktoban, shekara ta 2017, Musa ya sayi gidan mai na biyu a [[Najeriya]].
A ranar 24 ga Janairu, shekara ta 2019, Musa ya tabbatar da labarin rasuwar mahaifiyarsa Sarah Musa a shafinsa na Twitter. bayan ta yi rashin lafiya.<ref name=":2" />
== Kididdigar sana'a/Aiki ==
[[File:David_Luiz_and_Ahmed_Musa.jpg|thumb| Musa (dama) yana buga wa Leicester City wasa a gasar lig da ta kara da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] a Stamford Bridge ranar 15 ga Oktoba 2016]]
=== Kulob/ƙungiya ===
{{Updated|match played 17 August 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
! rowspan="2" |{{Tooltip|Ref.|Reference}}
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="3" |VVV-Venlo
|2010–11
| rowspan="2" |Eredivisie
|23
|5
|0
|0
| colspan="2" |—
|4
|2
|27
|7
|
|-
|2011–12
|14
|3
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|3
|<ref name="wf" />
|-
! colspan="2" |Total
!37
!8
!1
!0
! colspan="2" |—
!4
!2
!42
!10
!–
|-
| rowspan="6" |CSKA Moscow
|2011–12
| rowspan="5" |Russian Premier League
|11
|1
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|13
|1
|<ref name="sw">{{Soccerway|130008}}</ref>
|-
|2012–13
|28
|11
|5
|4
|2
|0
| colspan="2" |—
|35
|15
|<ref name="sw" />
|-
|2013–14
|26
|7
|4
|1
|6
|1
|1
|0
|37
|9
|<ref name="sw" />
|-
|2014–15
|30
|10
|2
|0
|6
|1
|1
|0
|39
|11
|<ref name="sw" />
|-
|2015–16
|29
|13
|4
|1
|10
|4
|0
|0
|43
|18
|<ref name="sw" />
|-
! colspan="2" |Total
!124
!42
!15
!6
!26
!6
!2
!0
!167
!55
!–
|-
| rowspan="3" |Leicester City
|2016–17
| rowspan="2" |Premier League
|21
|2
|5
|2
|5
|0
|1
|0
|32
|4
|
|-
|2017–18
|0
|0
|1
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|1
|<ref name="sb" />
|-
! colspan="2" |Total
!21
!2
!6
!3
!5
!0
!1
!0
!33
!5
!–
|-
|CSKA Moscow (loan)
|2017–18
|Russian Premier League
|10
|6
|0
|0
|6
|1
|0
|0
|16
|7
|<ref name="sw" />
|-
| rowspan="4" |[[Al-Nassr|Al Nassr]]
|2018–19
| rowspan="3" |Saudi Pro League
|24
|7
|3
|2
|0
|0
|4{{Efn|Appearances in [[Arab Club Champions Cup]]}}
|1
|31
|10
|
|-
|2019–20
|24
|2
|4
|2
|0
|0
|1
|0
|29
|4
|<ref name="sb" />
|-
|2020–21
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|2
|0
|<ref name="sb" />
|-
! colspan="2" |Total
!50
!9
!7
!4
!0
!0
!5
!1
!62
!14
!–
|-
|[[Kano Pillars F.C.|Kano Pillars]]
|2020–21
|Nigeria Professional Football League
|7
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|7
|0
|<ref name="sb" />
|-
|Fatih Karagümrük
|2021–22
|Süper Lig
|1
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|1
|-
! colspan="3" |Career total
!250
!68
!29
!13
!37
!7
!12
!3
!328
!92
!–
|}
=== Ƙasashen Duniya ===
{{Updated|match played 29 March 2022}}<ref name="NFT">{{NFT player|40258|name=Ahmed Musa |access-date=23 June 2015}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Fitowa da burin tawagar ƙasa da shekara
! Tawagar kasa
! Shekara
! Aikace-aikace
! Buri
|-
| rowspan="13" | [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]
| 2010
| 2
| 0
|-
| 2011
| 10
| 1
|-
| 2012
| 6
| 2
|-
| 2013
| 16
| 2
|-
| 2014
| 12
| 4
|-
| 2015
| 10
| 2
|-
| 2016
| 5
| 0
|-
| 2017
| 5
| 0
|-
| 2018
| 13
| 4
|-
| 2019
| 12
| 0
|-
| 2020
| 4
| 0
|-
| 2021
| 8
| 1
|-
| 2022
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimlar
! 106
! 16
|}
{{Updated|match played 13 November 2021.}}
:''Scores and results list Nigeria's goal tally first, score column indicates score after each Musa goal''.<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable sortable"
|+Jerin kwallayen da Ahmed Musa ya ci a duniya
! scope="col" | A'a.
! scope="col" | Kwanan wata
! scope="col" | Wuri
! scope="col" | Abokin hamayya
! scope="col" | Ci
! scope="col" | Sakamako
! scope="col" | Gasa
! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| align="center" | 1
| 29 Maris 2011
| National Stadium, [[Abuja]], Nigeria
|</img> Kenya
| align="center" | 1-0
| align="center" | 3–0
| Sada zumunci
|
|-
| align="center" | 2
| 16 ga Yuni, 2012
| UJ Esuene Stadium, [[Kalaba|Calabar]], Nigeria
|</img> Rwanda
| align="center" | 1-0
| align="center" | 2–0
| rowspan="2" | 2013 cancantar shiga gasar cin kofin Afrika
|
|-
| align="center" | 3
| Oktoba 13, 2012
| UJ Esuene Stadium, Calabar, Nigeria
|</img> Laberiya
| align="center" | 2–0
| align="center" | 6–1
|
|-
| align="center" | 4
| 6 Fabrairu 2013
| Musa Mabhida Stadium, [[Durban]], Afirka ta Kudu
|</img> Mali
| align="center" | 4–0
| align="center" | 4–1
| 2013 Gasar Cin Kofin Kasashen Afirka
|
|-
| align="center" | 5
| 5 ga Yuni 2013
| Moi International Sports Center, Kasarani, Kenya
|</img> Kenya
| align="center" | 1-0
| align="center" | 1-0
| 2014 cancantar shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA
|
|-
| align="center" | 6
| rowspan="2" | 25 ga Yuni 2014
| rowspan="2" | Estádio Beira-Rio, Praia de Belas, Brazil
| rowspan="2" |</img> Argentina
| align="center" | 1-1
| rowspan="2" align="center" | 2–3
| rowspan="2" | 2014 FIFA World Cup
| rowspan="2" |
|-
| align="center" | 7
| align="center" | 2-2
|-
| align="center" | 8
| rowspan="2" | 15 Oktoba 2014
| rowspan="2" | National Stadium, Abuja, Nigeria
| rowspan="2" |</img> Sudan
| align="center" | 1-0
| rowspan="2" align="center" | 3–1
| rowspan="2" | 2015 cancantar shiga gasar cin kofin Afrika
| rowspan="2" |
|-
| align="center" | 9
| align="center" | 3–1
|-
| align="center" | 10
| 28 Maris 2015
| Mbombela Stadium, Nelspruit, Afirka ta Kudu
|</img> Afirka ta Kudu
| align="center" | 1-0
| align="center" | 1-1
| rowspan="2" | Sada zumunci
|
|-
| align="center" | 11
| 8 ga Satumba, 2015
| Adokiye Amiesimaka Stadium, [[Port Harcourt]], Nigeria
|</img> Nijar
| align="center" | 1-0
| align="center" | 2–0
|
|-
| align="center" | 12
| rowspan="2" | 22 Yuni 2018
| rowspan="2" | Volgograd Arena, [[Volgograd]], Rasha
| rowspan="2" |</img> Iceland
| align="center" | 1-0
| rowspan="2" align="center" | 2–0
| rowspan="2" | 2018 FIFA World Cup
| rowspan="2" |
|-
| align="center" | 13
| align="center" | 2–0
|-
| align="center" | 14
| 8 ga Satumba, 2018
| Stade Linité, [[Biktoriya|Victoria]], Seychelles
|</img> Seychelles
| align="center" | 1-0
| align="center" | 3–0
| rowspan="2" | 2019 cancantar shiga gasar cin kofin Afrika
|
|-
| align="center" | 15
| 16 Oktoba 2018
| Stade Taïeb Mhiri, Sfax, Tunisia
|</img> Libya
| align="center" | 2–0
| align="center" | 3–2
|
|-
| align="center" | 16
| 13 Nuwamba 2021
| Stade Ibn Batouta, [[Tanja|Tangier]], Morocco
|</img> Laberiya
| align="center" | 2–0
| align="center" | 2–0
| 2022 cancantar shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA
|
|}
== Girmamawa ==
=== Kulob/Aiki ===
'''CSKA'''
* Gasar Premier ta Rasha : 2012–13, 2013–14, 2015–16
* Kofin Rasha : 2012–13
* Rasha Super Cup : 2013, 2014
'''Al-Nasr'''
* Saudi Professional League : 2018-19
* Saudi Super Cup : 2019
=== Ƙasashen Duniya ===
'''Najeriya U20'''
* Gasar Matasan [[Afirka|Afrika]] : 2011
'''[[Najeriya]]'''
* WAFU Nations Cup : 2010
* Gasar cin kofin [[Afirka|Afrika]] : 2013
=== Mutum ===
* Gasar Firimiya ta [[Najeriya]] : 2009–10
* A cikin jerin 33 mafi kyawun wasan ƙwallon ƙafa na gasar zakarun Rasha: 2012-13
* Gasar Cin Kofin Rasha : 2012–13
* Ƙungiyar CAF ta Shekara : 2014
==Bayanan kula==
{{Notelist}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{Soccerway}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa ta jasar Nijeriya]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
cevodhvo8oiqhi6zw3pn7gp6d3it6e5
Michel Rocard
0
6656
970047
442888
2026-10-20T21:30:00Z
Yusuf Danmarna
49960
An gyara kuskuren suna na Laurent Fabius zuwa Michel Rocard, an inganta rubutun IPA na furucin sunansa da girammar Hausa, sannan an gyara rubutun lakubban hotuna da tsarin rukunoni (categories) domin abin ya dace da ƙa'idojin Wikipedia.
970047
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Michel Rocard - Gros plan - 2008.jpg|thumb|right|250px|Michel Rocard a shekara ta 2008.]]
'''Michel Rocard''' (lafazi: [miʃɛl ʁɔkaʁ]) ɗan siyasan [[Faransa]] ne. An haife shi a shekara ta 1930 a [[Courbevoie]], Faransa. Michel Rocard firaministan ƙasar Faransa ne daga Mayu 1988 zuwa Mayu 1991 (bayan [[Jacques Chirac]] – kafin [[Édith Cresson]]).
== Hotuna ==
<gallery>
File:Michel Rocard, Bestanddeelnr 934-4187 (cropped).jpg|Michel Rocard
File:Michel Rocard.jpg|Michel yana bayani
File:Michel Rocard MEDEF.jpg|Michel Rocard a MEDEF
File:Michel Rocard 2008.jpg|Michel a shekarar 2008
File:Michel Rocard 2009.jpg|Michel a shekarar 2009
File:Michel Rocard at RMLL, France.jpg|Michel Rocard a RMLL
File:Michel-rocard-2007 LaRochelle.JPG|Michel a shekarar 2007
File:Michel-Rocard-Louis-Le-Pensec.jpg|Michel Rocard da Louis Le Pensec
File:Michel Rocard - Gros plan - 2008.jpg|Michel a shekarar 2008
File:Michel Rocard16.JPG
File:Robert Hawke et Michel Rocard.jpg|Robert Hawke da Michel
File:Premiers Brundtland (Noorwegen), Rocard (Frankrijk) en Lubbers, Bestanddeelnr 934-4187.jpg|Brundtland, Rocard da Lubbers
File:The Union Minister of External Affairs, Shri Pranab Mukherjee meeting with the former Prime Minister of France, Mr. Michel Rocard, in New Delhi on June 27, 2007.jpg|Shri Pranab Mukherjee tare da Michel Rocard
File:Premiers Lubbers, Brundtland (Noorwegen) en Rocard (Frankrijk), Bestanddeelnr 934-4188.jpg
File:Groepsfoto met in het midden Koningin Beatrix, Bestanddeelnr 934-4201.jpg
File:Groepsfoto met Koningin Beatrix en premier Lubbers (r), Bestanddeelnr 934-4200.jpg
File:RMLL06 politicians.jpg|Taron 'yan siyasa
File:Unesco history, Conference on chemical weapons, Mitterand - UNESCO - PHOTO0000002671 0001.tiff|Taron UNESCO kan makaman mai guba
File:Salon du livre 1991-36-cliche Jean Weber.jpg|Salon du livre 1991
File:Salon du livre 1991-38-cliche Jean Weber.jpg|Jean Weber da Michel Rocard
</gallery>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Rocard, Michel}}
[[Rukuni:'Yan siyasan Faransa]]
{{Stub}}
0rby8890v4h0bcmdka3vhllskmeue3z
Ilimi
0
6930
969990
916771
2026-10-20T20:58:19Z
Yusuf Danmarna
49960
An gyara tsarin rubutun, kuskuren girammar Hausa, alaƙar hanyoyin sadarwa na Wikipedia (links), da kuma tsarin manazarta domin abin ya dace da ƙa'idojin shafin.
969990
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ilimi''' shi ne hanyar gano sani, ƙwarewa, da kuma inganta ɗabi'u. Ilimi a tsare (formal education) yana faruwa ne a cikin wani tsari na musamman, kamar a makarantun jama'a ko na [[gwamnati]] waɗanda ke bin wani tsarin karatu. Ilimi wanda ba a tsare shi a matsayin makaranta ba (non-formal education) shi ma yana bin wani tsari ne, amma yana faruwa a wajen tsarin makaranta na al'ada. Yayin da ilimin gida ko na [[al'ada]] (informal education) ya haɗa da ilmantarwa mara tsari wadda ke faruwa ta hanyar abubuwan rayuwar yau da kullum.
Ana rarraba ilimin makaranta zuwa matakai daban-daban, gami da ilimin yara na matakin farko, ilimin firamare, ilimin sakandare, da kuma ilimin gaba da sakandare (jami'a ko kwaleji). Wasu rabe-raben kuma suna mayar da hankali ne kan hanyoyin koyarwa, kamar koyarwa da ta karkata kan malami ko kan ɗalibi, da kuma fannonin darussa, kamar ilimin kimiyya, ilimin harsuna, da ilimin motsa jiki. Bugu da ƙari, kalmar "ilimi" na iya nufin yanayin tunani da ɗabi'un mutane masu ilimi, ko kuma fannin ilimi da ke yin nazari a kan tsarin koyo da koyarwa.
Ana samun saɓanin ra'ayi game da ainihin ma'anar ilimi da kuma manufofinsa, musamman kan yadda ilimi ya bambanta da tsagwaron koyarwa kawai wajen inganta tunani mai zurfi. Wannan saɓanin ra'ayi yana yin tasiri a kan yadda ake tantancewa, da auna, da kuma inganta nau'o'in ilimi daban-daban. A asali, ilimi yana shigar da yara cikin al'umma ta hanyar koya musu ɗabi'u da ƙa'idojin al'adu, sannan yana ba su ƙwarewar da ake buƙata domin su zama mutane masu amfani ga al'ummarsu. Ta yin hakan, ilimi na haɓaka ci gaban tattalin arziki kuma yana wayar da kan jama'a game da matsalolin cikin gida da ma na duniya baki ɗaya. Cibiyoyin ilimi a tsare (formal institutions) suna taka muhimmiyar rawa a wannan fanni. Misali, gwamnatoci kan kafa manufofin ilimi domin tantance tsawon lokacin karatu, da tsarin darussa, da kuma ƙa'idojin halartar makaranta. Ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa kuwa, irin su UNESCO, sun taka rawar gani matuƙa wajen tabbatar da samun ilimin matakin firamare ga dukkan yara.
Abubuwa da yawa suna ƙara basira ga nasarar ilimi. Abubuwan da ke tattare da tunanin mutum sun haɗa da kwarin gwiwa, hankali, da halayya. Abubuwan zamantakewa, kamar matsayi na zamantakewa da tattalin arziki, ƙabilanci, da jinsi, galibi suna da alaƙa da nuna bambanci. Sauran dalilai sun haɗa da samun damar yin amfani da fasahar ilimi, ingancin malami, da kuma sa hannun iyaye.
Yankin ilimi na farko da ke jarraba ilimi an san shi da karatun ilimi. Yana zurfafa cikin yanayin ilimi, manufofinsa, tasirinsa, da hanyoyin inganta shi. Nazarin ilimi ya ƙunshi fannoni daban-daban, gami da falsafa, ilimin halayyar ɗan adam, ilimin [[zamantakewa]], da tattalin arzikin ilimi. Bugu da ƙari, yana bincika batutuwa kamar ilimin kwatankwacin, koyarwa, da tarihin ilimi.
A lokacin prehistoric, ilimi ya faru ne ta hanyar sadarwa ta baki da kwaikwayo. Tare da fitowar wayewar zamani, ƙirƙirar rubuce-rubuce ya haifar da faɗaɗa ilimi, wanda ya haifar da sauyawa daga ilimi na al'ada zuwa ilimi na yau da kullum. Da farko, ilimi na yau da kullun ya kasance mai sauƙin isa ga fitattun mutane da ƙungiyoyin [[addini]]. Zuwan na'urar buga littattafai a ƙarni na 15 ya sauƙaƙa samun dama ga littattafai, don haka ya ƙara yawan karatun jama'a. A cikin ƙarni na 18 da 19, ilimin jama'a ya sami muhimmanci, yana ba da hanyar samar da ilimin firamare ga kowa kyauta kuma na tilas. A halin yanzu, sama da kashi 90% na yara masu zuwa makarantar firamare a duk duniya suna halartar karatu.
== Ma'anar ==
Kalmar "ilimi" ta samo asali ne daga kalmomin Latin ''educare'', ma'ana "don kawowa," da ''educere'', ma'anar "don kawo haihuwa". Ma'anar ilimi ta bincika ta hanyar masu ilimin kimiyya daga fannoni daban-daban. Mutane da yawa sun yarda cewa ilimi aiki ne mai ma'ana wanda aka yi niyya don cimma buri kamar watsa ilimi, ƙwarewa, da halaye. Koyaya, muhawara mai zurfi ta kewaye ainihin yanayinsa. Ɗaya daga cikin hanyoyin yana kallon ilimi a matsayin tsari da ke faruwa a lokacin abubuwan da suka faru kamar makaranta, koyarwa, da koyo. Wani hangen nesa yana ganin ilimi a matsayin yanayin tunani da kuma halin da ake ciki na mutane masu ilimi. Bugu da ƙari, kalmar na iya komawa ga fagen ilimi wanda ke nazarin hanyoyin, matakai, da cibiyoyin zamantakewa da ke da hannu a koyarwa da ilmantarwa.
Masana daban-daban sun jaddada muhimmancin tunani mai mahimmanci wajen rarrabe ilimi daga koyarwa. Suna jayayya cewa koyarwa tana mai da hankali ne kawai kan koya wa ɗalibai imani; yayin da ilimi kuma yana ƙarfafa ikon tunani don bincika da kuma tambaya game da waɗannan imani.
== Nau'o'in ==
Akwai rarrabuwa da yawa na ilimi. Ɗaya daga cikin rarrabuwa ya dogara da tsarin ma'aikata, rarrabe tsakanin ilimi na al'ada, wanda ba na al'ada ba, da kuma ilimin gida. Wani rarrabuwa ya haɗa da matakai daban-daban na ilimi bisa ga dalilai kamar shekarun ɗalibin da rikitaccen abun ciki.
=== Hanyar da ba ta dace ba da kuma na al'ada ===
Rarrabawar da aka fi sani da ita ita ce tsakanin ilimi na tsari (formal education), wanda ba na al'ada ba (non-formal education), da kuma ilimin gida (informal education). Ilimi na yau da kullun yana faruwa a cikin tsarin makaranta na zamani daga makarantar firamare zuwa jami'a. Yawanci gwamnati ce ke kula da shi.
Ilimi mara tsari yana faruwa a waje da tsarin makaranta na al'ada, kamar su ajin motsa jiki ko gidan tarihi. Ilimin gida kuwa yana faruwa ne ta hanyar yau da kullum, kamar koyon yare daga iyaye.
=== Matakai ===
[[Fayil:Parent's_day_at_Eirfan's_Kindergarten.jpg|thumb|Yara a makarantar kindergarten a Japan]]
Ana rarraba nau'ikan ilimi zuwa matakai daban-daban bisa tsarin ISCED na UNESCO:
* **Ilimin yara na farko (Mataki 0):** Ya ƙunshi lokacin daga haihuwa har zuwa farkon makarantar firamare.
* **Ilimin firamare (Mataki 1):** Yana farawa tsakanin shekaru 5 zuwa 7 kuma yana ba da ƙwarewar asali a karatu, rubutu, da lissafi.
* **Ilimin sakandare (Mataki 2–3):** Yana faɗaɗa sakamakon ilmantarwa kan takamaiman darussa.
* **Ilimi mai girma / Jami'a (Mataki 5–8):** Ya ƙunshi matakin digirin farko (Bachelor's), digiri na biyu (Master's), da digirin digirgir (PhD).
== Matsayi a cikin al'umma ==
Ilimi yana taka muhimmiyar rawa a cikin al'umma, wanda ya ƙunshi zamantakewa, tattalin arziki, da ci gaban mutum. Yana inganta haɗin kan jama'a, kwanciyar hankali, da zaman lafiya.
[[Fayil:NIH_Medical_Research_Scholars_Program_(48050924987).jpg|thumb|Masu binciken kiwon lafiya suna amfani da ilimi mai zurfi domin ba da gudummawa ga al'umma]]
A matakin tattalin arziki, mutane suna zama mambobi masu amfani na al'umma ta hanyar samun ƙwarewar fasaha. Haka kuma, karuwar ilimi tana rage talauci da haɓaka ci gaban kimiyya da fasaha.
== Matsayin cibiyoyin ==
Cibiyoyi kamar makarantu, jami'o'i, cibiyoyin horar da malamai, da ma'aikatun ilimi sun haɗa da ɓangaren ilimi.
* **Cibiyoyin Gwamnati:** Suna ƙayyade manufofin ilimi, shekarun halartar makaranta, da tsarin karatun (curriculum).
* **Ƙungiyoyin Ƙasa da Ƙasa:** Irin su [[UNESCO]] suna inganta ilimi a matsayin haƙƙin ɗan adam ga dukkan yara.
== Abubuwan da ke haifar da nasarar ilimi ==
Nasarar ilimi ta ƙunshi abubuwa daban-daban:
1. **Halin tunani:** Kwarin gwiwa (motivation), hankali (IQ), da halayen mutum.
2. **Harkokin zamantakewa:** Matsayin tattalin arziki, ƙabilanci, da jinsi (gender).
3. **Fasaha da muhalli:** Yin amfani da kwamfutoci, ingancin malamai, da kuma sa hannun iyaye wajen kula da karatun yara.
== Nazarin ilimi ==
Fannin da ke binciken ilimi ana kiransa da **nazarin ilimi** (educational studies) ko kimiyyar ilimi. Yana haɗa fannoni daban-daban kamar falsafa, ilimin halayyar ɗan adam, da ilimin zamantakewa domin fahimtar yadda ake isar da ilimi da inganta shi.
== Tarihi ==
* **Tarihi na farko:** Ilimi ya dogara ne kan gado na baki da kwaikwayo.
* **Zamanin Dā:** Ƙirƙirar rubutu a Mesopotamiya da Misira ya haifar da kafa makarantu na farko da Babban Laburaren Alexandria.
* **Zamanin Tsakiya:** An kafa jami'o'i na farko kamar Jami'ar Al-Qarawiyyin, Jami'ar Bologna, da Jami'ar Oxford.
* **Zamanin Zamani:** Na'urar buga littattafai ta Johannes Gutenberg ta sauƙaƙa samun littattafai, wanda ya haifar da kafa tsarin ilimin jama'a kyauta kuma na tilas.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://www.unesco.org/en/education Ilimi - UNESCO]
* [https://www.worldbank.org/en/topic/education Ilimi - Bankin Duniya]
[[Rukuni:Ilimi]]
m7pdjbwvbsf9xifb3ugv4kl58hybz43
Fulani
0
7158
970060
966283
2026-10-20T23:11:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970060
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group|}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
{| class="infobox vcard"
|+ class="infobox-title fn org" id="7" |Fulani, Fula
! colspan="2" class="infobox-above nickname" style="font-size:115%; font-weight:normal;" |<div lang="File:1997 275-27 Wodaabe fashion.jpg">''Fulɓe''<br /><br /><span title="Fula-language text"><span lang="ff" dir="rtl">𞤊𞤵𞤤𞤩𞤫</span></span></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Wodaabe_during_Gerewol,_Cure_Salee,_In-Gall,_Niger_(15380276990).jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">[[Wodaabe]] Fulbe men during [[Guérewol]] in Niger</div>
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Total population
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<abbr title="<nowiki>estimation</nowiki>">est.</abbr> 38.6 million<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2023)">citation needed</span>]]'']</sup>
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Regions with significant populations
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |[[West Africa]], [[North Africa]], [[Central Africa]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Nigeria.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Nigeria]]
| class="infobox-data" |15,300,000 (6.6%)<ref name="FulaniStudy"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDucrotoyRevieShawMusa2017"><span class="cx-segment" data-segmentid="1378">Ducrotoy, Marie J.; Revie, Crawford W.; Shaw, Alexandra P. M.; Musa, Usman B.; Bertu, Wilson J.; Gusi, Amahyel M.; Ocholi, Reuben A.; Majekodunmi, Ayodele O.; Welburn, Susan C. (3 March 2017). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1379">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5336213 "Wealth, household heterogeneity and livelihood diversification of Fulani pastoralists in the Kachia Grazing Reserve, northern Nigeria, during a period of social transition"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1380">''PLOS ONE''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1381">'''12''' (3) e0172866. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1382">[[Bibcode (identifier)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2017PLoSO..1272866D 2017PLoSO..]</span><span class="cx-segment" data-segmentid="1384">[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2017PLoSO..1272866D 1272866D]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1385">[[Doi (identifier)|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1371/journal.pone.0172866|10.1371/journal.pone.0172866]]</span>. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1387">[[PMC (identifier)|PMC]] <span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5336213 5336213]</span>. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1389">[[PMID (identifier)|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28257477 28257477].</span></cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Senegal.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Senegal]]
| class="infobox-data" |5,055,782 (27.5%)<ref name="CIAFactbook2019sg"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20260118055435/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ "Africa: Senegal The World Factbook"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Guinea.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Guinea]]
| class="infobox-data" |4,544,000 (33.4%)<ref name="CIAFactbook2019gv"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20260116175917/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ "Africa: Guinea The World Factbook"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Cameroon.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Cameroon]]
| class="infobox-data" |3,000,000 (13.4%)<ref name="Cameroun Multiculturel"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://conferenceinvestiraucameroun.com/lethnie-peul-au-cameroun/ "L'ethnie peul au Cameroun Cameroon"]. </cite></ref><ref name="101 Last Tribes"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.101lasttribes.com/tribes/mbororo.html "Mbororo/Fulani/Peul"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Mali.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Mali]]
| class="infobox-data" |2,840,850 (13.3%)<ref name="CIA-2021-Mali"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20260114151629/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mali "Africa: Mali – The World Factbook – Central Intelligence Agency"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Burkina_Faso.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Burkina Faso]]
| class="infobox-data" |1,800,000 (8.4%)<ref name="CIAFactbook2019uv"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20260118041149/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burkina-faso/ "Africa: Burkina Faso The World Factbook – Central Intelligence Agency"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Niger.svg|link=|alt=|border|18x18px]] </span>[[Niger]]
| class="infobox-data" |1,650,000 (6.5%)<ref name="CIA-2021-Niger"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20210426230514/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/niger#people-and-society "Africa: Niger – The World Factbook – Central Intelligence Agency"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Benin.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Benin]]
| class="infobox-data" |1,182,900 (8.6%)<ref name="Benin2013"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.insae-bj.org/images/docs/insae-statistiques/demographiques/population/Principaux%20Indicateurs%20avec%20projections%20RGPH4/Principaux%20indicateurs%20socio%20démographiques%20et%20économiques%20RGPH-4.pdf "PRINCIPAUX INDICATEURS SOCIO DEMOGRAPHIQUES ET ECONOMIQUES"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220119152622/https://instad.bj/images/docs/insae-statistiques/demographiques/population/Principaux%20Indicateurs%20avec%20projections%20RGPH4/Principaux%20indicateurs%20socio%20d%C3%A9mographiques%20et%20%C3%A9conomiques%20RGPH-4.pdf |date=2022-01-19 }} <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Mauritania.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Mauritania]]
| class="infobox-data" |900,000 (18.3%)<ref name="World-Atlas-Ethnic-Composition-Mauritania"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-ethnic-composition-of-mauritania.html "What Is the Ethnic Composition of Mauritania?"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Guinea-Bissau.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Guinea-Bissau]]
| class="infobox-data" |623,646 (30%)<ref name="CIA-2021-Guinea-Bissau"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20210426144749/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#people-and-society "Africa: Guinea-Bissau – The World Factbook – Central Intelligence Agency"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_The_Gambia.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[The Gambia|Gambia]]
| class="infobox-data" |449,280 (18.2%)<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20211119145456/https://www.gbosdata.org/topics/population-and-demography/distribution-of-the-gambian-population-by-ethnicit "Distribution of the Gambian population by ethnicity 1973, 1983, 1993, 2003 and 2013 Censuses – GBoS"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Chad.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Chad]]
| class="infobox-data" |334,000 (1.8%)<ref name="CIA-2021-Chad"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20210429110159/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad#people-and-society "Africa: Chad – The World Factbook – Central Intelligence Agency"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Sierra_Leone.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Sierra Leone]]
| class="infobox-data" |310,000 (5%)<ref name="Census2015"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://sierraleone.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/National%20Analytical%20Report.pdf "Sierra Leone 2015 Population and Housing Census National Analytical Report"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_the_Central_African_Republic.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Central African Republic|CAR]]
| class="infobox-data" |250,000 (4.5%)<ref name="frstrategie.org"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.frstrategie.org/en/programs/observatoire-du-monde-arabo-musulman-et-du-sahel/fulani-people-and-jihadism-sahel-and-west-african-countries-2019 "Fulani people and Jihadism in Sahel and West African countries :: Observatoire of Arab-Muslim World and Sahel :: Foundation for Strategic Research :: FRS"]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Sudan.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Sudan]]
| class="infobox-data" |204,000 (0.4%)<ref name="Fub"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[[ethnologue:fub/|"Adamawa Fulfulde"]]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Togo_(3-2).svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Togo]]
| class="infobox-data" |110,000 (1.2%)<ref name="Fue"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[[ethnologue:fue/|"Borgu Fulfude"]]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Ghana.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Ghana]]
| class="infobox-data" |4,240 (0.01%)<ref name="Ffm"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[[ethnologue:ffm/|"Maasina Fulfulde"]]. </cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Algeria.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Algeria]]
| class="infobox-data" |4,000 (0.01%)<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2024)">citation needed</span>]]'']</sup>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_Côte_d'Ivoire.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[Ivory Coast]]
| class="infobox-data" |3,800 (0.02%)<ref name="frstrategie.org" />
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:normal;" |<span class="flagicon nowrap">[[File:Flag_of_South_Sudan.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[South Sudan]]
| class="infobox-data" |3,000 (0.02%)<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://www.voanews.com/a/no-south-sudan-passports-for-fulani-officials-say/1609002.html "No South Sudan Passports for Fulani, Officials Say"]. </cite></ref>
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Languages
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Fula language|Fula]] • [[French language|French]] • [[Portuguese language|Portuguese]] • [[English language|English]] • [[Arabic language|Arabic]] • [[Hausa language|Hausa]]
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Religion
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |primarily [[Islam]]<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation encyclopaedia cs1">[https://www.britannica.com/topic/Fulani "Fulani | People, Religion, & Nigeria | Britannica"]. </cite></ref><br /><br />minority [[Christianity]] and [[Animism]]<ref name="min">{{Cite web |date=2023-08-07 |title=Nigeria's Fulani Christians are Attacked from Every Side |url=https://www.persecution.org/2023/08/07/nigerias-christian-fulani-face-persecution-from-all-sides/ |access-date=2024-07-06 |website=International Christian Concern}}</ref>
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#b0c4de; color:inherit;" |Related ethnic groups
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |[[Toucouleur people|Toucouleur]], [[Hausa people|Hausa]], [[Tebu people|Tebu]], [[Serer people|Serer]], [[Songhai people|Songhai]], [[Tuareg people|Tuareg]]<ref>Francis Rodd (1926) – Origins of Tuareg people; H.R. Palmer (1914) – M. Delafosse's Account of the Fulani, Taylor White (1921)</ref>
|}
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>
'''Mutanen Fula''', '''Mutanen Fulani''', ko Fulɓe ƙabilar ce a cikin [[Sahara]], [[Sahel]], da [[Afirka ta Yamma|Yammacin Afirka]], da suka warwatse a duk yankin.{{Efn|{{langx|ff|Fulɓe}}, {{lang|ff|𞤊𞤵𞤤𞤩𞤫}}; {{langx|fr|Peul|links=no}}; {{langx|ha|Fulani or Hilani}}; [[Kanuri language|Kanuri]]: ''Fillata''; {{langx|pt|Fula|links=no}}; {{langx|wo|Pël}}; {{langx|bm|Fulaw}}; {{langx|kcg|A̱fa̱taa}}}} Suna zaune a kasashe da yawa, galibi suna zaune a Yammacin Afirka da sassan arewacin [[Afirka ta Tsakiya (yanki)|Afirka ta Tsakiya]], [[Sudan]]" id="mwfQ" rel="mw:WikiLink" title="South Sudan">Sudan ta Kudu, Darfur, da yankuna kusa da gabar [[Red Sea|Bahar Maliya]] a Sudan. Akwai tsakanin 25 da 40 miliyan Fulani a duk duniya. <ref>{{Cite web |title=Fulbe |url=https://homepage.univie.ac.at/martina.gajdos/Fulbe.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124020817/https://homepage.univie.ac.at/martina.gajdos/Fulbe.html |archive-date=24 November 2021 |access-date=30 August 2020 |website=homepage.univie.ac.at |language=de}}</ref>
Kashi ɗaya bisa uku na Fula - miliyan 7 zuwa 10 - makiyaya ne. Su ne mafi girman al'ummar makiyaya a duniya. Yawancin Fula suna da ɗan gudun hijira, tare da manoma masu zaman kansu, malamai, masu sana'a, 'yan kasuwa, da masu daraja. <ref name="levinsonladdi" /> A kabilanci, suna da alaƙa da yaren Fula, tarihin su da al'adunsu. Fula kusan dukkanin [[Musulmi|Musulmai]] ne, tare da 'yan tsirarun Kirista ko animists. <ref name="min" /><ref name="Religion">{{Cite web |title=Religion and expressive culture – Fulani |url=https://www.everyculture.com/Africa-Middle-East/Fulani-Religion-and-Expressive-Culture.html |access-date=30 August 2020 |website=everyculture.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fulani |url=https://www.britannica.com/topic/Fulani |access-date=2020-10-27 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref>
Shugabannin Afirka ta Yamma da yawa sun fito ne daga asalin Fulani, ciki har da tsohon Shugaban Najeriya, [[Muhammadu Buhari]]; Shugaban Kamaru na farko [[Ahmadu Ahidjo|Ahmadou Ahidjo]]; tsohon Shugaban Senegal, Macky Sall; Shugaban Gambiya, [[Adama Barrow]]; tsohon Shugaban Guinea-Bissau, Umaro Sissoco Embaló; Firayim Minista na Guinea, Bah Oury; da tsohon Firayim Ministan Mali, Boubou Cissé. Har ila yau suna da matsayi a manyan cibiyoyin kasa da kasa, kamar Mataimakin Sakatare Janar na Majalisar Dinkin Duniya, [[Amina J. Mohammed]]; Shugaban Majalisar Dinkinobho na 74, [[Tijjani Muhammad-Bande]]; da Sakatare-Janar na [[OPEC]], [[Mohammed Barkindo|Mohammed Sanusi Barkindo]] .
== Sunayen ==
=== Sunayen kabilanci ===
Akwai sunaye da yawa (da rubutun sunayen) da aka yi amfani da su a wasu harsuna don komawa ga Fulɓe. ''Fulani'' a cikin Turanci an aro shi ne daga kalmar [[Harshen Hausa|Hausa]]. ''Fula'', daga yarukan Manding, ana amfani dashi a Turanci, kuma wani lokacin ana rubuta shi ''Fulah'' ko ''Fullah''. Ana amfani da Fula da Fulani a cikin Turanci, gami da a cikin Afirka. Faransanci sun aro kalmar [[Yare Wolof|Wolof]] Pël, wanda aka rubuta shi daban-daban: ''Peul'', ''Peulh'', har ma da ''Peuhl''. Kwanan nan kalmar [[Fillanci|Fulfulde / Pulaar]] Fulɓe, wanda shine sunan jam'i (singular, Pullo) an Anglicised a matsayin ''Fulbe'', wanda ke samun shahara a amfani. A cikin Portuguese, ana amfani da kalmomin Fula ko Futafula. Kalmomin ''Fallata'', ''Fallatah'', ko ''Fellata'' sun samo asali ne daga [[Larabci]], kuma galibi sunayen da ake gano mutanen Fulani a wasu sassan Chadi da Sudan.
Mutanen Toucouleur na tsakiyar kwarin [[Kogin Senegal]] suna magana da [[Fillanci|Fulfulde / Pulaar]] kuma suna kiran kansu ''Haalpulaaren'', ko waɗanda ke magana da Pulaar. Bambancin da ake tsammani tsakanin su ya samo asali ne daga masana kimiyyar Faransanci a karni na 19 wadanda suka bambanta tsakanin wadanda ake zaton suna zaune, noma, masu tsattsauran ra'ayi, da masu adawa da Turai a gefe guda da makiyaya, makiyaya, masu biyayya da hadin kai ''Peulhs'' a ɗayan, amma dichotomy karya ne.<ref>{{Cite journal |last=Clark |first=Andrew F. |date=1996 |title=The Fulbe of Bundu (Senegambia): From Theocracy to Secularization |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=29 |issue=1 |pages=1–23 |doi=10.2307/221416 |jstor=221416}}</ref>
=== Sunayen sunaye ===
==== Guinea, Saliyo, Laberiya, Gambiya, Guinea-Bissau, Senegal ====
Sunayen iyali na Fulani na yau da kullun a [[Gini|Guinea]], [[Saliyo]], [[Laberiya]], [[Gambiya]], [[Gine-Bisau|Guinea-Bissau]], da Kudancin [[Senegal]] sune: Diallo (yanki masu magana da Faransanci), Jallow ko Jalloh (yanki da ke magana da Turanci), Djalo (Cap Verde da Guinea-Bisau), Sow, Barry, Bah ko Ba, Baldé, da Diouldé. Sauran sunayen iyali na Fulani (Toucouleur) a Guinea da arewacin Senegal sune: Tall, Sall, Diengue, Sy, Anne, Ly, Wann, Dia da sauransu.
==== Najeriya, Nijar, Kamaru ====
Kodayake yawancin Fulbe na [[Najeriya]], [[Nijar (ƙasa)|Nijar]] da [[Kamaru]] suna amfani da sunan mahaifinsu a matsayin sunayen mahaifi, akwai wasu sunayen karshe na Fulani kamar Bello (watakila daga kalmar [[Fillanci|Fulfulde]] ''Ballo'' ma'anar "mai taimako ko mataimakin", wannan sunan ya bazu a cikin kabilun da yawa a Najeriya), <ref>{{Cite journal |last=Saeed |first=Asma'u G. |date=2017 |title=The Mahdiyya in Adamawa Emirate: the poem on the battle of Danki (1892) by Shaykh Hayāt b. Sa'īd |url=https://unisapressjournals.co.za/index.php/JIS/article/view/13999 |journal=Journal for Islamic Studies |language=en |volume=36 |issue=1 |page=61 |issn=2957-9163}}</ref> Tukur (daga Takrur), Gidado, Barkindo, Jallo, Ahidjo da Dikko.
==== Mali da Burkina Faso ====
A [[Mali]], sunayen iyalan Fulani da aka fi sani da su sune Diallo, Diakité, Dia, Sow, Sidibé, Sangaré, Bah, Dicko, Tall, da dai sauransu. Ana iya samun waɗannan sunayen daga cikin al'ummar Fulani na yankuna da yankunan Mali masu zuwa na [[Mopti (birni)|Mopti]], Macina, [[Nioro Cercle|Nioro]], [[Yankin Kidal|Kidal]], [[Timbuktu|Tamboctou]], [[Gao (gari)|Gao]], [[Sikasso (birni)|Sikasso]], da sauransu.<ref>{{Cite journal |last=Hampaté Bah |first=Ahmadou |date=1996 |title=Des Foulbé du Mali et de leur Culture |url=https://www.vestiges-journal.info/Abbia/Abbia_14-15_1966/Abbiav14-15n3.pdf |journal=Abbia: Revue culturelle Camerounaise |pages=23–54}}</ref><ref>{{Cite web |title=Les communautés peules au Mali |url=https://africansecuritynetwork.org/assn/wp-content/uploads/2016/11/les-communaut%C3%A9s-peules-au-Mali-2.pdf |website=African Security Network |publisher=Analyse sociétale africaine/African societal Analysis (ASA)}}</ref> Wadannan sunayen kuma ana samun su a cikin yawan Fula na [[Burkina Faso]], tare da wasu sunayen kamar Barry da Sankara (wanda aka samo daga Sangaré). <ref>{{Cite journal |last=Diallo |first=Youssouf |date=1994 |title=Barani: une chefferie satellite des grands États du XIXe siècle (Barani, a Chiefdom in the Orbit of Major 19th-Century State Formations) |journal=Cahiers d'Études Africaines |volume=34 |issue=133/135 |pages=359–384 |doi=10.3406/cea.1994.2056 |issn=0008-0055 |jstor=4392526}}</ref>
Bocoum, Niangadou, Bassoum, Daff, Djigué, da Lah wasu sunayen iyali ne waɗanda za a iya samun su tsakanin Diawambe / Jawaambe (Singular: Dianwando / Jawaando da Diokoramé / Jakorameh a [[Harshen Bambara|Bambara]]) na Mali. Jawambe wani rukuni ne na Fulanis a Mali waɗanda aka fi sani da kasuwanci.<ref name="Pageard-1959">{{Cite journal |last=Pageard |first=Robert |date=1959 |title=Note sur les Diawambé ou Diokoramé |url=https://www.persee.fr/doc/jafr_0037-9166_1959_num_29_2_1907 |journal=Journal des Africanistes |volume=29 |issue=2 |pages=239–260 |doi=10.3406/jafr.1959.1907}}</ref>
In some parts of Mali, like Mopti, apart from the common Fula surnames like those previously mentioned, you will find surnames like Cissé and Touré. Though these names are commonly associated with the [[Mutanen Mandé|Manding]] tribes, some in Mali have adopted the Fula culture and language through centuries of coexistence, and thus now consider themselves as part of the Fula ethnic group. A notable example of this is [[Amadou Toumani Touré]], the former president of Mali.
== Yankin da aka rarraba ==
== Bayanan da aka ambata ==
883a0jhzbcm233g2oecgm7ea6gglkl6
Dangote Group
0
8329
970065
967938
2026-10-21T05:12:44Z
Zaujeel khair
49197
970065
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Malala, Ziauddin Yousafzai and USAID Staffs at 2013 UNGA.jpg|thumb|Dangote da wasu mutane]]
[[File:Dredging vessel at work at Dangote refinery site, Lekki Lagos State, Nigeria.jpg|thumb|Kamfanin dangote]]
[[File:Aliko Dangote Petroleum Company 03.jpg|thumb|Kamfanin fetur na Dangote]]
[[Fayil:Aliko Dangote Petroleum Company 03.jpg|thumb|gidan aliko dangote]]
Rukunin kamfanoni na '''Dangote''' ko '''Dangote Group''' kamfani ne na hadaka a [[Najeriya]] mallakin babban attajirin na mai suna Alhaji<ref>{{Cite web |url=https://www.dangotecement.com/careers/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2023-07-07 |archive-date=2023-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702140121/https://www.dangotecement.com/careers/ |url-status=dead }}</ref> ,((Aliko Dangote)). Shi ne babban kamfani a yankin [[Afirka ta yamma]] kuma Yana daya daga cikin manya a nahiyar [[Afirka]]. Kuma Kamfanin ayanzu ya samar wa da mutane aikin yi a kalla sun kai dubu dari uku (300,000).
An samar da kamfanin ne a shekara ta alif Dari Tara da tamanin da daya wato (1981), da farko domin [[kasuwanci]] inda ya fara da shigo da sikari da siminti da [[shinkafa]] da [[kifi]] da sauran kayayyakin masarufi na bukatun yau da kullum don rarrabawa a kasuwannin dakumah yan kasuwah na Najeriya. Kamfanin ya cigaba ya zama babbban kamfanin da ke sarrafawa tare da samar da kayayyaki a shekara ta alif Dari tara da cassa,in da daya alif 1991, ya fara da yin saka ta tufafi, dakumah sarrafa fulawa, sai sarrafa gishiri, sarrafa sukari. Daga nan kamfanin ya bunkasa zuwa samar da kamfanin sarrafa siminti. Kamfanin ya bunkasa zuwa sauran sassa na nahiyar Afrika dama duniya baki daya.
<ref>{{Cite web |url=https://www.dangoterefinery.org/ |title=Kwafin ajiya |access-date=2023-07-07 |archive-date=2023-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162322/https://www.dangoterefinery.org/ |url-status=dead }}</ref>
A yanzu rukunin yana tafiyar da kamfanoni sama da goma sha,takwas 18 a kasahen Afrika guda goma. Babbar cibiyar rukunun kamfanonin Dangote tana jihar [[Lagos]] a Najeriya.
== Tarihin kamfanin ==
Aliko dangote ne ya kafa kamfanin bayan samun rance na dalar [[Amurika]] $3,000 dubu uku daga hannun kawunsa. Ya fara ne da sayar da kayan [[abinci]] daga bisani kuma ya cigaba zuwa shigo da kayayyaki ta jirgin ruwa kamar siminti sikari da daisauransu.
A yazu kamfanin yayi suna kumah ya bunkasa sosai a Nahiyar Afrika. Kamfanin na samarwa tare da kasuwancin Shinkafa, Sikari, Fulawa, taliya, kayan ruwa, man fetur da iskar gas, samar da rukunun gidaje, harkar sadarwa, takin zamani da karafa.
== Rarrabuwar Kamfani ==
Kamfanin wanda ya shahara a huldar kasuwar duniya ta hada-hadar hannayen jari 'Stock Exchange' ya rarrabu zuwa kasashen [[Benin]], [[Kamaru]], [[Ghana]], [[Najeriya]], [[Afirka ta Kudu]] da [[Zambiya]]
Kamfanin sikari na Dangote shi ne babban kamfanin sikari a yankin Afrika makusantan [[Sahara]].<ref></ref>
Ayanzu kamfanin Dangote yasai da hannun jari ga al'ummar Qasar Nigeria Dan temakawa dakumah samar da abinyi tahanyar sanya kudi ah juya Dan amfanin yau da kullum.
== Manazarta ==
{{DEFAULTSORT:Dangote}}
[[Category:Kamfanoni]]
[[Category:Hausawa]]
kdcslzg0ypnuwg2hopej74gijvwkfc9
Jumada al-awwal
0
8414
969848
260188
2026-10-20T12:49:44Z
Mai Jiddah muhammad
44560
969848
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jumada al-awwal''' ([[Larabci]] جمادى الأولى), Ana kuma iya cewa Jimada al-ula ko kuma Jumada I, shi ne wata na biyar cikin jerin watannin [[Musulunci]] a shekara.
{{Stub}}
== Ranakun tarihi a Jumada al-Awwal ==
* Ranar 5, Haihuwar Zainab bint Ali (Yar [[Sayyadina Aliyu]])
* Ranar 10 Shekara ta 11BH, Rasuwar Sayyada Fatima (mahangar [[Shi'a]])
* Ranar 13, haihuwar Ali dan Hussain
* Ranar 20 shekarar 857, Sarkin daular Usmaniyya Mehmed II ya bude garin Konstantinoful
[[Category:Watannin Musulunci]]
Jumada al-Awwal
Jumada al-Awwal (Larabci: جُمَادَىٰ ٱلْأُولَىٰ), wanda kuma ake kira Jumada al-Ula ko Jumada I, shi ne wata na biyar a cikin watanni goma sha biyu na kalandar Musulunci. Yana zuwa bayan watan Rabi'ul-Akhir, sannan ya biyo da watan Jumada al-Akhirah.
Tarihi da asalin suna
Sunan Jumada al-Awwal ya samo asali ne daga harshen Larabci. Kalmar Jumada tana da alaƙa da bushewar ƙasa ko daskarewar ruwa. Wasu masana sun danganta sunan da yanayin sanyi da daskarewar ruwa da ake samu a lokacin da aka fara amfani da sunan watan a yankin Larabawa.
Duk da haka, watan ba ya kasancewa a lokacin sanyi a kowace shekara. Wannan kuwa saboda kalandar Musulunci tana bin zagayowar wata ne, ba zagayowar rana ba. Saboda haka, watanninta suna zagayawa a cikin yanayi daban-daban na shekara.
Ana amfani da sunaye daban-daban wajen rubuta sunan watan, ciki har da Jumada al-Awwal, Jumada al-Ula da Jumada I. Bambancin ya danganta da yadda ake fassara da rubuta sunan Larabci zuwa wasu harsuna.
Matsayinsa a kalandar Musulunci
Jumada al-Awwal shi ne wata na biyar a kalandar Hijira. Ga jerin watannin Musulunci a jere:
1. Muharram.
2. Safar.
3. Rabi'ul-Awwal.
4. Rabi'ul-Akhir.
5. Jumada al-Awwal.
6. Jumada al-Akhirah.
7. Rajab.
8. Sha'aban.
9. Ramadan.
10. Shawwal.
11. Zul-Qa'ada.
12. Zul-Hijja.
Kalandar Musulunci tana da watanni goma sha biyu, kuma kowane wata yana da kwanaki 29 ko 30, gwargwadon ganin jinjirin wata. Saboda haka, shekarar Hijira tana da kwanaki kusan 354 ko 355, wato ta fi shekarar Miladiyya gajarta da kusan kwanaki 10 zuwa 12.
Farkon watan Jumada al-Awwal
Farkon watan Jumada al-Awwal yana tabbata ne bisa tsarin kalandar Musulunci da ake amfani da shi a wurin al'umma ko ƙasa. A wuraren da ake bin ganin jinjirin wata, ana fara sabon wata bayan tabbatar da bayyanar jinjirin watan.
Saboda bambancin ganin wata tsakanin ƙasashe da al'ummomi, farkon watan na iya bambanta da kwana ɗaya a wasu wurare.
Haka kuma, saboda shekarar Hijira ta fi ta Miladiyya gajarta, watan Jumada al-Awwal yana zuwa a ranaku daban-daban na kalandar Miladiyya daga shekara zuwa shekara.
Muhimmancin watan Jumada al-Awwal a Musulunci
Jumada al-Awwal yana daga cikin watannin kalandar Musulunci, amma ba ya cikin watanni huɗu masu alfarma da aka ambata a Musulunci. Waɗannan watanni huɗu su ne Muharram, Rajab, Zul-Qa'ada da Zul-Hijja.
Babu wani ingantaccen dalili na musamman da ya wajabta wa Musulmi yin wata ibada ta musamman saboda shigar watan Jumada al-Awwal. Musulmi na iya ci gaba da ibadun da ake so a kowane lokaci, kamar karatun Alƙur'ani, yin addu'a, istigfari, bayar da sadaka, azumin nafila da kyautata wa sauran mutane.
Waɗannan ibadu suna da amfani a duk shekara, ba wai a watan Jumada al-Awwal kaɗai ba.
Muhimman abubuwan tarihi a watan Jumada al-Awwal
Akwai wasu muhimman abubuwan tarihi da aka danganta da watan Jumada al-Awwal a tarihin Musulunci.
Yaƙin Mu'uta
Ɗaya daga cikin sanannun abubuwan tarihi da ake dangantawa da wannan wata shi ne Yaƙin Mu'uta, wanda ya faru a shekara ta takwas bayan Hijira (8 AH), a yankin Mu'uta, wanda yake a ƙasar Jordan ta yau.
A wannan yaƙi, rundunar Musulmi ta yi arangama da rundunar Rumawa ta Gabas. Daga cikin sahabban Annabi Muhammad da suka rasu a yaƙin akwai Zaidu ɗan Haritha, Ja'afar ɗan Abu Talib da Abdullahi ɗan Rawaha.
Bayan rasuwarsu, Khalid ɗan Walid ya jagoranci rundunar Musulmi wajen janye ta daga yaƙin. Wannan yaƙi ya kasance ɗaya daga cikin muhimman abubuwan da ake tunawa da su a tarihin yaƙe-yaƙen farkon Musulunci.
Jumada al-Awwal da ibada
Babu wata salla, addu'a ko azumi da aka tabbatar a matsayin wajibi ko keɓantacce ga watan Jumada al-Awwal kawai.
Musulmi na iya amfani da wannan lokaci wajen ƙara kusanci da Allah ta hanyar ibada, tuba, neman gafara, sadaka da sauran ayyukan alheri. Amma bai kamata a danganta wata ibada da wannan watan a matsayin sunnah ta musamman ba tare da ingantacciyar hujja ba.
Duba kuma
Kalandar Musulunci.
Hijira.
Watannin Musulunci.
Rabi'ul-Akhir.
Jumada al-Akhirah.
Yaƙin Mu'uta.
Manazarta
Islamic Relief UK – Jumada al-Awwal.
Dar al-Ifta ta Masar – Hijira da kalandar Musulunci.
Ma'aikatar Addini ta Indonesiya – Asalin sunan Jumadal Ula.
NASA – Kalandu da tarihinsu.
qh77shj3dc06zwgdfimzelhlgdmgbne
Funakaye
0
9393
970122
704468
2026-10-21T11:29:11Z
Matar Nasir
45916
/* */
970122
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Entry gate of Ashaka Cement Industry.jpg|thumb|Gidan siminti na funkaye]]
'''Funakaye''' [[Kananan Hukumomin Nijeriya|karamar hukuma]] ce daga cikin ƙananan hukumomi guda goma sha ɗaya (11) dake [[Jihar Gombe]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://tribuneonlineng.com/gombe-gov-approves-posting-of-two-permanent-secretaries-civil-service-director/&ved=2ahUKEwjnlafB3PiGAxXkUUEAHXWhK_wQxfQBKAB6BAgZEAE&usg=AOvVaw3X4Xf1E_q2w08zSCtPI4Ir</nowiki></ref>, a [[Arewacin Najeriya|arewa]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://hausa.legit.ng/news/1598962-a-karshe-tinubu-ya-fadi-abin-da-ya-ruguza-yankin-arewa-ya-nemo-hanyoyin-dakile-matsalolin/&ved=2ahUKEwiqwbff3PiGAxUPVUEAHfQ4B5sQxfQBKAB6BAgMEAI&usg=AOvVaw2lsmhbXzLMdirwTgSrhiqX</nowiki></ref> maso gabashin [[Nijeriya|Najeriya]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.vanguardngr.com/2024/06/nigerias-economy-has-been-revamped-edun/amp/&ved=2ahUKEwjV2eaZ3fiGAxWlQEEAHYnrD38QyM8BKAB6BAgTEAI&usg=AOvVaw1JuTMWxhUBsyQ6mzzn8Mco</nowiki></ref>. Gwamnatin [[Karamar hukuma|karamar hukuman]] tana da hedikwatar a garin [[Bajoga]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://dailytrust.com/potiskum-bajoga-gombe-road-needs-urgent-attention/&ved=2ahUKEwiBtojC3fiGAxU0QkEAHR4iAxIQxfQBKAB6BAgFEAI&usg=AOvVaw0TGOXDLWOr6Y98cWUcstZX</nowiki></ref> mai nisan kilomita tara daga Ashaka Ma'aikatar dake sarrafa [[siminti]] a jahar [[Gombe (jiha)|Gombe]].
[[Karamar hukuma|Karamar hukumar]] tana da iyaka da Kogin [[Gongola (kogi)|Gongola]] ta gabas, da [[Nafada]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://independent.ng/nafada-strange-disease-gombe-flag-off-meningitis-vaccination-campaign/&ved=2ahUKEwil4e7-3fiGAxXHS0EAHa5mDzsQxfQBKAB6BAgNEAI&usg=AOvVaw2Yg6tAHaMas_ycCzyMpNEw</nowiki></ref> da [[Dukku]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.vanguardngr.com/2024/04/dukku-hill-collapse-crushes-8-almajiris-to-death-in-kebbi/amp/&ved=2ahUKEwiw5Ove3fiGAxUjUkEAHaKqAWgQyM8BKAB6BAgOEAI&usg=AOvVaw3NmoKlYkBn6WpqvleBPwZk</nowiki></ref> ta yamma da Arewa. Sai kuma ƙaramar hukumar [[Kwami]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://punchng.com/gombe-gov-visits-kwami-lg-meets-only-revenue-officer/%3Famp&ved=2ahUKEwif5Yek3viGAxU2RkEAHZ9IBYYQyM8BKAB6BAgKEAI&usg=AOvVaw2bT13I5PylY50yelp2Qpoq</nowiki></ref> ta kudu. Tana da fadin ƙasa da yakai murabbain kilomita 1415 da yawan al'umma da yakai 237,687 daga ƙidaya na shekarar dubu biyu da shida (2006).
'''DEMOGRAPHY'''
[[Fulani]] sune mazauna [[Funakaye]] da suka fi kowa yawa. [[Fulfulde]] shine yaren da aka fi magana a yankin. Harsunan [[Hausa]] da Bolewa su ma mazauna wurin sun san su kuma suna magana.
Duk ƴan asalin [[Funakaye]] mabiya addini [[musulunci]] ne. Duk da haka, saboda ɗimbin albarkatu da ma'adinai a yankin musamman Dutsen [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Limestone Limestone,]<ref>"Top places where limestone is found in Nigeria"</ref> ,an samu kwararowar Kiristoci daga wasu sassan [[Najeriya]] wadanda suka gina coci-coci a yankin kuma suna zaune lafiya da masu masaukinsu.
Ma'adinan Ma'adinai Da Cigaba
[[Funakaye]] tana da albarkar farar ƙasa, Coal, Gypsum, Zinariya, Gemstone, Uranium<ref>"List of Natural Mineral Resources Found in Gombe State"</ref> da sauransu. Jama’a na cikin matsanancin talauci da jahilci ya zarce na sauran ƙananan hukumomin jihar.
Kamfanin [[Lafarge Afirka|Lafarge]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.globalcement.com/news/item/16511-lafarge-france-ignites-new-kiln-at-expanded-martres-tolosane-cement-plant&ved=2ahUKEwiPxtfg3viGAxU7X0EAHUR6B2MQxfQBKAB6BAgQEAI&usg=AOvVaw375MyapT4gjfstmWS6_lwJ</nowiki></ref> (kamfanin) na [[Faransa]] tana aiki a yankin tun a shekarun 1990, tana hakar Limestone, Coal, da sauran albarkatun ma'adinai a tsakanin, ko da yake ya na ƙarƙashin zargin rashin cika nauyin da ya rataya a wuyansa na zamantakewar jama'a na kawo abubuwan jin daɗin jama'a ga matalauta, mazauna yankunan da ba su da ilimi wanda muhallinsu an gurbata shi. Sauran zarge-zargen sun haɗa da fifita ɗaukar waɗanda ba ƴan asalin ƙasar ba aiki, fiye da ƴan asalin ƙasar saɓanin dokokin jihar. Kamfanin dai ya sha alwashin rage raɗaɗin talauci a yankin amma abin ya ci tura.
Sarkin [[Funakaye]], Alhaji Mu’azu Muhammad Kwairanga III, ya rasu yana da shekaru 45 a duniya a ranar Asabar, 27 ga watan Agusta.
==Yanayi (Climate)==
A cikin Bajoga (Funakaye), lokacin damina yana da zafi, zalunci, kuma galibi gajimare kuma lokacin rani yana da zafi kuma wani ɓangare na gizagizai. A tsawon shekara, yawan zafin jiki ya bambanta daga 60 ° F zuwa 104 ° F kuma yana da wuya a ƙasa 55 ° F ko sama da 108 ° F.
==Asali==
An samo asalin kalmar Funakaye daga yaren [[Fillanci|Fulatanci]] wadda kaso mafi yawa na mazauna yankin sukeyi. “Funa” yana nufin gabar sannan kuma “Kaye” yana nufin dutsi.
Daga cikin yaruka mazauna yankin sun haɗa da [[Fulani Makiyaya|Fulani]], [[Kanuri]] da kuma Bolewa.
'''Emir'''
A ranar 27 ga watan Augustan shekara ta 2022 ne Sarkin [[Funakaye]] Alhaji Muazu Muhammad Kwairanga ya rasu yana da shekara 45 da haihuwa. Ya rasune bayan watanni shabiyar da yayi akan [[Sarauta na Akan|sarauta]] inda ya gaji babban yayanshi Alhaji Abubakar Kwairanga daga ranan 20 ga watan Mayun 2021.<ref>https://www.bbc.com/hausa/articles/cpvydgg775eo.amp</ref>{{Stub}}
==Manazarta==
[[Category:Kananan hukumomin jihar Gombe]]
cd8ter838rdxu16px61om5orx4zpwqq
970123
970122
2026-10-21T11:30:08Z
Matar Nasir
45916
/* Yanayi (Climate) */
970123
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Entry gate of Ashaka Cement Industry.jpg|thumb|Gidan siminti na funkaye]]
'''Funakaye''' [[Kananan Hukumomin Nijeriya|karamar hukuma]] ce daga cikin ƙananan hukumomi guda goma sha ɗaya (11) dake [[Jihar Gombe]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://tribuneonlineng.com/gombe-gov-approves-posting-of-two-permanent-secretaries-civil-service-director/&ved=2ahUKEwjnlafB3PiGAxXkUUEAHXWhK_wQxfQBKAB6BAgZEAE&usg=AOvVaw3X4Xf1E_q2w08zSCtPI4Ir</nowiki></ref>, a [[Arewacin Najeriya|arewa]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://hausa.legit.ng/news/1598962-a-karshe-tinubu-ya-fadi-abin-da-ya-ruguza-yankin-arewa-ya-nemo-hanyoyin-dakile-matsalolin/&ved=2ahUKEwiqwbff3PiGAxUPVUEAHfQ4B5sQxfQBKAB6BAgMEAI&usg=AOvVaw2lsmhbXzLMdirwTgSrhiqX</nowiki></ref> maso gabashin [[Nijeriya|Najeriya]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.vanguardngr.com/2024/06/nigerias-economy-has-been-revamped-edun/amp/&ved=2ahUKEwjV2eaZ3fiGAxWlQEEAHYnrD38QyM8BKAB6BAgTEAI&usg=AOvVaw1JuTMWxhUBsyQ6mzzn8Mco</nowiki></ref>. Gwamnatin [[Karamar hukuma|karamar hukuman]] tana da hedikwatar a garin [[Bajoga]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://dailytrust.com/potiskum-bajoga-gombe-road-needs-urgent-attention/&ved=2ahUKEwiBtojC3fiGAxU0QkEAHR4iAxIQxfQBKAB6BAgFEAI&usg=AOvVaw0TGOXDLWOr6Y98cWUcstZX</nowiki></ref> mai nisan kilomita tara daga Ashaka Ma'aikatar dake sarrafa [[siminti]] a jahar [[Gombe (jiha)|Gombe]].
[[Karamar hukuma|Karamar hukumar]] tana da iyaka da Kogin [[Gongola (kogi)|Gongola]] ta gabas, da [[Nafada]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://independent.ng/nafada-strange-disease-gombe-flag-off-meningitis-vaccination-campaign/&ved=2ahUKEwil4e7-3fiGAxXHS0EAHa5mDzsQxfQBKAB6BAgNEAI&usg=AOvVaw2Yg6tAHaMas_ycCzyMpNEw</nowiki></ref> da [[Dukku]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.vanguardngr.com/2024/04/dukku-hill-collapse-crushes-8-almajiris-to-death-in-kebbi/amp/&ved=2ahUKEwiw5Ove3fiGAxUjUkEAHaKqAWgQyM8BKAB6BAgOEAI&usg=AOvVaw3NmoKlYkBn6WpqvleBPwZk</nowiki></ref> ta yamma da Arewa. Sai kuma ƙaramar hukumar [[Kwami]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://punchng.com/gombe-gov-visits-kwami-lg-meets-only-revenue-officer/%3Famp&ved=2ahUKEwif5Yek3viGAxU2RkEAHZ9IBYYQyM8BKAB6BAgKEAI&usg=AOvVaw2bT13I5PylY50yelp2Qpoq</nowiki></ref> ta kudu. Tana da fadin ƙasa da yakai murabbain kilomita 1415 da yawan al'umma da yakai 237,687 daga ƙidaya na shekarar dubu biyu da shida (2006).
'''DEMOGRAPHY'''
[[Fulani]] sune mazauna [[Funakaye]] da suka fi kowa yawa. [[Fulfulde]] shine yaren da aka fi magana a yankin. Harsunan [[Hausa]] da Bolewa su ma mazauna wurin sun san su kuma suna magana.
Duk ƴan asalin [[Funakaye]] mabiya addini [[musulunci]] ne. Duk da haka, saboda ɗimbin albarkatu da ma'adinai a yankin musamman Dutsen [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Limestone Limestone,]<ref>"Top places where limestone is found in Nigeria"</ref> ,an samu kwararowar Kiristoci daga wasu sassan [[Najeriya]] wadanda suka gina coci-coci a yankin kuma suna zaune lafiya da masu masaukinsu.
Ma'adinan Ma'adinai Da Cigaba
[[Funakaye]] tana da albarkar farar ƙasa, Coal, Gypsum, Zinariya, Gemstone, Uranium<ref>"List of Natural Mineral Resources Found in Gombe State"</ref> da sauransu. Jama’a na cikin matsanancin talauci da jahilci ya zarce na sauran ƙananan hukumomin jihar.
Kamfanin [[Lafarge Afirka|Lafarge]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.globalcement.com/news/item/16511-lafarge-france-ignites-new-kiln-at-expanded-martres-tolosane-cement-plant&ved=2ahUKEwiPxtfg3viGAxU7X0EAHUR6B2MQxfQBKAB6BAgQEAI&usg=AOvVaw375MyapT4gjfstmWS6_lwJ</nowiki></ref> (kamfanin) na [[Faransa]] tana aiki a yankin tun a shekarun 1990, tana hakar Limestone, Coal, da sauran albarkatun ma'adinai a tsakanin, ko da yake ya na ƙarƙashin zargin rashin cika nauyin da ya rataya a wuyansa na zamantakewar jama'a na kawo abubuwan jin daɗin jama'a ga matalauta, mazauna yankunan da ba su da ilimi wanda muhallinsu an gurbata shi. Sauran zarge-zargen sun haɗa da fifita ɗaukar waɗanda ba ƴan asalin ƙasar ba aiki, fiye da ƴan asalin ƙasar saɓanin dokokin jihar. Kamfanin dai ya sha alwashin rage raɗaɗin talauci a yankin amma abin ya ci tura.
Sarkin [[Funakaye]], Alhaji Mu’azu Muhammad Kwairanga III, ya rasu yana da shekaru 45 a duniya a ranar Asabar, 27 ga watan Agusta.
==Yanayi (Climate)==
A cikin Bajoga (Funakaye), lokacin damina yana da zafi,kuma galibi gajimare kuma lokacin rani yana da zafi kuma wani ɓangare na gizagizai. A tsawon shekara, yawan zafin jiki ya bambanta daga 60 ° F zuwa 104 ° F kuma yana da wuya a ƙasa 55 ° F ko sama da 108 ° F.
==Asali==
An samo asalin kalmar Funakaye daga yaren [[Fillanci|Fulatanci]] wadda kaso mafi yawa na mazauna yankin sukeyi. “Funa” yana nufin gabar sannan kuma “Kaye” yana nufin dutsi.
Daga cikin yaruka mazauna yankin sun haɗa da [[Fulani Makiyaya|Fulani]], [[Kanuri]] da kuma Bolewa.
'''Emir'''
A ranar 27 ga watan Augustan shekara ta 2022 ne Sarkin [[Funakaye]] Alhaji Muazu Muhammad Kwairanga ya rasu yana da shekara 45 da haihuwa. Ya rasune bayan watanni shabiyar da yayi akan [[Sarauta na Akan|sarauta]] inda ya gaji babban yayanshi Alhaji Abubakar Kwairanga daga ranan 20 ga watan Mayun 2021.<ref>https://www.bbc.com/hausa/articles/cpvydgg775eo.amp</ref>{{Stub}}
==Manazarta==
[[Category:Kananan hukumomin jihar Gombe]]
mrtprrxp3z3rpys9gjhchkcw0ov8ezw
Kwami
0
9397
970124
704469
2026-10-21T11:32:54Z
Matar Nasir
45916
/* Yankin Wuri */
970124
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Kwami''' [[Kananan Hukumomin Nijeriya|karamar hukuma]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://hausa.leadership.ng/shugaban-karamar-hukuma-a-kano-ya-yi-murabus-wani-kuma-ya-fice-daga-apc-zuwa-nnpp/&ved=2ahUKEwjrlayN6PaGAxUcV0EAHWxtCDwQxfQBKAB6BAgXEAI&usg=AOvVaw3KYWxY2M_P-oh21lRxN96d</nowiki></ref> ce dake [[Jihar Gombe]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://hausa.leadership.ng/gwamnan-gombe-ya-gwangwaje-shugabannin-kananan-hukumomi-da-motoci/&ved=2ahUKEwir6-S36PaGAxVDWkEAHSIkAgMQxfQBKAB6BAgQEAI&usg=AOvVaw1sAuL_EMJPEcK0oPU66s6x</nowiki></ref>, a [[Arewa (Najeriya)|arewa]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.vanguardngr.com/2024/06/arewa-art-exhibition-telling-story-of-northern-nigeria/amp/&ved=2ahUKEwist7PO6PaGAxWxZ0EAHVcZCuIQyM8BKAB6BAgFEAI&usg=AOvVaw3nwJt6ii13wVBUDDbXdFpC</nowiki></ref> maso gabashin [[Najeriya]].<ref>https://punchng.com/gombe-gov-visits-kwami-lg-meets-only-revenue-officer/</ref> kwani yana garin Malam Sidi. Kwami tana da iyaka da tafkin [[Dadin Kowa Dam|Dadin Kowa]] ta gabas, A arewa kuma tana da iyaka da [[funakaye]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://leadership.ng/gombe-gov-appoints-yakubu-kwairanga-as-new-emir-of-funakaye/&ved=2ahUKEwiS1P2t6faGAxUIbEEAHeLtCYAQxfQBKAB6BAgOEAI&usg=AOvVaw1gjKqeDUemVHkeM-hmTVsE</nowiki></ref> da [[Gombe]] a [[kudu]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://aminiya.ng/abin-da-ke-hana-yan-arewa-cin-gajiyar-siyasa-a-kudu/&ved=2ahUKEwiIi9vt6faGAxUTUUEAHQOaDooQxfQBKAB6BAgSEAI&usg=AOvVaw1On7_irExTQtO79H5gWzlx</nowiki></ref>. Lambar gidan waya na yankin ita ce 760.
== Yawan Jama'a ==
Yawan mutanen Kwami a ƙidayar shekara ta dubu biyu da shida (2006) ya kai dubu ɗari da chasain da biyar da ɗari biyu da casa'in da takwas, 195,298.
== Yankin Wuri ==
Karamar hukumar Kwami tana da faɗin ƙasa murabba'in kilomita 1,787 kuma tana kan gabar tafkin Dadinkowa. Yankin yana da manyan yanayi guda biyu waɗanda suka haɗa da lokacin rani da damina. Matsakaicin zafin jiki a ƙaramar hukumar Kwami shine 32 °C.
== Tattalin Arzikin Kwami ==
Mazauna garin Kwami suna yin ayyuka daban-daban na tattalin arziki amma abin da ya fi yawa shi ne [[noma]] da kamun [[kifi]].
== Kayan Aiki ==
A watan Disambar 2022, Gwamnan Jihar Gombe, [[Muhammad Inuwa Yahaya]], ya jaddada shirin gwamnatin jihar na fara aikin titin da ya haɗa Kwami da Malam-Sidi, hedkwatar ƙaramar hukumar, domin rage ƙalubalen gudanar da mulki da samar da ci gaban tattalin arziki da zamantakewa ga al’ummar ƙaramar hukumar.{{Stub}}
==Yanayi (Climate)==
Lokacin rani da damina sune biyu da suka fi yawa a yankin. Karamar hukumar kwami yana fuskantar 32 °C akai-akai
== Manazarta. ==
[[Category: Kananan hukumomin jihar Gombe]]
<references />
erya2qjhl98ufiqitubg716v7ug1sw3
970125
970124
2026-10-21T11:34:04Z
Matar Nasir
45916
/* Yanayi (Climate) */
970125
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Kwami''' [[Kananan Hukumomin Nijeriya|karamar hukuma]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://hausa.leadership.ng/shugaban-karamar-hukuma-a-kano-ya-yi-murabus-wani-kuma-ya-fice-daga-apc-zuwa-nnpp/&ved=2ahUKEwjrlayN6PaGAxUcV0EAHWxtCDwQxfQBKAB6BAgXEAI&usg=AOvVaw3KYWxY2M_P-oh21lRxN96d</nowiki></ref> ce dake [[Jihar Gombe]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://hausa.leadership.ng/gwamnan-gombe-ya-gwangwaje-shugabannin-kananan-hukumomi-da-motoci/&ved=2ahUKEwir6-S36PaGAxVDWkEAHSIkAgMQxfQBKAB6BAgQEAI&usg=AOvVaw1sAuL_EMJPEcK0oPU66s6x</nowiki></ref>, a [[Arewa (Najeriya)|arewa]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.vanguardngr.com/2024/06/arewa-art-exhibition-telling-story-of-northern-nigeria/amp/&ved=2ahUKEwist7PO6PaGAxWxZ0EAHVcZCuIQyM8BKAB6BAgFEAI&usg=AOvVaw3nwJt6ii13wVBUDDbXdFpC</nowiki></ref> maso gabashin [[Najeriya]].<ref>https://punchng.com/gombe-gov-visits-kwami-lg-meets-only-revenue-officer/</ref> kwani yana garin Malam Sidi. Kwami tana da iyaka da tafkin [[Dadin Kowa Dam|Dadin Kowa]] ta gabas, A arewa kuma tana da iyaka da [[funakaye]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://leadership.ng/gombe-gov-appoints-yakubu-kwairanga-as-new-emir-of-funakaye/&ved=2ahUKEwiS1P2t6faGAxUIbEEAHeLtCYAQxfQBKAB6BAgOEAI&usg=AOvVaw1gjKqeDUemVHkeM-hmTVsE</nowiki></ref> da [[Gombe]] a [[kudu]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://aminiya.ng/abin-da-ke-hana-yan-arewa-cin-gajiyar-siyasa-a-kudu/&ved=2ahUKEwiIi9vt6faGAxUTUUEAHQOaDooQxfQBKAB6BAgSEAI&usg=AOvVaw1On7_irExTQtO79H5gWzlx</nowiki></ref>. Lambar gidan waya na yankin ita ce 760.
== Yawan Jama'a ==
Yawan mutanen Kwami a ƙidayar shekara ta dubu biyu da shida (2006) ya kai dubu ɗari da chasain da biyar da ɗari biyu da casa'in da takwas, 195,298.
== Yankin Wuri ==
Karamar hukumar Kwami tana da faɗin ƙasa murabba'in kilomita 1,787 kuma tana kan gabar tafkin Dadinkowa. Yankin yana da manyan yanayi guda biyu waɗanda suka haɗa da lokacin rani da damina. Matsakaicin zafin jiki a ƙaramar hukumar Kwami shine 32 °C.
== Tattalin Arzikin Kwami ==
Mazauna garin Kwami suna yin ayyuka daban-daban na tattalin arziki amma abin da ya fi yawa shi ne [[noma]] da kamun [[kifi]].
== Kayan Aiki ==
A watan Disambar 2022, Gwamnan Jihar Gombe, [[Muhammad Inuwa Yahaya]], ya jaddada shirin gwamnatin jihar na fara aikin titin da ya haɗa Kwami da Malam-Sidi, hedkwatar ƙaramar hukumar, domin rage ƙalubalen gudanar da mulki da samar da ci gaban tattalin arziki da zamantakewa ga al’ummar ƙaramar hukumar.{{Stub}}
==Yanayi (Climate)==
Lokacin rani da damina sune lokuta biyu da suka fi yawa a yankin. Karamar hukumar kwami yana fuskantar 32 °C akai-akai
== Manazarta. ==
[[Category: Kananan hukumomin jihar Gombe]]
<references />
8j5pq2v8rvjp5dsi77ddameo4ez8y0u
Mfon Udoka
0
15580
970088
612411
2026-10-21T10:25:47Z
Saifullahi AS
19028
970088
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''WeMfon Sunday Udoka''' (an haife ta a ranar 16 ga watan Yuni, 1976) tsohuwar Ba-Amurkiya ce 'yar asalin ƙwallon kwando kuma sabuwar Mataimakiyar Kocin ƙungiyar ƙwallon Kwando mata ta mata ta D'Tigress. An haife shi a Portland, Oregon, Udoka ya kammala karatun sakandaren Benson Polytechnic High School (1994) a Portland kafin ya halarci Jami'ar DePaul a [[Chicago]], Illinois daga 1994–1998. Ita 'yar'uwar tsohon dan wasan NBA Ime Udoka. <ref>[http://hoopshype.com/players/ime_udoka.htm Ime Udoka profile] hoopshype.com</ref>
== 1998-2003 ==
Bayan barin DePaul a 1998, Udoka ya sanya hannu tare da Detroit Shock na WNBA . Tare da Detroit, ta bayyana a cikin wasanni uku. Udoka ya bar Amurka bayan kakar 1998, ya koma [[Portugal|Fotigal]] da 1998-999. Ta koma makaranta don kammala digirinta a fannin Sadarwa a shekarar 2000, sannan kuma ta gyara raunin ACL da ta samu a bazarar 1999. A cikin 2001, a hankali ta ci gaba da aikin kwando tare da [[Birmingham]] Power na ƙungiyar Ƙwallon Kwando ta Mata ta Ƙasa . Bayan kammala kakar 2001 NWBL, Udoka ta sake barin [[Amurka]], ta koma [[Isra'ila|Isra’ila]], inda ta ɗan yi wasa tare da Electra Ramat HaSharon kafin ta koma gasa tare da Harbin a China don kakar 2002. Don lokacin 2003, Udoka ta koma Harbin kafin ya yi wasa tare da [[Chicago]] Blaze, kuma na NWBL. A cikin 2003, an gayyace ta zuwa sansanin horon Houston Comets kuma ta sanya rubutun a matsayin wakili na kyauta.
== 2003-2004 ==
Da yake ɗaukar shekaru da yawa daga WNBA, Udoka ta dawo cikin 2003 tare da Houston Comets . Tare da Comets, ta buga wasanni 25 kuma ta fara 3 daga cikinsu, matsakaicin maki 3.2 a kowane wasa cikin mintina 10. Udoka ta rattaba hannu tare da kungiyar kwallon kafa ta [[Los Angeles]] Sparks don ragowar ragowar kakar wasa ta WNBA ta 2004, bayan ya fafata da [[Najeriya]] a wasannin Olympics na [[Athens]], amma ya buga wasanni 3 kacal.
== 2004-2007 ==
Bayan barin [[Los Angeles]], Udoka ta koma [[Ispaniya|Spain]] (2004), sannan wasannin Olympics na lokacin Athens da [[Rasha]] (2005). Ta taka leda a Mersin, [[Turkiyya|Turkiya]] a rabin rabin kakar 2006 kuma ta dauki lokaci kadan tare da Tarbes Gespe Bigorre na Ligue Féminine de Basketball na [[Faransa]] a 2007.
== Gasar duniya ==
Udoka ta jagoranci ƙungiyar kwallon kwando ta mata ta kasa zuwa gasar Olympics ta bazara ta 2004 . A wasannin Olympics, ita ce ta biyu a gasar cin kwallaye da ramawa amma [[Najeriya]] ta zama ta 11 a cikin kungiyoyi 12. Sun zama kungiyar [[Afirka]] ta farko da ta taba cin wasa daya a wasannin Olympics. Udoka ya kuma jagoranci [[Najeriya]] a FIBA World Championship for 2006, inda [[Najeriya]] ta kare a karshe (16th).
A watan Mayu na shekarar 2011, an zabi Udoka a matsayin mataimakiyar mataimakiyar mataimakiyar mata a kungiyar kwallon Kwando ta mata ta kasa baki daya D'Tigress yayin da suke shirin tunkarar gasar cin kofin kasashen Afirka a [[Mali]] da kuma wasannin Afirka gaba daya.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗin waje ==
* Mfon Udoka at the International Olympic Committee
* Mfon Udoka at Olympics at Sports-Reference.com (archived)
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Ƴan Ƙwallon Kwando a Najeriya]]
[[Category:Mata]]
qq6r56ky2nlzcq9bquzould5q3fvlh1
Mercy Ima Macjoe
0
16056
969861
967876
2026-10-20T14:34:59Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379066967|Mercy Ima Macjoe]]"
969861
wikitext
text/x-wiki
Mercy Ima Macjoe, an haife ta a ranar 20 ga Yuni, 1993, wacce aka fi sani da Mercy Macjoe, 'yar wasan kwaikwayo ce ta Najeriya, Mai shirya fim-finai, kuma ɗan kasuwa. An haife ta kuma ta girma a Legas amma ta fito ne daga Jihar Akwa Ibom . Mercy an fi saninta da rawar da ta taka a Magdalene da Jenna, wanda ya sami kyaututtuka masu daraja. A cikin 2018, an zabi ta don kyautar 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau a City People Awards kuma ta sami kyautar Mafi kyawun gajeren fim mai zaman kansa a Hollywood da African Prestigious Awards a cikin 2019. [1]
== Rayuwa ta farko ==
Mahaifinta, wanda ya mutu tun tana ƙarama, ya bar ta mahaifiyarta ce ta yi renonta, soja ne daga Eket a jihar Akwa Ibom. Macjoe ta halarci Jami'ar Open ta Najeriya, inda ta yi karatun Mass Communication don digiri na biyu.
== Ayyuka ==
=== Yin wasan kwaikwayo ===
Mercy Macjoe ta fara aikin fim dinta a shekara ta 2011, tare da rawar da ta taka a fim din Lonely Princess tare da tsohon dan wasan kwaikwayo Mercy Johnson . Tun daga wannan lokacin tana da rawar gani a fina-finai na Midnight Crew, Zenith of Love, Shame, Bread of Life, Girl Next Door da Flaws . Da farko a cikin aikinta, Macjoe ta fito a cikin fina-finai da yawa na Ghana. A cikin 2018, aikinta a matsayin tomboy a cikin fim din ''Jenna'' ya sami ra'ayoyi da kulawa daga magoya baya da masu sukar. A cikin 2020, Macjoe ya shiga makarantar fina-finai ta New York . <ref name="NFA">{{Cite web |date=15 January 2020 |title=Actress Mercy Macjoe lands in New York Film Academy; shares photo |url=https://www.sidomexentertainment.com/nigeria-entertainment-news/actress-mercy-macjoe-lands-in-new-york-film-academy-shares-photo/ |access-date=13 February 2020 |website=Sidomex Entertainment |publisher=Bridget Andrew}}</ref>
Bayan karatunta a Kwalejin Fim ta New York, Macjoe ta ci gaba da fitowa a cikin shirye-shiryen Nollywood a matsayin mai shirya fim, daga kamfanin samar da fim din MMJOE PRODUCTION ta samar da fina-finai kamar Red, The love I lost , Blind marriage, Last Day Married kuma ta fadada aikinta cikin kasuwanci da gudanar da kasuwanci. A watan Afrilu na shekara ta 2026, ta kammala shirin ilimi na zartarwa a Makarantar Kasuwanci ta Harvard <ref>{{Cite web |last=Nwafor |date=2026-04-25 |title=Mercy Macjoe celebrates Harvard milestone |url=https://www.vanguardngr.com/2026/04/mercy-macjoe-celebrates-harvard-milestone/ |access-date=2026-07-09 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> Baya ga yin fim, ta shiga masana'antar baƙi, ta kafa kuma a halin yanzu tana aiki da gidan cin abinci, Lemon da Thyme Macjoe, wanda ke Boston, Massachusetts. Ta ci gaba da aiki a cikin fina-finai tana fitowa a cikin fitowar kamar Last Day Married, Cold dish, Bigger fish, 30 da guda, Blind marriage, da Sharing London sabon fim din da za a samu nan ba da daɗewa ba''Ranar da ta gabata Auren, abinci mai sanyi, Babban kifi, 30 da guda, auren makafi, da Sharing London sabon fim din da za a samu nan ba da daɗewa ba''
=== Fitarwa ===
A cikin 2018, ta fara samar da fina-finai na kanta tare da samar da ''Red'', wanda aka fara a gidan talabijin na Ibaka, tare da [[Nonso Diobi]], [[Ifeanyi Kalu]] da Macjoe a matsayin jagora.<ref name="RED">{{Cite web |title=Red – New Blockbuster Movie 2018 Starring Mercy MacJoe, Nonso Diobi, Ifeanyi Kalu. |url=https://www.neareel.com/red-new-blockbuster-movie-2018-starring-mercy-macjoe-nonso-diobi-ifeanyi-kalu/ |access-date=13 February 2020 |website=Near Reel |publisher=}}</ref> A cikin 2019, ta samar da fina-finai guda uku, 30 da Single, an harbe ta a London, Love in a Puff da Passion's Promise .
== Kyaututtuka da karbuwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Abin da ya faru
!Kyautar
!Mai karɓa
!Sakamakon
|-
|2016
|Kyaututtuka na kururuwa
|Fim ɗin Ru'ya ta Shekara (Mata)
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
|2017
|Kyautar Fim ta Jama'a <ref>{{Cite web |date=8 September 2017 |title=City People Releases Nomination List For 2017 Movie Awards |url=http://www.citypeopleonline.com/city-people-releases-nomination-list-2017-movie-awards/ |access-date=13 February 2020 |website=City People Magazine |publisher=Chinedu Adiele}}</ref>
|Mafi kyawun sabuwar 'yar wasan kwaikwayo
|Rahama Macjoe|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
|Kyautar Fim ta Jama'a ta Birni <ref>{{Cite web |date=8 September 2018 |title=Nominees For 2018 City People Movie Awards [FULL LIST] |url=http://www.citypeopleonline.com/nominees-for-2018-city-people-movie-awards-full-list/ |access-date=13 February 2020 |website=City People Magazine |publisher=Chidera Nwachukwu}}</ref>
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo - Mata
|Rahama Macjoe|{{Nom}}
|-
|Kyautar CA, London
|Mafi kyawun Actor (Mata)
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
| rowspan="3" |2019
|Kyautar jin kai
|Mashahurin Dan kasuwa na Shekara
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
|GMYT Kyautar Taimako ta Afirka
|Mafi Kyawun Shahararren Shekara
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
|Hollywood da African Prestigious Awards, Los Angeles
|Mafi kyawun Fim mai zaman kansa (Afirka)
|''Ƙauna a cikin Fushi''|{{Won}}
|-
|2024
|Dcemaward
Atlanta Georgia
|Mafi kyawun Mai gabatarwa na Duniya da Mafi kyawun Actress
|Rahama Macjoe
|Ya ci nasara
|}
== Hotunan fina-finai ==
=== Hotunan da aka zaɓa ===
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
dor6zor7t340fsbzji3d6rn0xh4n3t7
969862
969861
2026-10-20T14:35:33Z
Salma Raddah
45959
969862
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Mercy Ima Macjoe, an haife ta a ranar 20 ga Yuni, 1993, wacce aka fi sani da Mercy Macjoe, 'yar wasan kwaikwayo ce ta Najeriya, Mai shirya fim-finai, kuma ɗan kasuwa. An haife ta kuma ta girma a Legas amma ta fito ne daga Jihar Akwa Ibom . Mercy an fi saninta da rawar da ta taka a Magdalene da Jenna, wanda ya sami kyaututtuka masu daraja. A cikin 2018, an zabi ta don kyautar 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau a City People Awards kuma ta sami kyautar Mafi kyawun gajeren fim mai zaman kansa a Hollywood da African Prestigious Awards a cikin 2019. [1]
== Rayuwa ta farko ==
Mahaifinta, wanda ya mutu tun tana ƙarama, ya bar ta mahaifiyarta ce ta yi renonta, soja ne daga Eket a jihar Akwa Ibom. Macjoe ta halarci Jami'ar Open ta Najeriya, inda ta yi karatun Mass Communication don digiri na biyu.
== Ayyuka ==
=== Yin wasan kwaikwayo ===
Mercy Macjoe ta fara aikin fim dinta a shekara ta 2011, tare da rawar da ta taka a fim din Lonely Princess tare da tsohon dan wasan kwaikwayo Mercy Johnson . Tun daga wannan lokacin tana da rawar gani a fina-finai na Midnight Crew, Zenith of Love, Shame, Bread of Life, Girl Next Door da Flaws . Da farko a cikin aikinta, Macjoe ta fito a cikin fina-finai da yawa na Ghana. A cikin 2018, aikinta a matsayin tomboy a cikin fim din ''Jenna'' ya sami ra'ayoyi da kulawa daga magoya baya da masu sukar. A cikin 2020, Macjoe ya shiga makarantar fina-finai ta New York . <ref name="NFA">{{Cite web |date=15 January 2020 |title=Actress Mercy Macjoe lands in New York Film Academy; shares photo |url=https://www.sidomexentertainment.com/nigeria-entertainment-news/actress-mercy-macjoe-lands-in-new-york-film-academy-shares-photo/ |access-date=13 February 2020 |website=Sidomex Entertainment |publisher=Bridget Andrew}}</ref>
Bayan karatunta a Kwalejin Fim ta New York, Macjoe ta ci gaba da fitowa a cikin shirye-shiryen Nollywood a matsayin mai shirya fim, daga kamfanin samar da fim din MMJOE PRODUCTION ta samar da fina-finai kamar Red, The love I lost , Blind marriage, Last Day Married kuma ta fadada aikinta cikin kasuwanci da gudanar da kasuwanci. A watan Afrilu na shekara ta 2026, ta kammala shirin ilimi na zartarwa a Makarantar Kasuwanci ta Harvard <ref>{{Cite web |last=Nwafor |date=2026-04-25 |title=Mercy Macjoe celebrates Harvard milestone |url=https://www.vanguardngr.com/2026/04/mercy-macjoe-celebrates-harvard-milestone/ |access-date=2026-07-09 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> Baya ga yin fim, ta shiga masana'antar baƙi, ta kafa kuma a halin yanzu tana aiki da gidan cin abinci, Lemon da Thyme Macjoe, wanda ke Boston, Massachusetts. Ta ci gaba da aiki a cikin fina-finai tana fitowa a cikin fitowar kamar Last Day Married, Cold dish, Bigger fish, 30 da guda, Blind marriage, da Sharing London sabon fim din da za a samu nan ba da daɗewa ba''Ranar da ta gabata Auren, abinci mai sanyi, Babban kifi, 30 da guda, auren makafi, da Sharing London sabon fim din da za a samu nan ba da daɗewa ba''
=== Fitarwa ===
A cikin 2018, ta fara samar da fina-finai na kanta tare da samar da ''Red'', wanda aka fara a gidan talabijin na Ibaka, tare da [[Nonso Diobi]], [[Ifeanyi Kalu]] da Macjoe a matsayin jagora.<ref name="RED">{{Cite web |title=Red – New Blockbuster Movie 2018 Starring Mercy MacJoe, Nonso Diobi, Ifeanyi Kalu. |url=https://www.neareel.com/red-new-blockbuster-movie-2018-starring-mercy-macjoe-nonso-diobi-ifeanyi-kalu/ |access-date=13 February 2020 |website=Near Reel |publisher=}}</ref> A cikin 2019, ta samar da fina-finai guda uku, 30 da Single, an harbe ta a London, Love in a Puff da Passion's Promise .
== Kyaututtuka da karbuwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Abin da ya faru
!Kyautar
!Mai karɓa
!Sakamakon
|-
|2016
|Kyaututtuka na kururuwa
|Fim ɗin Ru'ya ta Shekara (Mata)
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
|2017
|Kyautar Fim ta Jama'a <ref>{{Cite web |date=8 September 2017 |title=City People Releases Nomination List For 2017 Movie Awards |url=http://www.citypeopleonline.com/city-people-releases-nomination-list-2017-movie-awards/ |access-date=13 February 2020 |website=City People Magazine |publisher=Chinedu Adiele}}</ref>
|Mafi kyawun sabuwar 'yar wasan kwaikwayo
|Rahama Macjoe|{{Nom}}
|-
| rowspan="2" |2018
|Kyautar Fim ta Jama'a ta Birni <ref>{{Cite web |date=8 September 2018 |title=Nominees For 2018 City People Movie Awards [FULL LIST] |url=http://www.citypeopleonline.com/nominees-for-2018-city-people-movie-awards-full-list/ |access-date=13 February 2020 |website=City People Magazine |publisher=Chidera Nwachukwu}}</ref>
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo - Mata
|Rahama Macjoe|{{Nom}}
|-
|Kyautar CA, London
|Mafi kyawun Actor (Mata)
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
| rowspan="3" |2019
|Kyautar jin kai
|Mashahurin Dan kasuwa na Shekara
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
|GMYT Kyautar Taimako ta Afirka
|Mafi Kyawun Shahararren Shekara
|Rahama Macjoe|{{Won}}
|-
|Hollywood da African Prestigious Awards, Los Angeles
|Mafi kyawun Fim mai zaman kansa (Afirka)
|''Ƙauna a cikin Fushi''|{{Won}}
|-
|2024
|Dcemaward
Atlanta Georgia
|Mafi kyawun Mai gabatarwa na Duniya da Mafi kyawun Actress
|Rahama Macjoe
|Ya ci nasara
|}
== Hotunan fina-finai ==
=== Hotunan da aka zaɓa ===
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
jdl9ikp2nmtithz80lze03epl81r6xn
Godliver Gordian
0
16377
969920
969404
2026-10-20T16:10:55Z
Baby juuu
38856
/* Ayyuka */
969920
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Godliver Gordian''' ' yar wasan kwaikwayo ce ta [[Ƙasar Islama|ƙasar]] [[Tanzania]]. [[Tarayyar Amurka|Tana]] daga [[Ciki|cikin]] membobin ƙungiyar bayar da agaji ta [[New York (birni)|New York]], Global Medical Relief Fund, kuma tana taimakawa zabiyu da suka kammala karatu neman aiki ta hanyar yin magana da masu ɗaukar aiki a madadinsu, ba tare da la’akari da tsoro da ake ji na zabiya ba a [[Tanzaniya|Tanzania]].<ref>{{Cite web |url=https://www.worldcat.org/title/siri-ya-mtungi/oclc/1019443274 |title=Siri Ya Mtungi |publisher=Worldcat}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/title/tt2551356/?ref_=m_ttfc_tt |title=Siri ya Mtungi full cast |publisher=[[IMDb]]}}</ref>
== Ayyuka ==
Gordian ta kasance tauraruwa ce a cikin Rordan Riber shirin TV na [[Harshen Swahili|Swahili]] TV na rabin awa mai taken, ''Siri ya Mtungi'', wanda a ciki ta taka rawar "Cheusi". Fim ɗin ya kuma ya hada da taurari irin su Beatrice Taisamo, Yvonne Cherrie da sauransu.<ref>{{Cite web |url=https://www.evasguide.com/east-africa/movies/aisha-tanzania-movie/ |title=Aisha (Tanzania) |publisher=Evas Guide |access-date=November 9, 2020 |archive-date=November 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113111137/https://www.evasguide.com/east-africa/movies/aisha-tanzania-movie/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.spla.pro/file.film.aisha.17220.html |title=Aisha |publisher=SPLA |access-date=November 9, 2020}}</ref>
A shekarar (2015), ta yi rawar gani a wani fim din wasan kwaikwayo na ƙasar [[Tanzaniya|Tanzania]] wanda Chande Omar mai taken, ''Aisha''.<ref name=TF>{{Cite web |url=https://theafricanfilmfestival.org/Festival/Winners/2016 |title=NOMINEES AND TAFFESTS |publisher=TAFF}}</ref>
A shekarar 2016, an zaɓe ta ne a bikin baje kolin fina-finai da fasaha na Afirka (TAFF) a rukunin ''<nowiki/>'yan wasa mafi kyawu'', saboda rawar da ta taka a fim din, ''A'isha''. A matsayi na daya da fim din, an zabi ta ne don lambar yabo ta fim din Azam Bongo a cikin ''mafi kyaun 'yar'' wasa a bikin [[Zanzibar]] ƙasa da ƙasa na [[Zanzibar]] na shekarar 2016 (ZIFF), wanda ta ci nasara.<ref>{{Cite web |url=https://africultures.com/evenements/?no=41938 |title=Zanzibar International Film Festival (ZIFF) 2016 {{!}} 19th edition |publisher=Africultures}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cineequal.org/3950-ziff-2016-award-winners/ |title=Zanzibar International Film Festival shekarar 2016 Aw ard Winners |date=July 20, 2016 |publisher=CinéEqual |access-date=December 2, 2020 |archive-date=November 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110621/https://cineequal.org/3950-ziff-2016-award-winners/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.filmcontact.com/news/tanzania/east-african-films-dominate-ziff-2016-awards |title=East African Films Dominate ZIFF 2016 Awards |date=July 19, 2016 |publisher=Film Contact |access-date=December 2, 2020 |archive-date=November 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110647/https://www.filmcontact.com/news/tanzania/east-african-films-dominate-ziff-2016-awards |url-status=dead }}</ref>
Hakanan ta kasance a cikin fim na wasan kwaikwayo na shekarar 2016 mai ban dariya wanda Seko Shamte mai taken, ''Shigowa''.
Ta kasance daraktan 'yan wasa a fim din wasan kwaikwayo na harshen Swahili na ƙasar [[Tanzaniya]] wanda Amil Shivji ya gabatar mai taken, ''T-JUNCTION'', mai suna: Magdalena Christopher, Hawa Alisa (Hawa Ally), Cojack Chilo.
A shekarar 2018, tayi rawar gani a fim ɗin wasan kwaikwayo na harshen Swahili na ƙasar [[Jodan|Jordan]] Riber, ''Bahasha (The Envelope)'', inda ta taka rawar amatsayin ''Hidaya''. Sauran taurarin da suka fito sun hada da Ayoub Bombwe da Godliver Gordian.
Ta kuma fito a fim din Seko Shamte na ''Binti'', fim din wasan kwaikwayo na [[Tanzaniya|Tanzania]] wanda aka shirya za a fitar a 2021. Ta taka rawa amatsayin "Rose".
== Fina-finai ==
{| class="wikitable"
! style="background:#B0C4DE;" |Shekara
! style="background:#B0C4DE;" | Fim
! style="background:#B0C4DE;" | Matsayi
! style="background:#B0C4DE;" | Bayanan kula
! style="background:#B0C4DE;" | Ref.
|-
| 2021
| ''Binti''
| Jaruma ( ''Rose'' )
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2018
| ''Bahasha (ambulaf)''
| Actress ( ''Zawadi'' )
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2017
| ''T-Junction''
| Darektan 'yan wasa
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2016
| ''Zuwa gida''
| 'Yar wasa
| Wasan-barkwanci
|
|-
| 2015
| ''Aisha''
| Jaruma ( ''Aisha'' )
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2012
| ''Siri ya Mtungi''
| Actress ( ''Cheusi'' )
| Jerin Shirye0shiryen TV; Wasan kwaikwayo
|
|}
== Kyautuka ==
{| class="wikitable"
!Shekara
! Taron
! Kyauta
! Mai karɓa
! Sakamakon
|-
| rowspan="2" | 2016
| Bikin Taron Fina-Finan Afurka
| rowspan="2" | ''Fitacciyar Jaruma''
| rowspan="2" | Aisha
|An gabatar da ita
|-
| ZIFF | Bikin Fina-finai ta Zanzibar
|Ta lashe
|-
|2016
|Bikin Fina-finan Tanzaniya
|Fitacciyar Jaruma
|Jua Kali
|Ta lashe
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://m.imdb.com/name/nm5401901/ Godliver Gordian] akan [[IMDb]]
* [https://mubi.com/cast/godliver-gordian Godliver Gordian] akan Mubi
[[category:Rayayyun Mutane]]
p4aqmj3s7864zxtt43m9uicjolg5977
969921
969920
2026-10-20T16:11:29Z
Baby juuu
38856
/* Ayyuka */
969921
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Godliver Gordian''' ' yar wasan kwaikwayo ce ta [[Ƙasar Islama|ƙasar]] [[Tanzania]]. [[Tarayyar Amurka|Tana]] daga [[Ciki|cikin]] membobin ƙungiyar bayar da agaji ta [[New York (birni)|New York]], Global Medical Relief Fund, kuma tana taimakawa zabiyu da suka kammala karatu neman aiki ta hanyar yin magana da masu ɗaukar aiki a madadinsu, ba tare da la’akari da tsoro da ake ji na zabiya ba a [[Tanzaniya|Tanzania]].<ref>{{Cite web |url=https://www.worldcat.org/title/siri-ya-mtungi/oclc/1019443274 |title=Siri Ya Mtungi |publisher=Worldcat}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/title/tt2551356/?ref_=m_ttfc_tt |title=Siri ya Mtungi full cast |publisher=[[IMDb]]}}</ref>
== Ayyuka ==
Gordian ta kasance tauraruwa ce a cikin Rordan Riber shirin TV na [[Harshen Swahili|Swahili]] TV na rabin awa mai taken, ''Siri ya Mtungi'', wanda a ciki ta taka rawar "Cheusi". Fim ɗin ya kuma ya hada da taurari irin su Beatrice Taisamo, Yvonne Cherrie da sauransu.<ref>{{Cite web |url=https://www.evasguide.com/east-africa/movies/aisha-tanzania-movie/ |title=Aisha (Tanzania) |publisher=Evas Guide |access-date=November 9, 2020 |archive-date=November 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113111137/https://www.evasguide.com/east-africa/movies/aisha-tanzania-movie/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.spla.pro/file.film.aisha.17220.html |title=Aisha |publisher=SPLA |access-date=November 9, 2020}}</ref>
A shekarar (2015), ta yi rawar gani a wani fim din wasan kwaikwayo na ƙasar [[Tanzaniya|Tanzania]] wanda Chande Omar mai taken, ''Aisha''.<ref name=TF>{{Cite web |url=https://theafricanfilmfestival.org/Festival/Winners/2016 |title=NOMINEES AND TAFFESTS |publisher=TAFF}}</ref>
A shekarar (2016), an zaɓe ta ne a bikin baje kolin fina-finai da fasaha na Afirka (TAFF) a rukunin ''<nowiki/>'yan wasa mafi kyawu'', saboda rawar da ta taka a fim din, ''A'isha''. A matsayi na daya da fim din, an zabi ta ne don lambar yabo ta fim din Azam Bongo a cikin ''mafi kyaun 'yar'' wasa a bikin [[Zanzibar]] ƙasa da ƙasa na [[Zanzibar]] na shekarar 2016 (ZIFF), wanda ta ci nasara.<ref>{{Cite web |url=https://africultures.com/evenements/?no=41938 |title=Zanzibar International Film Festival (ZIFF) 2016 {{!}} 19th edition |publisher=Africultures}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cineequal.org/3950-ziff-2016-award-winners/ |title=Zanzibar International Film Festival shekarar 2016 Aw ard Winners |date=July 20, 2016 |publisher=CinéEqual |access-date=December 2, 2020 |archive-date=November 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110621/https://cineequal.org/3950-ziff-2016-award-winners/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.filmcontact.com/news/tanzania/east-african-films-dominate-ziff-2016-awards |title=East African Films Dominate ZIFF 2016 Awards |date=July 19, 2016 |publisher=Film Contact |access-date=December 2, 2020 |archive-date=November 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110647/https://www.filmcontact.com/news/tanzania/east-african-films-dominate-ziff-2016-awards |url-status=dead }}</ref>
Hakanan ta kasance a cikin fim na wasan kwaikwayo na shekarar 2016 mai ban dariya wanda Seko Shamte mai taken, ''Shigowa''.
Ta kasance daraktan 'yan wasa a fim din wasan kwaikwayo na harshen Swahili na ƙasar [[Tanzaniya]] wanda Amil Shivji ya gabatar mai taken, ''T-JUNCTION'', mai suna: Magdalena Christopher, Hawa Alisa (Hawa Ally), Cojack Chilo.
A shekarar 2018, tayi rawar gani a fim ɗin wasan kwaikwayo na harshen Swahili na ƙasar [[Jodan|Jordan]] Riber, ''Bahasha (The Envelope)'', inda ta taka rawar amatsayin ''Hidaya''. Sauran taurarin da suka fito sun hada da Ayoub Bombwe da Godliver Gordian.
Ta kuma fito a fim din Seko Shamte na ''Binti'', fim din wasan kwaikwayo na [[Tanzaniya|Tanzania]] wanda aka shirya za a fitar a 2021. Ta taka rawa amatsayin "Rose".
== Fina-finai ==
{| class="wikitable"
! style="background:#B0C4DE;" |Shekara
! style="background:#B0C4DE;" | Fim
! style="background:#B0C4DE;" | Matsayi
! style="background:#B0C4DE;" | Bayanan kula
! style="background:#B0C4DE;" | Ref.
|-
| 2021
| ''Binti''
| Jaruma ( ''Rose'' )
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2018
| ''Bahasha (ambulaf)''
| Actress ( ''Zawadi'' )
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2017
| ''T-Junction''
| Darektan 'yan wasa
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2016
| ''Zuwa gida''
| 'Yar wasa
| Wasan-barkwanci
|
|-
| 2015
| ''Aisha''
| Jaruma ( ''Aisha'' )
| Wasan kwaikwayo
|
|-
| 2012
| ''Siri ya Mtungi''
| Actress ( ''Cheusi'' )
| Jerin Shirye0shiryen TV; Wasan kwaikwayo
|
|}
== Kyautuka ==
{| class="wikitable"
!Shekara
! Taron
! Kyauta
! Mai karɓa
! Sakamakon
|-
| rowspan="2" | 2016
| Bikin Taron Fina-Finan Afurka
| rowspan="2" | ''Fitacciyar Jaruma''
| rowspan="2" | Aisha
|An gabatar da ita
|-
| ZIFF | Bikin Fina-finai ta Zanzibar
|Ta lashe
|-
|2016
|Bikin Fina-finan Tanzaniya
|Fitacciyar Jaruma
|Jua Kali
|Ta lashe
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* [https://m.imdb.com/name/nm5401901/ Godliver Gordian] akan [[IMDb]]
* [https://mubi.com/cast/godliver-gordian Godliver Gordian] akan Mubi
[[category:Rayayyun Mutane]]
o7dg4wnpc9v3yhz2cw724omzhndlinc
Roukaya Mahamane
0
21127
970085
366679
2026-10-21T10:24:57Z
Saifullahi AS
19028
970085
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Roukaya Mahamane''' (An haife shi 13 GA watan Janairun shekarar 1997) ƴar ƙasar Nijar ce mai iyo . Ta kuma shiga gasar mata ta mita 50 ta ƴanci a gasar Olympics ta bazara ta shekarar 2016, inda ta kasance ta 83 tare da wani lokaci na daƙiƙa 36.50, rikodin ƙasa . Ba ta ci gaba zuwa wasan dab da na kusa da na ƙarshe ba.
A shekarar 2019, ta wakilci Nijar a Gasar Kogin Duniya na shekarata 2019 da aka gudanar a Gwangju, Koriya ta Kudu. Ta shiga gasar tseren mita 50 na mata da kuma wasannin marassa mita 100 na mata . A cikin abubuwan biyu ba ta ci gaba da fafatawa a wasan kusa da na ƙarshe ba.<ref name="heats_women_50_freestyle_world_squatics_championships_2019">{{Cite web|title=Women's 50 metre freestyle – Heats – 2019 World Aquatics Championships|url=https://www.omegatiming.com/File/00011301070201EB01FFFFFFFFFFFF01.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726212706/https://www.omegatiming.com/File/00011301070201EB01FFFFFFFFFFFF01.pdf|archive-date=26 July 2020|access-date=26 July 2020|website=2019 World Aquatics Championships}}</ref><ref name="heats_women_100_freestyle_world_squatics_championships_2019">{{Cite web|title=Women's 100 metre freestyle – Heats – 2019 World Aquatics Championships|url=https://www.omegatiming.com/File/00011301070201EC01FFFFFFFFFFFF01.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726213050/https://www.omegatiming.com/File/00011301070201EC01FFFFFFFFFFFF01.pdf|archive-date=26 July 2020|access-date=26 July 2020|website=2019 World Aquatics Championships}}</ref><ref name="heats_women_50_freestyle_world_squatics_championships_2019"/><ref name="heats_women_100_freestyle_world_squatics_championships_2019"/>
== Manazarta ==
[[Category:Mutanen Afirka]]
[[Category:Mutanen Nijar]]
[[Category:Yan Nijar]]
[[Category:Ƴan Wasa]]
tcug3exku4uyxc32nbavnwocbwevxjz
Wikipedia:Sabbin editoci
4
21908
970046
969700
2026-10-20T21:29:49Z
AmmarBot
13973
Sabunta shafin sabbin editoci
970046
wikitext
text/x-wiki
Wannan shafin ya na ƙunshe da sabbin editocin da sukayi rajista a Hausa Wikipedia. Robot yana sabunta wannan shafin duk bayan wasu sa'o'i. Kada ku gyara wannan shafin, duk chanjin da akayi, robot zaya yi overwriting din shi a lokacin sabunta shafin.
{| class="wikitable sortable"
!Numba
!Edita
!Gudummuwa
!Lokacin rajista
|-
|1
|[[User:Psi-Lord|Psi-Lord]]
|[[Special:Contributions/Psi-Lord|Gudummuwa]]
|Lahadi, 18 ga Oktoba 2026
|-
|2
|[[User:Abbabullet|Abbabullet]]
|[[Special:Contributions/Abbabullet|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|3
|[[User:Averherbs|Averherbs]]
|[[Special:Contributions/Averherbs|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|4
|[[User:Lrangara|Lrangara]]
|[[Special:Contributions/Lrangara|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|5
|[[User:Aisha Bature Gusau|Aisha Bature Gusau]]
|[[Special:Contributions/Aisha Bature Gusau|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|6
|[[User:Hi, Ahmad|Hi, Ahmad]]
|[[Special:Contributions/Hi, Ahmad|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|7
|[[User:King4852|King4852]]
|[[Special:Contributions/King4852|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|8
|[[User:Momo.blhj2010|Momo.blhj2010]]
|[[Special:Contributions/Momo.blhj2010|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|9
|[[User:Almustafa Ahmad|Almustafa Ahmad]]
|[[Special:Contributions/Almustafa Ahmad|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|10
|[[User:Julia - Hospital Sant Joan de Déu Barcelona|Julia - Hospital Sant Joan de Déu Barcelona]]
|[[Special:Contributions/Julia - Hospital Sant Joan de Déu Barcelona|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|11
|[[User:Apcbg|Apcbg]]
|[[Special:Contributions/Apcbg|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|12
|[[User:QuickIan|QuickIan]]
|[[Special:Contributions/QuickIan|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|13
|[[User:Editorailshob|Editorailshob]]
|[[Special:Contributions/Editorailshob|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|14
|[[User:ThomasYehYeh|ThomasYehYeh]]
|[[Special:Contributions/ThomasYehYeh|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|15
|[[User:Ibrahim saminu abdullahi|Ibrahim saminu abdullahi]]
|[[Special:Contributions/Ibrahim saminu abdullahi|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|16
|[[User:Lemakjei|Lemakjei]]
|[[Special:Contributions/Lemakjei|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|17
|[[User:KirillPakhomov|KirillPakhomov]]
|[[Special:Contributions/KirillPakhomov|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|18
|[[User:Sona Saribekian|Sona Saribekian]]
|[[Special:Contributions/Sona Saribekian|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|19
|[[User:Paul Badman|Paul Badman]]
|[[Special:Contributions/Paul Badman|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|20
|[[User:Emzed002|Emzed002]]
|[[Special:Contributions/Emzed002|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|21
|[[User:خالد وليد محمد|خالد وليد محمد]]
|[[Special:Contributions/خالد وليد محمد|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|22
|[[User:Jishara|Jishara]]
|[[Special:Contributions/Jishara|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|23
|[[User:Julitte daisy|Julitte daisy]]
|[[Special:Contributions/Julitte daisy|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|24
|[[User:Alpha Beta Delta Lambda|Alpha Beta Delta Lambda]]
|[[Special:Contributions/Alpha Beta Delta Lambda|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|25
|[[User:SachaAL2026;|SachaAL2026;]]
|[[Special:Contributions/SachaAL2026;|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|26
|[[User:Wikappe|Wikappe]]
|[[Special:Contributions/Wikappe|Gudummuwa]]
|Litinin, 19 ga Oktoba 2026
|-
|27
|[[User:Muittafaaminu|Muittafaaminu]]
|[[Special:Contributions/Muittafaaminu|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|28
|[[User:FerasetVeBasiret|FerasetVeBasiret]]
|[[Special:Contributions/FerasetVeBasiret|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|29
|[[User:Thurstonrs|Thurstonrs]]
|[[Special:Contributions/Thurstonrs|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|30
|[[User:Robertpd85|Robertpd85]]
|[[Special:Contributions/Robertpd85|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|31
|[[User:Underdejahvu|Underdejahvu]]
|[[Special:Contributions/Underdejahvu|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|32
|[[User:Juppi lantteineen|Juppi lantteineen]]
|[[Special:Contributions/Juppi lantteineen|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|33
|[[User:2buism3il|2buism3il]]
|[[Special:Contributions/2buism3il|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|34
|[[User:Hassana Salman Haruna|Hassana Salman Haruna]]
|[[Special:Contributions/Hassana Salman Haruna|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|35
|[[User:Coby Henderson|Coby Henderson]]
|[[Special:Contributions/Coby Henderson|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|36
|[[User:AnOldSky|AnOldSky]]
|[[Special:Contributions/AnOldSky|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|37
|[[User:Shixart1985|Shixart1985]]
|[[Special:Contributions/Shixart1985|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|38
|[[User:Dugoasmeur|Dugoasmeur]]
|[[Special:Contributions/Dugoasmeur|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|39
|[[User:Bhola Khan|Bhola Khan]]
|[[Special:Contributions/Bhola Khan|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|40
|[[User:Vexistentialist|Vexistentialist]]
|[[Special:Contributions/Vexistentialist|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|41
|[[User:अमेठीवाला|अमेठीवाला]]
|[[Special:Contributions/अमेठीवाला|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|42
|[[User:Christina12567|Christina12567]]
|[[Special:Contributions/Christina12567|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|43
|[[User:Yosephus|Yosephus]]
|[[Special:Contributions/Yosephus|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|44
|[[User:RW Gamer (a typical editor and a gamer)|RW Gamer (a typical editor and a gamer)]]
|[[Special:Contributions/RW Gamer (a typical editor and a gamer)|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|45
|[[User:ابراهيم معزوز|ابراهيم معزوز]]
|[[Special:Contributions/ابراهيم معزوز|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|46
|[[User:NagareKiba|NagareKiba]]
|[[Special:Contributions/NagareKiba|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|47
|[[User:Ceviche25|Ceviche25]]
|[[Special:Contributions/Ceviche25|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|48
|[[User:Eren maker 2009|Eren maker 2009]]
|[[Special:Contributions/Eren maker 2009|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|49
|[[User:Underhandmidas|Underhandmidas]]
|[[Special:Contributions/Underhandmidas|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|50
|[[User:Abdollahi mousa|Abdollahi mousa]]
|[[Special:Contributions/Abdollahi mousa|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|51
|[[User:Salim Gombe Heritage|Salim Gombe Heritage]]
|[[Special:Contributions/Salim Gombe Heritage|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|52
|[[User:PeacockSociety|PeacockSociety]]
|[[Special:Contributions/PeacockSociety|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|53
|[[User:YoussifMohammed23|YoussifMohammed23]]
|[[Special:Contributions/YoussifMohammed23|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|54
|[[User:NHN2214|NHN2214]]
|[[Special:Contributions/NHN2214|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|55
|[[User:Vaurith|Vaurith]]
|[[Special:Contributions/Vaurith|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|56
|[[User:JanManisijun|JanManisijun]]
|[[Special:Contributions/JanManisijun|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|57
|[[User:Trabzonluyuz-rumuz-elhamdulillah|Trabzonluyuz-rumuz-elhamdulillah]]
|[[Special:Contributions/Trabzonluyuz-rumuz-elhamdulillah|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|58
|[[User:Milena244|Milena244]]
|[[Special:Contributions/Milena244|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|59
|[[User:Gauss|Gauss]]
|[[Special:Contributions/Gauss|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|60
|[[User:Alisteron|Alisteron]]
|[[Special:Contributions/Alisteron|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|61
|[[User:Morengal|Morengal]]
|[[Special:Contributions/Morengal|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|62
|[[User:DogandPerson85910|DogandPerson85910]]
|[[Special:Contributions/DogandPerson85910|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|63
|[[User:Alkasim Muhammad AM jewelry|Alkasim Muhammad AM jewelry]]
|[[Special:Contributions/Alkasim Muhammad AM jewelry|Gudummuwa]]
|Talata, 20 ga Oktoba 2026
|-
|}
fj9u5rciai73fuu22xc4vqd7r2d9u2t
Ebenezer Ako-Adjei
0
24322
969847
566577
2026-10-20T12:41:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969847
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr. Ebenezer Ako Adjei''' (17 ga Yunin shekarar 1916 - 14 ga Janairun shekarar 2002)<ref name=":0">{{cite journal|title=Ako Adjei--the Walking History of Ghana:Cameron Duodu on One of the Founding Fathers of Ghanaian Independence Who Died in Accra on 14 January|last=Duodu|first=Cameron|date=March 2002|url=https://www.questia.com/magazine/1G1-83534325/ako-adjei-the-walking-history-of-ghana-cameron|journal=[[New African]]|access-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629092619/https://www.questia.com/magazine/1G1-83534325/ako-adjei-the-walking-history-of-ghana-cameron|archive-date=29 June 2019|url-status=dead}}</ref> ɗan asalin ƙasar Ghana ne, ɗan siyasa, lauya kuma ɗan jarida. Ya kuma kasance memba na ƙungiyar United Gold Coast Convention (UGCC), jam'iyyar siyasa ta farko ta [[Ghana]] (sannan Gold Coast).<ref>{{Cite web|title=Ghana pays tribute to founders' - Graphic Online|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-pays-tribute-to-founders.html|access-date=2020-08-05|website=www.graphic.com.gh|language=en-gb}}</ref> A matsayinsa na uban kafa na [[Ghana]], yana daya daga cikin shugabannin UGCC da aka tsare a lokacin fafutukar neman 'yancin kan [[Ghana]] daga [[Burtaniya]], kungiyar da aka fi sani da [[Manyan Shida (Ghana)|Manyan Shida]].
An kuma haife shi a Adjeikrom, ƙaramin ƙauye a yankin Akyem Abuakwa, Ako Adjei ya yi karatun sa na manyan jami'a a Amurka da Ingila. Bayan karatunsa a ƙasashen waje, ya dawo gida don shiga cikin gwagwarmayar gwagwarmayar Gold Coast don samun 'yancin siyasa ta hanyar shiga United Gold Coast Convention (UGCC) a matsayin memba na kafa. Ako Adjei ya taka rawa wajen shigar da [[Kwame Nkrumah]] cikin fagen siyasar [[Ghana]] lokacin da ya bashi shawarar cikakken mukamin Sakataren Shirye -shiryen UGCC.<ref name="ellison">{{cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=21921|title=Dr. Ebenezer Ako Adjei - An Appreciation|access-date=14 April 2007|date=22 February 2002|last=Ellison|first=Kofi|work=Ghana Web|publisher=Ghana Home Page}}</ref>
Bayan samun 'yancin kan [[Ghana]], Ako Adjei ya yi aiki a wurare daban -daban na siyasa ciki har da zama Ministan Harkokin Cikin Gida da Adalci na sabuwar ƙasar da aka haifa, [[Ghana]]. Ya kuma zama Ministan Harkokin Wajen [[Ghana]] na farko lokacin da aka canza mukamin daga Ministan Harkokin Waje zuwa Ministan Harkokin Waje a watan Mayun shekarar 1961. Ako Adjei duk da haka an hana shi harkokin siyasa bayan an tsare shi bisa zargin shirya makircin kashe shugaban kasa na lokacin Kwame Nkrumah a harin bam na Kulungugu a 1962.
[[Fayil:The National Archives UK - CO 1069-43-65.jpg|thumb|Ebenezer Ako-Adjei]]
Bayan sakinsa a 1966, Ako Adjei ya shafe sauran rayuwarsa cikin duhu. Ya kasance ba a gan shi ko ba a ji ba a cikin bahasin ƙasar Ghana da siyasa. Ya kuma yanke shawarar mai da hankali kan danginsa da aikinsa a matsayin mai aikin shari'a. A cikin shekarar 1992 ya buga tarihin ɗan kasuwa kuma ɗan ƙasar Ghana [[Paa Grant|Mr.George Grant]].<ref>{{Cite book|last=Adjei|first=Ako|url=https://www.worldcat.org/title/life-and-work-of-george-alfred-grant-paa-grant/oclc/32650474|title=Life and work of George Alfred Grant (Paa Grant)|date=1992|publisher=Waterville Pub. House|isbn=978-9964-5-0233-1|location=Accra|language=en|oclc=32650474}}</ref> A shekarar 1997 aka ba shi lambar yabo ta Order of the Star of Ghana- babbar lambar yabo ta kasa mafi girma ta Jamhuriyar [[Ghana]], saboda gudunmawar da ya bayar wajen gwagwarmayar neman 'yancin Ghana. Ako Adjei ya rasu bayan gajeriyar rashin lafiya a shekarar 2002.
== Rayuwar farko da ilimi ==
=== Kogin Zinariya ===
An haifi Ebenezer Ako Adjei a ranar 17 ga Yuni 1916 a Adjeikrom a yankin Akyem Abuakwa.<ref name="ellison" /> Adjeikrom ƙaramin al'umma ne masu aikin gona da aka samu a Yankin Gabashin [[Ghana]] (sannan [[Kogin Zinariya (Mulkin mallaka na Birtaniyya)|Kogin Zinariya]]). Mahaifinsa shine Samuel Adjei, manomi kuma dan kasuwa, wanda ake tunanin sunan Ako Adjei inda aka haife shi, kuma mahaifiyarsa Johanna Okaile Adjei. Duk iyayen sun fito ne daga La, wani yanki kusa da tekun bakin teku a Accra. Yana da 'yan'uwa maza da mata da yawa amma shi ne mafi ƙanƙanta a cikin yaran mahaifinsa.<ref name=":Vieta">{{cite book|author=Vieta, Kojo T.|date=1999|title=The Flagbearers of Ghana:Profiles of One Hundred Distinguished Ghanaians|url=https://books.google.com/books?id=uw0OAQAAMAAJ&q=ebenezer+ako+adjei|publisher=Ena Publications|page=56|isbn=9789988001384}}</ref><ref name="OA">{{cite book|title=The life and times of Dr. J. B. Danquah|last=Ofosu-Appiah|first=L H|year=1974|publisher=Waterville Pub. House|page=64}}</ref>
Iliminsa na farko ya fara ne a Yankin Gabas a Makarantar Firamare ta Busoso Railway, inda ya yi tafiyar mil 14 zuwa makaranta ya dawo gida. An kai shi Accra inda ya ci gaba da karatunsa a Makarantar Junior ta La Presbyterian tun daga aji 3. Bai iya yaren Ga wanda shine yaren mahaifiyarsa ba, duk da haka, yana iya karatu da rubuta Twi, kuma yana magana da Dangme. Ya ci gaba a Babban Makarantar La Presbyterian har zuwa 1933 lokacin da ya isa Standard Six. A cikin Maris 1933 ya ci nasarar samun gurbin karatu don yin karatu a Makarantar Grammar Christ Church, makarantar sakandare mai zaman kanta wacce ke kan gaba. Ya koma Babban Makarantar La Presbyterian bayan wata guda a Makarantar Grammar Christ Church saboda baya son makarantar.<ref name="OA" />
Daga nan aka shawo kan mahaifinsa don ya tura shi Accra Academy, sannan wata makarantar sakandare mai zaman kanta tana ƙoƙarin neman ƙafafunta ta hanyar taimakon matasa masu ƙwazo. A watan Afrilu 1933 ya shiga Accra Academy kuma yana son ta a can. Ya yi tafiyar mil hudu daga La zuwa Jamestown (inda makarantar take a lokacin), saboda ba zai iya biyan kudin motar bas wanda kusan pence biyu ne. A cikin 1934 ya zauna don jarrabawar Junior Cambridge kuma ya wuce. Yayin da yake Accra Academy, ya sami matsala wajen biyan kuɗin littattafan, duk da haka, wani memba na ma’aikatan, Mista Halm Addo (ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa makarantar), ya kasance yana taimaka masa da kuɗin littattafai. A watan Disamba, 1936 yana ɗaya daga cikin candidatesan takarar da Accra Academy ta gabatar don Babban Makarantar Cambridge da ta bar Jarrabawar Shedar. Daga cikin 'yan takarar da suka ci jarabawar, guda biyu ne kacal suka samu kebewa daga Hukumar Jarabawar Matriculation London. Ofaya daga cikin waɗannan ɗaliban shine Ako Adjei.<ref name="OA" />
Ya yi koyarwa na ɗan lokaci a Kwalejin Accra a 1937<ref>{{cite book|last=Segal|first=Ronald|date=1961|title=Political Africa:A Who's who of Personalities and Parties|url=https://books.google.com/books?id=HuE_AAAAYAAJ&q=taught+academy+1938|page=7|publisher=Praeger}}</ref> kafin ya shiga ƙaramin ma'aikacin farar hula a watan Yuni 1937. Daga Yuni 1937 zuwa Disamba 1938 ya kasance Babban Jami'in Ma'aikata na Ƙasa na biyu a cikin Ma'aikatan farar hula na Gold Coast. An ba shi aiki don taimakawa Harold Cooper, Mataimakin Sakataren Mulkin Mallaka na Turawa, da JES de Graft-Hayford don tsarawa da kafa Sabis ɗin Watsawa na Gold Coast.<ref name="OA" />
A lokacin da yake karatu a Accra Academy Ako Adjei yana sha’awar aikin jarida, ya rubuta wa jaridar ''African Morning Post'', wata jarida ta [[Nnamdi Azikiwe]], wanda daga baya ya zama shugaban Najeriya na farko. Azikiwe ya kuma nuna sha'awar sa kuma ya shirya masa karatu a Jami'ar Lincoln, Pennsylvania, Amurka. A watan Nuwamba 1938, ya yi murabus daga aikin farar hula ya tafi Ingila a watan Disambar wannan shekarar.<ref name="OA" />
=== Amurka ===
A cikin Janairu 1939, ya isa Jami'ar Lincoln, Pennsylvania don maraba da K.A.B. Jones-Quartey, ɗalibi daga Gold Coast wanda Ako Adjei ya sani saboda aikinsa tare da ''Accra Morning Post''. Jones-Quartey ya kasance tare da shi don maraba da shi ta wani ɗalibin Gold Coast wanda aka gabatar da shi a matsayin Francis Nwia Kofi Nkrumah ([[Kwame Nkrumah]]). A Jami'ar Lincoln an zaunar da shi a Zauren Houston kuma ya buga wa jami'ar ƙwallon ƙafa (ƙwallon ƙafa). Ya yi rajista don kwasa -kwasai a Kimiyyar Siyasa, Tattalin Arziki, Sociology, Turanci, Latin da Falsafa.<ref name=":chinebuah">{{cite book|last=Chinebuah|first=Aidoohene Blay|year=2017|title=Ghana's Pride and Glory:Biography of Some Eminent Ghanaian Personalities and Sir Gordon Guggisberg|publisher=Graphic Communications|page=218}}</ref>
Ako Adjei ya raba daki ɗaya a Hall Houston tare da Jones-Quartey kuma ɗakinsu yana gaban ɗakin Nkrumah, wanda ya fi girma girma saboda Nkrumah ɗalibi ne na gaba da digiri. Ako Adjei ya kulla alaka ta kud -da -kud da [[Kwame Nkrumah|Nkrumah]] duk da gibin shekaru da da alama akwai tsakanin su. Tare da gungun ɗalibai, galibi suna tattaunawa mai zafi (wanda aka sani da zaman bijimin) game da 'yantar da ƙasashen Afirka daga mamayar mulkin mallaka. Daga cikin ɗaliban Afirka waɗanda ke shiga cikin tattaunawar akai-akai akwai Jones-Quartey, Ozuomba Mbadiwe, [[Nwafor Orizu]] da Ikechukwu Ikejiani.<ref name=":chinebuah" />
Bayan shekara daya da rabi a Lincoln, ya ci nasarar samun gurbin karatu na Asusun Phelps-Stokes don halartar Cibiyar Hampton a Virginia, kuma ya koma can don kammala digirinsa na jami'a. Ya sake samun gurbin karatu a Makarantar Koyon Aikin Jarida ta Jami'ar Columbia kuma ya sami digiri na biyu a watan Yuni 1943. Ya sami aiki a matsayin malami a Sashen Nazarin Afirka a Jami'ar Fisk ta hanyar taimakon Dr. Edwin W. Smith, mishan. Dokta Smith ya zo daga Ingila don kafa sabuwar sashen kuma ya gayyaci Ako Adjei don ya zama mataimaki a lokacin kafa ta.<ref name=":chinebuah" />
=== Ƙasar Ingila ===
Ako Adjei ya koma Ingila don ci gaba da burinsa na zama lauya. Aikin koyarwarsa a Jami'ar Fisk ya ba shi kuɗi don yin rajista a Haikali Mai Ciki a farkon watan Mayu 1944. Ko da yake ya sami isasshen kuɗi don fara karatun yana buƙatar ƙarin kuɗi don kammala shi. Mahaifinsa ya yi hayar wani ɗan gidan dangi wanda ke Lane na Ofishin Jakadancin da ke Accra ga wani ɗan kasuwa na Lebanon kan fam 10 a shekara don shekaru hamsin (50) kuma ya ɗauki hayar shekaru talatin (30) a gaba. Mahaifinsa ya mutu kafin a kammala tattaunawar don haka shi da 'yan uwansa sai da suka rattaba hannu kan takardu kafin dan kasuwa na Lebanon ya biya jimlar £ 300.<ref name="OA" />
A Biritaniya, Ako Adjei ya kasance mai sha'awar siyasa mai mulkin mallaka. Bayan kawo karshen yakin duniya na biyu, wasu yan mulkin mallaka na Burtaniya a Asiya sun sami 'yancin kai, wannan ya sanya daliban mulkin mallaka daga Yammacin Afirka sun fi damuwa da yanayin gida kuma ya sa suka nemi a soke mulkin mallaka a Afirka ta Yamma.<ref name="OA" />
Ako Adjei ya taka muhimmiyar rawa a kungiyar Daliban Afirka ta Yamma (WASU) kuma ya zama shugabanta.<ref name="Ako Adjei4">{{cite web|url=http://www.ghanaculture.gov.gh/index1.php?linkid=65&archiveid=959&page=1&adate=17/08/2007|title=Dr. Ako Adjei-Founder member of UGCC|publisher=ghanaculture.gov.gh|access-date=2 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721030836/http://www.ghanaculture.gov.gh/index1.php?linkid=65&archiveid=959&page=1&adate=17%2F08%2F2007|archive-date=21 July 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="Ako-Adjei 1">{{cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/six-lessons-from-ghanas-big-six/|title=Six Lessons From Ghana's Big Six|publisher=newsghana.com.gh|access-date=20 April 2018}}</ref> Nkrumah ya isa Biritaniya a cikin 1945, 'yan makonni bayan isowarsa London, Ako Adjei ya rutsa da shi a lokacin zagayen sa a matsayin shugaban WASU. Nkrumah yana fuskantar matsalolin masauki kuma a sakamakon haka ya karɓe shi a lambarsa ta No.25 Lauvier Road, har sai ya sami masauki (Nkrumah) a lamba 60 Burghley Road, kusa da Tufnel Park Tube Station. Nkrumah yana zaune a wurin har ya bar London a 1947. Daga nan Ako Adjei ya gabatar da Nkrumah ga WASU da [[Kojo Botsio]] wanda daga baya ya zama na hannun daman Nkrumah. Da yake tunawa da kwanakinsa na WASU, Ako Adjei ya ba da labari, “Lokacin da Nkrumah ya isa London na kasance Shugaban WASU a lokacin. Na dauki Nkrumah zuwa Sakatariyar WASU inda na gabatar da shi ga Kankam Boadu da [[Joe Appiah]], wadanda sauran membobin kwamitin zartarwa ne na WASU, da Kojo Botsio wanda a lokacin muka yi aiki a matsayin mai kula da Dakunan kwanan dalibai, a No.l South Villas, Garin Camden, London NWI Dole ne in ce zuwan Nkrumah da shiga cikin aikin WASU ya ƙarfafa Ƙungiyar. A kan wannan yanayin ne muka shirya Babban Taron Pan-African Congress wanda aka yi a Manchester a 1945 tare da George Padmore da Nkrumah a matsayin Sakatarorin Hadin gwiwa da ni kaina a matsayin daya daga cikin masu shirya ayyukan. "<ref name=":Vieta" />
Ako Adjei ya yi rajista a Makarantar Tattalin Arziki da Kimiyyar Siyasa ta London don M.Sc. shirin digiri yayin karatun doka a Haikali na ciki. An ba da taken taken karatun, ''The Dynamics of Social Change'', duk da haka, karatun, tare da ayyukansa na siyasa sun hana bincikensa saboda ƙuntataccen lokaci.<ref name=":Vieta" />
Ako Adjei ya ci dukkan jarabawar sa ta Bar kuma an kira shi zuwa mashaya a Haikali na ciki a cikin Janairu 1947.<ref name="OA" /><ref name=":Vieta" />
== Koma zuwa Kogin Zinariya ==
Ako Adjei ya dawo [[Kogin Zinariya (Mulkin mallaka na Birtaniyya)|Kogin Zinariya]] a watan Mayu 1947 kuma a watan Yuni 1947, ya yi rajista a mashayar Ghana. Nufinsa na farko shi ne ya kafa "sarkar jaridu" don ci gaba da tayar da zaune tsaye, kwas ɗin da ya sadaukar da kansa yayin da yake London. Duk da haka, bai iya fara jaridu ba saboda yanayin kuɗin sa a lokacin, daga baya ya shiga ɗakin Adumoa-Bossman da Co don yin aiki a matsayin mai aikin lauya mai zaman kansa.<ref name=":Vieta" /><ref name="OA" />
=== United Gold Coast Convention ===
Bayan ya zauna a Accra na 'yan kwanaki, ya ziyarci J. B. Danquah wanda a lokacin yana tare da wasu suna tattaunawa kan yiwuwar kafa ƙungiyar siyasa ta ƙasa kuma Ako Adjei ya shiga cikin tattaunawar.<ref name=":Vieta" /> Ako Adjei kamar yawancin ɗaliban Gold Coast a Biritaniya a lokacin sun ƙoshi da rahoton jaridar Burtaniya wanda ya haifar da tunanin cewa Gold Coast ita ce mafi aminci a mulkin mallaka.<ref name="OA" /> Danquah ya tabbatar masa da cewa ana kan gudanar da ayyuka da dama don kafa ginshikin siyasar kasa.<ref name="OA" />
A cikin kwanaki huɗu da isowarsa gida J.B. Danquah ya ɗauke shi zuwa taron Kwamitin Tsare -Tsare na United Gold Coast Convention (UGCC).<ref name="OA" /> Daga nan ya zama memba na kwamitin kuma a ranar 4 ga Agusta 1947 lokacin da aka ƙaddamar da babban taron a Saltpond, ya zama ɗaya daga cikin manyan membobi. A ranar 22 ga watan Agustan 1947, aka kaddamar da reshen taron na Accra kuma aka zabe shi sakatare tare da Edward Akufo-Addo a matsayin shugaban kasa da Emmanuel Obetsebi-Lamptey tare da J. Quist-Therson a matsayin mataimakan shugaban kasa. Yayin da membobin babban taron ke ƙaruwa, manyan membobin sun yanke shawarar cewa ya fi kyau a canza motsi zuwa wata ƙungiya ta siyasa. A sakamakon haka, akwai bukatar sakatare na cikakken lokaci. J. B. Danquah ya ba da shawarar Ako Adjei, duk da haka, ya ƙi tayin saboda dalilan gudanar da jaridarsa ta ''African National Times'' da yin aikin lauya tare. Daga baya ya ba da shawarar [[Kwame Nkrumah]] wanda a lokacin yake jagorantar Sakatariyar Ƙasa ta Yammacin Afirka (WANS) a 94 Grays 'Inn, London.<ref name=":Vieta" />
A cewar Ako Adjei ya ba da shawarar Kwame Nkrumah saboda ya girma ya san ƙwarewar ƙungiyarsa kuma ya san zai yi sha'awar aikin. Wannan saboda, kafin ya bar London zuwa Accra Nkrumah ya gaya masa:
"Ako kuna kan gaba da ni. Lokacin da kuka isa yankin Gold Coast kuma akwai wani aiki da kuke tunanin zan iya yi, sanar da ni nan da nan don in zo in yi aiki na ɗan lokaci; ajiye kuɗi kaɗan sannan in dawo zuwa London don kammala karatuna na doka a Gray 'Inn. "
Wannan alkawari ne da ya ɗauka don haka lokacin da ya ji cikakken aikin babban sakataren bai yi jinkirin ba shi shawara ba. Taron ya karɓi shawararsa kuma ya rubuta wa Nkrumah game da hakan sannan daga baya ya aiko masa da fam 100 wanda [[Paa Grant|George Alfred Grant]], wanda ya kafa, shugaban ƙasa kuma mai ba da kuɗi na UGCC ya bayar don tafiyarsa zuwa Gold Coast. Bayan isowar Nkrumah, Ako Adjei ya gabatar da shi ga manyan membobin jam'iyyar: "Ya isa a watan Disamba 1947 kuma na gabatar da shi ga G. Grant, J. B. Danquah, R. S. Blay da sauran membobin UGCC."<ref name=":Vieta" />
=== Manyan Shida ===
Lokacin da Nkrumah ya zama mukamin babban sakataren UGCC sai ya fara ƙaddamar da matakai don faɗaɗa mulkin mallaka da haɓaka membobinta.<ref name=":Vieta" /> Manyan membobin UGCC sun kuma nuna sha’awa ta musamman ga halin tsoffin ma’aikatan da ba su karɓi abubuwan tunawa da su ba bayan Yaƙin Duniya na Biyu.<ref name="gn">{{cite web|title=The Contribution Of The Veteran Towards Independence|url=https://newsghana.com.gh/the-contribution-of-the-veteran-towards-independence/|publisher=News Ghana|access-date=26 April 2020}}</ref> Tsofaffin yaƙin duniya sun gayyace su don tarurrukan tsoffin mayaƙan su kuma a lokuta daban -daban an mai da su baƙi.<ref name="gn" /> Saboda kyakyawan mu'amala da fahimtar juna tsakanin bangarorin biyu, lauyoyin cikin 'yan siyasar UGCC sun taimaka wa tsoffin ma'aikatan su rubuta takardar koken su ga gwamnan.<ref name="gn" /> Gabatar da koken a ranar 24 ga Fabrairu 1948 ya haifar da harbin kan titi wanda a lokacin ya yi daidai da [[Nii Kwabena Bonnie III]] (Osu Alata Mantse) ya jagoranci kamfen na kauracewa sakamakon rikicin na Accra na 1948.<ref name=":Vieta" />
Ako Adjei da sauran manyan membobin UGCC wato JB Danquah, Emmanuel Obetsebi-Lamptey, Edward Akufo-Addo, William Ofori Atta da [[Kwame Nkrumah]], wadanda daga baya aka fi sani da [[Manyan Shida (Ghana)|Manyan Shida]], gwamnatin Birtaniya ta sa aka kama su tare da zarge su. don tashin hankalin da ke faruwa a cikin mazaunin kuma Ako Adjei an tsare shi a Navrongo.<ref name=":Vieta" /> Sakin Big Six ya ga rarrabuwar kawuna tsakanin Nkrumah da sauran membobin UGCC da Nkrumah daga ƙarshe suka rabu a 1949 don samun Convention People's Party (CPP). Ako Adjei duk da haka ya ci gaba da zama tare da UGCC sannan daga baya ya zama mai sukar Nkrumah a jaridunsa, ''African National Times'' da ''Star of Ghana''.<ref name=":Vieta" />
=== Zaben 1951 da Jam'iyyar Congress ta Ghana ===
A lokacin zaben majalisar dokokin yankin Gold Coast na 1951, Ako Adjei ya tsaya akan tikitin UGCC don wakiltar gundumar zaɓen gundumar Accra ta Tsakiya a Majalisar Dokokin Gold Coast. Ya samu kuri'u 1,451 yayin da Nkrumah (CPP) 20,780, T. Hutton Mills '(CPP) 19,812, da Emmanuel Obetsebi Lamptey (UGCC) 1,630.<ref name=":Vieta" /> Biyo bayan nuna rashin gamsuwa da UGCC a zaɓen, ya shiga cikin wasu don roƙon haɗuwar jam’iyyun adawa. Ya zama Sakataren Jam'iyyar Ghana Congress Party (GCP) lokacin da aka kafa ta a watan Mayun 1952. Bayan wani lokaci tare da GCP, Ako Adjei ya ki halartar tarurruka yayin da ake ta sukar sa akai -akai saboda gabatar da Nkrumah don bata UGGC.<ref name=":Vieta" /><ref>{{cite book|last=Botwe-Asamoah|first=Kwame|date=17 June 2013|title=Kwame Nkrumah's Politico-Cultural Thought and Politics:An African-Centered Paradigm for the Second Phase of the African Revolution|url=https://books.google.com/books?id=OcTC2eDx5ZsC&q=ako+adjei+born&pg=PA98|publisher=Routledge|page=98|isbn=9780415948333}}</ref>
=== Convention People's Party ===
A watan Maris 1953 Ako Adjei ya sha wuya ga matsin lamba daga abokai kamar E. C. Quaye, Sonny Provencal da [[Paul Tagoe]], kuma ya yarda ya shiga Jam'iyyar Jama'a ta Babban Taro. A farkon Maris 1953 an gabatar da shi a cikin babban taro a Arena, Accra inda ya gabatar da jawabinsa na farko akan dandamali a matsayin memba na CPP.<ref name=":Vieta" />
A lokacin zaben majalisar dokokin Gold Coast na 1954, ya tsaya kan tikitin CPP don wakiltar Accra Gabas a Majalisar Dokokin Gold Coast. Ya samu kuri'u 11,660 yayin da Nai Tete ya samu 768, Kwamla Armah-Kwarteng ya samu 471, da [[Nii Kwabena Bonnie III]] ya samu kuri'u 317.<ref name=":Vieta" /> Ya shiga majalisa a ranar 15 ga Yuni 1954.
Bayan rikodin sa a rumfunan zaɓe yayin zaɓen 1954, Ako Adjei ya zama memba a majalisar ministocin Gold Coast a ranar 28 ga Yuli 1954 ta Nkrumah, wanda a lokacin shine firayim minista kuma shugaban kasuwancin gwamnati. An nada shi ministan kasuwanci da kwadago.<ref>{{cite book|author=Ministry of Trade and Labour|date=1955|title=Gold Coast, Handbook on Trade and Commerce|url=https://books.google.com/books?id=54tpO-YYJ4AC&q=ako+adjei|page=3}}</ref> Daya daga cikin dalilan nadin nasa shine kasancewar shi ɗan aji ne da ba a wakilta a cikin CPP, kasancewar shi mai hankali da ƙwazo a aji na tsakiya, ana ɗaukar matakin a matsayin dabarar jawo mutane na matsayin sa zuwa CPP. . A matsayinsa na Ministan Kasuwanci da Kwadago, ya kasance yana da alhakin fannoni da dama na rayuwar kasar nan, ya kasance yana kula da Hukumar Talla da Noma, Kwamitin Talla na koko, Kamfanin Ci Gaban Masana’antu, Kungiyoyin Kwadago da Hadin gwiwa.<ref name=":Vieta" />
A ranar 29 ga Fabrairu 1956, an nada shi Ministan Cikin Gida da Adalci, matsayin da [[Archie Casely-Hayford]] ya fara rike shi da farko. A waccan shekarar, an sake zaɓen shi a zaɓen majalisa na Gold Coast na 1956 don wakiltar yankin zaɓen gundumar Accra ta Gabas a Majalisar Dokokin Gold Coast.
== Buga 'yancin Ghana ==
=== Ministan cikin gida da shari'a ===
[[File:The_National_Archives_UK_-_CO_1069-43-65.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_National_Archives_UK_-_CO_1069-43-65.jpg|thumb|Majalisar ministocin Ghana ta farko a 1957''Tsaye (Hagu zuwa Dama):'' [[J. H. Allassani]], [[Nathaniel Azarco Welbeck|N.A. Welbeck]], [[Kofi Asante Ofori-Atta]], Ebenezer Ako-Adjei, [[Kwame Sanaa-Poku Jantuah|J.E. Jantuah]], [[Imoru Egala]]''Zauna (Hagu zuwa Dama):'' [[Archie Casely-Hayford|A. Casely-Hayford]], [[Kojo Botsio]], [[Kwame Nkrumah]], [[Komla Agbeli Gbedemah]], [[Edward Asafu-Adjaye|E.O. Asafu-Adjaye]]]]
Bayan samun 'yancin kan Ghana a ranar 6 ga Maris 1957, Firayim Minista na wancan lokacin Dakta [[Kwame Nkrumah]] ya yi manyan nade -nade a majalisar ministoci, duk da haka, Ako Adjei ya ci gaba da kasancewa Ministan Cikin Gida da Adalci,<ref>{{cite book|last=Rathbone|first=Richard|date=2000|title=Nkrumah & the Chiefs: The Politics of Chieftaincy in Ghana, 1951-60|isbn=9780821413067|url=https://books.google.com/books?id=sDBclHlDsu8C&q=ako+adjei+interior&pg=PR15}}</ref> wanda aka raba bayan watanni shida. A watan Agustan 1957, an raba Ma’aikatar Cikin Gida da Adalci zuwa Ma’aikatar Cikin Gida da Ma’aikatar Shari’a. Ma'aikatar harkokin cikin gida [[Krobo Edusei]] ce ke jagoranta yayin da Ako Adjei ya zama Ministan Shari'a.<ref name="NK">{{cite book|last=Nkrumah|first=Kwame|date=1957|title=Ghana's Policy at Home and Abroad:Text of Speech Given in the Ghana Parliament, August 29, 1957, by Kwame Nkrumah, Prime Minister|url=https://books.google.com/books?id=vu42AAAAIAAJ&q=ako+adjei+interior&pg=PA13|page=13|publisher=Information Office, Embassy of Ghana}}</ref> An ji jita-jitar cewa Nkrumah, Firayim Minista na wancan lokacin ne ya ɗauki wannan matakin, saboda Ako Adjei duk da cewa Ga da kansa ana ganinsa a matsayin "mai taushin hali" don magance matsalolin da Ga-Adangbe Shifimo Kpee (ƙungiya mai ƙabilanci) ta haifar, wanda aka kaddamar ba da dadewa ba a Accra.<ref name="NC">{{cite journal|title=New Commonwealth, Volume 38|url=https://books.google.com/books?id=CEYlAQAAMAAJ&q=edusei+interior+justice+ga|publisher=Tothill Press|page=3|date=1960}}</ref> Wasu sun kasance masu gamsarwa game da sabon nadin nasa suna ganin yana cikin mafi kyawun matsayin da zai magance al'amurran da suka shafi bangaren shari'a na Ghana a matsayin ƙwararren lauya.<ref name="NC" /> A matsayinsa na Ministan Shari'a, shi ne ke da alhakin ayyukan Kwamitin Kafa Ƙasa, al'amuran kuɗi da na minista dangane da Kotun Koli, Kotun cikin gida da Dokar Al'ada, da hanyoyin ketare.<ref name="NK" />
=== Ministan Kwadago da Hadin Kai ===
Bayan shekara guda, Ako Adjei ya koma Ma'aikatar Kwadago da Hadin Gwiwa.<ref>{{cite journal|title=Ghana Today, Volumes 1-2|url=https://books.google.com/books?id=GsEqAAAAMAAJ&q=ako+adjei+labour+and+cooperative&pg=PA331|publisher=Information Section, Ghana Office|page=11|date=1957}}</ref> A matsayinsa na Ministan Kwadago da Hadin Kai, ya taimaka wa kungiyar kwadago ta Ghana wajen samar da sabbin gine -gine da suka ci gaba har zuwa yau. A lokacin da yake kan wannan mukami ya kan jagoranci wakilan Ghana zuwa [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]].<ref>{{cite journal|title=Ghana Today, Volumes 1-2|url=https://books.google.com/books?id=GsEqAAAAMAAJ&q=ako+adjei+labour+led+delegation&pg=RA26-PA2|publisher=Information Section, Ghana Office|page=2|date=1957}}</ref>
=== Ministan Mahalli a Guinea kuma Ministan Harkokin Waje ===
A watan Fabrairun 1959, Ako Adjei ya maye gurbin [[Nathaniel Azarco Welbeck]] a matsayin Ministan Gini. Yayin da yake aiki a matsayin babban wakilin Ghana a Guinea, an nada shi Ministan Harkokin Waje a watan Afrilun wannan shekarar.<ref name="FA">{{cite book|last=Grilli|first=Matteo|author-link=Kwame Nkrumah|date=6 August 2018|title=Nkrumaism and African Nationalism:Ghana's Pan-African Foreign Policy in the Age of Decolonization|url=https://books.google.com/books?id=S4dnDwAAQBAJ&q=ako+adjei+foreign+affairs&pg=PA112|page=112|publisher=Springer|isbn=9783319913254}}</ref> Ya rike mukaman biyu a matsayin ministan mazaunin Ghana a Guinea da kuma ministan harkokin waje na Ghana har zuwa watan Satumba 1959 lokacin da aka sauke shi daga mukaminsa a Guinea.<ref name="FA" /> An maye gurbinsa da [[J. H. Allassani]] a matsayin Ministan Mahalli na Guinea.<ref>{{cite book|last=Thompson|first=W. S.|date=1969|title=Ghana's Foreign Policy, 1957-1966: Diplomacy Ideology, and the New State|url=https://books.google.com/books?id=rh7WCgAAQBAJ&q=Adjei+allassani&pg=PA75|page=75|isbn=9781400876303}}</ref>
A ranar 8 ga Afrilu 1961, Ako Adjei yana birnin New York lokacin da Nkrumah shugaban Ghana na lokacin ya sanar a cikin watsa shirye -shiryen asuba cewa ya cire Harkokin Afirka daga ikon Ma’aikatar Harkokin Waje ta haka ya nada [[Imoru Egala]] a matsayin karamin Ministan Afirka. Al'amura, wani matsayi da Egala ya riƙe na ɗan gajeren lokaci ba tare da wanda zai gaje shi ba.<ref name="WST">{{cite book|last=Thompson|first=W. S.|date=1969|title=Ghana's Foreign Policy, 1957-1966: Diplomacy Ideology, and the New State|url=https://books.google.com/books?id=rh7WCgAAQBAJ&q=egala+foreign+affairs&pg=PA199|page=199|isbn=9781400876303}}</ref> Ako Adjei ya dawo Ghana ba tare da izini ba don roƙon hanyarsa don ƙarin daidaiton manufofin ƙasashen waje. Ya yi imani cewa makasudin hadin kan Afirka ba zai zama gaskiya ba idan aka nisanta dangantakar Afirka daga ma'aikatar sa.<ref name="WST" /> Kokarinsa, na mayar da shawarar shugaban kasa, ya ci tura.<ref name="WST" />
A watan Mayu 1961 aka canza fayil ɗin Ministan Harkokin Waje zuwa Ministan Harkokin Waje.<ref name="FA" /> Ta haka Ako Adjei ya zama Ministan Harkokin Wajen Ghana na farko a jamhuriya ta farko.<ref>{{cite book|last=Ebenezer|first=Ako Adjei|author-link=Ebenezer Ako-Adjei|date=1992|title=Life and work of George Alfred Grant (Paa Grant)|url=https://books.google.com/books?id=pC4uAQAAIAAJ&q=ako+adjei|page=34|publisher=Waterville Publishing House|isbn=9789964502331}}</ref> A matsayinsa na ministan harkokin wajen Ghana na farko, ya taka muhimmiyar rawa wajen tsara manufofin ketare na kasar da matakin da kasashen duniya ke dauka. A cewar Sheikh I. C. Quaye, ya "taimaka wajen aza harsashin dangantakar mu ta duniya a lokacin yakin sanyi lokacin da kasar ke bukatar tafiya da igiyar diflomasiyya ba tare da son kai ba".<ref name="Dr. Ako Adjei">{{cite web|title=Sankara Interchange re-named after Dr. Ako Adjei|url=http://www.modernghana.com/news/73675/1/sankara-interchange-re-named-after-dr-ako-adjei.html|publisher=www.modernghana.com|access-date=5 June 2011}}</ref> Kwesi Armah da ke yin tunani game da lokacin Ako Adjei a ofis ya ce "ya gabatar da hoto mai kyau na Ghana kuma da ƙarfi ya gabatar da matsayin Ghana ga Majalisar Dinkin Duniya da sauran taron ƙasa da ƙasa."<ref>{{cite book|last=Armah|first=Kwesi|author-link=Kwesi Armah|date=2004|title=Peace Without Power: Ghana's Foreign Policy, 1957-1966|page=20}}</ref>
A matsayinsa na Ministan Harkokin Waje, ya ba da sanarwar kauracewa kayyayaki, jiragen ruwa da kamfanonin jiragen sama na Afirka ta Kudu zuwa cikin kasar, ya kuma ci gaba da cewa za a ba 'yan Afirka ta Kudu damar shiga kasar ne kawai idan sun ayyana adawa da wariyar launin fata.<ref>{{cite book|last=Asamoah|first=Obed|author-link=Obed Asamoah|date=2014|title=The Political History of Ghana (1950-2013): The Experience of a Non-Conformist|url=https://books.google.com/books?id=O28ZBQAAQBAJ&q=ako+adjei+born&pg=PA106|page=106|isbn=9781496985637}}</ref> A lokacin da yake rike da mukami a ma'aikatar, Ako Adjei ya yi kira da "Hadin gwiwar Kasashen Afirka, don samar da tsarin da duk wani shiri na hadin gwiwar tattalin arziki, zamantakewa da al'adu a zahiri zai iya aiki da shi.<ref>{{cite book|last=Akinyemi|first=A. Bolaji|author-link=Bolaji Akinyemi|date=1974|title=Foreign Policy and Federalism: The Nigerian Experience|page=160}}</ref> A yayin taron Ministocin Harkokin Waje na Afirka a Addis Ababa a watan Yunin 1960, ya ba da shawarar manufar "cikakkiyar ƙungiyar siyasa" ga Afirka kuma ya himmatu ga kafa Ƙungiyar Kwastam ta Afirka, Yankin Cinikayya na Afirka, da Asusun Ci gaban Afirka; Manufofin da suka yi daidai da waɗannan shawarwarin sun sami karbuwa daga Ƙungiyar Hadin Kan Afirka (OAU) wanda aka haifa yayin da yake cikin kurkuku a 1963 da Tarayyar Afirka (AU) waɗanda suka gaji OAU a 2001.<ref name="ellison" />
Ako Adjei ya ci gaba da rike Ma’aikatar Harkokin Waje har zuwa watan Agustan 1962 lokacin da aka tuhume shi da cin amanar kasa dangane da harin bam na [[Kulungugu]], yunkurin kisan gillar da aka yi wa shugaban kasa na lokacin, Dakta Kwame Nkrumah a ranar 1 ga Agustan 1962. Nkrumah ya maye gurbinsa. ta hanyar ɗaukar mukamin Ministan Harkokin Waje a 1962.<ref>{{cite book|last=Asamoah|first=Obed|author-link=Obed Asamoah|date=2014|title=The Political History of Ghana (1950-2013): The Experience of a Non-Conformist|url=https://books.google.com/books?id=O28ZBQAAQBAJ&q=ako+adjei+foreign+affairs&pg=PA57|page=57|isbn=9781496985637}}</ref>
== Shari'ar cin amanar kasa da tsarewa ==
[[File:Osagyefo_Kwame_Nkrumah_Bomb_Attack.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Osagyefo_Kwame_Nkrumah_Bomb_Attack.jpg|thumb|Wurin a [[Kulungugu]] inda aka jefa bam din a kokarin kashe shugaban kasa na lokacin [[Kwame Nkrumah|Dr. Kwame Nkrumah]]]]
Kwame Nkrumah ya tafi Tenkodogo a ranar 31 ga Yuli 1962 don yin taro da Maurice Yameogo shugaban Upper Volta yanzu Burkina Faso. Taron ya kasance don tattauna ƙarin shirye -shiryen kawar da shingen kwastam tsakanin Ghana da Upper Volta. Yunkurin da ake ganin ƙaramin mataki ne ga haɗin kan Pan-Afirka. Ruwan sama kamar da bakin kwarya ya rikitar da dawowar dawowar daga Tenkodogo a ranar 1 ga Agustan 1962, lamarin da ya sa umarnin da aka saba yi na jerin gwanon ya lalace a kan mummunan hanyar da ta hada kasashen biyu. An ba da rahoton cewa an jefa bam a kan shugaban a [[Kulungugu]], wani gari a Yankin Sama na Ghana lokacin da aka tilasta masa tsayawa ya karbi bouquet daga wani karamin yaro.<ref name="ellison" />
Ako Adjei, sannan Ministan Harkokin Waje, tare da [[Tawia Adamafio]], sannan Ministan Watsa Labarai, Hugh Horatio Cofie Crabbe, sannan Babban Sakataren CPP, [[Joseph Yaw Manu]], ma'aikacin gwamnati kuma ana zargin memba ne na United Party (UP) da Robert Benjamin Otchere , tsohon dan majalisar UP, ana zarginsa da yunkurin kashe shugaban.<ref name="ellison" />
Kotun Koli ta yi wa Ako Adjei, Tawiah Adamafio da Cofie Crabbe tuhuma kan cewa hujjojin da aka gabatar a kansu sun kasance na yanayi da yaudara, kuma sun fi mai da hankali kan rarrabuwar kawuna a Convention People's Party(CPP) a matsayin tushen su zargi.<ref name="ellison" /> Wani dan majalisar Ghana ya bayyana laifin nasu kamar haka:
{{quote|"A cikin tafiya ... zuwa wurin da abin ya faru, su (Adamafio, Crabbe, da Ako Adjei), sun ware kansu daga Jagoran, wanda suka manne a baya gaba ɗaya tamkar masoyan sa ne. Sun hau cikin motoci daban -daban kuma suna da ɗaruruwan yadudduka sun bar Shugaban a baya. "|Francis Edward Techie-Mensona cikin wani jawabi ga Majalisar a ranar 6 ga Satumba 1962.<ref name=ellison/>}}
An ce sake tabbatar da shari'ar ya zama dole saboda shaidar wani firist wanda ya zargi mutanen uku da hada baki don kashe shugaban.<ref name="ellison" />
Alkalai uku da suka wanke mutanen uku - Mai shari'a Sir. [[Kobina Arku Korsah]], Justice Edward Akufo-Addo ([[Manyan Shida (Ghana)|Manyan Shida]]) da Mai Shari'a Kofi Adumua Bossman-daga baya an tilasta musu yin murabus. An kori wasu alkalai guda biyu, William Bedford Van Lare da Robert Samuel Blay (wanda ya kafa kungiyar United Gold Coast Convention) saboda nuna rashin amincewa da korar alkalan uku. Daga nan Nkrumah ya ci mutuncin alkalan mutane 12 karkashin Mai Shari'a Julius Sarkodee-Addo,<ref name="Obed">{{cite book|last=Asamoah|first=Obed|author-link=Obed Asamoah|date=2014|title=The Political History of Ghana (1950-2013): The Experience of a Non-Conformist|url=https://books.google.com/books?id=O28ZBQAAQBAJ&q=new+judges+sarkodee+addo+swanzy&pg=PA55|page=55|isbn=9781496985637}}</ref> wanda ya sami wanda aka wanke, laifin da ya danganci shaidar firist na cikin. A sakamakon haka ne aka yankewa Ako Adjei da wasu biyun hukuncin kisa, duk da haka, shugaban ya sauya hukuncin zuwa daurin rai-da-rai sannan daga baya, zaman gidan yari na shekaru 20 a wani jawabi ga majalisar a ranar 26 ga Maris 1965.<ref name="ellison" /><ref name=":Vieta" /><ref name="Obed" />
Ako Adjei yana yin tunani game da taron 1 ga Agusta 1962 yana da wannan cewa:
"Na yi laifi kuma na san cewa abokaina guda biyu, Tawia Adamafio da Cofie Crabbe suma ba su da laifi. Abin da ya faru shi ne na raka Nkrumah a matsayina na Ministan Harkokin Waje zuwa wani ƙaramin taro tsakanin Shugaba Nkrumah da Shugaba Yameogo a Tenkudugu a iyakar arewa tsakanin Togo, Ghana da Upper Volta a ranar 31 ga Yuli, 1962. A lokacin dawowar mu, ina cikin jam'iyyar Shugaban kasa wacce ta tsaya ba tare da bata lokaci ba a wata karamar makaranta a Kulungugu. Cikin 'yan mintoci kadan bayan da Shugaban ya sauka sannan ya karbi bouquet daga wani yaro dan makaranta, an jefa masa gurneti. Yaron marar laifi ya sami bugun kai tsaye kuma an kashe shi nan take. An yi sa’a, gurneti na hannu ya rasa Shugaban duk da cewa wasu pellets sun sami hanyar baya. Mun samu Osagyefo zuwa Bawku inda daga baya aka tura shi Tamale. Komawa Accra komai ya tafi daidai. Kuma a karshen watan Yulin 1962 na sami takarda daga Dokta Okechuku Ekejeani, tsohon abokin aiki a Jami'ar Lincoln kuma abokin Nkrumah da ni kaina. Yana tafiya daga Landan kuma ya aika da katin waya a cikin jirgin sa ga Shugaban ƙasa da ni. Lokacin da na nuna wa Nkrumah wayata, sai ya ce in je masa in aike shi gidana in yi masa nishadi a madadinsa. Zan zo da shi washegari gidan Flagstaff don wani liyafar kafin ya tafi Legas da rana. Muna nishadantar da shi a waccan Laraba, 29 ga Agusta, 1962 lokacin da aka kama ni aka tafi da ni. Tsawon shekaru hudu masu zuwa Allah ne kaɗai ya san abin da ya faru da ni. ”<ref name=":Vieta" />
Ako Adjei tare da abokan aikinsa guda uku suna daga cikin fursunonin siyasa da dama da National Liberation Council ta sake bayan hambarar da shugaba Nkrumah da Gwamnatin Republican ta farko a ranar 24 ga Fabrairu 1966. An sake shi daga tsarewar da aka yi masa a gidan yari na Tsaron Tsaro na Nsawam a ranar 6 ga Satumba 1966 ta hanyar afuwa daga National Liberation Council.<ref name="ellison" /><ref name=":Vieta" />
== Rayuwa daga baya ==
A jajibirin fitowarsa daga gidan yarin Nsawam a 1966, Ako Adjei ya bar siyasa gaba daya bayan gogewa gaba daya; abin da ya yi imani ya kasance zargin ƙarya ne da lokacin ɗaurin kurkuku. Bayan an sake shi, ya sadaukar da kansa ga danginsa da rayuwarsa ta doka.<ref name=":Vieta" />
Ya mai da hankali sosai ga matarsa da yaransa. A cewarsa, matarsa da yaransa sun taimaka sosai a lokacin da aka yi masa shari'a, aka sake gurfanar da shi sannan aka daure shi.<ref name=":Vieta" />
Ya kuma sake tsara rayuwarsa ta kwararru, ya yi nasarar sake tsara dakunansa, Teianshi Chambers, sannan ya sake fara aikin zaman kansa a matsayin likitan doka.<ref name=":Vieta" />
Bayan juyin mulkin soji na biyu a Ghana, Supreme Military Council ta sanya Ako-Adjei a matsayin mamba a hukumar don tsara kundin tsarin mulkin Jamhuriya ta Uku ta Ghana.
A cewar ''[[The Ghanaian Chronicle]]'', karo na ƙarshe da aka ga Ako Adjei a cikin kowane babban taro shine a cikin manyan mutanen da tsohon shugaban ƙasa Rawlings ya shirya a ƙarshen lokacin mulkinsa. Saboda halin da yake ciki a lokacin, danginsa sun hana manema labarai damar yin hira da shi.<ref name="AKO">{{cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ako-Adjei-Laid-to-Rest-21991|title=Ako Adjei Laid to Rest|access-date=23 April 2020|date=24 February 2002|work=Ghana Web|publisher=Ghana Home Page}}</ref>
== Mutuwa da binne jihar ==
Ako Adjei shine mamba na ƙarshe na shahararren [[Manyan Shida (Ghana)|Manyan Shida]] da ya mutu. Bayan gajeriyar rashin lafiya, ya mutu a ranar 14 ga Janairu 2002 a Asibitin Koyarwa na Korle-Bu, yana ɗan shekara 85. Ya rasu ya bar mata da ‘ya’ya hudu.<ref name="ellison" />
Mutuwar sa ta yi yabo daga gwamnatocin jihohi ciki har da shugaban kasar Ghana na lokacin, John Agyekum Kufour wanda ya bayyana cewa za a yi masa jana'izar jihar.<ref name="ellison" /><ref name="gna">{{cite web|url=https://www.modernghana.com/news/19729/dr-ako-adjei-would-be-given-state-burial.html|title=Dr Ako-Adjei would be given state burial - JAK|publisher=Ghanaweb|date=18 January 2002|access-date=24 April 2020}}</ref> Ya ce “al’umma na da godiya ga Dokta Ako-Adjei a matsayin gwarzo, wanda ya bauta wa kasa tun yana matashi, don mulkin dimokuradiyya a nan gaba. A matsayin daya daga cikin Manyan shida a tarihin siyasar Ghana, rasuwar Dakta Ako-Adjei ya kawo karshen zagayen farko na tarihi dangane da matsanancin yanayin siyasa a kasar a wancan lokacin. Amma ba za a iya share tunanin wancan zamanin ba ".Ya kuma kara da cewa" Sun kaddamar da tsarin jam'iyyun siyasa wanda gwamnati ke amfana da shi. 'Yan Ghana da ke cin gajiyar wannan babban abin gado da nasarori ya zama wajibi su bi sahun dangin da aka yi wa rasuwa don yiwa Dokta Ako-Adjei jana'izar da ta dace a jihar".<ref name="gna" />
Babban Lauyan Janar na lokacin kuma Ministan Shari’a kuma shugaban kasar Ghana na yanzu, Nana Akufo-Addo ya jinjinawa ya ce; "Mutuwar Dakta Ako-Adjei ya kawo ƙarshen zamanin magabatan ƙasar kuma 'yan Ghana yanzu an bar su da kansu don tsira." Ya kara da cewa "hangen nesan da ya basu karfin gwiwa don tabbatar da mulkin dimokradiyya na yanci yanzu ya mamaye kasar, sun yi wa kasarmu ayyuka da yawa kuma yana daya daga cikin jaruman kasar nan".<ref name="gna" /> Yayin da Marigayi Jake Obetsebi-Lamptey, Ministan Watsa Labarai na wancan lokacin shi ma yana da wannan magana: "ba a goge babin zamanin Manyan Shida ba tare da mutuwar Dokta Ako-Adjei saboda abubuwan da suka samu suna samuwa ga tsararraki masu zuwa. Akwai da yawa daga cikin 'yan Ghana tare da Manyan Shida, waɗanda suka yi fafutukar tabbatar da mulkin dimokuraɗiyya."<ref name="gna" />
=== Jana'izar jaha ===
A ranar da aka binne shi, dukkan tutoci sun tashi sama-sama don girmama shi.<ref name="gna" /> An gudanar da hidimar jana'izar jihar a farfajiyar gidan gwamnatin jihar. Wadanda suka halarci bikin akwai 'yan siyasa,' yan majalisa, ministocin jihohi, membobin Majalisar Jiha, kungiyar diflomasiyya, sarakuna, dangi, abokai da masu tausayawa.<ref name="AKO" />
Shugaban kasa na wancan lokacin, Kufour ya sanya furanni a madadin gwamnati da mutanen Ghana, Mista Hackman Owusu-Agyeman, sannan Ministan Harkokin Waje sannan ya ajiye wani a madadin Ma’aikatar Harkokin Waje, Mista Paul Adu-Gyamfi, wanda a lokacin shi ne shugaban kungiyar lauyoyi ta kasar Ghana ya ajiye furanni na uku a madadin kungiyar yayin da wani dan uwa ya ajiye furanni na hudu a madadin dangin mamatan.<ref name="AKO" />
Joseph Henry Mensah, sannan Babban Minista, ya karanta harajin gwamnati, yana mai cewa:
''"Dakta Ako Adjei yana cikin wadanda suka bayyana mafarkin hadin kan Afirka da tashin hankalin siyasa a cikin kasar. Bayan ficewar jam'iyyar Convention Peoples Party (CPP) daga United Gold Coast Convention (UGCC), Dakta Ako-Adjei ya zama gadar tsakanin ƙungiyoyin siyasa guda biyu. Ghana ta yi hasarar ƙima saboda ba za ta iya amfana da gogewarsa da hikimar da ba ta da tabbas. Lokacin da muka yi koyi da rayuwarsa mun yanke shawarar ba za mu sake samun wani mutum tsayinsa ya sha wahala ƙaddararsa ba."''<ref name="AKO" />
Bayan jana'izar jihar, an gudanar da jana'izar sirri a kabarin Cocin Holy Trinity Church of God, Okoman, Dome, a Accra.<ref>{{cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/Dr-Ebenezer-Ako-Adjei-An-Appreciation-21921|title=Ghana: Ako Adjei Laid to Rest|publisher=AllAfrica|access-date=22 April 2020}}</ref>
== Rayuwar mutum ==
Ako Adjei ya auri Theodosia Ako Adjei (''née'' Kote-Amon) kuma tare suke da 'ya'ya mata huɗu. Shi Kirista ne kuma memba na Cocin Presbyterian na Ghana. A matsayinsa na Kirista, ya yi imani kuma ya nanata a matsayin falsafar rayuwarsa cewa Allah ne ke sarrafa dukkan al'amuran kuma yana da manufa ga kowa a duniya. "Don haka abin da kowane mutum zai yi shine ya ƙyale Allah ya yi amfani da shi azaman kayan aiki don bauta masa."<ref name=":Vieta" />
== Daraja ==
* A cikin 1946, an mai da shi memba na Cibiyar Nazarin Harkokin Duniya<ref name="EAA">{{cite journal|title=Ghana Year Book 1959|date=1959|publisher=Graphic Corporation|page=143|journal=Ghana Year Book}}</ref>
* A cikin 1952 an sanya shi memba na Cibiyar Kimiyya da Siyasa ta Amurka<ref name="EAA" />
* A 1962 an ba shi lambar girmamawa ta Doctor of Laws daga almajirinsa, Jami'ar Lincoln, Pennsylvania, Amurka<ref>{{cite web|url=http://www.s9.com/Biography/Ako-Adjei-Ebenezer|title=Ako-Adjei, Ebenezer|access-date=14 April 2007|work=Biographies|publisher=S9.com|archive-date=5 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205124426/http://www.s9.com/Biography/Ako-Adjei-Ebenezer|url-status=dead}}</ref>
* A ranar 7 ga Maris 1997 a matsayin wani bangare na bikin cika shekaru 40 da samun 'yancin kai na Ghana, Ako Adjei ya ba Jami'in Order of the Star of Ghana - lambar girmamawa mafi girma ta Jamhuriyar Ghana ta hannun shugaban kasar na lokacin Jerry John Rawlings saboda "gudummawar da ya bayar gwagwarmayar neman 'yancin kan Ghana"<ref name="ellison" />
* A cikin 1999, an ba shi lambar yabo ta Millennium Excellence Award ga Fitattun Jihohi.<ref name="Dr. Ako Adjei" />
== Gada ==
An canza masa suna [[Musayar Ako Adjei]] a Accra, wanda a da can ne Musayar Sankara.<ref>{{Cite web|title=Sankara Interchange re-named after Dr. Ako Adjei|url=https://www.modernghana.com/news/73675/sankara-interchange-re-named-after-dr-ako-adjei.html|access-date=2020-12-26|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sankara Overpass Renamed After Ako Adjei|url=https://www.modernghana.com/news/27058/sankara-overpass-renamed-after-ako-adjei.html|access-date=2020-12-26|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Hakanan akwai filin shakatawa na Ako-Adjei a Osu, Accra.
== Sa farashi ==
"Ghana ita ce ƙasarmu. Ba mu da inda za mu je. Anan ne Allah ya sanya mu kuma tun da farko mun gane wannan shi ne mafi alheri a gare mu duka."<ref name="ellison" />
== Duba kuma ==
* [[Manyan Shida (Ghana)|Manyan Shida]]
== Manazarta ==
cw50ok4b3340l0upn23myf790ezio04
Thy Will Be Done (fim)
0
27426
969865
914611
2026-10-20T14:39:16Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1339101065|Thy Will Be Done (film)]]"
969865
wikitext
text/x-wiki
Thy Will Be Done fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2015, wanda Tobe Osigwe ya rubuta, wanda Mary Njoku ta samar, wanda Obi Emelonye ya hada kai da kuma ba da umarni. Tauraruwar Ramsey Nouah, Mercy Johnson, Jide Kosoko, Mary Njoku da Enyinna Nwigwe . [1] [2]
== Makirci ==
Za a yi ƙaunarka labarin Pius ne, fasto mai farin ciki mai aure wanda ke kula da babban coci a Legas, Najeriya. Amma lokacin da matarsa ta farko wacce ya binne shekaru bakwai da suka gabata ta bayyana ba zato ba tsammani, duniyarsa ta shiga cikin rikici. Matarsa ta yanzu tana ƙoƙarin yin yaƙi da kusurwarta amma Pius yana da zaɓi tsakanin kiransa da matansa; tsakanin tsoffin zunubai da sabbin aminci; tsakanin ɗaukar mataki mai ƙarfi da mika wuya ga nufin Allah. Rashin ƙarfi saboda laifi kuma ya cika da wahayi masu ban sha'awa, babu wani abu da zai shirya Pius don yadda abubuwa zasu sauka cikin rikici mai tsanani, domin jahannama ba ta da fushi kamar mace da aka raina.
== Masu ba da labari ==
* [[Ramsey Nouah]] a matsayin Pius
* Mercy Johnson a matsayin Lucy
* Olivia Gilbert a matsayin Amara
* Rahila Ishaku a matsayin Nurs
* Theodore Clinton a matsayin Papa
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Janar Dele
* Joseph Thomas a matsayin Kwanza
* Gabriel Okorie a matsayin Tsohon Ebiye
* Stanley Immanuel a matsayin Hassan Dele
* [[Mary Njoku|Mary Remmy Njoku]] a matsayin Mochunu
* [[Enyinna Nwigwe]] a matsayin T.Rugged
* T. Temple Ikeji a matsayin Tsohon Ugwu
* Anthony Aclet a matsayin Tony
* Frank M. Ahearn a matsayin Oro
* Ifeanyi Attamah a matsayin Dokta Ugo
* Dozie Eboh a matsayin Deacon
* Zduak Fidelis a matsayin Angela
* Farin Ciki Ihezue a matsayin Toyin
== Saki ==
Farko na duniya na Thy Will Be Done ya faru ne a BFI IMAX a [[Landan]] a ranar 26 ga Fabrairu 2015. <ref>{{Cite web |date=23 February 2015 |title='Thy Will be Done' Premiere – Mercy Johnson to make Nollywood History in London – Buy Tickets Now! |url=http://www.bellanaija.com/2015/02/23/thy-will-be-done-premiere-mercy-johnson-to-make-nollywood-history-in-london-buy-tickets-now/}}</ref> Ya fara nunawa a cikin fina-finai na Najeriya a ranar 15 ga Mayu 2015, <ref>{{Cite web |date=23 April 2015 |title=Nollywood movie hits Nigerian cinemas on May 15 |url=http://pulse.ng/movies/thy-will-be-done-nollywood-movie-hits-nigerian-cinemas-on-may-15-id3693094.html}}</ref> kuma FilmOne ne ya rarraba shi.<ref>{{Cite web |title=Sodas 'N' Popcorn Movie Blog |url=http://www.sodasandpopcorn.com/2015/05/26/here-are-the-10-movies-that-will-be-screened-at-this-years-nollywood-week-paris/}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 April 2015 |title=Nollywood movie hits Nigerian cinemas on May 15 |url=http://pulse.ng/movies/thy-will-be-done-nollywood-movie-hits-nigerian-cinemas-on-may-15-id3693094.html}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
''Sodas da Popcorn'' sun ce: "Abin da ya fi dacewa game da wannan fim din tabbas shine rubutun. Za a yi ka, yana ba da labarin asali wanda ke jan hankali da kuma sizzles. Labari ne wanda kowa zai iya danganta shi"
== Haɗin waje ==
== Manazarta ==
9qua84u4xoeyp2quk4to68913qopm65
969866
969865
2026-10-20T14:40:05Z
Salma Raddah
45959
969866
wikitext
text/x-wiki
Thy Will Be Done fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2015, wanda Tobe Osigwe ya rubuta, wanda Mary Njoku ta samar,
{{Databox}}
wanda Obi Emelonye ya hada kai da kuma ba da umarni. Tauraruwar Ramsey Nouah, Mercy Johnson, Jide Kosoko, Mary Njoku da Enyinna Nwigwe . [1] [2]
== Makirci ==
Za a yi ƙaunarka labarin Pius ne, fasto mai farin ciki mai aure wanda ke kula da babban coci a Legas, Najeriya. Amma lokacin da matarsa ta farko wacce ya binne shekaru bakwai da suka gabata ta bayyana ba zato ba tsammani, duniyarsa ta shiga cikin rikici. Matarsa ta yanzu tana ƙoƙarin yin yaƙi da kusurwarta amma Pius yana da zaɓi tsakanin kiransa da matansa; tsakanin tsoffin zunubai da sabbin aminci; tsakanin ɗaukar mataki mai ƙarfi da mika wuya ga nufin Allah. Rashin ƙarfi saboda laifi kuma ya cika da wahayi masu ban sha'awa, babu wani abu da zai shirya Pius don yadda abubuwa zasu sauka cikin rikici mai tsanani, domin jahannama ba ta da fushi kamar mace da aka raina.
== Masu ba da labari ==
* [[Ramsey Nouah]] a matsayin Pius
* Mercy Johnson a matsayin Lucy
* Olivia Gilbert a matsayin Amara
* Rahila Ishaku a matsayin Nurs
* Theodore Clinton a matsayin Papa
* [[Jide Kosoko]] a matsayin Janar Dele
* Joseph Thomas a matsayin Kwanza
* Gabriel Okorie a matsayin Tsohon Ebiye
* Stanley Immanuel a matsayin Hassan Dele
* [[Mary Njoku|Mary Remmy Njoku]] a matsayin Mochunu
* [[Enyinna Nwigwe]] a matsayin T.Rugged
* T. Temple Ikeji a matsayin Tsohon Ugwu
* Anthony Aclet a matsayin Tony
* Frank M. Ahearn a matsayin Oro
* Ifeanyi Attamah a matsayin Dokta Ugo
* Dozie Eboh a matsayin Deacon
* Zduak Fidelis a matsayin Angela
* Farin Ciki Ihezue a matsayin Toyin
== Saki ==
Farko na duniya na Thy Will Be Done ya faru ne a BFI IMAX a [[Landan]] a ranar 26 ga Fabrairu 2015. <ref>{{Cite web |date=23 February 2015 |title='Thy Will be Done' Premiere – Mercy Johnson to make Nollywood History in London – Buy Tickets Now! |url=http://www.bellanaija.com/2015/02/23/thy-will-be-done-premiere-mercy-johnson-to-make-nollywood-history-in-london-buy-tickets-now/}}</ref> Ya fara nunawa a cikin fina-finai na Najeriya a ranar 15 ga Mayu 2015, <ref>{{Cite web |date=23 April 2015 |title=Nollywood movie hits Nigerian cinemas on May 15 |url=http://pulse.ng/movies/thy-will-be-done-nollywood-movie-hits-nigerian-cinemas-on-may-15-id3693094.html}}</ref> kuma FilmOne ne ya rarraba shi.<ref>{{Cite web |title=Sodas 'N' Popcorn Movie Blog |url=http://www.sodasandpopcorn.com/2015/05/26/here-are-the-10-movies-that-will-be-screened-at-this-years-nollywood-week-paris/}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 April 2015 |title=Nollywood movie hits Nigerian cinemas on May 15 |url=http://pulse.ng/movies/thy-will-be-done-nollywood-movie-hits-nigerian-cinemas-on-may-15-id3693094.html}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
''Sodas da Popcorn'' sun ce: "Abin da ya fi dacewa game da wannan fim din tabbas shine rubutun. Za a yi ka, yana ba da labarin asali wanda ke jan hankali da kuma sizzles. Labari ne wanda kowa zai iya danganta shi"
== Haɗin waje ==
== Manazarta ==
4918hz2jki31jjnz8h51jy1l73319m4
Toky
0
40120
969907
969556
2026-10-20T15:56:43Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi */
969907
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[File:Південно-східна_вежа_замку_в_Токах_02.jpg|thumb| Toky castle]]
[[Fayil:Toky 1.jpg|thumb|Toky]]
[[Fayil:Toky s gerb.png|thumb|Tambarin Toky]]
'''Toky''' ƙauye ce a cikin kwarin kogin Zbruch a cikin Ternopil Raion, Ternopil Oblast a yammacin [[Ukraniya|Ukraine.]] Nasa ne na Skoryky rural hromada, daya daga cikin hromadas na Ukraine.<ref>"Скориковская громада" (in Russian). Портал об'єднаних громад України.</ref>
== Tarihi ==
Akwai kangon waɗanda suka koma zamanin Kievan Rus' amma rubutun farko na ƙauyen bai kasance ba har sai a ranar 30 ga watan Maris a 1430.<ref name=":0">"Podillia residents remember their fellow-countryman, who became prefect of the Congregation for the Oriental Churches". RISU. 4 June 2008.</ref> An gina ginin a ƙarshen karni na 16 ta Janusz Zbaraski (1553-1608), voivode na Bracław kuma bisa ga almara Jeremi Wiśniowiecki, "Hammer of the Cossacks" ya shafe yarintarsa a can.<ref name=":0" />
[[File:Toky-ts-Preobrazhennia-11105085.jpg|thumb|wasu daga cikin manyan gine-ginen '''Toky''']]
Kogin ya yi iyaka ta tsakanin daular Habsburg da Poland, ƙauyen ya fara a karni na 20 a ƙarƙashin ikon Habsburg amma sai ya zama wani yanki na Poland. Akwai Cocin Katolika na Poland amma an rushe ta a zamanin Soviet. An yi hasarar Yahudawa masu yawa da girma a cikin Holocaust.
[[File:61-246-0051 Toky Castle RB.jpg|thumb|Toky]]
Har zuwa a ranar 18 ga watan Yuli 2020, Toky na Pidvolochysk Raion ne. An soke raion a cikin watan Yuli 2020 a matsayin wani ɓangare na sake fasalin gudanarwa na Ukraine, wanda ya rage adadin raions na Ternopil Oblast zuwa uku. An hade yankin Pidvolochysk Raion zuwa Ternopil Raion.<ref>"Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ". Голос України (in Ukrainian). 2020-07-18. Retrieved 2020-10-03.</ref><ref>"Нові райони: карти + склад" (in Ukrainian). Міністерство розвитку громад та територій України.</ref>
== Fitattun mutane ==
* Władysław Rubin (1917-1990), an haifi Cardinal Roman Katolika kuma ya yi ƙuruciyarsa a ƙauyen
== Manazarta ==
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
td15ayyc30t8ni8yj4va79iso8xrdg7
969908
969907
2026-10-20T15:57:09Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi */
969908
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}[[File:Південно-східна_вежа_замку_в_Токах_02.jpg|thumb| Toky castle]]
[[Fayil:Toky 1.jpg|thumb|Toky]]
[[Fayil:Toky s gerb.png|thumb|Tambarin Toky]]
'''Toky''' ƙauye ce a cikin kwarin kogin Zbruch a cikin Ternopil Raion, Ternopil Oblast a yammacin [[Ukraniya|Ukraine.]] Nasa ne na Skoryky rural hromada, daya daga cikin hromadas na Ukraine.<ref>"Скориковская громада" (in Russian). Портал об'єднаних громад України.</ref>
== Tarihi ==
Akwai kangon waɗanda suka koma zamanin Kievan Rus' amma rubutun farko na ƙauyen bai kasance ba har sai a ranar 30 ga watan Maris a 1430.<ref name=":0">"Podillia residents remember their fellow-countryman, who became prefect of the Congregation for the Oriental Churches". RISU. 4 June 2008.</ref> An gina ginin a ƙarshen karni na 16 ta Janusz Zbaraski (1553-1608), voivode na Bracław kuma bisa ga almara Jeremi Wiśniowiecki, "Hammer of the Cossacks" ya shafe yarintarsa a can.<ref name=":0" />
[[File:Toky-ts-Preobrazhennia-11105085.jpg|thumb|wasu daga cikin manyan gine-ginen '''Toky''']]
Kogin ya yi iyaka ta tsakanin daular Habsburg da Poland, ƙauyen ya fara a karni na 20 a ƙarƙashin ikon Habsburg amma sai ya zama wani yanki na Poland. Akwai Cocin Katolika na Poland amma an rushe ta a zamanin Soviet. An yi hasarar Yahudawa masu yawa da girma a cikin Holocaust.
[[File:61-246-0051 Toky Castle RB.jpg|thumb|Toky]]
Har zuwa a ranar 18 ga watan Yuli a shekara ta 2020, Toky na Pidvolochysk Raion ne. An soke raion a cikin watan Yuli 2020 a matsayin wani ɓangare na sake fasalin gudanarwa na Ukraine, wanda ya rage adadin raions na Ternopil Oblast zuwa uku. An hade yankin Pidvolochysk Raion zuwa Ternopil Raion.<ref>"Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ". Голос України (in Ukrainian). 2020-07-18. Retrieved 2020-10-03.</ref><ref>"Нові райони: карти + склад" (in Ukrainian). Міністерство розвитку громад та територій України.</ref>
== Fitattun mutane ==
* Władysław Rubin (1917-1990), an haifi Cardinal Roman Katolika kuma ya yi ƙuruciyarsa a ƙauyen
== Manazarta ==
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jt962eartlfimczfnb6sksse7vnrx05
Tattaunawar user:Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780
3
41639
970079
212662
2026-10-21T09:20:16Z
Squasher
7973
Squasher moved page [[Tattaunawar user:King Muli 12]] to [[Tattaunawar user:Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/King Muli 12|King Muli 12]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780|Renamed user a5e0f266d6b82db09f3e70084efc2780]]"
212662
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, King Muli 12! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/King Muli 12|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:01, 10 ga Faburairu, 2023 (UTC)
e8mmg56zvsteo0frwu758quc0naiald
Faye HeavyShield
0
51163
969986
467781
2026-10-20T20:24:40Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969986
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Faye_HeavyShield_(2009).jpg|thumb|Faye HeavyShield]]
'''Faye HeavyShield'''(an Haife shi a shekara ta 1953)mai zanen al'umman farko na Kainai ne kuma mai fasahar shigarwa.An san ta don maimaita amfani da abubuwa da rubuce-rubuce don ƙirƙirar manyan sikeli,galibi ƙanƙanta,ƙayyadaddun kayan aiki na rukunin yanar gizo.
== Fage ==
HeavyShield,ƙarami na uku cikin 'yan'uwa 12,ya girma a Arewacin Ƙarshen Jini 148 a Alberta,inda mahaifinta ya gudanar da kiwo.Tun tana karama ta halarci makarantar [[Cocin katolika|Katolika]] a wurin zama na St.Mary's Residential.Ta girma a Reserve ta yi magana da Blackfoot da Ingilishi kuma ta ɗan ɗan yi ɗan lokaci tare da kakarta wacce ta gaya mata tarihin baka na Kainai,ko mutanen Jini,waɗanda ke cikin ƙungiyar Blackfoot Confederacy.
[[File:Faye_HeavyShield.jpg|thumb|left|Faye HeavyShield]]
A cikin 1980 HeavyShield ta yi rajista a Kwalejin Art da Design na Alberta sannan ta sami digiri na farko na Fine Arts a Jami'ar Calgary a 1986.
A cikin 2007 HeavyShield ya ba da labari kuma yayi aiki a cikin"Legends of Kainai: Stories from the Blackfoot People of Southern Alberta"wanda CBC ta samar.
== Aikin fasaha ==
<blockquote>''Sana'ina nuni ne na muhallina da tarihin kaina kamar yadda rayuwa ta kasance a cikin yanayin yanayin kudancin Alberta tare da ciyawa mai ciyayi,kogi,da iska da kuma tarbiyya a cikin al'ummar Kainai (tare da yanayin ƙuruciya a tsarin makarantar mazaunin Katolika).Abubuwan da suka gabata, na yanzu da waɗanda aka zayyana sun haɗa da ƙamus da aka yi amfani da su don gane tunanina da ra'ayoyina;martani da nassoshi ga jiki, ƙasa,harshe.''-Faye HeavyShield</blockquote>
* Gidan kayan tarihi na Eiteljorg na Indiyawan Amurka da fasahar Yamma
* Gidan kayan tarihi na Ji
* National Gallery of Canada
== Sanannen kyaututtuka ==
* ''Eiteljorg Fellowship for American Fine Art'', 2009, Eiteljorg Museum of American Indians and Western Art
== Kara karantawa ==
* Garkuwan Heavy, Faye. ''venus kamar torpedo'' . Dunlop Art Gallery Publications, 1996.
* Kyo Maclear da Kathryn Walter. ''Masu Binciken Masu Zaman Kansu: Ƙarƙashin Ƙarƙashin Ƙarƙashin Ƙarƙashin Ƙasa'' . Banff Center Press, 1999. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-920159-61-3|0-920159-61-3]]
* Paul Chaat Smith . ''Faye HeavyGarke: Jini'' . Kudancin Alberta Art Gallery, 2005. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1-894699-30-0|1-894699-30-0]]
== Nassoshi ==
<references group="" responsive="1"></references>
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://ccca.concordia.ca/c/writing/h/houle/hou006t.html ''Robert Houle'' akan Faye HeavyShield] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029012537/http://ccca.concordia.ca/c/writing/h/houle/hou006t.html |date=2017-10-29 }}
* [http://www.mason-studio.com/journal/2012/03/faye-heavyshield-strength-of-the-kainai/ "Faye HeavyShield: Ƙarfin Kainai"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180413011052/http://www.mason-studio.com/journal/2012/03/faye-heavyshield-strength-of-the-kainai/ |date=2018-04-13 }} Archived Mason Studio
* [http://www.gallerieswest.ca/magazine/stories/faye-heavyshield-s-calling-stones/ "Faye HeavyShield's Calling Duwatsu"] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Galleries West
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1953]]
s70kitd7epva4voaqc98rx8abffs8tm
Muhammad Cham
0
52875
969997
319336
2026-10-20T21:17:43Z
Yusuf Danmarna
49960
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
969997
wikitext
text/x-wiki
'''Muhammed Cham Saračević''' (an haife shi 26 Satumba 2000) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar [[Austriya]] wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya na Faransa. Kulob din Clermont da tawagar kasar Austria.<ref>{{Soccerway|muhammed-cham-saracevic/497319}}</ref>
== Aikin kulob ==
Cham ya fara aikinsa a SC Red Star Penzing. A watan Oktoba 2008 ya bar Austria. Har zuwa 2016 sannan ya taka leda a Jamus a cikin kungiyar matasa ta Hannover 96 . Domin kakar 2016-17 ya koma B-Juniors na VfL Wolfsburg, inda ya buga wasanni 22 a cikin B-Junioren-Bundesliga a wannan kakar.
A watan Agusta 2017, ya buga wasa da Hertha BSC a karon farko don ƙungiyar U-19 a cikin A-Junior Bundesliga. A kakar 2017-18 ya buga wasanni 15 inda ya zura kwallaye uku. A cikin kakar 2018-19 ya buga wasanni 22 kuma ya zama zakara na Gruppe Nord/Nordost tare da Wolfsburg. Saboda haka, ya shiga wasan karshe tare da Wolfsburg, wanda suka yi rashin nasara a hannun VfB [[Stuttgart]] .
Don kakar 2019–20, an haɓaka Cham zuwa ƙungiyar Wolfsburg ta biyu, VfL Wolfsburg II . Ya fara buga musu wasa a Regionalliga a watan Yuli 2019 lokacin da ya zo a madadin Julian Justvan a cikin minti na 80 a ranar wasa ta biyu na wannan kakar da BSV Schwarz-Weiß Rehden . Bayan wasanni uku na Wolfsburg II, ya koma Austria a watan Satumba na 2019 kuma ya koma kulob din Bundesliga FC Admira Wacker Mödling. <ref>[https://www.vfl-wolfsburg.de/newsdetails/news-detail/detail/news/saracevic-geht/ Saracevic geht], vfl-wolfsburg.de, 1 September 2019</ref>
Ya fara buga wasan Bundesliga na Kwallon kafa na Austrian ne a cikin wannan watan lokacin da yake cikin jerin ‘yan wasan da za su kara da SKN St. Pölten a ranar takwas na wannan kakar kuma Erwin Hoffer ya maye gurbinsa a minti na 65. Ya buga wasanni 18 a Bundesliga gaba daya a Admira. A ranar 6 Oktoba 2020, ya koma Faransa zuwa kulob na biyu na Clermont Foot, wanda duk da haka ya ba shi aro kai tsaye ga kulob din Danish 1st Division Vendsyssel FF na kakar 2020-21. <ref>[https://www.vendsysselff.dk/vendsyssel-ff-henter-to-offensive-forstaerkninger/ VENDSYSSEL FF HENTER TO OFFENSIVE FORSTÆRKNINGER], vendsysselff.dk, 6 October 2020</ref>
A ranar 13 ga Yuli 2021, ya koma Austria, tare da Austria Lustenau akan lamuni na tsawon lokaci.
== Ayyukan kasa da kasa ==
An haifi Cham a Ostiriya, kuma ɗan Bosnia ne kuma ɗan asalin [[Senegal]] ne. An kira shi zuwa tawagar kasar Ostiriya don jerin wasannin gasar UEFA Nations League a watan Satumba na 2022. Ya buga wasansa na farko a ranar 25 ga Satumba 2022 a wasan League Nations da Croatia .
== Kididdigar sana'a ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 3 June 2023}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da burin ta kulob, kakar da gasar
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kaka
! colspan="3" | Kungiyar
! colspan="2" | Kofin
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Jimlar
|-
! Rarraba
! Aikace-aikace
! Manufa
! Aikace-aikace
! Manufa
! Aikace-aikace
! Manufa
! Aikace-aikace
! Manufa
|-
| VfL Wolfsburg II
| 2019-20
| Regionalliga Nord
| 3
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | -
| 3
| 0
|-
| rowspan="3" | Admira Wacker
| 2019-20
| Bundesliga Austria
| 16
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | -
| 17
| 0
|-
| 2020-21
| Bundesliga Austria
| 2
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | -
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimlar
! 18
! 0
! 2
! 0
! colspan="2" | -
! 20
! 0
|-
| rowspan="3" | Clermont Kafar
| 2021-22
| Ligue 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | -
| 0
| 0
|-
| 2022-23
| Ligue 1
| 38
| 7
| 1
| 0
| colspan="2" | -
| 39
| 7
|-
! colspan="2" | Jimlar
! 38
! 7
! 1
! 0
! colspan="2" | -
! 39
! 7
|-
| Vendsyssel (rance)
| 2020-21
| Danish 1st Division
| 22
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | -
| 23
| 0
|-
| SC Austria Lustenau (layi)
| 2021-22
| 2. Laliga
| 29
| 15
| 2
| 0
| colspan="2" | -
| 31
| 15
|-
! colspan="3" | Jimlar sana'a
! 110
! 22
! 6
! 0
! 0
! 0
! 116
! 22
|}
{{Notelist}}
=== Ƙasashen Duniya ===
{{Updated|match played 25 September 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Fitowa da burin tawagar ƙasa da shekara
! Tawagar kasa
! Shekara
! Aikace-aikace
! Manufa
|-
| Austria
| 2022
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | Jimlar
! 1
! 0
|}
== Girmamawa ==
'''Austria Lustenau'''
* Gasar Kwallon Kafar Austriya ta Biyu : 2021–22
== manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Muhammed Cham at kicker (in German)
* {{NFT player|88832}}
* [https://www.oefb.at/Spieler/1247040/?Muhammed-Cham-Saracevic Muhammed Cham Saračević] at ÖFB
* Muhammed Cham – French league stats at Ligue 1 – also available in French
{{Clermont Foot squad}}
[[Category:Haihuwan 2000]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
ehvg6m1zy87j310e0st32f59soynu6j
969999
969997
2026-10-20T21:19:12Z
Yusuf Danmarna
49960
An gyara kalmomin fassarar kai tsaye (machine translation), an inganta haɗin gwiwar jumla da girammar Hausa, an gyara kalmomin teburin ƙididdiga (kamar sauya "Aikace-aikace/Manufa" zuwa "Wasanni/Ƙwallaye"), sannan an gyara rukunonin shafi (categories) da tsarin manazarta domin bin ƙa'idojin Wikipedia.
969999
wikitext
text/x-wiki
'''Muhammed Cham Saračević''' (an haife shi ranar 26 ga Satumba, 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar [[Austria]] wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Clermont ta ƙasar Faransa da kuma tawagar ƙasar Austria.<ref>{{Soccerway|muhammed-cham-saracevic/497319}}</ref>
== Aikin ƙungiya ==
Cham ya fara aikinsa ne a ƙungiyar SC Red Star Penzing. A watan Oktoba na shekarar 2008 ya bar Austria zuwa Jamus, inda ya buga wa ƙungiyar matasa ta Hannover 96 wasa har zuwa shekarar 2016. Domin kakar 2016–17, ya koma ƙungiyar B-Juniors ta VfL Wolfsburg, inda ya buga wasanni 22 a cikin B-Junioren-Bundesliga.
A watan Agustan 2017, ya fara buga wasa a ƙungiyar U-19 a kan Hertha BSC a cikin A-Junior Bundesliga. A kakar 2017–18 ya buga wasanni 15 inda ya ci kwallaye uku. A kakar 2018–19 ya buga wasanni 22 kuma ya zama zakara na Gruppe Nord/Nordost tare da Wolfsburg.
A kakar 2019–20, an haɓaka Cham zuwa ƙungiyar Wolfsburg ta biyu (VfL Wolfsburg II). Bayan wasanni uku kawai, ya koma Austria a watan Satumba na 2019 zuwa ƙungiyar FC Admira Wacker Mödling.<ref>[https://www.vfl-wolfsburg.de/newsdetails/news-detail/detail/news/saracevic-geht/ Saracevic geht], vfl-wolfsburg.de, 1 September 2019</ref>
A ranar 6 ga Oktoba, 2020, ya sanya hannu a ƙungiyar Clermont Foot ta ƙasar Faransa, amma aka ba da shi aro kai tsaye zuwa ƙungiyar Vendsyssel FF ta ƙasar Denmark domin kakar 2020–21.<ref>[https://www.vendsysselff.dk/vendsyssel-ff-henter-to-offensive-forstaerkninger/ VENDSYSSEL FF HENTER TO OFFENSIVE FORSTÆRKNINGER], vendsysselff.dk, 6 October 2020</ref> A ranar 13 ga Yuli, 2021, ya koma Austria zuwa ƙungiyar Austria Lustenau a matsayin aro na tsawon kaka guda.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Cham a ƙasar Austria, kuma ɗan asalin ƙasashen Bosnia da [[Senegal]] ne. An kira shi zuwa tawagar ƙasar Austria a karon farko a watan Satumba na shekarar 2022 domin gasar UEFA Nations League. Ya buga wasansa na farko a ranar 25 ga Satumba, 2022 a kan ƙasar Croatia.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Ƙungiya ===
{{Updated|3 Yuni 2023}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+ Wasanni da ƙwallaye ta ƙungiya, kaka da gasa
! rowspan="2" | Ƙungiya
! rowspan="2" | Kaka
! colspan="3" | Gasar gida
! colspan="2" | Kofin gida
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Rarraba
! Wasanni
! Ƙwallaye
! Wasanni
! Ƙwallaye
! Wasanni
! Ƙwallaye
! Wasanni
! Ƙwallaye
|-
| VfL Wolfsburg II
| 2019–20
| Regionalliga Nord
| 3
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 3
| 0
|-
| rowspan="3" | Admira Wacker
| 2019–20
| Austrian Bundesliga
| 16
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 17
| 0
|-
| 2020–21
| Austrian Bundesliga
| 2
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 18
! 0
! 2
! 0
! colspan="2" | —
| 20
! 0
|-
| rowspan="3" | Clermont
| 2021–22
| Ligue 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| 2022–23
| Ligue 1
| 38
| 7
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 39
| 7
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 38
! 7
! 1
! 0
! colspan="2" | —
| 39
| 7
|-
| Vendsyssel (aro)
| 2020–21
| Danish 1st Division
| 22
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 23
| 0
|-
| SC Austria Lustenau (aro)
| 2021–22
| 2. Liga (Austria)
| 29
| 15
| 2
| 0
| colspan="2" | —
| 31
| 15
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 110
! 22
! 6
! 0
! 0
! 0
! 116
! 22
|}
=== Ƙasashen duniya ===
{{Updated|25 Satumba 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Wasanni da ƙwallaye a tawagar ƙasa ta shekara
! Tawagar ƙasa
! Shekara
! Wasanni
! Ƙwallaye
|-
| Austria
| 2022
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 1
! 0
|}
== Nasarori ==
'''Austria Lustenau'''
* Gasar Ƙwallon Ƙafa ta Biyu ta Austria (2. Liga): 2021–22
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://www.oefb.at/Spieler/1247040/?Muhammed-Cham-Saracevic Muhammed Cham Saračević] a ÖFB
[[Rukuni:An haife su a shekara ta 2000]]
[[Rukuni:Mutane masu rai]]
[[Rukuni: 'Yan wasan ƙwallon ƙafa na Austria]]
ora65g5ynppteo8gco62txjh3po9w1y
Pascal Amanfo
0
54069
969955
944224
2026-10-20T18:16:48Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1370863697|Pascal Amanfo]]"
969955
wikitext
text/x-wiki
'''Pascal Amanfo''' Listenⓘ darektan fina-finai ne na Najeriya, wanda ya samo asali ne daga masana'antar fina-fakka ta Ghana . <ref>{{Cite web |date=2017-05-24 |title=Jeffrey Nortey Is A "Star"—Pascal Amanfo |url=https://www.modernghana.com/entertainment/43364/jeffrey-nortey-is-a-starpascal-amanfo.html |access-date=2017-07-01 |website=Modern Ghana}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Amanfo 'yar asalin Awo Omamma ce a yankin karamar hukumar Oru ta Gabas ta Jihar Imo, kudu maso gabashin Najeriya . Mahaifiyarsa ta fito ne daga kabilar Esan ta Jihar Edo, yankin kudu maso kudu na Najeriya.[1]
== Ayyuka ==
A cikin wata hira a kan The Delay Show Ghana ''(2014),'' Amanfo ya bayyana dan wasan kwaikwayo na [[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|AMAA]] wanda ya lashe lambar yabo, [[Adjetey Anang]] a matsayin "mafarki na kowane darektan", musamman don saurin sa da himma ga aikin wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |last=Maryan |first=Oteng |date=April 2014 |title=Pascal Amanfo Says Adjetey Anang Is Every Director's Dream Actor |url=http://www.ghanafilmindustry.com/pascal-amanfo-says-adjetey-anang-every-directors-dream-actor/ |website=Ghana Film Industry}}</ref> A shekara ta 2014, Pulse ta lissafa shi a matsayin daya daga cikin manyan daraktocin fina-finai na Najeriya. A cikin wata hira ta 2014 tare da [[Vanguard (Nijeriya)]] , 'yar wasan [[Nollywood]], Sharon Francis ta bayyana Amanfo a matsayin mai ba da shawara, wanda ya cancanci yabo ga koyarwarsa a cikin neman tauraruwa. Babbar 'yar wasan Ghana, [[Yvonne Nelson]] tana magana game da cewa Amanfo ya gano shi, ya bayyana cewa shi "daya daga cikin manyan daraktoci a Ghana" kuma yana da hanyar yin yanayi mai wahala ya zama kamar ba tare da ƙoƙari ba ga membobin ma'aikata yayin da suke kan saiti.<ref>{{Cite web |last=Benjamin |first=Njoku |date=2013 |title=Nigeria: I Wasn't Used and Dumped - Yvonne Nelson |url=http://allafrica.com/stories/201307221050.html |access-date=2017-07-07 |website=allAfrica.com}}</ref> A cikin 2011, Amanfo ya ba da umarnin Single Six, tare da [[Yvonne Okoro]] da [[John Dumelo]] . <ref>{{Cite web |title=Mzbel's' Single Six movie premieres July 29 |url=https://www.modernghana.com/music/15660/3/mzbels-single-six-movie-premieres-july-29.html}}</ref> A cikin 2013, Amanfo ya haifar da tashin hankali a Najeriya da Ghana, lokacin da fim dinsa na Boko Haram ya fara. Daga baya hukumomin Ghana sun hana fim din kuma ya zama abin takaici a Najeriya duk da cewa an canza taken zuwa Nation under Siege . Amanfo ya fitar da trailer don Purple Rose (2014) wanda taurari [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]]. Fim din yana kewaye da rayuwar wani ɗan jarida mai bincike.<ref>{{Cite web |title=Nse Ikpe-Etim & Eddie Watson star in Pascal Amanfo's 'Purple Rose' {{!}} Watch the Trailer |url=https://www.bellanaija.com/2014/02/nse-ikpe-etim-eddie-watson-star-in-pascal-amanfos-purple-rose-watch-the-trailer/}}</ref> A cikin 2015, BellaNaija ya bayyana Amanfo's If Tomorrow Never Comes a matsayin ƙoƙari mai kyau idan aka kwatanta da fim din da ya gabata. Ya yaba da fim din, tasirin gani da sauti da aka yi amfani da shi a fim din.<ref>{{Cite web |last=Sodas and Popcorn |date=2015 |title=Sodas & Popcorn Movie Review: If Tomorrow Never Comes |url=https://www.bellanaija.com/2015/07/sodas-popcorn-movie-review-if-tomorrow-never-comes/ |website=bellanaija}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Amanfo Kirista ne mai aiki. A shekara ta 2015, ya bayyana cewa zai mai da hankali kan rayuwa da ta faranta wa Allah rai.<ref>{{Cite web |last=admin |date=August 2015 |title=Pascal Amanfo runs to Christ: Dedicates life to him |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Pascal-Amanfo-runs-to-Christ-Dedicates-life-to-him-377740 |website=Ghana Web}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
* Sin birni (2019)
* ''Gidan Roses (2011) ''
* ''Bayanan kunya (2010) ''
* ''Gudun Iyali''
* Stalemate (a matsayin mai samarwa)
* Bikin aurena na karshe (2009)
* ''Ma'aikaciyar Kasuwanci'' (2008)
* Marasa aure (2012)
* ''Yana so Ya kasance'' (2012)
* ''Gidan Kabari'' (2011)
* ''Gidan Zinariya (fim) (2013) ''
* Kasar da ke Kewaye (2013)
* ''Wasiƙu ga Uwata''
* ''Asirin Jima'i''<ref>{{Cite web |date=May 2017 |title=Pascal Amanfo releases "The mystery of sex" short film |url=https://www.newsghana.com.gh/pascal-amanfo-releases-the-mystery-of-sex-short-film/ |access-date=2017-07-01 |website=Ghana}}</ref>
* ''Purple Rose'' (2014) <ref>{{Cite web |title=Nse Ikpe-Etim & Eddie Watson star in Pascal Amanfo's "Purple Rose" {{!}} Watch the Trailer - BellaNaija |url=https://www.bellanaija.com/2014/02/nse-ikpe-etim-eddie-watson-star-in-pascal-amanfos-purple-rose-watch-the-trailer/ |access-date=2018-04-19 |website=www.bellanaija.com |language=en-US}}</ref>
* ''Idan Gobe Ba Ta Zuwa Ba''<ref>{{Cite web |title=Sodas & Popcorn Movie Review: If Tomorrow Never Comes - BellaNaija |url=https://www.bellanaija.com/2015/07/sodas-popcorn-movie-review-if-tomorrow-never-comes/ |access-date=2018-04-19 |website=www.bellanaija.com |language=en-US}}</ref>
* ''Triniti (2010) ''
* ''Boko Haram''
* ''Siyar da Miji'' (2014)
* ''Idan Ka kasance nawa'' (2014)
* ''Stalmate''<ref>{{Cite web |date=June 2015 |title=Jackie Appiah, Van Vicker on set of Pascal Amanfo's new movie |url=http://www.pulse.com.gh/movies/stalemate-jackie-appiah-van-vicker-on-set-of-pascal-amanfos-new-movie-id3830879.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113093329/http://pulse.com.gh/movies/stalemate-jackie-appiah-van-vicker-on-set-of-pascal-amanfos-new-movie-id3830879.html |archive-date=2017-01-13 |access-date=2017-07-01 |website=Pulse}}</ref>
* ''Ɗaya daga cikin shida'' <ref>{{Cite web |last=admin |date=July 2011 |title=Mzbel's' Single Six movie premieres July 29 |url=https://www.modernghana.com/music/15660/3/mzbels-single-six-movie-premieres-july-29.html |access-date=2017-07-06 |website=Modern Ghana}}</ref>
* ''[[40 Looks Good on You|40 Yana da kyau a kai]]'' (2019)
== Godiya gaisuwa ==
=== Kyautar Fim ta Ghana ===
* 2011 Ghana Movie Awards - Darakta mafi kyau (Bed of Roses) - gabatarwa <ref>{{Cite web |title=2011 Ghana Movie Awards winners list |url=http://omgghana.com/winners-of-the-2011-ghana-movie-awards/ |access-date=30 June 2014 |publisher=omgghana.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ties That Bind sweeps Ghana Movie Awards |url=http://www.modernghana.com/music/16943/3/ties-that-bind-sweeps-ghana-movie-awards.html |access-date=30 June 2014 |publisher=modernghana.com}}</ref>
* 2012 Ghana Movie Awards - Darakta Mafi Kyawu (Single and Married) - ya lashe <ref>{{Cite web |title=Ghana Movie Awards 2012 Nominees |url=http://www.informafrica.com/entertainment-africa/ghana-movie-awards-2012-nominees-announced/ |access-date=30 June 2014 |publisher=informafrica.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2012 Ghana Movie Awards |url=http://ireporterstv.co/ghana-movie-awards-list-of-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714182929/http://ireporterstv.co/ghana-movie-awards-list-of-nominees/ |archive-date=14 July 2014 |access-date=30 June 2014}}</ref>
* 2013 Ghana Movie Awards - Mafi Kyawun Rubuce-rubuce (House of Gold) - gabatarwa <ref>{{Cite web |title=Desmond Elliot nominated for 2013 Ghana Movie Awards |url=http://www.360nobs.com/2013/12/nominees-for-2013-ghana-movie-awardssmond-elliot-nominated-for-2013-ghana-movie-awards/ |access-date=1 July 2014 |publisher=360nobs.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2013 Ghana Movie Awards Nominees |url=http://showbiz.peacefmonline.com/pages/movies/201312/182025.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714220646/http://showbiz.peacefmonline.com/pages/movies/201312/182025.php |archive-date=14 July 2014 |access-date=1 July 2014 |publisher=showbiz.peacefmonline.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pick your Best Dressed at 2013 Ghana Movie Awards |url=http://www.bellanaija.com/2013/12/31/pick-the-best-dressed-at-the-2013-ghana-movie-awards-in-accra-red-carpet-shots-of-yvonne-nelson-majid-michel-john-dumelo-monalisa-chinda-juliet-ibrahim-more-stars/ |access-date=1 July 2014 |publisher=bellanaija.com}}</ref>
* 2013 Ghana Movie Awards - Mafi kyawun Tsarin samarwa (House of Gold) - gabatarwa
* 2014 Ghana Movie Awards - Darakta Mafi Kyawu (Ɗaya, Married and Complexed) - gabatarwa
* 2014 Ghana Movie Awards - Mafi Kyawun Rubuce-rubuce (Ɗaya, Aure da Rikici) - gabatarwa
* 2014 Ghana Movie Awards - Mafi kyawun Tsarin samarwa (Single, Married and Complexed) - gabatarwa
* 2015 Ghana Movie Awards - Darakta Mafi Kyawu (Idan Gobe Ba ta zo ba) - gabatarwa
* 2015 Ghana Movie Awards - Mafi Kyawun Daidaitawa ko Original Screenplay (Idan Gobe Ba ta zo ba) - gabatarwa
=== Kyautar Golden Icons Academy Movie ===
* 2012 Golden Icons Academy Movie Awards - Mafi kyawun Fim na asali (Single Six) - gabatarwa
* 2012 Golden Icons Academy Movie Awards - Darakta mafi kyau (Zaɓin Masu kallo) - gabatarwa
* 2013 Golden Icons Academy Movie Awards - Darakta mafi kyau (House of Gold) - gabatarwa
=== Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka ===
* 2014 Africa Magic Viewers' Choice Awards - Mafi Kyawun Mawallafi (Single da Married) - gabatarwa
== Dubi kuma ==
* [[Jerin Jaruman Finafinan Najeriya|Jerin 'yan wasan kwaikwayo na Najeriya]]
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
* [[Jerin daraktocin fina-finai na Najeriya]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ecgorkdepg0wl7vjx00r5h1atk588ik
969956
969955
2026-10-20T18:17:23Z
Salma Raddah
45959
969956
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Pascal Amanfo''' Listenⓘ darektan fina-finai ne na Najeriya, wanda ya samo asali ne daga masana'antar fina-fakka ta Ghana . <ref>{{Cite web |date=2017-05-24 |title=Jeffrey Nortey Is A "Star"—Pascal Amanfo |url=https://www.modernghana.com/entertainment/43364/jeffrey-nortey-is-a-starpascal-amanfo.html |access-date=2017-07-01 |website=Modern Ghana}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Amanfo 'yar asalin Awo Omamma ce a yankin karamar hukumar Oru ta Gabas ta Jihar Imo, kudu maso gabashin Najeriya . Mahaifiyarsa ta fito ne daga kabilar Esan ta Jihar Edo, yankin kudu maso kudu na Najeriya.[1]
== Ayyuka ==
A cikin wata hira a kan The Delay Show Ghana ''(2014),'' Amanfo ya bayyana dan wasan kwaikwayo na [[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|AMAA]] wanda ya lashe lambar yabo, [[Adjetey Anang]] a matsayin "mafarki na kowane darektan", musamman don saurin sa da himma ga aikin wasan kwaikwayo.<ref>{{Cite web |last=Maryan |first=Oteng |date=April 2014 |title=Pascal Amanfo Says Adjetey Anang Is Every Director's Dream Actor |url=http://www.ghanafilmindustry.com/pascal-amanfo-says-adjetey-anang-every-directors-dream-actor/ |website=Ghana Film Industry}}</ref> A shekara ta 2014, Pulse ta lissafa shi a matsayin daya daga cikin manyan daraktocin fina-finai na Najeriya. A cikin wata hira ta 2014 tare da [[Vanguard (Nijeriya)]] , 'yar wasan [[Nollywood]], Sharon Francis ta bayyana Amanfo a matsayin mai ba da shawara, wanda ya cancanci yabo ga koyarwarsa a cikin neman tauraruwa. Babbar 'yar wasan Ghana, [[Yvonne Nelson]] tana magana game da cewa Amanfo ya gano shi, ya bayyana cewa shi "daya daga cikin manyan daraktoci a Ghana" kuma yana da hanyar yin yanayi mai wahala ya zama kamar ba tare da ƙoƙari ba ga membobin ma'aikata yayin da suke kan saiti.<ref>{{Cite web |last=Benjamin |first=Njoku |date=2013 |title=Nigeria: I Wasn't Used and Dumped - Yvonne Nelson |url=http://allafrica.com/stories/201307221050.html |access-date=2017-07-07 |website=allAfrica.com}}</ref> A cikin 2011, Amanfo ya ba da umarnin Single Six, tare da [[Yvonne Okoro]] da [[John Dumelo]] . <ref>{{Cite web |title=Mzbel's' Single Six movie premieres July 29 |url=https://www.modernghana.com/music/15660/3/mzbels-single-six-movie-premieres-july-29.html}}</ref> A cikin 2013, Amanfo ya haifar da tashin hankali a Najeriya da Ghana, lokacin da fim dinsa na Boko Haram ya fara. Daga baya hukumomin Ghana sun hana fim din kuma ya zama abin takaici a Najeriya duk da cewa an canza taken zuwa Nation under Siege . Amanfo ya fitar da trailer don Purple Rose (2014) wanda taurari [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]]. Fim din yana kewaye da rayuwar wani ɗan jarida mai bincike.<ref>{{Cite web |title=Nse Ikpe-Etim & Eddie Watson star in Pascal Amanfo's 'Purple Rose' {{!}} Watch the Trailer |url=https://www.bellanaija.com/2014/02/nse-ikpe-etim-eddie-watson-star-in-pascal-amanfos-purple-rose-watch-the-trailer/}}</ref> A cikin 2015, BellaNaija ya bayyana Amanfo's If Tomorrow Never Comes a matsayin ƙoƙari mai kyau idan aka kwatanta da fim din da ya gabata. Ya yaba da fim din, tasirin gani da sauti da aka yi amfani da shi a fim din.<ref>{{Cite web |last=Sodas and Popcorn |date=2015 |title=Sodas & Popcorn Movie Review: If Tomorrow Never Comes |url=https://www.bellanaija.com/2015/07/sodas-popcorn-movie-review-if-tomorrow-never-comes/ |website=bellanaija}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Amanfo Kirista ne mai aiki. A shekara ta 2015, ya bayyana cewa zai mai da hankali kan rayuwa da ta faranta wa Allah rai.<ref>{{Cite web |last=admin |date=August 2015 |title=Pascal Amanfo runs to Christ: Dedicates life to him |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Pascal-Amanfo-runs-to-Christ-Dedicates-life-to-him-377740 |website=Ghana Web}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
* Sin birni (2019)
* ''Gidan Roses (2011) ''
* ''Bayanan kunya (2010) ''
* ''Gudun Iyali''
* Stalemate (a matsayin mai samarwa)
* Bikin aurena na karshe (2009)
* ''Ma'aikaciyar Kasuwanci'' (2008)
* Marasa aure (2012)
* ''Yana so Ya kasance'' (2012)
* ''Gidan Kabari'' (2011)
* ''Gidan Zinariya (fim) (2013) ''
* Kasar da ke Kewaye (2013)
* ''Wasiƙu ga Uwata''
* ''Asirin Jima'i''<ref>{{Cite web |date=May 2017 |title=Pascal Amanfo releases "The mystery of sex" short film |url=https://www.newsghana.com.gh/pascal-amanfo-releases-the-mystery-of-sex-short-film/ |access-date=2017-07-01 |website=Ghana}}</ref>
* ''Purple Rose'' (2014) <ref>{{Cite web |title=Nse Ikpe-Etim & Eddie Watson star in Pascal Amanfo's "Purple Rose" {{!}} Watch the Trailer - BellaNaija |url=https://www.bellanaija.com/2014/02/nse-ikpe-etim-eddie-watson-star-in-pascal-amanfos-purple-rose-watch-the-trailer/ |access-date=2018-04-19 |website=www.bellanaija.com |language=en-US}}</ref>
* ''Idan Gobe Ba Ta Zuwa Ba''<ref>{{Cite web |title=Sodas & Popcorn Movie Review: If Tomorrow Never Comes - BellaNaija |url=https://www.bellanaija.com/2015/07/sodas-popcorn-movie-review-if-tomorrow-never-comes/ |access-date=2018-04-19 |website=www.bellanaija.com |language=en-US}}</ref>
* ''Triniti (2010) ''
* ''Boko Haram''
* ''Siyar da Miji'' (2014)
* ''Idan Ka kasance nawa'' (2014)
* ''Stalmate''<ref>{{Cite web |date=June 2015 |title=Jackie Appiah, Van Vicker on set of Pascal Amanfo's new movie |url=http://www.pulse.com.gh/movies/stalemate-jackie-appiah-van-vicker-on-set-of-pascal-amanfos-new-movie-id3830879.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113093329/http://pulse.com.gh/movies/stalemate-jackie-appiah-van-vicker-on-set-of-pascal-amanfos-new-movie-id3830879.html |archive-date=2017-01-13 |access-date=2017-07-01 |website=Pulse}}</ref>
* ''Ɗaya daga cikin shida'' <ref>{{Cite web |last=admin |date=July 2011 |title=Mzbel's' Single Six movie premieres July 29 |url=https://www.modernghana.com/music/15660/3/mzbels-single-six-movie-premieres-july-29.html |access-date=2017-07-06 |website=Modern Ghana}}</ref>
* ''[[40 Looks Good on You|40 Yana da kyau a kai]]'' (2019)
== Godiya gaisuwa ==
=== Kyautar Fim ta Ghana ===
* 2011 Ghana Movie Awards - Darakta mafi kyau (Bed of Roses) - gabatarwa <ref>{{Cite web |title=2011 Ghana Movie Awards winners list |url=http://omgghana.com/winners-of-the-2011-ghana-movie-awards/ |access-date=30 June 2014 |publisher=omgghana.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ties That Bind sweeps Ghana Movie Awards |url=http://www.modernghana.com/music/16943/3/ties-that-bind-sweeps-ghana-movie-awards.html |access-date=30 June 2014 |publisher=modernghana.com}}</ref>
* 2012 Ghana Movie Awards - Darakta Mafi Kyawu (Single and Married) - ya lashe <ref>{{Cite web |title=Ghana Movie Awards 2012 Nominees |url=http://www.informafrica.com/entertainment-africa/ghana-movie-awards-2012-nominees-announced/ |access-date=30 June 2014 |publisher=informafrica.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2012 Ghana Movie Awards |url=http://ireporterstv.co/ghana-movie-awards-list-of-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714182929/http://ireporterstv.co/ghana-movie-awards-list-of-nominees/ |archive-date=14 July 2014 |access-date=30 June 2014}}</ref>
* 2013 Ghana Movie Awards - Mafi Kyawun Rubuce-rubuce (House of Gold) - gabatarwa <ref>{{Cite web |title=Desmond Elliot nominated for 2013 Ghana Movie Awards |url=http://www.360nobs.com/2013/12/nominees-for-2013-ghana-movie-awardssmond-elliot-nominated-for-2013-ghana-movie-awards/ |access-date=1 July 2014 |publisher=360nobs.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2013 Ghana Movie Awards Nominees |url=http://showbiz.peacefmonline.com/pages/movies/201312/182025.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714220646/http://showbiz.peacefmonline.com/pages/movies/201312/182025.php |archive-date=14 July 2014 |access-date=1 July 2014 |publisher=showbiz.peacefmonline.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pick your Best Dressed at 2013 Ghana Movie Awards |url=http://www.bellanaija.com/2013/12/31/pick-the-best-dressed-at-the-2013-ghana-movie-awards-in-accra-red-carpet-shots-of-yvonne-nelson-majid-michel-john-dumelo-monalisa-chinda-juliet-ibrahim-more-stars/ |access-date=1 July 2014 |publisher=bellanaija.com}}</ref>
* 2013 Ghana Movie Awards - Mafi kyawun Tsarin samarwa (House of Gold) - gabatarwa
* 2014 Ghana Movie Awards - Darakta Mafi Kyawu (Ɗaya, Married and Complexed) - gabatarwa
* 2014 Ghana Movie Awards - Mafi Kyawun Rubuce-rubuce (Ɗaya, Aure da Rikici) - gabatarwa
* 2014 Ghana Movie Awards - Mafi kyawun Tsarin samarwa (Single, Married and Complexed) - gabatarwa
* 2015 Ghana Movie Awards - Darakta Mafi Kyawu (Idan Gobe Ba ta zo ba) - gabatarwa
* 2015 Ghana Movie Awards - Mafi Kyawun Daidaitawa ko Original Screenplay (Idan Gobe Ba ta zo ba) - gabatarwa
=== Kyautar Golden Icons Academy Movie ===
* 2012 Golden Icons Academy Movie Awards - Mafi kyawun Fim na asali (Single Six) - gabatarwa
* 2012 Golden Icons Academy Movie Awards - Darakta mafi kyau (Zaɓin Masu kallo) - gabatarwa
* 2013 Golden Icons Academy Movie Awards - Darakta mafi kyau (House of Gold) - gabatarwa
=== Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka ===
* 2014 Africa Magic Viewers' Choice Awards - Mafi Kyawun Mawallafi (Single da Married) - gabatarwa
== Dubi kuma ==
* [[Jerin Jaruman Finafinan Najeriya|Jerin 'yan wasan kwaikwayo na Najeriya]]
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
* [[Jerin daraktocin fina-finai na Najeriya]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
kn9752rw2jskjwfxxyz3gtondkkt25f
Bolaji Amusan
0
54072
969867
931043
2026-10-20T14:41:28Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1377371948|Bolaji Amusan]]"
969867
wikitext
text/x-wiki
Bolaji Amusan ((listenⓘ)) (an haife shi a ranar 15 ga Oktoba 1966), wanda aka fi sani da Mr Latin, ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, mai shirya fina-finai, darektan kuma furodusa. [1] Tun daga shekara ta 2018, ya yi aiki a matsayin shugaban kungiyar masu sana'ar wasan kwaikwayo da fina-finai ta Najeriya
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Amusan a Gbongan, hedkwatar karamar hukumar Aiyedaade a [[Osun|Jihar Osun]], yankin kudu maso yammacin Najeriya.
Ya fara yin wasan kwaikwayo a shekara ta 1988, ya zama ɗan wasan kwaikwayo a shekarar 1991, kuma ya sami sunan Mr Latin bayan ya yi magana da Faransanci yayin da yake yin fim din 1992 ''50-50'' wanda [[Akin Ogungbe]] ya samar, wanda ya yi kuskuren Latin.
Ya samar da fina-finai sama da 40, galibi wasan kwaikwayo, kuma shi ne Shugaba na Mr. Latin TV da Gidauniyar Mr. Latin.
Amusan ya shiga kungiyar 'yan wasan kwaikwayo na Najeriya, yanzu kungiyar 'yan wasa ta wasan kwaikwayo da fim ta Najeriya, a shekarar 1989; bayan ya yi aiki a mukamai na gida, ya kasance Gwamna na [[Jihar Ogun]] a 2006-2010, daga baya ya zama darektan shirya da kasuwanci, kuma a shekarar 2018 an zabe shi Shugabanta.
A cikin 2025, Amusan ya sami digiri na biyu a cikin Jagora da Dan Adam a Jami'ar Zaman Lafiya da Gudanarwa ta Amurka . <ref>{{Cite web |date=2025-04-06 |title=Congratulations Pour As Mr Latin Bagged a Doctorate Degree in Leadership and Humanity At The America University Of Peace - Gossipinfo |url=https://www.gossipinfo.ng/congratulations-pour-as-mr-latin-bagged-a-doctorate-degree-in-leadership-and-humanity-at-the-america-university-of-peace/ |access-date=2025-04-15 |website=www.gossipinfo.ng |language=en-US}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
* ''50/50'' (1992)
* ''Ebun Igbeyawo'' (1996)
* ''Faworaja'' (1999)
* ''Nnkan Olomoba'' (2000)
* ''Talo n gbemu'' (2001)
* ''Mista Shugaban kasa (Ààrẹ Apàsẹ Wàá) '' (2004)
* ''Eegun Mogaji''
* ''Obajobalo''
* Òfin mósè (2006) a matsayin Gateman
* Ile Itura (2007)
* ''Baba Inshora'' (2009),
* Ise onise (2009)
* ''Baba Gomina''
* ''Aweni Baku''
* ''Emi Airi''
* ''Alakada (2009) a matsayin Baba Yetunde''
* ''Alakada 2 (2013) a matsayin Baba Yetunde''
* ''Alakada Reloaded (2017) a matsayin Baba Yetunde''
* ''Mai siyarwa (2018) a matsayin Lasisi''
* ''Pero (2018) a matsayin Baba Pero''
* ''Ajebidan (2020) a matsayin Mr. Show''
* ''Alimi (2021) a matsayin Alimi''
* ''Ejika the Tailor (2021) a matsayin Ajiwarin''
* ''Symphony (2022) a matsayin Baba Remi''
* ''Diety (2023) a matsayin Oloye Osi''
* ''Ijogbon (2023) a matsayin Alabi''
* ''Lakatabu (2024) ''
== Dubi kuma ==
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
* Jerin mutanen Yoruba
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
av5k8vw8j4omo5xhnqi1j0nniag3dwv
969868
969867
2026-10-20T14:41:58Z
Salma Raddah
45959
969868
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Bolaji Amusan ((listenⓘ)) (an haife shi a ranar 15 ga Oktoba 1966), wanda aka fi sani da Mr Latin, ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya, mai shirya fina-finai, darektan kuma furodusa. [1] Tun daga shekara ta 2018, ya yi aiki a matsayin shugaban kungiyar masu sana'ar wasan kwaikwayo da fina-finai ta Najeriya
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Amusan a Gbongan, hedkwatar karamar hukumar Aiyedaade a [[Osun|Jihar Osun]], yankin kudu maso yammacin Najeriya.
Ya fara yin wasan kwaikwayo a shekara ta 1988, ya zama ɗan wasan kwaikwayo a shekarar 1991, kuma ya sami sunan Mr Latin bayan ya yi magana da Faransanci yayin da yake yin fim din 1992 ''50-50'' wanda [[Akin Ogungbe]] ya samar, wanda ya yi kuskuren Latin.
Ya samar da fina-finai sama da 40, galibi wasan kwaikwayo, kuma shi ne Shugaba na Mr. Latin TV da Gidauniyar Mr. Latin.
Amusan ya shiga kungiyar 'yan wasan kwaikwayo na Najeriya, yanzu kungiyar 'yan wasa ta wasan kwaikwayo da fim ta Najeriya, a shekarar 1989; bayan ya yi aiki a mukamai na gida, ya kasance Gwamna na [[Jihar Ogun]] a 2006-2010, daga baya ya zama darektan shirya da kasuwanci, kuma a shekarar 2018 an zabe shi Shugabanta.
A cikin 2025, Amusan ya sami digiri na biyu a cikin Jagora da Dan Adam a Jami'ar Zaman Lafiya da Gudanarwa ta Amurka . <ref>{{Cite web |date=2025-04-06 |title=Congratulations Pour As Mr Latin Bagged a Doctorate Degree in Leadership and Humanity At The America University Of Peace - Gossipinfo |url=https://www.gossipinfo.ng/congratulations-pour-as-mr-latin-bagged-a-doctorate-degree-in-leadership-and-humanity-at-the-america-university-of-peace/ |access-date=2025-04-15 |website=www.gossipinfo.ng |language=en-US}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
* ''50/50'' (1992)
* ''Ebun Igbeyawo'' (1996)
* ''Faworaja'' (1999)
* ''Nnkan Olomoba'' (2000)
* ''Talo n gbemu'' (2001)
* ''Mista Shugaban kasa (Ààrẹ Apàsẹ Wàá) '' (2004)
* ''Eegun Mogaji''
* ''Obajobalo''
* Òfin mósè (2006) a matsayin Gateman
* Ile Itura (2007)
* ''Baba Inshora'' (2009),
* Ise onise (2009)
* ''Baba Gomina''
* ''Aweni Baku''
* ''Emi Airi''
* ''Alakada (2009) a matsayin Baba Yetunde''
* ''Alakada 2 (2013) a matsayin Baba Yetunde''
* ''Alakada Reloaded (2017) a matsayin Baba Yetunde''
* ''Mai siyarwa (2018) a matsayin Lasisi''
* ''Pero (2018) a matsayin Baba Pero''
* ''Ajebidan (2020) a matsayin Mr. Show''
* ''Alimi (2021) a matsayin Alimi''
* ''Ejika the Tailor (2021) a matsayin Ajiwarin''
* ''Symphony (2022) a matsayin Baba Remi''
* ''Diety (2023) a matsayin Oloye Osi''
* ''Ijogbon (2023) a matsayin Alabi''
* ''Lakatabu (2024) ''
== Dubi kuma ==
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
* Jerin mutanen Yoruba
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
5n0zdjsd6fl16a9kb55a2mno5o1t4qk
James Amuta
0
54076
969858
963127
2026-10-20T14:31:50Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1375562314|James Amuta]]"
969858
wikitext
text/x-wiki
James Amuta (an haife shi 12 ga Afrilu) shi ne Mai shirya fim-finai na Najeriya, darektan, mai daukar hoto na sama kuma mai tallatawa wanda aka haife shi kuma ya girma a Legas . [1] An fi saninsa da fim dinsa na Nightfall in Lagos wanda aka zaba don fim mafi kyau a shekarar 2018 ta hanyar Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka.[2][3]
== Ayyuka ==
Amuta ya yi aiki a matsayin furodusa na fim din Netflix na asali mai suna Oloture, <ref>{{Cite web |date=16 October 2020 |title=New African-made films challenge Hollywood stereotypes |url=https://www.yahoo.com/entertainment/african-made-films-challenge-hollywood-094447979.html |access-date=2021-12-21 |website=www.yahoo.com |language=en-US}}</ref> kuma a matsayin mai samar da fim din da ya ci nasara a kasuwanci Your Excellency . Shi ne marubuci kuma darektan ''BiCuriosity'' wanda Cibiyar Fim ta Colorado ta sanya shi a matsayin dan wasan karshe.<ref>{{Cite web |title=2020 Screenplay Winners |url=https://www.vailfilmfestival.com/2021-screenplay-competition |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814213849/https://www.vailfilmfestival.com/2021-screenplay-competition |archive-date=2021-08-14 |access-date=2021-08-13 |website=Vail Film Festival |language=en-US}}</ref>
Amuta ya rubuta kuma ya yi aiki a matsayin furodusa a kan Collision Course wanda aka zaba a matsayin [[Africa International Film Festival|AFRIFF]] 2021 Closing Film, kuma an zabi shi don kyaututtuka huɗu a 2021 Africa Movie Academy Award, inda ya lashe kyaututtaka biyu, gami da Kyautar Nasarar a Screenplay.
Amuta ta hada kai da Elesin Oba: The King's Horseman, fim din Netflix na [[Wole Soyinka]]'s Death and the Kings Horseman . <ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2021-10-26 |title=Biyi Bandele Announces He's Directing Ebonylife & Netflix's "Death and the King's Horseman" |url=https://www.bellanaija.com/2021/10/biyi-bandele-ebonylife-netflix-death-and-the-kings-horseman/ |access-date=2022-11-08 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ide |first=Wendy |date=September 11, 2022 |title='The King's Horseman': Toronto Review |url=https://www.screendaily.com/reviews/the-kings-horseman-toronto-review/5174336.article |access-date=2022-11-08 |website=Screen |language=en}}</ref>
Amuta kuma mawaki ne kuma yana da littafin da aka buga Enigma: Beyond the Poet .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Fim din
!Matsayi
!Bayani
|-
| rowspan="2" |2017
|''Ranar dare a Legas''
|Darakta / Mai gabatarwa
|
|-
|''Wurukum Roundabout''
| rowspan="2" |Mai daukar hoto
|
|-
| rowspan="2" |2019
|''[[The Bling Lagosians|Bling Lagosians]]''
|
|-
|''[[Your Excellency (fim)|Mai Girma]]''
| rowspan="2" |Mai gabatarwa
|<ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2019-12-09 |title=Funke Akindele-Bello, Mo Abudu & Akin Lewis dazzle as Ebonylife Films Premieres "Your Excellency" |url=https://www.bellanaija.com/2019/12/premiere-your-excellency/ |access-date=2021-08-11 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref>
|-
|2020
|[[Òlóturé|''Rashin ƙanshi'']]
|<ref>{{Cite web |title=New African-made films challenge Hollywood stereotypes |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/cna-lifestyle/new-african-made-films-challenge-hollywood-stereotypes-189011 |access-date=2021-08-11 |website=CNA Lifestyle |language=en}}</ref>
|-
|2021
|''Hanyar haɗuwa''
|Marubuci / Mai gabatarwa
|
|-
| rowspan="3" |2022
|''Nasara ko Rashin''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|
|-
|''Mutumin Allah''
| rowspan="2" |Mai gabatarwa
|
|-
|''Elesin Oba, Mai Hawan Sarki''
|
|-
|2023
|''Amfanin gona baƙi''
|Marubuci / Darakta / Mai gabatarwa / Mai ɗaukar fina-finai
|
|-
| rowspan="2" |2024
|''Lokacin da Dabbobin suka Fito''
|Babban furodusa / Daraktan
| rowspan="2" |Gajeren fim
|-
|''Ba tare da Biya ba''
|Daraktan
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
|-
|2018
|[[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun Fim
|''Ranar dare a Legas''|{{Nom}}<ref>{{Cite news|date=2018-09-04|title=#AMVCA2018: Ali Nuhu wins, dedicates award to cast|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/kannywood/282426-amvca2018-ali-nuhu-wins-dedicates-award-to-cast.html|access-date=2021-08-11|language=en-GB|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
|-
|2021
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Nasarar da aka samu a cikin Fim
|''Hanyar haɗuwa''|{{Won}}<ref>{{Cite news|date=2018-09-04|title=#AMVCA2018: Ali Nuhu wins, dedicates award to cast|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/kannywood/282426-amvca2018-ali-nuhu-wins-dedicates-award-to-cast.html|access-date=2021-08-11|language=en-GB|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2022
| rowspan="2" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Fim mafi kyau
|''Mutumin Allah''|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Fim na Najeriya
|''Mutumin Allah''|{{Won}}
|-
|[[2022 Africa Magic Viewers' Choice Awards|2022 Kyautar Zaɓin Masu kallo na sihiri na Afirka]]
|Mafi kyawun fim na Yammacin Afirka
|''Hanyar haɗuwa''| {{Won}} <ref>{{Cite news |date=14 May 2022 |title=AMVCA 2022 winners: Full list of Africa Magic Viewers Choice Award winners |work=BBC News Pidgin |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-61452928}}</ref>
|}
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
kshgjn7ltj6y0k6epsz9yon3vumd08i
969859
969858
2026-10-20T14:32:43Z
Salma Raddah
45959
969859
wikitext
text/x-wiki
J
{{Databox}}
ames Amuta (an haife shi 12 ga Afrilu) shi ne Mai shirya fim-finai na Najeriya, darektan, mai daukar hoto na sama kuma mai tallatawa wanda aka haife shi kuma ya girma a Legas . [1] An fi saninsa da fim dinsa na Nightfall in Lagos wanda aka zaba don fim mafi kyau a shekarar 2018 ta hanyar Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka.[2][3]
== Ayyuka ==
Amuta ya yi aiki a matsayin furodusa na fim din Netflix na asali mai suna Oloture, <ref>{{Cite web |date=16 October 2020 |title=New African-made films challenge Hollywood stereotypes |url=https://www.yahoo.com/entertainment/african-made-films-challenge-hollywood-094447979.html |access-date=2021-12-21 |website=www.yahoo.com |language=en-US}}</ref> kuma a matsayin mai samar da fim din da ya ci nasara a kasuwanci Your Excellency . Shi ne marubuci kuma darektan ''BiCuriosity'' wanda Cibiyar Fim ta Colorado ta sanya shi a matsayin dan wasan karshe.<ref>{{Cite web |title=2020 Screenplay Winners |url=https://www.vailfilmfestival.com/2021-screenplay-competition |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814213849/https://www.vailfilmfestival.com/2021-screenplay-competition |archive-date=2021-08-14 |access-date=2021-08-13 |website=Vail Film Festival |language=en-US}}</ref>
Amuta ya rubuta kuma ya yi aiki a matsayin furodusa a kan Collision Course wanda aka zaba a matsayin [[Africa International Film Festival|AFRIFF]] 2021 Closing Film, kuma an zabi shi don kyaututtuka huɗu a 2021 Africa Movie Academy Award, inda ya lashe kyaututtaka biyu, gami da Kyautar Nasarar a Screenplay.
Amuta ta hada kai da Elesin Oba: The King's Horseman, fim din Netflix na [[Wole Soyinka]]'s Death and the Kings Horseman . <ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2021-10-26 |title=Biyi Bandele Announces He's Directing Ebonylife & Netflix's "Death and the King's Horseman" |url=https://www.bellanaija.com/2021/10/biyi-bandele-ebonylife-netflix-death-and-the-kings-horseman/ |access-date=2022-11-08 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ide |first=Wendy |date=September 11, 2022 |title='The King's Horseman': Toronto Review |url=https://www.screendaily.com/reviews/the-kings-horseman-toronto-review/5174336.article |access-date=2022-11-08 |website=Screen |language=en}}</ref>
Amuta kuma mawaki ne kuma yana da littafin da aka buga Enigma: Beyond the Poet .
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Fim din
!Matsayi
!Bayani
|-
| rowspan="2" |2017
|''Ranar dare a Legas''
|Darakta / Mai gabatarwa
|
|-
|''Wurukum Roundabout''
| rowspan="2" |Mai daukar hoto
|
|-
| rowspan="2" |2019
|''[[The Bling Lagosians|Bling Lagosians]]''
|
|-
|''[[Your Excellency (fim)|Mai Girma]]''
| rowspan="2" |Mai gabatarwa
|<ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=2019-12-09 |title=Funke Akindele-Bello, Mo Abudu & Akin Lewis dazzle as Ebonylife Films Premieres "Your Excellency" |url=https://www.bellanaija.com/2019/12/premiere-your-excellency/ |access-date=2021-08-11 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref>
|-
|2020
|[[Òlóturé|''Rashin ƙanshi'']]
|<ref>{{Cite web |title=New African-made films challenge Hollywood stereotypes |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/cna-lifestyle/new-african-made-films-challenge-hollywood-stereotypes-189011 |access-date=2021-08-11 |website=CNA Lifestyle |language=en}}</ref>
|-
|2021
|''Hanyar haɗuwa''
|Marubuci / Mai gabatarwa
|
|-
| rowspan="3" |2022
|''Nasara ko Rashin''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|
|-
|''Mutumin Allah''
| rowspan="2" |Mai gabatarwa
|
|-
|''Elesin Oba, Mai Hawan Sarki''
|
|-
|2023
|''Amfanin gona baƙi''
|Marubuci / Darakta / Mai gabatarwa / Mai ɗaukar fina-finai
|
|-
| rowspan="2" |2024
|''Lokacin da Dabbobin suka Fito''
|Babban furodusa / Daraktan
| rowspan="2" |Gajeren fim
|-
|''Ba tare da Biya ba''
|Daraktan
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
|-
|2018
|[[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi kyawun Fim
|''Ranar dare a Legas''|{{Nom}}<ref>{{Cite news|date=2018-09-04|title=#AMVCA2018: Ali Nuhu wins, dedicates award to cast|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/kannywood/282426-amvca2018-ali-nuhu-wins-dedicates-award-to-cast.html|access-date=2021-08-11|language=en-GB|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
|-
|2021
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Nasarar da aka samu a cikin Fim
|''Hanyar haɗuwa''|{{Won}}<ref>{{Cite news|date=2018-09-04|title=#AMVCA2018: Ali Nuhu wins, dedicates award to cast|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/kannywood/282426-amvca2018-ali-nuhu-wins-dedicates-award-to-cast.html|access-date=2021-08-11|language=en-GB|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2022
| rowspan="2" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Fim mafi kyau
|''Mutumin Allah''|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Fim na Najeriya
|''Mutumin Allah''|{{Won}}
|-
|[[2022 Africa Magic Viewers' Choice Awards|2022 Kyautar Zaɓin Masu kallo na sihiri na Afirka]]
|Mafi kyawun fim na Yammacin Afirka
|''Hanyar haɗuwa''| {{Won}} <ref>{{Cite news |date=14 May 2022 |title=AMVCA 2022 winners: Full list of Africa Magic Viewers Choice Award winners |work=BBC News Pidgin |url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-61452928}}</ref>
|}
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
a8dwizeoxkns0he8mz206ptzii1z884
Chika Anadu
0
54078
969895
969594
2026-10-20T15:47:54Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa ta farko */
969895
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Chika Anadu 'yar fim ce ta Najeriya wacce aka fi sani da fim din B for Boy (2013). Ta kuma rubuta kuma ta samar da gajeren fina-finai da yawa.[1] An san fina-finai na Anadu da magance batutuwan nuna bambanci tsakanin jinsi da matsalolin al'adu da ke kewaye da al'ada a Najeriya.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Chika Anadu a watan Nuwamba a shekara ta 1980 a [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], wanda ke yankin kudu maso yammacin [[Najeriya]]. Lokacin da take da shekaru 16, ta koma Ingila don ci gaba da karatunta. Yayinda take can, ta yi matakan 'A', ta kammala digiri na farko a fannin Shari'a da Criminology, kuma ta sami MA a Nazarin Afirka: Ci gaban Dan Adam da Ci gaba mai dorewa.<ref>{{Cite web |last=Ellerson |first=Beti |title=A Glance at Cannes: The Festival Residency |url=http://africanwomenincinema.blogspot.ca/2011/05/glance-at-cannes-festival-residency.html |access-date=22 February 2016 |website=African Women in Cinema Blog}}</ref> A wata hira da aka yi da Kwalejin Fim ta New York, Anadu ta bayyana cewa tana son fina-finai a duk rayuwarta ta farko, amma ba sai 2006 ba ce ta yi tunanin zama darektan a matsayin aiki na gaskiya ga kanta. Anadu ta koma Najeriya a shekara ta 2006 don kammala shirin ta na National Youth Service Corps (NYSC), shirin aiki na tilas na gwamnati ga 'yan Najeriya da digiri na jami'a. A lokacin da ta zauna, ta ga fim din Italiyanci Cinema Paradiso (1988) kuma sha'awar zama darektan ta burge ta.<ref>{{Cite web |last=Zurko |first=Nick |title=It all Starts With a Script |url=https://www.nyfa.edu/student-resources/it-all-starts-with-a-script-an-interview-with-chika-anadu/ |access-date=9 February 2016 |publisher=New York Film Academy}}</ref>
== Ayyuka ==
Anadu ya koma Najeriya a shekara ta 2008 kuma ya fara aiki a talabijin da samar da fim. Ba ta gamsu da kwarewarta ba, Anadu ta fara rubutu da yin fim dinta a watan Oktoba da Nuwamba 2009.<ref>{{Cite web |last=Obenson |first=Tambay |title=Chika Anadu Wins AFI Fest 2013 Breakthrough Award w/ Feature Debut B For Boy |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/chika-anadu-wins-afi-fest-2013-breakthrough-award-w-feature-debut-b-for-boy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306175816/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/chika-anadu-wins-afi-fest-2013-breakthrough-award-w-feature-debut-b-for-boy |archive-date=6 March 2016 |access-date=22 February 2016 |publisher=Indiewire}}</ref> An nuna gajeren fim dinta na farko, Epilogue (2009), a bikin fina-finai na San Diego Black na 2010 a Amurka. An nuna ''Ava'' (2010) a cikin gajeren fim na bikin fina-finai na Cannes a cikin 2010. <ref>{{Cite web |title=Epilogue |url=http://nigercultures.net/en/file.film.epilogue.13880.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306012110/http://nigercultures.net/en/file.film.epilogue.13880.html |archive-date=March 6, 2016 |access-date=25 February 2016 |publisher=Nigercultures}}</ref>
A cikin shekara ta 2010, Kwalejin Fim ta New York ta zo Najeriya a karo na farko, tana ba da bita na tsawon wata a cikin jagora, wasan kwaikwayo, rubutun allo, da aikin kyamara. Anadu ta zaɓi yin rajista a cikin bita na rubutun allo maimakon jagorantar, duk da sanin cewa tana so ta zama darektan.<ref name=":1">{{Cite web |last=Bennett |first=Kim |title=Filmmaker Chika Anadu Creates Dialogue for Change With B For Boy |url=http://seattlemedium.com/filmmaker-chika-anadu-creates-dialogue-for-change-with-b-for-boy/ |access-date=25 February 2016 |website=The Seattle Medium}}</ref> A wannan lokacin, Anadu ya nemi shirin zama na Cannes Cinéfondation a Paris. Maganin rubutun shafi 14 wanda ya kasance wani ɓangare na gabatarwar ta shine tushen abin da zai zama fim dinta na farko, B for Boy (2013). Anadu ya sami ɗaya daga cikin wurare shida kuma ya koma Paris don shiga. Ta rubuta rubutun don B for Boy (2013) a lokacin da ta zauna makonni biyu da rabi. <ref name=":1" />
Anadu ta samar da fim din tare da kamfaninta mai zaman kanta No Blondes Production . An harbe fim din a cikin kwanaki 17, tare da Anadu yana aiki a matsayin darektan, marubuci, furodusa, darektan jefawa, mai binciken wuri, mai lissafi, da lauya. Fim din ya samo asali ne daga kuɗin iyali, dangin Anadu sun ba da gudummawa 70% na farashin, yayin da abokin aikinta mai samarwa Arie Esiri ya ba da guddina ga sauran kashi 30.<ref name=":1" /> B for Boy (2013) an fara shi ne a duniya a bikin fina-finai na BFI na London a shekarar 2013. An kuma nuna shi a AFI Fest inda ya lashe kyautar AFI Fest 2013 Breakthrough Award tare da kyautar kuɗi ta $ 5,000. An gudanar da fim din na Afirka ta Kudu a Durban a ranar 19 ga Yuli, 2014. <ref name=":0">{{Cite web |last=Vourlias |first=Christopher |title=Durban Festival: ‘Boy’ Helmer’s Path to Screen Full of Curves |url=https://variety.com/2014/film/festivals/durban-festival-boy-helmers-path-to-screen-full-of-curves-1201264472/ |access-date=18 February 2016 |website=Variety}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Fim din
|-
|2009
|''Labari na ƙarshe''
|-
|2010
|''Ava''
|-
|2012
|''Dalilin Aure''
|-
|2013
|''[[B for Boy|B don Ɗauki]]''
|-
|2015
|''Komawa Gida''
|-
|2020
|''Haskaka Idanunka''
|-
|2023
|Ba na zuwa gare ku da sa'a
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin masu shirya fina-finai na Najeriya]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
rkl2vm2wfane2ib0js2x1givnallwfs
Nora Awolowo
0
54096
969898
969591
2026-10-20T15:50:40Z
Baby juuu
38856
969898
wikitext
text/x-wiki
'''Or'''
{{Databox}}
'''eoluwa Racheal Awolowo''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Maris a shekara ta alif 1999), wanda aka fi sani da '''Nora Awolowo''', shi ne mai shirya fina-finai [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]], darektan, kuma mai daukar hoto.<ref>{{Cite web |title=Nora Awolowo |url=https://filmfreeway.com/NoraAwolowo17 |access-date=25 September 2021 |publisher=filmfreeway.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 August 2021 |title=Popular Nigerian Cinematographer, Nora Shares The Best Thing A Stranger Has Done For Her |url=https://www.ghgossip.com/popular-nigerian-cinematographer-nora-shares-the-best-thing-a-stranger-has-done-for-her/ |access-date=25 September 2021 |publisher=ghgossip.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 August 2019 |title=#Symphonies: Watch The Trailer To Nora Awolowo's Short Film "Symphonies" |url=https://stationmag.com/trailer-to-short-film-symphonies/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924103039/https://stationmag.com/trailer-to-short-film-symphonies/ |archive-date=24 September 2024 |access-date=25 September 2021 |publisher=stationmag.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 February 2019 |title=This Must Watch Documentary "Life at the Bay" portrays the Inspiring Survival Tales of Tarkwa Bay Women {{!}} Watch the Teaser on BN |url=https://www.bellanaija.com/2019/02/this-must-watch-documentary-life-at-the-bay-portrays-the-inspiring-survival-tales-of-tarkwa-bay-women-watch-the-teaser-on-bn/ |access-date=25 September 2021 |publisher=bellanaija.com}}</ref> A shekara ta 2025 ta zama mafi ƙanƙanta mai shirya fina-finai na Najeriya da ta kai ga matsayi na ofishin jakadancin miliyan 100 na ''[[Red Circle (fim na 2025)|Red Circle]]'', fim ɗin da ta yi aiki a matsayin furodusa da mai daukar hoto. Har ila yau, ita ce mace ta farko ta Najeriya da aka zaba don Mafi kyawun Cinematography a Afirka Magic Viewers" Choice Awards (AMVCA) saboda aikinta a cikin littafin Najeriya na 2024 Lisabi: The Uprising . <ref name=":0">{{Cite web |date=2025-12-20 |title=These Emerging Nigerian Filmmakers are Having a Great Year - What Kept Me Up |url=https://whatkeptmeup.com/listicles/these-emerging-nigerian-filmmakers-are-having-a-great-year/ |access-date=2025-12-23 |language=en-US}}</ref> Ta samar da fim din mai riƙe da rikodin duniya, Black Market, wanda aka sani da riƙe rikodin ga mafi yawan mutanen da ke wurin nuna fim a lokaci guda.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Awolowo, ta girma kuma ta yi karatu a Jihar Legas, Najeriya, inda har yanzu take zaune. Ta sami digiri a fannin lissafi daga Jami'ar Jihar Ekiti a shekarar 2019. [1] A jami'a, ta haɓaka sha'awar daukar hoto kuma ta koyi ɗaukar hotuna tare da wayarta, tana samun wasu ayyukan da aka biya yayin da take dalibi. Fiye da sha'awar ba da labari, ta sauya zuwa yin fim, ta fara da yin rubuce-rubuce a bayan fage don ayyukan talabijin marasa tsari, kamar Lota Chukwu's Lota Takes . A wannan lokacin, ta kuma koya wa kanta don gyara abubuwan talabijin, ta ƙarfafa sha'awarta ga aikin fim
== Ayyuka ==
A lokacin da ta kammala karatu daga jami'a a shekarar 2019, Awolowo ta kasance tana aiki a masana'antar fina-finai na tsawon shekaru biyu. A wannan shekarar, ta kafa kamfaninta na samarwa, Rixel Studios, kuma ta fitar da shirin ta na farko, Life at the Bay, wanda ke biye da rayuwar mata da ke zaune a Tarkwa Bay. An nuna gajeren fim din a bikin fina-finai na kasa da kasa na Afirka <ref>{{Cite web |date=9 October 2019 |title=Here's the Full List of Films Selected for AFRIFF 2019 |url=https://www.bellanaija.com/2019/10/heres-the-full-list-of-films-selected-for-afriff-2019/ |access-date=25 September 2021 |publisher=bellanaija.com}}</ref> kuma ya kafa tsari a cikin aikinta na farko, wanda sau da yawa ya binciki kalubalen mutum da na al'umma da 'yan Najeriya ke fuskanta, musamman mata.<ref>{{Cite web |last=Native |first=The |date=2019-02-18 |title=See the women of Tarkwa Bay in trailer for new documentary, "Life At The Bay" |url=https://thenativemag.com/see-women-tarkwa-bay-trailer-new-documentary-life-bay/ |access-date=2025-12-23 |website=The NATIVE |language=en-US}}</ref> A wannan shekarar ta biyo baya da Symphonies, wani ɗan gajeren fim game da wata budurwa wacce rayuwarta ta fara warwarewa a cikin ƙalubalen mutum. A cikin 2021, ta fitar da David, fim din bangaskiya game da wani saurayi da ke gab da kashe kansa. Fim din ya ci gaba da lashe kyaututtuka biyu kuma an nuna shi a bukukuwan fina-finai na kasa da kasa guda shida.<ref name="Sule">{{Cite web |last=Sule |first=Mariam |date=2022-04-05 |title=I Went From Taking Pictures With My Phone to Making Award Winning Films in Less Than Five Years – Nora |url=https://www.zikoko.com/her/i-went-from-taking-pictures-with-my-phone-to-making-award-winning-films-in-less-than-five-years-nora/ |access-date=2025-12-23 |website=Zikoko! |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=DAVID |url=https://filmfreeway.com/DAVIDshortfilm |access-date=25 September 2021 |publisher=filmfreeway.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 August 2019 |title=Nora Awolowo Releases Teaser For Her Documentary "All Lives Matter" |url=https://stationmag.com/nora-awolowo-releases-teaser-for-her-documentary-all-lives-matter/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210025509/https://stationmag.com/nora-awolowo-releases-teaser-for-her-documentary-all-lives-matter/ |archive-date=10 December 2024 |access-date=25 September 2021 |publisher=stationmag.com}}</ref>
Nasarar Awolowo ta zo ne tare da Baby Blues: The Trials of Childbirth (2021), wani shirin da ya nuna kalubalen matan Najeriya da ke fuskantar haihuwa da baƙin ciki bayan haihuwa. A cikin 2023, an zabi ''Baby Blues'' don Kyautattun Bayanai a Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka, tare da wani fim dinta, Najeriya: The Debut - wani shirin da Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Duniya (FIFA) ta ba da izini, wanda ya ci gaba da lashe rukunin.
A cikin 2024, ta yi aiki a matsayin mai daukar hoto tare da Barnabas Emordi a cikin wasan kwaikwayo na tarihi na Netflix, Lisabi: The Uprising, tare da duka biyun suna karɓar gabatarwa don Mafi kyawun Mai daukar hoto a Afirka Magic Viewers" Choice Awards (AMVCA).
A cikin 2025, ta yi aiki a matsayin furodusa da mai daukar hoto ga mai ban tsoro ''Red Circle,'' babbar nasarar kasuwanci har zuwa yau. A cikin ƙasa da wata guda bayan da aka saki shi a watan Yuni, ya ƙetare alamar miliyan 100 a ofishin akwatin, ya kafa Awolowo a matsayin ƙaramin mai shirya fina-finai na Najeriya da ya kai wannan ma'auni.<ref>{{Cite web |last=Henry |first=Uchechukwu |date=2025-07-11 |title=Nora Awolowo Sets Record as Red Circle Hits ₦100M Box Office |url=https://rexclarkeadventures.com/nora-awolowo-red-circle/ |access-date=2025-12-23 |website=Rex Clarke Adventures |language=en-US}}</ref>
== Bambance-bambance ==
Awolowo ta kasance mai gabatarwa sau uku - a cikin 2020, 2021, da 2023 - don Kyautar Kyautar Afirka ta gaba a cikin Kyautar Fim. <ref>{{Cite web |date=8 November 2020 |title=The Future Awards Africa names 2020 nominees, all under-28 + Full list |url=https://theeagleonline.com.ng/the-future-awards-africa-names-2020-nominees-all-under-28-full-list/ |access-date=25 September 2021 |publisher=theeagleonline.com.ng}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The Future Awards: Rema, DJ Cuppy, Others Nominated (Full List) |url=https://allnews.ng/news/the-future-awards-rema-dj-cuppy-others-nominated-full-list |access-date=25 September 2021 |publisher=allnews.ng}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-03 |title=The Future Awards Africa 2023: All the nominees |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/future-awards-africa-2023-all-nominees |access-date=2025-12-23 |website=Music In Africa |language=en}}</ref>
A shekara ta 2025 ta sami lambar yabo ta Zikoko's HERtitude don Fim. <ref name=":0" />
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Bikin bayar da kyautar
!Bayanan lambar yabo
!Ayyuka
!Sakamakon
!Ref
|-
|2020
|Kyautar nan gaba ta Afirka
|Kyautar Fim
||| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=16 November 2020 |title=DJ Cuppy, Tomike Adeoye, Taaooma, Jemima Osunde Nominated For The Future Awards Africa (TFAA) 2020 (See Full List) |url=https://fabwoman.ng/tfaa-2020-nominees-list-fabwoman/ |access-date=25 September 2021 |publisher=fabwoman.ng}}</ref>
|-
|2019
|25 A karkashin 25 SME Awards
|Mafi kyawun kafofin watsa labarai da Sadarwa
||| {{Won}}
|<ref>{{Cite web |date=6 September 2019 |title=Meet The Winners of 2019 25under25 Awards |url=https://www.bellanaija.com/2019/09/25under25-awards-winners/ |access-date=25 September 2021 |publisher=bellanaija.com}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2023
| rowspan="2" |[[2023 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
| rowspan="2" |Mafi Kyawun Bayani
|''Najeriya: Farko''|{{Won}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web |title=Full List: Here are all our AMVCA 9 Nominees |url=https://dstv-fe-africamagic-prod.s3.us-east-1.amazonaws.com/africamagic/en-ng/show/amvca/season/9/news/full-list-here-are-all-our-amvca-9-nominees/news |access-date=2023-04-23 |website=AMVCA - Full List: Here are all our AMVCA 9 Nominees |language=en}}{{Dead link|date=February 2026}}</ref>
|-
|''Baby Blues''|{{Nom}}
|-
|Kyautar nan gaba ta Afirka
|Kyautar Fim
| rowspan="1" |Shi da kansa|{{Pending}}
|
|}
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
|-
|2019
|''Rayuwa a Bay''
|Daraktan
|-
|2019
|''Waƙoƙi''
|Daraktan
|-
|2021
|''Dauda''
|Mai daukar hoto
|-
|2021
|''Baby Blues''
|Daraktan
|-
|2022
|''Tsarin Abubuwa''
|Mai daukar hoto
|-
|2023
|''Maza ƙaunatattun mutane''
|Mai daukar hoto
|-
|2024
|''Menene Ka Tsoro da Gaskiya?''
|Daraktan
|-
|2024
|''[[lisabi: Tashin hankali|Lisabi]]''
|Mai daukar hoto
|-
|2025
|''[[Red Circle (fim na 2025)|Red Circle]]''
|Mai gabatarwa da Mai daukar hoto
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Yarbawa]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
lhhidq0owpe26nhwcrpxtz9q6dlk3xd
Eric Aghimien
0
54124
969931
969117
2026-10-20T16:28:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969931
wikitext
text/x-wiki
== Rayuwa ta farko ==
{{Databox}}
An haifi Eric Aghimien a garin Benin, Jihar Edo kuma ita ce ta huɗu cikin yara bakwai. A lokacin da yake da shekaru takwas yayin da yake makarantar firamare, ya fara zana wasan kwaikwayo kuma ya sayar da wasu ga 'yan uwansa.[1] Ya halarci Kwalejin Immaculate Conception, Benin City da Auchi Polytechnic, Jihar Edo, Najeriya.[2] Eric yana da baiwa ta halitta tare da ƙwarewar fasaha wanda ya haɗa da; raira waƙa, ƙira da zane. Babban abin sha'awa tun yana yaro shine kallon fina-finai tare da yin iyo da kwallon kafa.
Ya sami difloma na kasa a Fasahar Laboratory na Kimiyya a shekara ta 2005. <ref>{{Cite web |last=Iwuala |first=Amara |title=I Was Detained By The Nigerian Customs Service For 9 Days & They Requested N400,000.00 For My Bail Because I Imported Airsoft Guns' – Eric Aghimien, Director, A Mile From Home |url=http://www.360nobs.com/2015/04/i-was-detained-by-the-nigerian-customs-service-for-9-days-they-requested-n400000-00-for-my-bail-because-i-imported-airsoft-guns-eric-aghimien-director-a-mile-from-home/ |access-date=8 April 2015 |website=360nobs.com}}</ref> Yayinda yake samun difloma, ya kasance memba na ƙungiyar kiɗa da ake kira Da TED . Bayan difloma ta kasa, Eric ya yanke shawarar neman aiki a nishaɗi.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Yvonne |title='I worked as a waiter in some restaurants '– Eric Aghimien, Director, A Mile from Home |url=http://happenings.com.ng/i-worked-as-a-waiter-in-some-restaurants-eric-aghimien-director-a-mile-from-home/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413091126/http://happenings.com.ng/i-worked-as-a-waiter-in-some-restaurants-eric-aghimien-director-a-mile-from-home/ |archive-date=13 April 2015 |access-date=8 April 2015 |website=happenings.com.ng}}</ref>
== Ayyuka ==
A shekara ta 2006, Aghimien ya koma [[Lagos (birni)|Legas]] daga Benin kuma ya yanke shawarar neman aiki a fim.<ref>{{Cite web |last=Akinseye |first=Isabella |title="I was detained for nine days by Customs for importing props…" Eric Aghimien |url=http://nollysilverscreen.com/?p=385 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531205003/http://nollysilverscreen.com/?p=385 |archive-date=2016-05-31 |access-date=2014-07-22 |website=Nolly Silver Screen}}</ref> Ya fara aikin fim dinsa a shekara ta 2007 a cibiyar horar da kwamfuta inda ya koyi yadda ake amfani da kwamfutoci, zane-zane da gyaran bidiyo.<ref>{{Cite web |last=Agbedeh |first=Terh |title=I made A Mile from Home with very little expectation – Eric Aghimien |url=https://www.thenicheng.com/i-made-a-mile-from-home-with-very-little-expectation-eric-aghimien/ |access-date=8 April 2015 |website=www.thenicheng.com}}</ref> Eric yana so ya yi karatun fim a kasashen waje amma bai iya tara isasshen kudade don ganin shi ba. Ya ci gaba da karatunsa ta hanyar samar da koyarwa a kan layi.
Eric ya kafa Hills Pictures Movie Academy a cikin 2008 wanda ke taimakawa masu basira masu zuwa ganowa, haɓaka da nuna basirarsu.
A shekara ta 2011, ya yi wani ɗan gajeren fim na gwaji mai taken Heckto wanda aka zaba don Amfani da Tasiri na Musamman da Mafi kyawun Actor a bikin gajeren fina-finai na kasa da kasa na 2012.
Aghimien ya kuma yi fim dinsa na farko A Mile from Home, wasan kwaikwayo na aiki, wanda ya sami kyakkyawan bita.<ref>{{Cite web |last=Awojide |first=Sylvester |title=Movie Review: A Mile From Home Featuring Tope Tedela |url=http://www.sodasandpopcorn.com/2014/05/28/movie-review-mile-home-featuring-tope-tedela/ |access-date=22 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021024949/http://www.sodasandpopcorn.com/2014/05/28/movie-review-mile-home-featuring-tope-tedela/ |archive-date=21 October 2014 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nwelue |first=Onyeka |title=A MILE FROM HOME IS A GREAT FILM by Onyeka Nwelue |url=http://www.sabinews.com/all-news/mile-home-great-film-onyeka-nwelue/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416170258/http://www.sabinews.com/all-news/mile-home-great-film-onyeka-nwelue/ |archive-date=16 April 2015 |access-date=8 April 2015 |website=www.sabinews.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olukorede |first=O |title=Fast Rising Movie Producer, Eric Aghimien, Premieres One Of Nollywood's Best Thriller in Silverbird Cinemas |url=http://broadstreetng.com/?p=7057 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213225653/http://broadstreetng.com/?p=7057 |archive-date=13 February 2015 |access-date=8 April 2015 |website=broadstreetng.com}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Fim din
!Matsayi
|-
|2011
|''Heckto'' (Ƙaramin)
|Marubuci, darektan
|-
|2013
|''[[A Mile from Home|Mile daga Gida]]''
|Marubuci, furodusa, darektan
|-
|2014
|''Leeway'' (Ƙaramin)
|Marubuci, darektan
|-
|2016
|''[[Slow Country (fim)|Ƙasar da ba ta da kyau]]''
|Marubuci, furodusa, darektan
|-
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Ayyuka
!Sakamakon
|-
| rowspan="1" |2013
|Kyautar Blueprint
|Mai shirya fina-finai na Shekara
|''[[A Mile from Home|Mile daga Gida]]''| {{Won}}
|-
| rowspan="22" |2014
|[[Kyautar zaɓuɓɓuka masu kallon afirka|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mai tsara Haske mafi kyau
| rowspan="22" |''[[A Mile from Home|Mile daga Gida]]''| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Nasarar da aka samu a cikin Bayanan Bayani| {{Won}}
|-
|Nasarar da aka samu a cikin Make-Up| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]<ref>{{Cite web |last=Oloketuyi |first=Seun |title=Full list of Nominees for Nollywood Movies Awards (Centenary Edition) |url=http://www.bestofnollywood.tv/2014/10/09/full-list-of-nominees-for-nollywood-movies-awards-centenary-edition/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923184051/http://www.bestofnollywood.tv/2014/10/09/full-list-of-nominees-for-nollywood-movies-awards-centenary-edition/ |archive-date=23 September 2015 |access-date=8 April 2015 |website=bestofnollywood.tv/}}</ref>
|Darakta Mafi Kyawu| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Fim ɗin da aka gyara| {{Won}}
|-
|Fim mafi kyau| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Fim| {{Nom}}
|-
|Fim tare da Mafi Kyawun Tasiri na Musamman| {{Won}}
|-
| rowspan="6" |[[Golden Icons Academy Awards Awards|Kyautar Golden Icons Academy Movie]]<ref>{{Cite web |last=Izuzu |first=Chidumga |date=26 October 2014 |title=GIAMA 2014: Full List of Winners |url=http://pulse.ng/movies/giama-2014-full-list-of-winners-id3224014.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170520190023/http://pulse.ng/movies/giama-2014-full-list-of-winners-id3224014.html |archive-date=20 May 2017 |access-date=8 April 2015 |website=Pulse.ng}}</ref>
|Darakta Mafi Kyawu| {{Won}}
|-
|Mai gabatarwa na Shekara| {{Nom}}
|-
|Fim mafi Kyawun Edita| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Cinematography| {{Nom}}
|-
|Hoton Motion Mafi Kyawu| {{Nom}}
|-
|Wasan kwaikwayo mafi kyau| {{Won}}
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Fina-finai ta Nollywood|Kyautar Fim din Nollywood]]
|Darakta Mafi Kyawu| {{Nom}}
|-
|Fim mafi kyau| {{Won}}
|-
|Mafi kyawun Cinematography| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Hoton Farko| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Tsarin| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |Bikin Fim na Afirka da Kyautar Kwalejin (ZAFAA)
|Mafi kyawun Mai gabatarwa| {{Nom}}
|-
|Edita mafi kyau| {{Won}}
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
pejvjl1otk3i57gat9ra1qqwz9x374l
Rogers Ofime
0
54248
969869
967249
2026-10-20T14:45:11Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379207680|Rogers Ofime]]"
969869
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Div col/styles.css" />
Rogers Ofime (an haife shi a ranar 10 ga watan Maris, shekara ta 1973) ɗan Najeriya ne wanda aka haife shi da kuma mai shirya fina-finai a Kanada. An fi saninsa da samar da sanannun wasan kwaikwayo na talabijin na Najeriya da yawa, gami da nasarar Tinsel, [1] wanda shine sabulu na yau da kullun na farko da aka samar da shi ta hanyar mai samar da Najeriya a duk Gabas, Yamma ko Arewacin Afirka [2] kuma kwanan nan Hush. [3]
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ofime a Legas, Najeriya . A watan Mayu 1985, ya kammala karatu daga makarantar firamare ta St. Paul a [[Lagos (birni)|Legas]], Najeriya sannan ya ci gaba zuwa makarantar Iponri Grammar a Legas a watan Yunin 1991 don karatun sakandare. Bayan karatun sakandare, a watan Mayu 1994 ya sami takardar shaidar wasan kwaikwayo daga [[Jami'ar Obafemi Awolowo]] da ke [[Osun|Jihar Osun]], kudu maso yammacin Najeriya da kuma wata takardar shaidarsa a kiɗa daga wannan jami'ar a watan Mayu 1996.
A watan Yulin 2000 Ofime ta kammala karatu tare da digiri na farko na Arts (2nd Class Lower) BA Dramatic Arts daga Jami'ar Obafemi Awolowo, jihar Osun, Najeriya. <ref name="AllAfrica">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2014 |title=Nigeria: Rogers Ofime... Detailed, Articulate On Screen |url=http://allafrica.com/stories/201412041661.html |access-date=8 April 2017 |website=All Africa}}</ref> A watan Oktoba na shekara ta 2004 ya sami Masters of Arts (PhD Grade) MA Theatre Arts daga [[Jami'ar Ibadan]], [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo]], Najeriya. <ref name="AllAfrica" /> A shekara ta 2016, ya kammala karatu daga Kwalejin Robertson a Kanada tare da takardar shaidar a cikin Gudanar da Kasuwanci. Daga nan sai ya shiga karatun Ph.D. a [[Jami'ar Jihar Lagos|Jami'ar]] [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], Jihar Legasa, Najeriya.
Yayinda yake girma, Ofime ya dubi masu ba da shawara kamar Erika Klopper, Desiree Markgraaf, [[Tade Ogidan]], [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]], kuma zai girma ya zama mai sha'awar Steven Spielberg da Tyler Perry. Tade Ogidan, babban darektan Najeriya ne ya ba shi damar farko. Amma Erika Klopper ne ya ba shi damar da ta haifar da ci gaba a cikin talabijin da masana'antar fina-finai. A cewar Ofime, "Ta yi imani da ni lokacin da kowa ya yi shakkar iyawata na isar da jerin shirye-shiryen yau da kullun".
== Ayyuka ==
A shekara ta 2001, Ofime ya fara samar da fina-finai, jerin shirye-shiryen talabijin da tallace-tallace a matsayin manajan samar da talabijin a Legas, Najeriya kuma a shekara ta 2005, Ofime ya yi aiki tare da Kamfanin Fim na Afirka ta Kudu, Sky Sweeper Films. A lokacin da yake can, Ofime ya samar da saiti na farko na ayyukan kasuwanci na talabijin, wanda ya ji daɗin gagarumin nasara.<ref name="Ofime">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2015 |title=Biography: Rogers Ofime |url=http://rogersofime.com/index.php/biography/ |access-date=9 April 2017 |website=Rogers Ofime}}</ref>
A shekara ta 2007, Ofime ya farautar da babbar kamfanin watsa labarai na Afirka ta Kudu ''M-net'' kuma an ba shi izinin samar da wasan kwaikwayo na sabulu na yau da kullun ''Tinsel'' a dandalin M-net / Africa Magic. Yayinda yake aiki a kan ''Tinsel'', ya yi aiki tare da ma'aikatan fim na 120, 'yan wasan kwaikwayo 15 da masu goyon baya 500. Nunin ya ci gaba da zama daya daga cikin jerin shirye-shiryen talabijin da aka fi kallo a Afirka, miliyoyin mutane ne suka kalli kuma suka hada kai a fadin kasashe 48 na Afirka a kan tauraron dan adam da tashoshin talabijin na gida.<ref name="Ofime" /> Har ila yau, ya sanya shi mai gabatar da Najeriya na farko da ya samar da kyamara mai yawa, wasan kwaikwayo na talabijin na yau da kullun a Yamma, Arewa da Gabashin Afirka.
A cikin 2013, M-net ta ba da umarnin Ofime don haɓaka shirin fim na Tele ta hanyar haɗa ƙungiyar masu shirya fina-finai 120 don samar da akalla fina-fukkuna 80 a cikin 2013, fina-fakkaatu 60 a cikin 2014 da 40 a cikin 2015. Shirin aikin fim din, wanda ya yi nasara ana kiransa aikin Afirka Magic Original Films (AMOF).
Ofime ya koma [[Winnipeg]], Manitoba, Kanada kuma ya kafa kamfaninsa na samarwa, ''Theatron Media Incorporated'' <ref name="AllAfrica" /> kuma ya yi aiki tare da wasu sanannun masu shirya fina-finai da daraktoci ciki har da Tade Ogidan, Erika Klopper, Juliette Hagopian, Robert Peters, Curtis Graham, Steve Morrisson da Titus Orpen. <ref name="Created">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=June 2015 |title=Rogers Ofime: Why I created 222 |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-why-i-created-zone-222-tinsel-producer-speaks-on-new-tv-series-id3856568.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
Ofime shine Babban Mai gabatarwa a Native Media TV, kamfanin samarwa, a ƙarƙashin wannan dandalin ya samar da jerin, ''"Zone 222"'' da "Till You Are 16" don Africa Magic TV .
A cikin 2020, ya samar da fim mai taken "Voiceless". Fim din da ke mai da hankali kan matsalolin da wadanda ke zaune a arewacin [[Najeriya]] ke fuskanta.
== Rayuwa ta mutum ==
Ofime ta auri Olabimpe Ofime . Sun hadu a jami'a, kuma sun yi aure tun shekara ta 2002. Suna da 'ya'ya biyu.
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A shekarar 2017 Africa Magic Viewers Choice Award (AMVCA), fim din da ya samar, Oloibiri, an kira shi Mafi Kyawun Fim na Yammacin Afirka. Fim din labarin garin ne na tarihi inda Shell Darcy ya fara gano man fetur na kasuwanci a watan Yunin 1956, kuma ya hada da manyan 'yan wasan Najeriya kamar Olu Jacobs da Richard Mofe Damijo, Oloibiri ya doke A Trip to Jamaica, ''76'', 93 Days da The CEO don lashe kyautar.<ref name="AMVCA">{{Cite web |last=Izuzu |first=Chimdunga |date=March 2017 |title=#AMVCA 2017: "Oloibiri" wins Best Movie West Africa |url=http://pulse.ng/movies/amvca-2017-oloibiri-wins-best-movie-west-africa-id6318273.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
A watan Mayu na shekara ta 2015, Ofime ya sami girmamawa tare da takarda daga Ƙungiyar Ƙungiyar Masu Ayyukan Wasanni ta Najeriya, NANTAP, a matsayin mai ba da takardar shaidar wasan kwaikwayo saboda jajircewarsa ga ci gaban fasaha da al'adu a Najeriya.<ref name="Tinsel">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=July 2015 |title=Rogers Ofime: NANTAP honours Tinsel producer |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-nantap-honours-tinsel-producer-id3932539.html |access-date=5 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
Jerin kyaututtuka na Ofime sun hada da
=== Hotuna masu ban sha'awa ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="19" |2013
|''Otal din Rush''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Na biyar''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''A gefen hanya''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Kopa''
|Mai gabatarwa
|
|Fim na asali na MNET
|-
|''Gidan Gidan''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Mai rikitarwa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Dangi''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rashin jin daɗi''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ci gaba''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Komawa gida''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Patience Oghre Imobhio
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ofishin zaitun''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''An harbe shi a kafa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Buffon''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Masu fashewa''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Harin dare''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Wannan Gidan ba don Sayarwa ba ne''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Manufar''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rayuwar Asirin Yahoo Boys''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Yin aiki''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2014
|''Scarlet''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2016
|''[[Oloibiri (fim)|Oloibiri]]''
|Mai gabatarwa
|Curtis Graham
|Hanyar Hanyar Hoto da Wasanni
|-
| rowspan="2" |2018
|''Zero Hour''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Mugabe''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Gabatarwa ta Gabas
|-
|2020
|''[[Voiceless (fim, 2020)|Rashin murya]]''
|Babban mai gabatarwa
|Robert Peters
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / White Media
|-
|2021
|''Kanaani''
|Mai gabatarwa
|Tola Olatunji
|Fim din RAS / Kafofin watsa labarai
|}
=== Manyan jerin shirye-shiryen talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2006 - 2015
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' (Abubuwa 1,500)
|Mai gabatarwa
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2011 - kwanan wata
|''[[The Johnsons (Nigerian TV series)|Johnsons]]'' (1892 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2015
|''Har sai kun kai shekara 16'' (13 Episodes)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2015 - 2016
|''Otal din Majestic'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2016 - 2017
|''Hush'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2019
|Kogin Mystic (Nigerian Series) 26 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na asali
|-
|2018 - kwanan wata
|Coloré (52 Abubuwa)
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / Mugosa Media
|-
|2023 - har zuwa yau
|''Wura''
|Babban mai samarwa
|Wasan kwaikwayo
|Kafofin watsa labarai na asali
|}
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="3" |2015
|''Ɗaya daga cikin da yawa''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|''An 'yantar da su''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Tare da Ƙauna''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="2" |2016
|''Farashin kayan yaji''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Theatron Media / Native Media Production
|-
|''Ranar''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Filin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="3" |2018
|''Ƙarshen''
|Daraktan
|Rogers Ofime
| rowspan="3" |Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Bridges''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|''Rufewa''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|}
=== Hotuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2003
|''Bitrus Odili''
|Manajan samarwa
|Tade Ogidan
|Hotunan OGD
|-
|2004
|''Ashaka Cement (LFT Day) ''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Unilever: Rayuwa mai ban sha'awa''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Coca-Cola''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2009
|''Littafin Labari''
|Mai gabatarwa
|
|MNET Afirka
|-
|2017
|''Rashin murya''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|2017
|''Ba a sake ba''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Maidowa: Labarin 'Yan Gudun Hijira''<ref name="Refugee Story">{{Cite web |date=20 November 2017 |title=Hollywood International Independent Documentary Awards - Restoration: A Refugee's Story |url=http://www.wearemovingstories.com/we-are-moving-stories-films/2017/11/20/restoration-a-refugees-story |access-date=16 October 2021 |website=wearemovingstories.com}}</ref>
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Mugbosa Media / Theatron Media Production
|-
|}
=== Talabijin na Gaskiya ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2007
|''Internal''
|Mai samar da layi
|Tade Ogidan
|Gasar Talabijin ta Gaskiya da aka samar don Bankin PHB
|-
|2008
|''Shahararren aikin''
|Manajan samarwa
|Hydei Uys
|Samar da Endemol
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
cxv7e3mbtaipjo6scivlynyc4umjmep
969870
969869
2026-10-20T14:45:50Z
Salma Raddah
45959
969870
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Div col/styles.css" />
{{Databox}}
Rogers Ofime (an haife shi a ranar 10 ga watan Maris, shekara ta 1973) ɗan Najeriya ne wanda aka haife shi da kuma mai shirya fina-finai a Kanada. An fi saninsa da samar da sanannun wasan kwaikwayo na talabijin na Najeriya da yawa, gami da nasarar Tinsel, [1] wanda shine sabulu na yau da kullun na farko da aka samar da shi ta hanyar mai samar da Najeriya a duk Gabas, Yamma ko Arewacin Afirka [2] kuma kwanan nan Hush. [3]
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ofime a Legas, Najeriya . A watan Mayu 1985, ya kammala karatu daga makarantar firamare ta St. Paul a [[Lagos (birni)|Legas]], Najeriya sannan ya ci gaba zuwa makarantar Iponri Grammar a Legas a watan Yunin 1991 don karatun sakandare. Bayan karatun sakandare, a watan Mayu 1994 ya sami takardar shaidar wasan kwaikwayo daga [[Jami'ar Obafemi Awolowo]] da ke [[Osun|Jihar Osun]], kudu maso yammacin Najeriya da kuma wata takardar shaidarsa a kiɗa daga wannan jami'ar a watan Mayu 1996.
A watan Yulin 2000 Ofime ta kammala karatu tare da digiri na farko na Arts (2nd Class Lower) BA Dramatic Arts daga Jami'ar Obafemi Awolowo, jihar Osun, Najeriya. <ref name="AllAfrica">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2014 |title=Nigeria: Rogers Ofime... Detailed, Articulate On Screen |url=http://allafrica.com/stories/201412041661.html |access-date=8 April 2017 |website=All Africa}}</ref> A watan Oktoba na shekara ta 2004 ya sami Masters of Arts (PhD Grade) MA Theatre Arts daga [[Jami'ar Ibadan]], [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo]], Najeriya. <ref name="AllAfrica" /> A shekara ta 2016, ya kammala karatu daga Kwalejin Robertson a Kanada tare da takardar shaidar a cikin Gudanar da Kasuwanci. Daga nan sai ya shiga karatun Ph.D. a [[Jami'ar Jihar Lagos|Jami'ar]] [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], Jihar Legasa, Najeriya.
Yayinda yake girma, Ofime ya dubi masu ba da shawara kamar Erika Klopper, Desiree Markgraaf, [[Tade Ogidan]], [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]], kuma zai girma ya zama mai sha'awar Steven Spielberg da Tyler Perry. Tade Ogidan, babban darektan Najeriya ne ya ba shi damar farko. Amma Erika Klopper ne ya ba shi damar da ta haifar da ci gaba a cikin talabijin da masana'antar fina-finai. A cewar Ofime, "Ta yi imani da ni lokacin da kowa ya yi shakkar iyawata na isar da jerin shirye-shiryen yau da kullun".
== Ayyuka ==
A shekara ta 2001, Ofime ya fara samar da fina-finai, jerin shirye-shiryen talabijin da tallace-tallace a matsayin manajan samar da talabijin a Legas, Najeriya kuma a shekara ta 2005, Ofime ya yi aiki tare da Kamfanin Fim na Afirka ta Kudu, Sky Sweeper Films. A lokacin da yake can, Ofime ya samar da saiti na farko na ayyukan kasuwanci na talabijin, wanda ya ji daɗin gagarumin nasara.<ref name="Ofime">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2015 |title=Biography: Rogers Ofime |url=http://rogersofime.com/index.php/biography/ |access-date=9 April 2017 |website=Rogers Ofime}}</ref>
A shekara ta 2007, Ofime ya farautar da babbar kamfanin watsa labarai na Afirka ta Kudu ''M-net'' kuma an ba shi izinin samar da wasan kwaikwayo na sabulu na yau da kullun ''Tinsel'' a dandalin M-net / Africa Magic. Yayinda yake aiki a kan ''Tinsel'', ya yi aiki tare da ma'aikatan fim na 120, 'yan wasan kwaikwayo 15 da masu goyon baya 500. Nunin ya ci gaba da zama daya daga cikin jerin shirye-shiryen talabijin da aka fi kallo a Afirka, miliyoyin mutane ne suka kalli kuma suka hada kai a fadin kasashe 48 na Afirka a kan tauraron dan adam da tashoshin talabijin na gida.<ref name="Ofime" /> Har ila yau, ya sanya shi mai gabatar da Najeriya na farko da ya samar da kyamara mai yawa, wasan kwaikwayo na talabijin na yau da kullun a Yamma, Arewa da Gabashin Afirka.
A cikin 2013, M-net ta ba da umarnin Ofime don haɓaka shirin fim na Tele ta hanyar haɗa ƙungiyar masu shirya fina-finai 120 don samar da akalla fina-fukkuna 80 a cikin 2013, fina-fakkaatu 60 a cikin 2014 da 40 a cikin 2015. Shirin aikin fim din, wanda ya yi nasara ana kiransa aikin Afirka Magic Original Films (AMOF).
Ofime ya koma [[Winnipeg]], Manitoba, Kanada kuma ya kafa kamfaninsa na samarwa, ''Theatron Media Incorporated'' <ref name="AllAfrica" /> kuma ya yi aiki tare da wasu sanannun masu shirya fina-finai da daraktoci ciki har da Tade Ogidan, Erika Klopper, Juliette Hagopian, Robert Peters, Curtis Graham, Steve Morrisson da Titus Orpen. <ref name="Created">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=June 2015 |title=Rogers Ofime: Why I created 222 |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-why-i-created-zone-222-tinsel-producer-speaks-on-new-tv-series-id3856568.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
Ofime shine Babban Mai gabatarwa a Native Media TV, kamfanin samarwa, a ƙarƙashin wannan dandalin ya samar da jerin, ''"Zone 222"'' da "Till You Are 16" don Africa Magic TV .
A cikin 2020, ya samar da fim mai taken "Voiceless". Fim din da ke mai da hankali kan matsalolin da wadanda ke zaune a arewacin [[Najeriya]] ke fuskanta.
== Rayuwa ta mutum ==
Ofime ta auri Olabimpe Ofime . Sun hadu a jami'a, kuma sun yi aure tun shekara ta 2002. Suna da 'ya'ya biyu.
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A shekarar 2017 Africa Magic Viewers Choice Award (AMVCA), fim din da ya samar, Oloibiri, an kira shi Mafi Kyawun Fim na Yammacin Afirka. Fim din labarin garin ne na tarihi inda Shell Darcy ya fara gano man fetur na kasuwanci a watan Yunin 1956, kuma ya hada da manyan 'yan wasan Najeriya kamar Olu Jacobs da Richard Mofe Damijo, Oloibiri ya doke A Trip to Jamaica, ''76'', 93 Days da The CEO don lashe kyautar.<ref name="AMVCA">{{Cite web |last=Izuzu |first=Chimdunga |date=March 2017 |title=#AMVCA 2017: "Oloibiri" wins Best Movie West Africa |url=http://pulse.ng/movies/amvca-2017-oloibiri-wins-best-movie-west-africa-id6318273.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
A watan Mayu na shekara ta 2015, Ofime ya sami girmamawa tare da takarda daga Ƙungiyar Ƙungiyar Masu Ayyukan Wasanni ta Najeriya, NANTAP, a matsayin mai ba da takardar shaidar wasan kwaikwayo saboda jajircewarsa ga ci gaban fasaha da al'adu a Najeriya.<ref name="Tinsel">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=July 2015 |title=Rogers Ofime: NANTAP honours Tinsel producer |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-nantap-honours-tinsel-producer-id3932539.html |access-date=5 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
Jerin kyaututtuka na Ofime sun hada da
=== Hotuna masu ban sha'awa ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="19" |2013
|''Otal din Rush''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Na biyar''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''A gefen hanya''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Kopa''
|Mai gabatarwa
|
|Fim na asali na MNET
|-
|''Gidan Gidan''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Mai rikitarwa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Dangi''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rashin jin daɗi''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ci gaba''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Komawa gida''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Patience Oghre Imobhio
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ofishin zaitun''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''An harbe shi a kafa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Buffon''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Masu fashewa''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Harin dare''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Wannan Gidan ba don Sayarwa ba ne''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Manufar''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rayuwar Asirin Yahoo Boys''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Yin aiki''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2014
|''Scarlet''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2016
|''[[Oloibiri (fim)|Oloibiri]]''
|Mai gabatarwa
|Curtis Graham
|Hanyar Hanyar Hoto da Wasanni
|-
| rowspan="2" |2018
|''Zero Hour''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Mugabe''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Gabatarwa ta Gabas
|-
|2020
|''[[Voiceless (fim, 2020)|Rashin murya]]''
|Babban mai gabatarwa
|Robert Peters
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / White Media
|-
|2021
|''Kanaani''
|Mai gabatarwa
|Tola Olatunji
|Fim din RAS / Kafofin watsa labarai
|}
=== Manyan jerin shirye-shiryen talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2006 - 2015
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' (Abubuwa 1,500)
|Mai gabatarwa
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2011 - kwanan wata
|''[[The Johnsons (Nigerian TV series)|Johnsons]]'' (1892 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2015
|''Har sai kun kai shekara 16'' (13 Episodes)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2015 - 2016
|''Otal din Majestic'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2016 - 2017
|''Hush'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2019
|Kogin Mystic (Nigerian Series) 26 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na asali
|-
|2018 - kwanan wata
|Coloré (52 Abubuwa)
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / Mugosa Media
|-
|2023 - har zuwa yau
|''Wura''
|Babban mai samarwa
|Wasan kwaikwayo
|Kafofin watsa labarai na asali
|}
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="3" |2015
|''Ɗaya daga cikin da yawa''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|''An 'yantar da su''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Tare da Ƙauna''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="2" |2016
|''Farashin kayan yaji''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Theatron Media / Native Media Production
|-
|''Ranar''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Filin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="3" |2018
|''Ƙarshen''
|Daraktan
|Rogers Ofime
| rowspan="3" |Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Bridges''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|''Rufewa''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|}
=== Hotuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2003
|''Bitrus Odili''
|Manajan samarwa
|Tade Ogidan
|Hotunan OGD
|-
|2004
|''Ashaka Cement (LFT Day) ''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Unilever: Rayuwa mai ban sha'awa''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Coca-Cola''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2009
|''Littafin Labari''
|Mai gabatarwa
|
|MNET Afirka
|-
|2017
|''Rashin murya''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|2017
|''Ba a sake ba''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Maidowa: Labarin 'Yan Gudun Hijira''<ref name="Refugee Story">{{Cite web |date=20 November 2017 |title=Hollywood International Independent Documentary Awards - Restoration: A Refugee's Story |url=http://www.wearemovingstories.com/we-are-moving-stories-films/2017/11/20/restoration-a-refugees-story |access-date=16 October 2021 |website=wearemovingstories.com}}</ref>
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Mugbosa Media / Theatron Media Production
|-
|}
=== Talabijin na Gaskiya ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2007
|''Internal''
|Mai samar da layi
|Tade Ogidan
|Gasar Talabijin ta Gaskiya da aka samar don Bankin PHB
|-
|2008
|''Shahararren aikin''
|Manajan samarwa
|Hydei Uys
|Samar da Endemol
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
qpt4n22r0w3yhl2p6bo3pazsm55chx1
969871
969870
2026-10-20T14:46:07Z
Salma Raddah
45959
969871
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Rogers Ofime (an haife shi a ranar 10 ga watan Maris, shekara ta 1973) ɗan Najeriya ne wanda aka haife shi da kuma mai shirya fina-finai a Kanada. An fi saninsa da samar da sanannun wasan kwaikwayo na talabijin na Najeriya da yawa, gami da nasarar Tinsel, [1] wanda shine sabulu na yau da kullun na farko da aka samar da shi ta hanyar mai samar da Najeriya a duk Gabas, Yamma ko Arewacin Afirka [2] kuma kwanan nan Hush. [3]
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Ofime a Legas, Najeriya . A watan Mayu 1985, ya kammala karatu daga makarantar firamare ta St. Paul a [[Lagos (birni)|Legas]], Najeriya sannan ya ci gaba zuwa makarantar Iponri Grammar a Legas a watan Yunin 1991 don karatun sakandare. Bayan karatun sakandare, a watan Mayu 1994 ya sami takardar shaidar wasan kwaikwayo daga [[Jami'ar Obafemi Awolowo]] da ke [[Osun|Jihar Osun]], kudu maso yammacin Najeriya da kuma wata takardar shaidarsa a kiɗa daga wannan jami'ar a watan Mayu 1996.
A watan Yulin 2000 Ofime ta kammala karatu tare da digiri na farko na Arts (2nd Class Lower) BA Dramatic Arts daga Jami'ar Obafemi Awolowo, jihar Osun, Najeriya. <ref name="AllAfrica">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2014 |title=Nigeria: Rogers Ofime... Detailed, Articulate On Screen |url=http://allafrica.com/stories/201412041661.html |access-date=8 April 2017 |website=All Africa}}</ref> A watan Oktoba na shekara ta 2004 ya sami Masters of Arts (PhD Grade) MA Theatre Arts daga [[Jami'ar Ibadan]], [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo]], Najeriya. <ref name="AllAfrica" /> A shekara ta 2016, ya kammala karatu daga Kwalejin Robertson a Kanada tare da takardar shaidar a cikin Gudanar da Kasuwanci. Daga nan sai ya shiga karatun Ph.D. a [[Jami'ar Jihar Lagos|Jami'ar]] [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]], Jihar Legasa, Najeriya.
Yayinda yake girma, Ofime ya dubi masu ba da shawara kamar Erika Klopper, Desiree Markgraaf, [[Tade Ogidan]], [[Richard Mofe-Damijo|Richard Mofe Damijo]], kuma zai girma ya zama mai sha'awar Steven Spielberg da Tyler Perry. Tade Ogidan, babban darektan Najeriya ne ya ba shi damar farko. Amma Erika Klopper ne ya ba shi damar da ta haifar da ci gaba a cikin talabijin da masana'antar fina-finai. A cewar Ofime, "Ta yi imani da ni lokacin da kowa ya yi shakkar iyawata na isar da jerin shirye-shiryen yau da kullun".
== Ayyuka ==
A shekara ta 2001, Ofime ya fara samar da fina-finai, jerin shirye-shiryen talabijin da tallace-tallace a matsayin manajan samar da talabijin a Legas, Najeriya kuma a shekara ta 2005, Ofime ya yi aiki tare da Kamfanin Fim na Afirka ta Kudu, Sky Sweeper Films. A lokacin da yake can, Ofime ya samar da saiti na farko na ayyukan kasuwanci na talabijin, wanda ya ji daɗin gagarumin nasara.<ref name="Ofime">{{Cite web |last=Akutu |first=Geraldine |date=November 2015 |title=Biography: Rogers Ofime |url=http://rogersofime.com/index.php/biography/ |access-date=9 April 2017 |website=Rogers Ofime}}</ref>
A shekara ta 2007, Ofime ya farautar da babbar kamfanin watsa labarai na Afirka ta Kudu ''M-net'' kuma an ba shi izinin samar da wasan kwaikwayo na sabulu na yau da kullun ''Tinsel'' a dandalin M-net / Africa Magic. Yayinda yake aiki a kan ''Tinsel'', ya yi aiki tare da ma'aikatan fim na 120, 'yan wasan kwaikwayo 15 da masu goyon baya 500. Nunin ya ci gaba da zama daya daga cikin jerin shirye-shiryen talabijin da aka fi kallo a Afirka, miliyoyin mutane ne suka kalli kuma suka hada kai a fadin kasashe 48 na Afirka a kan tauraron dan adam da tashoshin talabijin na gida.<ref name="Ofime" /> Har ila yau, ya sanya shi mai gabatar da Najeriya na farko da ya samar da kyamara mai yawa, wasan kwaikwayo na talabijin na yau da kullun a Yamma, Arewa da Gabashin Afirka.
A cikin 2013, M-net ta ba da umarnin Ofime don haɓaka shirin fim na Tele ta hanyar haɗa ƙungiyar masu shirya fina-finai 120 don samar da akalla fina-fukkuna 80 a cikin 2013, fina-fakkaatu 60 a cikin 2014 da 40 a cikin 2015. Shirin aikin fim din, wanda ya yi nasara ana kiransa aikin Afirka Magic Original Films (AMOF).
Ofime ya koma [[Winnipeg]], Manitoba, Kanada kuma ya kafa kamfaninsa na samarwa, ''Theatron Media Incorporated'' <ref name="AllAfrica" /> kuma ya yi aiki tare da wasu sanannun masu shirya fina-finai da daraktoci ciki har da Tade Ogidan, Erika Klopper, Juliette Hagopian, Robert Peters, Curtis Graham, Steve Morrisson da Titus Orpen. <ref name="Created">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=June 2015 |title=Rogers Ofime: Why I created 222 |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-why-i-created-zone-222-tinsel-producer-speaks-on-new-tv-series-id3856568.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
Ofime shine Babban Mai gabatarwa a Native Media TV, kamfanin samarwa, a ƙarƙashin wannan dandalin ya samar da jerin, ''"Zone 222"'' da "Till You Are 16" don Africa Magic TV .
A cikin 2020, ya samar da fim mai taken "Voiceless". Fim din da ke mai da hankali kan matsalolin da wadanda ke zaune a arewacin [[Najeriya]] ke fuskanta.
== Rayuwa ta mutum ==
Ofime ta auri Olabimpe Ofime . Sun hadu a jami'a, kuma sun yi aure tun shekara ta 2002. Suna da 'ya'ya biyu.
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A shekarar 2017 Africa Magic Viewers Choice Award (AMVCA), fim din da ya samar, Oloibiri, an kira shi Mafi Kyawun Fim na Yammacin Afirka. Fim din labarin garin ne na tarihi inda Shell Darcy ya fara gano man fetur na kasuwanci a watan Yunin 1956, kuma ya hada da manyan 'yan wasan Najeriya kamar Olu Jacobs da Richard Mofe Damijo, Oloibiri ya doke A Trip to Jamaica, ''76'', 93 Days da The CEO don lashe kyautar.<ref name="AMVCA">{{Cite web |last=Izuzu |first=Chimdunga |date=March 2017 |title=#AMVCA 2017: "Oloibiri" wins Best Movie West Africa |url=http://pulse.ng/movies/amvca-2017-oloibiri-wins-best-movie-west-africa-id6318273.html |access-date=9 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
A watan Mayu na shekara ta 2015, Ofime ya sami girmamawa tare da takarda daga Ƙungiyar Ƙungiyar Masu Ayyukan Wasanni ta Najeriya, NANTAP, a matsayin mai ba da takardar shaidar wasan kwaikwayo saboda jajircewarsa ga ci gaban fasaha da al'adu a Najeriya.<ref name="Tinsel">{{Cite web |last=Bada |first=Gbenga |date=July 2015 |title=Rogers Ofime: NANTAP honours Tinsel producer |url=http://pulse.ng/movies/rogers-ofime-nantap-honours-tinsel-producer-id3932539.html |access-date=5 April 2017 |website=PulseNG}}</ref>
Jerin kyaututtuka na Ofime sun hada da
=== Hotuna masu ban sha'awa ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="19" |2013
|''Otal din Rush''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Na biyar''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''A gefen hanya''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Kopa''
|Mai gabatarwa
|
|Fim na asali na MNET
|-
|''Gidan Gidan''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Mai rikitarwa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Dangi''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rashin jin daɗi''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ci gaba''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Komawa gida''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Patience Oghre Imobhio
|Fim na asali na MNET
|-
|''Ofishin zaitun''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''An harbe shi a kafa''
|Mai gabatarwa
|Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Buffon''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|''Masu fashewa''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo / Solomon Macaulay
|Fim na asali na MNET
|-
|''Harin dare''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Wannan Gidan ba don Sayarwa ba ne''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Manufar''
|Mai gabatarwa
|Alex Bakin
|Fim na asali na MNET
|-
|''Rayuwar Asirin Yahoo Boys''
|Mai gabatarwa
|Ehizojie Ejesebholo
|Fim na asali na MNET
|-
|''Yin aiki''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2014
|''Scarlet''
|Mai gabatarwa
|Haɗuwa Mai Girma
|Fim na asali na MNET
|-
|2016
|''[[Oloibiri (fim)|Oloibiri]]''
|Mai gabatarwa
|Curtis Graham
|Hanyar Hanyar Hoto da Wasanni
|-
| rowspan="2" |2018
|''Zero Hour''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Mugabe''
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Robert Peters
|Gabatarwa ta Gabas
|-
|2020
|''[[Voiceless (fim, 2020)|Rashin murya]]''
|Babban mai gabatarwa
|Robert Peters
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / White Media
|-
|2021
|''Kanaani''
|Mai gabatarwa
|Tola Olatunji
|Fim din RAS / Kafofin watsa labarai
|}
=== Manyan jerin shirye-shiryen talabijin ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2006 - 2015
|''[[Tinsel (TV series)|Tinsel]]'' (Abubuwa 1,500)
|Mai gabatarwa
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2011 - kwanan wata
|''[[The Johnsons (Nigerian TV series)|Johnsons]]'' (1892 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2015
|''Har sai kun kai shekara 16'' (13 Episodes)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2015 - 2016
|''Otal din Majestic'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2016 - 2017
|''Hush'' (260 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Jerin Talabijin na MNET
|-
|2019
|Kogin Mystic (Nigerian Series) 26 Abubuwa)
|Mai gabatar da Babban Jami'i
|Biyu da Biyu
|Kafofin watsa labarai na asali
|-
|2018 - kwanan wata
|Coloré (52 Abubuwa)
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Kafofin watsa labarai na asali / Theatron Media / Mugosa Media
|-
|2023 - har zuwa yau
|''Wura''
|Babban mai samarwa
|Wasan kwaikwayo
|Kafofin watsa labarai na asali
|}
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
| rowspan="3" |2015
|''Ɗaya daga cikin da yawa''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|''An 'yantar da su''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Tare da Ƙauna''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="2" |2016
|''Farashin kayan yaji''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Theatron Media / Native Media Production
|-
|''Ranar''
|Mai gabatarwa / Daraktan
|Rogers Ofime
|Filin watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
| rowspan="3" |2018
|''Ƙarshen''
|Daraktan
|Rogers Ofime
| rowspan="3" |Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|''Bridges''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|''Rufewa''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|-
|}
=== Hotuna ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2003
|''Bitrus Odili''
|Manajan samarwa
|Tade Ogidan
|Hotunan OGD
|-
|2004
|''Ashaka Cement (LFT Day) ''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Unilever: Rayuwa mai ban sha'awa''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2005
|''Coca-Cola''
|Manajan samarwa
|Owolabi Odesola
|Ayyukan Gicciye
|-
|2009
|''Littafin Labari''
|Mai gabatarwa
|
|MNET Afirka
|-
|2017
|''Rashin murya''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Samar da kafofin watsa labarai na asali
|-
|2017
|''Ba a sake ba''
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Fitar da watsa labarai na gidan wasan kwaikwayo
|-
|2017
|''Maidowa: Labarin 'Yan Gudun Hijira''<ref name="Refugee Story">{{Cite web |date=20 November 2017 |title=Hollywood International Independent Documentary Awards - Restoration: A Refugee's Story |url=http://www.wearemovingstories.com/we-are-moving-stories-films/2017/11/20/restoration-a-refugees-story |access-date=16 October 2021 |website=wearemovingstories.com}}</ref>
|Daraktan
|Rogers Ofime
|Mugbosa Media / Theatron Media Production
|-
|}
=== Talabijin na Gaskiya ===
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Daraktan
!Bayani
|-
|2007
|''Internal''
|Mai samar da layi
|Tade Ogidan
|Gasar Talabijin ta Gaskiya da aka samar don Bankin PHB
|-
|2008
|''Shahararren aikin''
|Manajan samarwa
|Hydei Uys
|Samar da Endemol
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
563h7rilw4cf52obcdpn4uuxqd9l8m0
Tarila Thompson
0
54332
969969
966077
2026-10-20T18:29:01Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1372652327|Tarila Thompson]]"
969969
wikitext
text/x-wiki
Tarila Emmanuel Thompson (an haife ta a ranar 14 ga watan Fabrairun shekara ta 1968) [1] 'yar wasan kwaikwayo ce Na Najeriya, darektan, mai shirya fina-finai, marubuci kuma mawaƙi. Thompson ya fara aikinsa a shekarar 1992 kuma an yaba shi da rawar da ya taka wajen kirkirar masana'antar fina-finai ta Turanci a Najeriya da ake kira Nollywood
An san Thompson da soyayya ba tare da Harshe ba (1993), ''Mutu Wata Rana'' (2004), Passion da Pain (2004) da Kasuwancin Ikilisiya (2006). <ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref> Bayan ya dauki hutu daga yin fim, Thompson ya dawo a shekarar 2012 don harba fim dinsa na baya-bayan nan In the Creek, fim din da aka lakafta shi mafi tsada a Afirka. <ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson's break from filming |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}}</ref> Fim din yana magana ne game da wahalar mutanen Nijar-Delta a Najeriya. A matsayinsa na mawaƙi, shi ne mai mallakar El-Montage Records, lakabin rikodin kiɗa.
== Rayuwa da ilimi ==
An haifi Thompson a [[Lagos (birni)|Legas, Najeriya]] . Ya fito ne daga [[Bayelsa|Jihar Bayelsa]], wata jiha a yankin Nijar-Delta . Thompson ta sami digiri na farko daga Jami'ar Kimiyya da Fasaha, Port-Harcourt . Ya auri Funto Diseye Thompson kuma yana da 'ya'ya uku.
== Ayyuka ==
Thompson ya fara aikinsa a 1993 a cikin Love without Language . Thompson ya ce game da fim din cewa a lokacin da mutane kawai suka yi fina-finai a cikin harshen asalin Najeriya.<ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}}</ref>
Har zuwa yau, Thompson yana da fina-finai da yawa, a cikin gida da na duniya, gami da
* ''Rayuwa cikin Duhu'' (1999)
* ''Ikon Ƙauna'' (2002)
* ''Ƙaunar da ke cikin Bondage (2002) ''
* Ƙaunar da Ciwo (2003)
* Kasuwancin Ikilisiya (2003)
* ''Mutu Wata Rana'' (2004)
* ''Budurwa Dare (2004) ''
* ''Aikin da ba a tsammani ba (2005) ''
* ''Squad Ashirin da Uku (2005) ''
* ''Sama da kambin'' (2006)
* ''Abuja Top Ladies (2006) ''
* ''Up Creek'' (ba da daɗewa ba za a sake shi). <ref>{{Cite web |title=Tarila films |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
dognrgmxsjfbvd4fhonzzu72mj9u2i9
969971
969969
2026-10-20T18:30:16Z
Salma Raddah
45959
969971
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Tarila Emmanuel Thompson (an haife ta a ranar 14 ga watan Fabrairun shekara ta 1968) [1] 'yar wasan kwaikwayo ce Na Najeriya, darektan, mai shirya fina-finai, marubuci kuma mawaƙi. Thompson ya fara aikinsa a shekarar 1992 kuma an yaba shi da rawar da ya taka wajen kirkirar masana'antar fina-finai ta Turanci a Najeriya da ake kira Nollywood
An san Thompson da soyayya ba tare da Harshe ba (1993), ''Mutu Wata Rana'' (2004), Passion da Pain (2004) da Kasuwancin Ikilisiya (2006). <ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref> Bayan ya dauki hutu daga yin fim, Thompson ya dawo a shekarar 2012 don harba fim dinsa na baya-bayan nan In the Creek, fim din da aka lakafta shi mafi tsada a Afirka. <ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson's break from filming |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}}</ref> Fim din yana magana ne game da wahalar mutanen Nijar-Delta a Najeriya. A matsayinsa na mawaƙi, shi ne mai mallakar El-Montage Records, lakabin rikodin kiɗa.
== Rayuwa da ilimi ==
An haifi Thompson a [[Lagos (birni)|Legas, Najeriya]] . Ya fito ne daga [[Bayelsa|Jihar Bayelsa]], wata jiha a yankin Nijar-Delta . Thompson ta sami digiri na farko daga Jami'ar Kimiyya da Fasaha, Port-Harcourt . Ya auri Funto Diseye Thompson kuma yana da 'ya'ya uku.
== Ayyuka ==
Thompson ya fara aikinsa a 1993 a cikin Love without Language . Thompson ya ce game da fim din cewa a lokacin da mutane kawai suka yi fina-finai a cikin harshen asalin Najeriya.<ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}}</ref>
Har zuwa yau, Thompson yana da fina-finai da yawa, a cikin gida da na duniya, gami da
* ''Rayuwa cikin Duhu'' (1999)
* ''Ikon Ƙauna'' (2002)
* ''Ƙaunar da ke cikin Bondage (2002) ''
* Ƙaunar da Ciwo (2003)
* Kasuwancin Ikilisiya (2003)
* ''Mutu Wata Rana'' (2004)
* ''Budurwa Dare (2004) ''
* ''Aikin da ba a tsammani ba (2005) ''
* ''Squad Ashirin da Uku (2005) ''
* ''Sama da kambin'' (2006)
* ''Abuja Top Ladies (2006) ''
* ''Up Creek'' (ba da daɗewa ba za a sake shi). <ref>{{Cite web |title=Tarila films |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
t8238kkxzrmtj0pai4z48aq496xn4av
969972
969971
2026-10-20T18:31:09Z
Salma Raddah
45959
969972
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Tarila Emmanuel Thompson (an haife ta ne a ranar 14 ga watan Fabrairun shekara ta 1968) [1] 'yar wasan kwaikwayo ce Na Najeriya, darektan, mai shirya fina-finai, marubuci kuma mawaƙi. Thompson ya fara aikinsa a shekarar 1992 kuma an yaba shi da rawar da ya taka wajen kirkirar masana'antar fina-finai ta Turanci a Najeriya da ake kira Nollywood
An san Thompson da soyayya ba tare da Harshe ba (1993), ''Mutu Wata Rana'' (2004), Passion da Pain (2004) da Kasuwancin Ikilisiya (2006). <ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref> Bayan ya dauki hutu daga yin fim, Thompson ya dawo a shekarar 2012 don harba fim dinsa na baya-bayan nan In the Creek, fim din da aka lakafta shi mafi tsada a Afirka. <ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson's break from filming |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}}</ref> Fim din yana magana ne game da wahalar mutanen Nijar-Delta a Najeriya. A matsayinsa na mawaƙi, shi ne mai mallakar El-Montage Records, lakabin rikodin kiɗa.
== Rayuwa da ilimi ==
An haifi Thompson a [[Lagos (birni)|Legas, Najeriya]] . Ya fito ne daga [[Bayelsa|Jihar Bayelsa]], wata jiha a yankin Nijar-Delta . Thompson ta sami digiri na farko daga Jami'ar Kimiyya da Fasaha, Port-Harcourt . Ya auri Funto Diseye Thompson kuma yana da 'ya'ya uku.
== Ayyuka ==
Thompson ya fara aikinsa a 1993 a cikin Love without Language . Thompson ya ce game da fim din cewa a lokacin da mutane kawai suka yi fina-finai a cikin harshen asalin Najeriya.<ref>{{Cite web |title=Tarila Thompson works |url=https://www.nigeriafilms.com/movie-news/91-directors-producers-report/9243-bayelsa-new-haven-for-filmmakers-nollywood-director-tarila-thompson |access-date=May 5, 2017}}</ref>
Har zuwa yau, Thompson yana da fina-finai da yawa, a cikin gida da na duniya, gami da
* ''Rayuwa cikin Duhu'' (1999)
* ''Ikon Ƙauna'' (2002)
* ''Ƙaunar da ke cikin Bondage (2002) ''
* Ƙaunar da Ciwo (2003)
* Kasuwancin Ikilisiya (2003)
* ''Mutu Wata Rana'' (2004)
* ''Budurwa Dare (2004) ''
* ''Aikin da ba a tsammani ba (2005) ''
* ''Squad Ashirin da Uku (2005) ''
* ''Sama da kambin'' (2006)
* ''Abuja Top Ladies (2006) ''
* ''Up Creek'' (ba da daɗewa ba za a sake shi). <ref>{{Cite web |title=Tarila films |url=https://www.imdb.com/name/nm2141940/bio |access-date=May 5, 2017 |website=[[IMDb]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
300nt9yashp6n2ee4s3011h33gn6l0m
Restless City
0
62042
969950
915964
2026-10-20T18:01:11Z
Hauwa'u lawal ardo
27936
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1341443700|Restless City]]"
969950
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vevent"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font-size: 125%; font-style: italic;" |Birni mara kwanciyar hankali
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Restless_City.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">Hoton talla</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An ba da umarni daga
| class="infobox-data" |[[Andrew Dosunmu]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Rubuce-rubuce
| class="infobox-data" |Eugene M. Gussenhoven
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An samar da shi ta hanyar
| class="infobox-data" |Katie MustardMatt ParkerDavid Raymond[[Tony Okungbowa]]<br /><br /><br />
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Fitowa
| class="infobox-data" |Sy AlassaneSky Nicole Grey[[Tony Okungbowa]] Gira<br /><br /><br />[[Danai Gurira|Danai zai so]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Hotuna
| class="infobox-data" |[[Bradford Young]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An shirya shi ta hanyar
| class="infobox-data" |Oriana Soddu
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Kamfanin samarwa<br /></div>
| class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;">Clam Prods</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |An rarraba ta hanyar
| class="infobox-data" |[[ARRAY|AFFRM]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;">Ranar fitarwa</div>
| class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist film-date">
* Janairu 23, 2011 <span style="display: none;"> (<span class="bday dtstart published updated itvstart">2011-01-23</span>) </span> (Sundance)  
* Afrilu 27, 2012 <span style="display: none;"> (<span class="bday dtstart published updated itvstart">2012-04-27</span>) </span> (Amurka)  
</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;">Lokacin gudu</div>
| class="infobox-data" |Minti 90
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Kasar
| class="infobox-data" |Amurka
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |Harsuna
| class="infobox-data" |Turanci da Faransanci<br />
|}
Restless City fim ne mai zaman kansa na wasan kwaikwayo na 2011, wanda Eugene M. Gussenhoven ya rubuta kuma Andrew Dosunmu ya ba da umarni. Tauraruwar ta Sy Alassane, Sky Nicole Grey, Tony Okungbowa, Stephen Tyrone Williams, da Danai Gurira.[1] Fim din ya fara ne a ranar 23 ga watan Janairun a shekara ta 2011, a bikin fina-finai na Sundance na shekara ta 2011, kuma an sake shi a Amurka a ranar 27 ga Afrilu, 2012.
== Makirci ==
Djibril, wani matashi dan kasar Senegal, yana kokarin yin rayuwa a kan titunan Harlem a New York. Wani mawaƙi mai son, yana fatan wata rana ya sami yarjejeniyar rikodin, amma bayan shekaru huɗu a Amurka har yanzu yana rayuwa tare ta hanyar sayar da CDs a kan titi da kuma yin wasan kwaikwayo a matsayin mai aikawa tare da taimakon moped dinsa. Don tara isasshen kuɗi don yin kundi, Djibril ya yarda ya yi aiki ga Bekay, mai karuwanci da mai ba da rance. Manufar Djilbri ta cika mafarkinsa ta katse lokacin da ya sadu da Trini, karuwa da ke aiki ga Bekay. Djibril ya yi hadari ga komai don ceton Trini daga rayuwarta mara kyau.
== Masu ba da labari ==
== Karɓar baƙi ==
A cikin bita mai kyau, Wesley Morris na The Boston Globe ya rubuta, "'Restless City' yana da kyau tare da yanayi", kuma "akwai mafarki mai ban sha'awa ga rayuwa a [Dosunmu's] Harlem kamar yadda ya saba da maganin rayuwa" na wasu fina-finai. Ernest Hardy na The Village Voice ya ce, "An fada a cikin salon elliptical tare da saurin tafiya da saurin motsawa wanda ke ɗaukar wasu ana amfani da su, ƙarfin da ikon fim ɗin yana cikin hotunan waka, a hanyar da Dosunmu da mai daukar hoto Bradford Young ke amfani da haske da abun da ke ciki don yin kusan kowane firam (bayani mai ban sha'awa; kusa da fuska da ƙafafuwa; saurin motsa jiki a kan titunan birni) mai ban mamaki.
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
m9qgvkuc7u7z2vsmw1qltghxfzr59nf
Patience Oghre Imobhio
0
62389
969872
908029
2026-10-20T14:48:36Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1372399979|Patience Oghre Imobhio]]"
969872
wikitext
text/x-wiki
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya. Ta kammala karatu a Jami'ar Jos a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . [1][2] A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta Nollywood.[3]
== Rayuwa ta mutum ==
Imobhio ta yi karatun wasan kwaikwayo a Jami'ar Jos . <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108045454/https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2020-05-05}}</ref> Ta auri Osezua Stephen-Imobhio .
== Ayyuka ==
Imobhio ta fara ne a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a shekarar 1995 amma daga baya ta yanke shawarar cewa tana da sha'awar shirya fina-finai. Bayan kammala karatunta daga Jami'ar Jos, ta koma Legas kuma ta shiga kamfanin samar da [[Zab Ejiro|Zeb Ejiro]]. An fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider, da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
geuj6racy8xehgzpkejgfywygqc92pe
969873
969872
2026-10-20T14:49:07Z
Salma Raddah
45959
969873
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya. Ta kammala karatu a Jami'ar Jos a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . [1][2] A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta Nollywood.[3]
== Rayuwa ta mutum ==
Imobhio ta yi karatun wasan kwaikwayo a Jami'ar Jos . <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108045454/https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2020-05-05}}</ref> Ta auri Osezua Stephen-Imobhio .
== Ayyuka ==
Imobhio ta fara ne a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a shekarar 1995 amma daga baya ta yanke shawarar cewa tana da sha'awar shirya fina-finai. Bayan kammala karatunta daga Jami'ar Jos, ta koma Legas kuma ta shiga kamfanin samar da [[Zab Ejiro|Zeb Ejiro]]. An fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider, da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
0famfa47bj62hcyggd4h55f7qxt6dw6
969893
969873
2026-10-20T15:46:54Z
Baby juuu
38856
/* Ayyuka */
969893
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya. Ta kammala karatu a Jami'ar Jos a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . [1][2] A cikin 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta Nollywood.[3]
== Rayuwa ta mutum ==
Imobhio ta yi karatun wasan kwaikwayo a Jami'ar Jos . <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108045454/https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2020-05-05}}</ref> Ta auri Osezua Stephen-Imobhio .
== Ayyuka ==
Imobhio ta fara ne a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a shekarar alif 1995 amma daga baya ta yanke shawarar cewa tana da sha'awar shirya fina-finai. Bayan kammala karatunta daga Jami'ar Jos, ta koma Legas kuma ta shiga kamfanin samar da [[Zab Ejiro|Zeb Ejiro]]. An fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider, da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
cl1vx4fjr8zghzaqey4dcfgpene0q4k
969894
969893
2026-10-20T15:47:15Z
Baby juuu
38856
969894
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Patience Oghre Imobhio 'yar fim ce kuma 'yar wasan kwaikwayo a Najeriya. Ta kammala karatu a Jami'ar Jos a cikin Fasaha ta Wasanni, an fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People . [1][2] A cikin shekarar ta 2015 mujallar Pulse ta kira ta a matsayin daya daga cikin 'yan mata 9 na fina-finai na Najeriya da ya kamata ku sani' a cikin masana'antar fina-fakka ta Nollywood.[3]
== Rayuwa ta mutum ==
Imobhio ta yi karatun wasan kwaikwayo a Jami'ar Jos . <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108045454/https://www.naijanewspapers.com.ng/patience-oghre-imobhio-my-life-behind-the-camera-43930.html |archive-date=2023-11-08 |access-date=2020-05-05}}</ref> Ta auri Osezua Stephen-Imobhio .
== Ayyuka ==
Imobhio ta fara ne a matsayin 'yar wasan kwaikwayo a shekarar alif 1995 amma daga baya ta yanke shawarar cewa tana da sha'awar shirya fina-finai. Bayan kammala karatunta daga Jami'ar Jos, ta koma Legas kuma ta shiga kamfanin samar da [[Zab Ejiro|Zeb Ejiro]]. An fi saninta da shirya fina-finai kamar Dominos, Spider, da Household, da kuma jerin shirye-shiryen talabijin kamar Dear Mother da Everyday People .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
euu7yi0ahuy3nrghk52ejcuan1poqoj
Julien Duranville
0
64835
970035
461766
2026-10-20T21:28:06Z
Yusuf Danmarna
49960
An cire hanyoyin sadarwa marasa dacewa (kamar hanyar Hailemariam Desalegn da Ɗan siyasa), an gyara girammar Hausa da haɗin gwiwar jumla, sannan an inganta tsarin rukunoni (categories) da шаблоны na Wikipedia.
970035
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Julien Duranville''' (an haife shi ranar 5 ga watan Mayu, 2006) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Belgium wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba ga ƙungiyar Borussia Dortmund da kuma tawagar ƙasar Belgium.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{stub}}
[[Rukuni:An haife su a shekara ta 2006]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni: 'Yan wasan ƙwallon ƙafa na Belgium]]
3wmjfoiwyxgia5hmuhfdzvhuc2slkua
Fatima Marouan
0
65457
969985
414585
2026-10-20T20:09:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969985
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Fatima Marouan''', kuma '''Fatema Marouane''', (an haife ta a shekara ta 1952) likita ce 'yar ƙasar Morocco, shugaba a fannin kasuwanci kuma 'yar siyasa. Daga shekarun 2002 zuwa 2005, ta jagoranci sashin Endocrinology and Metabolic Diseases na Asibitin Jami'ar Ibn Rochd a [[Kasabalanka|Casablanca]].<ref name=bloomberg>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=49764805&privcapId=47112351&previousCapId=106884418&previousTitle=Uteron%20Pharma%20SPRL|title=Fatima Marouan |publisher=Bloomberg|access-date=16 October 2018 |language=}}</ref> Kwanan nan, a ƙarƙashin gwamnatin Firayim Minista [[Abdelilah Benkirane]], daga shekarun Oktoba 2013 zuwa Afrilu 2017 ta yi aiki a matsayin Ministar Sana'a da Tattalin Arzikin Jama'a a matsayin memba na Rally of Independents National Rally.<ref>{{cite web|url=http://www.mapexpress.ma/actualite/activite-gouvernementale/biographie-de-mme-fatema-marouane-ministre-de-lartisanat-de-leconomie-sociale-et-solidaire/|title=Biographie de Mme Fatema Marouane : ministre de l'Artisanat, de l'Economie sociale et solidaire|publisher=MAP Express|date=10 October 2013|access-date=16 October 2018 |language=French}}</ref>
== Tarihin Rayuwa ==
An haifi Fatima Maroun a shekara ta 1952 a Benslimane a gabashin [[Kasabalanka|Casablanca]], Fatima Maroun ta yi karatun likitanci a jami'ar Lyon. Ta zama farfesa kuma mai bincike a Sashen Magunguna da harhaɗa Magunguna na Jami'ar Casablanca. Musamman a cikin encrinology da rikice-rikice na abinci, sai ta jagoranci Ma'aikatar Endcrinology, mai fama da abinci a asibitin ibn Rochd a Casablanca. Maroun memba ce ta hukumar Maroko akan yaki da [[Ciwon suga|ciwon sukari]].<ref name=maroc>{{cite web|url=http://www.maroc.ma/ar/system/files/biographie_de_mme_fatema_marouane_ministre_de_lartisanat_de_leconomie_sociale_et_solidaire.pdf|title=Biographie de Mme Fatema Marouane: ministre de l'Artisanat, de l'Economie sociale et solidaire|publisher=Royaume du Maroc|access-date=17 October 2018|language=French|archive-date=26 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160626172827/http://www.maroc.ma/ar/system/files/biographie_de_mme_fatema_marouane_ministre_de_lartisanat_de_leconomie_sociale_et_solidaire.pdf|url-status=dead}}</ref> Ta ci gaba da jagorantar Smedian (Société marocaine d'endocrinologie, diabétologie et nutrition).<ref name=bladi>{{cite web|url=https://www.bladi.net/fatima-marouan-37897.html|title=Fatima Marouanbladi.net|publisher=|access-date=17 October 2018|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504154220/https://www.bladi.net/fatima-marouan-37897.html|archive-date=4 May 2021|url-status=dead}}</ref> Fatima Marouan ta ba da gudummawa ga wallafe-wallafen kimiyya da yawa.<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/2020624675_Fatima_Marouan|title=Fatima Marouan's scientific contributions|publisher=Research Gate|access-date=17 October 2018 |language=}}</ref>
A ɓangaren siyasa kuwa, a matsayinta na mamba a jam’iyyar National Rally of Independents party, ta taka rawar gani wajen bunƙasa tsare-tsare na lafiya da ilimi. Daga watan Oktoba 2013 zuwa watan Afrilu 2017, ta yi aiki a matsayin Ministan Sana'a da Tattalin Arziki na Jama'a (''ministre de l'Artisanat, de l'économie sociale et solidaire'').<ref name=bladi/>
Maroun kuma memba ce ta hukumar Casablanca Chicago Sister Cities Association. Tana jin harsuna uku, tana magana da Larabci, Faransanci da Ingilishi.<ref>{{cite web|url=https://www.moroccoworldnews.com/2013/10/108423/profile-of-fatema-marouane-minister-of-handicrafts-social-economy-and-solidarity/|title=Profile of Fatema Marouane, Minister of Handicrafts, Social Economy and Solidarity|author=Fouzar, Loubna|publisher=Morocco World News|date=11 October 2013|access-date=17 October 2018 |language=}}</ref> Memba ta kwamitin kimiyya na Destination Santé SAS, ta kuma yi aiki a asibitin Casablanca's California Cardiology Clinic.<ref name=bloomberg/>
Fatima Maroun tana da aure kuma tana da ‘ya’ya biyu.
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1952]]
1w8xcxwrepzac9mzo8sex8f2d93g3nt
Kogin Rwizi
0
67411
969849
885428
2026-10-20T12:53:51Z
Mai Jiddah muhammad
44560
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */
969849
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Haka kuma kogin ya kasance muhimmi wajen bunkasa harkokin yawon bude ido a Uganda.Tafkin Mburo National Park,wanda ke gefen kogin,sanannen wurin shakatawa ne. Tsire-tsire masu yawa na papyrus da sauran ciyayi da ke kusa da kogin Rwizi sun yi aiki a matsayin masu tace ruwa,kamawa,da kuma gudanar da ambaliya a yankin a farkon shekarun 1950.
{{Stub}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
Cikakken bayani kan Kogin Rwizi
Kogin Rwizi kogi ne mai muhimmanci da ke kudu maso yammacin ƙasar Uganda. Yana samo asali ne daga tsaunukan Buhweju, sannan yana bi ta yankuna da dama kafin ya shiga Tafkin Victoria ta hanyar tsarin tafkuna da suka haɗa da Lake Mburo, Lake Kachera, da Lake Kijanebalola. Kogin yana cikin tsarin kogunan Kogin Nilu kuma yana taka muhimmiyar rawa wajen samar da ruwa ga miliyoyin mutane.
Muhimmancin Kogin Rwizi
Kogin Rwizi yana da matuƙar amfani ga al'ummomin da ke zaune a kusa da shi. Ana amfani da ruwansa wajen:
Samar da ruwan sha ga garuruwa kamar Mbarara, Bwizibwera, Sanga, da Biharwe.
Ban-ruwa da noma.
Kiwon dabbobi.
Kamun kifi.
Wasu ƙananan harkokin sufuri da nishaɗi.
Yawon buɗe ido
Kogin Rwizi yana taimakawa wajen bunƙasa yawon buɗe ido a Uganda. Tafkin Mburo National Park, wanda ke kusa da kogin, yana ɗaya daga cikin shahararrun wuraren shakatawa na ƙasar. Baƙi na zuwa wurin domin kallon namun daji kamar zebra, barewa, da tsuntsaye iri-iri. Haka kuma, akwai wurare masu kyau kamar Rwizi Water Falls da ke jan hankalin masu yawon buɗe ido.
Muhimmancin muhalli
A shekarun 1950, ciyawar papyrus da sauran tsire-tsiren da ke gefen kogin sun kasance masu tace ruwa, rage gurɓatawa, riƙe ƙasa daga zaizayewa, da kuma taimakawa wajen rage ambaliyar ruwa. Wannan ya sa kogin ya kasance muhimmin ginshiƙi wajen kare muhalli da kiyaye albarkatun ruwa.
Matsalolin da kogin ke fuskanta
A yau, Kogin Rwizi na fuskantar ƙalubale masu yawa, ciki har da:
Sauyin yanayi wanda ke rage yawan ruwansa.
Gurɓacewar ruwa daga masana'antu da najasa.
Sare dazuzzuka.
Mamaye bakin kogi domin noma da gine-gine.
Yawaitar ciyawar water hyacinth, wadda ke hana ruwa gudana yadda ya kamata.
Matakan kariya
Gwamnati da ƙungiyoyi masu zaman kansu suna aiwatar da matakai kamar:
Dasa bishiyoyi a yankin kogin.
Gina wuraren tace ruwan sharar gida.
Wayar da kan jama'a kan muhimmancin kare kogin.
Hana mamaye bakin kogi ba bisa ƙa'ida ba.
Kogin Rwizi na daga cikin manyan albarkatun ruwa na Uganda. Yana ba da gudummawa wajen samar da ruwan sha, noma, kiwo, kamun kifi, yawon buɗe ido da kuma kare muhalli. Duk da haka, yana fuskantar barazana daga ayyukan ɗan Adam da [[Canjin yanayi|sauyin yanayi]], lamarin da ya sa ake buƙatar ƙarin matakan kare shi domin amfanin al'ummomin yanzu da na gaba.
3udtvsucgd5m954zux5y3webjkyiokn
The Arbitration
0
69313
969910
969587
2026-10-20T15:58:09Z
Baby juuu
38856
969910
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Arbitration fim ne na Wasan kwaikwayo na soyayya na kasar Najeriya na 2016, wanda Chinaza Onuzo ya rubuta, wanda Niyi Akinmolayan ya jagoranta, kuma Chinaza Onuzu, Omotayo Adeola, da Zulu Oyibo. ne suka samar da shi. Tauraron fim din OC Ukeje, Adesua Etomi, Iretiola Doyle da Somkele Iyamah-Idhalama .
== Bayani game da shi ==
Gbenga ɗan kasuwa ne mai ban sha'awa, yana gudanar da kamfani mai fa'ida sosai, kuma shi ne wanda ake tuhuma a cikin karar da Dara wani [[Injiniyan kwamfuta]] ya shigar, wanda baiwarsa ta taimaka wa kamfanin Gbenga ya sami girman da ya kai. abokan aiki su masoya ne waɗanda dangantakarsu ta ƙare lokacin da Gbenga ta gano cewa matarsa tana da ciki da wanda ake zaton zai zama ɗan fari. Shari'arta ta nemi diyya ga waɗancan asusun, kuma Dara ta kai karar Gbenga don tilasta mata yin jima'i (wanda ya zama fyade).
== Masu ba da labari ==
* [[OC Ukeje]] a matsayin Mista Gbenga
* [[Adesua Etomi]] a matsayin Dara Olujobi
* [[Iretiola Doyle]] a matsayin Funlaya Johnson
* [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] a matsayin Omawumi Horsfall
* [[Lota Chukwu]] a matsayin Faridah
* Pius Fatoke a matsayin Dean
* Sola Fosudo a matsayin Tomisin Bucknor
* [[Beverly Naya]] a matsayin Chiama Sanni
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Chijioke Utah
* [[Bimbo Ademoye]] a matsayin Ebele
* Owolo Hosana a matsayin mai karɓar bakuncin
* Austin Nwaolie a matsayin Henchman
* Isaiah Ogunowo a matsayin Barman
* Bukola Ojeba a matsayin Ɗalibi
== Fitarwa ==
Shirin fim din ya faru ne a wurare a Legas.
== Saki ==
An fitar da fim din a gidajen silima na Najeriya a ranar 12 ga watan Agusta 2016. An kuma fara shi a bikin fina-finai na kasa da kasa na Toronto . <ref>{{Cite web |title=The Arbitration |url=http://www.tiff.net/films/the-arbitration |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101162119/http://www.tiff.net/films/the-arbitration |archive-date=2017-01-01 |access-date=2016-12-31}}, The Arbitration - Toronto International Film Festival.</ref><ref>[http://www.pulse.ng/.../the-arbitration-watch-oc-ukeje-adesua-etomi-ireti-doyle-sola-fosudu-in-1st-teaser], "The Arbitration": Watch Oc Ukeje, Adesua Etomi, Ireti Doyle, Sola Fosudu in 1st teaser. {{Dead link|date=January 2017}}</ref>
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
fhofj95zvfjso0sez8ws2xljigwyrfc
Make a Move
0
69316
969914
969369
2026-10-20T16:07:12Z
Baby juuu
38856
969914
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Make a Move fim ne na raye-raye na Najeriya na shekarar2014 wanda Ivie Okujaye ya samar kuma [[Niyi Akinmolayan]] ya jagoranta. Tauraruwar [[Ivie Okujaye]], [[Tina Mba]], [[Beverly Naya]], Wale Adebayo, Victor Godfery, Helga Sosthenes da Eno Ekpenyong, tare da bayyanar musamman daga [[Majid Michel]], [[Denrele Edun]], 2face Idibia da [[Omawumi|Omawumi Megbele]] . <ref>{{Cite web |date=8 March 2014 |title=COMING SOON: Make A Move Nollywood Reinvented |url=http://www.nollywoodreinvented.com/2014/03/coming-soon-make-a-move.html |access-date=14 March 2014 |publisher=[[Nollywood Reinvented]]}}</ref>
== Makirci ==
Make a Move ya ba da labarin Osas da Eseosa waɗanda suka fito daga gidaje masu wahala. Osas ta sami ta'aziyya a cikin rawa kuma tana amfani da shi azaman hanyar fita daga matsalolinta da yawa ciki har da gidanta, wanda ke fadowa.<ref>{{Cite web |last=Campbell, Timmy |date=8 March 2014 |title=2face Returns To Nollywood in the Movie: Make A Move Along Side Majid Michel And Others…. |url=http://www.naijaloaded.com.ng/2014/03/08/2face-returns-nollywood-movie-make-move-along-side-majid-michel-others-see-details/ |access-date=14 March 2014 |publisher=NaijaLoaded}}</ref>
== Masu ba da labari ==
* [[Ivie Okujaye]] a matsayin Bears
* [[Tina Mba]]
* [[Beverly Naya]]
* Wale Adebayo
* Victor Godfery
* Helga Sosthenes a matsayin Esosa
* Eno Ekpenyong a matsayin Chuma
* [[Majid Michel]]
* [[Denrele Edun]]
* [[2Baba|2 Fuskar Wauta]]
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]]
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
Fim din ya sami ra'ayoyi masu mahimmanci gaba ɗaya. Ya sami ƙimar 39% a kan Nollywood Reinvented, wanda ya ce: "Babban kuskuren wannan fim ɗin ya zo ne tare da gabatar da motsin zuciyarsa. Yana cikin kiɗa, yana cikin jagora, yana cikin yanayin da fim ɗin ya saita ko kuma bai saita a baya ba. " A cikin kashi na uku na farko na fim ɗin, shugabancin ya zama kamar ba tare da izini ba. " <ref>{{Cite web |date=2 September 2014 |title=Make a Move |url=http://www.nollywoodreinvented.com/2014/09/make-a-move.html |access-date=10 September 2014 |publisher=[[Nollywood Reinvented]]}}</ref> Ya kasance kamar dai al'amuran da sauri suna faruwa da sauri fiye da kyamarar zata iya bi, hakan da gangan ba ya fito kamar ƙwarewa ba ne ko kuma bai taimaka wa yanayin ba. " Olamide Jasanya na The Nigeria Entertainment Today ya ba da darajar 2 daga cikin taurari 5, yana mai cewa labarin yana da mahimmanci kuma yana mai da hankali sosai ga hali ɗaya. Ya zargi ci gaban hali, ya ce fim din ba shi da kyau a wasu al'amuran amma kyakkyawa a mafi yawan sauran al'amannun kuma ya kammala: "Akinmolayan na iya koyon darasi daga babban zargi fim dinsa na kimiyya na 2010 ''Kajola'' ya kawo shi, don haka ya ɗauki hanyar da ta dace da wannan fim kuma ya zama da kyau, tare da wasu sabbin hotuna masu ban mamaki, duk da haka bai yi kyau wajen tayar da motsin rai daga haruffa ba, kuma bai ba. " Isabella Akinseye ta yi sharhi: "Make a Move ya sadu da babban tsammanin. Abin takaici, fim din ya yi takaici da jerin abubuwan da aka tsara, maganganun rubutun da rashin gamsarwa da yawancin simintin suka yi. A kan bayanin da ya dace, fim din yana da matsala game da cin zarafin gida. Ga Ivie [Okujaye],''Yi Mataki'' ɗaya ne na gaba, matakai biyu a baya".<ref>{{Cite web |last=Akinseye, Isabella |date=22 July 2014 |title=Movie Review – Make a Move By Isabella Akinseye |url=http://olorisupergal.com/movie-review-make-a-move-by-isabella-akinseye/ |access-date=6 August 2014}}</ref>
Wilfred Okiche na [[YNaija]] ya yi watsi da komai game da fim din kuma ya yi sharhi: "Make a Move yana da makirci da labarin da ke gudanar da ci gaba amma fim din yana da banƙyama da tsari cewa kusan babu wani abu mai ban sha'awa kuma ga duk lokacin da yake gudana, fim din yana taka leda kamar an tsara shi ga yara masu shekaru 12, "sakamakon ya lalace kuma yana da rikice tare da ɗaukar lokaci mara kyau. Akinmolayan kawai yana jagorantar yanayin don fim ko kuma babu wani abu na musamman da ba tare da shi ba tare da farin ciki ba. "<ref>{{Cite web |last=Okiche, Wilfred |date=25 August 2014 |title=Movie review: Ivie Okujaiye's 'Make a move' makes all the wrong ones |url=http://ynaija.com/movie-review-ivie-okujaiyes-make-move-makes-wrong-ones/ |access-date=10 September 2014 |website=YNaija Magazine |publisher=[[YNaija]]}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
Fim din ya sami gabatarwa uku a 2014 Nollywood Movies Awards, ciki har da Mafi Kyawun Fim, Mafi Kyawun Actor (Rashin Taimako) ga Wale Adebayo da Mafi Kyawu Child Actor ga Helger Sosthenes . An kuma zaba shi a cikin rukuni biyu a 2015 Africa Magic Viewers Choice Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="3" |Nollywood Movies Network (2014 Nollywood Momies Awards) <ref>{{Cite web |date=21 October 2014 |title=Flower Girl Wins Big at Nollywood Movie Awards |url=http://nigerianewsdigest.com/%EF%BB%BFflower-girl-wins-big-at-nollywood-movie-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102231919/http://nigerianewsdigest.com/%EF%BB%BFflower-girl-wins-big-at-nollywood-movie-awards/ |archive-date=2 November 2014 |access-date=2 November 2014 |publisher=Nigeria News Digest}}</ref><br />
|Fim mafi kyau
|Niyi Akinmolayan| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Actor (Rashin Taimako)
|Wale Adebayo| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun ɗan wasan kwaikwayo na yaro
|Mai taimakawa Sosthenes| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |Multichoice (2015 Africa Magic Viewers Choice Awards) <ref>{{Cite web |date=12 December 2014 |title=Africa Magic Viewers' Choice Awards 2015 nominees list out |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=338894 |access-date=23 December 2014 |publisher=Ghana Web}}</ref> <ref>{{Cite web |title=AMVCA winners announced |url=http://www.dstv.com/News/AMVCA-winners-announced/126405 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417012639/http://www.dstv.com/News/AMVCA-winners-announced/126405 |archive-date=17 April 2015 |access-date=9 March 2015}}</ref><br />
|Mafi kyawun fim (Drama)
|Niyi Akinmolayan| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin wasan kwaikwayo
|[[Ivie Okujaye]]| {{Nom}}
|}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin fina-finan Najeriya na 2014|Jerin fina-finai na Najeriya na 2014]]
== Manazarta ==
pkx3na8ol7ns6qd0sx2jabrzkp9fgdb
Inale
0
69320
970051
934924
2026-10-20T21:50:06Z
Hamza DK
12444
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1367627997|Inale]]"
970051
wikitext
text/x-wiki
Inale fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2010 wanda Keke Bongos ya samar kiɗa Jeta Amata ya ba da umarni.[1][2] Fim din wanda taurari Caroline Chikezie da Hakeem Kae-Kazim suka taka rawa, an saita shi a Otukpo kuma yana ba da labarin Inale da Ode, waɗanda suke ƙaunar juna amma al'ada ce ke barazanar ƙaunarsu yayin da Ode dole ne ya lashe gasar kokawa ta al'ada kafin ya iya ɗaukar hannun Inale a aure.
Fim din ya fara ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 <ref name="Rozay, Teefah">{{Cite web |last=Rozay, Teefah |date=26 October 2010 |title=Inale Premieres in Lagos |url=http://www.that1960chick.com/2010/10/26/red-carpet-inale-premieres-in-lagos/#sthash.UlHzlCk6.dpbs |access-date=30 August 2014 |publisher=that1960chick.com}}</ref> kuma an sadu da shi tare da karɓar karɓa. Ya sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards kuma daga ƙarshe ya lashe rukunin don Achievement in Soundtrack . <ref name="AMAA Nominations 2011">{{Cite web |date=26 February 2011 |title=AMAA Nominations 2011 |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |archive-date=2 March 2011 |access-date=30 August 2014 |website=Africa Film Academy |publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]}}</ref> An ce ''Inale'' yayi kama da wani labari game da [[Mutanen Idoma|Idomaland]].<ref name="Elthan">{{Cite web |last=John, Elnathan |date=3 November 2010 |title=MOVIE REVIEW: INALE by Jeta Amata |url=http://elnathanjohn.blogspot.com/2010/11/movie-review-inale-by-jeta-amata.html |access-date=30 August 2014 |publisher=Elnathan's Dark Corner}}</ref>
== Makirci ==
Odeh da Gimbiya Inale suna cikin soyayya. Koyaya, bisa ga al'adun ƙasar, Odeh dole ne ya yi gwagwarmaya da wasu masu neman Inale don ya sami hannun Inale a cikin aure. Odeh ya yi gwagwarmaya da mutane da yawa kuma ya ci nasara a duk fadace-fadace; Sarki Oche, Sarkin [[Otukpo]] da mahaifin Inale sun ayyana Odeh a matsayin mai nasara. Kafin bikin kokawa ya ƙare, wani baƙo mai rufe fuska ya bayyana kuma ya kalubalanci Odeh zuwa yaƙi; Baƙo ya ci nasara kuma an bayyana shi a matsayin Yarima Agaba, Yarima daga Apah, ƙauyen da ke kusa, wanda ya kasance cikin dogon rikici tare da Otukpo. Sarkin ya bayyana sabon mai nasara kuma ya gaya wa Yarima Agaba cewa za a raka matarsa zuwa ƙauyensa washegari.
Inale ya jefa cikin baƙin ciki cikin dare, amma sarki ya ki yin sulhu duk da rokon Sarauniya, Ochanya da sauran mutanen fadar. Kashegari, Inale ta gaya wa Odeh da tabbaci cewa za ta dawo masa, yayin da 'yar'uwarta, Princess Omei da baiwarta, Omada suka raka ta zuwa Apah. A lokacin hutu a cikin tafiyarsu, a lokacin da Omei ba ya nan Omada ya tura Inale cikin kogi don nutsar kuma ya yi wa Omei ƙarya cewa Inale ya kashe kansa. Daga ƙarshe matan sun kammala cewa Omada ya yi kamar shi Inale ne ga Yarima Agaba da mutanen Apah, waɗanda ba su san yadda yarima take ba, don kauce wa yaƙi tsakanin al'ummomin biyu. Duo ɗin sun isa Apah, tare da Omada da aka yi amfani da ita a matsayin Inale da Ome a matsayin baiwa; Da zaran Omada ta zama Sarauniya, sai ta fara wulakanta Omei. A sakamakon haka Omei ta yi ƙoƙari ta buɗe wa mutane game da yanayin abubuwa, amma babu wanda zai yarda da ita.
Ɗaya daga cikin masu gadi a Apah ya gane Omei a matsayin gimbiya kuma ya 'yantar da ita daga gidan kurkuku da Omada ya sanya ta. Omei ta koma kogi inda Inale ta nitse, kuma Inale wanda yanzu ya zama mermaid ya bayyana mata; Inale ta gaya mata duk abin da Omada ya yi mata kuma ta bayyana cewa ba za ta iya barin kogi ba, don kada ta mutu. A wani lokaci, Odeh a cikin baƙin cikinsa ya yi yawo zuwa wannan kogi, kuma ya ga Inale. Ta gaya masa cewa don ta iya kasancewa tare da shi, dole ne ya kalubalanci Yarima Agaba don sakewa kuma ya ci shi; sai dai a wannan lokacin ne za a iya 'yantar da ita, kuma idan ba a yi wannan ba kafin faɗuwar rana ta gaba, Inale za ta tafi har abada. Odeh ya sake duels tare da Agaba kuma an ci shi sau biyu, kafin Odeh ya ci Agaba. Agaba ya mika Omada ga Odeh, kuma Odeh ya sanar da kowa ainihin Omada. Odeh da Agaba sun gudu zuwa kogi kuma sun ceci Inale, yayin da Omada ya shiga cikin gandun daji kuma ba a sake ganinsa ba. Inale da Odeh sun yi aure, yayin da Yarima Agaba ya auri Omei, kuma ƙauyuka biyu sun haɗu don zama babbar ƙasa ɗaya.
== Masu ba da labari ==
* [[Caroline Chikezie]] a matsayin Inale
* [[Hakeem Kae-Kazim]] a matsayin Ode
* [[Dede Mabiaku]] a matsayin Sarki Oche
* [[Ini Edo]] a matsayin Omada
* [[Keppy Ekpenyong|Keppy Ekpeyong]] a matsayin Yarima Agaba
* Lola Shokeye a matsayin Gimbiya Omei
* Eunice Philips a matsayin Sarauniya Ochanya
* [[Mbong Amata]] a matsayin Keke
* [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] a matsayin Ori
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]] a matsayin Ene
== Fitarwa ==
An harbe fim din a wurin da ke Benue da [[Los Angeles]], [[California]].<ref>{{Cite web |date=15 May 2011 |title=INALE shines at Monaco International Charity Film Festival |url=http://www.wetinhappen.com.ng/inale-shines-at-monaco-international-charity-film-festival/ |access-date=29 August 2014 |publisher=wetinhappen.com.ng}}</ref>
== Waƙoƙi da sauti ==
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Joel Goffin ne ya kirkiro waƙoƙin ''Inale'' kuma ya zira kwallaye. Fim din ya ƙunshi waƙoƙin asali daga Bongos Ikwue, wanda ya kirkiro waƙoƙinsa. Jeta Amata ta rubuta wasu waƙoƙi. Dukkanin waƙoƙin an rubuta su ne a BIK Studios, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=16 October 2010 |title=Caroline Chikezie Stars In Nigerian Movie "Inale" |url=http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227031900/http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |archive-date=27 February 2015 |access-date=30 August 2014 |publisher=star1960}}</ref>
=== Jerin waƙoƙi ===
An saki wasan kwaikwayo na ''Inale'' a ranar 23 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |last=Deji |date=28 March 2011 |title="Inale"- theatrical trailer |url=http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907020118/http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |archive-date=7 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Gidilounge}}</ref> An fara shi ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 kuma an fara shi a Abuja a ranar 28 ga Oktoba 2010. <ref name="Rozay, Teefah" /> An fitar da shi a wasan kwaikwayo a watan Nuwamba a cikin fina-finai da aka zaɓa a duk faɗin Najeriya.<ref>{{Cite web |date=17 November 2010 |title=INALE – in Theatres! |url=http://www.goldenicons.com/inale-in-theatres/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Golden Icons Magazine}}</ref> Har ila yau, an sake shi a lokacin bikin Kirsimeti da Sabuwar Shekara ta 2011 ta hanyar 2012. <ref>{{Cite web |date=16 December 2011 |title=Movie: INALE Hits National Theatre |url=http://olorisupergal.com/movie-inale-hits-national-theatre/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Olori Supergal}}</ref> An saki fim din daga baya a gidajen wasan kwaikwayo na Afirka ta Kudu a ranar 26 ga Yulin 2012. <ref>{{Cite web |last=Akitobi, Emmanuel |date=15 July 2012 |title=Nigerian Musical 'Inale' To Make South Africa Big-Screen Debut (Starring Caroline Chikezie, Hakeem Kae-Kazim, Ini Edo) |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223645/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[IndieWire]] |publisher=Shadow and Act}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
''Inale'' ta sami ra'ayoyi masu ban sha'awa; yayin da aka yaba da ita saboda kyawawan abubuwan da ta samar, an soki ta saboda labarun ta. Victor Olatoye na Nollywood Critics ya ba shi taurari 4 kuma ya ce: "Idan kun yi sha'awar fim din gargajiya na Nollywood da aka samar da kyau ina ba da shawarar ganin Inale. Wannan fim ne na Nollywood wanda kowa zai iya jin daɗi. Abubuwan gani sun kasance masu kyau, 'yan wasan kwaikwayo sun yi aiki ba tare da ƙoƙari ba". Ya yaba da fim din, gyare-gyare da sauti na fim din, amma ya yi magana a kan kiɗa, wanda yake jin ba na gargajiya ba ne.<ref>{{Cite web |last=Olatoye, Victor O. |title=Inale |url=http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906224027/http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Critics}}</ref> [[Elnathan John]], a gefe guda, ya yaba da kiɗa amma ya yi kuskuren rubutun da kuma wasan kwaikwayo na rawa da fada. Ya kammala da cewa: "Yana da babban yunkuri na samar da kiɗa. Kokarin yana da yabo; duk da haka burinsa ya zama kamar lalacewarsa. Yawancin lokaci da albarkatu sun zama kamar ana zuba su cikin samarwa don cutar da ainihin tushen fim din - rubutun Lazy, samarwa mai kyau, rashin kulawa ga muhimman bayanai; Wasu bayanai marasa mahimmanci sun zama kamar dai darektan yana so [] don burge masu sauraron Najeriya fiye da yin fim mai kyau. " <ref name="Elthan" /> {{Sic}}Osugo Joshua-Karis ya ba shi 7 daga 10, yana mai cewa: "''Inale'' yana taɓa labarin soyayya, yaƙi da al'ada. A cikin duka, ''Inale'' babban fim ne don shakatawa".<ref>{{Cite web |last=Joshua-Karis, Osugo |date=19 October 2013 |title=Inale |url=http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223031/http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[Covenant University]] |publisher=Movie Evolution}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
''Inale'' ta sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards; gami da kyaututtuka don [[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]], [[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]], Nasarar a cikin Tasirin Kayayyaki, Nasarar A cikin Makeup da Nasarar da Aka samu a cikin Tsarin Kayan Kayan Kashi. Daga ƙarshe ya lashe kyautar don Achievement a Soundtrack . Har ila yau, ta sami gabatarwa biyar a 2011 Best of Nollywood Awards kuma ta lashe rukunin "Best Soundtrack of the Year". Fim din ya sami gabatarwa hudu a 2011 Nigeria Entertainment Awards kuma ya lashe "Mafi yawan Fim mai nishaɗi" a 2011 Monaco Charity Film Festival Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kwalejin Fim ta Afirka]] (7th Africa Movie Academy Awards) <ref name="AMAA Nominations 2011" /><br />
|[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]]
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]]
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Ayyuka|Nasarar da aka samu a cikin Tasirin Bayani]]
|Thomas R. Dickens, Clint Nitkiewicz Hernandez| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Makeup|Nasarar da aka samu a cikin kayan shafawa]]
|Temisan Etsede| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka don Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawa|Nasarar da aka samu a cikin zane-zane]]
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi kyawun Mujallar Nollywood]] ([[2011 Best of Nollywood Awards|2011 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]) <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=BON Awards Nominees |url=http://www.jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306170624/http://jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |archive-date=6 March 2016 |access-date=30 August 2014 |publisher=Jaguda.com}}</ref><br />
|Cinematography na Shekara
|James M. Costello| {{Nom}}
|-
|Amfani da Kayan Kayan Kwarewa
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
|Daraktan Shekara
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Soundtrack na Shekara
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Sauti a Fim
|Martin Kittappa, Justin Scott Dixon| {{Nom}}
|-
| rowspan="4" |[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]] (2011 Kyautar Nishiri ta Najeriya) <ref>{{Cite web |date=28 May 2011 |title=NIGERIA ENTERTAINMENT AWARDS: NOMINEES |url=http://nollywoodmindspace.blogspot.com/2011/05/nominees-for-nigerian-entertainment.html |access-date=30 August 2014 |website=Nollywood Mindspace |publisher=Nollywood by Mindspace}}</ref><br />
|Mafi kyawun Actor A Fim
|[[Hakeem Kae-Kazim]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin fim
|[[Caroline Chikezie]]| {{Nom}}
|-
|Hoton da ya fi dacewa
| rowspan="3" |[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Gudanarwa A Fim| {{Nom}}
|-
|Bikin Fim na Monaco (Monaco Charity Film Festival Awards na 2011) <ref>{{Cite web |last=26 May |date=26 May 2011 |title='INALE' MOST ENTERTAINING MOVIE IN 2011…Monaco Charity Film Festival |url=http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223552/http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Olamildent}}</ref><ref>{{Cite web |title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL AWARDS 2011 |url=http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719045719/http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |archive-date=19 July 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Monaco Film Festival}}</ref><br />
|Fim mafi ban sha'awa| {{Won}}
|}
== Dubi kuma ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{Official website|http://inalethemovie.com/}}
* {{IMDb title|1744772|Inale}}
* {{YouTube|jLc527cd2jg|''Inale'' trailer}}
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
86ui6qqv0112lzg27ezq7jfw4m40dr2
970053
970051
2026-10-20T21:51:53Z
Hamza DK
12444
970053
wikitext
text/x-wiki
'''Inale''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2010 wanda Keke Bongos ya samar kiɗa Jeta Amata ya ba da umarni.[1][2] Fim din wanda taurari Caroline Chikezie da Hakeem Kae-Kazim suka taka rawa, an saita shi a Otukpo kuma yana ba da labarin Inale da Ode, waɗanda suke ƙaunar juna amma al'ada ce ke barazanar ƙaunarsu yayin da Ode dole ne ya lashe gasar kokawa ta al'ada kafin ya iya ɗaukar hannun Inale a aure.
Fim din ya fara ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 <ref name="Rozay, Teefah">{{Cite web |last=Rozay, Teefah |date=26 October 2010 |title=Inale Premieres in Lagos |url=http://www.that1960chick.com/2010/10/26/red-carpet-inale-premieres-in-lagos/#sthash.UlHzlCk6.dpbs |access-date=30 August 2014 |publisher=that1960chick.com}}</ref> kuma an sadu da shi tare da karɓar karɓa. Ya sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards kuma daga ƙarshe ya lashe rukunin don Achievement in Soundtrack . <ref name="AMAA Nominations 2011">{{Cite web |date=26 February 2011 |title=AMAA Nominations 2011 |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |archive-date=2 March 2011 |access-date=30 August 2014 |website=Africa Film Academy |publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]}}</ref> An ce ''Inale'' yayi kama da wani labari game da [[Mutanen Idoma|Idomaland]].<ref name="Elthan">{{Cite web |last=John, Elnathan |date=3 November 2010 |title=MOVIE REVIEW: INALE by Jeta Amata |url=http://elnathanjohn.blogspot.com/2010/11/movie-review-inale-by-jeta-amata.html |access-date=30 August 2014 |publisher=Elnathan's Dark Corner}}</ref>
== Makirci ==
Odeh da Gimbiya Inale suna cikin soyayya. Koyaya, bisa ga al'adun ƙasar, Odeh dole ne ya yi gwagwarmaya da wasu masu neman Inale don ya sami hannun Inale a cikin aure. Odeh ya yi gwagwarmaya da mutane da yawa kuma ya ci nasara a duk fadace-fadace; Sarki Oche, Sarkin [[Otukpo]] da mahaifin Inale sun ayyana Odeh a matsayin mai nasara. Kafin bikin kokawa ya ƙare, wani baƙo mai rufe fuska ya bayyana kuma ya kalubalanci Odeh zuwa yaƙi; Baƙo ya ci nasara kuma an bayyana shi a matsayin Yarima Agaba, Yarima daga Apah, ƙauyen da ke kusa, wanda ya kasance cikin dogon rikici tare da Otukpo. Sarkin ya bayyana sabon mai nasara kuma ya gaya wa Yarima Agaba cewa za a raka matarsa zuwa ƙauyensa washegari.
Inale ya jefa cikin baƙin ciki cikin dare, amma sarki ya ki yin sulhu duk da rokon Sarauniya, Ochanya da sauran mutanen fadar. Kashegari, Inale ta gaya wa Odeh da tabbaci cewa za ta dawo masa, yayin da 'yar'uwarta, Princess Omei da baiwarta, Omada suka raka ta zuwa Apah. A lokacin hutu a cikin tafiyarsu, a lokacin da Omei ba ya nan Omada ya tura Inale cikin kogi don nutsar kuma ya yi wa Omei ƙarya cewa Inale ya kashe kansa. Daga ƙarshe matan sun kammala cewa Omada ya yi kamar shi Inale ne ga Yarima Agaba da mutanen Apah, waɗanda ba su san yadda yarima take ba, don kauce wa yaƙi tsakanin al'ummomin biyu. Duo ɗin sun isa Apah, tare da Omada da aka yi amfani da ita a matsayin Inale da Ome a matsayin baiwa; Da zaran Omada ta zama Sarauniya, sai ta fara wulakanta Omei. A sakamakon haka Omei ta yi ƙoƙari ta buɗe wa mutane game da yanayin abubuwa, amma babu wanda zai yarda da ita.
Ɗaya daga cikin masu gadi a Apah ya gane Omei a matsayin gimbiya kuma ya 'yantar da ita daga gidan kurkuku da Omada ya sanya ta. Omei ta koma kogi inda Inale ta nitse, kuma Inale wanda yanzu ya zama mermaid ya bayyana mata; Inale ta gaya mata duk abin da Omada ya yi mata kuma ta bayyana cewa ba za ta iya barin kogi ba, don kada ta mutu. A wani lokaci, Odeh a cikin baƙin cikinsa ya yi yawo zuwa wannan kogi, kuma ya ga Inale. Ta gaya masa cewa don ta iya kasancewa tare da shi, dole ne ya kalubalanci Yarima Agaba don sakewa kuma ya ci shi; sai dai a wannan lokacin ne za a iya 'yantar da ita, kuma idan ba a yi wannan ba kafin faɗuwar rana ta gaba, Inale za ta tafi har abada. Odeh ya sake duels tare da Agaba kuma an ci shi sau biyu, kafin Odeh ya ci Agaba. Agaba ya mika Omada ga Odeh, kuma Odeh ya sanar da kowa ainihin Omada. Odeh da Agaba sun gudu zuwa kogi kuma sun ceci Inale, yayin da Omada ya shiga cikin gandun daji kuma ba a sake ganinsa ba. Inale da Odeh sun yi aure, yayin da Yarima Agaba ya auri Omei, kuma ƙauyuka biyu sun haɗu don zama babbar ƙasa ɗaya.
== Masu ba da labari ==
* [[Caroline Chikezie]] a matsayin Inale
* [[Hakeem Kae-Kazim]] a matsayin Ode
* [[Dede Mabiaku]] a matsayin Sarki Oche
* [[Ini Edo]] a matsayin Omada
* [[Keppy Ekpenyong|Keppy Ekpeyong]] a matsayin Yarima Agaba
* Lola Shokeye a matsayin Gimbiya Omei
* Eunice Philips a matsayin Sarauniya Ochanya
* [[Mbong Amata]] a matsayin Keke
* [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] a matsayin Ori
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]] a matsayin Ene
== Fitarwa ==
An harbe fim din a wurin da ke Benue da [[Los Angeles]], [[California]].<ref>{{Cite web |date=15 May 2011 |title=INALE shines at Monaco International Charity Film Festival |url=http://www.wetinhappen.com.ng/inale-shines-at-monaco-international-charity-film-festival/ |access-date=29 August 2014 |publisher=wetinhappen.com.ng}}</ref>
== Waƙoƙi da sauti ==
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Joel Goffin ne ya kirkiro waƙoƙin ''Inale'' kuma ya zira kwallaye. Fim din ya ƙunshi waƙoƙin asali daga Bongos Ikwue, wanda ya kirkiro waƙoƙinsa. Jeta Amata ta rubuta wasu waƙoƙi. Dukkanin waƙoƙin an rubuta su ne a BIK Studios, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=16 October 2010 |title=Caroline Chikezie Stars In Nigerian Movie "Inale" |url=http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227031900/http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |archive-date=27 February 2015 |access-date=30 August 2014 |publisher=star1960}}</ref>
=== Jerin waƙoƙi ===
An saki wasan kwaikwayo na ''Inale'' a ranar 23 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |last=Deji |date=28 March 2011 |title="Inale"- theatrical trailer |url=http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907020118/http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |archive-date=7 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Gidilounge}}</ref> An fara shi ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 kuma an fara shi a Abuja a ranar 28 ga Oktoba 2010. <ref name="Rozay, Teefah" /> An fitar da shi a wasan kwaikwayo a watan Nuwamba a cikin fina-finai da aka zaɓa a duk faɗin Najeriya.<ref>{{Cite web |date=17 November 2010 |title=INALE – in Theatres! |url=http://www.goldenicons.com/inale-in-theatres/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Golden Icons Magazine}}</ref> Har ila yau, an sake shi a lokacin bikin Kirsimeti da Sabuwar Shekara ta 2011 ta hanyar 2012. <ref>{{Cite web |date=16 December 2011 |title=Movie: INALE Hits National Theatre |url=http://olorisupergal.com/movie-inale-hits-national-theatre/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Olori Supergal}}</ref> An saki fim din daga baya a gidajen wasan kwaikwayo na Afirka ta Kudu a ranar 26 ga Yulin 2012. <ref>{{Cite web |last=Akitobi, Emmanuel |date=15 July 2012 |title=Nigerian Musical 'Inale' To Make South Africa Big-Screen Debut (Starring Caroline Chikezie, Hakeem Kae-Kazim, Ini Edo) |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223645/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[IndieWire]] |publisher=Shadow and Act}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
''Inale'' ta sami ra'ayoyi masu ban sha'awa; yayin da aka yaba da ita saboda kyawawan abubuwan da ta samar, an soki ta saboda labarun ta. Victor Olatoye na Nollywood Critics ya ba shi taurari 4 kuma ya ce: "Idan kun yi sha'awar fim din gargajiya na Nollywood da aka samar da kyau ina ba da shawarar ganin Inale. Wannan fim ne na Nollywood wanda kowa zai iya jin daɗi. Abubuwan gani sun kasance masu kyau, 'yan wasan kwaikwayo sun yi aiki ba tare da ƙoƙari ba". Ya yaba da fim din, gyare-gyare da sauti na fim din, amma ya yi magana a kan kiɗa, wanda yake jin ba na gargajiya ba ne.<ref>{{Cite web |last=Olatoye, Victor O. |title=Inale |url=http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906224027/http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Critics}}</ref> [[Elnathan John]], a gefe guda, ya yaba da kiɗa amma ya yi kuskuren rubutun da kuma wasan kwaikwayo na rawa da fada. Ya kammala da cewa: "Yana da babban yunkuri na samar da kiɗa. Kokarin yana da yabo; duk da haka burinsa ya zama kamar lalacewarsa. Yawancin lokaci da albarkatu sun zama kamar ana zuba su cikin samarwa don cutar da ainihin tushen fim din - rubutun Lazy, samarwa mai kyau, rashin kulawa ga muhimman bayanai; Wasu bayanai marasa mahimmanci sun zama kamar dai darektan yana so [] don burge masu sauraron Najeriya fiye da yin fim mai kyau. " <ref name="Elthan" /> {{Sic}}Osugo Joshua-Karis ya ba shi 7 daga 10, yana mai cewa: "''Inale'' yana taɓa labarin soyayya, yaƙi da al'ada. A cikin duka, ''Inale'' babban fim ne don shakatawa".<ref>{{Cite web |last=Joshua-Karis, Osugo |date=19 October 2013 |title=Inale |url=http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223031/http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[Covenant University]] |publisher=Movie Evolution}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
''Inale'' ta sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards; gami da kyaututtuka don [[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]], [[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]], Nasarar a cikin Tasirin Kayayyaki, Nasarar A cikin Makeup da Nasarar da Aka samu a cikin Tsarin Kayan Kayan Kashi. Daga ƙarshe ya lashe kyautar don Achievement a Soundtrack . Har ila yau, ta sami gabatarwa biyar a 2011 Best of Nollywood Awards kuma ta lashe rukunin "Best Soundtrack of the Year". Fim din ya sami gabatarwa hudu a 2011 Nigeria Entertainment Awards kuma ya lashe "Mafi yawan Fim mai nishaɗi" a 2011 Monaco Charity Film Festival Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kwalejin Fim ta Afirka]] (7th Africa Movie Academy Awards) <ref name="AMAA Nominations 2011" /><br />
|[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]]
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]]
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Ayyuka|Nasarar da aka samu a cikin Tasirin Bayani]]
|Thomas R. Dickens, Clint Nitkiewicz Hernandez| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Makeup|Nasarar da aka samu a cikin kayan shafawa]]
|Temisan Etsede| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka don Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawa|Nasarar da aka samu a cikin zane-zane]]
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi kyawun Mujallar Nollywood]] ([[2011 Best of Nollywood Awards|2011 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]) <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=BON Awards Nominees |url=http://www.jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306170624/http://jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |archive-date=6 March 2016 |access-date=30 August 2014 |publisher=Jaguda.com}}</ref><br />
|Cinematography na Shekara
|James M. Costello| {{Nom}}
|-
|Amfani da Kayan Kayan Kwarewa
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
|Daraktan Shekara
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Soundtrack na Shekara
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Sauti a Fim
|Martin Kittappa, Justin Scott Dixon| {{Nom}}
|-
| rowspan="4" |[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]] (2011 Kyautar Nishiri ta Najeriya) <ref>{{Cite web |date=28 May 2011 |title=NIGERIA ENTERTAINMENT AWARDS: NOMINEES |url=http://nollywoodmindspace.blogspot.com/2011/05/nominees-for-nigerian-entertainment.html |access-date=30 August 2014 |website=Nollywood Mindspace |publisher=Nollywood by Mindspace}}</ref><br />
|Mafi kyawun Actor A Fim
|[[Hakeem Kae-Kazim]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin fim
|[[Caroline Chikezie]]| {{Nom}}
|-
|Hoton da ya fi dacewa
| rowspan="3" |[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Gudanarwa A Fim| {{Nom}}
|-
|Bikin Fim na Monaco (Monaco Charity Film Festival Awards na 2011) <ref>{{Cite web |last=26 May |date=26 May 2011 |title='INALE' MOST ENTERTAINING MOVIE IN 2011…Monaco Charity Film Festival |url=http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223552/http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Olamildent}}</ref><ref>{{Cite web |title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL AWARDS 2011 |url=http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719045719/http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |archive-date=19 July 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Monaco Film Festival}}</ref><br />
|Fim mafi ban sha'awa| {{Won}}
|}
== Dubi kuma ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{Official website|http://inalethemovie.com/}}
* {{IMDb title|1744772|Inale}}
* {{YouTube|jLc527cd2jg|''Inale'' trailer}}
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
75ci0sctzlqkvlr2udq1eb07fbul2i1
970055
970053
2026-10-20T21:58:33Z
Hamza DK
12444
970055
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Inale''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2010 wanda Keke Bongos ya samar kiɗa Jeta Amata ya ba da umarni.[1][2] Fim din wanda taurari Caroline Chikezie da Hakeem Kae-Kazim suka taka rawa, an saita shi a Otukpo kuma yana ba da labarin Inale da Ode, waɗanda suke ƙaunar juna amma al'ada ce ke barazanar ƙaunarsu yayin da Ode dole ne ya lashe gasar kokawa ta al'ada kafin ya iya ɗaukar hannun Inale a aure.
Fim din ya fara ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 <ref name="Rozay, Teefah">{{Cite web |last=Rozay, Teefah |date=26 October 2010 |title=Inale Premieres in Lagos |url=http://www.that1960chick.com/2010/10/26/red-carpet-inale-premieres-in-lagos/#sthash.UlHzlCk6.dpbs |access-date=30 August 2014 |publisher=that1960chick.com}}</ref> kuma an sadu da shi tare da karɓar karɓa. Ya sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards kuma daga ƙarshe ya lashe rukunin don Achievement in Soundtrack . <ref name="AMAA Nominations 2011">{{Cite web |date=26 February 2011 |title=AMAA Nominations 2011 |url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011 |archive-date=2 March 2011 |access-date=30 August 2014 |website=Africa Film Academy |publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]}}</ref> An ce ''Inale'' yayi kama da wani labari game da [[Mutanen Idoma|Idomaland]].<ref name="Elthan">{{Cite web |last=John, Elnathan |date=3 November 2010 |title=MOVIE REVIEW: INALE by Jeta Amata |url=http://elnathanjohn.blogspot.com/2010/11/movie-review-inale-by-jeta-amata.html |access-date=30 August 2014 |publisher=Elnathan's Dark Corner}}</ref>
== Makirci ==
Odeh da Gimbiya Inale suna cikin soyayya. Koyaya, bisa ga al'adun ƙasar, Odeh dole ne ya yi gwagwarmaya da wasu masu neman Inale don ya sami hannun Inale a cikin aure. Odeh ya yi gwagwarmaya da mutane da yawa kuma ya ci nasara a duk fadace-fadace; Sarki Oche, Sarkin [[Otukpo]] da mahaifin Inale sun ayyana Odeh a matsayin mai nasara. Kafin bikin kokawa ya ƙare, wani baƙo mai rufe fuska ya bayyana kuma ya kalubalanci Odeh zuwa yaƙi; Baƙo ya ci nasara kuma an bayyana shi a matsayin Yarima Agaba, Yarima daga Apah, ƙauyen da ke kusa, wanda ya kasance cikin dogon rikici tare da Otukpo. Sarkin ya bayyana sabon mai nasara kuma ya gaya wa Yarima Agaba cewa za a raka matarsa zuwa ƙauyensa washegari.
Inale ya jefa cikin baƙin ciki cikin dare, amma sarki ya ki yin sulhu duk da rokon Sarauniya, Ochanya da sauran mutanen fadar. Kashegari, Inale ta gaya wa Odeh da tabbaci cewa za ta dawo masa, yayin da 'yar'uwarta, Princess Omei da baiwarta, Omada suka raka ta zuwa Apah. A lokacin hutu a cikin tafiyarsu, a lokacin da Omei ba ya nan Omada ya tura Inale cikin kogi don nutsar kuma ya yi wa Omei ƙarya cewa Inale ya kashe kansa. Daga ƙarshe matan sun kammala cewa Omada ya yi kamar shi Inale ne ga Yarima Agaba da mutanen Apah, waɗanda ba su san yadda yarima take ba, don kauce wa yaƙi tsakanin al'ummomin biyu. Duo ɗin sun isa Apah, tare da Omada da aka yi amfani da ita a matsayin Inale da Ome a matsayin baiwa; Da zaran Omada ta zama Sarauniya, sai ta fara wulakanta Omei. A sakamakon haka Omei ta yi ƙoƙari ta buɗe wa mutane game da yanayin abubuwa, amma babu wanda zai yarda da ita.
Ɗaya daga cikin masu gadi a Apah ya gane Omei a matsayin gimbiya kuma ya 'yantar da ita daga gidan kurkuku da Omada ya sanya ta. Omei ta koma kogi inda Inale ta nitse, kuma Inale wanda yanzu ya zama mermaid ya bayyana mata; Inale ta gaya mata duk abin da Omada ya yi mata kuma ta bayyana cewa ba za ta iya barin kogi ba, don kada ta mutu. A wani lokaci, Odeh a cikin baƙin cikinsa ya yi yawo zuwa wannan kogi, kuma ya ga Inale. Ta gaya masa cewa don ta iya kasancewa tare da shi, dole ne ya kalubalanci Yarima Agaba don sakewa kuma ya ci shi; sai dai a wannan lokacin ne za a iya 'yantar da ita, kuma idan ba a yi wannan ba kafin faɗuwar rana ta gaba, Inale za ta tafi har abada. Odeh ya sake duels tare da Agaba kuma an ci shi sau biyu, kafin Odeh ya ci Agaba. Agaba ya mika Omada ga Odeh, kuma Odeh ya sanar da kowa ainihin Omada. Odeh da Agaba sun gudu zuwa kogi kuma sun ceci Inale, yayin da Omada ya shiga cikin gandun daji kuma ba a sake ganinsa ba. Inale da Odeh sun yi aure, yayin da Yarima Agaba ya auri Omei, kuma ƙauyuka biyu sun haɗu don zama babbar ƙasa ɗaya.
== Masu ba da labari ==
* [[Caroline Chikezie]] a matsayin Inale
* [[Hakeem Kae-Kazim]] a matsayin Ode
* [[Dede Mabiaku]] a matsayin Sarki Oche
* [[Ini Edo]] a matsayin Omada
* [[Keppy Ekpenyong|Keppy Ekpeyong]] a matsayin Yarima Agaba
* Lola Shokeye a matsayin Gimbiya Omei
* Eunice Philips a matsayin Sarauniya Ochanya
* [[Mbong Amata]] a matsayin Keke
* [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] a matsayin Ori
* [[Omawumi|Omawumi Megbele]] a matsayin Ene
== Fitarwa ==
An harbe fim din a wurin da ke Benue da [[Los Angeles]], [[California]].<ref>{{Cite web |date=15 May 2011 |title=INALE shines at Monaco International Charity Film Festival |url=http://www.wetinhappen.com.ng/inale-shines-at-monaco-international-charity-film-festival/ |access-date=29 August 2014 |publisher=wetinhappen.com.ng}}</ref>
== Waƙoƙi da sauti ==
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>Joel Goffin ne ya kirkiro waƙoƙin ''Inale'' kuma ya zira kwallaye. Fim din ya ƙunshi waƙoƙin asali daga Bongos Ikwue, wanda ya kirkiro waƙoƙinsa. Jeta Amata ta rubuta wasu waƙoƙi. Dukkanin waƙoƙin an rubuta su ne a BIK Studios, Najeriya.<ref>{{Cite web |date=16 October 2010 |title=Caroline Chikezie Stars In Nigerian Movie "Inale" |url=http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227031900/http://www.star1960.com/movies-tv/caroline-chikezie-stars-in-nigerian-movie-inale/ |archive-date=27 February 2015 |access-date=30 August 2014 |publisher=star1960}}</ref>
=== Jerin waƙoƙi ===
An saki wasan kwaikwayo na ''Inale'' a ranar 23 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |last=Deji |date=28 March 2011 |title="Inale"- theatrical trailer |url=http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907020118/http://www.gidilounge.com/movies/inale-theatrical-trailer/ |archive-date=7 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Gidilounge}}</ref> An fara shi ne a Legas a ranar 22 ga Oktoba 2010 kuma an fara shi a Abuja a ranar 28 ga Oktoba 2010. <ref name="Rozay, Teefah" /> An fitar da shi a wasan kwaikwayo a watan Nuwamba a cikin fina-finai da aka zaɓa a duk faɗin Najeriya.<ref>{{Cite web |date=17 November 2010 |title=INALE – in Theatres! |url=http://www.goldenicons.com/inale-in-theatres/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Golden Icons Magazine}}</ref> Har ila yau, an sake shi a lokacin bikin Kirsimeti da Sabuwar Shekara ta 2011 ta hanyar 2012. <ref>{{Cite web |date=16 December 2011 |title=Movie: INALE Hits National Theatre |url=http://olorisupergal.com/movie-inale-hits-national-theatre/ |access-date=30 August 2014 |publisher=Olori Supergal}}</ref> An saki fim din daga baya a gidajen wasan kwaikwayo na Afirka ta Kudu a ranar 26 ga Yulin 2012. <ref>{{Cite web |last=Akitobi, Emmanuel |date=15 July 2012 |title=Nigerian Musical 'Inale' To Make South Africa Big-Screen Debut (Starring Caroline Chikezie, Hakeem Kae-Kazim, Ini Edo) |url=http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223645/http://blogs.indiewire.com/shadowandact/nigerian-musical-inale-to-make-south-africa-big-screen-premiere-starring-caroline-chikezie-hakeem-kae-kazim |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[IndieWire]] |publisher=Shadow and Act}}</ref>
== Karɓar baƙi ==
=== Karɓar karɓa mai mahimmanci ===
''Inale'' ta sami ra'ayoyi masu ban sha'awa; yayin da aka yaba da ita saboda kyawawan abubuwan da ta samar, an soki ta saboda labarun ta. Victor Olatoye na Nollywood Critics ya ba shi taurari 4 kuma ya ce: "Idan kun yi sha'awar fim din gargajiya na Nollywood da aka samar da kyau ina ba da shawarar ganin Inale. Wannan fim ne na Nollywood wanda kowa zai iya jin daɗi. Abubuwan gani sun kasance masu kyau, 'yan wasan kwaikwayo sun yi aiki ba tare da ƙoƙari ba". Ya yaba da fim din, gyare-gyare da sauti na fim din, amma ya yi magana a kan kiɗa, wanda yake jin ba na gargajiya ba ne.<ref>{{Cite web |last=Olatoye, Victor O. |title=Inale |url=http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906224027/http://www.nollywoodcritics.com/Archives_Display.aspx?Videoid=302 |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Nollywood Critics}}</ref> [[Elnathan John]], a gefe guda, ya yaba da kiɗa amma ya yi kuskuren rubutun da kuma wasan kwaikwayo na rawa da fada. Ya kammala da cewa: "Yana da babban yunkuri na samar da kiɗa. Kokarin yana da yabo; duk da haka burinsa ya zama kamar lalacewarsa. Yawancin lokaci da albarkatu sun zama kamar ana zuba su cikin samarwa don cutar da ainihin tushen fim din - rubutun Lazy, samarwa mai kyau, rashin kulawa ga muhimman bayanai; Wasu bayanai marasa mahimmanci sun zama kamar dai darektan yana so [] don burge masu sauraron Najeriya fiye da yin fim mai kyau. " <ref name="Elthan" /> {{Sic}}Osugo Joshua-Karis ya ba shi 7 daga 10, yana mai cewa: "''Inale'' yana taɓa labarin soyayya, yaƙi da al'ada. A cikin duka, ''Inale'' babban fim ne don shakatawa".<ref>{{Cite web |last=Joshua-Karis, Osugo |date=19 October 2013 |title=Inale |url=http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223031/http://movieevolution.covenantuniversity.edu.ng/index.php/inale/#sthash.DevOeBCO.Am6IGmTx.dpbs |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |website=[[Covenant University]] |publisher=Movie Evolution}}</ref>
=== Godiya gaisuwa ===
''Inale'' ta sami gabatarwa biyar a 7th Africa Movie Academy Awards; gami da kyaututtuka don [[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]], [[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]], Nasarar a cikin Tasirin Kayayyaki, Nasarar A cikin Makeup da Nasarar da Aka samu a cikin Tsarin Kayan Kayan Kashi. Daga ƙarshe ya lashe kyautar don Achievement a Soundtrack . Har ila yau, ta sami gabatarwa biyar a 2011 Best of Nollywood Awards kuma ta lashe rukunin "Best Soundtrack of the Year". Fim din ya sami gabatarwa hudu a 2011 Nigeria Entertainment Awards kuma ya lashe "Mafi yawan Fim mai nishaɗi" a 2011 Monaco Charity Film Festival Awards .
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Cikakken jerin kyaututtuka
!Kyautar
!Sashe
!Masu karɓa da waɗanda aka zaba
!Sakamakon
|-
| rowspan="5" |[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kwalejin Fim ta Afirka]] (7th Africa Movie Academy Awards) <ref name="AMAA Nominations 2011" /><br />
|[[Africa Movie Academy Award for Best Nigerian Film|Mafi kyawun Fim na Najeriya]]
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Fim Mafi Kyawun Soundtrack|Nasarar da aka samu a cikin Soundtrack]]
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Ayyuka|Nasarar da aka samu a cikin Tasirin Bayani]]
|Thomas R. Dickens, Clint Nitkiewicz Hernandez| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka ga Mafi Kyawun Makeup|Nasarar da aka samu a cikin kayan shafawa]]
|Temisan Etsede| {{Nom}}
|-
|[[Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka don Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawa|Nasarar da aka samu a cikin zane-zane]]
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |[[Best of Nollywood Awards|Mafi kyawun Mujallar Nollywood]] ([[2011 Best of Nollywood Awards|2011 Mafi Kyawun Kyautar Nollywood]]) <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=BON Awards Nominees |url=http://www.jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306170624/http://jaguda.com/2011/09/15/the-2011-best-of-nollywood-b-o-n-award-nominees/ |archive-date=6 March 2016 |access-date=30 August 2014 |publisher=Jaguda.com}}</ref><br />
|Cinematography na Shekara
|James M. Costello| {{Nom}}
|-
|Amfani da Kayan Kayan Kwarewa
|Jane Unogwu| {{Nom}}
|-
|Daraktan Shekara
|[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Soundtrack na Shekara
|Joel Goffin, Bongos Ikwue| {{Won}}
|-
|Mafi Kyawun Sauti a Fim
|Martin Kittappa, Justin Scott Dixon| {{Nom}}
|-
| rowspan="4" |[[Nigeria Entertainment Awards|Kyautar Nishaɗi ta Najeriya]] (2011 Kyautar Nishiri ta Najeriya) <ref>{{Cite web |date=28 May 2011 |title=NIGERIA ENTERTAINMENT AWARDS: NOMINEES |url=http://nollywoodmindspace.blogspot.com/2011/05/nominees-for-nigerian-entertainment.html |access-date=30 August 2014 |website=Nollywood Mindspace |publisher=Nollywood by Mindspace}}</ref><br />
|Mafi kyawun Actor A Fim
|[[Hakeem Kae-Kazim]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun 'yar wasan kwaikwayo a cikin fim
|[[Caroline Chikezie]]| {{Nom}}
|-
|Hoton da ya fi dacewa
| rowspan="3" |[[Jeta Amata]]| {{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Gudanarwa A Fim| {{Nom}}
|-
|Bikin Fim na Monaco (Monaco Charity Film Festival Awards na 2011) <ref>{{Cite web |last=26 May |date=26 May 2011 |title='INALE' MOST ENTERTAINING MOVIE IN 2011…Monaco Charity Film Festival |url=http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906223552/http://www.olamildent.com/2011/05/inale-most-entertaining-movie-in.html |archive-date=6 September 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Olamildent}}</ref><ref>{{Cite web |title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL AWARDS 2011 |url=http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719045719/http://www.monacofilmfestival.de/100-0-Awards-2011.html |archive-date=19 July 2014 |access-date=30 August 2014 |publisher=Monaco Film Festival}}</ref><br />
|Fim mafi ban sha'awa| {{Won}}
|}
== Dubi kuma ==
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{Official website|http://inalethemovie.com/}}
* {{IMDb title|1744772|Inale}}
* {{YouTube|jLc527cd2jg|''Inale'' trailer}}
[[Rukuni:Articles with hAudio microformats]]
6io6hskc50ylhilh0t0kdo3f6jef05y
Brother Jekwu
0
69543
969903
969589
2026-10-20T15:53:13Z
Baby juuu
38856
969903
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Brother Jekwu fim ne mai ban dariya Na Najeriya a shekara ta 2016 wanda Charles Uwagbai ya jagoranta, [1] wanda Mike Ezuruonye ya rubuta kuma ya samar da shi. [2][3] An sake shi a duk faɗin Cinemas a cikin 2016. [4][5]
== Makirci ==
Da yake neman nasarar daji, wani ɗan ƙauyen ya bi dan uwansa daga Najeriya zuwa Kenya kuma ya yi tuntuɓe cikin al'amuran kasuwanci na wani sanannen mai mulki.<ref>{{Cite web |last=Editor |first=Op-ed |date=2016-12-18 |title=Movie review: The sometimes funny, twisted world of Brother Jekwu |url=https://ynaija.com/movie-review-sometimes-funny-twisted-world-brother-jekwu/ |access-date=2022-07-22 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=BBFC |title=Brother Jekwu |url=https://www.bbfc.co.uk/release/brother-jekwu-q29sbgvjdglvbjpwwc01mzi4nje |access-date=2022-07-22 |website=www.bbfc.co.uk |language=en}}</ref>
== Masu ba da labari ==
== Manazarta ==
fjop207an0o1wj0niigrvfsdik4rw37
969904
969903
2026-10-20T15:53:49Z
Baby juuu
38856
969904
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Brother Jekwu fim ne mai ban dariya Na Najeriya a shekara ta 2016 wanda Charles Uwagbai ya jagoranta, [1] wanda Mike Ezuruonye ya rubuta kuma ya samar da shi. [2][3] An sake shi a duk faɗin Cinemas a cikin shekara ta 2016. [4][5]
== Makirci ==
Da yake neman nasarar daji, wani ɗan ƙauyen ya bi dan uwansa daga Najeriya zuwa Kenya kuma ya yi tuntuɓe cikin al'amuran kasuwanci na wani sanannen mai mulki.<ref>{{Cite web |last=Editor |first=Op-ed |date=2016-12-18 |title=Movie review: The sometimes funny, twisted world of Brother Jekwu |url=https://ynaija.com/movie-review-sometimes-funny-twisted-world-brother-jekwu/ |access-date=2022-07-22 |website=YNaija |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=BBFC |title=Brother Jekwu |url=https://www.bbfc.co.uk/release/brother-jekwu-q29sbgvjdglvbjpwwc01mzi4nje |access-date=2022-07-22 |website=www.bbfc.co.uk |language=en}}</ref>
== Masu ba da labari ==
== Manazarta ==
m69pybj0ktgwc5zgrfqnqxuipaltiaz
Onuora Abuah
0
71525
969960
963625
2026-10-20T18:21:13Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1374884918|Onuora Abuah]]"
969960
wikitext
text/x-wiki
Anthony Onuora Abuah Listenⓘ ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya-Birtaniya, darektan fina-finai, furodusa kuma marubuci.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
He was born in [[Kenya]] to a [[Inyamurai|Nigerian-Igbo]] father and [[Ruwanda|Rwandan]]/ Ugandan mother of the [[Tutsi]] ethnic group. He spent his childhood around central and west [[Afirka|Africa]] before his family relocated to [[Switzerland]] in [[Turai|Europe]] in 1995.<ref>{{Cite web |title=Onuora Abuah |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=2024-12-14 |website=Onuora Abuah |language=en}}</ref> Onuora attended the British School of Lomé where he spends three productive years and was given the opportunity to hone his writing and acting skills{{Ana bukatan hujja|date=July 2024}},<ref>{{Cite web |last=M |first=Aynam Zongo |date=2021-04-28 |title=Anthony Abuah |url=https://www.bsl.tg/post/anthony-abuah |access-date=2024-12-14 |website=British School Lomé |language=en}}</ref> before moving to the [[Birtaniya|United Kingdom]] to attend Plymouth University and he later obtained a master's degree in Filmmaking from Central Film School.
== Ayyuka ==
=== Yin wasan kwaikwayo ===
Bayan ya zauna a Cardiff na 'yan shekaru, Onuora ya shiga kamfanin wasan kwaikwayo na matasa na MeWe na London, inda aka jefa shi a wasan game da tsohon bawa wanda ya zama marubuci, [[Olaudah Equiano]] . Daga baya ya taka rawar [[Olaudah Equiano]] a cikin wani ɗan gajeren fim daga kamfanin Talawa Theatre don Victoria & Albert Museum . Fim dinsa na farko ya kasance a cikin Tony Kaye's Black Water Transit (2009), kafin ya taka muhimmiyar rawa a cikin fim din Patrolmen (2010).<ref>{{Cite web |title=Full Cast & Crew: Black Water Transit (2009) |url=https://www.imdb.com/title/tt0490087/fullcredits/cast |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Patrol Men |url=https://www.imdb.com/title/tt1394360/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Topcount |url=https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122056/https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |archive-date=2023-08-01 |access-date=2023-08-01 |website=www.topcount.co}}</ref> Daga nan sai ya rubuta kuma ya samar da wasan sa na farko Wani Biafra, game da rikicin man Neja-Delta da ke gudana.<ref>{{Cite web |title=Actor Abuah Profile |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=1 August 2023 |website=Kweli TV |publisher=kweli.tv}}</ref>
=== Gudanarwa ===
Onuora ya ba da umarnin fim dinsa na farko mai suna Woolwich Boys (2012), wanda aka nuna a bikin fina-finai na Birnin Burtaniya kuma London Live a Burtaniya, ETV a Afirka ta Kudu da [[Ebonylife TV]] a duk faɗin Afirka sun ba shi lasisi. Fim dinsa na biyu, Mona (2016) tare da David Avery da Lonyo, ya lashe kyautar Grand Nile a bikin fina-finai na Afirka na 2016 kuma an zabi shi don lambar yabo ta Afirka ta Movie Academy sau biyu.<ref>{{Cite web |date=16 May 2016 |title=Full List of Nominees for the 2016 African Movie Academy Awards |url=https://www.okay.ng/full-list-of-nominees-for-the-2016-african-movie-academy-awards/ |access-date=1 August 2023 |website=Okay Nigeria |publisher=okay.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=LAFF announces the 5th edition's awards |url=http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929120401/http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards |archive-date=29 September 2023 |access-date=1 August 2023 |website=Luxor African Film Festival |publisher=luxorafricanfilmfestival.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anthony Abuah on his new film Woolwich Boys about 419 scammers |url=https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122057/https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers |archive-date=2023-08-01 |access-date=2023-08-01 |website=www.smartmonkeytv.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2013 African movie academy awards nominations announced. |url=https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610043428/https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/ |archive-date=2023-06-10 |access-date=2023-08-01 |website=www.afrofilmsinternational.com}}</ref>
=== Hotuna ===
Abuah ta samar da shirye-shirye da yawa game da [[Tarihi]] [[Tarayyar Afrika|Afirka]] ciki har da Danhomé & Vodun (2018), Shekaru Dubu zuwa Tomboctou (2019), Kano tare da Onuora Abuah (2020) da Revolution Now: 5 Days with Sowore (2022) game da Sahara Reporters Founder [[Omoyele Sowore]] . <ref>{{Cite web |title=Danhomé and Vodun |url=https://www.imdb.com/title/tt9829294/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Thousand Years to Tombouctou |url=https://www.imdb.com/title/tt15787998/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2011
|''Uwar da ba ta da sa'a''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2012
|''Yara na Woolwich''
|Dan wasan kwaikwayo, darektan, furodusa, marubuci
|Wasan kwaikwayo na Laifi
|-
|2013
|''Ƙaddamarwa''
|Babban mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Jerin Yanar Gizo
|-
|2014
|''Rashin itatuwa''
|Mai wasan kwaikwayo, furodusa
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Mahaifiyar ta sadu da Sam''
|Mai gabatarwa
|Wasan kwaikwayo na soyayya
|-
|2016
|''Mona''
|Dan wasan kwaikwayo, furodusa, darektan, marubuci
|Labari na Siyasa
|-
|2018
|''Danhomé & Vodun''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2019
|''Shekaru Dubu zuwa Tomboctou''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2019
|''Kano tare da Onuora Abuah''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2020
|''Rashin Yanayi''
|Mai gabatarwa
|Wasan kwaikwayo
|-
|2020
|''Kayan kai''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2020
|''Ouroboros''
|Mai wasan kwaikwayo
|Gajeren fim
|-
|2021
|''Ojiji''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2021
|''Tafiya''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2022
|''Juyin Juya Halin Yanzu: Kwanaki 5 tare da Sowore''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2023
|''km.t: Tafiya ta hanyar Black Land''
|Dan wasan kwaikwayo, darektan, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2023
|''Deep Undercover: Sashe na Ɗaya''
|Mai wasan kwaikwayo
|Fim din Jirgin Sama
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Bikin bayar da kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
!Ref
|-
|2013
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Fim mafi kyau ta Afirka a kasashen waje
|Yara na Woolwich|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=21 March 2013 |title=2013 African Movie Academy Awards (AMAA) Nominations Announced |url=https://face2faceafrica.com/article/2013-african-movie-academy-awards-amaa-nominations-announced |access-date=1 August 2023 |website=Face 2 Face Africa |publisher=face2faceafrica.com}}</ref>
|-
|2016
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Mafi kyawun Fim na Farko ta Darakta da Mafi kyawun Fimi ta Afirka da ke zaune a kasashen waje
|''Mona''|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=12 June 2016 |title=Pulse Ghana Full list of winners at 2016 Africa Movie Academy Awards |url=https://www.pulse.com.gh/ece-frontpage/amaas-2016-full-list-of-winners-at-2016-africa-movie-academy-awards/x7v1vp2 |access-date=1 August 2023 |website=Pulse |publisher=pulse.com.gh}}</ref>
|-
|2016
|[[Luxor African Film Festival|Bikin Fim na Afirka na Luxor]]
|Kyautar Grand Nile don Mafi Kyawun Labari
|''Mona''|{{Won}}
|<ref>{{Cite web |title=Luxor African Film Festival 2016 Awards |url=https://www.imdb.com/event/ev0003011/2016/1/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
2ubv5t8kwnk2rwt6fza617ot0d2kqn8
969964
969960
2026-10-20T18:24:37Z
Salma Raddah
45959
969964
wikitext
text/x-wiki
Anthony Onuora Abuah Listenⓘ ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya-Birtaniya, darektan fina-finai, furodusa kuma marubuci.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
{{Databox}}<nowiki>H{{e was born in </nowiki>[[Kenya]] to a [[Inyamurai|Nigerian-Igbo]] father and [[Ruwanda|Rwandan]]/ Ugandan mother of the [[Tutsi]] ethnic group. He spent his childhood around central and west [[Afirka|Africa]] before his family relocated to [[Switzerland]] in [[Turai|Europe]] in 1995.<ref>{{Cite web |title=Onuora Abuah |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=2024-12-14 |website=Onuora Abuah |language=en}}</ref> Onuora attended the British School of Lomé where he spends three productive years and was given the opportunity to hone his writing and acting skills{{Ana bukatan hujja|date=July 2024}},<ref>{{Cite web |last=M |first=Aynam Zongo |date=2021-04-28 |title=Anthony Abuah |url=https://www.bsl.tg/post/anthony-abuah |access-date=2024-12-14 |website=British School Lomé |language=en}}</ref> before moving to the [[Birtaniya|United Kingdom]] to attend Plymouth University and he later obtained a master's degree in Filmmaking from Central Film School.
== Ayyuka ==
=== Yin wasan kwaikwayo ===
Bayan ya zauna a Cardiff na 'yan shekaru, Onuora ya shiga kamfanin wasan kwaikwayo na matasa na MeWe na London, inda aka jefa shi a wasan game da tsohon bawa wanda ya zama marubuci, [[Olaudah Equiano]] . Daga baya ya taka rawar [[Olaudah Equiano]] a cikin wani ɗan gajeren fim daga kamfanin Talawa Theatre don Victoria & Albert Museum . Fim dinsa na farko ya kasance a cikin Tony Kaye's Black Water Transit (2009), kafin ya taka muhimmiyar rawa a cikin fim din Patrolmen (2010).<ref>{{Cite web |title=Full Cast & Crew: Black Water Transit (2009) |url=https://www.imdb.com/title/tt0490087/fullcredits/cast |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Patrol Men |url=https://www.imdb.com/title/tt1394360/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Topcount |url=https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122056/https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |archive-date=2023-08-01 |access-date=2023-08-01 |website=www.topcount.co}}</ref> Daga nan sai ya rubuta kuma ya samar da wasan sa na farko Wani Biafra, game da rikicin man Neja-Delta da ke gudana.<ref>{{Cite web |title=Actor Abuah Profile |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=1 August 2023 |website=Kweli TV |publisher=kweli.tv}}</ref>
=== Gudanarwa ===
Onuora ya ba da umarnin fim dinsa na farko mai suna Woolwich Boys (2012), wanda aka nuna a bikin fina-finai na Birnin Burtaniya kuma London Live a Burtaniya, ETV a Afirka ta Kudu da [[Ebonylife TV]] a duk faɗin Afirka sun ba shi lasisi. Fim dinsa na biyu, Mona (2016) tare da David Avery da Lonyo, ya lashe kyautar Grand Nile a bikin fina-finai na Afirka na 2016 kuma an zabi shi don lambar yabo ta Afirka ta Movie Academy sau biyu.<ref>{{Cite web |date=16 May 2016 |title=Full List of Nominees for the 2016 African Movie Academy Awards |url=https://www.okay.ng/full-list-of-nominees-for-the-2016-african-movie-academy-awards/ |access-date=1 August 2023 |website=Okay Nigeria |publisher=okay.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=LAFF announces the 5th edition's awards |url=http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929120401/http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards |archive-date=29 September 2023 |access-date=1 August 2023 |website=Luxor African Film Festival |publisher=luxorafricanfilmfestival.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anthony Abuah on his new film Woolwich Boys about 419 scammers |url=https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122057/https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers |archive-date=2023-08-01 |access-date=2023-08-01 |website=www.smartmonkeytv.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2013 African movie academy awards nominations announced. |url=https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610043428/https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/ |archive-date=2023-06-10 |access-date=2023-08-01 |website=www.afrofilmsinternational.com}}</ref>
=== Hotuna ===
Abuah ta samar da shirye-shirye da yawa game da [[Tarihi]] [[Tarayyar Afrika|Afirka]] ciki har da Danhomé & Vodun (2018), Shekaru Dubu zuwa Tomboctou (2019), Kano tare da Onuora Abuah (2020) da Revolution Now: 5 Days with Sowore (2022) game da Sahara Reporters Founder [[Omoyele Sowore]] . <ref>{{Cite web |title=Danhomé and Vodun |url=https://www.imdb.com/title/tt9829294/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Thousand Years to Tombouctou |url=https://www.imdb.com/title/tt15787998/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2011
|''Uwar da ba ta da sa'a''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2012
|''Yara na Woolwich''
|Dan wasan kwaikwayo, darektan, furodusa, marubuci
|Wasan kwaikwayo na Laifi
|-
|2013
|''Ƙaddamarwa''
|Babban mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Jerin Yanar Gizo
|-
|2014
|''Rashin itatuwa''
|Mai wasan kwaikwayo, furodusa
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Mahaifiyar ta sadu da Sam''
|Mai gabatarwa
|Wasan kwaikwayo na soyayya
|-
|2016
|''Mona''
|Dan wasan kwaikwayo, furodusa, darektan, marubuci
|Labari na Siyasa
|-
|2018
|''Danhomé & Vodun''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2019
|''Shekaru Dubu zuwa Tomboctou''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2019
|''Kano tare da Onuora Abuah''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2020
|''Rashin Yanayi''
|Mai gabatarwa
|Wasan kwaikwayo
|-
|2020
|''Kayan kai''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2020
|''Ouroboros''
|Mai wasan kwaikwayo
|Gajeren fim
|-
|2021
|''Ojiji''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2021
|''Tafiya''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2022
|''Juyin Juya Halin Yanzu: Kwanaki 5 tare da Sowore''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2023
|''km.t: Tafiya ta hanyar Black Land''
|Dan wasan kwaikwayo, darektan, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2023
|''Deep Undercover: Sashe na Ɗaya''
|Mai wasan kwaikwayo
|Fim din Jirgin Sama
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Bikin bayar da kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
!Ref
|-
|2013
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Fim mafi kyau ta Afirka a kasashen waje
|Yara na Woolwich|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=21 March 2013 |title=2013 African Movie Academy Awards (AMAA) Nominations Announced |url=https://face2faceafrica.com/article/2013-african-movie-academy-awards-amaa-nominations-announced |access-date=1 August 2023 |website=Face 2 Face Africa |publisher=face2faceafrica.com}}</ref>
|-
|2016
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Mafi kyawun Fim na Farko ta Darakta da Mafi kyawun Fimi ta Afirka da ke zaune a kasashen waje
|''Mona''|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=12 June 2016 |title=Pulse Ghana Full list of winners at 2016 Africa Movie Academy Awards |url=https://www.pulse.com.gh/ece-frontpage/amaas-2016-full-list-of-winners-at-2016-africa-movie-academy-awards/x7v1vp2 |access-date=1 August 2023 |website=Pulse |publisher=pulse.com.gh}}</ref>
|-
|2016
|[[Luxor African Film Festival|Bikin Fim na Afirka na Luxor]]
|Kyautar Grand Nile don Mafi Kyawun Labari
|''Mona''|{{Won}}
|<ref>{{Cite web |title=Luxor African Film Festival 2016 Awards |url=https://www.imdb.com/event/ev0003011/2016/1/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
0k16edrfjcf1prbbcno58aj0ey1xgks
969967
969964
2026-10-20T18:25:25Z
Salma Raddah
45959
969967
wikitext
text/x-wiki
Anthony Onuora Abuah Listenⓘ ɗan wasan kwaikwayo ne na Najeriya-Birtaniya, darektan fina-finai, furodusa kuma marubuci.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
{{Databox}}He was born in [[Kenya]] to a [[Inyamurai|Nigerian-Igbo]] father and [[Ruwanda|Rwandan]]/ Ugandan mother of the [[Tutsi]] ethnic group. He spent his childhood around central and west [[Afirka|Africa]] before his family relocated to [[Switzerland]] in [[Turai|Europe]] in 1995.<ref>{{Cite web |title=Onuora Abuah |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=2024-12-14 |website=Onuora Abuah |language=en}}</ref> Onuora attended the British School of Lomé where he spends three productive years and was given the opportunity to hone his writing and acting skills{{Ana bukatan hujja|date=July 2024}},<ref>{{Cite web |last=M |first=Aynam Zongo |date=2021-04-28 |title=Anthony Abuah |url=https://www.bsl.tg/post/anthony-abuah |access-date=2024-12-14 |website=British School Lomé |language=en}}</ref> before moving to the [[Birtaniya|United Kingdom]] to attend Plymouth University and he later obtained a master's degree in Filmmaking from Central Film School.
== Ayyuka ==
=== Yin wasan kwaikwayo ===
Bayan ya zauna a Cardiff na 'yan shekaru, Onuora ya shiga kamfanin wasan kwaikwayo na matasa na MeWe na London, inda aka jefa shi a wasan game da tsohon bawa wanda ya zama marubuci, [[Olaudah Equiano]] . Daga baya ya taka rawar [[Olaudah Equiano]] a cikin wani ɗan gajeren fim daga kamfanin Talawa Theatre don Victoria & Albert Museum . Fim dinsa na farko ya kasance a cikin Tony Kaye's Black Water Transit (2009), kafin ya taka muhimmiyar rawa a cikin fim din Patrolmen (2010).<ref>{{Cite web |title=Full Cast & Crew: Black Water Transit (2009) |url=https://www.imdb.com/title/tt0490087/fullcredits/cast |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Patrol Men |url=https://www.imdb.com/title/tt1394360/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Topcount |url=https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122056/https://www.topcount.co/tv/people/498505/onuora-abuah |archive-date=2023-08-01 |access-date=2023-08-01 |website=www.topcount.co}}</ref> Daga nan sai ya rubuta kuma ya samar da wasan sa na farko Wani Biafra, game da rikicin man Neja-Delta da ke gudana.<ref>{{Cite web |title=Actor Abuah Profile |url=https://www.kweli.tv/creator/onuora-abuah |access-date=1 August 2023 |website=Kweli TV |publisher=kweli.tv}}</ref>
=== Gudanarwa ===
Onuora ya ba da umarnin fim dinsa na farko mai suna Woolwich Boys (2012), wanda aka nuna a bikin fina-finai na Birnin Burtaniya kuma London Live a Burtaniya, ETV a Afirka ta Kudu da [[Ebonylife TV]] a duk faɗin Afirka sun ba shi lasisi. Fim dinsa na biyu, Mona (2016) tare da David Avery da Lonyo, ya lashe kyautar Grand Nile a bikin fina-finai na Afirka na 2016 kuma an zabi shi don lambar yabo ta Afirka ta Movie Academy sau biyu.<ref>{{Cite web |date=16 May 2016 |title=Full List of Nominees for the 2016 African Movie Academy Awards |url=https://www.okay.ng/full-list-of-nominees-for-the-2016-african-movie-academy-awards/ |access-date=1 August 2023 |website=Okay Nigeria |publisher=okay.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=LAFF announces the 5th edition's awards |url=http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929120401/http://www.luxorafricanfilmfestival.com/en/PressZone/News/LAFF%20announces%20the%205th%20edition%E2%80%99s%20awards |archive-date=29 September 2023 |access-date=1 August 2023 |website=Luxor African Film Festival |publisher=luxorafricanfilmfestival.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anthony Abuah on his new film Woolwich Boys about 419 scammers |url=https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801122057/https://www.smartmonkeytv.com/channel/emerging_cultures/anthony_abuah_on_his_new_film_woolwich_boys_about_419_scammers |archive-date=2023-08-01 |access-date=2023-08-01 |website=www.smartmonkeytv.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2013 African movie academy awards nominations announced. |url=https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610043428/https://www.afrofilmsinternational.com/2017/05/02/2013-african-movie-academy-awards-nominations-announced/ |archive-date=2023-06-10 |access-date=2023-08-01 |website=www.afrofilmsinternational.com}}</ref>
=== Hotuna ===
Abuah ta samar da shirye-shirye da yawa game da [[Tarihi]] [[Tarayyar Afrika|Afirka]] ciki har da Danhomé & Vodun (2018), Shekaru Dubu zuwa Tomboctou (2019), Kano tare da Onuora Abuah (2020) da Revolution Now: 5 Days with Sowore (2022) game da Sahara Reporters Founder [[Omoyele Sowore]] . <ref>{{Cite web |title=Danhomé and Vodun |url=https://www.imdb.com/title/tt9829294/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Thousand Years to Tombouctou |url=https://www.imdb.com/title/tt15787998/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref>
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2011
|''Uwar da ba ta da sa'a''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2012
|''Yara na Woolwich''
|Dan wasan kwaikwayo, darektan, furodusa, marubuci
|Wasan kwaikwayo na Laifi
|-
|2013
|''Ƙaddamarwa''
|Babban mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Jerin Yanar Gizo
|-
|2014
|''Rashin itatuwa''
|Mai wasan kwaikwayo, furodusa
|Wasan kwaikwayo
|-
|2014
|''Mahaifiyar ta sadu da Sam''
|Mai gabatarwa
|Wasan kwaikwayo na soyayya
|-
|2016
|''Mona''
|Dan wasan kwaikwayo, furodusa, darektan, marubuci
|Labari na Siyasa
|-
|2018
|''Danhomé & Vodun''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2019
|''Shekaru Dubu zuwa Tomboctou''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2019
|''Kano tare da Onuora Abuah''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2020
|''Rashin Yanayi''
|Mai gabatarwa
|Wasan kwaikwayo
|-
|2020
|''Kayan kai''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2020
|''Ouroboros''
|Mai wasan kwaikwayo
|Gajeren fim
|-
|2021
|''Ojiji''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2021
|''Tafiya''
|Mai gabatarwa, darektan, marubuci
|Gajeren fim
|-
|2022
|''Juyin Juya Halin Yanzu: Kwanaki 5 tare da Sowore''
|Darakta, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2023
|''km.t: Tafiya ta hanyar Black Land''
|Dan wasan kwaikwayo, darektan, furodusa, marubuci
|Hotuna
|-
|2023
|''Deep Undercover: Sashe na Ɗaya''
|Mai wasan kwaikwayo
|Fim din Jirgin Sama
|}
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Bikin bayar da kyautar
!Sashe
!Fim din
!Sakamakon
!Ref
|-
|2013
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Fim mafi kyau ta Afirka a kasashen waje
|Yara na Woolwich|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=21 March 2013 |title=2013 African Movie Academy Awards (AMAA) Nominations Announced |url=https://face2faceafrica.com/article/2013-african-movie-academy-awards-amaa-nominations-announced |access-date=1 August 2023 |website=Face 2 Face Africa |publisher=face2faceafrica.com}}</ref>
|-
|2016
|[[Kyautar Kwalejin Fina-Finan Afirka|Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka]]
|Mafi kyawun Fim na Farko ta Darakta da Mafi kyawun Fimi ta Afirka da ke zaune a kasashen waje
|''Mona''|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web |date=12 June 2016 |title=Pulse Ghana Full list of winners at 2016 Africa Movie Academy Awards |url=https://www.pulse.com.gh/ece-frontpage/amaas-2016-full-list-of-winners-at-2016-africa-movie-academy-awards/x7v1vp2 |access-date=1 August 2023 |website=Pulse |publisher=pulse.com.gh}}</ref>
|-
|2016
|[[Luxor African Film Festival|Bikin Fim na Afirka na Luxor]]
|Kyautar Grand Nile don Mafi Kyawun Labari
|''Mona''|{{Won}}
|<ref>{{Cite web |title=Luxor African Film Festival 2016 Awards |url=https://www.imdb.com/event/ev0003011/2016/1/ |access-date=1 August 2023 |website=[[IMDb]] |publisher=imdb.com}}</ref>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
hl5nwqzd5rk2fs25b4ymaglafarjdgn
Marieme Ba
0
75677
969912
969551
2026-10-20T16:00:54Z
Baby juuu
38856
969912
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Marieme Ba''' (an haife ta a ranar 22 ga watan Afrilu a shekara ta alif 1998) 'yar wasan kwallon hannu ce ta [[Senegal]] a kungiyar [[US]] Alfortville da tawagar kasar Senegal.<ref>{{Cite web |title=Player Details Senegal – Marieme Ba |url=https://www.ihf.info/competitions/women/307/24th-ihf-womens-world-championship-2019/7819/players/18993 |publisher=[[International Handball Federation]]}}</ref>
Ta yi gasa a Gasar Cin Kofin Duniya ta Mata ta 2019 a Japan.<ref>{{cite web|url=https://www.ihf.info/sites/default/files/competitions/459525eb-a3b4-457d-94b9-ed7d6afd3491/pdf/SEN.PDF |title=2019 Women's World Handball Championship; Japan – Team Roaster Senegal |publisher=[[International Handball Federation]] |access-date=1 June 2020}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1998]]
nln2jt0xqr5ragn9d0de6pf8gn9mbpz
Kwalejin Varsity (Afirka ta Kudu)
0
80132
970115
791487
2026-10-21T11:05:43Z
Pharouqenr
25549
970115
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{Gyara mukala}}
[[Fayil:Varsity College Cape Town Campus 1.jpg|thumb|Kwalejin Varsity (Afirka ta Kudu)]]
'''Kwalejin Varsity ta IIE''' alama ce ta ilimi ta Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta (The IIE). IIE ita ce mafi kyawun mai ba da ilimi mafi girma a cikin SA kuma an yi rajista tare da Ma'aikatar Ilimi da Horarwa.
== cancanta ==
Ana ba da digiri na IIE na digiri da digiri na farko, difloma, takaddun shaida mafi girma da shirye-shiryen gajeren karatu a Kwalejin Varsity ta IIE. Ana mai da hankali kan ƙananan ƙungiyoyin laccoci, laccoci masu ma'amala, da fasahar zamani a cikin sararin ilimi.<ref>{{Cite web |title=The Business School Programmes 2014/15 |url=http://www.thebusinessschool.co.za/docs/TBS_brochure_2014.pdf |access-date=2016-02-07 |publisher=The Business School at Varsity College |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310065829/http://www.thebusinessschool.co.za/docs/TBS_brochure_2014.pdf |url-status=dead }}</ref> Hanyoyin isar da kansu sun haɗa da cikakken lokaci, ɗan lokaci, da Ilimi mai nisa.
== Cibiyoyin karatu ==
Kwalejin Varsity ta IIE tana da makarantun takwas a duk faɗin Afirka ta Kudu, wanda ke cikin [[Cape Town]], [[Durban]] (North da Westville), [[Pretoria]], Waterfall-Midrand, Sandton, Pietermaritzburg, da [[Port Elizabeth]].<ref>{{Cite web |title=Campuses |url=https://www.varsitycollege.co.za/campuses.aspx |access-date=2016-02-07 |publisher=Varsity College |archive-date=2016-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208010756/https://www.varsitycollege.co.za/campuses.aspx |url-status=dead }}</ref>
== Shirye-shiryen ==
Manajan darektan Kwalejin Varsity ta IIE, Louise Wiseman, tana da alhakin gudanar da kwalejin. An raba sassan ilimi na Kwalejin Varsity ta IIE zuwa Makarantu na Kyau, kowannensu yana da shugaban makarantarsa. Manajojin shirye-shiryen ne ke gudanar da shirye-shirye, a matakin harabar.
Jagorancin ilimi da tsarin mulki na ADvTECH sun haɗa da AAC da Majalisar Dattijai. AAC, wanda ya hada da shugabannin waje a ilimi da kasuwanci, yana ba da shawara ga Kwamitin ADvTECH, Majalisar Dattijai, da IIE kan batutuwan ilimi. Majalisar Dattijai tana da alhakin, ko dai kai tsaye ko ta hanyar kwamitocinta, don tsari da tsarin dukkan shirye-shirye, koyarwa da ilmantarwa, ɗakunan karatu, bincike, da kuma halin ɗalibai.
== Rayuwar dalibi ==
Koyon ya wuce ɗakin lacca tare da hadaya wanda ya haɗa da wasanni da ayyukan zamantakewa iri-iri waɗanda suka bambanta tsakanin makarantun.Kwalejin Varsity kuma tana ba da nishaɗi ga ɗalibai a lokacin meridian, inda za su iya saduwa da sababbin mutane kuma su shiga kwamitocin zamantakewa
== Takaddun shaida ==
IIE ta yi rajista tare da Ma'aikatar Ilimi da Horarwa a matsayin mai ba da ilimi mafi girma, a ƙarƙashin Dokar Ilimi mafi girma, 1997. <ref name="Informational Manual">{{Cite web |title=Informational Manual |url=http://www.iie.ac.za/Documents/paia_manual_iie_v3.pdf |access-date=2016-02-07 |publisher=The Independent Institute of Education |archive-date=2016-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160120182847/http://www.iie.ac.za/Documents/paia_manual_iie_v3.pdf |url-status=dead }}</ref> Har ila yau, IIE ta sami amincewar Majalisar Gudanarwa ta Burtaniya.<ref name="The IIE">{{Cite web |title=The Independent Institute of Education |url=http://financialresults.co.za/2012/advtech_ar2011/iie.php |access-date=2016-02-07 |publisher=ADvTECH Group Limited }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Haɗin kai da amincewa ==
IIE tana da haɗin gwiwa tare da amincewa daga ƙungiyoyi da yawa, gami da Jami'ar Open, Gudanar da Ayyuka ta Afirka ta Kudu (PMSA), da Cibiyar Nazarin Lissafi ta Afirka ta Kudancin (SAICA).
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist}}
== Haɗin waje ==
* Gidan yanar gizon Cibiyar Ilimi Mai Zaman Kanta
* Gidan yanar gizon ADvTECH Group
6hhsmzk96mpxp58j5gzcrsfkj9erylf
Filin jirgin saman Richmond
0
81433
969998
966017
2026-10-20T21:18:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969998
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:RIC Terminal Building.jpg|thumb|Filin jirgin saman Richmond]]
{{Infobox airport|name=Richmond International Airport|image=Richmond International Airport Logo.png|image2=RIC Terminal Building.jpg|image-width=250|image2-width=250|IATA=RIC|ICAO=KRIC|FAA=RIC|type=Public|owner-oper=Capital Region Airport Commission|city-served=[[Greater Richmond Region|Central Virginia]]|location=[[Sandston, Virginia]], U.S.|elevation-f=167|elevation-m=51|coordinates={{coord|37|30|18|N|077|19|10|W|type:airport_region:US}}|website=[http://www.flyrichmond.com/ www.flyrichmond.com]|image_map=Kric.png|image_mapsize=175|image_map_caption=FAA airport diagram (2009)|mapframe=yes|mapframe-zoom=10|mapframe-wikidata=yes|r1-number=16/34|r1-length-f=9,003|r1-length-m=2,744|r1-surface=[[Asphalt concrete|Asphalt]]|stat1-header=Aircraft operations|stat1-data=104,952|stat-year=2023|r2-number=02/20|r2-length-f=6,607|r2-length-m=2,014|r2-surface=Asphalt|stat2-header=Based aircraft|stat2-data=72|stat3-header=Passengers|stat3-data=4,755,889|stat4-header=Total cargo (lbs.)|stat4-data=206,575,168|footnotes=Sources: [[Federal Aviation Administration]]<ref name= "FAA">{{FAA-airport|ID=RIC|use=PU|own=PU|website=27013.1*A}} effective August 2022</ref> and RIC Airport<ref>{{cite web|url=https://flyrichmond.com/wp-content/uploads/2024/01/RIC-DEC23-Activity-Report.pdf|title=RIC Airport Aviation Activity Data for 2023|website=flyrichmond.com|access-date=February 1, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201172719/https://flyrichmond.com/wp-content/uploads/2024/01/RIC-DEC23-Activity-Report.pdf|archive-date=February 1, 2024|url-status=dead}}</ref>}}
[[Fayil:Richmond,_June_1984_(9458787701).jpg|thumb|Filin jirgin saman Richmond a shekarar 1984 lokacin da yake filin jirgin sama na huɗu mafi girma a Virginia]]
'''Filin jirgin saman''' ( : , : RIC filin jirgin sama ne na hadin gwiwa a Sandston, Virginia, na Amurka, al'umma ce da ba a kafa ta ba (a cikin Henrico County). Filin jirgin saman yana da kimanin kilomita 7 (11 km) kudu maso gabashin garin Richmond, babban birnin [[Virginia|Commonwealth na Virginia]]. Filin jirgin saman Richmond shi ne filin jirgin sama mafi yawan jama'a a tsakiyar Virginia kuma na uku mafi yawan jamaʼa a jihar bayan Washington Reagan da Washington Dulles . <ref>[https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=eVP&Nv42146_anzr=evpuz10q,%20iN:%20evpuz10q%20V06r40n6v10ny&pn44vr4=SNPgf BTS Transtats]</ref> RIC ta rufe kadada 2,500 (1,012 ha) na ƙasa.<ref>{{Cite web |title=RIC airport data at skyvector.com |url=https://skyvector.com/airport/RIC/Richmond-International-Airport |access-date=September 1, 2022 |website=skyvector.com}}</ref>
== Bayani na gaba ɗaya ==
Hukumar Filin jirgin saman Babban Birnin (CRAC) ta mallaki kuma tana aiki da Filin jirgin sama na Richmond. An kafa shi a cikin 1975 ta Babban Taron Virginia, <ref>{{Cite web |title=Capital Region Airport Commission - Richmond International Airport |url=http://www.flyrichmond.com/index.php/about-us/capital-region-airport-commission |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170623145503/http://www.flyrichmond.com/index.php/about-us/capital-region-airport-commission |archive-date=June 23, 2017 |access-date=June 21, 2017 |website=flyrichmond.com}}</ref> kwamishinan yana karkashin kulawar wakilan yankunan Chesterfield, Hanover, da Henrico, da Birnin Richmond. RIC tana aiki da Babban Yankin Richmond tare da zirga-zirgar jiragen sama ba tare da tsayawa ba zuwa wurare 26, waɗanda masu jigilar jiragen sama bakwai ke aiki. Filin jirgin saman farar hula da soja na hadin gwiwa, RIC ya ƙunshi tsohon dukiyar tashar tsaron kasa ta filin jirgin sama ta Richmond, wanda aka sauya zuwa Ma'aikatar Sojoji don tallafawa Sojojin Amurka da Ayyukan Tsaro na Sojojin Virginia.<ref>{{Cite web |last=John Pike |title=Richmond International Airport / Byrd Field |url=http://www.globalsecurity.org/military/facility/richmond-iap.htm |access-date=November 15, 2013 |publisher=Globalsecurity.org}}</ref>
A farkon shekarun 2000, Richmond ya ga wani lokaci na ci gaba mai yawa, kuma a cikin 2005 ya ba da sanarwar sake fasalin gaba ɗaya. RIC ya tafi daga tashar hawa ɗaya tare da ƙofofi 12 zuwa ƙofoci 22 (tare da ƙofofin gada masu yawa waɗanda ba na jet ba), ƙara wuraren ajiye motoci (zuwa 10,500), kuma ya kirkiro sabuwar hanyar tashar da hasumiyar kula da zirga-zirgar jiragen sama. Aikin yana da manyan gyare-gyare na ginin tashar, gami da tashi-mataki na sama da isowa-mataki, gina tashar kayan aiki ta tsakiya, da fadada wuraren tsaro. An kammala ginin a kan tashar matakai biyu a cikin bazara na 2007, kuma Gresham, Smith & Partners ne suka tsara shi.<ref>{{Cite web |title=Airport Design, Architecture and Interior Design – Gresham, Smith and Partners |url=http://showcase.gspnet.com/Showcase/Projects/Showcase-1/Richmond-International-Airport |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202225420/http://showcase.gspnet.com/Showcase/Projects/Showcase-1/Richmond-International-Airport |archive-date=December 2, 2013 |access-date=November 15, 2013 |publisher=Showcase.gspnet.com}}</ref> Saboda ci gaban fasinjoji, Richmond ta sake buɗe ƙofar ta duniya (B15) don jiragen sama zuwa Cancun, Toronto da Punta Cana, dukansu sabis ne na yanayi.
A cikin 2016, Richmond ta yi rikodin yawan fasinjoji na shekara-shekara na biyu, kuma filin jirgin sama yana da babban fadada da aka fara a ƙarshen 2018. Adadin ƙofofin ya karu daga 22 zuwa 28 ko 30 ta hanyar ƙara ƙofofi 6 ko 8 (net) zuwa Gidan A. Ginin ya fara ne a ƙarshen 2018 kuma ya ɗauki shekaru 3. An kammala fadada a cikin 2021.<ref>{{Cite web |title=Richmond International Airport Concourse A Expansion | Architect Magazine |url=https://www.architectmagazine.com/project-gallery/richmond-international-airport-concourse-a-expansion |access-date=December 31, 2023}}</ref>
Filin jirgin saman ya kuma fadada yankin dubawa a cikin Gidan B, daga hudu zuwa shida hanyoyin tantance TSA. An fara fadada hanyar TSA a cikin fall na 2018 kuma an kammala shi a watan Yunin 2019. Gidan A yana da hanyoyi uku na tantancewa a yankin sa, kodayake ana iya fadada hakan a cikin 'yan shekaru masu zuwa. Ƙarin gine-gine a filin jirgin sama yana zuwa - Hukumar Filin jirgin saman Babban Birnin tana kallon motsa masu ba da motar haya daga tsakiyar ɓangaren ƙananan matakin zuwa yankin da aka faɗaɗa na arewa. Filin jirgin saman kuma yana sa ran ƙara hanyar da aka rufe ta matakai biyu tsakanin tashar da garage na haya.<ref>{{Cite web |last=CLINE |first=ALEXANDRA |date=June 16, 2018 |title=Expansion of Richmond International Airport's Concourse A should begin later this year |url=https://www.richmond.com/business/expansion-of-richmond-international-airport-s-concourse-a-should-begin/article_baeee94b-9daa-5318-936b-9ab97f630692.html |access-date=February 22, 2020 |website=Richmond Times-Dispatch |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222190526/https://www.richmond.com/business/expansion-of-richmond-international-airport-s-concourse-a-should-begin/article_baeee94b-9daa-5318-936b-9ab97f630692.html |archive-date=February 22, 2020 |url-status=dead}}</ref> Har ila yau, an shirya garage na haya don fadada.
A cikin 2016, Filin jirgin saman Richmond ya kula da fiye da tan 63,000 na kaya, babban lokaci. Ayyukan kaya sun haɗa da fiye da 100,000 square feet (10,000 " data-ve-ignore="true"> na ɗakin ajiya / ofis sarari da 1,000,000 square feet (100,000 m) na sarari. Filin jirgin saman an sanya shi Yankin Ciniki na Kasashen Waje. Saboda matsayinta a Gabashin Gabas, jigilar kaya ta hanyar RIC tana tasowa. Kayayyakin da aka fitar daga yankin Richmond na iya kaiwa kashi 72% na yawan jama'ar Amurka cikin awanni 24.
A cikin 2016, RIC ta ba da rahoton watan 32 a jere na ci gaba, tare da kimanin matafiya 345,000 da aka ruwaito a watan Oktoba 2016. Kamfanonin jiragen sama da yawa da ke aiki da RIC sun amsa buƙatun da ke ƙaruwa tare da inganta hanyoyin da jirgin sama. Delta Air Lines, JetBlue Airways da Southwest Airlines sun kara ƙarin hanyoyi da manyan jiragen sama a cikin 2017. [[United Airlines|Kamfanin Jirgin Sama na United]] Airlines ya daidaita sabis na Denver zuwa babban jirgin sama, ya maye gurbin Embraer E-175 da aka yi amfani da shi tare da United Express.
A cikin 2017, filin jirgin sama ya yi wa fasinjoji 3,657,479 hidima, rikodin filin jirgin sama a wannan lokacin, <ref>{{Cite web |title=News - Richmond International Airport |url=http://www.flyrichmond.com/index.php/news/article/ric-sets-annual-passenger-record |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180202190056/http://www.flyrichmond.com/index.php/news/article/ric-sets-annual-passenger-record |archive-date=2018-02-02 |website=flyrichmond.com}}</ref> ya karya rikodin da ya gabata na 3,634,544 a cikin 2007. A cikin 2023, RIC ta kafa rikodin fasinja na 4,755,889. <ref>{{Cite web |title=RIC Airport Sets All-Time Passenger Record In 2023 |url=https://flyrichmond.com/new-records-established-for-passenger-traffic-and-cargo-volume |access-date=June 11, 2024 |website=flyrichmond.com}}</ref> Kamfanonin jiragen sama suna aiki da RIC da ke tashi da farko a cikin gida zuwa birane a Kudu, Arewa maso Gabas da Midwest, da kuma haɗa jiragen sama zuwa manyan cibiyoyin don wuraren duniya.
== Tarihi ==
An keɓe filin jirgin sama a matsayin Richard Evelyn Byrd Flying Field a 1927 don girmama mai jirgin sama Richard E. Byrd, ɗan'uwan Gwamna. Harry F. Byrd na lokacin. Charles Lindbergh ya halarci bikin keɓewa. Kodayake wurin yana cikin Henrico County, Magajin garin Richmond John Fulmer Bright ya taimaka wajen kirkirar filin Byrd, wanda da farko mallakar Birnin Richmond ne. An sake masa suna '''Filin jirgin saman Richard E. Byrd''' a 1950, kuma ya zama Filin jirgin sama na Richmond a 1984. Manajan filin jirgin sama daga 1957 zuwa 1988 shine Anthony E. Dowd, Sr.<ref>{{Cite web |last=Richmond Times-Dispatch |first=ELLEN ROBERTSON |date=July 23, 2015 |title=Anthony E. "Tony" Dowd, who helped put the "international" at Richmond's airport, dies at 90 |url=http://www.richmond.com/obituaries/featured/anthony-e-tony-dowd-who-helped-put-the-international-at/article_5d6caf42-c7e2-5f39-bd1d-641e82cd7acd.html |access-date=May 19, 2018}}</ref>
An kammala ginin tashar da Marcellus Wright da Son suka tsara a shekarar 1950.<ref>{{Cite web |title=Terminal Building, Richard E. Byrd Airport, Richmond, Virginia: Rarely Seen Richmond |url=http://dig.library.vcu.edu/cdm/singleitem/collection/postcard/id/460 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309015003/http://dig.library.vcu.edu/cdm/singleitem/collection/postcard/id/460 |archive-date=March 9, 2016 |access-date=November 15, 2013 |publisher=Virginia Commonwealth University}}</ref> An faɗaɗa shi daga 1968 zuwa 1970, wanda ya haɗa da wasannin fasinja na yanzu.<ref>{{Cite web |title=History |url=http://www.flyrichmond.com/index.php/about-us/history |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308222924/http://www.flyrichmond.com/index.php/about-us/history |archive-date=March 8, 2016 |access-date=January 22, 2015 |publisher=Capital Region Airport Commission}}</ref>
Jagoran Jirgin Sama na Ofishin Afrilu 1957 ya lissafa tashi 43 na mako: 22 a kan Eastern Air Lines, goma a kan Piedmont Airlines, biyar a kan American Airlines, hudu a kan National Airlines da biyu a kan Capital Airlines.
A tsakiyar shekarun 1970s United Airlines ta shirya tafiya ta yau da kullun tsakanin Richmond da Los Angeles (LAX) tare da Douglas DC-8-61 ta hanyar Washington-Dulles . <ref name="departedflights.com">http://www.departedflights.com, April 15, 1975 Official Airline Guide</ref><ref>http://www.departedflights.com, June 6, 1976 United Airlines timetable</ref> DC-8-61 mai yiwuwa shine mafi girman jirgin fasinja da aka tsara zuwa filin jirgin sama. United kuma tana tashi Boeing 727-200s da Boeing 737-200s zuwa filin jirgin sama, gami da jiragen sama marasa tsayawa zuwa Washington-National ban da Dulles.<ref name="departedflights.com" /> Sauran kamfanonin jiragen sama a Richmond a cikin 1975 sun haɗa da Eastern Air Lines da ke aiki da Boeing 727s da McDonnell Douglas DC-9-30s tare da wadanda ba su tsaya daga [[Filin jirgin saman Atlanta Hartsfield-Jackson|Atlanta]], New York-JFK, New York'LaGuardia da Raleigh / DurhamRaleigh / Durham Airlines da ke aiki na Boeing 737-200s da NAMC YS-11s ba tare da tsayawa ba daga Charleston (WV) , Chicago-O'Hare, Huntington, Lynchburg (VA) , Newport News, Norfolk, Mount Raleigh/Durham, Roanoke, Rocky / Wilson, da Washington-National.<ref name="departedflights.com" /> Kamfanin Jirgin Sama na Altair, mai jigilar jiragen sama, yana aiki da Richmond tare da Beechcraft 99s ba tare da tsayawa ba daga Baltimore, Philadelphia da Wilmington, DE.<ref name="departedflights.com" />
A ranar 15 ga Fabrairu, 1985 OAG ta lissafa kamfanonin jiragen sama guda biyar da ke aiki a Richmond tare da jirgin sama ciki har da Delta Air Lines, Eastern Air Lines.<ref name="departedflights.com (ref 2)">http://www.departedflights.com, Feb. 15, 1985 Official Airline Guide</ref> Delta tana aiki da Boeing 737-200sBoeing 737-200s-redirect cx-link" data-linkid="288" href="./McDonnell_Douglas_DC-9-30" id="mwnQ" rel="mw:WikiLink" title="McDonnell Douglas DC-9-30">McDonnell Douglas DC-9-30sMcDonnell Douglas DC-9-30s [[Hartsfield–Jackson Atlanta International Airport|Atlanta]]_International_Airport" id="mwng" rel="mw:WikiLink" title="Hartsfield–Jackson Atlanta International Airport">Atlanta; Gabas tana aiki da Bell 727-100s, McDonnellDouglas DC-9-30 da McDonnel Douglas DC-9-50s ba tare tare da tsayawar ba daga Atlanta, [[Charlotte Douglas International Airport|Charlotte]] Douglas International Airport">Charlotte, Greensboro, New York-JFK da New York-LaGuardia; Piedmont tana aiki da kuma [[Boeing 727-200]]">Boeing 727-200s, Boeing Boeing Boeing Boeing-O'Hens da Philadelphia ba tare da katsewa ba, Chicago da tsayawa, da Amurka ba, da tsayawa da Amurka ba ne daga [[Baltimore/Washington International Thurgood Marshall Airport|Baltimore]]/Washington_International_Thurgood_Marshall_Airport" id="mwqg" rel="mw:WikiLink" title="Baltimore/Washington International Thurgood Marshall Airport">Baltimore, United, Boston Boston Boston Boston da Amurka 7Hare da Amurka 727 da Boston Boston Boston, United, United da Boston Boston da Boston Boston-Guensboro, United da North27 da Boston da Boston da North America. Kamfanonin jiragen sama guda huɗu da na yanki sun kasance a Richmond, gami da Air Virginia wanda ke aiki a tashar jirgin sama da ke tashi Swearingen Metroliners ba tare da tsayawa ba daga BaltimoreBaltimore="cx-link" data-linkid="322" href="./Charlottesville–Albemarle_Airport" id="mwvg" rel="mw:WikiLink" title="Charlottesville–Albemarle Airport">Charlottesville (VA) , Lynchburg (VA) , New Bern (NC), New York-LaGuardia, Newark, [[Norfolk International Airport|Norfolk]]_International_Airport" id="mwxA" rel="mw:WikiLink" title="Norfolk International Airport">Norfolk, Philadelphia, Raleigh / Durham, Roanoke, da Washington-National; Delta Regional Connection da ke aiki tare da sansstop ba tare da Sable 340 da Sable Boston Boston ba tare da sabis na raba lambar [[Roanoke–Blacksburg Regional Airport|Roanoke]]_Regional_Airport" id="mwzQ" rel="mw:WikiLink" title="Roanoke–Blacksburg Regional Airport">Roanoke da Sable, New York City City City City da Sable / Sable, Sable, Redmont (D), Sable Boston Dighton; Sable) suna aiki don Sable, 39 da Sable; Sable, South York City City da Redbybybyby, New York<ref name="departedflights.com (ref 2)" /> A shekara ta 1986 Kamfanin Jirgin Sama na Wheeler yana da karamin cibiya a filin jirgin sama kuma ya kara da jiragen sama ba tare da tsayawa ba daga Charleston (WV) da Parkersburg (WV) . <ref>http://www.departedflights.com, Feb. 15, 1986 Wheeler Airlines route map</ref>
== Jiragen sama da wuraren da ake nufi ==
=== Fasinjoji ===
{{Airport destination list|[[Allegiant Air]]|[[Nashville International Airport|Nashville]], [[Orlando Sanford International Airport|Orlando/Sanford]], [[St. Petersburg-Clearwater International Airport|St. Petersburg/Clearwater]]<br> '''Seasonal:''' [[Punta Gorda Airport (Florida)|Punta Gorda (FL)]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nbc-2.com/story/41306172/allegiant-announces-nonstop-flights-to-punta-gorda-starting-at-dollar65|title=Allegiant announces nonstop flights to Punta Gorda starting at $65|website=nbc-2.com|date=November 12, 2019|access-date=February 22, 2020|archive-date=November 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113060655/https://www.nbc-2.com/story/41306172/allegiant-announces-nonstop-flights-to-punta-gorda-starting-at-dollar65|url-status=dead}}</ref>|<ref name="AllegiantRoutes">{{cite web|title=Allegiant Air|url=https://www.allegiantair.com|access-date=7 January 2017}}</ref>
<!-- -->|[[American Airlines]]|[[Charlotte Douglas International Airport|Charlotte]], [[Dallas Fort Worth International Airport|Dallas/Fort Worth]], [[Miami International Airport|Miami]]|<ref name="AmericanRoutes">{{cite web|title=Flight schedules and notifications|url=https://www.aa.com/travelInformation/flights/schedule|access-date=7 January 2017}}</ref>
<!-- -->|[[American Eagle (airline brand)|American Eagle]]|[[Charlotte Douglas International Airport|Charlotte]], [[O'Hare International Airport|Chicago–O'Hare]], [[LaGuardia Airport|New York–LaGuardia]], [[Philadelphia International Airport|Philadelphia]]|<ref name="AmericanRoutes"/>
<!-- -->|[[Breeze Airways]]|[[Charleston International Airport|Charleston (SC)]], [[Bradley International Airport|Hartford]], [[Harry Reid International Airport|Las Vegas]], [[Los Angeles International Airport|Los Angeles]], [[Louis Armstrong New Orleans International Airport|New Orleans]], [[San Francisco International Airport|San Francisco]], [[Tampa International Airport|Tampa]]<br>'''Seasonal:''' [[Southwest Florida International|Fort Myers]], [[Jacksonville International Airport|Jacksonville (FL)]],<ref>{{cite web|url=https://www.wtvr.com/news/local-news/breeze-flights-raleigh-durham-december-07-2022|title=Breeze Airways no longer adding flights from Richmond to Raleigh-Durham|website=WTVR|date=December 7, 2022|access-date=December 7, 2022}}</ref> [[Long Island MacArthur Airport|Long Island/Islip]], [[Phoenix Sky Harbor International Airport|Phoenix–Sky Harbor]]|<ref>{{Cite web|title=Destinations|url=https://www.flybreeze.com/destinations/Richmond|access-date=January 17, 2023|website=[[Breeze Airways]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fox4now.com/news/local-news/breeze-airways-adds-seasonal-and-new-routes-from-fort-myers|title=Breeze Airways adds seasonal and new routes from Fort Myers|website=FOX 4 Southwest Florida|date=18 July 2023|accessdate=18 July 2023|archive-date=18 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718121253/https://www.fox4now.com/news/local-news/breeze-airways-adds-seasonal-and-new-routes-from-fort-myers|url-status=dead}}</ref>
<!-- -->|[[Delta Air Lines]]|[[Hartsfield–Jackson Atlanta International Airport|Atlanta]], [[Detroit Metropolitan Airport|Detroit]]|{{nowrap|<ref name="DeltaRoutes">{{cite web|title=FLIGHT SCHEDULES|url=https://www.delta.com/flightinfo/viewFlightSchedulesSetup.action|access-date=8 June 2024}}</ref>{{better source needed|date=March 2022}}}}
<!-- -->|[[Delta Connection]]|[[Logan International Airport|Boston]], [[Detroit Metropolitan Airport|Detroit]], [[Minneapolis–Saint Paul International Airport|Minneapolis/St. Paul]],<ref>{{Cite tweet |user=IshrionA |number=1604123120931160066 |title=NEW: Delta Air Lines retaliates against Sun Country with the addition of two routes}}</ref> [[John F. Kennedy International Airport|New York–JFK]], [[LaGuardia Airport|New York–LaGuardia]]|<ref name="DeltaRoutes"/>
<!-- -->|[[JetBlue]]|[[Logan International Airport|Boston]], [[Fort Lauderdale–Hollywood International Airport|Fort Lauderdale]], [[Orlando International Airport|Orlando]]|<ref name="JetBlueRoutes">{{cite web|title=JetBlue Airlines Timetable|url=https://b6.innosked.com/(S(ke2am3wxgiegj0zs1pxotirq))/default.aspx|access-date=29 January 2017|archive-date=July 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130713064749/http://b6.innosked.com/(S(52udsaj2thvywnmtihsndo55))/default.aspx|url-status=dead}}</ref>
<!-- -->|{{nowrap|[[Southwest Airlines]]}}|[[Hartsfield–Jackson Atlanta International Airport|Atlanta]], [[Baltimore/Washington International Airport|Baltimore]],<ref>{{cite web |title=Southwest Airlines Will Add One of Its New Shortest Routes |url=https://ishrionaviation.com/news/southwest-airlines-baltimore-richmond |website=Ishrion Aviation |access-date=9 April 2024 |archive-date=9 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409175518/https://ishrionaviation.com/news/southwest-airlines-baltimore-richmond |url-status=dead }}</ref> [[Midway International Airport|Chicago–Midway]], [[Denver International Airport|Denver]],<ref name="Southwest just announced 5 new and 24 returning routes this year as it bolsters its network— see the full list">{{cite web|title=Southwest just announced 5 new and 24 returning routes this year as it bolsters its network— see the full list|website=[[Business Insider]] |url=https://www.businessinsider.com/southwest-launching-5-new-24-returning-routes-2023-2|access-date=9 February 2023}}</ref> [[Nashville International Airport|Nashville]]<ref name="swamedia">{{cite web |title=Southwest Airlines Extends Flight Schedule Through Early November |date=February 8, 2024 |url=https://swamedia.com/releases/release-04348ac5b321df2dd32727736b2cdcf8-southwest-airlines-extends-flight-schedule-through-early-november |access-date=8 Feb 2024 |archive-date=10 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210040448/https://swamedia.com/releases/release-04348ac5b321df2dd32727736b2cdcf8-southwest-airlines-extends-flight-schedule-through-early-november |url-status=dead }}</ref>|<ref name="SouthwestRoutes">{{cite web|title=Check Flight Schedules|url=https://www.southwest.com/air/flight-schedules/index.html|access-date=7 January 2017}}</ref>
<!-- -->|[[Spirit Airlines]]|[[Fort Lauderdale–Hollywood International Airport|Fort Lauderdale]], [[Harry Reid International Airport|Las Vegas]], [[Orlando International Airport|Orlando]]<br>'''Seasonal:''' [[Southwest Florida International Airport|Fort Myers]], [[Tampa International Airport|Tampa]]|<ref name="SpiritRoutes">{{cite web| title=Where We Fly| url=https://www.spirit.com/RouteMaps.aspx| publisher=Spirit Airlines| access-date=7 January 2017| archive-date=23 December 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042503/https://www.spirit.com/routemaps.aspx| url-status=dead}}</ref>
<!-- -->|{{nowrap|[[Sun Country Airlines]]}}|'''Seasonal:''' [[Minneapolis–Saint Paul International Airport|Minneapolis/St. Paul]]|<ref>{{cite web |title=Route Map |url=https://www.suncountry.com/route-map |access-date=January 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815090927/https://www.suncountry.com/Explore/Route-Map.html |archive-date=August 15, 2018 |url-status=live }}</ref>
<!-- -->|[[United Airlines]]|[[O'Hare International Airport|Chicago–O'Hare]], [[Denver International Airport|Denver]] <br>'''Seasonal:''' [[George Bush Intercontinental Airport|Houston–Intercontinental]]|<ref name="UnitedRoutes">{{cite web|title=Timetable|url=https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|access-date=7 January 2017|archive-date=January 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128165254/https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|url-status=dead}}</ref>
<!-- -->|[[United Express]]|[[O'Hare International Airport|Chicago–O'Hare]], [[George Bush Intercontinental Airport|Houston–Intercontinental]], [[Newark Liberty International Airport|Newark]], [[Washington Dulles International Airport|Washington–Dulles]]|<ref name="UnitedRoutes"/>
<!-- -->|3rdcoltitle=Refs|3rdcolunsortable=yes
<!--DO NOT ADD TERMINAL/CONCOURSE INFORMATION TO THIS TABLE AS IT VIOLATES [[WP:NOTTRAVEL]], SOURCES ADDED PER DISCUSSION AT [[Wikipedia talk:WikiProject Airports#Proposal to Change Template Discussion]], PLEASE EXPRESS CONCERNS YOU MAY HAVE AT THIS DISCUSSION, NOT BY CHANGING THIS TABLE!!!-->
<!-- -->}}
{| class="collapsible uncollapsed" style="border:1px #aaa solid; width:50em; margin:0.2em auto"
!Taswirar wuraren da ake nufi
|-
|{{Location map+|United_States}}
|}
{{Airport destination list|[[Amazon Air]]|[[Cincinnati/Northern Kentucky International Airport|Cincinnati]], [[Fort Worth Alliance Airport|Fort Worth/Alliance]], [[Lakeland Linder International Airport|Lakeland]],<ref>{{cite web |title=Lakeland |url=https://www.flightradar24.com/data/flights/sy3037 |website=Flightradar24 |access-date=30 March 2021}}</ref> [[San Bernardino International Airport|San Bernardino]],<ref>{{cite web |title=FlightRadar24 SBD Cargo Flight |url=https://www.flightradar24.com/data/flights/8c3462 |website=Flightradar24 |access-date=24 January 2024}}</ref> [[Luis Muñoz Marín International Airport|San Juan]],<ref>{{cite web |title=San Juan |url=https://www.flightradar24.com/data/flights/sy3057 |website=Flightradar24 |access-date=22 April 2021}}</ref> [[Wilmington Air Park|Wilmington (OH)]]<ref>{{cite web |title=KILN, Wilmington |url=https://www.flightradar24.com/data/flights/8c3460#3406fbdf |website=Flightradar24 |access-date=16 February 2024}}</ref>|[[DHL Aviation]]|[[Cincinnati/Northern Kentucky International Airport|Cincinnati]], [[Piedmont Triad International Airport|Greensboro]]|{{nowrap|[[FedEx Express]]}}|[[Indianapolis International Airport|Indianapolis]], [[McGhee Tyson Airport|Knoxville]], [[Memphis International Airport|Memphis]], [[Nashville International Airport|Nashville]]|[[UPS Airlines]]|[[Baltimore/Washington International Airport|Baltimore]], [[Louisville International Airport|Louisville]], [[Norfolk International Airport|Norfolk]], [[Philadelphia International Airport|Philadelphia]], [[Washington-Dulles International Airport|Washington-Dulles]]}}
== Kididdiga ==
=== Hanyar cikin gida mafi girma ===
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%"
|+'''Hanyoyin cikin gida mafi yawan jama'a daga RIC (Afrilu 2023 - Maris 2024) <br />'''<ref name="auto1">{{Cite web |title=RITA | Transtats |url=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=RIC&Airport_Name=Richmond,%20VA:%20Richmond%20International&carrier=FACTS |access-date=June 11, 2023 |publisher=Transtats.bts.gov}}</ref>
!Matsayi
!Filin jirgin sama
!Fasinjoji
!Masu ɗaukar kaya
|-
|1
|[[Filin jirgin saman Atlanta Hartsfield-Jackson|Atlanta, Georgia]]{{Flagicon|Georgia (U.S. state)}}
|516,220
|Delta, Kudu maso Yamma
|-
|2
|[[Filin jirgin saman Charlotte Douglas|Charlotte, Arewacin Carolina]]{{Flagicon|North Carolina}}
|338,860
|Ba'amurke
|-
|3
|[[Filin jirgin saman Dallas / Fort Worth|Dallas / Fort Worth, Texas]]{{Flagicon|Texas}}
|145,580
|Ba'amurke
|-
|4
|[[Filin jirgin saman LaGuardia|New York-LaGuardia, New York]]{{Flagicon|New York (state)}}
|126,050
|Ba'amurke, Delta
|-
|5
|[[Filin jirgin saman Logan|Boston, Massachusetts]]{{Flagicon|Massachusetts}}
|125,490
|Delta, JetBlue
|-
|6
|[[Filin jirgin saman O'Hare|Chicago-O'Hare, Illinois]]{{Flagicon|Illinois}}
|114,310
|Amurkawa, United
|-
|7
|[[Filin jirgin saman Orlando|Orlando, Florida]]{{Flagicon|Florida}}
|110,270
|JetBlue, Ruhu
|-
|8
|[[Filin jirgin saman Fort Lauderdale-Hollywood|Fort Lauderdale, Florida]]{{Flagicon|Florida}}
|104,900
|JetBlue, Ruhu
|-
|9
|[[Filin jirgin saman Denver|Denver, Colorado]]{{Flagicon|Colorado}}
|102,530
|Kudu maso Yamma, United
|-
|10
|[[Filin jirgin saman Newark Liberty|Newark, New Jersey]]{{Flagicon|New Jersey}}
|72,480
|Haɗa kai
|}
=== Kasuwancin jirgin sama ===
{| class="wikitable"
|+Kamfanonin jiragen sama na farko a RIC <small> (Afrilu 2023 - Maris 2024) </small> <ref name="auto1"/>
!Matsayi
!Jirgin Sama
!Fasinjoji
!Kashi na kasuwar
|-
|1
|[[Jiragen saman Amurka|Jirgin Sama na Amurka]]
|1,075,000
|22.25%
|-
|2
|[[Delta Air Lines|Jirgin Sama na Delta]]
|847,000
|17.53%
|-
|3
|[[Southwest Airlines|Jirgin Sama na Kudu maso Yamma]]
|406,000
|8.40%
|-
|4
|JetBlue
|361,000
|7.47%
|-
|5
|[[United Airlines|Kamfanin Jirgin Sama na United]]
|324,000
|6.71%
|-
|
|Sauran
|1,819,000
|37.63%
|}
=== Fasinjoji ===
=== Jirgin shekara-shekara ===
{| class="wikitable"
|+RIC Filin jirgin saman Fasinjoji Bayanan 1999-Yanzu<ref>{{Cite web |title=Historical Passenger Data for RIC Airport 1999-2014 |url=https://flyrichmond.com/archived-statistics |access-date=June 11, 2024 |website=flyrichmond.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=RIC Airport Annual Passenger Data 2015-Present |url=https://flyrichmond.com/airport-information/#monthly-statistics |access-date=June 11, 2024 |website=flyrichmond.com}}</ref>
!Shekara
!Fasinjoji
!Shekara
!Fasinjoji
!Shekara
!Fasinjoji
|-
|1999
|2,618,921
|2009
|3,305,199
|2019
|4,379,663
|-
|2000
|2,687,444
|2010
|3,311,747
|2020
|1,702,372
|-
|2001
|2,411,732
|2011
|3,179,956
|2021
|3,190,200
|-
|2002
|2,360,418
|2012
|3,167,294
|2022
|4,068,689
|-
|2003
|2,390,497
|2013
|3,196,480
|2023
|'''4,755,889'''
|-
|2004
|2,496,230
|2014
|3,352,651
|2024
|
|-
|2005
|2,903,503
|2015
|3,513,142
|2025
|
|-
|2006
|3,294,045
|2016
|3,559,052
|2026
|
|-
|2007
|3,634,544
|2017
|3,657,479
|2027
|
|-
|2008
|3,490,356
|2018
|4,077,763
|2028
|
|}
== Hadari da abubuwan da suka faru ==
* A ranar 16 ga Mayu, 1946, wani Douglas C-47 da ke aiki da Viking Air Transport ya fadi kilomita 6.3 a kudancin filin Richmond-Byrd saboda matsalolin injiniya. Dukkanin 27 da ke cikin jirgin sun mutu.
* A ranar 19 ga Yuli, 1951: Jirgin saman Eastern Airlines Flight 601 wanda ke kan hanyar daga Newark zuwa Miami ya sha wahala mai tsanani bayan an buɗe ƙofar shiga cikin jirgin sama a kan Lynchburg, Virginia kuma ma'aikatan sun yanke shawarar karkatar zuwa Richmond. An yi saukowar ƙafafun da ba su da flapless a 'yan mil kaɗan daga titin jirgin sama a Curles Neck Farm saboda ma'aikatan sun ji tsoron cewa jirgin zai rushe kafin su iya isa filin jirgin sama don ƙoƙarin saukowa na gaggawa. Babu wadanda suka mutu.
* A ranar 8 ga Nuwamba, 1961: Jirgin saman Imperial Airlines Flight 201/8 ya lalace lokacin da ya fadi kuma ya ƙone bayan yunkurin sauka na gaggawa a filin jirgin sama, duk fasinjoji 74, kuma uku daga cikin ma'aikatan biyar sun mutu.
* A ranar 16 ga Yuli, 1964: Wani jirgin saman Eastern Airlines DC-7B N809D tare da mazauna 76 da aka ɗaure daga New York ya sauka a kusa da Runway 15, ya sha wahala a babban kayan aiki na dama kuma ya zame don ƙafa 4752. Babu wani rauni, amma jirgin ya lalace ba tare da gyara ba.<ref>{{Cite web |date=July 16, 1964 |title=Aircraft accident Eastern Airlines DC-7B, Richmond, VA |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19640716-0 |website=Aviation Safety Network}}</ref>
* A ranar 6 ga Mayu, 1980, wani Gates Learjet 23, N866JS, ya juya saukowa a kan Runway 33. Jirgin ya fadi kusa da titin jirgin sama a karfe 03:12 kuma ya fashe cikin wuta. An kashe matukan jirgi biyu.<ref>{{Cite web |date=May 6, 1980 |title=Aircraft accident Learjet 23 N866JS, Richmond, VA |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19800506-0 |website=Aviation Safety Network}}</ref>
* A ranar 9 ga Yuni, 1996, Eastwind Airlines Flight 517 daga Trenton, New Jersey, ya sami asarar kulawar rudder yayin da yake kusanci zuwa Richmond; duk da haka, an sake samun iko jim kadan bayan haka, kuma jirgin ya sauka yadda ya kamata.<ref>{{Cite web |date=June 9, 1996 |title=Aircraft accident Boeing 737-2H5 N221US Richmond, VA |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19960609-2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021123604/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19960609-2 |archive-date=October 21, 2012 |website=Aviation Safety Network}}</ref> Akwai karamin rauni guda daya.
== Soja ==
=== Sojojin Tsaro na Virginia ===
[[Fayil:Va._Guard_helicopter_crew_departs_to_support_Southwest_border_mission_130729-A-SM601-359.jpg|thumb|UH-72 a waje da babban ɗakin ajiya na Cibiyar, yana shirin tura tsaro na kan iyaka]]
Filin jirgin saman Richmond yana aiki ne a matsayin Cibiyar Taimako ta Jirgin Sama don Rundunar Tsaro ta 224 ta Virginia. Sojojin Tsaro na Kasa a halin yanzu suna da jirage masu saukar ungulu 25 ciki har da 18 UH-60, 3 HH-60, da 4 UH-72 da ke wurin. Har ila yau, wurin yana da 1 C-12 Huron wanda ke aiki a matsayin jigilar kaya / fasinjoji.<ref>{{Cite web |title=Army Aviation Support Facility |url=https://va.ng.mil/Installations/Army-Aviation-Support-Facility/ |access-date=2022-08-28 |website=va.ng.mil |archive-date=2022-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707164606/https://va.ng.mil/Installations/Army-Aviation-Support-Facility/ |url-status=dead }}</ref>
=== Virginia Air National Guard ===
Har zuwa watan Oktoba na shekara ta 2007, rundunar sojan sama ta 192d (192 FW), rundunar sojin sama (ACC) da aka samu daga Virginia Air National Guard, ta ci gaba da kula da tashar Air National Guard. A ƙarshen 2007, bisa ga aikin BRAC 2005, 192 FW ya bar jirgin F-16C da F-16D kuma ya koma Langley AFB (yanzu Joint Base Langley-Eustis), don haɗuwa da Sojojin Sama na yau da kullun a matsayin haɗin gwiwa ga 1st Fighter Wing (1 FW) da ke tashi da F-22 Raptor.
== Dubi kuma ==
* Filin jirgin saman Sojojin Virginia na Yaƙin Duniya na II
== manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
o4vs3he1kjggdhuz1nq3auuwma7c93k
Tithonia diversifolia
0
81738
970082
726225
2026-10-21T10:23:47Z
Pharouqenr
25549
970082
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''''Tithonia diversifolia,''''' wani nau'in [[shuka]] ne mai fure a cikin dangin shuke shuke na Asteraceae wanda aka fi sani da '''itace marigold''', da turanci [Mexican tournesol], Mexican sunflower, Japanese sunflower ko '''Nitobe chrysanthemum''' . Yana da asali a [[Mexico (ƙasa)|Mexico]] da Amurka ta tsakiya amma yana da kusan rarrabawar pantropical a matsayin nau'in da aka gabatar.<ref name="GRIN"><cite class="citation cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="192">[https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=36733 "''Tithonia diversifolia''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="193">''[[Germplasm Resources Information Network]]''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="195">[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="198"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">2011-05-19</span></span>.</span></cite></ref> Dangane da yankin suna iya zama ko dai [[Shuka na Shekara-Shekara|shekara-shekara]] ko na dindindin. Ya nuna babban damar haɓaka amfanin ƙasa a cikin ƙasa da aka ƙazanta a cikin abubuwan gina jiki.<ref>Achieng, J. O., Ouma, G., Odhiambo, G., & and Muyekho, F. (2007). </ref>
Ya samo asali ne a Mexico; bincike ya nuna damar da zai iya amfana da manoma matalauta na Afirka.<ref>Jama, B., Palm, C. A., Buresh, R. J., Niang, A., Gachengo, C., Nziguheba, G., et al. (2000). </ref> Wannan shuka ciyawa ce da ke girma da sauri kuma ta zama zaɓi a matsayin madadin da za a iya amfani da shi ga taki mai tsada.<ref name="Jama et al. 2000, p.202">Jama et al. 2000, p.202</ref> Ya nuna cewa yana ƙara yawan amfanin shuke-shuke da abubuwan gina jiki na nitrogen (N), phosphorus (P), da potassium (K). <ref name="Jama et al. 2000, p.202" />
== Bayyanawa ==
furanni masu ƙanshi masu ƙanshi <ref>[https://www.nparks.gov.sg/florafaunaweb/flora/3/3/3347#:~:text=Daisy%2Dlike%20inflorescences%2C%20with%20central,Free%2Dblooming.&text=One%2Dseeded%20achenes%2C%20small%20(,and%20lightweight%2C%20dispersed%20by%20wind. Tithonia diversifolia (Hemsl.) A.Gray.] </ref> suna da launin rawaya zuwa orange, 5-15 cm a fadin kuma 10-30 cm a tsawon. <ref>Orwa, C., Mutua, A., Kindt, R., Jamnadass, R. & Anthony, S. (2009). </ref> Fure yana faruwa a lokacin bazara, kodayake ya fi yawa a lokacin kaka da farkon hunturu.<ref>[https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/tithonia_diversifolia.htm Tithonia diversifolia] Weeds of Australia. </ref> Ana yada tsaba ta hanyar iska, ruwa, da dabbobi.<ref>Jama et al. 2000. </ref> Tsuntsaye sune Achenes, 4-angled, da 5mm tsawo.<ref name="Lalith Gunasekera 2009, p.109">Lalith Gunasekera, ''Invasive Plants: A guide to the identification of the most invasive plants of Sri Lanka'', Colombo 2009, p.109.</ref>
== Tarihi da yanayin ƙasa ==
[[Fayil:Tithonia_diversifolia_(Tree_marigold).JPG|left|thumb|Bayani game da furanni]]
Wannan shuka an samo asali ne a Mexico kuma ya bazu zuwa wasu sassan Amurka ta Tsakiya da Kudancin da arewa zuwa Amurka.<ref>Orwa 2009, p.2.</ref> An kawo shi zuwa wasu sassan Afirka da Asiya a matsayin shuka mai ban sha'awa kuma ya zama ciyawa mai mamayewa wanda ya bazu ko'ina.<ref>Jama et al. 2000, p.202.</ref> Ana yawan samun sa a yankunan da ke da tsawo tsakanin 550m da 1950m.<ref name="Orwa et al. 2009, p.2">Orwa et al. 2009, p.2</ref> Ana yawan samun sa a warwatse tsakanin koguna da gefen hanyoyi.<ref>Achieng et al. 2007, p.259</ref> A Asiya da Latin Amurka ana kiran wannan shuka da kembang bulan (Indonesian da Javanese), jalacate (Spanish), SMEN (Thai) da kuma dã quỳ (Vietnamese). <ref>Orwa et al. 2009, p.1.</ref>
Duk da yake ''T. diversifolia'' yana da matsakaiciyar juriya ga fari, yawan ruwan sama da Afirka ke samu bazai isa ya goyi bayan girma na wannan biomass ba.<ref>Thor Smestad, B., Tiessen, H., & Buresh, R. J. (2002). </ref> ''T. diversifolia'' a halin yanzu yana girma a wurare masu zafi da tsaka-tsaki a Afirka.<ref>Jama et al. 2000, p. 202.</ref> Koyaya, babu wata hujja da aka samu da za ta nuna cewa an yi ƙoƙari a yanayin hamada.
== Shuka ==
[[Fayil:181210_017_SD_Bot_Gdn_-_Tithonia_diversifolia_Mexican_Sunflower_(32531678728).jpg|thumb|280x280px|Itacen]]
''Tithonia diversifolia'' na iya girma a cikin yanayi daban-daban na muhalli. Yana da matsakaiciyar juriya ga fari.<ref name="Orwa et al. 2009, p.2">Orwa et al. 2009, p.2</ref> An inganta shi a yankunan da ke da ruwan sama na shekara-shekara daga 1000-2000 mm da zafin jiki na digiri 15-31 Celsius.<ref name="Orwa et al. 2009, p.2" />
Wannan shuka ba ta buƙatar adadi mai yawa na abubuwan gina jiki saboda yana iya ƙara adadin abubuwan gina jiki masu mahimmanci a cikin ƙasa kanta.<ref>Olabode et al. 2007, p.504.</ref> A matsayin ciyawa yana yaduwa da sauri wanda ke bawa manoma damar samun adadi mai yawa don amfani da taki.<ref>Jama et al. 2000, p.204.</ref>
== Tattalin Arziki ==
Bincike kan amfani da wannan taki mai kore a kan tsire-tsire na [[tumatir]] ya nuna cewa wannan hanya ce mai amfani don kara yawan amfanin gona don amfanin arzikin manomi.<ref>Wanjiku, J., & Kimenye, L. N. (2006). </ref> Koyaya, wannan ba tare da la'akari da buƙatun ma'aikata ba. Wani bincike daban ya gano cewa, tare da masara, yawan ma'aikata da ake buƙata da kuma yiwuwar kudi ba su da amfani, musamman a yankunan ruwan sama da ba a iya tsammani ba.<ref name="Nziguheba, G. 2002">Nziguheba, G., Merckx, R., Palm, C. A., & Mutuo, P. (2002). </ref>
Wannan binciken ya kuma gano cewa girma ''T. diversifolia'' a kan ƙasar manoma ba shi da fa'ida daga ra'ayi na tattalin arziki. Maimakon haka, ya fi kyau a girbe daga wani wuri kuma a kai shi filayen.<ref name="Nziguheba et al. 2002, p.171">Nziguheba et al. 2002, p.171</ref> Daga wannan binciken, filayen da suka karɓi taki na P kawai sun ba da kuɗin shiga ga manomi na $ 50USD / ha. Lokacin da aka yi amfani da ''T. diversifolia'' kawai, wannan kudin shiga ya tashi zuwa $ 494USD / ha.<ref name="Nziguheba et al. 2002, p.171" /> Sakamakon na ƙarshe yana da yawa, kamar yadda wani binciken ya nuna karuwar kawai zuwa $ 116USD / ha.<ref>Wanjiku et al. 2006, p.144</ref>
Girbi da rarraba wannan taki a kan ƙasa da hannu yana da matukar aiki.<ref>Achieng et al. 2007, p.265.</ref> Mafi kyawun amfanin gona ya zo ne lokacin da aka shuka ''T. diversifolia'' daga ƙasa don kada ya ɗauki sararin samaniya. Saboda wannan dalili, lokacin da aka yi amfani da lokacin aiki, wannan hanyar bazai amfana ga manomi ba.<ref>Jama et al. 2000, p.216.</ref>
== Biomass ==
Ana iya amfani da ''Tithonia diversifolia'' azaman sinadarin sinadarai. Biomass yana nufin kayan da aka samo daga shuka, kamar [[ganye]], ana aiki a cikin ƙasa a matsayin taki mai bushewa.<ref>Liasu et al. 2007, p.336.</ref> Tun da amfani da shi azaman taki yana buƙatar aiki mai yawa, ana ba da shawarar amfani da shi tare da amfanin gona mai daraja kamar tumatir, kale, carrot, da masara.<ref>Wanjiku et al. 2006, p.137</ref> Don wannan amfani, an fara shuka a cikin shinge a gefen gefen gonar girbi.<ref>Jama et al. 2000, p. 202</ref> Yana da mahimmanci duk da cewa adana iyakar yankin da manomi yake da shi. Za'a iya cire tsokoki masu kore (ba tsokoki ba), ganye, da furanni daga shuka a lokacin da manomi ya zaɓa, kodayake ana ba da shawarar cewa yanka kowane watanni 5 zai ba da adadi mai yawa na abubuwan gina jiki a cikin biomass.<ref>Jama et al. 2000, p.205</ref> Hakanan ana iya amfani da biomass a matsayin mulch kuma ana iya barin shi a saman ƙasa don ya lalace cikin ƙasa.<ref>Liasu et al. 2007, p.336</ref> An gano cewa biomass daga ''T. diversifolia'' yana rushewa da sauri kuma yana saki abubuwan gina jiki da sauri.<ref>Jama et al. 2000, p. 208.</ref>
Lokacin amfani da mulch ko biomass a cikin ƙasa, ya kamata a yi amfani da shi a mafi ƙarancin tan ɗaya ga kowane hekta na ƙasa. Koyaya, ana ba da mafi kyawun amfanin gona lokacin da aka yi amfani da tan 5 / hekta.<ref>Orwa et al. 2009, p.3.</ref> Abinda ke da illa a nan shi ne cewa ana buƙatar ganye da yawa don rufe karamin yanki na ƙasa saboda yana da babban ruwa.<ref>Jama et al. 2000, p.215.</ref> Haɗakar da wannan biomass tare da taki na roba zai kawo amfanin gona mafi girma. Wani binciken ya gano cewa lokacin da ake amfani da tithonia tare da sau uku superphosphate (TSP) cewa amfanin ya karu da 220% idan aka kwatanta da gwajin sarrafawa wanda ke dauke da taki na nitrogen (Urea) kawai.<ref>Opala, P. A., Othineno, C. O., Okalebo, J. R., & Kisinyo, P. O. (2009). </ref> Lokacin amfani da ''T. diversifolia'' ya kamata a kara shi da taki na Mg saboda wannan abinci mai gina jiki ba shi da yawa idan aka kwatanta da sauran taki na kore.<ref>Olabode et al. 2007, p.506.</ref>
== Alamar da amfani ==
[[Fayil:Thieunubenhoadaquy.jpg|right|thumb|Yarinya mai furanni na marigold (Lâm Đồng, Việt Nam).]]
* A [[Japan]], zuwa ƙarshen zamanin Meiji, an shigo da su azaman tsire-tsire masu ban sha'awa kodayake ba a noma su a can ba. Da yake suna da ɗanɗano mai ɗanɗano, an yi amfani da su don haifar da zazzabi don taimakawa wajen yaki da guba, kodayake ba a yi amfani da shi don dalilai na magani kai tsaye ba. Har ila yau, akwai labarin nau'in da Nitobe Inazo ya gabatar a Japan, saboda haka sunansa na [[Harshen Japan|Jafananci]], Nitobe chrysanthemum (ニトベギク; ''Nitobegiku'').
* Ita ce alamar hukuma ta birnin Da Lat, [[Vietnam]].
* Ana sayar da su a kasuwannin maganin ganye a [[Taiwan]].
* Ita ce furen Lardin Mae Hong Son, [[Tailan|Thailand]] .
* Ana iya amfani da ''T. diversifolia'' azaman taki mai kore ga manoma. Hakanan ana iya amfani dashi azaman abincin kaza, man fetur, kula da rushewar ƙasa, da kayan gini.<ref>Olabode, O. S., Sola, O., Akanbi, W. B., Adesina, G. O., & Babajide, P. A. (2007). </ref> Don taki, ana amfani dashi azaman mulch wanda za'a iya yada shi a saman ƙasa ko binne shi a ƙarƙashinsa.<ref>Liasu, M. O., & Achakazi, A. (2007). </ref> Fa'idodin a nan shine cewa amfani da shuka a matsayin taki ya tabbatar da kara yawan amfanin gona.<ref name="Jama et al. 2000, p.202">Jama et al. 2000, p.202</ref> ''T. diversifolia'' yana da ikon dawo da phosphorus a cikin adadi mai yawa zuwa ƙasa.<ref name="Nziguheba, G. 2002">Nziguheba, G., Merckx, R., Palm, C. A., & Mutuo, P. (2002). </ref> ''T. diversifolia'' a matsayin taki ya ƙunshi 1.76% N, 0.82% P, da 3.92% K. Dukkanin kadarorin uku sun fi ƙasa a cikin turaren shanu, kuma P ya fi girma a cikin turare na kaji da alade.<ref>Olabode et al. 2007, p.505.</ref>
== manazarta ==
{{Reflist}}{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{Commons category-inline|Tithonia diversifolia|''Tithonia diversifolia''}}
* Bayanan da suka shafiTithonia diversifoliaa cikin Wikispecies
*
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
thdmis148wlx54fnp60tbc47z173ykc
Noor Habib Ullah
0
89303
970080
608041
2026-10-21T10:22:42Z
Pharouqenr
25549
970080
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Noor Habib Ullah''' (an haife shine a shekara ta alif 1980) ɗan ƙasar [[Afghanistan]] ne wanda aka tsare shi acikin sansanin tsare-tsare na Guantanamo Bay na [[Tarayyar Amurka|Amurka]], a [[Cuba]].<ref name="DoDList2">{{Cite web |title=List of Individuals Detained by the Department of Defense at Guantanamo Bay, Cuba from January 2002 through May 15, 2006 |url=http://www.dod.mil/news/May2006/d20060515%20List.pdf |access-date=2006-05-15 |publisher=[[United States Department of Defense]] |quote= |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930184034/http://www.dod.mil/news/May2006/d20060515%20List.pdf |url-status=dead }}</ref> Habibullah na ɗaya daga cikin tsoffin fursunoni uku waɗanda McClatchy Newspapers suka bayyana; ya kuma bayyana a cikin wata hira ta BBC wacce tayi iƙirarin cewa an yi masa fyade yayin da yake zaune a Bagram.Lambar Serial dinsa ta Guantanamo ta kasance 626.
An dawo da Habibullah a ranar 16 ga watan Yulin shekarata 2003.
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Haifaffun 1980]]
d7nlx1vezdiut333yxqti7kg09d05br
970081
970080
2026-10-21T10:23:05Z
Pharouqenr
25549
970081
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Noor Habib Ullah''' (an haife shine a shekara ta alif 1980) ɗan ƙasar [[Afghanistan]] ne wanda aka tsare shi acikin sansanin tsare-tsare na Guantanamo Bay na [[Tarayyar Amurka|Amurka]], a [[Cuba]].<ref name="DoDList2">{{Cite web |title=List of Individuals Detained by the Department of Defense at Guantanamo Bay, Cuba from January 2002 through May 15, 2006 |url=http://www.dod.mil/news/May2006/d20060515%20List.pdf |access-date=2006-05-15 |publisher=[[United States Department of Defense]] |quote= |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930184034/http://www.dod.mil/news/May2006/d20060515%20List.pdf |url-status=dead }}</ref> Habibullah na ɗaya daga cikin tsoffin fursunoni uku waɗanda McClatchy Newspapers suka bayyana; ya kuma bayyana a cikin wata hira ta BBC wacce tayi iƙirarin cewa an yi masa fyade yayin da yake zaune a Bagram.Lambar Serial dinsa ta Guantanamo ta kasance 626.
An dawo da Habibullah a ranar 16 ga watan Yulin shekarata 2003.
==Manazarta==
{{Reflist}}{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Haifaffun 1980]]
bk69qjp6gmowdw4d8naopn74sm4pkbn
Elizabeth Haysom
0
92730
969875
758230
2026-10-20T14:51:45Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969875
wikitext
text/x-wiki
Elizabeth Roxanne Haysom (an Haife ta Afrilu 15, 1964Samfuri: Mafi kyawun tushe da ake buƙata a Salisbury, Kudancin Rhodesia) yar ƙasar Kanada ce wacce, tare da saurayinta a lokacin, Jens Söring, an same ta da laifin kitsa kisan gillar 1985 na iyayenta Derek da Nancy Haysom a gundumar Bedford, Virginia.{{Databox}}
Haysom ya yi shekaru 32 na hukuncin ɗaurin shekaru 90 a Cibiyar Kula da Mata ta Fluvanna a Troy, Virginia bayan ya nemi laifi a kan laifuka biyu na haɗin kai ga kisan kai kafin gaskiyar a 1987. An sake ita da Söring a ranar 25 ga Nuwamba, 2019, fiye da shekaru 30 bayan an fara yanke musu hukunci kan mutuwar iyayen Haysom a shekarar 1985.<ref>{{Cite web |last=Barakat |first=Matthew |date=November 26, 2019 |title=German national granted parole for infamous 1985 slayings of girlfriend's parents |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2019/11/26/jens-soering-elizabeth-haysom-granted-parole-virginia-killings/4306744002/ |access-date=November 29, 2019 |website=usatoday.com |publisher=[[Associated Press]]/[[USA Today]]}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
Iyayen Elizabeth Haysom sune Nancy Astor Benedict Haysom, mai zane, da Derek William Reginald Haysom, babban jami'in ƙarfe wanda ya yi aiki a matsayin shugaban kamfanoni biyu na kambin Nova Scotia (Sydney Steel da Metropolitan Area Growth Investments). Derek da Nancy suna da jimlar yara biyar daga auren da suka gabata. An haife ta a watan Afrilu na shekara ta 1964, Elizabeth ta halarci makarantun kwana a Switzerland da Ingila (Wycombe Abbey), sannan ta shiga Jami'ar Virginia . A can ne ta sadu da Jens Söring mai shekaru 18 wanda da sauri ya zama saurayinta.
== Kisan kai ==
A safiyar Afrilu 3, 1985, lokacin da Söring ke da shekaru 18 kuma Haysom ke da shekaru 20, an gano gawarwakin Derek da Nancy Haysom. An yanka su kuma an yi musu wuka a gidansu a unguwar Boonsboro ta Lynchburg, Virginia. Dukansu Derek da Nancy sun kusan yanke kawunansu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Martinez-Ramundo |first=Denise |last2=Paparella |first2=Andrew |last3=Valiente |first3=Alexa |title=Convicted killer, after decades of maintaining innocence, believes freedom is 'finally in sight' |url=https://abcnews.go.com/US/convicted-killer-decades-maintaining-innocence-believes-freedom-finally/story?id=52914848 |access-date=2022-05-21 |website=ABC News |language=en}}</ref> Ba a gano gawarwakin ma'auratan ba har sai kwanaki bayan kisan. A lokacin kisan, Haysom ya hayar mota. Ita da Jens sun tafi [[Washington, D.C.|Washington, DC]], don kafa hujja.<ref>{{Cite web |title=The Free Lance-Star - Google News Archive Search |url=https://news.google.com/newspapers?id=UvpNAAAAIBAJ&sjid=eIsDAAAAIBAJ&dq=haysom+murder&pg=3539,2195807 |access-date=April 25, 2018 |website=news.google.com}}</ref>
== Jirgin Sama zuwa Ingila ==
Haysom da Söring ba a fara zargin su ba a cikin kisan Haysoms, kuma Haysom ta shirya dukkan bayanai game da jana'izar iyayenta. A cikin 'yan makonni, hukumomi sun bincika bayanan motar haya da ma'aurata suka yi amfani da ita kuma sun gano cewa jimlar mil a lokacin haya ya wuce tafiyar zagaye guda zuwa Washington, DC da suka yi iƙirarin sun ɗauka. 'Yan sanda na Virginia sun mayar da hankali ga ma'auratan, wadanda suka tsere daga kasar. Watanni shida bayan kisan, bayan sun tafi kasashe da yawa, Söring da Haysom sun tafi Ingila, inda aka kama su a ranar 30 ga Afrilu, 1986.
== Tabbacin da aka yi ==
A shekara ta 1987, Haysom, wanda ke da shekaru 23, ya yi ikirarin aikata laifuka biyu na kisan kai kafin gaskiyar kuma an yanke masa hukuncin shekaru 90 a kurkuku - hukuncin shekaru 45 ga kowane kisan kai, don a yi shi a jere. Söring ya ce ba shi da laifi, amma an same shi da laifi a shari'arsa ta 1990 kuma an yanke masa hukuncin rai biyu a jere don kisan kai na farko. <ref>{{Cite web |last=Turyn |first=Noreen |date=25 June 2014 |title=Elizabeth Haysom Denied Parole |url=http://www.wset.com/story/25868811/elizabeth-haysom-denied-parole |access-date=3 September 2015 |website=[[WSET-TV|WSET]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-10-29 |title=Jens Soering: Doubts, Politics & Possible Parole |url=https://www.wvtf.org/post/jens-soering-doubts-politics-possible-parole |access-date=2022-05-21 |website=WVTF |language=en}}</ref>
Haysom, wanda aka tsare a Cibiyar Kula da Mata ta Fluvanna a Troy, Virginia, <ref name=":0"/> ta fara samun damar yin salula a shekarar 1995, kuma ta gabatar da bukatar salula a kowace shekara uku bayan haka. Hukuncin Haysom ya kasance mai tilastawa; da an sake ta atomatik a cikin 2032, shekaru 45 bayan da aka yanke mata hukunci.
== Kalmomin ==
A ranar 25 ga Nuwamba, 2019, Gwamnan Virginia Ralph Northam ya ba da sanarwar cewa za a saki Haysom da Söring, amma ba a gafarta musu ba, kuma a mayar da su zuwa kasashensu. Bayan fiye da shekaru 30 a kurkuku, an saki Haysom daga kurkuku zuwa hannun Hukumar Shige da Fice da Kwastam ta Amurka, sannan aka kore ta zuwa ƙasarsu ta Kanada a watan Janairun 2020. <ref>{{Cite web |title=ICE removes Canadian national after completion of accessory to murder sentence |url=https://www.ice.gov/news/releases/ice-removes-canadian-national-after-completion-accessory-murder-sentence |access-date=2022-05-21 |website=www.ice.gov |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Stuart |first=Courteney |date=February 13, 2020 |title=Haysom deported to Canada after release from ICE custody |url=https://www.cbs19news.com/story/41604174/haysom-deported-to-canada-after-release-from-ice-custody |access-date=November 13, 2020 |website=WCAV |language=en }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Wakilin Amurka Ben Cline ya fitar da wata sanarwa da ke Allah wadai da sakin ta a matsayin yunkurin rage farashin da jihar Virginia ta yi, kuma ba bisa cancanta ba.<ref>{{Cite web |last=Barakat |first=Matthew |title=German national granted parole for infamous 1985 slayings of girlfriend's parents |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2019/11/26/jens-soering-elizabeth-haysom-granted-parole-virginia-killings/4306744002/ |access-date=2020-03-24 |website=USA Today}}</ref> Adrianne L. Bennett, a lokacin shugabar Hukumar Shari'a ta Virginia, ta tabbatar da cewa shawarar da aka yanke na ba Haysom damar yin shari'a ta hanyar ƙuruciyarta a lokacin da aka aikata laifin.<ref>{{Cite web |last=Green |first=Frank |title=Jens Soering, Elizabeth Haysom granted parole in 1985 slayings of her parents in Bedford County |url=https://www.richmond.com/news/local/crime/jens-soering-elizabeth-haysom-granted-parole-in-1985-slayings-of-her-parents-in-bedford-county/article_d826a9c3-194c-5d42-ba8b-1449c33dd947.html |access-date=2020-03-31 |website=Richmond Times-Dispatch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729022540/https://richmond.com/news/local/crime/jens-soering-elizabeth-haysom-granted-parole-in-1985-slayings-of-her-parents-in-bedford-county/article_d826a9c3-194c-5d42-ba8b-1449c33dd947.html |archive-date=2021-07-29 |url-status=dead}}</ref>
Jens Söring, abokin Haysom, an kuma ba shi izinin yin magana a watan Nuwamba 2019 kuma an kore shi zuwa ƙasarsa ta Jamus bayan an sake shi.<ref>{{Cite web |title=Haysom remains in ICE custody, paroled two months ago |url=http://www.cbs19news.com/story/41563112/haysom-remains-in-ice-custody-paroled-two-months-ago |access-date=2020-03-24 |website=www.cbs19news.com |language=en }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== A cikin kafofin watsa labarai ==
Kisan Haysoms an tsara su ne ta hanyar ''20/20'', ''Masu Bincike'', ''Geraldo Rivera'', Sabon Masu Bincika, Asirin Birni, Wicked Attraction, Mata Masu Mutuwa, A kan Shari'a tare da Paula Zahn, Snapped: Ma'aurata masu kisan kai, da Kisan Kudancin Fried .
Killing for Love (a.k.a. The Promise), fim ne mai ban sha'awa, wanda aka fara a bikin fina-finai na duniya na Munich kuma an sake shi a wasan kwaikwayo a watan Oktoba 2016. <ref>{{Cite web |last=Steinberger |first=Karin |last2=Vetter |first2=Marcus |title=Details - THE PROMISE |url=https://www.filmfest-muenchen.de/en/programm/filme/film/?id=4957 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161030075852/https://www.filmfest-muenchen.de/en/programm/filme/film/?id=4957 |archive-date=30 October 2016 |access-date=24 November 2016 |website=www.filmfest-muenchen.de |publisher=Filmperspektive GmbH |ref=the promise}}</ref>
Till Murder Do Us Part: Soering vs. Haysom, wani jerin shirye-shiryen aikata laifuka na gaskiya guda huɗu, an sake shi a [[Netflix]] a ranar 1 ga Nuwamba, 2023.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{IMDb name}}
{{Authority control}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1964]]
[[Rukuni:Mata]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
nduh68ew9dj6zh7n49kpbl839le39p3
Ellen Swallow Richards
0
92992
969877
901438
2026-10-20T15:12:41Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969877
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ellen Henrietta Swallow Richards''' (née Swallow; Disamba 3, 1842 - Maris 30, 1911) ta kasance injiniya ce ta masana'antu da tsaro ta Amurka, likitan muhalli, '''Ruwa''' memba na jami'a a Amurka a cikin karni na 19. Ayyukanta na farko a cikin aikin injiniya na tsabta, da bincike na gwaji a kimiyyar cikin gida, sun kafa tushe ga sabon kimiyyar tattalin arziƙin gida.<ref>{{Cite web |date=April 7, 1991 |title=Richards, Ellen Swallow, Residence |url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=2135&ResourceType=Building |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063112/http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=2135&ResourceType=Building |archive-date=October 11, 2012 |access-date=2013-09-04 |publisher=[[National Historic Landmarks Program]]}}</ref> Ita ce ta kafa ƙungiyar tattalin arzikin gida wacce aka kwatanta da aikace-aikacen kimiyya a gida, kuma ta farko da ta yi amfani da ilmin sunadarai don nazarin abinci mai gina jiki.
Richards graduated from Westford Academy (second oldest secondary ssamu chool in Massachusetts) in 1862. She was the first woman admitted to the Massachusetts Institute of Technology. She graduated in 1873 and later became its first female instructor. Richards was the first woman in America accepted to any school of science and technology, and the first American woman to obtain a degree in [[Kimiyya|chemistry]], which she earned from Vassar College in 1870.<ref name="Profile"/>
Richards ta kasance mai fafutukar mata, da kuma mai kafa Ecofeminist, wanda ya yi imanin cewa aikin mata a cikin gida wani muhimmin bangare ne na tattalin arziki.<ref>{{Cite journal |last=Richardson, Barbara |author-link=Barbara Richardson |year=2002 |title=Ellen Swallow Richards: 'Humanistic Oekologist,' 'Applied Sociologist,' and the Founding of Sociology |url=https://archive.org/details/sim_american-sociologist_fall-2002_33_3/page/n22 |journal=American Sociologist |volume=33 |issue=3 |pages=21–58 |doi=10.1007/s12108-002-1010-6 |s2cid=144939987}}</ref> A lokaci guda, duk da haka, ba ta kalubalanci kai tsaye ba addinin da ke da iko na gida wanda ke darajar matsayin mata da aiki a gida.
== Tarihin rayuwa ==
=== Yarintarta ===
[[Fayil:Ellen_Swallow_Richards.jpg|thumb|Miss Ellen Henrietta Swallow, c. 1864]]
An haifi Richards a Dunstable, Massachusetts . Ita ce kaɗai yar Peter Swallow (an haife ta a ranar 27 ga Yuni, 1813, Dunstable; ta mutu a ranar Maris, 1871, Littleton, Massachusetts) da Fanny Gould Taylor (an haifi ta a ranar 9 ga Afrilu, 1817, New Ipswich, New Hampshire), dukansu biyu sun fito ne daga iyalai masu matsakaici kuma sun kasance masu imani da darajar ilimi.<ref>{{Cite web |last=Dyball |first=Robert |title=Ellen Swallow Richards: Mother of Human Ecology? |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/n4068/pdf/article03.pdf |website=press-files.anu.edu.au}}</ref>
=== Rayuwa ta farko da ilimi ===
Swallow ta yi karatu a gida a farkon shekarunta. A shekara ta 1859 iyalin suka koma Westford kuma ta halarci Kwalejin Westford . Nazarin a makarantar ya haɗa da lissafi, abun da ke ciki, da Latin, kamar sauran makarantun New England na lokacin. Kwarewar Swallow ta Latin ta ba ta damar nazarin Faransanci da Jamusanci, yaren da ba a saba gani ba a arewacin New York. Saboda ƙwarewar harshe tana da buƙata sosai a matsayin malami, kuma kuɗin da aka samu daga wannan ya ba Swallow damar ci gaba da karatunta.
[[Fayil:Old_Westford_Academy,_MA.jpg|thumb|Kwalejin Tsohon Westford]]
A watan Maris na shekara ta 1862, ta bar makarantar. Watanni biyu bayan haka, a watan Mayu, ta kamu da [[Baƙondoro|kyanda]], wanda ya sa ta koma baya kuma ya katse shirye-shiryenta don fara koyarwa.
[[Fayil:Ellen_Swallow_Richards_1848.jpg|thumb|Daguerreotype na Ellen Henrietta Swallow, c. 1848]]
A cikin bazara na 1863, iyalin suka koma Littleton, Massachusetts, inda Mista Swallow ya sayi babban shago kuma ya fadada kasuwancinsa. A watan Yunin 1864, Swallow, yanzu ashirin da daya, ya ɗauki matsayin koyarwa.
Ba ta sake koyarwa a 1865 ba amma ta shafe wannan shekarar tana kula da kantin sayar da iyali da kuma kula da mahaifiyarta mara lafiya. A lokacin hunturu na 1865-66, Swallow ya yi karatu kuma ya halarci laccoci a Worcester .
=== Ilimi na kwaleji ===
A watan Satumbar 1868, Swallow ya shiga Kwalejin Vassar, an rarraba shi a matsayin dalibi na musamman. Bayan wani shekara guda, an shigar da ita cikin babban aji, ta kammala a 1870 tare da digiri na farko. Daga nan sai ta sami digiri na Master of Art tare da rubutun kan nazarin sunadarai na ƙarfe. Tasirin mutum mafi karfi a lokacin shekarunta na kwaleji sune [[Maria Mitchell]], masanin taurari, da Farfesa Charles S. Farrar (1826-1908 <ref name="FarrarVassar">{{Cite web |last=Vassar Historian |title=Charles Farrar |url=http://vcencyclopedia.vassar.edu/faculty/original-faculty/charles-farrar.html |access-date=26 August 2013 |website=Vassar Encyclopedia}}</ref>), wanda ke kan shugaban Sashen Kimiyya da Lissafi.
A shekara ta 1870, ta rubuta wa Merrick da Gray, masana kimiyyar kasuwanci a Boston, suna tambayar idan za su dauke ta a matsayin mai koyo. Sun amsa cewa ba su da damar daukar dalibai kuma cewa mafi kyawun hanyar da ta fi dacewa ita ce ta yi ƙoƙari ta shiga Cibiyar Fasaha ta Boston a matsayin daliba.A ranar 10 ga Disamba, 1870, bayan wasu tattaunawa da kuri'a, Ma'aikatar Cibiyar Fasaha ta ba da shawarar ga Kamfanin MIT shigar da Swallow a matsayin dalibi na musamman a ilmin sunadarai.<ref name="Hunt" /> Swallow ta zama mace ta farko da aka shigar a Cibiyar Fasaha ta Massachusetts, kodayake kamfanin ya bayyana a fili cewa "shigar da ita ba ta kafa misali ga shigar da mata ba, " bisa ga bayanan taron kamfanin a ranar 14 ga Disamba, 1870.<ref>{{Cite web |title=Ellen Swallow Richards & MIT: Institute Archives & Special Collections: MIT |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/esr/esr-mit.html#corp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704031416/https://libraries.mit.edu/archives/exhibits/esr/esr-mit.html#corp |archive-date=2019-07-04 |access-date=2005-03-07}}</ref>A shekara ta 1873, Swallow ta sami digiri na farko na Kimiyya daga MIT don rubutun ta, "Notes on Some Sulpharsenites and Sulphantimonites from Colorado". Ta ci gaba da karatunta a MIT kuma za a ba ta digiri na farko, amma MIT ta ki bayar da wannan bambanci ga mace kuma ba ta ba da digiri na farko ba, Master of Science a ilmin sunadarai, har zuwa 1886. <ref name="Hunt" />
Richards ya yi aiki a cikin kwamitin amintattu na Kwalejin Vassar na shekaru da yawa kuma an ba shi digiri na likita na kimiyya a 1910.
=== Aure da gida ===
[[Fayil:Ellen_Swallow_Richards_1904.jpg|thumb|Robert da Ellen Richards, 1904]]
A ranar 4 ga Yuni, 1875, Swallow ta auri Robert Hallowell Richards (1844-1945), shugaban Sashen Injiniyan Mine a MIT, wanda ta yi aiki tare da shi a dakin gwaje-gwaje na mineralogy. Sun zauna a Jamaica Plain, Massachusetts. Tare da goyon bayan mijinta ta ci gaba da kasancewa tare da MIT, ta ba da gudummawa ga ayyukanta kuma ta ba da kyautar $ 1,000 a kowace shekara ga "Laboratori na Mata," shirin da ɗalibanta galibi malamai ne a makaranta, waɗanda horarwarsu ba ta da aikin dakin gwaje-gwaje, kuma waɗanda suke so su yi gwaje-gwagwarmayar sunadarai da koyon ilimin ma'adanai.<ref name="Profile"/>
Ayyukanta na farko bayan kwaleji ya kasance a matsayin malamin ilmin sunadarai da ba a biya ba a MIT daga 1873 zuwa 1878.
[[Fayil:Lawrence_Experiment_Station_-_DSC03522.JPG|right|thumb|2011 ƙari zuwa Lawrence Experiment StationTashar Gwaje-gwaje ta Lawrence]]
Daga 1884 har zuwa mutuwarta, Swallow yanzu Richards malami ne a sabon dakin gwaje-gwaje na ilmin sunadarai a Lawrence Experiment Station, na farko a Amurka, karkashin jagorancin tsohon farfesa William R. Nichols.
Misis Richards ta kasance likitan sunadarai ga Hukumar Lafiya ta Jihar Massachusetts daga 1872 zuwa 1875, kuma mai nazarin ruwa na Commonwealth daga 1887 har zuwa 1897. <ref>{{Cite web |title=Ellen H. Swallow Richards (1842–1911) - American Chemical Society |url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/women-scientists/ellen-h-swallow-richards.html |access-date=2016-11-02 |website=American Chemical Society}}</ref> Ta kuma yi aiki a matsayin gwani mai gina jiki ga Ma'aikatar Aikin Gona ta Amurka.
== Gwaje-gwaje na kimiyya ==
=== Iska da ingancin ruwa ===
A cikin shekarun 1880, sha'awarta ta juya zuwa ga batutuwan tsafta, musamman iska da ingancin ruwa. A buƙatar Hukumar Lafiya ta Jihar Massachusetts ta yi jerin gwaje-gwaje na ruwa a kan samfurori 40,000 na ruwan gida wanda ya zama ruwan sha ga jama'ar su.<ref name="Profile">{{Cite web |date=June 2016 |title=Ellen H. Swallow Richards |url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/ellen-h-swallow-richards |access-date=21 March 2018 |website=Science History Institute}}</ref> Wadannan sun haifar da abin da ake kira "Richards' Normal Chlorine Map" wanda ya nuna tsinkaye na gurɓataccen ruwa a cikin jihar Massachusetts. Wannan taswirar ta tsara yawan chloride a cikin ruwan jihar. Ya kwatanta rarrabawar halitta na chlorides daga teku. (Binciken da ta yi ya riga ya wuce aikin de-icing na hanya tare da gishiri mai tsada na chlorine.) Taswirarta ta shirya fiye da kashi 6.5 a kowace miliyan (ppm) na chloride kusa da bakin tekun, tare da maida hankali na Cape Cod da yawa fiye da 10 ppm kuma tare da raguwar raguwa zuwa ƙasa da 1 ppm game da Berkshire Hills a ƙarshen yammacin jihar. Ta haka ne ruwan da ke da tarin chloride wanda ya kauce daga makircin za a iya zargin gurɓataccen mutum. A sakamakon haka, Massachusetts ta kafa ka'idojin ingancin ruwa na farko a Amurka, kuma an kirkiro masana'antar tsabtace ruwa ta zamani ta farko a Lowell, Massachusetts. <ref name="Profile" />
=== Ilimin ma'adinai ===
Rubutun mashahurin Richards a Vassar shine bincike game da adadin vanadium a cikin ma'adinin ƙarfe. Ta yi gwaje-gwaje da yawa a cikin ilimin ma'adinai, gami da gano wani ragowar ma'adinin samarskite. Daga baya wasu masana kimiyya suka ƙaddara wannan don samar da samarium da gadolinium. A shekara ta 1879 Cibiyar Nazarin Ma'adinai da Injiniyoyin Ma'adanai ta Amurka ta amince da ita a matsayin mace ta farko.
=== Tsabtace gida ===
Richards ta yi amfani da ilimin kimiyya a gida. Tun da mata ne ke da alhakin abinci mai gina jiki na gida da na iyali a lokacin, Richards ya ji cewa duk mata ya kamata a sami ilimi a kimiyya. Ta rubuta littattafai game da kimiyya don amfani a gida, kamar The Chemistry of Cooking and Cleaning, wanda aka buga a 1882. Littafinta Food Materials and Their Adulterations (1885) ya haifar da wucewar Dokar Abinci da Magunguna ta farko a Massachusetts.
Ta yi amfani da gidanta a matsayin wani nau'in dakin gwaje-gwaje na gwaji don rayuwa mai lafiya ta hanyar kimiyya. Damuwa da ingancin iska a gidanta, ta koma daga dumama kwal da man dafa abinci zuwa gas. Ita da mijinta sun shigar da magoya baya don jawo iska daga gida zuwa waje don ƙirƙirar yanayin iska mai tsabta a cikin gida. Ta kuma tantance ingancin ruwa na rijiyar ta hanyar gwajin sinadarai, da kuma tabbatar da cewa ruwan da ba ya gurɓata ruwan sha.
=== Euthenics ===
Richards ya samo kalmar euthenics daga kalmar Helenanci Eutheneo, Εὐθηνέω (eu, da kyau; tushen tithemi, don haifar). Don kasancewa a cikin yanayi mai tasowa, don yalwa, don bunƙasa.- ''Demosthenes''. Don zama mai ƙarfi ko mai ƙarfi.- ''Herodotus''. Don zama mai ƙarfi a jiki.- ''[[Aristotle]]''. Kuma daga Girkanci Euthenia, Εὐθηνία. Kyakkyawan yanayin jiki: wadata, wadata mai kyau, wadata. - ''Herodotus'' . <ref name="EllenSwallowRichards" /> Sabanin Euthenia shine Penia - Πενία ("rashin lafiya" ko "[[talauci]]") mutum ne na talauci da bukata.<ref>{{Cite web |title=PENIA - Greek Goddess or Spirit of Poverty |url=https://www.theoi.com/Daimon/Penia.html |website=www.theoi.com}}</ref>
A cikin littafinta ''Euthenics: kimiyyar muhalli mai sarrafawa'' (1910), ta bayyana kalmar a matsayin inganta yanayin rayuwa, ta hanyar ƙoƙari mai hankali, don manufar tabbatar da ƙwararrun mutane.
Tattaunawar da ta yi game da ainihin ma'anarta, rikice-rikice tare da kalmar eugenics, wanda ya biyo bayan [[Great Depression|Babban Mawuyacin hali]] da yaƙe-yaƙe na duniya guda biyu, suna daga cikin abubuwan da suka haifar da motsi da ba ya samun kudade da gaske, ko kuma kulawar da ake buƙata don haɗa tsarin karatu na dindindin, mai yawa kamar yadda Richards ya bayyana. Maimakon haka, fannoni daban-daban kamar Nazarin Yara sun zama ɗaya daga cikin irin wannan tsarin karatun.
Martin Heggestad na Mann Library ya lura cewa:<blockquote> Farawa a kusa da 1920, duk da haka, masana tattalin arziki na gida sun saba zuwa wasu fannoni, kamar abinci mai gina jiki da masana'antu, wanda ya ba da ƙarin damar aiki, yayin da aka magance matsalolin kiwon lafiya a cikin kimiyyar wuya da kuma ayyukan jinya da kiwon lafiyar jama'a. Har ila yau, ci gaba a cikin tsabtace jama'a (alal misali, wadatar tsarin datti da na binciken abinci) ya haifar da raguwar cututtukan cututtuka masu yaduwa kuma ta haka ne raguwar buƙatar matakan da suka fi dacewa da gida waɗanda masana tattalin arziki na gida suka koyar.<ref>{{Cite web |title=HEARTH Library-Cornell University |url=http://hearth.library.cornell.edu/h/hearth/hygiene.html |access-date=2025-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031009004959/http://hearth.library.cornell.edu/h/hearth/hygiene.html |archive-date=2003-10-09 |url-status=dead}}</ref></blockquote>
=== Ayyukan dakin gwaje-gwaje ===
Bayan kwarewarta ta farko a matsayin mai nazarin ruwa a karkashin Farfesa Nichols, Richards ta fara babban aiki mai zaman kansa a cikin ilmin sunadarai na tsabta, gami da gwajin ruwa, iska da abinci, da gwajin takardun bango da yadudduka don arsenic. A cikin 1878 da 1879 ta bincika adadi mai yawa na kayan masarufi na jihar. An buga sakamakon bincikenta a cikin rahoton shekara-shekara na farko na Hukumar Lafiya, Lunacy da Charity, wanda ya gaji Hukumar Lafiya ta baya.
Ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga Kamfanin Inshora na Mutual Fire kuma a cikin 1900 ta rubuta littafin Air, Water, and Food from a Sanitary Standpoint, tare da AG Woodman . Sha'awarta ga muhalli ta kai ta ga gabatar da kalmar muhalli a cikin Turanci a kusa da 1892. Masanin kimiyyar halittu na Jamus Ernst Haeckel ne ya kirkiro kalmar don bayyana "gidan yanayi".
Har ila yau, sha'awar Richards sun haɗa da amfani da ka'idodin kimiyya ga yanayin cikin gida, kamar [[Abinci mai gina jiki]], [[tufafi]], lafiyar jiki, da ingantaccen gudanar da gida, ƙirƙirar filin tattalin arzikin gida. "Wataƙila gaskiyar cewa ni ba mai tsattsauran ra'ayi ba ne kuma ban raina ayyukan mata ba amma ban yi iƙirarin cewa dama ce ta tsaftace kuma ta kula da dakin da kuma sutura abubuwa tana ba ni ƙaunatacce mafi ƙarfi fiye da wani abu, "ta rubuta wa iyayenta. Ta wallafa The Chemistry of Cooking and Cleaning: A Manual for House-keepers a 1881, ta tsara kuma ta nuna kayan abinci na misali, ta tsara darussan, da kuma shirya tarurruka.<ref>{{Cite web |title=Ellen Swallow Richards: Rumford Kitchen: Institute Archives & Special Collections: MIT<!-- Bot generated title --> |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/esr/esr-rumford.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703210112/https://libraries.mit.edu/archives/exhibits/esr/esr-rumford.html |archive-date=2019-07-03 |access-date=2005-03-07}}</ref>
== Ilimi na mata ==
=== Mataimakin malami na dakin gwaje-gwaje na mata ===
Misis Richards ta bayyana a gaban Kungiyar Ilimi ta Mata ta Boston a ranar 11 ga Nuwamba, 1875, kuma a cikin wani adireshi, wanda ya yi tasiri sosai, ya gabatar da bukatun mata. Ta bayyana imanin cewa kwamitin gudanarwa na Cibiyar Fasaha za ta samar da sarari ga dakin gwaje-gwaje na mace idan kungiyar za ta samar le kudaden da ake bukata don kayan aiki, kayan aiki, da littattafai. Ta ce tallafin karatu zai zama dole.
Kungiyar Ilimi ta Mata ta nada kwamitin don shiga tattaunawa tare da Cibiyar Fasaha, wanda ya haifar da kirkirar Laboratory na Mata na MIT a watan Nuwamba 1876. Cibiyar ta samar da karamin gini, wanda aka tsara don dakin motsa jiki, a matsayin wurin dakin gwaje-gwaje. Misis Richards ta zama mataimakiyar malama da ba a biya ta ba a 1879 a cikin nazarin sunadarai, ilmin sunadarai na masana'antu, ilimin ma'adinai, da ilimin halitta a karkashin Farfesa John M. Ordway . Kungiyar Ilimi ta Mata ta amince da tara kuɗi don sayen kayan aiki don dakin gwaje-gwaje.<ref name="Profile"/>
Wani sabon gini, wanda cibiyar ta gina a 1883, ya tanadi sarari don amfani da dukkan daliban dakin gwaje-gwaje, mata da maza. An rufe dakin gwaje-gwaje na mata na asali kuma an rushe ginin.<ref name="Profile"/>
A shekara ta 1884, an nada Mrs. Richards a matsayin Malami a fannin ilmin sunadarai a Cibiyar Fasaha kanta, matsayin da ta cika har zuwa lokacin mutuwarta. Baya ga ayyukanta na baiwa da aikin koyarwa, ita ma 'yar Dean of Women ce ba tare da lakabi ba.
=== Malamin makarantar sakandare ta Amurka ===
A watan Janairun 1876, Misis Richards ta fara doguwar dangantaka da makarantar sakandare ta farko ta Amurka, Society to Encourage Studies at Home, a matsayin malami, kuma ta haɓaka sashen kimiyya.
A cikin 1886, wani sabon sashi da Richards ya inganta, Sanitary Science, Society ta kafa shi. Wannan ya kasance a lokacin da kayan gida da ke amfani da ruwa, gas, ko wutar lantarki suka zama ruwan dare, amma masu kula da gida ba su fahimci haɗarin ko matsalolin da ke tattare da amfani da waɗannan sabbin kayan aiki ba. Ta ga cewa ana buƙatar umarni kuma Society ta fara samar da bayanai game da yadda za a shirya gida a kan ka'idodin kimiyya na gaske.
=== Ƙungiyar Mata ta Jami'ar Amirka ===
[[Fayil:AAUW_Headquarters_by_Matthew_Bisanz.JPG|thumb|Hedikwatar AAUW a Washington DC]]
Richards, Emily Fairbanks Talbot, da Marion Talbot (ɗalilin Jami'ar Boston na 1880) sun zama "mahaifiyar kafa" abin da zai zama Ƙungiyar Mata ta Jami'ar Amirka (AAUW) <ref>{{Cite web |title=Our History |url=http://history.aauw.org/ |access-date=13 April 2015 |website=AAUW.org |publisher=AAUW |archive-date=7 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207025716/https://history.aauw.org/ |url-status=dead }}</ref> lokacin da suka gayyaci wasu mata goma sha biyar da suka kammala karatun koleji zuwa taro a gidan Marion Talbot a Boston, a ranar 28 ga Nuwamba, 1881. Kungiyar ta yi la'akari da wata kungiya inda mata masu karatun koleji za su haɗu don buɗe ƙofofin ilimi mafi girma ga wasu mata da kuma samun damar da za su iya horar da su. The Association of Collegiate Alumnae (ACA), kungiyar da ta riga ta AAUW, an kafa ta ne a hukumance a ranar 14 ga Janairu, 1882. <ref>{{Cite web |title=Association of Collegiate Alumnae Records |url=http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/sophiasmith/mnsss323.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113520/http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/sophiasmith/mnsss323.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=13 April 2015 |website=five colleges.edu |publisher=Five College Archives & Manuscript Collections}}</ref>
=== Makarantar Kimiyya ta Malamai ===
Lucretia Crocker, tare da kungiyoyin mata da sauran taimako a yankin Boston, sun kirkiro "[[Teachers' School of Science|Makarantar Kimiyya ta Malamai]]" a Back Bay a Sabon Gidan Tarihi na Boston. Tare da Mrs. Richards, Crocker ya kirkiro darasi na ilimin ma'adinai ga malamai. Masana kimiyya a yankin Boston sun ba da sabis na koyarwarsu ga makarantar, suna bawa malamai damar ɗaukar irin waɗannan darussan cikin sauƙi.
=== New England Kitchen na Boston ===
A ranar 1 ga Janairu, 1890, Richards ya haɗu da Mary Hinman Abel (1850-1938) don kafa New England Kitchen na Boston, a 142 Pleasant Street. Yin amfani da masu sa kai na yanayi mai sauƙi, sun yi gwaji da hanyoyin shirya abinci mafi arha, mai ɗanɗano da mai gina jiki.
Shekaru bayan haka, Misis Richards, kanta, ta rubuta a cikin gabatarwarta ga wani ɓangare na littafin Rumford kitchen: No. 17, The Story of the New England Kitchen; Sashe na II; Nazarin tattalin arzikin zamantakewa, na Mary Abel: <blockquote>Labarin New England Kitchen ... yana da ban mamaki ga abubuwa biyu: sabon bayani mai mahimmanci wanda aka samu, sakamakon aikin yau da kullun na Kitchen, da kuma gajeren lokacin da ya isa ya sanya kamfanin a kan tushen kasuwanci.
Yana da kyau a jaddada abubuwan da ke haifar da wannan nasarar, cewa darussan a kimiyyar zamantakewa da taimakon jama'a ba za a rasa su ba. Babban bangare na bashi ya kamata ... ga aikin Mrs. Abel mai wahala [.] [S]tarting the New England Kitchen ... ya kasance ... gwaji don tantance yanayin da ya ci nasara na shirya, ta hanyar kimiyya, daga kayan abinci masu rahusa, abinci mai gina jiki da mai ɗanɗano, wanda ya kamata ya sami buƙata a biyan farashi.
Misis Abel ba tare da wata shakka ba za ta ba da babban asirin nasarar ta, cewa tana da duk abin da ya dace don gwaje-gwajen, ba tare da yin tunani game da farashin ba. ... A cikin New England Kitchen, zaɓin kayan aiki da kayan aiki da aikin ma'aikata sun kasance ba tare da ƙuntatawa ba. Ba tare da wannan 'yancin ci gaba da gwaje-gwaje ba kamar yadda ya zama mai hikima da hankali, ba za a iya samun sakamakon da aka tsara a cikin rahoton da ke biyowa ba.
Ayyukan agaji na shirin sun kasance a matakin gwaji na ci gaban New England Kitchen. Ko kasuwancin zai iya kula da kansa a nan gaba don amfanin waɗanda ke gudanar da shi har yanzu ba za a iya gani ba; amma, a kowane hali, irin wannan abinci na iya zama mai fa'ida ga taron jama'a a cikin yanayi mai matsakaici, waɗanda har yanzu ba su iya siyan abinci mai kyau, mai gina jiki, da mai ɗanɗano ba. </blockquote>
=== Rumford Kitchen ===
[[Fayil:CountRumfordFrontispiece.jpg|thumb|Count Rumford frontispiece na Rumford Kitchen takardun]]
A shekara ta 1893, lokacin da Richards ke kula da Rumford Kitchen a baje kolin duniya a Birnin Chicago, ta yarda da ƙarin aiki da alhakin shirya nune-nunen aikin Nazarin Gida.
Bayanin buɗewa na ''Jagora ga Rumford Kitchen: Nunin da Jihar Massachusetts ta yi dangane da Ofishin Tsabtace da Tsaftar Tsafta'' ( Baje kolin Columbian na Duniya, Chicago, 1893) na Janar Francis A. Walker ya bayyana: <blockquote>Nunin da aka sani da Rumford Kitchen shine fitowar aikin, a cikin aikace-aikacen ka'idodin ilmin sunadarai ga kimiyyar dafa abinci, wanda Mrs. Robert H. Richards da Mrs. Dr. John J. Abel suka ci gaba da shekaru uku a matsayin hukumar ilimi, tare da taimakon kuɗi daga wasu 'yan ƙasa masu ruhun jama'a na Boston.
Kwamitin Massachusetts na Manajojin Gidauniyar Duniya, ... gaskata cewa irin wannan nuni na amfani da kimiyyar cikin gida ba zai iya kasa zama da fa'ida ga yawancin baƙi zuwa baje kolin Columbian ba, sun gayyaci matan da aka ambata don buɗe Rumford Kitchen a matsayin wani ɓangare na nune-nunen Massachusetts dangane da Ofishin Kiwon Lafiya da Kiwon Lafiyar.
Don rage, a wani mataki, kudaden wannan nune-nunen, za a sayar da abincin da aka dafa a Rumford Kitchen a ƙarƙashin izini daga gudanarwar nune-nunnun; amma ya kamata a fahimci cewa wannan ba nune-nsaye ba ne; cewa babu wani abu da aka dafa don a sayar da shi; kuma cewa za a dauki kamfanin a matsayin cikakkiyar kimiyya da ilimi.
Dalilin nune-nunen a cikin Rumford Kitchen yana da sau biyu: Na farko, don tunawa da ayyukan da aka yi wa kimiyyar cikin gida wanda Count Rumford ya yi shekaru ɗari da suka gabata ... na biyu, don zama abin motsawa don ci gaba da aiki a cikin wannan hanya, kamar yadda ya bayyana, "don tayar da mutane don bincike, "don haifar da shakku, wannan mataki na farko zuwa ilimi".</blockquote>Gidan abinci na farko na "na zamani" ya fara bayyana game da 1800, sun kasance kirkirar wani Ba'amurke mai suna Sir Benjamin Thompson, Count von Rumford.
Na farko, an fara babban shirin a wasu makarantun sakandare na Boston a cikin 1894 don samar da abinci mai gina jiki a farashi mai rahusa ga yara waɗanda ba za su iya samun su ba. Saboda babban bangare ga Ellen Richards da Edward Atkinson, New England Kitchen ta gudanar da shirin a matsayin 'kamfani mai zaman kansa' wanda ya biya kansa sau da yawa. Abincin rana bai taɓa zama kayan aiki masu tasiri don koyar da Sabon Abinci da masu kafa suka yi la'akari da shi ba. Amma, saboda shirin ya samar da abinci mai gina jiki yara ba za su samu ba, ya zama babban hujja ga irin wannan shirye-shiryen abincin rana a wasu birane."
In 1946, President [[Harry S. Truman]] signed into law the National School Lunch Program to provide low-cost or free school lunch meals to qualified students through subsidies to schools.<ref>{{Cite web |date=19 February 2011 |title=National School Lunch Act, 1946 |url=http://federaleducationpolicy.wordpress.com/2011/02/19/1946-national-school-lunch-act/ |access-date=7 April 2020 |website=Federal Education Policy History}}</ref> The program was established as a way to prop up food prices by absorbing farm surpluses, while at the same time providing food to school age children. It was named after Richard Russell, Jr.<ref>{{Cite web |title=The National School Lunch Program Background and Development |url=http://www.fns.usda.gov/cnd/Lunch/AboutLunch/ProgramHistory_4.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907005942/http://www.fns.usda.gov/cnd/Lunch/AboutLunch/ProgramHistory_4.htm |archive-date=2013-09-07 |access-date=2013-09-04}}</ref>
=== Taron Lake Placid ===
A farkon watan Satumbar 1899, masu kula da Lake Placid Club (a cikin Adirondacks) sun yi tunanin lokaci ne da ya dace don tattara wadanda suka fi sha'awar kimiyyar gida, ko tattalin arzikin gida kuma sun aika da gayyata da yawa don taron Lake Placid da aka shirya don faruwa a Satumba 19-25, 1899.<ref>{{Cite journal |last=Weigley |first=Emma Seifrit |date=1974 |title=It Might Have Been Euthenics: The Lake Placid Conferences and the Home Economics Movement |url=https://www.jstor.org/stable/2711568 |journal=American Quarterly |volume=26 |issue=1 |pages=79–96 |doi=10.2307/2711568 |issn=0003-0678}}</ref><ref name="Philippy 378–400">{{Cite journal |last=Philippy |first=David |date=September 2021 |title=ELLEN RICHARDS’S HOME ECONOMICS MOVEMENT AND THE BIRTH OF THE ECONOMICS OF CONSUMPTION |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1053837220000115/type/journal_article |journal=Journal of the History of Economic Thought |language=en |volume=43 |issue=3 |pages=378–400 |doi=10.1017/S1053837220000115 |issn=1053-8372 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Collins |first=Nina |date=2002 |title=Domestic Sciences at Bradley Polytechnic Institute and the University of Chicago |journal=Journal of the Illinois State Historical Society |volume=95 |issue=3}}</ref> Melvil Dewey, daya daga cikin masu kula da kulob din, da kansa ya gayyaci Richards don halarta. Ta ba da lacca game da yanayin rayuwa kuma an zabe ta shugaban taron.
=== Ƙungiyar Tattalin Arziki ta Amurka ===
A cikin 1908, an zabi Richards a matsayin shugaban farko na sabuwar kungiyar tattalin arzikin gida ta Amurka, <ref name="Philippy 378–400"/> wanda aka sake masa suna American Association of Family and Consumer Sciences a cikin 1994. Ta kuma kafa kuma ta ba da kuɗin jaridar kungiyar, Journal of Home Economics, wanda ya fara bugawa a cikin 1909. An sake masa suna Journal of Family and Consumer Sciences a 1994 lokacin da kungiyar ta canza sunanta.
Littattafanta da rubuce-rubucenta a kan wannan batu sun haɗa da Kayan Abinci da Zubarinsu (1886); Tsaro ta Sanitation; The Chemistry of Cooking and Cleaning; The Cost of Living (1899); Air, Water, and Food (1900); The Cost of Food; The Cost for Shelter; The Art of Right Living; The Cost and Cleanness; Sanitation in Daily Life (1907); da Euthenics, the Science of Controllable Environment (1910). Wasu daga cikin wadannan sun wuce ta hanyar bugu da yawa.
Richards ta mutu a ranar 30 ga Maris, 1911, a gidanta a Jamaica Plain, Massachusetts, bayan ta sha wahala daga angina. An binne ta a makabartar iyali a Gardiner, Maine .
== Kyauta ==
{{Reflist}}
* Gidan Ellen Swallow Richards an sanya shi a matsayin Tarihin Tarihi na Kasa a shekarar 1992.
* A cikin 1925, Kwalejin Vassar, wanda ke da tushe a kan ra'ayoyin tsohuwar Richards, ya fara tsarin karatun euthenics da ke cikin Minnie Cumnock Blodgett Hall of Euthenics da aka gina kwanan nan, wanda aka keɓe shi a hukumance a cikin 1929.<ref name="SummerInstitute">{{Cite web |last=Vassar Historian |title=The Vassar Summer Institute |url=http://vcencyclopedia.vassar.edu/organizations-events-activities/the-vassar-summer-institute.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304011536/http://vcencyclopedia.vassar.edu/organizations-events-activities/the-vassar-summer-institute.html |archive-date=4 March 2012 |access-date=26 August 2013 |website=Vassar Encyclopedia}}</ref>
* A cikin girmamawarta, MIT ta sanya ɗaki a cikin babban ginin don amfani da ɗaliban mata kuma, a lokacin bikin cika shekaru ɗari na kammala karatun Richard a 1973, ta kafa farfesa Ellen Swallow Richards ga ƙwararrun mata.
* A shekara ta 1993, an shigar da Richards cikin Hall of Fame na Mata na Kasa.
* A shekara ta 2011, an lissafa ta a matsayin lamba takwas a cikin jerin [[MIT]]" id="mwAhw" rel="mw:WikiLink" title="MIT150">MIT150 na manyan masu kirkiro 150 da ra'ayoyi daga MIT tare da layin tag, "Drink up", dangane da aikinta na tabbatar da amincin samar da ruwa na gida.
* Ana tunawa da ita a kan Hanyar Tarihin Mata ta Boston . <ref>{{Cite web |title=Back Bay West |url=http://bwht.org/back-bay-west/ |website=Boston Women's Heritage Trail}}</ref>
* Makarantar Firamare ta Swallow Union a garinsu na Dunstable, Massachusetts an sanya mata suna ne don girmama ta.<ref>{{Cite web |title=Swallow Union Elementary School |url=http://gdrsd.org/sues/about-us/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180801121743/http://gdrsd.org/sues/about-us/ |archive-date=2018-08-01 |access-date=2018-04-25 |website=About Us - Swallow Union Elementary School}}</ref>
== Ayyukan da aka zaɓa ==
*
*
*
*
*
* {{Cite web |last=Chapman |first=Sasha |date=30 March 2017 |title=The Woman Who Gave Us the Science of Normal Life |url=http://nautil.us/issue/46/balance/the-woman-who-gave-us-the-science-of-normal-life |access-date=24 March 2018 |website=Nautil.us |publisher=Nautilus |archive-date=22 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922163855/https://nautil.us/issue/46/Balance/the-woman-who-gave-us-the-science-of-normal-life |url-status=dead }}
== Tarin rubuce-rubuce ==
Rubutun Richards suna ƙunshe a cikin tarin daban-daban a duk faɗin Amurka da kuma bayan haka. Baya ga waɗanda aka jera a ƙasa, ana iya samun rubuce-rubuce a cikin tarin da ke da alaƙa da kungiyoyin da Richards ke da alaka da su, kamar Ƙungiyar Amirka ta Kimiyya ta Iyali da Abokin Ciniki, waɗanda aka ajiye rubuce-rukuninsu a cikin tarin yawa a Jami'ar Cornell, Jami'ar Jihar Iowa, da sauransu.<ref name="MITMs">{{Cite web |title=Guide to the Collection on Ellen Swallow Richards, MC.0659 |url=https://libraries.mit.edu/archives/research/collections/collections-mc/pdf/mc659.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701173954/https://libraries.mit.edu/archives/research/collections/collections-mc/pdf/mc659.pdf |archive-date=2019-07-01 |access-date=2013-09-15 |publisher=MIT Institute Archives and Special Collections}}</ref><ref name="SmithCollegeMs">{{Cite web |title=Ellen Swallow Richards Papers, 1882-1910. |url=http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/sophiasmith/mnsss59.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528115639/http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/sophiasmith/mnsss59.html |archive-date=2013-05-28 |access-date=2013-09-15 |publisher=Five College Archives & Manuscript Collections}}</ref>{{Euthenics}}{{Public health}}
== Manazarta ==
{{National Women's Hall of Fame}}
=== Tushen ===
== Ƙarin karantawa ==
* {{Cite book}}
* {{Cite book}}
* {{Cite book}}
* {{Cite book}}
* Richards, Ellen (1906?). ''Meat and drink''. Boston: Health-Education League.
* Richards, Ellen (c.1908). ''The Efficient worker''. Boston: Health-Education League.
* Richards, Ellen (c.1908). ''Health in labor camps''. Boston: Health-Education League.
* Richards, Ellen (1908 or 1909). ''Tonics and stimulants''. Boston: Health-Education League.
* {{Cite book}} with Alpheus G. Woodman.
* {{Cite book}}
* Sumida, Kazuko, ed. (2007) ''Collected Works of Ellen H. Swallow Richards''. (5 vols.) Tokyo: Edition Synapse. {{ISBN|978-4-86166-048-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-4-86166-048-1|978-4-86166-048-1]]
== Haɗin waje ==
{{Authority control}}
* Ellen Richards takardu daga Vassar An adana su 2013-10-16 a
* [http://www.jphs.org/people/2005/4/14/ellen-swallow-richards-and-the-progressive-womens-reform-mov.html Ellen Swallow Richards da Cibiyar Juyin Juya Halin Mata]
* [https://web.archive.org/web/20041022123932/http://www.radford.edu/~wkovarik/hist1/richards.html Ellen Swallow Richards da ƙungiyar sake fasalin mata masu ci gaba]
* [https://web.archive.org/web/20131016122521/http://www.greatwomen.org/component/fabrik/details/2/122 Tarihin rayuwar Ellen Richards na Hall of Fame na Mata na Kasa]
* [https://www.nytimes.com/2005/02/20/opinion/20sun2.html Ramuwar gayya ta Ellen Swallow]
* Archived/exhibits/esr/esr-tributes.html" id="mwBNg" rel="mw:ExtLink nofollow">Kyauta ga Ellen Swallow Richards An adana shi 2018-10-05 a
* Works by Ellen Swallow RichardsaShirin Gutenberg
* Works by or about Ellen Swallow Richardsa cikinTarihin Intanet
* Works by Ellen Swallow RichardsaBude Laburaren
* Ellen Henrietta Swallow Richards takardu a Sophia Smith Collection, Smith College Special Collections
[[Rukuni:Mutuwan 1911]]
[[Rukuni:Mata]]
[[Rukuni:Matan Amurka]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
e5g0bmscc0bphcii3fsio10m8da1i8z
Edvin Kanka Ćudić
0
93577
969852
589129
2026-10-20T13:26:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969852
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Edvin Kanka Ćudić''' ( Cyrillic
== Tarihin Rayuwa ==
An haife shi azaman Edvin Ćudić a 31 Disamba 1988 a Brčko, SR Bosnia da Herzegovina (a lokacin Yugoslavia ). Ya girma a Gračanica da Brčko . Ya yi karatu a Jami'ar Sarajevo da Jami'ar Ankara . Ya sami digiri na farko a aikin jarida daga Jami'ar Sarajevo a 2012. A 2018 ya sami digiri na biyu a kimiyyar siyasa . [1]
Lokacin da yake da shekaru 14, Ćudić ya shiga Kwalejin Martial Arts na Bosnia da Herzegovina, [1] jagorancin Boško Vidović a Brčko . A nan ya sami Dan 1 a jujutsu da judo . [2] Aikido ya fara aiki a cikin 2017 a ƙarƙashin Alen Hadžiabdić a Sarajevo . A cikin 2022 a cikin Vrnjačka Banja ya sami maki 1st Dan ta Saša Obradović Shidoin . [3] Shi memba ne na Aikikai Foundations daga Belgrade da Tokyo . [4]
A cikin 2013, Edvin Kanka Ćudić ya kafa kuma ya zama mai gudanarwa na UDIK . <ref>{{Cite web |title=Founder – UDIK |url=http://www.udik.org/sarajevo/founder/?lang=en |access-date=15 September 2016 |publisher= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216141303/http://www.udik.org/sarajevo/founder/?lang=en |archive-date=16 February 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Edvin Kanka Ćudić o UDIK-u: Kako smo nastali, kome smetano i kako nam prijete |url=http://www.znamo.ba/edvin-kanka-cudic-o-udik-u-kako-smo-nastali-kome-smetamo-i-kako-nam-prijete/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117110834/http://www.znamo.ba/edvin-kanka-cudic-o-udik-u-kako-smo-nastali-kome-smetamo-i-kako-nam-prijete/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=18 October 2016 |publisher=znamo.ba}}</ref> A cikin 2019, an zabe shi a Majalisar Yanki na RECOM Reconciliation Network .
A UDIK ya fara gwagwarmaya tare da tunawa da jama'a da aka sadaukar don wadanda aka kashe a yakin baya a tsohuwar Yugoslavia (1991-2001). A lokacin, an yi bikin tunawa da wasu laifukan yaƙi a karon farko a Sarajevo, da kuma wasu biranen Bosnia da Herzegovina, da Croatia, da Montenegro da kuma Serbia. Waɗannan bukukuwan sun samo Ćudić zuwa ga ɗaya daga cikin shahararrun masu fafutukar kare haƙƙin ɗan adam a Bosnia da Herzegovina. <ref>{{Cite web |date=15 April 2016 |title=UDIK obilježio 23. godišnjicu stradanja civila u selu Trusina |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/udik-obiljezio-23-godisnjicu-stradanja-civila-u-selu-trusina-kod-konjica/160415083 |access-date=2019-08-12 |publisher=klix.ba}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 November 2013 |title=U Sarajevu odata počast žrtvama Vukovara |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/u-sarajevu-odata-pocast-zrtvama-vukovara/131117036 |access-date=2019-08-12 |publisher=klix.ba}}</ref> Ya ba da tambayoyi kuma ya ba da sharhi kan batutuwa da dama daga fannin gwaninta, ciki har da kin kisan kiyashi, farfadowa bayan rikici, da [[Haƙƙoƙin ɗan'adam|'yancin ɗan adam]] ga yawancin kafofin watsa labaru na kasa da na duniya ciki har da El País, <ref>{{Cite web |date=2024-12-10 |title=La memoria, última trinchera de la guerra de Bosnia |url=https://elpais.com/internacional/2018/11/07/actualidad/1541612115_961961.html?outputType=amp |access-date=2024-06-04 |publisher=El País}}</ref> Berria, <ref>{{Cite web |date=2024-12-10 |title=Bosnian gerra ez da inoiz amaitu |url=https://www.berria.eus/mundua/bosnian-gerra-ez-da-inoiz-amaitu_1299077_102.html |access-date=2024-06-04 |publisher=Berria}}</ref> AFP, <ref>{{Cite web |date=2024-02-27 |title=Decades on, Serbia struggles to prosecute Yugoslav war crimes |url=https://www.france24.com/en/live-news/20240227-decades-on-serbia-struggles-to-prosecute-yugoslav-war-crimes |access-date=2024-06-04 |publisher=AFP}}</ref> DW, <ref>{{Cite web |date=2022-08-04 |title=Manipulacija žrtvama – kreiranje "zlih politika" |url=https://www.dw.com/hr/manipulacija-%C5%BErtvama-kreiranje-zlih-politika/a-62685436 |access-date=2024-06-04 |publisher=DW}}</ref> RFE, <ref>{{Cite web |date=2019-07-17 |title=Ćudić: Sezona lova na one koji podržavaju Povorku ponosa u BiH |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/cudic-sezona-lova-na-one-koji-podrzavaju-povorku-ponosa-u-bih/30060562.html |access-date=2024-06-04 |publisher=RFE}}</ref> Sveriges Radio, RTL, RTL, RTL, RTL, RTL, RTL, RTL, RTL, RTL, RTL, RFE, RTL, RTL <ref>{{Cite web |date=2021-07-03 |title=Nederland gaat militairen leveren aan Europese vredesmissie in Bosnië |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/5354565/nederland-gaat-meer-militairen-leveren-aan-vredesmissie-bosnie |access-date=2024-06-04 |publisher=RTL Niews}}</ref>, RTL 9, Sveriges Neder Radio, <ref>{{Cite web |date=2021-07-03 |title=Ćudić: Spomenička kultura jedan od alata izgradnje nacionalnog identiteta |url=https://fena.ba/article/1264371/cudic-spomenicka-kultura-jedan-od-alata-izgradnje-nacionalnog-identiteta |access-date=2024-06-04 |publisher=FENA}}</ref> Oslobođenje, Danas, HRT da Novosti . <ref>{{Cite web |date=2024-04-24 |title=Edvin Kanka Ćudić: Za muke bosanskih Hrvata dobrim je dijelom odgovorna Hrvatska |url=https://www.portalnovosti.com/edvin-kanka-cudic-za-muke-bosanskih-hrvata-dobrim-je-dijelom-odgovorna-hrvatska |access-date=2024-06-04 |publisher=Novosti}}</ref> Ćudić ya taimaka wajen haddace laifuka a Kazani . Yana ɗaya daga cikin waɗanda suka ƙaddamar da abin tunawa a wannan wurin. <ref name="Jerković" /> <ref>{{Cite web |date=2017-08-05 |title=UDIK: Danas se navršava 28 godina od monstruoznih zločina na Kazanima |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/udik-danas-se-navrsava-28-godina-od-monstruoznih-zlocina-na-kazanima/ |access-date=2020-12-30 |publisher=danas.rs}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Edina Kamenica |year=2020 |title=Priča koja ne govori samo o zločinu: Moji roditelji nemaju grob, zaklali su ih na Kazanima |url=https://www.oslobodjenje.ba/dosjei/teme/prica-koja-ne-govori-samo-o-zlocinu-moji-roditelji-nemaju-grob-zaklali-su-ih-na-kazanima-598656?fbclid=IwAR05WmB_bcEA4refjNZYg5pjk3EAcHJQ2G8LDCfAg7z6knxXIvx0EcHI6lg |access-date=2020-10-27 |publisher=Oslobođenje}}</ref>
A matsayin [[ɗan jarida]], ya haɗu tare da jaridu da yawa, ciki har da Danas, Monitor da Oslobođenje . <ref>{{Cite web |date=19 October 2022 |title=Articles by Edvin Kanka Ćudić - Oslobođenje |url=https://www.oslobodjenje.ba/autor/edvin-kanka-cudic-500089 |access-date=2022-10-19 |publisher=oslobodjenje.ba}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=Articles by Edvin Kanka Ćudić - Monitor |url=https://www.monitor.co.me/?s=Edvin+kanka+%C4%87udi%C4%87 |access-date=2016-05-07 |publisher=monitor.co.me}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=Articles by Edvin Kanka Ćudić - Danas |url=https://www.danas.rs/tag/edvin-kanka-cudic/ |access-date=2016-05-07 |publisher=danas.rs}}</ref> A cikin 2017, Ćudić ya sanya hannu kan Sanarwa akan Harshen gama gari na Croats, Sabiya, Bosniak da Montenegrins . Ya sha samun barazanar da ya shafi aikinsa. <ref>{{Cite web |date=24 July 2014 |title=Brčak iz Izraela prijet članovima UDIK-a: Nećeš se izvući iz ovoga Ćudiću – Klix |url=http://www.klix.ba/vijesti/bih/brcak-iz-izraela-prijeti-clanovima-udik-a-neces-se-izvuci-iz-ovoga-cudicu/140724130 |access-date=2016-11-26 |publisher=klix.ba}}</ref> <ref>{{Cite web |date=11 February 2017 |title=U Sarajevu napadnuti aktivisti UDIK-a |url=https://www.faktor.ba/vijest/u-sarajevu-napadnuti-aktivisti-udik-a-236114 |access-date=5 August 2017 |publisher=faktor.ba}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 July 2019 |title=U Sarajevu napali Edvina Kanku Ćudića i vikali 'vođo pedera': Zašto policija nije zatražila fotografiju napadača?! |url=http://depo.ba/clanak/191242/u-sarajevu-napali-edvina-kanku-cudica-i-vikali-vodo-pedera-zasto-policija-nije-zatrazila-fotografiju-napadaca |access-date=2019-07-16 |publisher=depo.ba}}</ref>
== Girmamawa ==
A cikin 2012, mawaƙin Bosnia Adem Deniz Garić sadaukarwa ga Edvin Kanka Ćudić wata waka ''I ne treba da šutiš'' ( ''Kuma kada ku yi shiru'' ). <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=I ne treba da šutiš - Adem Garić |url=https://www.facebook.com/notes/adem-deniz-gari%C4%87/i-ne-treba-da-%C5%A1uti%C5%A1/474896692539086/?hc_ref=ARRnCIYcTIDPfNEg-7maBJ4nGViJbmHRCcVeQYPh5SpG9f8uoSvxGEgKztDIv6HsJGE |access-date=2016-05-07 |publisher=Adem Garić}}</ref> A cikin 2022, sauran mawaƙin Bosnia Erbein Osmanović ya sadaukar da shi waƙar ''Geronimo'' . <ref>{{Cite web |date=30 March 2019 |title=Geronimo - Edvin Kanka Ćudić |url=https://scontent.fsjj1-1.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/294192783_10228517164456796_8708348467390629947_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-7&_nc_sid=8bfeb9&_nc_ohc=seFKca23-zsAX9j0nVf&_nc_ht=scontent.fsjj1-1.fna&oh=00_AT8QSU36KLRJPSc2m4PG-22rNg1bDrl-ZUYz-O4HIpfOhg&oe=633715B7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926185630/https://scontent.fsjj1-1.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/294192783_10228517164456796_8708348467390629947_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-7&_nc_sid=8bfeb9&_nc_ohc=seFKca23-zsAX9j0nVf&_nc_ht=scontent.fsjj1-1.fna&oh=00_AT8QSU36KLRJPSc2m4PG-22rNg1bDrl-ZUYz-O4HIpfOhg&oe=633715B7 |archive-date=26 September 2022 |access-date=2022-09-25 |publisher=Edvin Kanka Ćudić}}</ref>
A cikin 2014 da 2018, a cikin ƙamus na tarihin rayuwa ''Ko je ko u BiH'' ( ''Wanene Wane ne a cikin B&H'' ), Edvin Kanka Ćudić yana cikin jerin manyan mutane a Bosnia da Herzegovina a yau, wanda ta hanyar ayyukansu da ayyukansu suna ba da gudummawa ga mafi kyawun Bosnia da Herzegovina kuma waɗanda ke sa wannan ƙasa ta zama wurin farin ciki. <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=Ko je ko u BiH - knjiga o najznačajnijim ličnostima u BiH - Novo Vrijeme |url=http://novovrijeme.ba/ko-je-ko-u-bih-knjiga-o-najznacajnijim-licnostima-bih/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115344/http://novovrijeme.ba/ko-je-ko-u-bih-knjiga-o-najznacajnijim-licnostima-bih/ |archive-date=30 October 2014 |access-date=2016-05-07 |publisher=novovrijeme.ba}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=Sadržaj biografskog leksikona Ko je ko u BiH – izdanje 2014–2018 – Ko je ko u BiH |url=https://www.kojekoubih.ba/sadrzaj-biografskog-leksikona-ko-je-ko-u-bih-izdanje-2014-2018/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317020523/http://www.kojekoubih.ba/sadrzaj-biografskog-leksikona-ko-je-ko-u-bih-izdanje-2014-2018/ |archive-date=17 March 2017 |access-date=2016-05-07 |publisher=kojekoubih.ba}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=Sadržaj biografskog leksikona Ko je ko u BiH – izdanje 2018–2022 – Ko je ko u BiH |url=https://kojekoubih.ba/wp-content/uploads/2018/05/sadrzaj-PRVI-TOM.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510190119/https://kojekoubih.ba/wp-content/uploads/2018/05/sadrzaj-PRVI-TOM.pdf |archive-date=10 May 2018 |access-date=2016-05-07 |publisher=kojekoubih.ba}}</ref> A cikin 2019, ɗan ƙasar Bosnia ɗan ƙasar Faransa sculptor Mirza Morić ya ƙirƙiri abin tunawa da aka sadaukar don farar hula da aka kashe a Brčko (1992-1995). Morić ya zana dukan labarin da ake kira {{Lang|hr|Možda bi trebalo da ih mrzim}} ( ''Wataƙila in ƙi su'' ), Edvin Kanka Ćudić ya rubuta a cikin 2011. An shigar da abin tunawa a [[Faris|birnin Paris]] . <ref>{{Cite web |date=30 March 2019 |title=Kipar Mirza Morić napravio skulpturu u čast ubijenim Brčacima - Klix |url=https://www.klix.ba/magazin/kultura/kipar-mirza-moric-napravio-skulpturu-u-cast-ubijenim-brcacima/190422030 |access-date=2019-03-30 |publisher=klix.ba}}</ref>
Kyautar da ya bayar sun hada da:
* Kyautar Turai ta fito, rukuni: Matasan: Matasa tasiri na shekara ( <ref>{{Cite web |date=30 March 2019 |title=Emerging Europe recognises its champions - Emerging Europe |url=https://emerging-europe.com/news/emerging-europe-recognises-its-champions/ |access-date=2019-03-30 |publisher=emerging-europe.com}}</ref>
* Kemal Kurspahić Kyautar Jarida ta Duniya (2023) <ref>{{Cite web |date=5 August 2017 |title=Edvin Kanka Ćudić - Grobnica nade |url=https://www.danas.rs/svet/region/grobnica-nade/ |access-date=2016-05-07 |publisher=danas.rs}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 August 2023 |title=Oslobođenje: 80 godina |url=https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/video-80-godina-oslobodenja-888526 |access-date=2023-08-30 |publisher=oslobodjenje.ba}}</ref>
== Littafi Mai Tsarki ==
* ''Taj maj '92.'' (Brčko, 2012)
* ''Ne u naše ime: s one strane srbijanskog režima'' (Sarajevo, 2019)
== Manazarta ==
{{Reflist|3}}
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
4jjiqhv076r758spspvsfggakrzgw90
Vili Matula
0
93667
969915
969504
2026-10-20T16:07:44Z
Baby juuu
38856
969915
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Vili''' "Vili" '''Matula''' (an haife shi a ranar 5 ga watan Maris na shekara ta alif 1962) ɗan wasan kwaikwayo ne na Croatia, darektan, mai fafutuka, kuma ɗan siyasa. Ya yi aiki a matsayin wakilin Majalisar dokokin Croatia na hadin gwiwar hagu mai suna We Can!. <ref>{{Cite web |last=Stipić |first=Tomislav |date=2 July 2020 |title=Vili Matula: Škorin stih o 'čudnim ljudima čudnog imena' je čudovišan |url=https://danica.hr/vili-matula-skorin-stih-o-cudnim-ljudima-cudnog-imena-je-cudovisan/ |website=danica.hr}}</ref>
Matsayin Matula ya hada da ''S.P.U.K.'', Infection, 100 Minutes of Glory, Wallenberg: A Hero's Story, Schindler's List, da Rosencrantz & Guildenstern Are Dead. Yana aiki tare da gidan wasan kwaikwayo na Ker Interny Satirical a [[Zagreb]] .
== Rayuwa ta farko ==
Matula ta halarci makarantar firamare da sakandare a Zagreb <ref name="kerempuh">{{Cite web |title=Vilim Matula |url=https://kazalistekerempuh.hr/ansambl/vilim-matula/ |website=kazalistekerempuh.hr |publisher=Kerempuh Theater}}</ref> kuma ta kasance memba na kwalejin Gidan wasan kwaikwayo na matasa na Zagreb . A shekara ta 1978, Matula ya fara ƙungiyar wasan kwaikwayo ta kansa, "Domaći" kafin ya shiga Kwalejin Fasaha a shekara ta 1980. <ref name="kerempuh" /> Bayan kammala karatunsa acikin shekarar 1985, ya shiga gidan wasan kwaikwayo na Zagreb. Acikin shekara ta 1988, Matula ya kafa Zagreb's Acting Studio, wanda aka nufa don bunkasa ƙwarewar wasan kwaikwayo tare da dabarun kamar su Strasberg Method, Chekhov Technique, Meyerhold's Biomechanics, da Alexander Technique. <ref name="kerempuh" />
Acikin shekara ta 1993, Matula ta halarci Shirin Ayyuka na bazara a Gidan wasan kwaikwayo na Royal National a [[Landan]]. Daga cikin shekara ta 1987 zuwa cikin 1997, ya yi aiki a cikin wasan kwaikwayo na gidan wasan kwaikwayo na matasa na Zagreb . <ref name="kerempuh"/>
== Ayyuka ==
=== Yin wasan kwaikwayo ===
A shekara ta 2000, ya shiga cikin ƙaddamar da gidan wasan kwaikwayo na Boal Forum ta hanyar gayyatar daga masanin wasan kwaikwayo da mai sukar mata Nataša Govedić . <ref name="kerempuh"/> A shekara ta 2001, Matula ya fara hadin gwiwa tare da Damir Bartol Indoš da The House of Extreme Music Theatre Group Kugla . <ref name="kerempuh" /> A shekara ta 2008, ya bayyana a matsayin mai tallafawa a cikin Metastases, wanda ya lashe lambar yabo ta Marul da lambar yabo ta gidan wasan kwaikwayo na Croatia. <ref name="kerempuh" /> An zabi shi don kyautar Apollo a bikin al'adu na Belgrade.{{Ana bukatan hujja|date=April 2023}}
Matula ta bayyana a cikin Tranquilizer Gun, Is It Clear, My Friend?''Shin A bayyane yake, Abokina?'', ''Cutar'', ''Minti 100 na ɗaukaka'', Dukan Dare mai duhu, da ''Sumar Šuma'' summarum. Don rawar da ya taka a cikin ''Minti 100 na ɗaukaka'', Matula ya lashe kyautar Mafi kyawun Mai Taimako a Bikin Fim na Pula . <ref>{{Cite web |title=Post festum 51. Pula film festivala |url=http://www.filmski.net/vijesti/filmski/dugometrazni-film/1427/post-festum-51-pula-film-festivala |website=filmski.net |language=Croatian |access-date=2025-02-23 |archive-date=2024-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112033734/http://www.filmski.net/vijesti/filmski/dugometrazni-film/1427/post-festum-51-pula-film-festivala |url-status=dead }}</ref> Ya kuma bayyana a cikin shirye-shiryen Wallenberg: A Hero's Story, Schindler's List, da Rosencrantz & Guildenstern Are Dead (inda ya buga Horatio). Ayyukansa na talabijin sun haɗa da matsayin baƙo a kan ''Zakon!'', Naša mala clinic, da [[:hr:Žutokljunac|''Žutokljunac'']]. Matula ta kuma yi fim kuma ta samar da shirye-shiryen talabijin na musamman da gajeren lokaci don bikin fina-finai na Motovun.{{Ana bukatan hujja|date=May 2021}}
Matula ta yi rikodin wasan kwaikwayo na rediyo da yawa. Maganar maganarsa ta haɗa da karatun ayyukan Agusta Šenoa, Ivan Goran Kovačić, Ante Kovačić, Vladimir Nazor, da Miroslav Krleža. Ya ba da murya ga waƙoƙi uku a kan kundin ''Punk Cabaret'' na Stanislav Kovačić.<ref>{{Cite web |title=Stanislav Kovačić predstavio glazbenu priču u formi punk cabaret kazališta |url=https://www.tportal.hr/kultura/clanak/stanislav-kovacic-predstavio-glazbenu-pricu-u-formi-punk-cabaret-kazalista-foto-20200121 |website=tportal.hr}}</ref> Ya bayyana haruffa da yawa a fim din Croatian-American mai suna The Elm-Chanted Forest, Chum a cikin dub na Croatian na Finding Nemo (2003), da Sterling a cikin dub ɗin Croation na Cars 3 (2017).{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
=== Siyasa ===
Matula ya kasance memba na League of Communists of Croatia, da kuma wakili a taron 11th da na karshe na kwamitin tsakiya na League of Comunists of Croatia , wanda ya haifar da zaben dimokuradiyya na farko a 1989 na Jamhuriyar Socialist ta Croatia, sannan wani ɓangare na Jamhurwar Socialist ta Yugoslavia.{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
Matula ta yi adawa da 'yancin kungiyar PravoNaGRAD a Zagreb <ref>{{Cite web |title=INTERVJU: VILIM MATULA / 'Živimo u izopačenoj kriminalnoj orgiji od društva gdje se pljačke prikrivaju lažnim domoljubljem' |url=https://100posto.jutarnji.hr/scena/zivimo-u-izopacenoj-kriminalnoj-orgiji-od-drustva-gdje-se-pljacke-prikrivaju-laznim-domoljubljem |website=100posto.jutarnji.hr |access-date=2025-02-23 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604114509/https://100posto.jutarnji.hr/scena/zivimo-u-izopacenoj-kriminalnoj-orgiji-od-drustva-gdje-se-pljacke-prikrivaju-laznim-domoljubljem |url-status=dead }}</ref> da kuma neo-fascism. <ref>{{Cite web |title=Matula raspalio u Otvorenom: Probajte diplomatski s Merkelicom objasniti da postoje različiti oblici 'Sieg Heila', Lučić mu odgovorio usporedbom s Mladićem |url=https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/matula-raspalio-u-otvorenom-probajte-diplomatski-s-merkelicom-objasniti-da-postoje-razliciti-oblici-sieg-heil-to-je-sramota-foto-20190508 |website=tportal.hr}}</ref> Yana daya daga cikin wadanda suka kafa kungiyar 'yan wasan kwaikwayo, wanda shi ma shugaban ne. Matula memba ne na kwamitin daidaitawa na Zagreb is OURS! (Zagreb je NAŠ!), dandalin ɗan ƙasa mai ci gaba wanda aka yi rajista a matsayin jam'iyyar kore-municipalist.<ref>{{Cite web |date=20 September 2017 |title=Zagreb is OURS!'...embraces Zagreb's less privileged and more vulnerable among us, including those impacted by discrimination based on class, age, health, ability, gender, sexual orientation, gender identity and expression, sex characteristics, nationality, language, religion, belief or lack of one, as well as other statuses and likely intersections.' |url=http://www.zagrebjenas.hr/zagreb-is-ours}}</ref> A cikin zaɓen birni na Zagreb na 2017, Matula ya shiga a matsayin dan takara a majalisar gundumar Donji grad a matsayin mataimakin shugaban kasa. Ya mayar da hankali ga murkushe majalisa da cin hanci da rashawa na hukumomin birni.<ref>{{Cite web |date=8 March 2019 |title=Prezir spram vijeća, zlostavljanje službenice |url=https://www.zagrebjenas.hr/prezir-spram-vijeca-zlostavljanje-sluzbenice/ |website=zagrebjenas.hr}}</ref> A cikin 2019 ya zama memba na kafa dandalin ɗan ƙasa We can! (Moesili!) wanda ya kafa hadin gwiwar kore-hagu don zaben majalisar dokoki na 2020.<ref>{{Cite web |title=Ljudi - Možemo! |url=https://www.mozemo.hr/ljudi/ |access-date=15 May 2021 |website=mozemo.hr |archive-date=8 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208165826/https://www.mozemo.hr/ljudi/ |url-status=dead }}</ref> An zabe shi a majalisar dokokin Croatia tare da wasu mambobi shida na hadin gwiwa.<ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=The future of the Croatian left: Mozemo! |url=https://www.index.hr/eng/croatia/article/the-future-of-the-croatian-left-mozemo/2195930.aspx |website=Index.hr |access-date=23 February 2025 |archive-date=29 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129070658/https://www.index.hr/eng/croatia/article/the-future-of-the-croatian-left-mozemo/2195930.aspx |url-status=dead }}</ref> A cikin 2017, Matula ya sanya hannu kan sanarwar kan Harshen Harshen Croats, Serbs, Bosniaks, da Montenegrins.
== Hotunan da aka zaɓa ==
=== Talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
! class="unsortable" |Bayani
|-
|1985
|''Wallenberg: Labarin Jarumi''
|SS Sergant na biyu
|Fim din talabijin
|-
|1987
|''Dirty Dozen: The Deadly Mission''
|Karl - Taimako na Krieger
|Fim din talabijin
|}
=== Fim din ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
! class="unsortable" |Bayani
|-
|1993
|''Jerin Schindler''
|Mai bincike
|
|-
|1996
|''Sedma kronika''
|Antonije
|
|-
|2004
|''Minti 100 na ɗaukaka''
|Rapacki
|
|}
== Kyaututtuka ==
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* Vili MatulaaIMDb
* [https://kazalistekerempuh.hr/ansambl/vilim-matula/ Tarihi daga gidan wasan kwaikwayo na Kerayang Satirical]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
jg1iz4v5vlib9sf7y2pkddcfndch0uj
Slobodan Šnajder
0
93704
969881
969496
2026-10-20T15:39:45Z
Baby juuu
38856
969881
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Slobodan Šnajder''' ({{IPA|sh|slɔ̝bɔ̝̌dan ʃnǎjdɛ̝r|pron}}{{IPA|sh|slɔ̝bɔ̝̌dan ʃnǎjdɛ̝r|pron}}An haife shi a ranar 8 ga watan Yuli a shekara ta 1948) [[marubuci]] ne kuma mai talla labarai na Croatia.{{IPA|sh|slɔ̝bɔ̝̌dan ʃnǎjdɛ̝r|pron}}
An haifi Šnajder acikin shekara ta 1948 a [[Zagreb]], inda ya kammala karatu a fannin falsafa da karatun Ingilishi daga Faculty of Philosophy . <ref name="mv">{{Cite web |title=Slobodan Šnajder: Doba mjedi |url=https://mvinfo.hr/knjiga/10904/doba-mjedi |via=mvinfo.hr}}</ref> Ya kasance co-kafa kuma editan mujallar wasan kwaikwayo Prolog da kuma editan fitowar da [[Cekade]] ta buga. An buga gajerun labaru, litattafai da wasansa tun cikin shekara ta 1966.<ref name="mv" /> Daga cikin watan Janairu zuwa cikin watan Yunin shekara ta 1993, ya kasance marubuci a cikin jaridar yau da kullun Glas Slavonije, Osijek, (Reader for the Melancholics), kuma, tun daga cikin Janairun shekara ta 1994 har zuwa cikin shekara ta 2013, a cikin jarida ta yau da kullun Novi list, Rijeka, (Dangerous Connections). Shi memba ne na Kwamitin Ba da Shawara na mujallar hagu ''Novi Plamen'' . Ginshiƙansa da wasansa suna da magoya baya da masu adawa.Kodayake Šnajder yana rubuce-rubuce tun daga lokacin, an fitar da littafinsa na farko mai suna Morendo acikin shekarar 2012.
== Ayyuka ==
Ayyukan farko na Šnajder shine wasan kwaikwayo na farko ''Minigolf'' - gidan wasan kwaikwayo na Gavella, Zagreb, wanda Dino Radojević ya jagoranta.
Gidan wasan kwaikwayo na Croatia na [[Zagreb]] (HNK) ya shirya uku daga cikin wasansa, ''Kamov, smrtopis'' (Kamov, Necrography) (1978), ''Držićev san'' (Dream of Držić) (1980), duka biyu da Ljubiša Ristić ya samar, da kuma "Nevjesta od vjetra" (Bride of the Wind), wanda Ivica Boban ya shirya. ''Kamov, smrtopis'' an shirya shi ne acikin watan Maris na shekara ta 2003 ta gidan wasan kwaikwayo na matasa na Zagreb (ZKM) a cikin samar da Branko Brezovec .
''Dumanske tišine'' (Silences of a nun) wasa ne da aka shirya a duk abin da ke Yugoslavia. Wani wasan kwaikwayon nasa, "Zmijin svlak" (The Snakeskin), game da fyade a yakin Bosnia, an buga shi a duk faɗin Turai, daga Tübingen, Oslo, Warsaw, Kraków, Veroli kusa da Roma (Festival Dionysia), Frankfurt / Main, Dublin, Wien, Kopenhagen, har zuwa Belgrade. Wannan ya faru ne a matsayin rubutun da aka fi buga a kasashen waje, amma ba a Croatia ba.
Amma akwai wani wasa wanda da alama ya fi rikitarwa daga ranar da aka bayar har zuwa yau: ''Hrvatski Faust'' (Croatian Faust). Akwai wasu kamanceceniya tsakanin muhawara a cikin mahallin wasan kwaikwayon Ralph Hochhut "Stellvertreter" da wannan wasan kwaikwayon Šnajder . Dare na buɗewa ya kasance a Split, acikin shekara ta 1982, wanda Dino Radojević ya jagoranta. Ba da daɗewa ba aka shirya wasan a Varaždin (Petar Veček) da Belgrade (Slobodan Unkovski). Amma duk ra'ayoyin da za a yi a Zagreb, inda abubuwan da aka bayyana a cikin wasan suka faru acikin shekara ta 1942, a karkashin mulkin Ustaša ("quislings" na Croatia), sun zama ba zai yiwu ba tun daga farkon lokacin. A zahiri, wasan kwaikwayon yana la'akari da tarihin gidan wasan kwaikwayon da kansa wanda a cikin shekarun saba'in ya buga wasan kwaikwayo biyu na Šnajder.
Fassarar Faust-play na Šnajder yana da wani abu da ya shafi abin da Jamusawa ke kira ''"Aufarbeitung der Geschichte"'' (aikin tarihi). Wani abu kamar wannan ba aiki ne mai sauƙi ba, ba ga Jamusawa ba, ko ga Croats da yawa.
"Croatian Faust" shine wasan farko na Šnajder da aka buga a kasashen waje: a cikin shekara ta 1987 Roberto Ciulli ya shirya wannan wasan a cikin gidan wasan kwaikwayo na Ruhr . An nuna wannan samarwa a ko'ina a Jamus, a kasashe da yawa na Turai, da kuma Amurka (Chicago). SAT1 ya yi fim na musamman.
Shirin karshe na Šnajder a cikin yanayi na al'ada ya kasance "Bauhaus" (ZKM, wanda Paolo Magelli ya jagoranta, a farkon shekara ta 1990). A cikin shekaru goma masu zuwa an cire Šnajder daga kowane repertoire da gidan wasan kwaikwayo a garinsu da ƙasarsu.Acikin ƙarshen shekara ta 1999 Petar Veček ya shirya babban guignol na Šnajder "Kod Bijelog labuda" (A White Swan), kuma a Varaždin . Amma an buga Šnajder a Turai, saboda irin wannan haramtacciyar tantancewa ba za ta iya aiki a waje da Croatia ba. Wasu shirye-shirye a Turai, ban da "Snakeskin": "Hrvatski Faust" (Croatian Faust, Burgtheater, Wien, wanda Hans Hollmann ya jagoranta), "Utjeha sjevernih mora" (Ta'aziyya ta Tekun Arewa a Frankfurt / Oder, wanda Michael Funke ya jagorantar), "Nevjesta od vjetra" (Bride of the Wind, wanda mai shirya fim din Werner Schroeter ya jagorantaka). Miloš Lazin ya samar da wasan Šnajder "Ines & Denise" a Faransanci, na farko a Sarajevo, sannan gidan wasan kwaikwayonsa ya buga wannan taken a garuruwan Faransa da yawa. Faransanci bude dare ya faru a Villeneuve-les-Avignon acikin shekarar 1997.
An shirya wasan game da Josip Broz Tito, The Bones in Stone, a watan Maris na shekara ta 2007 a gidan wasan kwaikwayo na kasa na Bitola, [[Masadoiniya ta Arewa|Jamhuriyar Makidoniya]], wanda Branko Brezovec ya jagoranta. A cikin shekara ta 2010 Kruna Tarle ya rubuta wasan kwaikwayonsa don bukukuwa - Moja draga Tilla! ("Ƙaunatacciyar Tilla!" Tilla ta zauna a nan don 'yar wasan kwaikwayo ta Jamus Tilla Durieux wacce ta yi hijira zuwa Masarautar Yugoslavia tsakanin yaƙe-yaƙe). Wannan haɗin gwiwar gidan wasan kwaikwayo na Zagreb da Hfs Ernst Busch, Kwalejin Jamus don wasan kwaikwayo daga Berlin. Kungiyar Jamus ta yi nasu sigar, dare na buɗewa ya faru a Leverkusen, bayan haka a Berlin.
Wasanni na baya-bayan nan sune: Enciklopedija esani (Encyclopaedia of the Wasted Time, wanda shine wani nau'i na post-socialist ''Jedermann'' (Kowane Mutum), wato wani nau'in 'canji' mu'ujiza-wasan), da Kako je Dunda স্পala domovinu (Yadda Dunda ke Gudanar da Ceton Kasarta), bisa ga dalilan Maupassant.
Encyclopaedia of the Wasted Time an ba da kyautar gidan wasan kwaikwayo na Royal a Cetinje, Montenegro,acikin shekara ta 2009.
Fiye da shekaru goma sha takwas Šnajder yana rubuta ginshiƙan siyasa na mako-mako, na farko a Glas Slavonije, jaridar yau da kullun da aka bayar a Osijek, Croatia, a ƙarƙashin taken "Početnica za melankolike" (Mai karatu don Melancholics), a ci gaba a cikin "List New", wanda aka bayar a Rijeka. Wadannan ana kiransu Opasne vezes (Les Liaisons dangereuses, bayan na Laclos). Zaɓin da ke rufe ginshiƙan da aka rubuta har zuwa 1999 an buga shi a cikin littafin ''Kardinalna greška'' (Kaddalin Kuskuren), yayin da waɗanda aka buga daga 1999 zuwa tsakiyar shekara ta 2004 an tattara su a cikin wani littafi - Umwenn pod zvijezdom (To Die Under the Star).
Slobodan Šnajder ya sanya hannu kan sanarwar kan Harshen Harshen Croats, Serbs, Bosniaks da Montenegrins a cikin aikin ''Harsuna da Ƙasashen'' (Jezici i nacionalizmi). <ref>{{Cite web |last=Derk |first=Denis |date=28 March 2017 |title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca |trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear |url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142 |archive-date=20 September 2017 |access-date=5 June 2019 |publisher=[[Večernji list]] |pages=6–7 |language=Serbo-Croatian |issn=0350-5006}}</ref> Sanarwar ta yi adawa da rabuwa ta siyasa na bambance-bambance huɗu na Serbo-Croatian wanda ke haifar da jerin abubuwan da ba su dace ba na zamantakewa, al'adu da siyasa wanda ake aiwatar da maganganun harshe a matsayin ma'auni na haɗin kabilanci da ƙasa kuma a matsayin hanyar aminci na siyasa a jihohin da suka gaji Yugoslavia.
== Bayanan littattafai ==
== Kyaututtuka na wallafe-wallafen ==
* Ta yaya Dunda ta ceci ƙasar ta (2008) - Kyautar Kasa ta Croatia don Wasanni "Marin Držić"
* The Encyclopaedia of the Wasted Time (2009) - Kyautar gidan wasan kwaikwayo na Royal, Cetinje, Montenegro; Kyautar Kasa ta Croatia don Wasanni "Marin Držić"
* Doba mjedi (2016) - Kyautar wallafe-wallafen Meša Selimović <ref>{{Cite web |date=September 4, 2016 |title=Jutarnji list - SUDBINA FOLKSDOJČERA Slobodan Šnajder osvojio nagradu Meša Selimović za roman 'Doba mjedi' |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/sudbina-folksdojcera-slobodan-snajder-osvojio-nagradu-mesa-selimovic-za-roman-doba-mjedi-4667297 |website=www.jutarnji.hr}}</ref>
* Doba mjedi (2016) - Kyautar wallafe-wallafen Radomir Konstantinović <ref name="tportal.hr">{{Cite web |title=Slobodan Šnajder dobitnik tportalove književne nagrade vrijedne 50 tisuća kuna |url=https://www.tportal.hr/kultura/clanak/slobodan-snajder-dobitnik-tportalove-knjizevne-nagrade-vrijedne-50-tisuca-kuna-20161114 |website=tportal.hr}}</ref>
* Doba mjedi (2016) - Kyautar wallafe-wallafen Mirko Kovač <ref>{{Cite web |date=September 9, 2016 |title=Jutarnji list - LOVORIKE ZA DOBA MJEDI Slobodan Šnajder svojim najnovijim romanom osvojio i Nagradu Mirko Kovač |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/lovorike-za-doba-mjedi-slobodan-snajder-svojim-najnovijim-romanom-osvojio-i-nagradu-mirko-kovac-4681928 |website=www.jutarnji.hr}}</ref>
* Doba mjedi (2016) - roman@tportal.hr Kyautar wallafe-wallafen <ref name="tportal.hr" />
* Doba mjedi (2016) - "Fuka-fukan Kočić" Kyautar wallafe-wallafen <ref>{{Cite web |date=November 11, 2016 |title=Jutarnji list - KOČIĆEVO PERO SLOBODANU ŠNAJDERU 'Doba mjedi predstavlja anticipaciju budućeg razvoja cjelokupne književnosti' |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/kocicevo-pero-slobodanu-snajderu-doba-mjedi-predstavlja-anticipaciju-buduceg-razvoja-cjelokupne-knjizevnosti-5251507 |website=www.jutarnji.hr}}</ref>
* Umwenn u Hrvatskoj: pet eseja (2019) - Kyautar wallafe-wallafen Višnja Machiedo <ref>{{Cite web |title=Slobodan Šnajder dobitnik nagrade Višnja Machiedo {{!}} Hrvatsko Društvo Pisaca |url=https://hrvatskodrustvopisaca.hr/hr/novosti/slobodan-snajder-dobitnik-nagrade-visnja-machiedo |access-date=2020-07-08 |website=hrvatskodrustvopisaca.hr}}</ref>
== Dubi kuma ==
* ''Jerin Novi''
* ''Novi Plamen''
== manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1948]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
tpvgt4czd2e7f1hitd8ztwb3ip8rjzo
969882
969881
2026-10-20T15:40:46Z
Baby juuu
38856
969882
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Slobodan Šnajder''' (An haife shi a ranar 8 ga watan Yuli a shekara ta 1948) [[marubuci]] ne kuma mai talla labarai na Croatia.
An haifi Šnajder acikin shekara ta 1948 a [[Zagreb]], inda ya kammala karatu a fannin falsafa da karatun Ingilishi daga Faculty of Philosophy . <ref name="mv">{{Cite web |title=Slobodan Šnajder: Doba mjedi |url=https://mvinfo.hr/knjiga/10904/doba-mjedi |via=mvinfo.hr}}</ref> Ya kasance co-kafa kuma editan mujallar wasan kwaikwayo Prolog da kuma editan fitowar da [[Cekade]] ta buga. An buga gajerun labaru, litattafai da wasansa tun cikin shekara ta 1966.<ref name="mv" /> Daga cikin watan Janairu zuwa cikin watan Yunin shekara ta 1993, ya kasance marubuci a cikin jaridar yau da kullun Glas Slavonije, Osijek, (Reader for the Melancholics), kuma, tun daga cikin Janairun shekara ta 1994 har zuwa cikin shekara ta 2013, a cikin jarida ta yau da kullun Novi list, Rijeka, (Dangerous Connections). Shi memba ne na Kwamitin Ba da Shawara na mujallar hagu ''Novi Plamen'' . Ginshiƙansa da wasansa suna da magoya baya da masu adawa.Kodayake Šnajder yana rubuce-rubuce tun daga lokacin, an fitar da littafinsa na farko mai suna Morendo acikin shekarar 2012.
== Ayyuka ==
Ayyukan farko na Šnajder shine wasan kwaikwayo na farko ''Minigolf'' - gidan wasan kwaikwayo na Gavella, Zagreb, wanda Dino Radojević ya jagoranta.
Gidan wasan kwaikwayo na Croatia na [[Zagreb]] (HNK) ya shirya uku daga cikin wasansa, ''Kamov, smrtopis'' (Kamov, Necrography) (1978), ''Držićev san'' (Dream of Držić) (1980), duka biyu da Ljubiša Ristić ya samar, da kuma "Nevjesta od vjetra" (Bride of the Wind), wanda Ivica Boban ya shirya. ''Kamov, smrtopis'' an shirya shi ne acikin watan Maris na shekara ta 2003 ta gidan wasan kwaikwayo na matasa na Zagreb (ZKM) a cikin samar da Branko Brezovec .
''Dumanske tišine'' (Silences of a nun) wasa ne da aka shirya a duk abin da ke Yugoslavia. Wani wasan kwaikwayon nasa, "Zmijin svlak" (The Snakeskin), game da fyade a yakin Bosnia, an buga shi a duk faɗin Turai, daga Tübingen, Oslo, Warsaw, Kraków, Veroli kusa da Roma (Festival Dionysia), Frankfurt / Main, Dublin, Wien, Kopenhagen, har zuwa Belgrade. Wannan ya faru ne a matsayin rubutun da aka fi buga a kasashen waje, amma ba a Croatia ba.
Amma akwai wani wasa wanda da alama ya fi rikitarwa daga ranar da aka bayar har zuwa yau: ''Hrvatski Faust'' (Croatian Faust). Akwai wasu kamanceceniya tsakanin muhawara a cikin mahallin wasan kwaikwayon Ralph Hochhut "Stellvertreter" da wannan wasan kwaikwayon Šnajder . Dare na buɗewa ya kasance a Split, acikin shekara ta 1982, wanda Dino Radojević ya jagoranta. Ba da daɗewa ba aka shirya wasan a Varaždin (Petar Veček) da Belgrade (Slobodan Unkovski). Amma duk ra'ayoyin da za a yi a Zagreb, inda abubuwan da aka bayyana a cikin wasan suka faru acikin shekara ta 1942, a karkashin mulkin Ustaša ("quislings" na Croatia), sun zama ba zai yiwu ba tun daga farkon lokacin. A zahiri, wasan kwaikwayon yana la'akari da tarihin gidan wasan kwaikwayon da kansa wanda a cikin shekarun saba'in ya buga wasan kwaikwayo biyu na Šnajder.
Fassarar Faust-play na Šnajder yana da wani abu da ya shafi abin da Jamusawa ke kira ''"Aufarbeitung der Geschichte"'' (aikin tarihi). Wani abu kamar wannan ba aiki ne mai sauƙi ba, ba ga Jamusawa ba, ko ga Croats da yawa.
"Croatian Faust" shine wasan farko na Šnajder da aka buga a kasashen waje: a cikin shekara ta 1987 Roberto Ciulli ya shirya wannan wasan a cikin gidan wasan kwaikwayo na Ruhr . An nuna wannan samarwa a ko'ina a Jamus, a kasashe da yawa na Turai, da kuma Amurka (Chicago). SAT1 ya yi fim na musamman.
Shirin karshe na Šnajder a cikin yanayi na al'ada ya kasance "Bauhaus" (ZKM, wanda Paolo Magelli ya jagoranta, a farkon shekara ta 1990). A cikin shekaru goma masu zuwa an cire Šnajder daga kowane repertoire da gidan wasan kwaikwayo a garinsu da ƙasarsu.Acikin ƙarshen shekara ta 1999 Petar Veček ya shirya babban guignol na Šnajder "Kod Bijelog labuda" (A White Swan), kuma a Varaždin . Amma an buga Šnajder a Turai, saboda irin wannan haramtacciyar tantancewa ba za ta iya aiki a waje da Croatia ba. Wasu shirye-shirye a Turai, ban da "Snakeskin": "Hrvatski Faust" (Croatian Faust, Burgtheater, Wien, wanda Hans Hollmann ya jagoranta), "Utjeha sjevernih mora" (Ta'aziyya ta Tekun Arewa a Frankfurt / Oder, wanda Michael Funke ya jagorantar), "Nevjesta od vjetra" (Bride of the Wind, wanda mai shirya fim din Werner Schroeter ya jagorantaka). Miloš Lazin ya samar da wasan Šnajder "Ines & Denise" a Faransanci, na farko a Sarajevo, sannan gidan wasan kwaikwayonsa ya buga wannan taken a garuruwan Faransa da yawa. Faransanci bude dare ya faru a Villeneuve-les-Avignon acikin shekarar 1997.
An shirya wasan game da Josip Broz Tito, The Bones in Stone, a watan Maris na shekara ta 2007 a gidan wasan kwaikwayo na kasa na Bitola, [[Masadoiniya ta Arewa|Jamhuriyar Makidoniya]], wanda Branko Brezovec ya jagoranta. A cikin shekara ta 2010 Kruna Tarle ya rubuta wasan kwaikwayonsa don bukukuwa - Moja draga Tilla! ("Ƙaunatacciyar Tilla!" Tilla ta zauna a nan don 'yar wasan kwaikwayo ta Jamus Tilla Durieux wacce ta yi hijira zuwa Masarautar Yugoslavia tsakanin yaƙe-yaƙe). Wannan haɗin gwiwar gidan wasan kwaikwayo na Zagreb da Hfs Ernst Busch, Kwalejin Jamus don wasan kwaikwayo daga Berlin. Kungiyar Jamus ta yi nasu sigar, dare na buɗewa ya faru a Leverkusen, bayan haka a Berlin.
Wasanni na baya-bayan nan sune: Enciklopedija esani (Encyclopaedia of the Wasted Time, wanda shine wani nau'i na post-socialist ''Jedermann'' (Kowane Mutum), wato wani nau'in 'canji' mu'ujiza-wasan), da Kako je Dunda স্পala domovinu (Yadda Dunda ke Gudanar da Ceton Kasarta), bisa ga dalilan Maupassant.
Encyclopaedia of the Wasted Time an ba da kyautar gidan wasan kwaikwayo na Royal a Cetinje, Montenegro,acikin shekara ta 2009.
Fiye da shekaru goma sha takwas Šnajder yana rubuta ginshiƙan siyasa na mako-mako, na farko a Glas Slavonije, jaridar yau da kullun da aka bayar a Osijek, Croatia, a ƙarƙashin taken "Početnica za melankolike" (Mai karatu don Melancholics), a ci gaba a cikin "List New", wanda aka bayar a Rijeka. Wadannan ana kiransu Opasne vezes (Les Liaisons dangereuses, bayan na Laclos). Zaɓin da ke rufe ginshiƙan da aka rubuta har zuwa 1999 an buga shi a cikin littafin ''Kardinalna greška'' (Kaddalin Kuskuren), yayin da waɗanda aka buga daga 1999 zuwa tsakiyar shekara ta 2004 an tattara su a cikin wani littafi - Umwenn pod zvijezdom (To Die Under the Star).
Slobodan Šnajder ya sanya hannu kan sanarwar kan Harshen Harshen Croats, Serbs, Bosniaks da Montenegrins a cikin aikin ''Harsuna da Ƙasashen'' (Jezici i nacionalizmi). <ref>{{Cite web |last=Derk |first=Denis |date=28 March 2017 |title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca |trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear |url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142 |archive-date=20 September 2017 |access-date=5 June 2019 |publisher=[[Večernji list]] |pages=6–7 |language=Serbo-Croatian |issn=0350-5006}}</ref> Sanarwar ta yi adawa da rabuwa ta siyasa na bambance-bambance huɗu na Serbo-Croatian wanda ke haifar da jerin abubuwan da ba su dace ba na zamantakewa, al'adu da siyasa wanda ake aiwatar da maganganun harshe a matsayin ma'auni na haɗin kabilanci da ƙasa kuma a matsayin hanyar aminci na siyasa a jihohin da suka gaji Yugoslavia.
== Bayanan littattafai ==
== Kyaututtuka na wallafe-wallafen ==
* Ta yaya Dunda ta ceci ƙasar ta (2008) - Kyautar Kasa ta Croatia don Wasanni "Marin Držić"
* The Encyclopaedia of the Wasted Time (2009) - Kyautar gidan wasan kwaikwayo na Royal, Cetinje, Montenegro; Kyautar Kasa ta Croatia don Wasanni "Marin Držić"
* Doba mjedi (2016) - Kyautar wallafe-wallafen Meša Selimović <ref>{{Cite web |date=September 4, 2016 |title=Jutarnji list - SUDBINA FOLKSDOJČERA Slobodan Šnajder osvojio nagradu Meša Selimović za roman 'Doba mjedi' |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/sudbina-folksdojcera-slobodan-snajder-osvojio-nagradu-mesa-selimovic-za-roman-doba-mjedi-4667297 |website=www.jutarnji.hr}}</ref>
* Doba mjedi (2016) - Kyautar wallafe-wallafen Radomir Konstantinović <ref name="tportal.hr">{{Cite web |title=Slobodan Šnajder dobitnik tportalove književne nagrade vrijedne 50 tisuća kuna |url=https://www.tportal.hr/kultura/clanak/slobodan-snajder-dobitnik-tportalove-knjizevne-nagrade-vrijedne-50-tisuca-kuna-20161114 |website=tportal.hr}}</ref>
* Doba mjedi (2016) - Kyautar wallafe-wallafen Mirko Kovač <ref>{{Cite web |date=September 9, 2016 |title=Jutarnji list - LOVORIKE ZA DOBA MJEDI Slobodan Šnajder svojim najnovijim romanom osvojio i Nagradu Mirko Kovač |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/lovorike-za-doba-mjedi-slobodan-snajder-svojim-najnovijim-romanom-osvojio-i-nagradu-mirko-kovac-4681928 |website=www.jutarnji.hr}}</ref>
* Doba mjedi (2016) - roman@tportal.hr Kyautar wallafe-wallafen <ref name="tportal.hr" />
* Doba mjedi (2016) - "Fuka-fukan Kočić" Kyautar wallafe-wallafen <ref>{{Cite web |date=November 11, 2016 |title=Jutarnji list - KOČIĆEVO PERO SLOBODANU ŠNAJDERU 'Doba mjedi predstavlja anticipaciju budućeg razvoja cjelokupne književnosti' |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/kocicevo-pero-slobodanu-snajderu-doba-mjedi-predstavlja-anticipaciju-buduceg-razvoja-cjelokupne-knjizevnosti-5251507 |website=www.jutarnji.hr}}</ref>
* Umwenn u Hrvatskoj: pet eseja (2019) - Kyautar wallafe-wallafen Višnja Machiedo <ref>{{Cite web |title=Slobodan Šnajder dobitnik nagrade Višnja Machiedo {{!}} Hrvatsko Društvo Pisaca |url=https://hrvatskodrustvopisaca.hr/hr/novosti/slobodan-snajder-dobitnik-nagrade-visnja-machiedo |access-date=2020-07-08 |website=hrvatskodrustvopisaca.hr}}</ref>
== Dubi kuma ==
* ''Jerin Novi''
* ''Novi Plamen''
== manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1948]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ioy50cc21cvwa1g3foudjikleimi8xm
Françoise David
0
93912
970059
597074
2026-10-20T22:52:20Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970059
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Françoise David''' CQ ({{IPA|fr|fʁɑ̃swaz david}}{{IPA|fr|fʁɑ̃swaz david}}Faransanci pronunciation: [fʁɑ̃swaz david]; an haife ta a ranar 13 ga watan Janairun shekara ta 1948) tsohowar mai magana da yawun [[Kebek (lardi)|Quebec]] solidaire ne - jam'iyyar siyasa ta hagu, mai fafutuka, kuma mai cin gashin kanta a lardin Quebec, Kanada . {{IPA|fr|fʁɑ̃swaz david}}An zabe ta don aiki a matsayin memba na Majalisar Dokokin Quebec don hawa Gouin a Zaben Quebec na 2014, sannan kuma a zaben Quebec nke 2014. An haifi Quebec Solidaire ne daga hadewar Option Citoyenne tare da Union des Forces Progressistes . Ita ce marubucin littafin / manifesto Bien commun recherché - une option citoyenne (fiye da 7,000 kofe sayar a Quebec) wanda ke ƙoƙarin haɗa ra'ayoyin "al'amarin gama gari", Adalci na zamantakewa, muhalli da Dimokuradiyya ta tattalin arziki a cikin koyarwar siyasa mai jituwa. A ranar 19 ga watan Janairun shekara ta 2017, Françoise David ta sanar da ritayar ta nan take a matsayin mai magana da yawun jam'iyyar kuma a matsayin memba na Majalisar Dokoki saboda lafiyarta.<ref>{{Cite web |date=January 19, 2017 |title=Quebec solidaire's Francoise David quits politics immediately |url=http://www.macleans.ca/politics/quebec-solidaires-francoise-david-quits-politics-immediately/ |access-date=January 19, 2017 |publisher=Maclean's |agency=The Canadian Press |archive-date=January 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119224638/http://www.macleans.ca/politics/quebec-solidaires-francoise-david-quits-politics-immediately/ |url-status=dead }}</ref>
== Tarihin rayuwa ==
A shekara ta 1987, Françoise David ta zama mai tsarawa don ''Rukunin cibiyoyin mata na Quebec'' . Shekaru bakwai bayan haka, an nada ta shugabar Fédération des femmes du Québec (FFQ). A wannan matsayin, ta tabbatar da cewa batutuwan mata, gami da talauci da tashin hankali ga mata, sun kasance a kan gaba a [[Kanada]]. Ta kasance shugabar FFQ daga 1994 zuwa 2001.<ref>{{Cite book|last3=}}</ref>
Ita 'yar likitan zuciya ce kuma Sanata mai ra'ayin Conservative Paul David . Kakanta Athanase David ya kasance Sanata mai sassaucin ra'ayi. Ita kuma 'yar'uwar farfesa ce ta [[kimiyyar siyasa]] kuma darakta na Raoul-Dandurand Chair, Charles-Philippe David . <ref>{{Cite web |last=David |first=Charles-Philippe |title=Chaire Raoul-Dandurand en études stratégiques et diplomatiques |url=http://dandurand.uqam.ca/chercheurs/64-chercheurs/59-charles-philippe-david.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218081804/http://dandurand.uqam.ca/chercheurs/64-chercheurs/59-charles-philippe-david.html |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015 |website=Université du Québec à Montréal}}</ref>
Biyu daga cikin nasarorin da aka fi sani da ita a cikin jama'a sune Maris na Mata na 1995 da Talauci da Maris na Duniya na Mata na 2000 da Talauci.
Baya ga kwarewar aikinta, Françoise David memba ne na kungiyoyin al'umma da yawa. A watan Janairun 2000, ta shiga cikin aikin lura da ba na gwamnati ba zuwa [[Iraƙi|Iraki]], kuma a watan Disamba na shekara ta 2001 ta yi tafiya zuwa [[Mali]] tare da Ofishin Jami'ar Kanada a kasashen waje.
A shekara ta 1999, an sanya ta Knight na National Order of Quebec . A shekara ta 2002, an ba ta lambar yabo ta Gwamna Janar a cikin Tunawa da Kotu na Mutane . <ref>{{Cite web |title=Governor General Awards in Commemoration of the Persons Case - Status of Women Canada |url=https://cfc-swc.gc.ca/commemoration/gg/recip-laure/2002-en.html#archived |access-date=2022-11-21 |website=cfc-swc.gc.ca |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121030448/https://cfc-swc.gc.ca/commemoration/gg/recip-laure/2002-en.html#archived |archive-date=2022-11-21 |url-status=dead}}</ref>
David ya gudu a cikin hawa Gouin a tsakiyar Montreal a Zaben Quebec na 2007, ya kammala na biyu ga mai mulki na PQ Nicolas Girard . David ya samu kuri'u 7913, wanda ya kai kashi 26% na kuri'un da aka kada a cikin hawa, bayan Girard ta samu kuri'un 11,318 (37%). Quebec Solidaire ta samu kashi 3.7% na kuri'un lardin.
David ya gudu a Gouin a karo na biyu a Zaben Quebec na 2008, inda ya samu kuri'u 7987, ko kuma kimanin kashi 32% na jimlar, amma kuma ya rasa Girard, wanda ya samu kuriʼu 10,276 (41%). Quebec Solidaire ta samu kashi 3.8% na kuri'un da aka kada a lardin kuma abokin jagoran David Amir Khadir ya lashe kujerar farko ta jam'iyyar a Majalisar Dokokin Quebec a makwabcin Mercier.
A Zaben Quebec na 2012, an zabi David a karon farko. An sake zabar ta a shekarar 2014, jam'iyyarta ta lashe mafi yawan kujeru a tarihinta.
An zabi 'yar uwarta, Hélène David, a matsayin MNA Mai sassaucin ra'ayi don hawa lardin Outremont a Zaben Quebec na 2014 . David tana da digiri na biyu a fannin ilimin halayyar dan adam kuma tun daga shekarar 1984 ta kasance malami da mataimakiyar shugaban jami'ar. Daga 2008 zuwa 2010 ta kasance Mataimakin Mataimakin Ministan ilimi mafi girma a Ma'aikatar Ilimi, Nishaɗi da Wasanni ta Quebec a karkashin Firayim Minista Jean Charest . <ref name="UdeMontreal">{{Cite web |title=Hélène David's Mandate and Biography |url=http://www.recteur.umontreal.ca/equipe-de-direction/vice-rectrice-aux-relations-internationales-a-la-francophonie-et-aux-partenariats-institutionnels/biographie/helene-davids-mandate-and-biography/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330112241/http://www.recteur.umontreal.ca/equipe-de-direction/vice-rectrice-aux-relations-internationales-a-la-francophonie-et-aux-partenariats-institutionnels/biographie/helene-davids-mandate-and-biography/ |archive-date=30 March 2014 |access-date=29 March 2014 |publisher=Université de Montréal}}</ref> Lokacin da aka tambaye ta idan 'yar'uwarta Françoise ta yi ƙoƙari ta shawo kanta ta shiga ƙungiyar Quebec, Hélène ta ce su biyu "sun san na dogon lokaci cewa ba lallai bane mu fito daga dangin siyasa ɗaya". Ba kamar Françoise ba, Hélene 'yar tarayya ce.<ref name="CTV" /><ref name="Muise" />
Françoise David ta auri François Larose, tare da ita tana da ɗa ɗaya.<ref>{{Cite web |date=September 2012 |title=Conjoints de chefs: unis en campagne comme dans la vie - Stéphanie Vallet - Élections Québec 2012 |url=http://www.lapresse.ca/actualites/elections-quebec-2014/201208/31/01-4570239-conjoints-de-chefs-unis-en-campagne-comme-dans-la-vie.php |publisher=}}</ref>
== Tarihin zabe ==
{{Canadian election result/top|QC|2014|Gouin (electoral district)|Gouin|percent=yes|change=yes}}
{{CANelec|QC|Québec solidaire|Françoise David|16,155|50.98|+4.95}}
{{CANelec|QC|PQ|Louise Mailloux|6,438|20.31|-12.17}}
{{CANelec|QC|Liberal|Cheraquie Auguste-Constant|5,642|17.80|+6.13}}
{{CANelec|QC|CAQ|Paul Franche|2,748|8.67|+0.60}}
{{CANelec|QC|Option nationale|Olivier Lacelle|358|1.13|–}}
{{CANelec|QC|Parti nul|Marc Boulanger|351|1.11|–}}
{{Canadian election result/total|Total valid votes|31,692|98.80|–}}
{{Canadian election result/total|Total rejected ballots|385|1.20|–}}
{{Canadian election result/total|Turnout|32,077|73.18|-4.73}}
{{Canadian election result/total|Electors on the lists|43,831|–|–}}
{{CANelec/hold|QC|QS|+8.56}}
{{Canadian election result/source|source=''Source: [http://www.electionsquebec.qc.ca/english/provincial/election-results/general-elections.php?e=74&c=974&s=1#s]''.}}
{{End}}{{Canadian election result/top|QC|2012|Gouin (electoral district)|Gouin|percent=yes|change=yes}}
{{CANelec|QC|Québec solidaire|Françoise David|15,483|46.03|+14.18}}
{{CANelec|QC|PQ|[[Nicolas Girard]]|10,927|32.48|-8.70}}
{{CANelec|QC|Liberal|Anson Duran|3,924|11.67|-8.26}}
{{CANelec|QC|CAQ|Bernard Labadie|2,713|8.07|+4.48*}}
{{CANelec|QC|Green|Sameer Muldeen|448|1.33|-1.89}}
{{CANelec|QC|Unité Nationale|Gilles Guibord|143|0.43|–}}
{{Canadian election result/total|Total valid votes|33,638|99.00|–}}
{{Canadian election result/total|Total rejected ballots|339|1.00|–}}
{{Canadian election result/total|Turnout|33,977|77.91|+19.88}}
{{Canadian election result/total|Electors on the lists|43,608|–|–}}
{{CANelec/gain|QC|QS|PQ|+11.44}}
{{Canadian election result/source|source=''Source: [http://www.electionsquebec.qc.ca/francais/provincial/resultats-electoraux/elections-generales.php?e=72&c=974&s=1#s Official Results, Le Directeur général des élections du Québec]''.}}
{{End}}{{Canadian election result/top|QC|2008|Gouin (electoral district)|Gouin|percent=yes|change=yes}}
{{CANelec|QC|PQ|Nicolas Girard|10,276|41.18|+3.93}}
{{CANelec|QC|Québec solidaire|Françoise David|7,947|31.85|+5.82}}
{{CANelec|QC|Liberal|Edith Keays|4,972|19.93|+1.46}}
{{CANelec|QC|ADQ|Caroline Giroux|895|3.59|-8.06}}
{{CANelec|QC|Green|Stephan Merchant|753|3.02|-2.74}}
{{CANelec|QC|PI|Jonathan Godin|110|0.44|–}}
{{Canadian election result/total|Total valid votes|24,953|98.73|–}}
{{Canadian election result/total|Total rejected ballots|321|1.27|–}}
{{Canadian election result/total|Turnout|25,274|58.03|-12.06}}
{{Canadian election result/total|Electors on the lists|43,554|–|–}}
{{End}}{{Canadian election result/top|QC|2007|Gouin (electoral district)|Gouin|percent=yes|change=yes}}
{{CANelec|QC|PQ|Nicolas Girard|11,318|37.25|-20.53}}
{{CANelec|QC|Québec solidaire|Françoise David|7,910|26.03|+18.06*}}
{{CANelec|QC|Liberal|Nathalie Rivard|5,612|18.47|-5.85}}
{{CANelec|QC|ADQ|Jean-Philip Ruel|3,540|11.65|+6.65}}
{{CANelec|QC|Green|Yohan Tremblay|1,750|5.76|+2.04}}
{{CANelec|QC|Bloc Pot|[[Hugô St-Onge]]|147|0.48|-0.51}}
{{CANelec|XX|Independent|Jocelyne Leduc|109|0.36|–}}
{{Canadian election result/total|Total valid votes|30,386|99.08|–}}
{{Canadian election result/total|Total rejected ballots|281|0.92|–}}
{{Canadian election result/total|Turnout|30,667|70.09|+35.63}}
{{Canadian election result/total|Electors on the lists|43,752|–|–}}
{{End}}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
{{Commons-inline}}
* [http://quebecsolidaire.net/ Shafin yanar gizon hukuma na Quebec Solidaire]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1948]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
lt92j8ghe766ez5wpy2m4fis3xy1sy9
Fasahar bayanai
0
95549
969977
891420
2026-10-20T19:41:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969977
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Fasahar bayanai''' ('''IT''') jeri ne na fannoni masu alaƙa a cikin fasahar bayanai da sadarwa (ICT), wanda ya ƙunshi tsarin kwamfuta, [[software]], harsunan shirye-shirye, bayanai da sarrafa bayanai, da ajiya. Fasahar bayanai aikace-aikace ne na kimiyyar kwamfuta da [[Kwamfuta injiniyarin|Injiniyan kwamfuta]].
Ana amfani da kalmar a matsayin ma'anar kwamfutoci da cibiyoyin sadarwa na kwamfuta, amma kuma ya ƙunshi wasu fasahohin rarraba bayanai kamar [[talabijin]] da wayoyi.<ref name="Rasmussen">{{citation |title=What Is Information Technology? A Beginner's Guide to the World of IT|url=https://www.rasmussen.edu/degrees/technology/blog/what-is-information-technology/|last1=Cosker |first1=Glynn |journal=Technology Blog, Rasmussen University |year=2023}}.</ref> Samfurori ko ayyuka da yawa a cikin tattalin arziki suna da alaƙa da fasahar bayanai, gami da kayan aikin kwamfuta, [[software]], kayan lantarki, semiconductors, [[Yanar gizo|Intanet]], kayan sadarwa, da e-commerce.
'''Tsarin fasahar bayanai''' (IT system) gabaɗaya tsarin bayanai ne, tsarin sadarwa, ko, musamman ma magana, [[Komfuta|tsarin kwamfuta]] - gami da duk kayan aiki, [[software]], da kayan aiki na gefe - wanda iyakantaccen rukuni na masu amfani da IT ke sarrafawa, kuma '''Aikin IT''' yawanci yana nufin kwamishina da aiwatar da '''Tsarin IT'''. Tsarin IT yana taka muhimmiyar rawa wajen sauƙaƙe ingantaccen gudanar da bayanai, inganta hanyoyin sadarwa, da tallafawa hanyoyin ƙungiyoyi a duk faɗin masana'antu daban-daban. Ayyukan IT masu nasara suna buƙatar tsarawa sosai da ci gaba da kulawa don tabbatar da aiki mafi kyau da daidaitawa tare da manufofin ƙungiya.<ref>{{Cite journal |last=Hindarto |first=Djarot |date=2023-08-30 |title=The Management of Projects is Improved Through Enterprise Architecture on Project Management Application Systems |url=https://journal.lembagakita.org/index.php/ijsecs/article/view/1512 |journal=International Journal Software Engineering and Computer Science (IJSECS) |volume=3 |issue=2 |pages=151–161 |doi=10.35870/ijsecs.v3i2.1512 |issn=2776-3242 |doi-access=free |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426024739/https://journal.lembagakita.org/index.php/ijsecs/article/view/1512 |archive-date=2025-04-26 |access-date=2025-03-11 |url-status=dead}}</ref>
Kodayake mutane suna adanawa, dawo da su, sarrafawa, nazarin su da kuma sadarwa bayanai tun lokacin da aka kirkiro tsarin rubuce-rubuce na farko,<ref name="Butler">{{citation |last=Butler |first=Jeremy G. |title=A History of Information Technology and Systems |url=http://www.tcf.ua.edu/AZ/ITHistoryOutline.htm |publisher=University of Arizona |access-date=2 August 2012 |archive-date=5 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805042711/http://www.tcf.ua.edu/AZ/ITHistoryOutline.htm |url-status=dead }}</ref> kalmar ''fasahar bayanai'' a cikin ma'anar zamani ta fara bayyana a cikin wata kasida ta 1958 da aka buga a cikin ''Harvard Business Review''; marubutan Harold J. Leavitt da Thomas L. Whisler sun yi sharhi cewa "sabuwar fasahar ba ta da sunan da aka kafa ba. Za mu kira ta nau'o'i uku: dabarun sarrafawa, aikace-aikacen hanyoyin lissafi da lissafi don yin shawara na kwamfuta, da lissafi zuwa ga yanke shawara-tsaro.<ref name="LeavittWhisler">{{citation |title=Management in the 1980s |url=http://hbr.org/1958/11/management-in-the-1980s |last1=Leavitt |first1=Harold J. |last2=Whisler |first2=Thomas L. |journal=Harvard Business Review |year=1958 |volume=11}}.</ref>
== Tarihi ==
[[Fayil:Z3_Deutsches_Museum.JPG|thumb|Zuse Z3 replica a nuna a Deutsches Museum a [[München|Munich]]. Zuse Z3 shine kwamfuta ta farko da za'a iya tsarawa.]]
[[Fayil:NAMA_Machine_d'Anticythère_2.jpg|thumb|Wannan shine tsarin Antikythera, wanda ake la'akari da kwamfutar analog ta farko, wanda ya samo asali ne daga karni na farko BC.]]
Dangane da fasahar adanawa da sarrafawa da aka yi amfani da ita, yana yiwuwa a rarrabe matakai huɗu daban-daban na ci gaban IT: pre-mechanical (3000 BC - 1450 AD),na inji (1450 - 1840), electromechanical (1840 - 1940), da lantarki (1940 zuwa yanzu).<ref name="LeavittWhisler" />
Tun a shekarun 1950 ne aka fara ambaton ra’ayoyin kimiyyar kwamfuta a karkashin Cibiyar Fasaha ta Massachusetts (MIT) da Jami’ar Harvard, inda suka tattauna kuma suka fara tunanin da’irorin kwamfuta da lissafin lambobi. Yayin da lokaci ya ci gaba, fannin fasahar sadarwa da kimiyyar na'ura mai kwakwalwa ya zama mai rikitarwa kuma ya sami damar sarrafa karin bayanai. An fara buga kasidu na ilimi daga kungiyoyi daban-daban.<ref>{{Cite book|last=Slotten|first=Hugh Richard|url=http://dx.doi.org/10.1093/acref/9780199766666.001.0001|title=The Oxford Encyclopedia of the History of American Science, Medicine, and Technology|date=2014-01-01|publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/acref/9780199766666.001.0001|isbn=978-0-19-976666-6}}</ref>
A lokacin aikin kwamfuta na farko, Alan Turing, J. Presper Eckert, da John Mauchly an dauke su wasu manyan majagaba na fasahar kwamfuta a tsakiyar shekarun 1900. Ba su irin wannan yabo don ci gaban su, yawancin ƙoƙarinsu sun fi mayar da hankali kan zayyana kwamfutar dijital ta farko. Tare da wannan, an fara kawo batutuwa irin su basirar wucin gadi yayin da Turing ya fara tambayar irin wannan fasaha na lokacin.<ref>Henderson, H. (2017). computer science. In H. Henderson, ''Facts on File science library: Encyclopedia of computer science and technology''. (3rd ed.). [Online]. New York: Facts On File.</ref>
An yi amfani da na'urori don taimakawa ƙididdiga tsawon dubban shekaru, mai yiwuwa da farko a cikin nau'i mai tsayi.<ref name="Schmandt-Besserat">{{citation |last=Schmandt-Besserat |first=Denise |title=Decipherment of the earliest tablets |journal=Science |year=1981 |volume=211 |issue=4479 |pages=283–285 |doi=10.1126/science.211.4479.283 |pmid=17748027 |bibcode=1981Sci...211..283S | issn = 0036-8075 }}.</ref> Tsarin Antikythera, wanda ya samo asali tun kusan farkon ƙarni na farko BC, ana ɗaukarsa gabaɗaya a matsayin farkon sanannen kwamfyuta analog ɗin injina, da kuma farkon sanannen kayan aiki. Na'urori masu kwatankwacinsu ba su fito ba a Turai sai karni na 16, kuma sai a shekara ta 1645 aka samar da na'urar lissafi na farko da ke da ikon aiwatar da muhimman ayyukan lissafi guda hudu.
Kwamfutocin lantarki, ta amfani da ko dai relays ko bawul, sun fara bayyana a farkon shekarun 1940. Zuse Z3 na lantarki da aka kammala a shekarar 1941, ita ce kwamfuta ta farko da za a iya tsarawa a duniya, kuma bisa tsarin zamani na daya daga cikin na’urori na farko da za a iya la’akari da su a matsayin cikakkiyar na’ura. A lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, Colossus ya ƙirƙiro na'urar kwamfuta ta farko ta dijital don warware saƙon Jamusanci. Ko da yake yana da shirye-shirye, ba manufa ta gaba ɗaya ba ce, an tsara shi don yin aiki ɗaya kawai. Har ila yau, ba ta da ikon adana shirinta a ƙwaƙwalwar ajiya; An gudanar da shirye-shirye ta hanyar amfani da matosai da maɓalli don canza wayoyi na ciki. Na farko da aka gane komfuta na zamani na dijital da aka adana-tsarin kwamfuta ita ce Manchester Baby, wacce ta fara shirinta na farko a ranar 21 ga Yuni 1948.<ref name="Enticknap">{{citation |last=Enticknap |first=Nicholas |title=Computing's Golden Jubilee |journal=Resurrection |issue=20 |date=Summer 1998 |url=http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res20.htm#d |issn=0958-7403 |access-date=19 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109142655/http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res20.htm#d |archive-date=9 January 2012 |url-status=dead }}.</ref>
Haɓaka transistor a ƙarshen 1940s a Bell Laboratories ya ba da damar ƙirƙirar sabbin kwamfutoci tare da rage yawan amfani da wutar lantarki. Kwamfutar shirin da aka tanada ta kasuwanci ta farko, Ferranti Mark I, tana ɗauke da bawuloli 4050 kuma tana da ƙarfin ƙarfin kilowatts 25. Idan aka kwatanta, kwamfuta ta farko da ta fara canzawa a Jami'ar Manchester kuma ta fara aiki a watan Nuwamba 1953, ta cinye watts 150 kawai a sigar ta ta ƙarshe.<ref>{{citation |doi=10.1049/esej:19980301 |last=Cooke-Yarborough |first=E. H. |title=Some early transistor applications in the UK |journal= Engineering Science & Education Journal|volume=7 |issue=3 |pages=100–106 |date=June 1998 |doi-broken-date=7 December 2024 |issn=0963-7346}}.</ref>
Wasu ci gaba da yawa a cikin fasahar semiconductor sun haɗa da haɗaɗɗen da'ira (IC) wanda Jack Kilby ya ƙirƙira a Texas Instruments da Robert Noyce a Fairchild Semiconductor a 1959, Silicon dioxide surface passivation by Carl Frosch da Lincoln Derick a 1955,<ref>{{Cite journal |last1=Frosch |first1=C. J. |last2=Derick |first2=L |date=1957 |title=Surface Protection and Selective Masking during Diffusion in Silicon |url=https://iopscience.iop.org/article/10.1149/1.2428650 |journal=Journal of the Electrochemical Society |language=en |volume=104 |issue=9 |pages=547 |doi=10.1149/1.2428650}}</ref> na farko planar silicon transistors ta Frosch da 57 Derick da Bells ƙungiyar,<ref>{{Cite journal |last=KAHNG |first=D. |date=1961 |title=Silicon-Silicon Dioxide Surface Device |url=https://doi.org/10.1142/9789814503464_0076 |journal=Technical Memorandum of Bell Laboratories |pages=583–596 |doi=10.1142/9789814503464_0076 |isbn=978-981-02-0209-5}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lojek |first=Bo |title=History of Semiconductor Engineering |date=2007 |publisher=Springer-Verlag Berlin Heidelberg |isbn=978-3-540-34258-8 |location=Berlin, Heidelberg |page=321}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Ligenza |first1=J.R. |last2=Spitzer |first2=W.G. |date=1960 |title=The mechanisms for silicon oxidation in steam and oxygen |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0022369760902195 |journal=Journal of Physics and Chemistry of Solids |language=en |volume=14 |pages=131–136 |bibcode=1960JPCS...14..131L |doi=10.1016/0022-3697(60)90219-5}}</ref><ref name="Lojek1202">{{cite book |last1=Lojek |first1=Bo |title=History of Semiconductor Engineering |date=2007 |publisher=[[Springer Science & Business Media]] |isbn=9783540342588 |page=120}}</ref> tsarin tsari na Jean Hoerni a cikin 1959,<ref>{{cite book |last1=Lojek |first1=Bo |title=History of Semiconductor Engineering |date=2007 |publisher=[[Springer Science & Business Media]] |isbn=9783540342588 |pages=120 & 321–323}}</ref><ref name="Bassett46">{{cite book |last1=Bassett |first1=Ross Knox |url=https://books.google.com/books?id=UUbB3d2UnaAC&pg=PA46 |title=To the Digital Age: Research Labs, Start-up Companies, and the Rise of MOS Technology |date=2007 |publisher=[[Johns Hopkins University Press]] |isbn=9780801886393 |page=46}}</ref> da microprocessor da Ted Hoff, Federico Faggin, Masatoshi Shima, da Stanley Mazor suka ƙirƙira a Intel a cikin 1971. Waɗannan mahimman abubuwan ƙirƙira sun haifar da haɓakar bayanan sirri da PC9 (1) fasahar sadarwa (ICT).<ref>{{cite web |title=Advanced information on the Nobel Prize in Physics 2000 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-physicsprize2000.pdf |website=[[Nobel Prize]] |date=June 2018 |access-date=December 17, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817152100/https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-physicsprize2000.pdf |archive-date=August 17, 2019 |url-status=live }}</ref>
Sabbin sabbin fasahohi sun riga sun canza duniya a karni na ashirin da daya yayin da mutane suka sami damar yin amfani da sabis na kan layi daban-daban.<ref>Information technology. (2003). In E.D. Reilly, A. Ralston & D. Hemmendinger (Eds.), ''Encyclopedia of computer science''. (4th ed.).</ref> Wannan ya canza ma'aikata sosai yayin da kashi talatin cikin dari na ma'aikatan Amurka sun riga sun shiga cikin wannan sana'a. Mutane miliyan 136.9 ke da alaƙa da Intanet da kansu, wanda yayi daidai da gidaje miliyan 51.<ref name=":0">Stewart, C.M. (2018). Computers. In S. Bronner (Ed.), ''Encyclopedia of American studies''. [Online]. Johns Hopkins University Press.</ref> Tare da Intanet, an kuma ƙaddamar da sabbin nau'ikan fasaha a duk faɗin duniya, wanda ya inganta inganci kuma ya sauƙaƙa abubuwa a duk faɗin duniya.
Ba a kai kadai ba, kwamfutoci da fasaha ma sun kawo sauyi a harkar tallace-tallace, wanda ya haifar da karin masu siyan kayayyakinsu. A cikin 2002, Amurkawa sun haura dala biliyan 28 a cikin kayayyaki kawai akan Intanet kadai yayin da kasuwancin e-commerce bayan shekaru goma ya haifar da tallace-tallace dala biliyan 289.<ref name=":0" /> Kuma yayin da kwamfutoci ke ci gaba da haɓaka cikin sauri a rana, ana ƙara amfani da su yayin da mutane ke ƙara dogaro da su a cikin ƙarni na ashirin da ɗaya.
== Sarrafa bayanai ==
=== Ma'ajiya ===
[[File:Large 1984 0535 0001.jpg|thumb|Ferranti Mark I computer logic board]]
[[File:PaperTapes-5and8Hole.jpg|right|upright=1.35|thumb|Punched tapes were used in early computers to store and represent data (computing)|data.]]
Kwamfutoci na farko na lantarki irin su Colossus sun yi amfani da tef mai naushi, doguwar takarda wadda aka wakilta bayanai da ramuka daban-daban, fasahar da yanzu ta daina aiki. Adana bayanan lantarki, wanda ake amfani da shi a cikin kwamfutoci na zamani, tun daga yakin duniya na biyu, lokacin da aka samar da wani nau'i na ƙwaƙwalwar jinkiri don kawar da ƙugiya daga siginar radar, aikace-aikacen farko da aka yi amfani da shi shine layin jinkirin mercury. Na'urar ma'ajiyar dijital ta farko da za a iya shiga bazuwar ita ce bututun Williams, wanda ya dogara da daidaitaccen bututun ray na cathode.<ref name="Resurrection">{{citation |title=Early computers at Manchester University |journal=Resurrection |volume=1 |issue=4 |date=Summer 1992 |url=http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res04.htm#g |issn=0958-7403 |access-date=19 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828010743/http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res04.htm#g |archive-date=28 August 2017 |url-status=dead }}.</ref> Duk da haka, bayanan da aka adana a cikinsa da ƙwaƙwalwar jinkirin layin sun kasance marasa ƙarfi a cikin gaskiyar cewa dole ne a ci gaba da wartsakewa, don haka ya ɓace da zarar an cire wuta. Farkon nau'i na ma'ajiyar kwamfuta mara maras tabbas ita ce gangunan maganadisu, wanda aka ƙirƙira a cikin 1932<ref name="MagDrum">{{citation |url=http://cs-exhibitions.uni-klu.ac.at/index.php?id=222 |title=Magnetic drum |work=Virtual Exhibitions in Informatics |editor=Universität Klagenfurt |access-date=21 August 2011 |archive-date=21 June 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060621130619/http://cs-exhibitions.uni-klu.ac.at/index.php?id=222 |url-status=dead }}.</ref> kuma aka yi amfani da shi a cikin Ferranti Mark 1, kwamfuta ta lantarki ta farko ta kasuwanci ta farko a duniya.<ref name="Digital60MM1">{{citation |title=The Manchester Mark 1 |url=http://www.digital60.org/birth/manchestercomputers/mark1/manchester.html |publisher=University of Manchester |access-date=24 January 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121112547/http://www.digital60.org/birth/manchestercomputers/mark1/manchester.html |archive-date=21 November 2008 |df=dmy-all }}.</ref>
Kungiyar IBM ta gabatar da na’urar Hard Disk ta farko a shekarar 1956, a matsayin wani bangare na tsarin kwamfutarsu na RAMAC guda 305.<ref>{{citation |last=Khurshudov |first=Andrei |title=The Essential Guide to Computer Data Storage: From Floppy to DVD |year=2001 |publisher=Prentice Hall |isbn=978-0-130-92739-2 |url=https://archive.org/details/essentialguideto00andr }}.</ref>: 6 Yawancin bayanai na dijital a yau har yanzu ana adana su ta hanyar magnetically a kan rumbun kwamfyuta, ko kuma ta hanyar sadarwa kamar CD-ROM.<ref>{{citation |last1=Wang |first1=Shan X. |last2=Taratorin |first2=Aleksandr Markovich |title=Magnetic Information Storage Technology |year=1999 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-734570-3}}.</ref> Ya zuwa 2007, kusan kashi 94% na bayanan da aka adana a duk duniya ana yin su ta hanyar lambobi:<ref name="USCNews">{{citation |last=Wu |first=Suzanne |title=How Much Information Is There in the World? |url=http://news.usc.edu/#!/article/29360/How-Much-Information-Is-There-in-the-World |work=USC News |publisher=University of Southern California |access-date=10 September 2013}}.</ref> 52% akan rumbun kwamfyuta, 28% akan na'urorin gani, da 11% akan tef ɗin maganadisu na dijital. An kiyasta cewa ikon adana bayanai akan na'urorin lantarki a duniya ya karu daga kasa da 3 exabyte a 1986 zuwa 295 exabyte a 2007,<ref name="HilbertLopez2011">{{citation |last1=Hilbert |first1=Martin |last2=López |first2=Priscila |title=The World's Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute Information |date=1 April 2011 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=332 |issue=6025 |pages=60–65 |doi=10.1126/science.1200970 |pmid=21310967|bibcode=2011Sci...332...60H |s2cid=206531385 |doi-access=free }}.</ref> yana ninka kusan kowane shekaru 3.<ref name="Hilbertvideo2011">{{cite news |url=http://ideas.economist.com/video/giant-sifting-sound-0 |title=Americas events – Video animation on The World's Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute Information from 1986 to 2010 |newspaper=The Economist |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118072720/http://ideas.economist.com/video/giant-sifting-sound-0 |archive-date=18 January 2012 |df=dmy-all}}</ref>
=== Databases ===
Tsarin Gudanar da Bayanai (DMS) ya fito a cikin 1960s don magance matsalar adanawa da dawo da adadi mai yawa na bayanai daidai da sauri. Farkon irin wannan tsarin shine IBM's Information Management System (IMS), wanda har yanzu ana tura shi sama da shekaru 50 bayan haka.<ref name="IMS">{{citation |last=Olofson |first=Carl W. |title=A Platform for Enterprise Data Services |date=October 2009 |publisher=[[International Data Corporation|IDC]] |url=http://public.dhe.ibm.com/software/data/sw-library/ims/idc-power-of-ims.pdf |access-date=7 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225123755/http://public.dhe.ibm.com/software/data/sw-library/ims/idc-power-of-ims.pdf |archive-date=25 December 2013 |url-status=dead }}.</ref> IMS tana adana bayanai bisa tsari, amma a cikin 1970s Ted Codd ya ba da shawarar madadin ma'ajiyar alaƙa dangane da saita ka'idar da tsinkayar dabaru da sanannun dabarun tebur, layuka, da ginshiƙai. A cikin 1981, Oracle ya fito da tsarin kula da bayanai na farko na kasuwanci (RDBMS). Duk DMS sun ƙunshi sassa; suna ba da damar samun damar bayanan da suke adanawa a lokaci guda ta hanyar masu amfani da yawa yayin da suke kiyaye amincin su.
Dukkanin ma’ajin bayanai sun zama ruwan dare a lokaci daya cewa tsarin bayanan da suke dauke da su ana fayyace su da kuma adana su daban daga bayanan da kansu, a cikin tsarin tsarin bayanai.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=BcOUCgAAQBAJ |title=Database System Concepts |last=Silberschatz |first=Abraham |date=2010 |publisher=McGraw-Hill Higher Education |isbn=978-0-07-741800-7 |language=en}}.</ref>
=== Watsawa ===
[[File:IBM card storage.NARA.jpg|thumb|IBM card storage warehouse located in Alexandria, Virginia in 1959. This is where the government kept storage of punched cards.]]
Wayar da bayanai tana da abubuwa guda uku: watsawa, yadawa, da liyafar. Ana iya rarraba shi gabaɗaya azaman watsa shirye-shirye, inda ake watsa bayanai ba tare da kai tsaye ba, ko kuma sadarwa, tare da tashoshi na sama da na ƙasa.
XML yana ƙara yin aiki azaman hanyar musayar bayanai tun farkon shekarun 2000, musamman don hulɗar da ta dace da na'ura kamar waɗanda ke cikin ka'idojin tushen yanar gizo irin su SOAP, yana bayyana "bayanai-in-shigar fiye da ... data-da-huta".
=== Yin magudi ===
Hilbert da Lopez sun gano saurin sauyin fasaha (wani nau'in dokar Moore): ƙayyadaddun ƙarfin aikace-aikacen inji don ƙididdige bayanan kowane mutum ya ninka kusan sau biyu kowane watanni 14 tsakanin 1986 da 2007; karfin kowane mutum na kwamfutocin duniya gabaɗaya ya ninka kowane watanni 18 a cikin shekaru ashirin ɗin; karfin sadarwar duniya kan kowane mutum ya ninka sau biyu kowane watanni 34; Ƙarfin ajiya na duniya ga kowane mutum yana buƙatar kusan watanni 40 don ninka (kowace shekara 3); kuma bayanan watsa shirye-shiryen kowane mutum ya ninka sau biyu a kowace shekara 12.3.
== Ayyuka ==
=== Imel ===
Fasaha da sabis na IT suna bayarwa don aikawa da karɓar saƙonnin lantarki (wanda ake kira "haruffa" ko "wasiƙun lantarki") akan hanyar sadarwar kwamfuta da aka rarraba (ciki har da duniya). A cikin sharuddan da abun da ke ciki na abubuwa da ka'idar aiki, lantarki mail kusan maimaita tsarin na yau da kullum (takarda) mail, aro biyu sharuddan (mail, wasika, ambulaf, abin da aka makala, akwatin, bayarwa, da sauransu) da kuma halaye fasali - sauƙi na amfani, saƙon watsa jinkiri, isa AMINCI kuma a lokaci guda babu garantin bayarwa. Fa'idodin i-mel sune: adiresoshin da mutum zai iya fahimta da kuma tunawa da su cikin sauƙi user_name@domain_name (misali, somebody@example.com); da ikon canja wurin duka a sarari rubutu da tsara, kazalika da sabani fayiloli; 'yancin kai na sabobin (a cikin yanayin gaba ɗaya, suna magana da juna kai tsaye); isasshe babban amincin isar da saƙo; sauƙin amfani da mutane da shirye-shirye.
Abubuwan da ke cikin imel ɗin sun haɗa da: kasancewar irin wannan al'amari kamar spam (talla mai yawa da saƙon hoto na hoto); rashin yiwuwar isar da garanti na takamaiman wasiƙa; yiwuwar jinkirin isar da saƙo (har zuwa kwanaki da yawa); iyaka akan girman saƙo ɗaya da kuma kan jimillar girman saƙonni a cikin akwatin saƙo (na sirri na masu amfani).
=== Tsarin bincike ===
A search system is software and hardware complex with a web interface that provides the ability to search for information on the Internet. A search engine usually means a site that hosts the interface (front-end) of the system. The software part of a search engine is a search engine (search engine) — a set of programs that provides the functionality of a search engine and is usually a trade secret of the search engine developer company. Most search engines look for information on World Wide Web sites, but there are also systems that can look for files on FTP servers, items in online stores, and information on Usenet newsgroups. Improving search is one of the priorities of the modern Internet (see the Deep Web article about the main problems in the work of search engines).
== Manazarta ==
<references group="lower-alpha" />
nhul8x97gh8sgu38904n8mejy0qj75r
Ezra Cornell
0
96122
969947
888937
2026-10-20T17:44:35Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969947
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ezra Cornell'''<ref>Lifshitz, Kenneth B. (2017). Makers of the Telegraph: Samuel Morse, Ezra Cornell and Joseph Henry. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc.</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ezra_Cornell</ref> (Janairu 11, 1807 - Disamba 9, shekarar alif 1874) ya kasance ɗan kasuwa ɗan kasar [[Amurka]], ɗan siyasa, mai koyarwa, kuma mai taimakon jama'a. Shi ne wanda ya kafa Western Union kuma wanda ya kafa Jami'ar Cornell. Ya kuma yi aiki a matsayin shugaban kungiyar noma ta [[New York (jiha)|New York]] kuma a matsayin Sanatan jihar [[New York]].<ref>https://books.google.com/books?id=AMtFAAAAYAAJ&q=cornell</ref>
== Farkon rayuwa ==
An haifi Cornell a Westchester Landing a yanzu 1515 Williamsbridge Road a Bronx a birnin New York zuwa Iliya Cornell da Eunice (Barnard), maginin tukwane. Ya girma kusa da DeRuyter, New York. Shi dan uwan Paul Cornell ne, wanda ya kafa unguwar Hyde Park ta [[Chicago]]. Hakanan yana da alaƙa da Ezekiel Cornell, Janar na Yaƙin Juyin Juya Hali wanda ya wakilci Rhode Island a Majalisar Nahiyar Nahiyar Na Biyu daga 1780 zuwa 1782, kuma ɗan'uwan William Cornell ne na nesa, wanda ya kasance farkon mazaunin Rhode Island.<ref>http://ezramagazine.cornell.edu/Update/March15/EU.Ezra.birthplace.trek.html</ref><ref>Klein, Kate. "Ezra Cornell's birthplace: The epic trek". Retrieved April 11, 2021. The site of Ezra Cornell's 1807 birthplace in what was then Westchester Landing, New York, is now a McDonald's at 1515 Williamsbridge Road in the Bronx</ref>
Farkon kakan kakannin Cornell na Amurka, Thomas Cornell (1595-1655), ya kasance Puritan kuma mabiyin Roger Williams da Anne Hutchinson kafin daga bisani ya rungumi Quakerism, bangaskiyar zuriyarsa.<ref>http://docsouth.unc.edu/csr/index.html/document/csr14-0462</ref>
== Aiki ==
Cornell da farko ya bi aikin kafinta kuma ya zagaya ko'ina cikin jihar New York a cikin wannan sana'a. Lokacin da ya fara kallon Lake Cayuga da Ithaca, New York a cikin bazara na shekarar 1828, ya yanke shawarar cewa Ithaca zai zama gidansa na gaba.<ref>{{Cite web |url=https://rmc.library.cornell.edu/Ezra-exhibit/EC-life/EC-life-2.html |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226111531/http://rmc.library.cornell.edu/Ezra-exhibit/EC-life/EC-life-2.html |archive-date=2024-12-26 |url-status=dead}}</ref>
Otis Eddy ya dauki Cornell a matsayin makaniki don yin aiki a injin auduga a Cascadilla Creek. A kan shawarar Eddy, Jeremiah S. Beebe ya ɗauki Cornell hayar don gyarawa da gyaran filastarsa da injin fulawa a Fall Creek. A lokacin doguwar haɗin gwiwar Cornell tare da Beebe, ya tsara kuma ya gina rami don sabon tseren niƙa akan Fall Creek, dam ɗin dutse akan Fall Creek (wanda ya kafa tafkin Beebe), da sabon injin fulawa. A 1832, an sanya Cornell mai kula da duk damuwar Beebe a Fall Creek.
A 1831, Cornell ya auri Mary Ann Wood a Dryden, New York. Iyalin matasa da masu girma suna buƙatar samun kuɗin shiga fiye da yadda zai iya samu a matsayin manajan masana'antar Beeebe, don haka Cornell ya sayi haƙƙin mallaka a cikin takardar shaidar sabon nau'in garma kuma ya fara tafiya shekaru da yawa daga Ithaca. Yankunansa na sayar da garma sun haɗa da jihohin Maine da Jojiya. Ya sayar a Maine a lokacin rani da Jojiya mai laushi a cikin hunturu.
=== Gidan waya ===
A cikin 1842, Cornell ya faru a cikin ofisoshin Maine Farmer, inda ya ga wani masani, F.O.J. Smith, ya lankwasa kan wasu tsare-tsare don “scraper” kamar yadda Smith ya kira shi. Don ayyukan da aka yi, an ba Smith kashi ɗaya cikin huɗu na haƙƙin mallaka na telegraph wanda Samuel Morse ya yi, kuma yana ƙoƙarin ƙirƙirar hanyar binne layukan telegraph a ƙasa a cikin bututun gubar. Cornell ya ƙirƙiro wani nau'in garma na musamman wanda zai tono rami mai tsawon ƙafa 6 6 (76 cm), ya shimfiɗa bututu da wayar tarho a cikin rami, sannan ya rufe shi sama. Daga baya an gano cewa natsewar bututun da kuma rashin ingancin wayoyi na hana wutar lantarkin da ke cikin wayoyi, don haka rataya wayar daga igiyoyin telegraph ta zama hanyar da aka amince da ita.<ref>"Charles Ezra Cornell 21 Becomes First Student on Trustee Board"</ref>
Cornell ya yi arzikinsa a cikin kasuwancin telegraph a matsayin abokin Samuel Morse. Cornell ya gina kuma ya ɗaure sanduna don layin telegraph na Baltimore-Washington, layin farko na telegraph na abu a cikin Amurka Don magance matsalar ƙarancin layukan telegraph, Cornell ya ƙirƙira ta amfani da insulators na gilashi a wurin da aka haɗa layin telegraph zuwa sanduna masu goyan baya. Bayan shiga tare da Morse, Cornell ya kula da ci gaba da yawancin layin telegraph, ciki har da wani yanki na New York, Albany & Buffalo line a 1846 da Erie da Michigan Telegraph Company, wanda ya haɗa Buffalo zuwa Milwaukee tare da abokansa John James Speed da Francis Ormand Jonathan Smith. Cornell, Speed, da Smith kuma sun gina layin New York da Erie, waɗanda suka yi gogayya da layin New York, Albany da Buffalo wanda Morse ke da babban rabo. An kammala layin a cikin 1849 kuma Cornell ya zama shugaban kamfanin.<ref>"Cornell connection - New York university founder picked up Wisconsin lumber land — on the cheap"</ref>
A cikin 1848, 'yar'uwar Cornell, Phoebe, ta auri Martin B. Wood kuma ta koma Albion, Michigan. Cornell ya bai wa Wood aikin gina sabbin layukan kuma ya sanya Phoebe ma'aikacin telegraph, mace ta farko da ke aiki a [[Amurka]].<ref>"Flipped Scrip, Flipping the Script: The Morrill Act of 1862, Cornell University, and the Legacy of Nineteenth-Century Indigenous Dispossession – Cornell University and Indigenous Dispossession Project"</ref>
Cornell ya sami babban arziki lokacin da aka haɗa layin Erie da Michigan tare da Hiram Sibley da Kamfanin New York da [[Mississippi]] sun kafa kamfanin Western Union. Cornell ya sami dala miliyan 2 a hannun jari na Western Union.
=== Majalisar Jihar New York ===
Cornell dan Republican ne na Majalisar Dokokin Jihar New York mai wakiltar Tompkins County a 1862 da 1863 kuma memba na Majalisar Dattijan Jihar New York daga 1864 zuwa 1867, inda ya yi aiki a cikin 87th, 88th, 89th, and 90th New York 'Yan Majalisun Dokokin Jihar [[New York]].
=== Gidan litattafan kyauta na Cornell ===
Cornell ya yi ritaya daga Western Union kuma ya mai da hankalinsa ga ayyukan agaji. Ya ba da Laburaren Kyauta na Cornell, ɗakin karatu na farko na jama'a ga 'yan ƙasar Ithaca. An haɗa ɗakin ɗakin karatu a ranar 5 ga Afrilu, 1864, kuma an gabatar da shi ga garin a ranar 20 ga Disamba, 1866. Ginin ɗakin karatu na asali ya tsaya a kusurwar Tioga da Seneca Street har sai da aka rushe a 1960. Laburaren ya samo asali a kan lokaci don yin hidima ga gundumar a matsayin gidan littafin al'umma na Tompkins County.
Don girmama bikin cika shekaru 150 na kyautarsa, an rataye bangon waje na Laburaren Jama'a na gundumar Tompkins a watan Oktoba, 2016.
=== Wanda ya kafa Jami'ar Cornell ===
Mai sha'awar kimiyya da aikin noma na rayuwa, ya ga babbar dama a cikin Ayyukan Morrill Land-Grant na 1862 don samo jami'a da za ta koyar da darussa masu amfani daidai da daidaitattun kayan tarihi waɗanda ƙarin cibiyoyin gargajiya suka fi so. Andrew Dickson White ya taimaka wajen tabbatar da matsayin sabuwar ma'aikata a matsayin jami'ar ba da kyauta ta New York, kuma an kafa Jami'ar Cornell kuma an ba da izini ta hanyar ƙoƙarinsu a 1865.
Jami'ar Cornell ta samu mafi girman kuɗaɗen shiga fiye da kwalejojin bayar da ƙasa na farko, galibi daga ma'amalar gidaje da Ezra Cornell ya jagoranta. A karkashin shirin bayar da filaye, gwamnatin tarayya ta ba da takardun kwalejojin, takardun da ke ba da damar zabar wani yanki na fili. Gabaɗaya waɗannan kwalejoji sun sayar da takardunsu. Ezra Cornell, duk da haka, ya riƙe mafi yawan rubutun, yana tsammanin zai ƙara farashin. Ya kuma fanshi wani ɗan guntun takarda don ƙasa mai ban sha'awa ko don haƙƙin katako, gami da dajin pine a Wisconsin. Yayin da kwalejoji na farko na ba da izinin ƙasa suka karɓi kusan rabin dala a kowace kadada, Cornell ya sami matsakaicin sama da dala 5 a kowace kadada a 1905. Saboda waɗannan abubuwan mallakar katako, ana kiran garin Cornell, Wisconsin don Cornell.
=== Kasuwancin hanyar jirgin kasa da rubuta wasiƙa ===
Cornell ya shiga kasuwancin layin dogo, amma bai samu nasara ba saboda firgici na 1873. Ya fara gina wani babban gida na Ithaca, Llenroc, wanda sunansa Cornell ya rubuta a baya, don maye gurbin gonarsa, amma ya mutu kafin a kammala shi. Llenroc ya kasance magadan Cornell ya kula da shi shekaru da yawa har sai an sayar da shi ga sashin Jami'ar Cornell na Delta Phi fraternity, wanda ya mamaye shi har yau; Forest Park, gidan gona na Cornell, an sayar da shi ga Jami'ar Cornell ta Delta Tau Delta fraternity babin amma daga baya aka rushe.
Babban marubucin wasiƙa, Cornell ya yi daidai da mutane da yawa kuma zai rubuta wasiƙu da yawa kowane mako. Hakan ya faru ne saboda tafiye-tafiyen da ya yi da kuma ’yan kasuwa da yawa da ya rike a tsawon shekarunsa na dan kasuwa da kuma daga baya a matsayinsa na dan siyasa kuma wanda ya kafa jami’a. Jami'ar Cornell ta sanya kusan haruffa 30,000 a cikin Cornell Correspondence yana samuwa akan layi.
== Rayuwar iyali\sirri ==
Ezra Cornell ya kasance ɗan Haihuwa Quaker, amma daga baya Ƙungiyar Abokai ta ƙi yin aure ba tare da bangaskiya ba ga "matar duniya", Mary Ann Wood, Methodist, a ranar 19 ga Maris, 1831.
A ranar 24 ga Fabrairu, 1832, Cornell ya rubuta martani mai zuwa game da korarsa daga Ƙungiyar Abokai saboda aurensa: "Na yi la'akari da cewa zabar aboki don rayuwa abu ne mai mahimmanci kuma farin ciki ko damuwa a wannan rayuwa ya dogara ne akan zabi."
Ya mutu a 1874. Cornell yana shiga cikin Sage Chapel a harabar Cornell tare da Daniel Willard Fiske da Jennie McGraw. An binne Cornell da farko a makabartar Ithaca City a Ithaca sannan daga baya ya koma Sage Chapel.<ref>https://doi.org/10.1017%2Fheq.2019.31</ref>
Babban ɗansa, Alonzo B. Cornell, ya zama gwamnan New York daga baya. Tun lokacin da aka kafa ta, kundin tsarin jami'ar ya ayyana cewa babban zuriyar Cornell an ba shi kujerar rayuwa a kwamitin amintattu na Jami'ar Cornell, a halin yanzu Charles Ezra Cornell. (Charles Ezra Cornell ya ɗauki matsayi a ranar 17 ga Nuwamba, 1969).<ref>https://cdsun.library.cornell.edu/?a=d&d=CDS19691117.2.28&srpos=16&e=-------en-20--1--txt-txIN-------</ref>
A cikin 1990, G. David Low, wanda ya kammala karatunsa na Jami'ar Cornell da kuma dan sama jannati na Space Shuttle, ya tafi da shi zuwa cikin sararin samaniya wasu safa na siliki guda biyu da Ezra Cornell ya yi a ranar aurensa a 1831.<ref>https://web.archive.org/web/20170316083253/http://www.mindspring.com/~tvcornel/cemetery.html</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{Reflist}}
[[Category:Mutuwan 1874]]
csxfdfydt6rwdf9g1t9zxhu00trypfd
Florence Akiiki Asiimwe
0
97375
970052
615422
2026-10-20T21:51:06Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970052
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Florence Akiiki Asiimwe''' 'yar siyasa ce [[Uganda|ta Uganda]], marubuciya, kuma malama. A ranar 14 ga watan Janairu, 2021, an zaɓe ta a matsayin Wakiliyar majalisa a gundumar Masindi a majalisar dokoki ta 11 ta Uganda. Tana da alaka da jam'iyyar National Resistance Movement wacce ita ce jam'iyya mai mulki tun a shekarar 1986.<ref>{{Cite web |title=FLORENCE ASIIMWE AKIIKI, Aspiring Woman MP 2021–2026, MASINDI |url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=2000 |access-date=March 16, 2021 |website=www.ugandadecides.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fountain Publishers: Africa-Leading Publishing House|url=https://www.fountainpublishers.co.ug/product_detail/community-mobilisation-skills|access-date=March 22, 2021|website=www.fountainpublishers.co.ug|archive-date=January 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124182728/https://www.fountainpublishers.co.ug/product_detail/community-mobilisation-skills|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|last=Akiiki|first=Asiimwe Florence|url=https://www.worldcat.org/oclc/724430547|title=The Untold Stories: Gender and homeownership in Urban Uganda Power relations in homeownerships in Uganda|date=2010|isbn=978-3-639-28651-9|location=Saarbrücken|oclc=724430547}}</ref><ref>{{Cite web|title=Florence Akiiki Asiimwe {{!}} Semantic Scholar|url=https://www.semanticscholar.org/author/Florence-Akiiki-Asiimwe/79652956|access-date=March 22, 2021|website=www.semanticscholar.org|language=en}}</ref>
== Aiki da ilimi ==
Asiimwe tana da digirin digirgir a fannin ilimin zamantakewa daga [[Jami'ar Cape Town]] da Masters of Science a cikin nazarin ci gaba daga Cibiyar International Institute of Social Studies daga [[Hague]], Netherlands.<ref name=":1">{{Cite web |title=Akiiki Asiimwe Florence {{!}} College of Humanities and Social Sciences – Contacts Directory |url=https://chuss.mak.ac.ug/directory/staff/akiiki-asiimwe-florence |access-date=March 26, 2021 |website=chuss.mak.ac.ug |language=en |archive-date=July 2, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702114246/https://chuss.mak.ac.ug/directory/staff/akiiki-asiimwe-florence |url-status=dead }}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |date=June 28, 2018 |title=Giving Hope Foundation Governance {{!}} Giving Hope Foundation |url=https://gh-f.org/governance/ |access-date=March 22, 2021 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220193149/https://gh-f.org/governance/ |archive-date=February 20, 2025 |url-status=dead}}</ref> Ta yi aiki a matsayin babbar malama a Sashen nazarin zamantakewar al'umma a [[Jami'ar Makerere]], malama ta wucin gadi a [[Jami'ar Yammacin Cape|Jami'ar Western Cape]], da kuma malama mai ziyara a Jami'ar Kyoto. <ref name=":0" /> Asiimwe ta buga littattafai masu taken ''Community Mobilisation Skills'' a cikin shekarar 2007 da ''Labarun da ba a bayyana ba: Jinsi da Mallakar Gida a Urban Uganda'' a shekarar 2011.<ref>{{Cite web |title=Fountain Publishers: Africa-Leading Publishing House |url=https://www.fountainpublishers.co.ug/product_detail/community-mobilisation-skills |access-date=March 22, 2021 |website=www.fountainpublishers.co.ug |archive-date=January 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124182728/https://www.fountainpublishers.co.ug/product_detail/community-mobilisation-skills |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Florence Akiiki Asiimwe {{!}} Semantic Scholar |url=https://www.semanticscholar.org/author/Florence-Akiiki-Asiimwe/79652956 |access-date=March 22, 2021 |website=www.semanticscholar.org |language=en}}</ref>
A yayin babban zaɓen Uganda na shekarar 2021 a ranar 14 ga watan Janairu, 2021, an zaɓe ta a matsayin wakiliyar majalisa a gundumar Masindi a majalisar dokoki ta 11 ta Uganda.<ref>{{Cite web|title=Fountain Publishers: Africa-Leading Publishing House|url=https://www.fountainpublishers.co.ug/product_detail/community-mobilisation-skills|access-date=March 22, 2021|website=www.fountainpublishers.co.ug|archive-date=January 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124182728/https://www.fountainpublishers.co.ug/product_detail/community-mobilisation-skills|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|last=Akiiki|first=Asiimwe Florence|url=https://www.worldcat.org/oclc/724430547|title=The Untold Stories: Gender and homeownership in Urban Uganda Power relations in homeownerships in Uganda|date=2010|isbn=978-3-639-28651-9|location=Saarbrücken|oclc=724430547}}</ref><ref>{{Cite web|title=Florence Akiiki Asiimwe {{!}} Semantic Scholar|url=https://www.semanticscholar.org/author/Florence-Akiiki-Asiimwe/79652956|access-date=March 22, 2021|website=www.semanticscholar.org|language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
hfrzgpi3fz7m3lyrmrx1wqgoaurd4sd
Elizabeth Hallam Smith
0
97544
969874
605822
2026-10-20T14:50:16Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969874
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Elizabeth Mary '''Hallam''' Smith''' CB FSA FRHistS (née Hallam; ''An haife ta'' 5 Nuwamba 1950) <ref> name="who">{{Cite web |title=Hallam Smith, Elizabeth Mary, (born 5 Nov. 1950), independent scholar and consultant; Director of Information Services and Librarian, House of Lords, 2006–16 {{!}} |url=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-245217 |website=[[Who's Who]] |language=en |doi=10.1093/ww/9780199540884.013.u245217 |isbn=978-0-19-954088-4}}</ref> masanin tarihin Ingilishi ne kuma ƙwararren masaniyar bayanai wanda ya kasance mai kula da ɗakin karatu na House of Lords Library daga 2006 zuwa 2016. Ita ce mace ta farko da ta rike mukamin kuma ita ce ta farko da za ta rike mukaman tare da Daraktan Ayyukan Bayanai.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Hallam Smith a Midsomer Norton, Somerset, 'yar Edwin William Lewis Hallam da Barbara Mary Anthony Hallam. <ref> name="who">{{Cite web |title=Hallam Smith, Elizabeth Mary, (born 5 Nov. 1950), independent scholar and consultant; Director of Information Services and Librarian, House of Lords, 2006–16 {{!}} |url=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-245217 |website=[[Who's Who]] |language=en |doi=10.1093/ww/9780199540884.013.u245217 |isbn=978-0-19-954088-4}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-245217 "Hallam Smith, Elizabeth Mary, (born 5 Nov. 1950), independent scholar and consultant; Director of Information Services and Librarian, House of Lords, 2006–16 |"]. ''[[Who's Who]]''. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1093/ww/9780199540884.013.u245217|10.1093/ww/9780199540884.013.u245217]]. [[ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-19-954088-4|<bdi>978-0-19-954088-4</bdi>]].</cite></ref>
Ta sami BA (Hons) da Ph.D. a Jami'ar London .
== Ayyuka ==
Hallam Smith ta fara aikinta a Ofishin Rubuce-rubucen Jama'a (wanda ya zama The National Archives a 2003), tana aiki a matsayin Mataimakin Mai Tsaro 1976-93, <ref> name="encyclopedia">{{Cite web |title=Hallam, Elizabeth M. |url=https://www.encyclopedia.com/arts/culture-magazines/hallam-elizabeth-m |access-date=16 February 2019 |website=Writers Directory 2005 |publisher=Encyclopedia.com}}</ref> Darakta na Ayyukan Jama'a 1993-2004, da Darakta Na Kasa da Ayyukan Jamaʼa 2004-2006. A shekara ta 2006 ta shiga ɗakin karatu na majalisa.<ref>{{Cite web |last=Lord Hope of Craighead |author-link=Baron Hope of Craighead |date=21 December 2016 |title=Address by Lord Hope of Craighead |url=https://www.theyworkforyou.com/lords/?id=2016-12-21b.1720.0 |access-date=16 February 2019 |publisher=Tributes in the House of Lords |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216212149/https://www.theyworkforyou.com/lords/?id=2016-12-21b.1720.0 |archive-date=16 February 2019 |url-status=dead}}</ref>
An nada ta a matsayin Aboki na Order of the Bath a cikin farar hula (CB) a cikin Kyautar Sabuwar Shekara ta 2017, don hidimomi ga majalisa da al'adun ƙasa.<ref>{{London Gazette|date=31 December 2016}}</ref> Ita 'yar Bincike ce ta girmamawa a Jami'ar East Anglia da Jami'ar York . Daga 2021 zuwa 2024 ta yi aiki a matsayin Mataimakin Shugaban Society of Antiquaries na London. <ref>{{Cite web |title=Our Trustees |url=https://www.sal.org.uk/about-us/how-we-are-run/our-trustees/ |access-date=7 February 2025 |website=Society of Antiquaries of London |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008151052/https://www.sal.org.uk/about-us/how-we-are-run/our-trustees/ |url-status=bot: unknown }}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Hallam Smith ta auri Terence Stephen Smith daga 1975 zuwa 2004. Suna da ɗa ɗaya da 'ya mace guda ɗaya
== Littattafai ==
* (bugawa ta biyu 2001)
* Hallam, Elizabeth M. (1980). Capetian France 987–1328. London: Longman. ISBN 0582489091. (second edition 2001)
Hallam, Elizabeth M. (1984). The Itinerary of Edward II and his Household, 1307–1328. List & Index Society. Vol. 211. London: List & Index Society.
Hallam, Elizabeth M. (1986). Domesday Book through Nine Centuries. London: Thames & Hudson. ISBN 0500250979.
Hallam, Elizabeth M. (1994). Saints: Over 150 patron saints for today. London: Weidenfeld and Nicolson. ISBN 0297833731.
Hallam, Elizabeth M. (1996). The Chronicles of the Wars of the Roses. Godalming: Bramley. ISBN 1858335884.
Hallam, Elizabeth M. (2000). Chronicles of the Age of Chivalry: the Plantagenet dynasty from 1216 to 1377: Henry III and the three Edwards, the era of the Black Prince and the Black Death. London: Salamander. ISBN 1840652748.
Hallam, Elizabeth M.; Bates, David, eds. (2001). Domesday Book. Stroud: Tempus. ISBN 0752419730.
* {{Cite book|edition=David}}
== Dubi kuma ==
* [[Karla Hayden|Carla Hayden]], mace ta farko mai kula da ɗakin karatu na MajalisaMai kula da Majalisa
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
li7u0z7t8jnxvls7mix2rt4c8t0fmtw
Hakkin Jima'i a Kenya
0
102422
969991
686565
2026-10-20T20:59:53Z
Yusuf Danmarna
49960
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
969991
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Mutanen da ke tsakanin jima'i a [[Kenya]] suna fuskantar manyan take hakkin dan adam, tun daga [[haihuwa]]. Akwai 'yan kariya daga yanka da kuma shigar da likitanci ba tare da amincewa ba kuma babu kariya ta doka daga nuna bambanci. Mutanen da ke tsakanin jima'i na iya samun matsala wajen samun takaddun shaida na haihuwa da sauran nau'ikan takardu.
A watan Fabrairun 2025, [[Kenya]] ta amince da mutane masu jima'i a hukumance a cikin tsarin rajistar haihuwa. An sake fasalin Dokar Rijistar Haihuwa da Mutuwa don haɗawa da jima'i a matsayin rukuni a cikin bayanan hukuma.<ref>{{Cite web |title=News |url=https://hapakenya.com/2025/02/08/kenya-makes-history-as-intersex-persons-officially-recognized-in-birth-registration/}}</ref>
== Tarihi ==
A al'ada, an kashe yara da aka gano suna da yanayin jima'i a lokacin haihuwa. Wannan yana fara canzawa, bisa ga masu juna biyu da kungiyoyin masu kula da haihuwa.<ref name="bbc2017">{{Cite web |last=Grady |first=Helen |last2=Soy |first2=Anne |date=May 4, 2017 |title=The midwife who saved intersex babies |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515044758/http://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 |archive-date=May 15, 2017 |website=BBC World Service, Kenya}}</ref> Yara masu rai na intersex na iya samun matsaloli wajen samun takardar shaidar haihuwa da sauran nau'ikan ganewa.
A watan Disamba na shekara ta 2017, masu gwagwarmayar jima'i na Afirka sun buga wata sanarwa da ta tsara bukatun cikin gida.
A watan Agustan 2018, [[Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta kasar Kenya.|Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kenya]] ta wallafa wani rahoto da ke kira ga bincike da sake fasalin shari'a don kare hakkokin mutanen da ke tsakanin jima'i a Kenya.
== Aminci na jiki da ikon cin gashin kansa na jiki ==
[[Fayil:Protection_of_intersex_children_from_harmful_practices.svg|right|thumb|260x260px| ]]
Rahotanni sun nuna cewa haihuwar jariri na jima'i za a iya ɗaukarsa a matsayin la'ana ko mummunar alama, wanda ke haifar da kisan jarirai. Seline Okiki, shugabar kungiyar masu kula da haihuwa, 'yan uwa mata goma, ta bayyana yadda ake kashe jarirai da aka haifa bayan haihuwa.<ref name="bbc2017">{{Cite web |last=Grady |first=Helen |last2=Soy |first2=Anne |date=May 4, 2017 |title=The midwife who saved intersex babies |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515044758/http://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 |archive-date=May 15, 2017 |website=BBC World Service, Kenya}}</ref>
A cikin shekara ta 2015, an ba da rahoton cewa wani matashi mai jima'i daga Malindi, Muhadh Ishmael, an nakasa shi kuma daga baya ya mutu a asibiti. A baya an bayyana shi a matsayin la'ana ga iyalinsa.<ref name="76crimes">{{Cite web |last=Odero |first=Joseph |date=December 23, 2015 |title=Intersex in Kenya: Held captive, beaten, hacked. Dead. |url=http://76crimes.com/2015/12/23/intersex-in-kenya-held-captive-beaten-hacked-dead/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425162007/https://76crimes.com/2015/12/23/intersex-in-kenya-held-captive-beaten-hacked-dead/ |archive-date=April 25, 2016 |access-date=2016-10-01 |website=76 CRIMES}}</ref><ref name="stewart2015">{{Cite web |last=Stewart |first=Colin |date=25 December 2015 |title=Will Kenyan intersex victim get a decent funeral at least? |url=http://76crimes.com/2015/12/24/will-kenyan-intersex-victim-get-a-decent-funeral-at-least/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501072752/https://76crimes.com/2015/12/24/will-kenyan-intersex-victim-get-a-decent-funeral-at-least/ |archive-date=2017-05-01 |access-date=2017-05-13 |website=76 CRIMES}}</ref>
A watan Oktoba na shekara ta 2018, Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kenya ta ba da rahoton cewa an tilasta wa wasu mutane masu jima'i yin tiyata kuma, a wasu lokuta an yi watsi da hanyoyin da suka haifar da mutuwa. "
A cikin wannan shekarar, an buga manyan rahotanni biyu na kasa game da halin da ake ciki na mutanen da ke tsakanin jima'i a Kenya: wani rahoto daga Hukumar Kula da 'Yancin Dan Adam ta Kenya, [1] da kuma wani rahoto na Taskforce on Policy, Legal, Institutional and Administrative Reforms game da Intersex Persons a Kenya. [2] Dukkanin rahotanni sun yi kira ga sake fasalin don kare lafiyar jiki na mutanen da ke tsakanin jima'i, da kuma aiki don magance zargi.
Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kenya ta yi kira ga taron ƙungiyar ma'aikatan kiwon lafiya ta jima'i, ta kafa jagororin ƙasa don ayyukan kiwon lafiya, da ƙungiyoyi masu yawa, da kuma jagorantar likitoci don "ba da shawara ga dukan iyaye su hana "mahimmanci" tiyata har sai yara sun kai shekarun da za su iya yanke shawara ga kansu", bincika kisan jarirai da cin zarafin yara, bincike kan tasirin taimakon likita na jima'i.
The Taskforce ya bayyana cewa "ya kamata a gudanar da aikin tiyata da hormonal ga yara dangane da matsayin su na jima'i kawai idan akwai gaggawa na likita bisa ga yardar da aka sani". Ya ba da shawarar cewa gwamnati ta samar da:
* "kariya daga sa hannun likita mara kyau da kuma tabbatar da ingantaccen magani"
* samar da jagororin, da inganta damar samun kiwon lafiya, gami da asusun magani da shawarwarin haihuwa.
== Karewa daga nuna bambanci ==
[[Fayil:Inclusion_of_sex_characteristics_in_anti-discrimination_law.svg|right|thumb|260x260px| ]]
Ana ɗaukar mutanen da ke tsakanin jima'i da yawa suna fama da mummunar zargi.<ref name="duggan2017">{{Cite web |last=Duggan |first=Briana |date=January 5, 2017 |title=Shame, taboo, ignorance: Growing up intersex |url=http://www.cnn.com/2017/01/05/health/growing-up-intersex-in-kenya/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703124645/http://www.cnn.com/2017/01/05/health/growing-up-intersex-in-kenya/index.html |archive-date=July 3, 2017 |access-date=2017-05-13 |website=CNN}}</ref> Wani rahoto na labarai na Kenya ya nuna yawan barin makaranta da wuri, tare da kungiyar Gama Africa ta ba da rahoton cewa kashi 60% na mutane 132 da aka sani sun fice daga makaranta "saboda cin zarafi da kulawa da suka samu daga takwarorinsu da malaman su".<ref name="odhiambo2016">{{Cite web |last=Odhiambo |first=Rhoda |date=October 20, 2016 |title=Kenya to mark international intersex day next week |url=http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511144918/http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 |archive-date=May 11, 2017 |access-date=2017-05-13 |website=The Star, Kenya}}</ref> Rahotanni na labarai sun nuna manyan matakan kashe kansa tsakanin mutanen da ke tsakanin jima'i.<ref name="odhiambo2016" />
A cikin shari'ar 2010 na Richard Muasya v. Babban Lauyan Hon. An yanke wa Muasya hukunci kan fashi da tashin hankali. Shari'ar ta bincika ko ya sha wahala ko a'a sakamakon haihuwar jima'i. An gano cewa an yi masa mummunan hali da wulakanci yayin da yake kurkuku.<ref name="icj2010">{{Cite web |last=International Commission of Jurists |date=2010 |title=Richard Muasya v. the Hon. Attorney General, High Court of Kenya (2 December 2010) |url=http://www.icj.org/sogicasebook/richard-muasya-v-the-hon-attorney-general-high-court-of-kenya-2-december-2010/ |publisher=International Commission of Jurists}}</ref>
Mutanen da ke tsakanin jima'i a Kenya a halin yanzu ba su da kariya daga nuna bambanci, amma haƙƙin mutanen da ke tsakanin jinsi a halin yanzu batun tattaunawa ne, gami da ta hanyar Taskforce karkashin jagorancin dan majalisa mai suna Isaac Mwaura. <ref name="chigiti2016">{{Cite web |last=Chigiti |first=John |date=September 14, 2016 |title=The plight of the intersex child |url=http://www.the-star.co.ke/news/2016/09/14/the-plight-of-the-intersex-child_c1419560 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129234516/http://www.the-star.co.ke/news/2016/09/14/the-plight-of-the-intersex-child_c1419560 |archive-date=January 29, 2017 |access-date=2017-05-13 |website=The Star, Kenya}}</ref> <ref name="njagi2016">{{Cite web |last=Njagi |first=John |date=October 10, 2016 |title=House to address matters of intersex people |url=http://www.nation.co.ke/news/House-to-address-matters-of-intersex-people/1056-3410778-hekur8z/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161213071648/http://www.nation.co.ke/news/House-to-address-matters-of-intersex-people/1056-3410778-hekur8z/index.html |archive-date=December 13, 2016 |access-date=2017-05-13 |website=Daily Nation}}</ref><ref name="kadida2016">{{Cite web |last=Kadida |first=Jillo |date=September 1, 2016 |title=Intersex people don't choose their gender, says Maraga |url=http://www.the-star.co.ke/news/2016/09/01/intersex-people-dont-choose-their-gender-says-maraga_c1412506 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111141253/http://www.the-star.co.ke/news/2016/09/01/intersex-people-dont-choose-their-gender-says-maraga_c1412506 |archive-date=November 11, 2016 |access-date=2017-05-13 |website=The Star, Kenya}}</ref> A wani bangare, wannan ya biyo bayan wata shari'ar kotu da aka yanke a shekarar 2014, na yaro wanda ba zai iya fara makaranta ba tare da takardar shaidar haihuwa ba.
Wani rahoto na 2018 da Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kenya ta bayar ya sami shaidar yaduwar kunya da nuna bambanci, gami da kisan jarirai, rashin rajistar haihuwa, da kuma yawan barin makaranta da wuri. Ya gano cewa mutanen da ke tsakanin jima'i sun sha wahala daga tatsuniyoyi cewa mutanen da suka hada jima'i sune samfurori na "la'ana", kuma cewa mutanen da ba su da jima'i ne ko masu canza launin fata, kuma waɗannan tatsuniyoyi sun lalata haƙƙinsu ga gwaji mai kyau.[1] Ya yi kira ga sake fasalin shari'a zuwa.
* Samar da ma'anar doka game da jima'i wanda ya fi girma kuma wanda ya fahimci bambancin bambancin jima'i
* Koyar da jama'a
* "Gwamma da aiwatar da dokokin da ke ba da tasiri ga tanadin Mataki na 27 (4) na Kundin Tsarin Mulki don tabbatar da rashin nuna bambanci ga mutane tsakanin jinsi a duk fannoni na rayuwa, gami da: ilimi, kiwon lafiya, aiki, wasanni da samun damar ayyukan jama'a, da kuma magance irin wannan nuna bambanci ta hanyar matakan adawa da nuna bambanci".
Taskforce ta ba da shawarar cewa gwamnati:
* "tabbatar da daidaito, girmamawa da kariya ga mutuncin mutanen da ke tsakanin jima'i a cikin bangaren shari'a na aikata laifuka".
== Takardun ganewa ==
A cikin shekara ta 2014, a cikin batun Baby 'A' (Suke ta hanyar mahaifiyarta EA) da kuma wani babban lauya da wasu 6 [2014], kotun Kenya ta umarci gwamnatin Kenya da ta ba da takardar shaidar haihuwa ga yaro mai shekaru biyar da aka haifa a shekara ta 2009 tare da al'aura mai rikitarwa. A Kenya takardar shaidar haihuwa ta zama dole don halartar makaranta, samun takardar shaidarsa ta ƙasa, da jefa kuri'a.<ref name="Reuters2014" /> Lauyan yaron, John Chigiti, ya bayyana cewa wannan "mataki ne na farko don gane mutanen da ke da jima'i".<ref name="Reuters2014" />
A baya, 2010, Kotun Koli, Richard Muasya v. Babban Lauyan, Kotun ta yanke shawarar cewa mutum ne ke da alhakin yin rajistar haihuwarsa, biyo bayan gazawar yin hakan a lokacin haihuwarsa.<ref name="icj2010">{{Cite web |last=International Commission of Jurists |date=2010 |title=Richard Muasya v. the Hon. Attorney General, High Court of Kenya (2 December 2010) |url=http://www.icj.org/sogicasebook/richard-muasya-v-the-hon-attorney-general-high-court-of-kenya-2-december-2010/ |publisher=International Commission of Jurists}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFInternational_Commission_of_Jurists2010">International Commission of Jurists (2010). [http://www.icj.org/sogicasebook/richard-muasya-v-the-hon-attorney-general-high-court-of-kenya-2-december-2010/ "Richard Muasya v. the Hon. Attorney General, High Court of Kenya (2 December 2010)"]. International Commission of Jurists.</cite></ref>
Rahoton Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kenya ya bayyana cewa bai kamata a sanya yara a cikin jinsi na uku ba amma ya kamata gwamnati ta "yi amfani da tsarin da kungiyoyin intersex suka ba da shawarar da aka sani da "mafi kyawun hanyar da ba ta tiyata ba" da kuma "ba da damar mutanen intersex su canza sunansu na doka da jinsi a kan dukkan takardun shaidansu. " The Taskforce ya ba da shawarar kirkirar wani nau'i na uku na jima'i ga mutanen intersex, "don sauƙaƙe ganewar mutanen intersex a cikin doka".
== Wasanni ==
A watan Mayu na shekara ta 2019, kungiyoyin yada labarai sun ba da rahoton cewa an sauke 'yan wasa mata biyu daga ƙungiyar' yan wasa ta ƙasa, biyo bayan shawarar Kotun Arbitration for Sport a cikin shari'ar Caster Semenya. 'Yan wasan sune zakaran mita 100 da 200 Maximilla Imali da mai tseren mita 400 Evangeline Makena .
== Kaddamar da 'yancin kai ==
Kungiyoyin Intersex a Kenya sun hada da Intersex Persons Society of Kenya, da kuma Jinsiangu / Jinsi Yangu . Dukkanin kungiyoyin an amince da su a matsayin manyan cibiyoyin da ba na Jiha ba a cikin rahoton Taskforce, tare da Gender Minority Advocacy Trust .
An fara yin bikin Ranar Sanarwar Jima'i a Kenya a cikin 2016. Gama Africa ta shirya tafiya a [[Nairobi]], tare da takarda da aka gabatar wa majalisa da abubuwan da [[Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta kasar Kenya.|Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kenya]] ta shirya.<ref name="odhiambo2016">{{Cite web |last=Odhiambo |first=Rhoda |date=October 20, 2016 |title=Kenya to mark international intersex day next week |url=http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511144918/http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 |archive-date=May 11, 2017 |access-date=2017-05-13 |website=The Star, Kenya}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOdhiambo2016">Odhiambo, Rhoda (October 20, 2016). [http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 "Kenya to mark international intersex day next week"]. ''The Star, Kenya''. [https://web.archive.org/web/20170511144918/http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 Archived] from the original on May 11, 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2017-05-13</span></span>.</cite></ref>
A cikin 2017, an fara aiki a kan "Dokar Misali kan haƙƙin mutanen da ke tsakanin jima'i a Afirka". An gudanar da taron shawarwari na farko a Cibiyar Kare Hakkin Dan Adam a [[Jami'ar Pretoria]], a [[Afirka ta Kudu]]. Wakilan Kenya sun hada da John Chigiti na Gender Minorities Action Trust Foundation-Kenya (GMAT), wanda ya wakilci mutane masu jima'i a cikin shari'ar Kotun Koli ta 2010 da 2014.
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist|2}}
==Bibiyar Tarihi==
{{Refbegin|30em}}
* {{citation | author-link = Kenya National Commission on Human Rights| isbn = 978-9966-040-49-7| last = Kenya National Commission on Human Rights| title = Equal in Dignity and Rights: Promoting The Rights of Intersex Persons In Kenya| location = Nairobi| date = August 2018| url = http://www.knchr.org/Publications/Thematic-Reports/Group-Rights/Rights-of-Sexual-Minorities}}
* {{citation | last = Office of the Attorney General and Department of Justice| title = Report of the Taskforce on Policy, Legal, Institutional and Administrative Reforms regarding Intersex Persons in Kenya| date = 2018 | url = http://www.knchr.org/Publications/Thematic-Reports/Group-Rights/Rights-of-Sexual-Minorities}}
* {{cite web | url = https://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 | title = The midwife who saved intersex babies | first1 = Helen | last1 = Grady |first2 = Anne | last2 = Soy | work = BBC World Service, Kenya | date = May 4, 2017}}
* {{Cite web| publisher = International Commission of Jurists| last = International Commission of Jurists| title = Richard Muasya v. the Hon. Attorney General, High Court of Kenya (2 December 2010)| date = 2010| url = http://www.icj.org/sogicasebook/richard-muasya-v-the-hon-attorney-general-high-court-of-kenya-2-december-2010/}}
* {{Citation | publisher = High Court of Kenya| last1 = High Court of Kenya| title = Baby 'A' (Suing through her Mother E.A) & another v Attorney General & 6 others [2014]| location = Nairobi| date = December 5, 2014}}
{{Refend}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
m6sl4ns813u544wegrzc0vpvjwhfi8w
969994
969991
2026-10-20T21:05:42Z
Yusuf Danmarna
49960
An gyara tsarin fassara zuwa ingantaccen harshen Hausa, an cire maimaitawar manazarta (ref tags), an inganta haɗin shafuka (links), sannan an sauya rukunin shafin zuwa [[Rukuni:Kenya]] da [[Rukuni:Haƙƙin ɗan adam]] domin dacewa da tsarin Wikipedia.
969994
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Mutane masu jinsi biyu (intersex) a [[Kenya]] suna fuskantar manyan ƙalubale na haƙƙin ɗan adam tun daga haihuwa. Tiyatar da ake yi wa jarirai ba tare da amincewar iyaye ko ta mutumin da kansa ba tana haifar da matsaloli da dama. Haka zalika, mutane masu wannan yanayi kan sami matsala wajen samun takaddun shaida na haihuwa da sauran nau'ikan katin shaida.
A watan Fabrairun 2025, [[Kenya]] ta amince da mutane masu jinsi biyu a hukumance a cikin tsarin rajistar haihuwa. An sake fasalin Dokar Rijistar Haihuwa da Mutuwa domin haɗa su a matsayin rukuni a cikin bayanan hukuma.<ref>{{Cite web |title=News |url=https://hapakenya.com/2025/02/08/kenya-makes-history-as-intersex-persons-officially-recognized-in-birth-registration/}}</ref>
== Tarihi ==
A al'adance, ana kashe jariran da aka gano suna da yanayin jinsi biyu a lokacin haihuwa. Wannan al'ada ta fara sauyawa albarkacin ƙungiyoyin kare haƙƙin bil'adama da ungozoma.<ref name="bbc2017">{{Cite web |last=Grady |first=Helen |last2=Soy |first2=Anne |date=May 4, 2017 |title=The midwife who saved intersex babies |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515044758/http://www.bbc.com/news/world-africa-39780214 |archive-date=May 15, 2017 |website=BBC World Service, Kenya}}</ref> Duk da haka, yaran da ke raye suna fuskantar ƙalubale wajen samun katin shaida.
A watan Disamba na shekarar 2017, masu gwagwarmayar intersex na Afirka sun fitar da wata sanarwa da ta tsara buƙatunsu. A watan Agustan 2018 kuwa, Hukumar Kare Haƙƙin Ɗan Adam ta Kenya ta wallafa rahoto da ke kira ga gyaran shari'a domin kare mutane masu jinsi biyu.
== Amincin jiki da 'yancin kai ==
[[Fayil:Protection_of_intersex_children_from_harmful_practices.svg|thumb|Kare yara masu jinsi biyu daga ayyuka masu cutarwa]]
Rahotanni sun nuna cewa haihuwar jaririn da ke da jinsi biyu yakan zama abin kyama ko ɗauka a matsayin la'ana a wasu al'ummomi. Seline Okiki, shugabar ƙungiyar ungozoma, ta bayyana yadda ake kashe irin wadannan jarirai bayan haihuwa.<ref name="bbc2017" />
A cikin shekarar 2015, an ba da rahoton cewa wani matashi mai jinsi biyu daga Malindi, Muhadh Ishmael, an nakasa shi sakamakon duka kuma daga baya ya rasu a asibiti.<ref name="76crimes">{{Cite web |last=Odero |first=Joseph |date=December 23, 2015 |title=Intersex in Kenya: Held captive, beaten, hacked. Dead. |url=http://76crimes.com/2015/12/23/intersex-in-kenya-held-captive-beaten-hacked-dead/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425162007/https://76crimes.com/2015/12/23/intersex-in-kenya-held-captive-beaten-hacked-dead/ |access-date=2016-10-01 |website=76 CRIMES}}</ref>
== Karewa daga nuna bambanci ==
Mutane masu jinsi biyu a Kenya suna fuskantar kyama da nuna bambanci.<ref name="duggan2017">{{Cite web |last=Duggan |first=Briana |date=January 5, 2017 |title=Shame, taboo, ignorance: Growing up intersex |url=http://www.cnn.com/2017/01/05/health/growing-up-intersex-in-kenya/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703124645/http://www.cnn.com/2017/01/05/health/growing-up-intersex-in-kenya/index.html |access-date=2017-05-13 |website=CNN}}</ref> Ƙungiyar Gama Africa ta ba da rahoton cewa kashi 60% na mutane 132 da aka sani sun bar makaranta sakamakon cin zarafi daga takwarorinsu da malamansu.<ref name="odhiambo2016">{{Cite web |last=Odhiambo |first=Rhoda |date=October 20, 2016 |title=Kenya to mark international intersex day next week |url=http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511144918/http://www.the-star.co.ke/news/2016/10/20/kenya-to-mark-international-intersex-day-next-week_c1441157 |access-date=2017-05-13 |website=The Star, Kenya}}</ref>
== Takaddun ganewa ==
A cikin shekarar 2014, a shari'ar Baby 'A', kotun Kenya ta umarci gwamnati da ta ba da takardar shaidar haihuwa ga wani yaro mai shekaru biyar da aka haifa da al'aura biyu, domin bashi damar halartar makaranta.<ref name="Reuters2014" />
== Manazarta ==
{{reflist}}
== Bibiyar Tarihi ==
{{Refbegin|30em}}
* {{citation | last = Kenya National Commission on Human Rights | title = Equal in Dignity and Rights: Promoting The Rights of Intersex Persons In Kenya | location = Nairobi | date = August 2018 | url = http://www.knchr.org/Publications/Thematic-Reports/Group-Rights/Rights-of-Sexual-Minorities}}
* {{citation | last = Office of the Attorney General and Department of Justice | title = Report of the Taskforce on Policy, Legal, Institutional and Administrative Reforms regarding Intersex Persons in Kenya | date = 2018}}
{{Refend}}
[[Rukuni:Kenya]]
[[Rukuni:Haƙƙin ɗan adam]]
fod1w6jsdb87wu48y5iigu3l59djuqh
Esther Stanford-Xosei da Agenda na Maidowa na Pan-Afirka
0
103379
969945
886061
2026-10-20T17:11:33Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969945
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Esther Stanford-Xosei''' (an haife shi kusan 1974) ƙwararriyar doka ce ta Biritaniya kuma mai ba da shawara [[Pan-Africanism|ta Pan-Afrika]] wacce ta fito a matsayin fitacciyar murya a cikin ƙungiyar [[Sakamako na bauta|ramuwa]] ta duniya ga al'ummomin Afirka. Mahimman gudunmawar da ta bayar sun haɗa da taimakawa wajen kafa Ƙungiyar Raya Kasuwanci ta Pan-Afrika a Turai (PARCOE) a cikin 2001 da kuma sauƙaƙe ƙirƙirar Ƙungiyar Ƙwararrun Ƙwararrun Ƙwararrun Ƙwararrun Afirka a cikin Majalisar Birtaniya a 2021. <ref name="roape2022">{{Cite web |date=10 March 2022 |title=Afrika and reparations activism in the UK – an interview with Esther Stanford-Xosei |url=https://roape.net/2022/03/10/afrika-and-reparations-activism-in-the-uk-an-interview-with-esther-stanford-xosei/ |access-date=15 December 2024 |website=Review of African Political Economy}}</ref>
== Tarihi da ilimi ==
An haife shi a Kudancin London zuwa iyayen ƙaura na Caribbean daga [[Barbados]] da [[Guyana]], Stanford-Xosei's sani na siyasa an tsara shi a lokacin ƙuruciyarta ta Ƙungiyar Anti-Apartheid . Tana da shekaru goma sha uku a cikin 1987, ta nuna farkon adabi da basirar siyasa ta hanyar lashe gasar rubuce-rubuce ga matasa mawallafa Bakar fata tare da makala mai taken "Ba kawai daidaito ba amma adalci," wanda ya yi magana game da wargaza wariyar launin fata . <ref name="roape2022"/>
Tafiya ta ilimi ta kai ta Jami'ar Kent don nazarin shari'a, inda ta ci karo da dabarun nazarin shari'a mai mahimmanci . Stanford-Xosei a halin yanzu yana neman digiri na digiri a Jami'ar Chichester, yana mai da hankali kan bangaren Biritaniya na Ƙungiyar Jama'a ta Duniya don Matsalolin Afirka. <ref name="liverpool2024">{{Cite web |title=Speaker Bios |url=https://www.liverpool.ac.uk/csis/events-and-projects/csis-barriers-black-academia/speaker-bios/ |access-date=15 December 2024 |website=University of Liverpool |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123103239/https://www.liverpool.ac.uk/csis/events-and-projects/csis-barriers-black-academia/speaker-bios/ |archive-date=23 November 2025 |url-status=dead}}</ref>
== Ayyukan sana'a da shawarwari ==
=== Kwarewar shari'a ===
Stanford-Xosei yana gano ƙwararre a matsayin mai ba da shawara, ƙware a aikace aikace na fikihu . Ta bayyana matsayinta na musamman na ƙwararru a matsayin na "lauyoyin 'yan daba' na Pan-Afrikan na duniya" wanda ke aiki a matsayin mai fafutuka na tushen al'umma a fagen shari'a. <ref name="roape2022"/>
=== Samar da PARCOE ===
Shekara ta 2001 ta nuna haɗin gwiwar Stanford-Xosei tare da 'yan Afirka Pan-Afrikan Kofi Mawuli Klu na Ghana da Kwame Adofo Sampong wajen kafa Ƙungiyar Haɗin Kai na Pan-Afrikan a Turai (PARCOE). An ƙirƙiri wannan ƙungiyar don magance abin da Stanford-Xosei ya fahimta a matsayin rashin bayar da shawarwarin sadaukar da kai don ramawar Pan-Afrika a cikin maganganun siyasar Turai.
=== Yakin Maangamizi ===
Stanford-Xosei ya kafa kuma ya jagoranci '''Dakatar da Maangamizi: Muna Cajin Kamfen Kisa / Ecocide''' . "Maangamizi," wanda aka samo daga kalmomin [[Harshen Swahili|Kiswahili]] da Pan-Afrikan, ya bayyana tsarin yunƙuri na kawar da al'ummomin Afirka da duk wani nau'i na ainihi na Afirka, wanda aka bayyana ta hanyar ci gaba na bautar chattel, mulkin mallaka, da kuma cin zarafi. <ref name="stopmaangamizi2021">{{Cite web |date=20 October 2021 |title=Ourstory continues to be made: APPG on African Reparations (APPGAR) established today |url=https://stopthemaangamizi.com/2021/10/20/ourstory-continues-to-be-made-appg-on-african-reparations-appgar-established-today/ |access-date=15 December 2024 |website=Stop the Maangamizi}}</ref>
=== Jagorancin ilimi ===
A matsayin Babban Daraktan Cibiyar Ilimi ta Maangamizi, Stanford-Xosei yana kula da sashin ilimi na Tsaida Yakin Maangamizi. Manufar amintar ta dogara ne akan haɓaka wayar da kan al'amuran ramawa da al'adun Afirka. <ref name="linkedin2024">{{Cite web |title=Esther Xosei - Executive Director |url=https://uk.linkedin.com/in/esther-xosei |access-date=15 December 2024 |website=LinkedIn}}</ref>
=== Haɗin kai na majalisa ===
Stanford-Xosei ya taka rawar gani wajen ƙirƙirar Rukunin Majalisun Jam'iyyar Duk-Dan Afirka (APPGAR) a cikin Majalisar Burtaniya a cikin Oktoba 2021. Wannan ci gaban ya wakilci dandalin farko na farko a cikin cibiyoyin gwamnatin Biritaniya da aka keɓe don cikakkiyar jawabin ramuwa na Afirka. <ref name="parliament2021">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=All-Party Parliamentary Group for African Reparations |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm/cmallparty/211117/afrikan-reparations.htm |access-date=15 December 2024 |website=UK Parliament}}</ref>
== Tsarin ka'idar da tsarin ramuwa ==
=== M samfurin ramawa ===
Stanford-Xosei yana haɓaka fasalin fa'ida mai fa'ida wanda ya wuce mayar da kuɗi. Tsarin tsarinta ya ƙunshi:
* '''Sake Makowa''' : Maido da abubuwa na tarihi, al'adu, da na ruhaniya don magance ɓarnar da al'ummar Afirka suka yi wa bayi.
* '''Adalci na fahimi''' : Farfado da al'adun haziƙan ƴan asalin Afirka waɗanda suka haɗa da harshe, ruhi, falsafa, furci na fasaha, da ilimin fasaha
* '''Matsakaicin tushen ƙasa''' : Samar da damar yanki da maido da haƙƙin kayan gado da na gado.
* '''Maido da muhalli''' : Gyara cutar da muhalli da ci gaba da gudanar da albarkatun albarkatu <ref name="roape2022"/>
=== Gidauniyar Nkrumah ===
Tushen tunani na gwagwarmayar Stanford-Xosei yana dogara ne sosai kan akidar Kwame Nkrumah ta Pan-Afrikanist da kuma rubuce-rubucen juyin juya halinsa bayan shekarar 1966. Gwagwarmayarta tana mayar da hankali ne kan cimma "maidowa da ikon mulkin Afirka" da gina Afirka a matsayin "Ƙungiyar Al'ummomin Pan-Afrikan" ƙarƙashin jagorancin haɗin gwiwa na al'ummomin nahiyar da na ‘yan gudun hijira. <ref name="roape2022"/>
=== Haɗa muhalli ===
Stanford-Xosei ta kirkiro tsarin "Gyaran Duniya," wanda ke haɗa batun biyan diyya ga Afirka da manyan shirye-shiryen adalci na muhalli da sauyin yanayi. Wannan tsarin tunani ya samu karbuwa a cikin fafutukar kare muhalli, musamman ta hanyar tasiri ga kungiyar Extinction Rebellion ta hanyar aikin kamfen na Stop the Maangamizi. <ref name="greenparty2021">{{cite web |url=https://www.greenparty.org.uk/assets/files/Communications/COP26_Climate_Reparations.pdf |title=COP26 Climate Reparations |website=Green Party of England and Wales |date=2021 |access-date=15 December 2024}}</ref>
== Tasiri na duniya da nasarori ==
=== Sha’anin ilimi ===
Stanford-Xosei ta kafa kanta a matsayin mai hada fannonin ilimi da fafutukar kare hakki, tana hade darasin doka da tarihin al’adu. Gudunmawar ta a fannin ilimi ta hada da halartar tarukan kasa da kasa na masana da kuma wallafa bincike da suka mayar da hankali kan batun biyan diyya, musamman ta hanyar hadin gwiwa da International Network of Scholars and Activists for Afrikan Reparations (INOSAAR).<ref name="inosaar2017">{{cite web |url=https://www.inosaar.llc.ed.ac.uk/en/principles-participation |title=Principles of participation |website=INOSAAR |access-date=15 December 2024}}</ref>
=== Tasiri a manufofin kananan hukumomi ===
Kokarin Stanford-Xosei wajen fafutukar diyya ya taimaka wajen sanya wasu kananan hukumomin Birtaniya su amince da kudurorin diyya, ciki har da Islington, Lambeth, da [[Bristol]] City Council. Wadannan sanarwar na [[Ƙananan hukumomin Najeriya|kananan hukumomi]] na goyon bayan kiraye-kirayen yakin neman kafa Kwamitin Binciken Gaskiya da Adalci na diyya a majalisar dokokin Birtaniya.<ref name="bristol2021">{{cite web |url=https://democracy.bristol.gov.uk/mgAi.aspx?ID=22977 |title=Reparations and Atonement motion |website=Bristol City Council |date=2021 |access-date=15 December 2024 |archive-date=9 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209072817/https://democracy.bristol.gov.uk/mgAi.aspx?ID=22977 |url-status=dead }}</ref>
=== Kungiyoyin da take da hannu a ciki ===
Stanford-Xosei tana da rawa a kungiyoyi da dama na kasa da kasa:
* International Network of Scholars and Activists for Afrikan Reparations (INOSAAR)
* Global Afrikan Peoples Parliament
* Extinction Rebellion Internationalist Solidarity Network
* Afrikan Emancipation Day Reparations March Committee<ref name="roape2022"/>
== Gwagwarmayar Pan-African na Diyya ==
=== Asalin tarihi ===
Gwagwarmayar Pan-African don diyya ta samo asali tun daga karni na 18 da masu fafutuka kamar Ottobah Cugoano da kungiyar Sons of Africa a birnin London. Yunkurin yau ya ginu ne bisa tubalin da tarukan Pan-African Congress suka shimfida, musamman taron Manchester na 1945, da kuma gudunmawar shugabannin tunanin Pan-African na karni na 20.<ref name="roape2022"/>
=== Ayyukan zamani ===
Yanzu haka ajandar diyya ta Pan-African ta kunshi:
* Goyon bayan [[Durban]] Declaration and Programme of Action daga taron World Conference Against Racism na 2001
* Hadin gwiwa tsakanin kungiyoyin nahiyar Afirka da na 'yan gudun hijira
* Hada da manufofin adalcin muhalli da sauyin yanayi
* Inganta gaskiya da sulhu
* Kiraye-kirayen gyaran tsarin gwamnati da cibiyoyin ta<ref name="durban2001">{{cite web |url=https://www.ohchr.org/en/racism/fighting-racism-20-years-adoption-durban-declaration-and-programme-action |title=Fighting Racism, 20 Years on from the adoption of the Durban Declaration |website=UN Office of the High Commissioner for Human Rights |access-date=15 December 2024}}</ref>
=== Manyan kungiyoyin jagoranta ===
Muhimman cibiyoyi a cikin gwagwarmayar diyya ta Pan-African sun hada da:
* Caribbean Community (CARICOM) Reparations Commission
* Shirin diyya na African Union
* Pan-Afrikan Reparations Coalition in Europe (PARCOE)
* Kwamitoci da kungiyoyin fararen hula masu rajin diyya a kasashe daban-daban.
== Ganewa da girmamawa ==
Stanford-Xosei ta sami amincewa a matsayin fitacciya a fafutukar diyya ta ƙasa da ƙasa, kuma ta halarci tarukan duniya da tarukan kimiyya da ke tattauna diyya da nazarin Pan-Afrika.<ref name="medium2023">{{cite web |url=https://adamajmunu.medium.com/black-and-pan-african-women-who-changed-the-world-through-activism-3a7c773daac6 |title=Black and Pan-African Women Who Changed the World Through Activism |website=Medium |date=31 July 2023 |access-date=15 December 2024}}</ref>
== Gudunmawar kimiyya da bayyana a kafafen watsa labarai ==
Stanford-Xosei ta rubuta gudunmawa ga wallafe-wallafen kimiyya da dama kuma ta halarci hirarraki masu yawa dangane da fafutukar diyya. Binciken ta ya bayyana a cikin mujallu da ke mayar da hankali kan tattalin arzikin siyasa na Afirka da binciken warware mulkin mallaka.
== Manazarta ==
{{reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
qesbo8c73trovsny6f7fos58e0j0v9a
Edmund Yakani
0
105367
969851
910652
2026-10-20T13:04:46Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969851
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Edmund Yakani''' ɗan gwagwarmayar jama'a ne na Sudan ta Kudu kuma mai ba da shawara kan haƙƙin ɗan adam. Shi ne Babban Darakta na Ƙarfafa Ƙarfin Al'umma don Ci gaba (CEPO), ƙungiyar da ke zaune a [[Juba]], [[Sudan ta Kudu]], wanda ke aiki a kan batutuwan da suka shafi gina zaman lafiya, haƙƙin ɗan adam, da mulkin dimokuradiyya. An san shi da shiga cikin shirye-shiryen farar hula a lokacin da kuma bayan yakin basasar Sudan ta Kudu.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Yakani ta yi karatun kimiyyar siyasa da doka a Jami'ar Juba . Har ila yau, yana da difloma a cikin jinsi da karatun shari'a. Kafin ya zama mai fafutuka na cikakken lokaci, ya yi aiki a kan bincike da kuma fafutukar manufofi da suka shafi shugabanci, mulkin doka, da sake fasalin bangaren tsaro.<ref>{{Cite web |title=Mr. Edmund Yakani Berizilious |url=https://cepo-southsudan.org/team/mr-edmund-yakani-berizilious |access-date=2025-06-28 |website=Community Empowerment for Progress Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20250628163936/https://cepo-southsudan.org/team/mr-edmund-yakani-berizilious |archive-date=2025-06-28 |url-status=dead}}</ref>
== Ayyuka da gwagwarmaya ==
Yakani ya taka muhimmiyar rawa a yanayin farar hula na Sudan ta Kudu, musamman a lokacin tattaunawar zaman lafiya da kokarin sake ginawa bayan rikici. A matsayinsa na babban darektan CEPO, <ref>{{Cite web |title=Community Empowerment for Progress Organization (CEPO) |url=https://uncaccoalition.org/anti-corruption-platforms/africa/south-sudan/community-empowerment-for-progress-organization/ |access-date=2025-06-28 |website=UNCAC Coalition |language=en-US |archive-date=2025-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806082952/https://uncaccoalition.org/anti-corruption-platforms/africa/south-sudan/community-empowerment-for-progress-organization/ |url-status=dead }}</ref> ya ba da gudummawa ga tattaunawar kasa, lura da zabe, tattaunawar adalci na wucin gadi, da kuma bayar da shawarwari ga shugabanci mai hada kai. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=March 8, 2024 |title=CEPO’s Yakani embarks on global lobby for peaceful transition in South Sudan |url=https://www.radiotamazuj.org/en/news/article/cepos-yakani-embarks-on-global-lobby-for-peaceful-transition-in-south-sudan |access-date=June 28, 2025 |website=Radio Tamazuj |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Team |url=https://cepo-southsudan.org/team |access-date=2025-06-28 |website=Community Empowerment for Progress Organization}}</ref>
Ya kuma yi aiki a dandamali na al'umma na yanki, gami da zabensa a 2023 a matsayin Shugaban Kungiyar Jama'a ta Gabashin Afirka (EACSOF). Yakani ya kasance yana da hannu akai-akai a cikin bayar da shawarwari a matakin ƙasa da na duniya, yana shiga tare da masu tsara manufofi da cibiyoyin da suka shafi Sudan ta Kudu.<ref>{{Cite web |last=Ninrew |first=Chany |date=2023-05-05 |title=Edmund Yakani named new EAC Civil Society leader |url=https://www.eyeradio.org/edmund-yakani-elected-head-of-eac-civil-society/ |access-date=2025-06-28 |website=Eye Radio |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-05-09 |title=CEPO’s Yakani elected president of regional civil society forum |url=https://www.radiotamazuj.org/en/news/article/cepos-yakani-elected-president-of-regional-civil-society-forum |access-date=2025-06-28 |website=Radio Tamazuj |language=en-US}}</ref>
A cikin 2024, Yakani ya ziyarci Washington, DC don yin hulɗa da jami'an gwamnatin Amurka, kungiyoyin farar hula, da kungiyoyin kasa da kasa, suna ba da shawara ga sauya mulkin demokraɗiyya da girmama haƙƙin ɗan adam a Sudan ta Kudu.
Ayyukan Yakani a wasu lokuta sun jawo barazanar. Ya ba da rahoton a fili cewa yana karɓar barazanar mutuwa kuma ana niyya da shi saboda sukar da ya yi wa 'yan wasan siyasa a Sudan ta Kudu. Duk da wannan, ya kasance mai magana a kan batutuwan da suka shafi haƙƙin ɗan adam, sararin jama'a, da lissafin gwamnati.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-02-14 |title=South Sudanese human rights defender Edmund Yakani Receives Death Threats |url=https://crd.org/2020/02/14/south-sudanese-hrd-edmund-yakani-receives-death-threats/ |access-date=2025-06-28 |website=Civil Rights Defenders |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ninrew |first=Chany |date=2024-07-05 |title=Yakani reports receiving death threats over NSS bill comments |url=https://www.eyeradio.org/yakani-reports-receiving-death-threats-over-nss-bill-comments/ |access-date=2025-06-28 |website=Eye Radio |language=en-US}}</ref>
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A cikin 2017, ya sami lambar yabo ta Defender of the Year daga kungiyar Defenders ta Stockholm.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2017-04-04 |title=Civil Rights Defender of the Year 2017 – Edmund Yakani |url=https://crd.org/2017/04/04/civil-rights-defender-of-the-year-award-2017-edmund-yakani/ |access-date=2025-06-28 |website=Civil Rights Defenders |language=en-US}}</ref> A shekara ta 2022, an san shi da lambar yabo ta nahiyar don gina zaman lafiya da gwagwarmayar jama'a a Afirka.<ref>{{Cite web |last=Grandolfo |first=Francesca |date=2020-05-31 |title=Human Rights Defender of the Month: Edmund Yakani |url=https://defenddefenders.org/human-rights-defender-of-the-month-edmund-yakani/ |access-date=2025-06-28 |website=DefendDefenders |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2017-01-24 |title=South Sudan civil society leader wins civil rights award |url=https://www.radiotamazuj.org/en/news/article/south-sudan-civil-society-leader-wins-civil-rights-award |access-date=2025-06-28 |website=Radio Tamazuj |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ninrew |first=Chany |date=2022-11-05 |title=CEPO leader Edmund Yakani wins continental award |url=https://www.eyeradio.org/cepo-leader-edmund-yakani-wins-continental-award/ |access-date=2025-06-28 |website=Eye Radio |language=en-US}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
s2y0qf5azl4e2u24jdnsttr4lm909en
Edgar Villanueva
0
107062
970000
884120
2026-10-20T21:19:42Z
Yusuf Danmarna
49960
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
970000
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">Edgar Villanueva</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |An haife shi
| class="infobox-data" |1976 ko 1977 (shekaru 47-48) <ref><cite class="citation news cs1" id="CITEREFHadero2021"><span class="cx-segment" data-segmentid="116">Hadero, Haleluya (16 August 2021). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="117">[https://apnews.com/article/entertainment-business-philanthropy-7b3bf7455fdf215a671091837cd9c83e "Q&A: Author calls for donors to 'decolonize' their wealth"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="118">''AP News''<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="119"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">10 November</span> 2024</span>.</span></cite></ref>, North Carolina    <br /><div class="birthplace" style="display:inline">[[Raleigh, North Carolina|Raleigh, Arewacin Carolina]]</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Alma Matar
| class="infobox-data" |[[University of North Carolina at Chapel Hill|Jami'ar Arewacin Carolina a Chapel Hill]]<br />[[UNC Gillings School of Global Public Health|UNC Gillings Makarantar Kiwon Lafiyar Jama'a ta Duniya]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Ayyuka
| class="infobox-data role" |Wanda ya kafa kuma Shugaba, Decolonizing Wealth Project da Liberated Capital
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Shafin yanar gizo
| class="infobox-data" |<span class="url">[https://www.edgarvillanueva.net/ www.edgarvillanueva.net]</span>
|}
'''Edgar Villanueva''' marubucin Ba'amurke ne kuma mai fafutuka, kuma wanda ya kafa kuma Shugaba na Decolonizing Wealth Project da Babban Babban Yantar da. <ref>{{Cite web |last=Candid |title=Liberated Capital awards $1.7 million for reparations advocacy |url=https://philanthropynewsdigest.org/news/liberated-capital-awards-1.7-million-for-reparations-advocacy |access-date=2024-07-07 |website=Philanthropy News Digest (PND) |language=en}}</ref> Ya wallafa Decolonizing Wealth: Indigenous Wisdom to Heal Divides and Restore Balance a cikin 2018.
Villanueva an san shi da aikinsa kan launin fata, dukiya, da kuma taimakon jama'a, kuma mai ba da shawara ne ga taimakon jama'aa, <ref>{{Cite web |title=Edgar Villeneuve; The disruptor |url=https://www.barmalbijiril.org.au/blog/edgar-villeneuve-the-disruptor |access-date=2024-07-07 |website=Edgar Villeneuve; The disruptor |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Vourvoulias |first=Sabrina |date=2020-01-07 |title=Who are our nonprofit disruptors and instigators? |url=https://generocity.org/philly/2020/01/07/who-are-our-nonprofit-disruptors-and-instigators/ |access-date=2024-07-07 |website=Generocity |language=en}}</ref> <ref name="tangent.usatoday.com">{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Closing the racial wealth gap is a collective responsibility. Reparations are a solution. |url=https://tangent.usatoday.com/in-depth/opinion/2021/04/15/closing-wealth-gap-collective-responsibility-reparations-solution/7189611002/ |access-date=2024-07-07 |website=tangent.usatoday.com |language=en-us}}</ref> <ref name="insidephilanthropy.com">{{Cite web |date=2022-01-04 |title=The Reparations Fight Is Gaining New Traction—Philanthropy Is Slowly Getting on Board |url=https://www.insidephilanthropy.com/home/2022/1/4/after-200-years-the-reparations-fight-is-gaining-new-tractionphilanthropy-is-slowly-getting-on-board |access-date=2024-07-07 |website=Inside Philanthropy |language=en-US}}</ref> tsarin da aka tsara don ba da damar amfani da taimakon jama'ai don daidaita rashin daidaito na tarihi, da kuma gyara aikin taimakon jama'ar da ya gabata da na yanzu wajen ci gaba da waɗannan rashin daidaito.<ref>{{Cite web |title=How to Decolonize Wealth Through Reparations |url=https://www.yesmagazine.org/issue/a-new-social-justice/2021/11/15/decolonize-philanthropy-reparations |access-date=2024-07-07 |website=YES! Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chen |first=Rachel |date=2022-06-20 |title=What would true reparative giving in the philanthropic sector look like? |url=https://thephilanthropist.ca/2022/06/what-would-true-reparative-giving-in-the-philanthropic-sector-look-like/ |access-date=2024-07-07 |website=The Philanthropist Journal |language=en-CA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-16 |title=The Work of a Lifetime: Reparative Philanthropy, Relationships, Healing, and Joy |url=https://www.ncfp.org/2022/11/16/the-work-of-a-lifetime-reparative-philanthropy-relationships-healing-and-joy/ |access-date=2024-10-01 |website=NCFP |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=Reparative Philanthropy: A Framework for Funders |url=https://givingcompass.org/partners/ncfp-magazine/reparative-philanthropy-how-funders-can-approach-reparative-healing |access-date=2024-10-01 |website=Giving Compass |language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Villanueva kuma ta girma a cikin iyali matalauta <ref name="Tool" /> a Raleigh, [[North Carolina]] . <ref>{{Cite web |date=2019-04-08 |title=Edgar Villanueva: Churches must reimagine their relationship with money {{!}} Faith and Leadership |url=https://faithandleadership.com/edgar-villanueva-churches-must-reimagine-their-relationship-money |access-date=2024-07-07 |website=faithandleadership.com |language=en}}</ref> Villanueva ya bayyana kansa a matsayin "Kirista na Kudancin Amurka".<ref name="Tool" /> Mahaifiyarsa ce ta haife shi, wacce ta yi aiki a DMV <ref name="Tool">{{Cite web |title=How to Use Money as a Tool for Healing - YES! Magazine Solutions Journalism |url=https://www.yesmagazine.org/economy/2018/11/27/decolonizing-wealth-in-the-nations-biggest-charities |access-date=2024-10-01 |website=YES! Magazine |language=en-US}}</ref> tare da wasu ayyuka biyu.<ref>{{Cite web |last=Hartmann |first=Michael |title=The Sins of Our Fathers |url=https://www.philanthropyroundtable.org/magazine/the-sins-of-our-fathers/ |access-date=2024-07-07 |website=Philanthropy Roundtable |language=en-US}}</ref> Villanueva ya yi karatu don digiri na farko a fannin tauhidin a Kwalejin Ma'aikatar Jackson, kafin ya kammala karatu daga Jami'ar North Carolina a Chapel Hill tare da Bachelors a Lafiya ta Jama'a kuma ya sami Masters a cikin Kula da Lafiya daga UNC Gillings School of Global Public Health. <ref name="Influence">{{Cite web |title=Edgar Villanueva |url=https://www.influencewatch.org/person/edgar-villanueva/ |access-date=10 November 2024 |website=InfluenceWatch}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 May 2015 |title=Edgar Villanueva Joins the Schott Foundation as Vice President of Programs and Advocacy |url=https://schottfoundation.org/the-latest/edgar-villanueva-joins-the-schott-foundation-as-vice-president-of-programs-and-advocacy/ |access-date=10 November 2024 |website=Schott Foundation}}</ref><ref>{{Cite web |title=Author and activist Edgar Villanueva to speak at Gillings School's 2022 Commencement |url=https://sph.unc.edu/sph-news/author-and-activist-edgar-villanueva-to-speak-at-gillings-schools-2022-commencement/ |access-date=2024-07-07 |website=UNC Gillings School of Global Public Health}}</ref>
== Ayyuka ==
Bayan kammala karatun digiri, Villanueva ta yi aiki ga Ƙungiyar Lafiya ta Jama'a ta Amurka da Cibiyoyin Bincike na Amurka.<ref name="Influence"/> Matsayinsa na farko a cikin taimakon jama'a ya kasance a matsayin ƙaramin jami'in shirye-shirye a Kate B. Reynolds Charitable Trust a Winston-Salem, North Carolina a cikin 2005, <ref name="Tool"/> daga ƙarshe ya zama Babban Jami'in Shirin. <ref name="Schott" /><ref name="Schott">{{Cite web |date=2015-05-22 |title=Edgar Villanueva Joins the Schott Foundation as Vice President of Programs and Advocacy |url=https://philanthropynewyork.org/news/edgar-villanueva-joins-schott-foundation-vice-president-programs-and-advocacy |access-date=2024-07-07 |website=Philanthropy New York |language=en}}</ref>
Kafin ya kafa Decolonizing Wealth Project da Liberated Capital, ya rike mukamai na jagoranci a Gidauniyar Marguerite Casey a [[Seattle]] da Gidauniya ta Schott don Ilimi na Jama'a a [[New York (birni)|Birnin New York]].<ref name="Schott"/><ref name="Tool"/> Villanueva ta kuma yi aiki a kan allon 'yan asalin Amurka a cikin Philanthropy, Asusun Iyali na Andrus, Gidauniyar Robert Wood Johnson, NDN Collective da ''Uwar Jones''.<ref>{{Cite web |title=Robert Wood Johnson Foundation Elects Two New Members to Board of Trustees |url=https://www.rwjf.org/content/rwjf-web/us/en/about-rwjf/newsroom/2021/11/robert-wood-johnson-foundation-elects-two-new-members-to-board-of-trustees.html |access-date=2024-07-07 |website=RWJF |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-15 |title=Edgar Villanueva |url=https://www.ncfp.org/people/edgar-villanueva/ |access-date=2024-07-07 |website=NCFP |language=en-US}}</ref>
=== Decolonizing Wealth: Ilimin 'yan asalin don warkarwa Rarraba da Maido da Daidaitawa (2018) ===
Villanueva ya buga Decolonizing Wealth a cikin 2018, wanda ke sukar tsarin mulkin mallaka a cikin ayyukan agaji da kuɗi. Littafin ya bayar da hujjar cewa aikin agaji yana da alaƙa da tarin dukiya ta tarihi ta hanyar bauta da kisan kiyashi, kuma yana kira da a canza zuwa tsarin da ke ba da fifikon mayar da albarkatu da yanke shawara ga al'ummomin da aka sani.<ref name="MaM">{{Cite web |title=Money as Medicine (SSIR) |url=https://ssir.org/articles/entry/money_as_medicine |access-date=2024-07-07 |website=ssir.org |language=en-us}}</ref> Villanueva ya tsara "Matakai Bakwai na Warkarwa" ga mutane da cibiyoyi don warkar da wannan rashin daidaituwa, <ref name="MaM" /> wanda ya mai da hankali kan mayar da albarkatu da ikon yanke shawara ga Black, Indigenous, da sauran al'ummomin launi.<ref name="Brancaccio">{{Cite web |last=Brancaccio |first=Candace Manriquez Wrenn, David |date=2019-12-03 |title="Decolonizing Wealth": Changing the field of philanthropy |url=https://www.marketplace.org/2019/12/03/changing-philanthropy-decolonize-wealth/ |access-date=2024-07-07 |website=Marketplace |language=en-US}}</ref> An buga bugu na biyu na Decolonizing Wealth a cikin 2021 tare da gabatarwa daga Bishop William J. Barber II kuma an buga fitowar harshen Mutanen Espanya a cikin 2022. Villanueva kuma ta wallafa wata mujallar, Money As Medicine, wacce aka tsara don jagorantar mutane wajen amfani da kudi don warkarwa da dawowa.<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Courtney |date=2021-10-11 |title=Money as medicine |url=https://courtney.substack.com/p/money-as-medicine |access-date=2024-07-07 |website=the examined family}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 7, 2024 |title=The Guided Journal |url=https://decolonizingwealth.com/shop-item/guided-journal/ |access-date=2024-07-07 |website=decolonizingwealth.com |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708183809/https://decolonizingwealth.com/shop-item/guided-journal/ |url-status=dead }}</ref>
=== Shirin Rashin Rashin Mulki ===
Villanueva ita ce Wanda ta kafa kuma Shugaba na Decolonizing Wealth Project . <ref>{{Cite web |title=Our Team |url=https://decolonizingwealth.com/team/ |access-date=2024-07-07 |website=decolonizingwealth.com }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An kafa shi a ƙarshen 2018, Decolonizing Wealth Project (DWP) ya ce manufarsa ita ce magance tasirin mulkin mallaka ta hanyar ilimi, bayar da gyara, da ba da labari.<ref>{{Cite web |date=2024-04-09 |title=What's Next for the Decolonizing Wealth Project? - Magic Cabinet |url=https://www.magiccabinet.org/whats-next-for-the-decolonizing-wealth-project/ |access-date=2024-07-07 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020 |title=Decolonizing Wealth Project |url=https://decolonizingwealth.com/about/ |website=Decolonizing Wealth Project}}</ref><ref>{{Cite web |last=Franklin |first=Jane |date=2021-10-11 |title=This Multi-million Dollar Initiative Is Working to Return Wealth to Black and Indigenous Communities |url=https://www.pbs.org/wnet/chasing-the-dream/2021/10/this-multi-million-dollar-initiative-is-working-to-return-wealth-to-black-and-indigenous-communities/ |access-date=2024-10-01 |website=Chasing the Dream |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muirhead |first=Kit |date=2023-11-16 |title=It's time to decolonise philanthropy, are you ready to join the struggle? |url=https://www.alliancemagazine.org/blog/its-time-to-decolonise-philanthropy/ |access-date=2024-10-01 |website=Alliance magazine}}</ref> DWP tana ba da gogewar ilimi, tana buga rahotanni, kuma tana kirkirar kayan aiki da jagororin game da mulkin mallaka da daidaito a cikin taimakon jama'a. <ref>{{Cite web |date=April 25, 2024 |title=decolonizingwealth.com/solidarity-by-design/ |url=https://decolonizingwealth.com/solidarity-by-design/ |access-date=2024-07-07 |website=decolonizingwealth.com |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708183209/https://decolonizingwealth.com/solidarity-by-design/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=July 7, 2024 |title=Reparative Philanthropy Community of Practice |url=https://decolonizingwealth.com/reparativephilanthropycop/ |access-date=2024-07-07 |website=decolonizingwealth.com }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-25 |title=From Fundraiser to Resource Mobilizer- Follow Up Resources |url=https://www.compasspoint.org/fundraiser-resource-mobilizer-follow-resources |access-date=2024-10-01 |website=www.compasspoint.org |language=en}}</ref>
=== Babban Birni da aka 'Yanci ===
Babban Birnin Liberated al'umma ce mai ba da gudummawa da abin hawa wanda Villanueva ya kafa kuma yana da alaƙa da Tsarin Arziki na Decolonizing. Babban Birnin Mai 'Yanci yana goyan bayan yunƙurin da Baƙar fata, Indigenous, da sauran mutane masu launi ke jagoranta<ref>{{Cite web |last=DiBenedetto |first=Chase |date=2022-03-26 |title=What does it mean to decolonize your donations? |url=https://mashable.com/article/how-to-decolonize-donations-charity |access-date=2024-07-07 |website=Mashable |language=en}}</ref> Dangane da aikin Decolonizing Wealth Project, Babban Babban Birnin ya ba da sama da dala miliyan 15 daga 2020-2024 don tallafawa ayyukan da aka mayar da hankali kan adalcin zamantakewa, launin fata, da tattalin arziƙi, gami da ba da kuɗi don ayyukan kamar shirin #Case4Reparations na Villanueva. <ref name=":0" /> A cikin 2023, Decolonizing Wealth Project ya ba da sanarwar kamfen ɗin dala miliyan 20 don tallafawa yunkurin biyan diyya ga baƙar fata a Amurka.<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=Reparations campaigns get boost from new philanthropic funding |url=https://apnews.com/article/reparations-decolonizing-wealth-project-edgar-villanueva-8d73854e275a09fae9b71b37db36ac18 |access-date=2024-07-07 |website=AP News |language=en}}</ref> Sauran shirye-shiryen sun haɗa da Asusun Duniya na asali da Asusun Gaskiya da Warkarwa na [[California]].<ref>{{Cite web |title=Liberated Capital: A Decolonizing Wealth Fund - Center for Urban and Racial Equity |url=https://urbanandracialequity.org/covid19equitableresponse/liberated-capital-a-decolonizing-wealth-fund/ |access-date=2024-07-07 |website=urbanandracialequity.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Liberated Capital: A Decolonizing Wealth Project Fund |url=https://www.grapevine.org/giving-circle/3y6hD5/Liberated-Capital-A-Decolonizing-Wealth-Project-Fund |access-date=2024-07-07 |website=Grapevine |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=July 7, 2024 |title=DWP-5-Year-Graphic-Summary-Single-Pages |url=https://decolonizingwealth.com/wp-content/uploads/2023/12/UPDATED-FINAL-122023-DWP-5-Year-Graphic-Summary-Single-Pages.pdf |website=DecolonizingWealth.com |access-date=July 23, 2025 |archive-date=July 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708183531/https://decolonizingwealth.com/wp-content/uploads/2023/12/UPDATED-FINAL-122023-DWP-5-Year-Graphic-Summary-Single-Pages.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="insidephilanthropy.com"/><ref name=":1">{{Cite web |last=DiBenedetto |first=Chase |date=2023-05-04 |title=Funding the Earth's keepers: The need for Indigenous climate philanthropy |url=https://mashable.com/article/indigenous-earth-fund-native-solutions-climate-change |access-date=2024-07-07 |website=Mashable |language=en}}</ref> Asusun Gaskiya da Warkarwa na California yana ba da tallafin tallafi ga kabilun 'yan asalin Amurka da kungiyoyi don shiga cikin Majalisar Gaskiya da warkarwa ta California da kuma damar warkar da al'adu masu alaƙa.<ref>{{Cite web |date=July 7, 2024 |title=California Truth and Healing Fund |url=https://decolonizingwealth.com/liberated-capital/cathf/ |access-date=2024-07-07 |website=decolonizingwealth.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-10-11 |title=On Indigenous Peoples' Day, Governor Newsom Announces California Truth & Healing Council Partnership to Support Philanthropic and Community Engagement |url=https://www.gov.ca.gov/2021/10/11/on-indigenous-peoples-day-governor-newsom-announces-california-truth-healing-council-partnership-to-support-philanthropic-and-community-engagement/ |access-date=2024-10-01 |website=Governor of California |language=en}}</ref> Asusun Duniya na 'yan asalin ƙasar wata dama ce ta shekara-shekara ga kungiyoyin da ke jagorantar' yan asalin ƙasar da ke da niyyar yanayin yanayi da batutuwan kiyayewa.<ref name=":1" />
=== Sauran Rubuce-rubuce ===
The Washington Post, Advocate, ''Stanford Social Innovation Review'', <ref name="MaM"/> USA Today, <ref name="tangent.usatoday.com"/> da Ee! ''Mujallar''.<ref>{{Cite web |title=Opinion {{!}} Healing From Colonization on Thanksgiving and Beyond |url=https://www.yesmagazine.org/opinion/2019/11/27/thanksgiving-colonial-gap-heal |access-date=2024-07-07 |website=YES! Magazine |language=en-US}}</ref>
=== Karramawa da Kyaututtuka ===
An kira Villanueva a matsayin 2020 Atlantic Fellow for Racial Equity, <ref name="Atlantic">{{Cite web |date=2020-08-02 |title=Edgar Villanueva |url=https://racialequity.atlanticfellows.org/fellow/edgar-villanueva |access-date=2024-07-07 |website=Atlantic Fellows for Racial Equity |language=en-US }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> a 2020 OZY Media Angelic Troublemaker, <ref>{{Cite web |date=October 15, 2020 |title=Mother Jones |url=https://www.motherjones.com/media/2020/10/mother-jones-announces-five-new-board-members/ |access-date=July 7, 2024 |website=MotherJones.com}}</ref> ya kasance daga cikin 2021 No''NPR'' Times Power & Influence Top 50 <ref>{{Cite web |title=NPT Power & Influence Top 50 (2021) |url=https://thenonprofittimes.com/report/npt-power-influence-top-50-2021/ |access-date=2024-07-07 |website=The NonProfit Times |language=en-US}}</ref> da 2021 Inside Philanthropy Power List.<ref>{{Cite web |title=The NonProfit Times' 2023"Power & Influence Top 50" |url=https://thenonprofittimes.com/report/the-nonprofit-times-power-influence-top-50-just-when-they-thought-it-was-safe-to-breath-executives-had-to-adjust-again/ |access-date=2024-10-01 |website=The NonProfit Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-21 |title=The Inside Philanthropy Power List |url=https://www.insidephilanthropy.com/home/2021/7/21/the-inside-philanthropy-power-list |access-date=2024-07-07 |website=Inside Philanthropy |language=en-US}}</ref> An nuna Villanueva da aikinsa a cikin ''[[New York Times]]'', NPR, Teen Vogue, Vox, da ''Forbes.''<ref name="Brancaccio"/><ref>{{Cite web |last=Wicker |first=Jewel |date=2020-04-03 |title=Indigenous Communities Are Organizing to Fight Coronavirus |url=https://www.teenvogue.com/story/indigenous-organizers-fighting-coronavirus-native-american-communities |access-date=2024-07-07 |website=Teen Vogue |language=en-US}}</ref><ref name="Dylan">{{Cite web |last=Matthews |first=Dylan |date=2019-07-01 |title=The unbearable whiteness of American charities |url=https://www.vox.com/future-perfect/2019/7/1/18715513/philanthropy-people-of-color-racial-wealth-gap-edgar-villanueva |access-date=2024-07-07 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref name="Dylan" />
== Rayuwa ta mutum ==
Villanueva tana zaune a Brooklyn, [[New York (birni)|Birnin New York]] . <ref name="Atlantic"/><ref>{{Cite web |last=Gervois |first=Pierre |date=November 2, 2018 |title=Edgar Villanueva |url=https://www.youtube.com/watch?v=tQTOSH2e1lY |access-date=July 7, 2024 |website=YouTube.com}}</ref> Villanueva memba ne na Ƙabilar Lumbee ta Arewacin Carolina . Villanueva 'yar luwaɗi ce.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
dvqp5u9v1np1hk9g9k023mbxdz457mm
970018
970000
2026-10-20T21:25:38Z
Yusuf Danmarna
49960
An gyara kurakuran jinsi na girammar Hausa, kalmomin fassarar na'ura marasa ma'ana, teburin bayani (infobox), da kuma tsarin manazarta domin abin ya dace da ƙa'idojin Wikipedia.
970018
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">Edgar Villanueva</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |An haife shi
| class="infobox-data" |1976 ko 1977 (shekaru 47–48)<ref><cite class="citation news cs1" id="CITEREFHadero2021"><span class="cx-segment" data-segmentid="116">Hadero, Haleluya (16 August 2021). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="117">[https://apnews.com/article/entertainment-business-philanthropy-7b3bf7455fdf215a671091837cd9c83e "Q&A: Author calls for donors to 'decolonize' their wealth"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="118">''AP News''</span>.</cite></ref><br /><div class="birthplace" style="display:inline">[[Raleigh, North Carolina|Raleigh, North Carolina]], Amurka</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Alma mater
| class="infobox-data" |[[University of North Carolina at Chapel Hill|Jami'ar North Carolina a Chapel Hill]]<br />[[UNC Gillings School of Global Public Health|UNC Gillings Makarantar Kiwon Lafiyar Jama'a ta Duniya]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Ayyuka
| class="infobox-data role" |Wanda ya kafa kuma Shugaba na Decolonizing Wealth Project da Liberated Capital
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Shafin yanar gizo
| class="infobox-data" |<span class="url">[https://www.edgarvillanueva.net/ www.edgarvillanueva.net]</span>
|}
'''Edgar Villanueva''' marubuci kuma mai fafutuka ne ɗan ƙasar [[Amurka]], wanda shi ne ya kafa kuma Shugaba gudanarwa na shirin Decolonizing Wealth Project da kuma gidauniyar Liberated Capital.<ref>{{Cite web |last=Candid |title=Liberated Capital awards $1.7 million for reparations advocacy |url=https://philanthropynewsdigest.org/news/liberated-capital-awards-1.7-million-for-reparations-advocacy |access-date=2024-07-07 |website=Philanthropy News Digest (PND) |language=en}}</ref> Ya wallafa littafin *Decolonizing Wealth: Indigenous Wisdom to Heal Divides and Restore Balance* a shekarar 2018.
An san Villanueva da aikinsa kan daidaiton launin fata, dukiya, da kuma tallafawa al'umma (philanthropy). Shi mai fafutuka ne kan sake tsara tsarin taimakon jama'a domin rage rashin daidaito na tarihi da kuma gyara kuskuren ayyukan da aka yi a baya.<ref>{{Cite web |title=How to Decolonize Wealth Through Reparations |url=https://www.yesmagazine.org/issue/a-new-social-justice/2021/11/15/decolonize-philanthropy-reparations |access-date=2024-07-07 |website=YES! Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chen |first=Rachel |date=2022-06-20 |title=What would true reparative giving in the philanthropic sector look like? |url=https://thephilanthropist.ca/2022/06/what-would-true-reparative-giving-in-the-philanthropic-sector-look-like/ |access-date=2024-07-07 |website=The Philanthropist Journal |language=en-CA}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Villanueva kuma ya girma a cikin iyali matalauta a Raleigh, [[North Carolina]].<ref name="Tool">{{Cite web |title=How to Use Money as a Tool for Healing - YES! Magazine Solutions Journalism |url=https://www.yesmagazine.org/economy/2018/11/27/decolonizing-wealth-in-the-nations-biggest-charities |access-date=2024-10-01 |website=YES! Magazine |language=en-US}}</ref> Mahaifiyarsa ce ta rene shi, wadda ta yi aiki a ma'aikatar DMV tare da yin wasu ayyukan guda biyu na daban.
Villanueva ya karanta tauhidi a Kwalejin Ma'aikatar Jackson, kafin ya kammala karatun digirin farko a fannin Lafiyar Jama'a daga [[University of North Carolina at Chapel Hill|Jami'ar North Carolina a Chapel Hill]]. Daga baya ya sami digirarsa ta biyu (Masters) a fannin Gudanar da Harshen Kiwon Lafiya daga UNC Gillings School of Global Public Health.<ref name="Influence">{{Cite web |title=Edgar Villanueva |url=https://www.influencewatch.org/person/edgar-villanueva/ |access-date=10 November 2024 |website=InfluenceWatch}}</ref>
== Aiki da sana'a ==
Bayan kammala karatunsa, Villanueva ya yi aiki a Ƙungiyar Lafiyar Jama'a ta Amurka (American Public Health Association) da Cibiyar Bincike ta Amurka. Ya fara aiki a fannin taimakon jama'a a matsayin ƙaramin jami'in shiri a Kate B. Reynolds Charitable Trust a Winston-Salem, North Carolina a shekarar 2005,<ref name="Tool"/> inda daga ƙarshe ya zama Babban Jami'in Shirin.
Kafin ya kafa Decolonizing Wealth Project da Liberated Capital, ya riƙe mukamai na jagoranci a Gidauniyar Marguerite Casey da ke [[Seattle]] da kuma Gidauniyar Schott don Ilimin Jama'a da ke birnin [[New York]].<ref name="Tool"/> Villanueva ya kuma yi aiki a kwamitocin gudanarwa na ƙungiyoyi daban-daban irin su Native Americans in Philanthropy, Andrus Family Fund, Robert Wood Johnson Foundation, NDN Collective, da gidauniyar *Mother Jones*.<ref>{{Cite web |title=Robert Wood Johnson Foundation Elects Two New Members to Board of Trustees |url=https://www.rwjf.org/content/rwjf-web/us/en/about-rwjf/newsroom/2021/11/robert-wood-johnson-foundation-elects-two-new-members-to-board-of-trustees.html |access-date=2024-07-07 |website=RWJF |language=en}}</ref>
=== Decolonizing Wealth (2018) ===
Villanueva ya wallafa littafin *Decolonizing Wealth* a shekarar 2018, wanda ke sukar tsarin mallaka na gargajiya a cikin ayyukan taimakon jama'a da na kuɗaɗe. Littafin ya bayyana cewa sau da yawa tarin dukiya na tarihi yana da alaƙa da bautar da mutane da karɓar ƙalubale, don haka yana kiran da a sake fasalin tsarin ta hanyar maido da albarkatu da 'yancin yanke shawara ga al'ummomin da aka zalunta a baya.<ref name="MaM">{{Cite web |title=Money as Medicine (SSIR) |url=https://ssir.org/articles/entry/money_as_medicine |access-date=2024-07-07 |website=ssir.org |language=en-us}}</ref>
=== Decolonizing Wealth Project da Liberated Capital ===
An kafa Decolonizing Wealth Project (DWP) a ƙarshen shekarar 2018. Manufar wannan shiri ita ce magance tasirin mulkin mallaka ta hanyar ilimantarwa, ba da tallafin gyara, da faɗaɗa labaran al'umma.<ref>{{Cite web |date=2020 |title=Decolonizing Wealth Project |url=https://decolonizingwealth.com/about/ |website=Decolonizing Wealth Project}}</ref>
Liberated Capital asusu ne na taimako wanda Villanueva ya kafa ƙarƙashin DWP. Asusun yana ba da tallafin kuɗi ga shirye-shiryen da mutane Baƙar fata, 'Yan asalin ƙasa (Indigenous), da sauran mutane masu launin fata ke jagoranta domin samun adalcin zamantakewa da na tattalin arziki.<ref>{{Cite web |last=DiBenedetto |first=Chase |date=2022-03-26 |title=What does it mean to decolonize your donations? |url=https://mashable.com/article/how-to-decolonize-donations-charity |access-date=2024-07-07 |website=Mashable |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Villanueva yana zaune a Brooklyn, birnin [[New York]]. Shi memba ne na ƙabilar Lumbee ta Arewacin Carolina, kuma yana fitowa fili a matsayin mutum mai buƙatar maza (gay).
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:An haife su a shekara ta 1976]]
[[Rukuni:Marubuta Amurka]]
rvidvrls07nzxugwuwpzevcxnwbzru0
Dutsen Tarawera
0
112723
969844
896905
2026-10-20T12:15:55Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969844
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dutsen Tarawera''' [[Dutsen Volcano|dutsen mai aman wuta]] ne a Tsibirin Arewa na [[New Zealand]] a cikin tsohon amma mai aman wuta Ōkataina Caldera . Wuri 24 kilomita kudu maso gabas da Rotorua, ya ƙunshi jerin kusoshi na rhyolitic [[Ruwan dutse|lava]] da aka fissured a tsakiya ta hanyar fashewar basaltic a 1886 . Yayin da fashewar 1886 ta kasance basaltic, binciken ya nuna cewa akwai ƙananan ɓangaren basalt zuwa ga ɓarna na rhyolitic na baya-bayan nan. <ref name="Shane2007">{{Cite journal |last=Shane |first=Phil |last2=Martin |first2=S.B. |last3=Smith |first3=Victoria C. |last4=Beggs |first4=K.R. |year=2007 |title=Multiple rhyolite magmas and basalt injection in the 17.7 ka Rerewhakaaitu eruption episode from Tarawera volcanic complex, New Zealand |url=https://www.arch.ox.ac.uk/publication/519161/scopus |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |volume=164 |issue=1–2 |pages=1–26 |doi=10.1016/j.jvolgeores.2007.04.003 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114170510/https://www.arch.ox.ac.uk/publication/519161/scopus |archive-date=2023-01-14 |access-date=2025-08-10 |url-status=dead}}</ref> Wannan fashewar ta kasance daya daga cikin bala'in tarihi mafi girma a New Zealand, kuma ya kashe kimanin mutane 120. Rikicin ya yi nisan {{Convert|17|km}} arewa maso-kudu maso yamma.
Wuraren dutsen mai aman wuta sun haɗa da Ruawahia Dome (mafi girma a 1,111 mita), Tarawera Dome da Wahanga Dome. An kewaye ta da tafkuna da yawa, yawancinsu an ƙirƙira su ko kuma sun canza su ta hanyar fashewar 1886. Waɗannan sun haɗa da Tafkunan Tarawera, Rotomahana, Rerewhakaaaitu, Ōkataina, Ōkareka, Tikitapu / Blue da Rotokākahi / Green . Kogin Tarawera ya ratsa arewa maso gabas ta gefen arewa na dutse daga tafkin Tarawera.
A shekara ta 2000, an ba da dutsen ga yankin Ngāti Rangitihi na Te Arawa . A cikin 2002, ƙungiyar da mai hayarsu sun dakatar da damar jama'a zuwa dutsen kyauta a baya. Wannan shawarar ta haifar da fushi a tsakanin mazauna Rotorua.
== Tarihi ==
=== Kareka fashewa ===
An yi kwanan wata fashewar da ta haifar da Ōkareka Tephra zuwa 23,535 ± 300 shekaru kafin yanzu. <ref name="Lowe2023">{{Cite web |last=Lowe |first=David |last2=Ilanko |first2=Tehnuka |date=2023 |title=Pre-conference tephra data workshop – Hands-on session II: tephra excursion, Okareka Loop Road (29 January 2023) |url=https://researchcommons.waikato.ac.nz/handle/10289/15537 |access-date=6 August 2023 |publisher=University of Waikato |page=15 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002182703/https://researchcommons.waikato.ac.nz/handle/10289/15537 |url-status=dead }}</ref> Tana da ƙarar tephra na kusan {{Convert|12|km3}} amma yana iya zama ƙasa da ƙasa, ana samarwa a cikin kwanaki ko makonni mafi yawa. <ref name="Darragh2006">{{Cite journal |last=Darragh |first=Miles |last2=Cole |first2=Jim |last3=Nairn |first3=Ian |last4=Shane |first4=Phil |year=2006 |title=Pyroclastic stratigraphy and eruption dynamics of the 21.9 ka Okareka and 17.6 ka Rerewhakaaitu eruption episodes from Tarawera Volcano, Okataina Volcanic Centre, New Zealand |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00288306.2006.9515170 |journal=New Zealand Journal of Geology and Geophysics |volume=49 |issue=3 |pages=309–328 |doi=10.1080/00288306.2006.9515170 |s2cid=59137127 |url-access=subscription}}</ref> Ginin tsaunukan da ke hade da fashewa ya bayyana ya kasance a bangarorin biyu na hadaddun kuma ya hada da siffofi na yanzu a ƙarshen gabas kamar Rotomahana Dome ( {{Convert|434|m}} ) da tsibirin Patti (kololuwar ita ce {{Convert|404|m}} high) wanda ke tsakiyar tafkin Rotomahana . Filayen Lava a ƙarshen yamma sun fito ne daga maɓuɓɓugar da wataƙila aka binne a cikin fashewar Waiohau, suna da girma na aƙalla {{Convert|5|km3}}, kuma zai ɗauki shekaru da yawa don samarwa. <ref name="Darragh2006" /> The Ōkareka Embayment daban ne, amma tsarin dutsen wuta na kusa a cikin Ōkataina Caldera da ke da alhakin Rotorua Tephra.
=== Rerewhakaaitu fashewa ===
An sake sabunta fashewar Rerewhakaaitu kwanan nan zuwa 17,496 ± 462 shekaru da suka gabata, <ref name="Lowe2023"/> a kusan lokacin ƙarshen ƙarshen glacial, tare da ƙarar tephra na kusan {{Convert|7.5|km3}} . <ref name="Darragh2006"/> Wasu kafofin tarihi sun ba da shawarar ƙara girma. Ya ƙunshi magmas rhyolite guda uku tare da jimlar girman kusan {{Convert|5|km3}} tare da Rerewhakaaaitu Tephra yana da raka'o'in faɗuwar rhyolitic 15. <ref name="Darragh2006" /> Kudancin ( {{Convert|1024|m}} ) da Yammacin ( {{Convert|446|m}} ) An kafa gidaje a wannan lokacin da balaguron balaguro na {{Convert|2|km3}} ya sake daɗe na tsawon shekaru da yawa bayan ɗan gajeren lokaci na tephra na fashewa. <ref name="Darragh2006" />
=== Waiohau fashewa ===
Fashewar Waiohau ya faru 14,009 ± 155 shekaru da suka gabata (kwanan nan an sake komawa baya). <ref name="Lowe2023"/> <ref name="Shane2007"/> Kanakana ( {{Convert|925|m}} ) da Gabas ( {{Convert|529|m}} ) An kafa gidaje. <ref name="Darragh2006"/> Ƙididdigan jimlar yawan fashewar Waiohau Tephra goma sha biyar ko fiye da wasu lava yana da {{Convert|2|km3}} . <ref name="speed2001">{{Cite journal |last=Speed |first=J. |last2=Shane |first2=P. |last3=Nairn |first3=I. |year=2002 |title=Volcanic stratigraphy and phase chemistry of the 11 900 yr BP Waiohau eruptive episode, Tarawera Volcanic Complex, New Zealand |journal=New Zealand Journal of Geology and Geophysics |volume=45 |issue=3 |pages=395–410 |doi=10.1080/00288306.2002.9514981 |s2cid=129086498 |doi-access=}}</ref> A lokacin daya daga cikin fashewar fashewar tsaunukan ya faru. <ref name="speed2001" />
=== Kaharoa fashewa ===
Dutsen Tarawera ya fashe 1314±12 CE <ref name="Berryman2022">{{Cite journal |last=Berryman |first=Kelvin |last2=Villamor |first2=Pilar |last3=Nairn |first3=Ian.A. |last4=Begg |first4=John |last5=Alloway |first5=Brent V. |last6=Rowland |first6=Julie |author-link6=Julie Rowland |last7=Lee |first7=Julie |last8=Capote |first8=Ramon |date=2022-07-01 |title=Volcano-tectonic interactions at the southern margin of the Okataina Volcanic Centre, Taupō Volcanic Zone, New Zealand |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |volume=427 |page=107552 |bibcode=2022JVGR..42707552B |doi=10.1016/j.jvolgeores.2022.107552 |s2cid=248111450 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> a cikin fashewar Kaharoa. <ref>{{Cite journal |last=Nairn I.A. |last2=Shane P.R. |last3=Cole J.W. |last4=Leonard G.J. |last5=Self S. |last6=Pearson N. |year=2004 |title=Rhyolite magma processes of the ~AD 1315 Kaharoa eruption episode, Tarawera volcano, New Zealand |url=https://archive.org/details/journal-of-volcanology-and-geothermal-research_2004-03-30_131_3-4/page/265 |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |volume=131 |issue=3–4 |pages=265–94 |bibcode=2004JVGR..131..265N |doi=10.1016/S0377-0273(03)00381-0}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Hodgson K.A. |last2=Nairn I.A. |date=September 2005 |title=The c. AD 1315 syn-eruption and AD 1904 post-eruption breakout floods from Lake Tarawera, Haroharo caldera, North Island, New Zealand |journal=New Zealand Journal of Geology and Geophysics |volume=48 |issue=3 |pages=491 |bibcode=2005NZJGG..48..491H |doi=10.1080/00288306.2005.9515128 |doi-access=}}</ref> <ref name="Lowe2023"/> Wannan ya kasance 'yan shekaru kaɗan bayan ƙawancen Maori na farko game da 1280 CE <ref name="Lowe2019">{{Cite web |last=Lowe |first=D. J. |last2=Balks |first2=M. R. |year=2019 |title=Introduction to Tephra-Derived Soils and Farming, Waikato-Bay of Plenty, North Island, New Zealand |url=https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstream/handle/10289/12297/Lowe%20and%20Balks%202019%20Intro%20to%20tephra-derived%20soils%20and%20farming%2c%20NZ_final.pdf?sequence=2&isAllowed=y }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ko da yake an yi imanin cewa mafi yaɗuwar matsuguni a yanzu ba a yi ba har sai 1320 zuwa 1350 AD. <ref name="Lowe2014">{{Cite journal |last=Lowe |first=David |last2=Pittari |first2=A. |year=2014 |title=An ashy septingentenarian: the Kaharoa tephra turns 700 (with notes on its volcanological, archaeological, and historical importance) |url=https://www.researchgate.net/publication/264545168 |journal=Geoscience Society of New Zealand Newsletter |volume=13 |pages=35–46}}</ref> Tsarin Plinian na wannan fashewa ya ƙunshi nau'i na 11 masu hankali na VEI 4 <ref name="Bonadonna 2015">{{Cite journal |last=Bonadonna |first=C. |last2=Connor |first2=C. B. |last3=Houghton |first3=B. F. |last4=Connor |first4=L. |last5=Byrne |first5=M. |last6=Laing |first6=A. |last7=Hincks |first7=T.K. |date=2005-03-15 |title=Probabilistic modeling of tephra dispersal: Hazard assessment of a multiphase rhyolitic eruption at Tarawera, New Zealand |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2003JB002896 |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |volume=110 |issue=B3 |bibcode=2005JGRB..110.3203B |doi=10.1029/2003JB002896 |url-access=subscription}}</ref> ko da yake akwai yiwuwar wasu nau'i-nau'i biyu na Plinian a cikin wani nau'i na biyu daga akalla nau'i biyu daban-daban tare da {{Convert|8|km}} dogon tsatsa. <ref name="Sahetapy-Engel2014">{{Cite journal |last=Sahetapy-Engel |first=S. |last2=Self |first2=S. |last3=Carey |first3=R.J. |last4=Nairn |first4=I.A. |year=2014 |title=Deposition and generation of multiple widespread fall units from the c. AD 1314 Kaharoa rhyolitic eruption, Tarawera, New Zealand |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00445-014-0836-4 |journal=Bulletin of Volcanology |volume=76 |issue=836 |bibcode=2014BVol...76..836S |doi=10.1007/s00445-014-0836-4 |s2cid=128686206 |url-access=subscription}}</ref> Jimlar dutsen da ke daidai (DRE) ya kasance aƙalla {{Convert|9.1|km3}} . <ref name="Sahetapy-Engel2014" /> Ya rarraba Kaharoa Tephra, mai ƙarancin ƙarancin ma'adinai mai mahimmanci (rashin cobalt shine dalilin cutar daji na New Zealand), daga gabas ga gabar tekun Northland Peninsula, ƙasa da Coromandel Peninsula kuma ta bayan Tarawera zuwa arewacin Hawke Bay a cikin Māhia Peninsula . <ref name="Lowe2019" /> Jimlar adadin abubuwan da suka fashe sun fi sau 5 fiye da fashewar 1886 kuma an bayyana su aƙalla {{Convert|15|km3}} ta tefra. <ref name="Sahetapy-Engel2014" /> Ruawahia ( {{Convert|1111|m}} ), Tarawera( {{Convert|874|m}} ), Wahanga ( {{Convert|1025|m}} ) da kuma Crater ( {{Convert|1095|m}} ) An kafa gidaje. <ref name="Darragh2006"/>
=== 1886 faduwa ===
[[Fayil:Charles-Blomfield-Mount-Tarawera-in-eruption-June-10-1886.jpg|left|thumb|''Dutsen Tarawera a cikin Eruption'' na Charles Blomfield]]
Jim kadan bayan tsakar dare a safiyar ranar 10 ga watan Yunin 1886, an ji jerin girgizar kasa sama da 30 da suka kara karfi a yankin Rotorua da karfe 2:45 na safe kololu uku na Dutsen Tarawera sun fashe, suna fashewa da ginshikan hayaki da <ref>{{Cite web |title=Mt Tarawera eruption 125th anniversary |url=http://www.doc.govt.nz/parks-and-recreation/places-to-go/bay-of-plenty/places/lake-tarawera-scenic-reserve/mt-tarawera-eruption-125th-anniversary/ |publisher=Department of Conservation, Government of New Zealand}}</ref> mita zuwa sararin sama; Hatsarin iska a Rotomahana ya haifar da tashin hankali wanda ya lalata ƙauyuka da yawa a cikin 6 radius kilomita, da kuma Farin Filayen ruwan hoda da fari sun bayyana an shafe su. Bincike na baya-bayan nan ta yin amfani da ƙirar lissafi na abubuwan da suka faru a lokacin lokacin fashewar Rotomahana na baya, ya yi daidai da asusun shaida; yana kwatanta shi kamar tukunyar da ke tafasa. <ref>{{Cite web |title=Michael May |url=https://www.otago.ac.nz/geology/staff/postgraduate-students/mick-may.html |access-date=2019-12-30 |website=otago.ac.nz |publisher=University of Otago |language=en-nz}}</ref>
[[Fayil:Inside_the_Tarawera_rift.jpg|thumb|Girgizar ƙasa na scoria sun kewaye babban koli]]
Matsugunan da Ngāti Rangitihi da Tūhourangi ke zaune a kusa da hannun Ariki na tafkin Tarawera, ciki har da Moura, Koutu, Kokotaia, Piripai, Pukekiore da Otuapane, Tapahoro, Te Wairoa, Totarariki, da Waingongoro, an binne ko kuma aka lalata su. Daga cikin wadannan, Te Wairoa yanzu ya zama wurin yawon bude ido kuma an kwatanta shi da "kauyen da aka binne". Adadin wadanda suka mutu a hukumance ya kai 153, yayin da wasu da dama suka rasa matsugunansu, lamarin da ya sa fashewar ta zama mafi muni a tarihin New Zealand. <ref>{{Cite web |title=Okataina Volcanic Centre |url=http://info.geonet.org.nz/display/volc/Okataina+Volcanic+Centre |access-date=6 July 2015 |publisher=[[GeoNet (New Zealand)|GeoNet]]}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Keam |first=Ronald F. |date=March 2016 |title=The Tarawera eruption, Lake Rotomahana, and the origin of the Pink and White Terraces |journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research |language=en |volume=314 |pages=10–38 |bibcode=2016JVGR..314...10K |doi=10.1016/j.jvolgeores.2015.11.009}}</ref>
An kuma yi imanin fashewar ta lalata filayen ruwan hoda da fari da suka shahara a duniya. Duk da haka, shekaru 125 bayan fashewar an ba da rahoton cewa an sake gano wani yanki na ruwan hoda a ƙarƙashin tafkin Rotomahana . Wannan ya faru ne saboda gano wani binciken da ba a san shi ba na 1859 na Lake Rotomahana ta Ferdinand von Hochstetter, wanda aka yanke kuma aka buga tsakanin 2016 da 2019. Wannan mahimman bayanai na farko na nuna wuraren Pink, Black da White Terrace yanzu suna kwance tare da bakin tekun yanzu. Akwai tsammanin filaye ko sassansu, na iya kwantawa binne, kuma a sakamakon haka ba za a iya ɗauka cewa an lalatar da filayen ba. <ref>{{Cite journal |last=Bunn |first=Rex |last2=Nolden |first2=Sascha |date=2016-12-20 |title=Te Tarata and Te Otukapuarangi: Reverse engineering Hochstetter's Lake Rotomahana Survey to map the Pink and White Terrace locations |journal=The Journal of New Zealand Studies |issue=23 |doi=10.26686/jnzs.v0i23.3988 |issn=2324-3740 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bunn |first=Rex |last2=Nolden |first2=Sascha |date=2018-01-02 |title=Forensic cartography with Hochstetter's 1859 Pink and White Terraces survey: Te Otukapuarangi and Te Tarata |journal=Journal of the Royal Society of New Zealand |language=en |volume=48 |issue=1 |pages=39–56 |doi=10.1080/03036758.2017.1329748 |issn=0303-6758 |s2cid=134907436}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bunn, Davies and Stewart |date=2018 |title=Dr Hochstetter's Lost Survey |url=https://www.surveyspatialnz.org/members/Article?Action=View&Article_id=101 |journal=Surveying+Spatial |volume=94 |pages=5–13 |access-date=2025-08-10 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804041723/https://www.surveyspatialnz.org/members/Article?Action=View&Article_id=101 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bunn |first=A. R. |date=2019 |title=Hochstetter's Survey of the Pink and White Terraces: the Final Iteration |url=https://issuu.com/nzis/docs/s_s_sept_2019 |journal=Surveying+Spatial |volume=99 |pages=30–35}}</ref>
== Fatalwa waka ==
[[Fayil:Kennett_Watkins_-_The_Phantom_Canoe-_A_Legend_of_Lake_Tarawera_-_Google_Art_Project.jpg|left|thumb|''Jirgin ruwan fatalwa: Legend of Lake Tarawera'', na Kennett Watkins]]
Ɗaya daga cikin almara <ref>{{Cite web |title=Rotorua NZ – Explore Rotorua – Natural and cultural attracitions |url=http://www.rotoruanz.com/rotorua/history/maori_legends.php#phantom |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080907174539/http://www.rotoruanz.com//rotorua/history/maori_legends.php#phantom |archive-date=2008-09-07}}</ref> da ke kewaye da fashewar 1886 shine na fatalwa ''[[Waka (canoe)|waka]]'' (kwale). Kwanaki 11 kafin fashewar, wani jirgin ruwa mai cike da ’yan yawon bude ido da ke dawowa daga Terraces ya ga abin da kamar waka ke tunkarar jirginsu, sai dai ya bace a cikin hazo mai nisan mil mil daga gare su. Ɗaya daga cikin shaidun wani limamin coci ne, ɗan ƙasar Maori na yankin Te Arawa iwi. Babu wanda ke kusa da tafkin da ya mallaki irin wannan kwale-kwalen na yaƙi, kuma ba a taɓa ganin irinsa a tafkin shekaru da yawa ba. Mai yiyuwa ne hawan da faduwar tafkin da aka yi a sakamakon ficewar da aka yi kafin fadowa ya sa an kubutar da waka daga wurin hutawa. A al'adance, an ɗaure matattu a tsaye. An buga wasiƙu da dama daga masu yawon bude ido da suka fuskanci taron.
Ko da yake masu shakka sun tabbatar da cewa wani tunani ne mai ban tsoro da aka gani a kan hazo, dattawan ƙabilu a Te Wairoa sun yi iƙirarin cewa ''waka wairua'' ne (kwagon ruwa na ruhu) kuma alama ce ta halaka. An yi hasashen cewa, waka a haƙiƙa wani tashin hankali ne a kan ruwa, sakamakon ayyukan girgizar ƙasa da ke ƙarƙashin tafkin, amma mazauna yankin na ganin cewa za a iya bayyana fashewar waka nan gaba ta hanyar bayyanar waka.
Yana cikin Ōkataina Caldera na Cibiyar Volcanic ta Ōkataina a tsakiyar yankin Taupō Volcanic Zone . Wannan yanki na rhyolitic ya mamaye caldera mai fashewa. <ref name="Seebeck2014">{{Cite journal |last=Seebeck |first=H. A. |last2=Nicol |first2=P. |last3=Villamor |first3=J.Ristau |last4=Pettinga |first4=J. |year=2014 |title=Structure and kinematics of the Taupo Rift, New Zealand |journal=Tectonics |volume=33 |issue=6 |pages=1178–1199 |doi=10.1002/2014TC003569 |s2cid=129430650}}</ref> Ainihin basaltic dyke na fashewar 1886 shine {{Convert|15|km}} tsayi kuma ya tashi daga fashewar tsaunin Dutsen Tarawera zuwa tafkin Rotomahana kuma yana da ragowar zafi mai zafi a cikin Waimangu Volcanic Rift Valley . <ref name="Berryman2022"/> Dike da layin layi na vents sun daidaita tare da Taupo Rift a wannan lokacin. <ref name="Seebeck2014" />
== Gallery ==
<gallery>
Fayil:MountTerawera1.jpg|alt=View from the north| Duba daga arewa
Fayil:20250124-L1020197.jpg|alt=View from the northeast| Duba daga arewa maso gabas
Fayil:MountTaraweraCrater.jpg|alt=Close up of one chasm| Kusa da chasm ɗaya
Fayil:MountTarawera3.jpg|alt=Southwest side| Bangaren Kudu maso Yamma
Fayil:Lake_rotorua.jpg|alt=Satellite view of Lake Rotorua; Mount Tarawera is in the lower right corner| Ra'ayin tauraron dan adam na tafkin Rotorua; Dutsen Tarawera yana cikin kusurwar dama ta ƙasa
Fayil:Abaconda_lake_tarawera.jpg|alt=Mount Tarawera standing behind Lake Tarawera| Dutsen Tarawera yana tsaye a bayan tafkin Tarawera
</gallery>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
n0nrvedg51efb8dkukldgn7icyxdccm
'Yancin Dan Adam a Brunei
0
114127
969901
969534
2026-10-20T15:52:21Z
Baby juuu
38856
969901
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Tun daga shekara ta alif 1967, [[Hassanal Bolkiah|Sultan Haji Hassanal Bolkiah]] ya jagoranci [[Brunei]] a matsayin masarauta. Hukumomin gaggawa sun bai wa sarkin damar yin mulki kusan ba tare da tangarda ba tun daga 1962. Majalisar dokoki, wadda ta ƙunshi naɗaɗɗen naɗaɗɗen, zaɓe a kaikaice, da tsofaffin membobin, suna yin taro akai-akai a duk shekara kuma suna aiki kawai a matsayin ƙungiya mai ba da shawara don ƙaddamarwa da amincewa da dokoki da tsare-tsaren kashe kudi. Rundunar ‘yan sanda ta Royal Brunei (RBPF) da kuma ma’aikatar tsaron cikin gida (ISD) wadanda ofishin Firayim Minista da ma’aikatar harkokin cikin gida ke kula da su, su ne ke da alhakin tabbatar da oda da kuma tabbatar da doka a cikin al’ummar kasar.
Sa ido mai zaman kansa kan yanayin haƙƙin ɗan adam ya kasance ƙalubale saboda rashin gaskiya. Idan aka aiwatar da sauye-sauyen lokaci zuwa ga kundin tsarin shari'a, zai ba da damar yin amfani da hukuncin kisa da kuma hukuncin kisa a kan laifuffuka daban-daban da suka hada da sara da jifa, wadanda ke zama azabtarwa. Bitar za ta nuna wa mata wariya kuma za ta tauye yancin mutane na tunani, lamiri, da addini.<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
== Shari'a ==
=== Shari'ar Shari'a ta Syariah ===
A ranar 3 ga watan Afrilu,na shekara ta 2019, Dokar Laifukan Syariah ta Brunei (2013) ta fara aiki. Sabuwar dokar tana nuna wariya ga mafiya rauni a cikin al'umma, ciki har da yara, mata, da tsiraru na addini da masu canjin launin Jinsi,kuma suna yin illa ga muhimman hakkokin bil'adama. Yawancin bangarori na kundin sun sabawa alkawuran Brunei ga dokokin kasa da kasa na al'ada da kuma yarjejeniyar haƙƙin ɗan adam na ƙasa da ƙasa wanda Brunei ke ciki. Brunei ta rattaba hannu kan yarjejeniyar kawar da duk wani nau'i na nuna wariya ga mata da yarjejeniyar 'yancin yara (CEDAW). Brunei ta rattaba hannu kan yarjejeniyar yaki da azabtarwa da sauran muguwar dabi'a, wulakanci ko wulakanci ko azabtarwa, amma har yanzu ba ta amince da shi ba. A matsayinta na mamba na Majalisar Dinkin Duniya, Brunei ta sha alwashin kiyaye ka'idojin Yarjejeniyar Kare Hakkokin Bil'adama ta Duniya, wadanda ake tunanin wakilci ne na dokokin kasa da kasa da aka amince da su.<ref>{{Cite web |date=2019-05-22 |title=Brunei's Pernicious New Penal Code |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/22/bruneis-pernicious-new-penal-code |access-date=2023-04-20 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref>
=== Yaki da fataucin mutane ===
Gwamnatin Brunei ta tilasta bin doka ta haɓaka ƙoƙarin yaƙi da fataucin mutane. Dokar hana fataucin mutane ta 2019 ta haramta fataucin jima'i da fataucin aiki da kuma hukuncin da aka tsara, wanda ake ganin ya yi tsauri. Bugu da kari, wata kila gwamnati ta yi amfani da Babi na 120 Sashe na 5 na Dokar Laifin Mata da 'Yan Mata wajen gurfanar da wadanda suka aikata laifin safarar jima'i. Koyaya, adadin laifuffukan da ake zargi da fataucin da aka gabatar don bita da yuwuwar bincike ya ragu daga shari'o'i 147 a cikin 2020 zuwa 134 a cikin 2021.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Hakki na asali ==
=== 'Yanci na magana ===
Tsarin mulki da dokoki ba su haɗa da wani tanadi na [[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki|'yancin magana]] ba. Ana ba wa membobin Majalisar Dokoki damar "bayyana ra'ayoyinsu kyauta" a madadin mutane, amma ba a ba su damar amfani da harshe ko aiki a hanyoyin da "marasa hakki, zagi, abin kunya, ko lalacewa". Kalubale game da "tsarin ko muhimmancin ra'ayin ƙasa, ra'ayin mulkin mallaka na Musulunci na Malay," an haramta su ta hanyar doka. Dangane da wannan ka'idar, mulkin mallaka ne kawai zai iya kula da hakkoki da gata na tseren [[Brunei Malay]], kuma an sanya Islama a matsayin addinin ƙasa. Duk wani aiki, abu, ko sanarwa da aka nufa don haifar da "ra'ayi na rashin son kai ko ƙiyayya" doka ta haramta shi.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
A cewar kungiyar masu fafutuka ta Reporters Without Borders (RSF), sanya ido kan kai shi ne al'ada ga 'yan jarida a Brunei, wanda aka sanya a matsayi na 154 a cikin kasashe 180 a matsayin 'yancin 'yan jarida. Don rahoton da aka yanke hukunci na karya da mugunta, jami'ai suna da ikon rufe jaridu ba tare da hujja ba, tara, da kuma daure 'yan jarida har na tsawon shekaru uku. Gidan Talabijin na gwamnati shi ne kawai tashar tashar a Brunei. Iyalin Sultan ne ke tafiyar da [[Borneo]] Bulletin, babbar jarida ta yau da kullun ta harshen Ingilishi a cikin al'umma, kuma da yawa daga cikin marubutanta suna yin tauye kai. Scoop, bugu na kan layi wanda aka yi muhawara a cikin 2017, yana ba da ɗaukar hoto na siyasa da al'umma na Brunei.<ref name=":4">{{Cite web |title=Fundamental freedoms still severely restricted in Brunei |url=https://monitor.civicus.org/explore/fundamental-freedoms-still-severely-restricted-brunei/ |access-date=2023-04-19 |website=Civicus Monitor |language=en}}</ref>
Shahiran Sheriffudin bin Shahrani Muhammad, ma’aikacin gwamnati, an sauke shi ne a ranar 27 ga watan Yuli, kuma an zarge shi a karkashin sashe na 4 (1) (c) na dokar tada zaune tsaye da yin kalamai a Facebook cewa ma’aikatar kula da harkokin addini ta samu “mummuna”. Don tsoron sakamakon shari'a, 'yan jarida da masu fafutuka na kan layi sun ci gaba da tantance kansu.<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
=== 'Yanci na taro da motsi ===
Hukumomin gaggawa na gwamnati sun tauye ‘yancin yin taro a kasar nan. Taron jama'a na mutane 10 ko fiye yana buƙatar izini daga gwamnati, kuma 'yan sanda na iya tarwatsa taron da ba na hukuma ba na mutane biyar ko fiye da ake ganin za su iya haifar da dagula zaman lafiya. Gwamnati na ba da izini akai-akai don abubuwan da suka faru na shekara-shekara, amma lokaci-lokaci suna tarwatsa taron siyasa ko kuma wani abin ban sha'awa. Al'ummar LGBTQI+ sun ba da rahoton cewa hukumomi sun fasa wani taron a karshen watan Janairu saboda rashin izini. Masu shirya abubuwan da suka faru a kan batutuwa masu mahimmanci sukan gudanar da tarurruka a cikin sirri maimakon neman izini ko gudanar da ayyukan tantance kansu a abubuwan da suka faru na jama'a.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Fundamental freedoms still severely restricted in Brunei |url=https://monitor.civicus.org/explore/fundamental-freedoms-still-severely-restricted-brunei/ |access-date=2023-04-19 |website=Civicus Monitor |language=en}}</ref>
Dokokin da suka daɗe suna tauye haƙƙin haɗawa. Ba tare da izini ba, babu wata ƙungiya ta mutane sama da goma da za su taru saboda kowane dalili, kuma ana kiyaye waɗannan ƙa'idodi akai-akai. Taron mutane biyar ko fiye da ba a hukumance ba wanda 'yan sanda ke ganin zai iya kawo cikas ga zaman lafiya na iya tarwatsa su. Dole ne Ministan Harkokin Cikin Gida ya amince da duk izini. A al'adance, gwamnati ta ba da izinin gudanar da bukukuwa na shekara, amma a cikin 'yan shekarun nan, ta kan yi amfani da wannan ikon lokaci-lokaci wajen dakile tarukan siyasa. Maimakon neman izini ko shigar da kai a al'amuran jama'a, waɗanda ke da alhakin shirya abubuwan da ke da mahimmanci suna yawan yin taro cikin sirri.<ref name=":4">{{Cite web |title=Fundamental freedoms still severely restricted in Brunei |url=https://monitor.civicus.org/explore/fundamental-freedoms-still-severely-restricted-brunei/ |access-date=2023-04-19 |website=Civicus Monitor |language=en}}</ref>
Dokar ba ta ba da ’yancin yin tarayya ba, kuma ana buƙatar ƙungiyoyin hukuma su yi rajista da magatakardar ƙungiyoyin jama’a tare da bayar da rahoton ayyukansu. Gwamnati na iya dakatar da ayyukan kungiyoyin da suka yi rajista idan ta ga yana da maslaha ga jama'a. Ƙungiyoyin da ke neman tara kuɗi ko gudummawa daga jama'a suna buƙatar izini daga Ma'aikatar Harkokin Cikin Gida da izini na kowane mutum don kowane aikin tara kuɗi. Gwamnati na karɓar mafi yawan aikace-aikacen kafa ƙungiyoyi, amma masu nema suna ƙarƙashin binciken bayanan baya da buƙatun suna. Ƙungiyoyin da aka amince da su suna magance al'amura kamar gurbatar yanayi, adana namun daji, fasaha, kasuwanci, da mata a cikin kasuwanci.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
[[Fayil:Seria_20_November_2022_12.jpg|thumb|Masallacin Pekan zai kasance]]
=== 'Yanci na addini ===
Addinin hukuma a Brunei shine [[Mabiya Sunnah|Musulunci na Sunni]], amma kundin tsarin mulki ya ba da izinin yin zaman lafiya ga dukkan addinai. Gwamnati ta aiwatar da dokar Shari'a, wanda ya hada da azabtarwa ta [[Kafar Azaba|jiki]] da ta babban birnin don laifuka kamar ridda da saɓo, kodayake ba a aiwatar da hukuntawa ta kisa ba tun 1957. Gwamnati ta ba da izinin 'yan tsiraru na addinai wadanda ba Musulmai ba su yi imani da su amma ta haramta kungiyoyin addinai da ta dauka "marasa kyau". Duk wuraren ibada an rufe su saboda COVID-19, kuma ba a sanar da wuraren ibada wadanda ba na Musulunci ba game da rufewa. Gwamnati ba ta tabbatar da [[Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya game da azabtarwa]] ba. Wadanda ba Musulmai ba suna ci gaba da fuskantar ƙuntatawa game da ikon su na tuba, kuma a wani lamari, jami'an al'ada sun kwace Littafi Mai-Tsarki amma ana iya dawo da su tare da amincewar rubuce-rubuce daga sassan gwamnati daban-daban.<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Report on International Religious Freedom: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Gwamnati ta ci gaba da kokarin da ta yi na dogon lokaci don hana wasu addinai da tallafawa [[Shafi`iyya|Makarantar Shafii]] ta Sunni Islam. Kungiyoyin addinai waɗanda ba su bi makarantar Shafii ta Sunni Islama suna ƙarƙashin dokoki da ka'idoji. A cikin shekara ta 2012, akwai ɗan canji kaɗan a cikin tsarin yadda gwamnati ke girmama 'yancin addini. Bisa ga haɗin addini, imani, ko aiki, akwai wasu rahotanni game da cin zarafin jama'a ko nuna bambanci. Ƙungiyoyin addinai a cikin al'umma galibi sun kasance tare cikin jituwa.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} 2012 Report on International Religious Freedom – Brunei |url=https://www.refworld.org/docid/519dd4e114.html |access-date=2023-04-19 |website=Refworld |language=en}}</ref>
=== 'Yancin siyasa ===
Sarki ne ke mulkin kasar ta hanyar haihuwa ta gado, kuma 'yan kasa ba su da ikon zabar mulkinsu. Tun daga shekarar 1962 ne aka fara amfani da ikon gaggawa, duk bayan shekaru biyu da sarkin musulmi ke sabunta shi. Majalisar dokoki ba ta da iko mai zaman kansa kuma da farko tana ba da dandalin tattaunawa na jama'a game da shirye-shiryen gwamnati, kasafin kuɗi, da gazawar gudanarwa. Zaɓen majalisar tuntuɓar ƙauye yana ba da damar kada kuri'a ta hanyar jefa kuri'a a asirce ga mutane masu shekaru 18 da haihuwa, amma dole ne 'yan takara su kasance Musulmi, wanda Ma'aikatar Harkokin Cikin Gida ta amince da su, kuma sun kasance ɗan ƙasa ko mazaunin dindindin sama da shekaru 15. Jam’iyyar siyasa daya tilo da ta yi rajista, jam’iyyar ci gaban kasa, ta yi alkawarin mara wa sarki da gwamnati baya, kuma ba ta sukar gwamnati.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Hakkin yara ==
Uba ko, bayan aiwatar da aikace-aikacen, uwar ita ce tushen zama ɗan ƙasa. Haihuwa a cikin iyakokin ƙasa ba ya ba da ɗan ƙasa. Ana rubuta kowace haihuwa, kuma ana yi wa yara maza da mata daidai. Dole ne iyaye marasa jiha su nemi takardar izini na musamman idan an haifi ɗansu a nan. Rashin yin rikodin haihuwa ya saba wa doka, kuma yin hakan ya sa ya zama ƙalubale wajen sa yaron a makaranta. Duk da cewa ba bisa ka'ida ba ne kuma an yanke masa hukunci, amma da alama bai zama ruwan dare gama gari ba. A ranar 16 ga Nuwamba, an yanke wa wani mahaifin da ya yi lalata da 'ya'yansa mata hukuncin daurin shekaru 20 a gidan yari da kuma gwangwani 12. Sashin da aka sadaukar domin binciken laifukan da suka shafi mata da yara wani bangare ne na RBPF, kuma Ma'aikatar Al'adu, Matasa, da Wasanni ta ba da mafaka da kulawa da wadanda abin ya shafa.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Matsakaicin shekarun aure na doka a Brunei shine shekaru 14 da watanni bakwai tare da izinin iyaye da mahalarta, sai dai idan dokokin addini ko na al'ada sun saita mafi ƙarancin shekaru. Dokar Iyali ta Musulunci ta kayyade mafi karancin shekaru 16 ga 'yan mata musulmi, da maza musulmi 18, kuma laifi ne a tilasta wa wani ya yi aure ba tare da son ransa ba. Dole ne ‘yan kabilar China su zama 15 ko sama da haka kafin su yi aure, kuma jima’i da yarinya ‘yar kabilar China ‘yar kasa da shekara 15 ana daukar su fyade ko da tare da mijinta. Auren da ya shafi yara ƙanana ba safai ba ne kuma gabaɗaya al'adar zamantakewa ta haramta. Yin jima'i da yarinya 'yar kasa da shekaru 14 fyade ne kuma za'a iya yanke hukuncin daurin shekaru 30 a gidan yari da mafi karancin gwangwani 12 kamar yadda doka ta tanada. Dokar ta kāre mata, ’yan mata, da yara maza daga yin amfani da su don yin karuwanci da kuma “wasu maƙasudai na lalata,” irin su batsa, da suka haɗa da yin lalata da kasuwanci. Don ci gaba da yi wa matasa maza fyade, gwamnati ta yi amfani da dokar da ta haramta "jima'i ta jiki da ta sabawa tsarin yanayi." Bayan aure, manya masu yarda dole ne su kasance aƙalla shekaru 16. <ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
A cewar Datin Paduka Hajah Norlida binti Dato Paduka Haji Abdul Jalil, babban sakatare na dindindin na ma'aikatar al'adu, matasa, da wasanni na kasar Brunei, tun bayan da aka fara tantance kasar a shekarar 2003, an yi kokari da dama wadanda suka daga darajar Brunei Darussalam na bin ka'idojin Yarjejeniyar. An amince da wasu shawarwarin kwamitin, yayin da wasu suka samu ci gaba. A karshen watan Agustan 2015, Brunei ta soke ƙin amincewarta ga sakin layi na 20 na ƙaramin sakin layi na 1 da na 2 da ƙaramin sakin layi na 21 (a). Mataki na 14, Mataki na 20 (3), da Mataki na 21 (b-e), da kuma wasu sassan Yarjejeniyar da ba za su dace da Musulunci ba, addinin hukuma na Brunei, na ci gaba da kasancewa cikin tanadi. Sun bayyana kwarin guiwar cewa duk samari za su yi aure tun suna shekara 18 kuma za a haramta bulala da azabtar da jiki a kowane wuri. Kwararru sun tattauna batutuwa irin su bautar da yara, ra'ayoyin jinsi mara kyau, kaciyar mata, ilimin jama'a da na addini, da tsarin shari'a na yara. An yaba wa Brunei don samun manyan matakan karatu da ilimi. Kwararrun sun yi sha'awar ƙarin koyo game da madadin kulawa da tsarin tallafi, tsarin karɓuwa, yawan [[kiba]] da matakan da aka ɗauka don magance matsalar, da kuma yiwuwar zubar da ciki.<ref>{{Cite web |title=Committee on the Rights of the Child considers the report of Brunei Darussalam |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2016/01/committee-rights-child-considers-report-brunei-darussalam |access-date=2023-04-20 |website=OHCHR |language=en}}</ref>
== 'Yancin mata ==
Doka ta duniya ta tanadi ɗauri da gwangwani a matsayin hukuncin fyade, yayin da dokar hukunta laifukan Shari’a ta tanadi jifan kisa a matsayin mafi girman hukuncin. Dokar ba ta haramta yi wa maza fyade ko fyaden ma’aurata ba, kuma jima’i da namiji da matarsa ba za a yi la’akari da shi a matsayin fyade ba matukar ba ta kai shekara 14 ba (15 ga matan Sinawa). Babu takamaiman dokar musgunawa cikin gida, amma hukumomi na iya kama mutane a karkashin dokar da ta shafi kare mata da 'yan mata. Hukuncin cin zarafi na cikin gida ya kasance daga mako daya zuwa biyu a gidan yari da kuma tarar karamin hari zuwa gwangwani da kuma hukuncin dauri mai tsawo saboda mummunan rauni. Dokar iyali ta Musulunci ta ba da kariya daga cin zarafin ma'aurata tare da ba da izinin ba da umarnin kariya, tare da hukuncin da ya saba wa dokar kariya ya zama tara mai yawa, ɗauri har zuwa watanni shida, ko duka biyun.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Gyara ga Shari'ar Shari'a ta haɗa da sassan da, idan aka aiwatar da su, za su kara nuna bambanci ga mata, gami da sanya [[Mata a musulunchi|Mata Musulmi]] marasa aure su zauna a gidan mai kula da su da kuma aikata laifuka a [[Aure a Musulunci|waje da aure]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
== Hakkin nakasassu ==
Doka a wannan ƙasa ba ta buƙatar samun dama ko haramta wariya ga nakasassu a yawancin ayyukan jama'a, gami da samun dama ga gine-gine, sufuri, da sadarwa. Koyaya, ana ba da sabis na ilimi ga nakasassu a makarantun gwamnati da na addini. Gwamnati kuma tana ba da shirye-shiryen wayar da kan jama'a da kuma tallafin nakasassu kowane wata ga yara 'yan kasa da shekaru 15. Kungiyoyi masu zaman kansu suna aiki don ƙara ayyukan gwamnati. Gwamnati ta bullo da wasu hanyoyin biyan kudi don tabbatar da cewa nakasassu sun sami alawus alawus din su yayin bala'in COVID-19. Ba a yi magana ta musamman game da samun damar yin shari'a ga nakasassu ba. Duk mutane, ba tare da la'akari da nakasa ba, suna da haƙƙoƙi iri ɗaya da samun damar kiwon lafiya.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Cinikin mutane ==
Ma'aikatan kasashen waje, galibi daga [[Indonesiya|Indonesia]], [[Filipin|Philippines]], [[Bangladesh]], da China, suna cikin haɗari ga cin zarafin masu fataucin mutane a Brunei. Masu fataucin mutane suna amfani da hanyoyi daban-daban kamar tilasta wa masu bashi, rashin biyan albashi, kwace fasfo, da cin zarafin jiki don cin zarafin Ma'aikatan ƙaura. Wasu mata masu ƙaura da suka isa kan biza ta yawon bude ido na iya tilasta su shiga [[Cinikin jima'i|fataucin jima'i]], yayin da wadanda ke fama da fataucin a [[Maleshiya|Malaysia]] ko Indonesia na iya wucewa ta Brunei. Dokokin Anti-LGBTQI + suma suna kara haɗarin cin hanci da rashawa ga mutane LGBTQI +, waɗanda suka riga sun kasance cikin haɗarin fataucin mutane. Masana da ke aiki a kan kokarin yaki da fataucin mutane a Brunei suma suna fuskantar barazanar masu fataucin kaya.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Shari'a ===
Kotuna ba su hukunta duk wani mai fataucin mutane a Brunei a shekara ta biyar a jere. Gwamnati na buƙatar shaidar ƙarfin jiki, zamba, ko tilastawa ta jiki don bincika laifin fataucin, kuma ba ta binciki shari'o'in da waɗanda ake zargi da fataucin suka yi amfani da ba tilastawa ba. Dogara ga shaidar wanda aka azabtar da kuma rashin matakan bincike na musamman don tabbatar da shaida ya haifar da bincike da kuma gurfanar da su a karkashin dokar hana fataucin mutane. Gwamnati ta gaza fahimtar yawaitar fataucin mutane da alamomin da ke da alaka da aiki, wanda ke kawo cikas ga yunkurin yaki da fataucin mutane. Gwamnati ba ta binciki duk wasu laifuffukan fataucin da ake zargi da aikatawa ba, kuma ta mai da hankali kan laifukan da masu aikata laifuka daga kasashen waje ke aikatawa maimakon masu laifi na Brune. Gwamnatin Brunei ba ta bayar da rahoton wani bincike, tuhuma, ko hukunci na ma'aikatan gwamnati da ke da hannu a safarar mutane ba, amma cin hanci da rashawa da hadin gwiwar hukuma a cikin laifukan fataucin sun kasance abin damuwa. Gwamnati ta tuhumi jami'an da ke da hannu a zamba ta hanyar biza amma ba su ba gwamnatocin kasashen waje hadin kai ba kan tuhume-tuhumen da ake yi na fataucin cikin gida da suka shafi 'yan kasashen waje.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Karewa ===
Gwamnatin Brunei ta rage kokarinta na kare wadanda ke fama da fataucin mutane. Duk da cewa suna da daidaitattun hanyoyin aiki (SOPs) don gano wanda aka azabtar, turawa, da kariya, gwamnati ba ta bayar da rahoton gano duk wanda aka yi wa fataucin mutane ba a shekara ta biyu a jere. Har ila yau, SOPs ba su bincika alamun fataucin mutane ba tsakanin mutane na LGBTQI + ko manya da aka kama don shiga cikin [[Karuwanci|Jima'i na kasuwanci]]. An ruwaito cewa gwamnati ta gurfanar da wadanda ke fama da fataucin mutane kuma ta yanke musu hukunci saboda cin zarafin shige da fice, kuma ta fitar da ma'aikatan kasashen waje wadanda ma'aikatan Bruneian suka hana albashi ko kulawar likita. Wadannan ayyukan sun ci gaba da tsoro tsakanin wadanda abin ya shafa kuma sun haifar da gagarumin ganewa da gibin samar da sabis. Masu sa ido sun yi kira ga tsarin sadarwa na yau da kullun tsakanin ofisoshin jakadancin gwamnatin kasashen waje da gwamnatin Bruneian don kara hadin gwiwa kan rahotanni na laifukan fataucin mutane.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Rigakafi ===
Gwamnatin Brunei ta rage kokarin hana fataucin mutane. Suna da kwamitin yaki da fataucin mutane da ke yin taro a kowace shekara kuma suna aiwatar da shirinsu na kasa da aka samar a watan Nuwamba 2020. Duk da haka, ma'aikatar kwadago ba ta fitar da ka'idoji kan haramcin cajin kudade, albashi, riba, ko diyya ta wakilan daukar ma'aikata, kuma babu sa ido kan wannan tanadi. Gwamnatin Bruneiya ta bukaci ma’aikatan kasashen waje da su sanya hannu a kwangilolinsu a gaban jami’in kwadago don hana jabu da tabbatar da bin doka. Koyaya, duk kwangilolin an rubuta su a cikin tsari iri ɗaya kuma ba a ba da takamaiman bayani ba dangane da aikin ma'aikata ko bayanin matsayi. Gwamnati ba ta tabbatar da cewa ana yin kwangila a cikin yaren farko na ma'aikata ba ko kuma sun riƙe kwafin kwangilar su. Gwamnati ba ta kuma aiwatar da dokar da ta dace da ta hana masu daukar ma'aikata hana albashi ko rike fasfo na ma'aikata. Cutar sankarau ta COVID-19 ta hana gwamnati damar gudanar da baje kolin hanyoyin yaki da safarar mutane da kuma yakin wayar da kan jama’a, amma wata kafar yada labarai mallakar gwamnati ta ci gaba da buga labarai kan fataucin da ‘yancin ’yan kwadago.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Hakkin 'yan asalin ƙasar ==
Waɗannan mutanen ƙasar ba su da wata jiha tasu. Babu wata ƙayyadaddun ƙayyadaddun iyakoki a kusa da yankunan ƴan asalin, kuma majalisar dokoki ko sauran hukumomin gwamnati ba su da wani wakilci na ƙabilu na asali. ’Yan asalin ƙasar sun ɗan taka rawa wajen zaɓin da ya shafi yankunansu, al’adu, da al’adunsu da kuma yin amfani da albarkatun ƙasa a ciki da kuma ƙarƙashin ƙasa na asali, gami da makamashi da ma’adanai.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Ƙungiyoyin Malay na 'yan asali bakwai-Belait, Bisaya, Brunei, Dusun (Brunei), Kedayan, Murut ko Tutong - an jera su a matsayin masu cancanta ta atomatik don zama dan kasa a cikin Dokar Ƙasa ta Brunei na 1961. A wani wuri, ya lissafa ƙarin al'ummomin 15 waɗanda kuma ake la'akari da su 'yan asalin zuwa Brunei, Dayas, Kayanlanda ([[Kenya]]), Dayas, Kayanland (ciki har da Sabups da Sipengs), Kajangs (ciki har da Sekapans, Kejamans, Lahanans, Punans, Tajongs da Kanowits), Lugats, Lisums, Melanaus, Penans, Sians, Tagals, Tabuns da Ukits. Duk da cewa an amince da su a matsayin ƴan asalin ƙasar nan, ba a ba su zama ɗan ƙasa kai tsaye ba. Ka'idojin da dole ne su cika sun fi tsauri, yayin da samun uba wanda memba ne na ɗaya daga cikin al'ummomin "Malay" na asali bakwai ya isa ba da izinin zama ɗan ƙasa nan da nan.<ref>{{Cite web |date=2015-06-19 |title=Dusun, Murut, Kedayan, Iban, Tutong, Penan |url=https://minorityrights.org/minorities/dusun-murut-kedayan-iban-tutong-penan/ |access-date=2023-04-20 |website=Minority Rights Group |language=en-GB}}</ref>
== Kashewa da azabtarwa ta jiki ==
Duk da kasancewarsa mai kawar da kai a ka'idar, rataya ya kasance hukunci na gama-gari don laifuka da dama, da suka haɗa da kisan kai, ta'addanci, da laifukan da suka haɗa da kwayoyi. Gyaran dokar Penal Code, idan aka fara aiki a mataki na uku, zai sa aikata laifuka kamar zina, luwadi, da fyade hukuncin kisa ta hanyar jefewa. Duk musulmi da wanda ba musulmi ba, wadanda suka yi zina da musulmi, za a yanke musu hukuncin kisa ta hanyar jifa ko bulala 100, gwargwadon matsayin auren wanda ya aikata laifin.<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
Duk da yake babu wata alama cewa an aiwatar da dokokin jinsi guda kwanan nan, akwai da'awar cewa dokar da ta sa nuna bambancin jinsi ba bisa ka'ida ba a wasu lokuta. Bayan zargi a duniya, Brunei ya bayyana a cikin 2019 cewa za a tsawaita haramcin hukuncin kisa don haɗawa da sabbin dokoki a ƙarƙashin Dokar Shari'a ta Syariah ta 2013. A cikin 'yan shekarun nan, akwai lokuta na nuna bambanci ga mutanen LGBT, gami da cin zarafi, barazana, da ƙalubalen samun damar samun dama ga hakkoki da ayyuka na asali.<ref>{{Cite web |date=2019-02-18 |title=Brunei |url=https://www.humandignitytrust.org./country-profile/brunei/ |access-date=2023-04-20 |website=Human Dignity Trust |language=en}}</ref> A mayar da martani ga rahotanni cewa gwamnatin Bruneian za ta karɓi Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya game da azabtarwa kuma ta ci gaba da adawa da amfani da hukuncin kisa, musamman a ƙarƙashin Dokar Shari'ar Shari'a ta Syariah (UNCAT) da ta wuce kwanan nan.<ref>{{Cite web |last=Nishat |date=2019-05-07 |title=Brunei death penalty will not be repealed or implemented |url=https://www.openaccessgovernment.org/brunei-death-penalty/64515/ |access-date=2023-04-20 |website=Open Access Government |language=en-GB}}</ref>
== Hakkin ma'aikaci ==
Ma'aikata suna da haƙƙin haƙƙin haƙƙin haƙƙin haƙƙin ƙwadago da shiga ƙungiyoyi, amma ƙungiyoyin suna ƙarƙashin kulawa mai mahimmanci daga magatakardar ƙungiyar kwadago. Dokar dai ta haramta hada-hadar gama-gari da yajin aiki, kuma babu wata kungiya ko kungiyoyin ma'aikata a kasar. Dole ne ƙungiyoyi su yi rajista tare da gwamnati kuma su kasance ƙarƙashin doka iri ɗaya kamar sauran ƙungiyoyi, tare da hukuncin rashin yin rajista. Dokar ta haramta alaka da kungiyoyin kwadago na kasa da kasa ba tare da izinin gwamnati ba kuma ta takaita amfani da kudaden kungiyar. Dokar ta bukaci jami’an kungiyar su kasance masu gaskiya, kuma hukuncin da ya saba wa dokokin kungiyar ya hada da tara da dauri. Kungiyoyi masu zaman kansu suna aiki ne a cikin lamuran ma'aikata amma suna aiwatar da ayyukan tantance kansu don gujewa fuskantar gwamnati.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Bisa ga ƙidayar ƙidayar Ma'aikata/Ma'aikata ta 2017 da Ma'aikatar Kwadago ta fitar, akwai jimillar ma'aikata 25,211 a cikin aikin gine-ginen kaɗai, waɗanda ke da baƙi 22,510, 'yan ƙasar waje 2,141, da mazaunan dindindin 560. Bayanin ya dace da jimlar ƙungiyoyin kasuwanci 1,777 masu aiki a ɓangaren gine-gine na Brunei.
[[Fayil:Kuala_Belait_18_February_2023_02.jpg|thumb|Ma'aikacin kasashen waje a karkashin Ma'aikatar Ayyukan Jama'a (JKR).]]
=== Aikin tilas ko tilas ===
Dokar ta haramta duk wani nau'i na tilastawa ko aiki na dole, amma gwamnati ba ta aiwatar da doka yadda ya kamata ba, kuma an yi aikin tilastawa. Hukunce-hukuncen aikin tilastawa na iya haifar da hukunci, amma yawancin shari'o'in an yanke su ba tare da kotu ba, kuma ba kasafai ake aiwatar da hukunci ba. Gwamnati ta kafa kwamitin hadin gwiwa don dakile safarar mutane. Duk da haka, gwamnati ba ta binciki yadda ya kamata a kan batun bautar bashi ko aikin tilastawa. Wasu ma’aikatan bakin haure na kasashen waje sun fuskanci bautar da ba son rai ba, daurin bashi, rashin biyan albashi, ma’aikata masu cin zarafi, ko tsare gida, wasu ma’aikata na hana albashi don dawo da dillalan aiki ko kudaden daukar ma’aikata. Sarkin ya gudanar da ziyarar ba-zata a ma’aikatun shige da fice da ma’aikata saboda damuwa da rikon amana da ingancin sassan biyu. Ya nuna damuwa game da wata kungiyar da ke sayar da katunan shaidar kasa ta bogi kuma ya ba da shawarar cewa mai yiwuwa jami'an shige da fice sun shiga hannu. Sarkin ya kuma danganta kwararowar ma’aikata na kasashen waje da rashin kulawar gwamnati wajen bayar da bizar ma’aikata, inda ya yi magana a fili kan ma’aikatan Bangladesh.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Nuna bambanci ===
Dokar ba ta da takamaiman tanadi don hana aikin yi da nuna bambanci a sana'a. Matsakaicin albashi na aiki daidai yake kuma doka ba ta buƙata ba. An hana mata yin aiki a wasu ayyukan yaƙi na soja, kuma asalin ƙabilanci shine ƙayyadadden abu a wasu mukaman gwamnati da aikin soja. Ma'aikata na gwamnati da masu zaman kansu sun nuna son kai ga ma'aikatan kasashen waje, kuma masu neman aikin LGBTI wani lokaci suna fuskantar wariya. Gwamnati ta aiwatar da shirye-shiryen kara wayar da kan jama'a game da cin zarafin mata a wuraren aiki. Wasu ma'aikatan kasashen waje sun sami karancin albashi bisa asalin kasarsu.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== 'Yancin mutanen da aka kama ==
Sai dai a lokuta lokacin da ƴan sanda ba su iya samun amincewa a kan lokaci don dakatar da wanda ake zargi da gudu ko kuma lokacin da aka kama wanda ake zarge da aikata laifi, dole ne majistare ya amince da sammacin kamawa. Bayan kamawa, 'yan sanda na iya riƙe wanda ake zargi har zuwa awanni 48 yayin da suke gudanar da bincike kafin su kai shi a gaban majistare ko [[Shari'a|Kotun shari'a]]. Kungiyoyin tilasta a karkashin dokar shari'a da shari'a sun amince kuma sun tabbatar da wannan haƙƙin. Ba a ba da izinin samun damar shiga ga mutanen da aka tsare a cikin sa'o'i 48 na bincike a ofisoshin 'yan sanda ba, gami da lauyoyi. A kan yarjejeniyar majistare ko kotun shari'a, hukumomi na iya kiyaye fursunoni fiye da sa'o'i 48 na asali.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Rahotanni sun bayyana cewa, bayan shafe sa’o’i 48 ana gudanar da bincike, hukumomi a wata kasa suna sanar da fursunonin tuhume-tuhumen da ake yi musu tare da bayar da bayanai game da fursunonin. Bayan wannan lokaci, 'yan sanda na iya, a cikin yanayi mai wuya, ƙin shigar da baƙi. Ban da manyan laifuffuka, dokar ta ba da izinin yin amfani da belin alkali bisa ga ra'ayi, amma ba ta yi tanadi ga waɗanda ake tuhuma marasa galihu ba su sami wakilci na shari'a kyauta. A cikin kararrakin da ba na babban birni ba, waɗanda ake tuhuma marasa galihu na iya wakiltar kansu, duk da haka ƙungiyoyin sa-kai da yawa suna ba da sabis na shari'a. A karkashin dokar tsaron cikin gida, gwamnati na da hurumin tsare ko kama mutane da kuma tsare su ba tare da tuhumarsu ba saboda sauya wa'adin shekaru biyu yayin da kuma ta kira wata kungiya mai ba da shawara don tantance mutanen da ake tsare da su. Baya ga kotunan shari’a, ana amfani da shari’ar shari’a, kuma wani kwamiti ne ke tantance irin kotunan da ya kamata su saurari kararraki.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== 'Yancin mutane a shari'a ==
Dokar ba ta bayyana karara kan wani bangaren shari'a mai zaman kansa ba, da kuma sarkin musulmi, wanda ke rike da mukamin firaminista, da kuma yarima mai jiran gado, wanda ke rike da mukamin babban minista, dukkansu ne ke kula da kotunan da ba ruwansu da addini da na shari'a. Duk da haka, babu wani bayanan da aka samu na shiga tsakani na gwamnati da bangaren shari'a, kuma gabaɗaya gwamnatin tana kiyaye yancin shari'a. Duk alkalai a manyan kotuna sarki ne ya nada su kuma suna aiki bisa ga ra'ayinsa a tsarin shari'a biyu.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Doka ta duniya a wata ƙasa ta tanadi yancin yin shari'a na gaskiya, akan lokaci, da kuma jama'a, tare da waɗanda ake tuhumar ba su da laifi kuma a ba su 'yancin yin la'akari, a sanar da su tuhume-tuhume, da kuma fuskantar masu tuhuma, masu yin tambayoyi, gabatar da shaida, ba da shaida, da kuma daukaka kara. Hanyoyin Shari'a ba su tanadar da waɗannan haƙƙoƙi na musamman ba, amma waɗanda ake tuhuma a shari'ar shari'a gabaɗaya suna da haƙƙoƙi iri ɗaya da na waɗanda suke cikin shari'ar laifi a ƙarƙashin dokar duniya. Kotunan Shari'a na da hurumin yin wasu lamuran farar hula, amma wasu sassan shari'a sun shafi kowa da kowa, ba tare da la'akari da addini ba. Dokar Tsaro ta Cikin Gida ta ba da izinin tsare tsare a cikin lamuran ɓarna da tashin hankali, amma waɗanda ake tsare suna da damar gabatar da wakilci game da umarnin tsarewa ga hukumar ba da shawara, ko dai da kai ko ta hanyar lauya ko lauya.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Manazarta ==
<references />
gd0toem257o8masf79dktmho7aarvg9
969902
969901
2026-10-20T15:52:38Z
Baby juuu
38856
/* Shari'ar Shari'a ta Syariah */
969902
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Tun daga shekara ta alif 1967, [[Hassanal Bolkiah|Sultan Haji Hassanal Bolkiah]] ya jagoranci [[Brunei]] a matsayin masarauta. Hukumomin gaggawa sun bai wa sarkin damar yin mulki kusan ba tare da tangarda ba tun daga 1962. Majalisar dokoki, wadda ta ƙunshi naɗaɗɗen naɗaɗɗen, zaɓe a kaikaice, da tsofaffin membobin, suna yin taro akai-akai a duk shekara kuma suna aiki kawai a matsayin ƙungiya mai ba da shawara don ƙaddamarwa da amincewa da dokoki da tsare-tsaren kashe kudi. Rundunar ‘yan sanda ta Royal Brunei (RBPF) da kuma ma’aikatar tsaron cikin gida (ISD) wadanda ofishin Firayim Minista da ma’aikatar harkokin cikin gida ke kula da su, su ne ke da alhakin tabbatar da oda da kuma tabbatar da doka a cikin al’ummar kasar.
Sa ido mai zaman kansa kan yanayin haƙƙin ɗan adam ya kasance ƙalubale saboda rashin gaskiya. Idan aka aiwatar da sauye-sauyen lokaci zuwa ga kundin tsarin shari'a, zai ba da damar yin amfani da hukuncin kisa da kuma hukuncin kisa a kan laifuffuka daban-daban da suka hada da sara da jifa, wadanda ke zama azabtarwa. Bitar za ta nuna wa mata wariya kuma za ta tauye yancin mutane na tunani, lamiri, da addini.<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
== Shari'a ==
=== Shari'ar Shari'a ta Syariah ===
A ranar 3 ga watan Afrilu,a shekara ta 2019, Dokar Laifukan Syariah ta Brunei (2013) ta fara aiki. Sabuwar dokar tana nuna wariya ga mafiya rauni a cikin al'umma, ciki har da yara, mata, da tsiraru na addini da masu canjin launin Jinsi,kuma suna yin illa ga muhimman hakkokin bil'adama. Yawancin bangarori na kundin sun sabawa alkawuran Brunei ga dokokin kasa da kasa na al'ada da kuma yarjejeniyar haƙƙin ɗan adam na ƙasa da ƙasa wanda Brunei ke ciki. Brunei ta rattaba hannu kan yarjejeniyar kawar da duk wani nau'i na nuna wariya ga mata da yarjejeniyar 'yancin yara (CEDAW). Brunei ta rattaba hannu kan yarjejeniyar yaki da azabtarwa da sauran muguwar dabi'a, wulakanci ko wulakanci ko azabtarwa, amma har yanzu ba ta amince da shi ba. A matsayinta na mamba na Majalisar Dinkin Duniya, Brunei ta sha alwashin kiyaye ka'idojin Yarjejeniyar Kare Hakkokin Bil'adama ta Duniya, wadanda ake tunanin wakilci ne na dokokin kasa da kasa da aka amince da su.<ref>{{Cite web |date=2019-05-22 |title=Brunei's Pernicious New Penal Code |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/22/bruneis-pernicious-new-penal-code |access-date=2023-04-20 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref>
=== Yaki da fataucin mutane ===
Gwamnatin Brunei ta tilasta bin doka ta haɓaka ƙoƙarin yaƙi da fataucin mutane. Dokar hana fataucin mutane ta 2019 ta haramta fataucin jima'i da fataucin aiki da kuma hukuncin da aka tsara, wanda ake ganin ya yi tsauri. Bugu da kari, wata kila gwamnati ta yi amfani da Babi na 120 Sashe na 5 na Dokar Laifin Mata da 'Yan Mata wajen gurfanar da wadanda suka aikata laifin safarar jima'i. Koyaya, adadin laifuffukan da ake zargi da fataucin da aka gabatar don bita da yuwuwar bincike ya ragu daga shari'o'i 147 a cikin 2020 zuwa 134 a cikin 2021.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Hakki na asali ==
=== 'Yanci na magana ===
Tsarin mulki da dokoki ba su haɗa da wani tanadi na [[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki|'yancin magana]] ba. Ana ba wa membobin Majalisar Dokoki damar "bayyana ra'ayoyinsu kyauta" a madadin mutane, amma ba a ba su damar amfani da harshe ko aiki a hanyoyin da "marasa hakki, zagi, abin kunya, ko lalacewa". Kalubale game da "tsarin ko muhimmancin ra'ayin ƙasa, ra'ayin mulkin mallaka na Musulunci na Malay," an haramta su ta hanyar doka. Dangane da wannan ka'idar, mulkin mallaka ne kawai zai iya kula da hakkoki da gata na tseren [[Brunei Malay]], kuma an sanya Islama a matsayin addinin ƙasa. Duk wani aiki, abu, ko sanarwa da aka nufa don haifar da "ra'ayi na rashin son kai ko ƙiyayya" doka ta haramta shi.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
A cewar kungiyar masu fafutuka ta Reporters Without Borders (RSF), sanya ido kan kai shi ne al'ada ga 'yan jarida a Brunei, wanda aka sanya a matsayi na 154 a cikin kasashe 180 a matsayin 'yancin 'yan jarida. Don rahoton da aka yanke hukunci na karya da mugunta, jami'ai suna da ikon rufe jaridu ba tare da hujja ba, tara, da kuma daure 'yan jarida har na tsawon shekaru uku. Gidan Talabijin na gwamnati shi ne kawai tashar tashar a Brunei. Iyalin Sultan ne ke tafiyar da [[Borneo]] Bulletin, babbar jarida ta yau da kullun ta harshen Ingilishi a cikin al'umma, kuma da yawa daga cikin marubutanta suna yin tauye kai. Scoop, bugu na kan layi wanda aka yi muhawara a cikin 2017, yana ba da ɗaukar hoto na siyasa da al'umma na Brunei.<ref name=":4">{{Cite web |title=Fundamental freedoms still severely restricted in Brunei |url=https://monitor.civicus.org/explore/fundamental-freedoms-still-severely-restricted-brunei/ |access-date=2023-04-19 |website=Civicus Monitor |language=en}}</ref>
Shahiran Sheriffudin bin Shahrani Muhammad, ma’aikacin gwamnati, an sauke shi ne a ranar 27 ga watan Yuli, kuma an zarge shi a karkashin sashe na 4 (1) (c) na dokar tada zaune tsaye da yin kalamai a Facebook cewa ma’aikatar kula da harkokin addini ta samu “mummuna”. Don tsoron sakamakon shari'a, 'yan jarida da masu fafutuka na kan layi sun ci gaba da tantance kansu.<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
=== 'Yanci na taro da motsi ===
Hukumomin gaggawa na gwamnati sun tauye ‘yancin yin taro a kasar nan. Taron jama'a na mutane 10 ko fiye yana buƙatar izini daga gwamnati, kuma 'yan sanda na iya tarwatsa taron da ba na hukuma ba na mutane biyar ko fiye da ake ganin za su iya haifar da dagula zaman lafiya. Gwamnati na ba da izini akai-akai don abubuwan da suka faru na shekara-shekara, amma lokaci-lokaci suna tarwatsa taron siyasa ko kuma wani abin ban sha'awa. Al'ummar LGBTQI+ sun ba da rahoton cewa hukumomi sun fasa wani taron a karshen watan Janairu saboda rashin izini. Masu shirya abubuwan da suka faru a kan batutuwa masu mahimmanci sukan gudanar da tarurruka a cikin sirri maimakon neman izini ko gudanar da ayyukan tantance kansu a abubuwan da suka faru na jama'a.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Fundamental freedoms still severely restricted in Brunei |url=https://monitor.civicus.org/explore/fundamental-freedoms-still-severely-restricted-brunei/ |access-date=2023-04-19 |website=Civicus Monitor |language=en}}</ref>
Dokokin da suka daɗe suna tauye haƙƙin haɗawa. Ba tare da izini ba, babu wata ƙungiya ta mutane sama da goma da za su taru saboda kowane dalili, kuma ana kiyaye waɗannan ƙa'idodi akai-akai. Taron mutane biyar ko fiye da ba a hukumance ba wanda 'yan sanda ke ganin zai iya kawo cikas ga zaman lafiya na iya tarwatsa su. Dole ne Ministan Harkokin Cikin Gida ya amince da duk izini. A al'adance, gwamnati ta ba da izinin gudanar da bukukuwa na shekara, amma a cikin 'yan shekarun nan, ta kan yi amfani da wannan ikon lokaci-lokaci wajen dakile tarukan siyasa. Maimakon neman izini ko shigar da kai a al'amuran jama'a, waɗanda ke da alhakin shirya abubuwan da ke da mahimmanci suna yawan yin taro cikin sirri.<ref name=":4">{{Cite web |title=Fundamental freedoms still severely restricted in Brunei |url=https://monitor.civicus.org/explore/fundamental-freedoms-still-severely-restricted-brunei/ |access-date=2023-04-19 |website=Civicus Monitor |language=en}}</ref>
Dokar ba ta ba da ’yancin yin tarayya ba, kuma ana buƙatar ƙungiyoyin hukuma su yi rajista da magatakardar ƙungiyoyin jama’a tare da bayar da rahoton ayyukansu. Gwamnati na iya dakatar da ayyukan kungiyoyin da suka yi rajista idan ta ga yana da maslaha ga jama'a. Ƙungiyoyin da ke neman tara kuɗi ko gudummawa daga jama'a suna buƙatar izini daga Ma'aikatar Harkokin Cikin Gida da izini na kowane mutum don kowane aikin tara kuɗi. Gwamnati na karɓar mafi yawan aikace-aikacen kafa ƙungiyoyi, amma masu nema suna ƙarƙashin binciken bayanan baya da buƙatun suna. Ƙungiyoyin da aka amince da su suna magance al'amura kamar gurbatar yanayi, adana namun daji, fasaha, kasuwanci, da mata a cikin kasuwanci.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
[[Fayil:Seria_20_November_2022_12.jpg|thumb|Masallacin Pekan zai kasance]]
=== 'Yanci na addini ===
Addinin hukuma a Brunei shine [[Mabiya Sunnah|Musulunci na Sunni]], amma kundin tsarin mulki ya ba da izinin yin zaman lafiya ga dukkan addinai. Gwamnati ta aiwatar da dokar Shari'a, wanda ya hada da azabtarwa ta [[Kafar Azaba|jiki]] da ta babban birnin don laifuka kamar ridda da saɓo, kodayake ba a aiwatar da hukuntawa ta kisa ba tun 1957. Gwamnati ta ba da izinin 'yan tsiraru na addinai wadanda ba Musulmai ba su yi imani da su amma ta haramta kungiyoyin addinai da ta dauka "marasa kyau". Duk wuraren ibada an rufe su saboda COVID-19, kuma ba a sanar da wuraren ibada wadanda ba na Musulunci ba game da rufewa. Gwamnati ba ta tabbatar da [[Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya game da azabtarwa]] ba. Wadanda ba Musulmai ba suna ci gaba da fuskantar ƙuntatawa game da ikon su na tuba, kuma a wani lamari, jami'an al'ada sun kwace Littafi Mai-Tsarki amma ana iya dawo da su tare da amincewar rubuce-rubuce daga sassan gwamnati daban-daban.<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Report on International Religious Freedom: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Gwamnati ta ci gaba da kokarin da ta yi na dogon lokaci don hana wasu addinai da tallafawa [[Shafi`iyya|Makarantar Shafii]] ta Sunni Islam. Kungiyoyin addinai waɗanda ba su bi makarantar Shafii ta Sunni Islama suna ƙarƙashin dokoki da ka'idoji. A cikin shekara ta 2012, akwai ɗan canji kaɗan a cikin tsarin yadda gwamnati ke girmama 'yancin addini. Bisa ga haɗin addini, imani, ko aiki, akwai wasu rahotanni game da cin zarafin jama'a ko nuna bambanci. Ƙungiyoyin addinai a cikin al'umma galibi sun kasance tare cikin jituwa.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} 2012 Report on International Religious Freedom – Brunei |url=https://www.refworld.org/docid/519dd4e114.html |access-date=2023-04-19 |website=Refworld |language=en}}</ref>
=== 'Yancin siyasa ===
Sarki ne ke mulkin kasar ta hanyar haihuwa ta gado, kuma 'yan kasa ba su da ikon zabar mulkinsu. Tun daga shekarar 1962 ne aka fara amfani da ikon gaggawa, duk bayan shekaru biyu da sarkin musulmi ke sabunta shi. Majalisar dokoki ba ta da iko mai zaman kansa kuma da farko tana ba da dandalin tattaunawa na jama'a game da shirye-shiryen gwamnati, kasafin kuɗi, da gazawar gudanarwa. Zaɓen majalisar tuntuɓar ƙauye yana ba da damar kada kuri'a ta hanyar jefa kuri'a a asirce ga mutane masu shekaru 18 da haihuwa, amma dole ne 'yan takara su kasance Musulmi, wanda Ma'aikatar Harkokin Cikin Gida ta amince da su, kuma sun kasance ɗan ƙasa ko mazaunin dindindin sama da shekaru 15. Jam’iyyar siyasa daya tilo da ta yi rajista, jam’iyyar ci gaban kasa, ta yi alkawarin mara wa sarki da gwamnati baya, kuma ba ta sukar gwamnati.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Hakkin yara ==
Uba ko, bayan aiwatar da aikace-aikacen, uwar ita ce tushen zama ɗan ƙasa. Haihuwa a cikin iyakokin ƙasa ba ya ba da ɗan ƙasa. Ana rubuta kowace haihuwa, kuma ana yi wa yara maza da mata daidai. Dole ne iyaye marasa jiha su nemi takardar izini na musamman idan an haifi ɗansu a nan. Rashin yin rikodin haihuwa ya saba wa doka, kuma yin hakan ya sa ya zama ƙalubale wajen sa yaron a makaranta. Duk da cewa ba bisa ka'ida ba ne kuma an yanke masa hukunci, amma da alama bai zama ruwan dare gama gari ba. A ranar 16 ga Nuwamba, an yanke wa wani mahaifin da ya yi lalata da 'ya'yansa mata hukuncin daurin shekaru 20 a gidan yari da kuma gwangwani 12. Sashin da aka sadaukar domin binciken laifukan da suka shafi mata da yara wani bangare ne na RBPF, kuma Ma'aikatar Al'adu, Matasa, da Wasanni ta ba da mafaka da kulawa da wadanda abin ya shafa.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Matsakaicin shekarun aure na doka a Brunei shine shekaru 14 da watanni bakwai tare da izinin iyaye da mahalarta, sai dai idan dokokin addini ko na al'ada sun saita mafi ƙarancin shekaru. Dokar Iyali ta Musulunci ta kayyade mafi karancin shekaru 16 ga 'yan mata musulmi, da maza musulmi 18, kuma laifi ne a tilasta wa wani ya yi aure ba tare da son ransa ba. Dole ne ‘yan kabilar China su zama 15 ko sama da haka kafin su yi aure, kuma jima’i da yarinya ‘yar kabilar China ‘yar kasa da shekara 15 ana daukar su fyade ko da tare da mijinta. Auren da ya shafi yara ƙanana ba safai ba ne kuma gabaɗaya al'adar zamantakewa ta haramta. Yin jima'i da yarinya 'yar kasa da shekaru 14 fyade ne kuma za'a iya yanke hukuncin daurin shekaru 30 a gidan yari da mafi karancin gwangwani 12 kamar yadda doka ta tanada. Dokar ta kāre mata, ’yan mata, da yara maza daga yin amfani da su don yin karuwanci da kuma “wasu maƙasudai na lalata,” irin su batsa, da suka haɗa da yin lalata da kasuwanci. Don ci gaba da yi wa matasa maza fyade, gwamnati ta yi amfani da dokar da ta haramta "jima'i ta jiki da ta sabawa tsarin yanayi." Bayan aure, manya masu yarda dole ne su kasance aƙalla shekaru 16. <ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
A cewar Datin Paduka Hajah Norlida binti Dato Paduka Haji Abdul Jalil, babban sakatare na dindindin na ma'aikatar al'adu, matasa, da wasanni na kasar Brunei, tun bayan da aka fara tantance kasar a shekarar 2003, an yi kokari da dama wadanda suka daga darajar Brunei Darussalam na bin ka'idojin Yarjejeniyar. An amince da wasu shawarwarin kwamitin, yayin da wasu suka samu ci gaba. A karshen watan Agustan 2015, Brunei ta soke ƙin amincewarta ga sakin layi na 20 na ƙaramin sakin layi na 1 da na 2 da ƙaramin sakin layi na 21 (a). Mataki na 14, Mataki na 20 (3), da Mataki na 21 (b-e), da kuma wasu sassan Yarjejeniyar da ba za su dace da Musulunci ba, addinin hukuma na Brunei, na ci gaba da kasancewa cikin tanadi. Sun bayyana kwarin guiwar cewa duk samari za su yi aure tun suna shekara 18 kuma za a haramta bulala da azabtar da jiki a kowane wuri. Kwararru sun tattauna batutuwa irin su bautar da yara, ra'ayoyin jinsi mara kyau, kaciyar mata, ilimin jama'a da na addini, da tsarin shari'a na yara. An yaba wa Brunei don samun manyan matakan karatu da ilimi. Kwararrun sun yi sha'awar ƙarin koyo game da madadin kulawa da tsarin tallafi, tsarin karɓuwa, yawan [[kiba]] da matakan da aka ɗauka don magance matsalar, da kuma yiwuwar zubar da ciki.<ref>{{Cite web |title=Committee on the Rights of the Child considers the report of Brunei Darussalam |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2016/01/committee-rights-child-considers-report-brunei-darussalam |access-date=2023-04-20 |website=OHCHR |language=en}}</ref>
== 'Yancin mata ==
Doka ta duniya ta tanadi ɗauri da gwangwani a matsayin hukuncin fyade, yayin da dokar hukunta laifukan Shari’a ta tanadi jifan kisa a matsayin mafi girman hukuncin. Dokar ba ta haramta yi wa maza fyade ko fyaden ma’aurata ba, kuma jima’i da namiji da matarsa ba za a yi la’akari da shi a matsayin fyade ba matukar ba ta kai shekara 14 ba (15 ga matan Sinawa). Babu takamaiman dokar musgunawa cikin gida, amma hukumomi na iya kama mutane a karkashin dokar da ta shafi kare mata da 'yan mata. Hukuncin cin zarafi na cikin gida ya kasance daga mako daya zuwa biyu a gidan yari da kuma tarar karamin hari zuwa gwangwani da kuma hukuncin dauri mai tsawo saboda mummunan rauni. Dokar iyali ta Musulunci ta ba da kariya daga cin zarafin ma'aurata tare da ba da izinin ba da umarnin kariya, tare da hukuncin da ya saba wa dokar kariya ya zama tara mai yawa, ɗauri har zuwa watanni shida, ko duka biyun.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Gyara ga Shari'ar Shari'a ta haɗa da sassan da, idan aka aiwatar da su, za su kara nuna bambanci ga mata, gami da sanya [[Mata a musulunchi|Mata Musulmi]] marasa aure su zauna a gidan mai kula da su da kuma aikata laifuka a [[Aure a Musulunci|waje da aure]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
== Hakkin nakasassu ==
Doka a wannan ƙasa ba ta buƙatar samun dama ko haramta wariya ga nakasassu a yawancin ayyukan jama'a, gami da samun dama ga gine-gine, sufuri, da sadarwa. Koyaya, ana ba da sabis na ilimi ga nakasassu a makarantun gwamnati da na addini. Gwamnati kuma tana ba da shirye-shiryen wayar da kan jama'a da kuma tallafin nakasassu kowane wata ga yara 'yan kasa da shekaru 15. Kungiyoyi masu zaman kansu suna aiki don ƙara ayyukan gwamnati. Gwamnati ta bullo da wasu hanyoyin biyan kudi don tabbatar da cewa nakasassu sun sami alawus alawus din su yayin bala'in COVID-19. Ba a yi magana ta musamman game da samun damar yin shari'a ga nakasassu ba. Duk mutane, ba tare da la'akari da nakasa ba, suna da haƙƙoƙi iri ɗaya da samun damar kiwon lafiya.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Cinikin mutane ==
Ma'aikatan kasashen waje, galibi daga [[Indonesiya|Indonesia]], [[Filipin|Philippines]], [[Bangladesh]], da China, suna cikin haɗari ga cin zarafin masu fataucin mutane a Brunei. Masu fataucin mutane suna amfani da hanyoyi daban-daban kamar tilasta wa masu bashi, rashin biyan albashi, kwace fasfo, da cin zarafin jiki don cin zarafin Ma'aikatan ƙaura. Wasu mata masu ƙaura da suka isa kan biza ta yawon bude ido na iya tilasta su shiga [[Cinikin jima'i|fataucin jima'i]], yayin da wadanda ke fama da fataucin a [[Maleshiya|Malaysia]] ko Indonesia na iya wucewa ta Brunei. Dokokin Anti-LGBTQI + suma suna kara haɗarin cin hanci da rashawa ga mutane LGBTQI +, waɗanda suka riga sun kasance cikin haɗarin fataucin mutane. Masana da ke aiki a kan kokarin yaki da fataucin mutane a Brunei suma suna fuskantar barazanar masu fataucin kaya.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Shari'a ===
Kotuna ba su hukunta duk wani mai fataucin mutane a Brunei a shekara ta biyar a jere. Gwamnati na buƙatar shaidar ƙarfin jiki, zamba, ko tilastawa ta jiki don bincika laifin fataucin, kuma ba ta binciki shari'o'in da waɗanda ake zargi da fataucin suka yi amfani da ba tilastawa ba. Dogara ga shaidar wanda aka azabtar da kuma rashin matakan bincike na musamman don tabbatar da shaida ya haifar da bincike da kuma gurfanar da su a karkashin dokar hana fataucin mutane. Gwamnati ta gaza fahimtar yawaitar fataucin mutane da alamomin da ke da alaka da aiki, wanda ke kawo cikas ga yunkurin yaki da fataucin mutane. Gwamnati ba ta binciki duk wasu laifuffukan fataucin da ake zargi da aikatawa ba, kuma ta mai da hankali kan laifukan da masu aikata laifuka daga kasashen waje ke aikatawa maimakon masu laifi na Brune. Gwamnatin Brunei ba ta bayar da rahoton wani bincike, tuhuma, ko hukunci na ma'aikatan gwamnati da ke da hannu a safarar mutane ba, amma cin hanci da rashawa da hadin gwiwar hukuma a cikin laifukan fataucin sun kasance abin damuwa. Gwamnati ta tuhumi jami'an da ke da hannu a zamba ta hanyar biza amma ba su ba gwamnatocin kasashen waje hadin kai ba kan tuhume-tuhumen da ake yi na fataucin cikin gida da suka shafi 'yan kasashen waje.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Karewa ===
Gwamnatin Brunei ta rage kokarinta na kare wadanda ke fama da fataucin mutane. Duk da cewa suna da daidaitattun hanyoyin aiki (SOPs) don gano wanda aka azabtar, turawa, da kariya, gwamnati ba ta bayar da rahoton gano duk wanda aka yi wa fataucin mutane ba a shekara ta biyu a jere. Har ila yau, SOPs ba su bincika alamun fataucin mutane ba tsakanin mutane na LGBTQI + ko manya da aka kama don shiga cikin [[Karuwanci|Jima'i na kasuwanci]]. An ruwaito cewa gwamnati ta gurfanar da wadanda ke fama da fataucin mutane kuma ta yanke musu hukunci saboda cin zarafin shige da fice, kuma ta fitar da ma'aikatan kasashen waje wadanda ma'aikatan Bruneian suka hana albashi ko kulawar likita. Wadannan ayyukan sun ci gaba da tsoro tsakanin wadanda abin ya shafa kuma sun haifar da gagarumin ganewa da gibin samar da sabis. Masu sa ido sun yi kira ga tsarin sadarwa na yau da kullun tsakanin ofisoshin jakadancin gwamnatin kasashen waje da gwamnatin Bruneian don kara hadin gwiwa kan rahotanni na laifukan fataucin mutane.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Rigakafi ===
Gwamnatin Brunei ta rage kokarin hana fataucin mutane. Suna da kwamitin yaki da fataucin mutane da ke yin taro a kowace shekara kuma suna aiwatar da shirinsu na kasa da aka samar a watan Nuwamba 2020. Duk da haka, ma'aikatar kwadago ba ta fitar da ka'idoji kan haramcin cajin kudade, albashi, riba, ko diyya ta wakilan daukar ma'aikata, kuma babu sa ido kan wannan tanadi. Gwamnatin Bruneiya ta bukaci ma’aikatan kasashen waje da su sanya hannu a kwangilolinsu a gaban jami’in kwadago don hana jabu da tabbatar da bin doka. Koyaya, duk kwangilolin an rubuta su a cikin tsari iri ɗaya kuma ba a ba da takamaiman bayani ba dangane da aikin ma'aikata ko bayanin matsayi. Gwamnati ba ta tabbatar da cewa ana yin kwangila a cikin yaren farko na ma'aikata ba ko kuma sun riƙe kwafin kwangilar su. Gwamnati ba ta kuma aiwatar da dokar da ta dace da ta hana masu daukar ma'aikata hana albashi ko rike fasfo na ma'aikata. Cutar sankarau ta COVID-19 ta hana gwamnati damar gudanar da baje kolin hanyoyin yaki da safarar mutane da kuma yakin wayar da kan jama’a, amma wata kafar yada labarai mallakar gwamnati ta ci gaba da buga labarai kan fataucin da ‘yancin ’yan kwadago.<ref name=":3">{{Cite web |date=2022 |title=2022 Trafficking in Persons Report: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2022-trafficking-in-persons-report/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Hakkin 'yan asalin ƙasar ==
Waɗannan mutanen ƙasar ba su da wata jiha tasu. Babu wata ƙayyadaddun ƙayyadaddun iyakoki a kusa da yankunan ƴan asalin, kuma majalisar dokoki ko sauran hukumomin gwamnati ba su da wani wakilci na ƙabilu na asali. ’Yan asalin ƙasar sun ɗan taka rawa wajen zaɓin da ya shafi yankunansu, al’adu, da al’adunsu da kuma yin amfani da albarkatun ƙasa a ciki da kuma ƙarƙashin ƙasa na asali, gami da makamashi da ma’adanai.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Ƙungiyoyin Malay na 'yan asali bakwai-Belait, Bisaya, Brunei, Dusun (Brunei), Kedayan, Murut ko Tutong - an jera su a matsayin masu cancanta ta atomatik don zama dan kasa a cikin Dokar Ƙasa ta Brunei na 1961. A wani wuri, ya lissafa ƙarin al'ummomin 15 waɗanda kuma ake la'akari da su 'yan asalin zuwa Brunei, Dayas, Kayanlanda ([[Kenya]]), Dayas, Kayanland (ciki har da Sabups da Sipengs), Kajangs (ciki har da Sekapans, Kejamans, Lahanans, Punans, Tajongs da Kanowits), Lugats, Lisums, Melanaus, Penans, Sians, Tagals, Tabuns da Ukits. Duk da cewa an amince da su a matsayin ƴan asalin ƙasar nan, ba a ba su zama ɗan ƙasa kai tsaye ba. Ka'idojin da dole ne su cika sun fi tsauri, yayin da samun uba wanda memba ne na ɗaya daga cikin al'ummomin "Malay" na asali bakwai ya isa ba da izinin zama ɗan ƙasa nan da nan.<ref>{{Cite web |date=2015-06-19 |title=Dusun, Murut, Kedayan, Iban, Tutong, Penan |url=https://minorityrights.org/minorities/dusun-murut-kedayan-iban-tutong-penan/ |access-date=2023-04-20 |website=Minority Rights Group |language=en-GB}}</ref>
== Kashewa da azabtarwa ta jiki ==
Duk da kasancewarsa mai kawar da kai a ka'idar, rataya ya kasance hukunci na gama-gari don laifuka da dama, da suka haɗa da kisan kai, ta'addanci, da laifukan da suka haɗa da kwayoyi. Gyaran dokar Penal Code, idan aka fara aiki a mataki na uku, zai sa aikata laifuka kamar zina, luwadi, da fyade hukuncin kisa ta hanyar jefewa. Duk musulmi da wanda ba musulmi ba, wadanda suka yi zina da musulmi, za a yanke musu hukuncin kisa ta hanyar jifa ko bulala 100, gwargwadon matsayin auren wanda ya aikata laifin.<ref name=":0">{{Cite web |title=Human rights in Brunei Darussalam 2017/2018 |url=https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-east-asia-and-the-pacific/brunei-darussalam/report-brunei-darussalam/ |access-date=2023-04-18 |website=Amnesty International |language=en}}</ref>
Duk da yake babu wata alama cewa an aiwatar da dokokin jinsi guda kwanan nan, akwai da'awar cewa dokar da ta sa nuna bambancin jinsi ba bisa ka'ida ba a wasu lokuta. Bayan zargi a duniya, Brunei ya bayyana a cikin 2019 cewa za a tsawaita haramcin hukuncin kisa don haɗawa da sabbin dokoki a ƙarƙashin Dokar Shari'a ta Syariah ta 2013. A cikin 'yan shekarun nan, akwai lokuta na nuna bambanci ga mutanen LGBT, gami da cin zarafi, barazana, da ƙalubalen samun damar samun dama ga hakkoki da ayyuka na asali.<ref>{{Cite web |date=2019-02-18 |title=Brunei |url=https://www.humandignitytrust.org./country-profile/brunei/ |access-date=2023-04-20 |website=Human Dignity Trust |language=en}}</ref> A mayar da martani ga rahotanni cewa gwamnatin Bruneian za ta karɓi Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya game da azabtarwa kuma ta ci gaba da adawa da amfani da hukuncin kisa, musamman a ƙarƙashin Dokar Shari'ar Shari'a ta Syariah (UNCAT) da ta wuce kwanan nan.<ref>{{Cite web |last=Nishat |date=2019-05-07 |title=Brunei death penalty will not be repealed or implemented |url=https://www.openaccessgovernment.org/brunei-death-penalty/64515/ |access-date=2023-04-20 |website=Open Access Government |language=en-GB}}</ref>
== Hakkin ma'aikaci ==
Ma'aikata suna da haƙƙin haƙƙin haƙƙin haƙƙin haƙƙin ƙwadago da shiga ƙungiyoyi, amma ƙungiyoyin suna ƙarƙashin kulawa mai mahimmanci daga magatakardar ƙungiyar kwadago. Dokar dai ta haramta hada-hadar gama-gari da yajin aiki, kuma babu wata kungiya ko kungiyoyin ma'aikata a kasar. Dole ne ƙungiyoyi su yi rajista tare da gwamnati kuma su kasance ƙarƙashin doka iri ɗaya kamar sauran ƙungiyoyi, tare da hukuncin rashin yin rajista. Dokar ta haramta alaka da kungiyoyin kwadago na kasa da kasa ba tare da izinin gwamnati ba kuma ta takaita amfani da kudaden kungiyar. Dokar ta bukaci jami’an kungiyar su kasance masu gaskiya, kuma hukuncin da ya saba wa dokokin kungiyar ya hada da tara da dauri. Kungiyoyi masu zaman kansu suna aiki ne a cikin lamuran ma'aikata amma suna aiwatar da ayyukan tantance kansu don gujewa fuskantar gwamnati.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Bisa ga ƙidayar ƙidayar Ma'aikata/Ma'aikata ta 2017 da Ma'aikatar Kwadago ta fitar, akwai jimillar ma'aikata 25,211 a cikin aikin gine-ginen kaɗai, waɗanda ke da baƙi 22,510, 'yan ƙasar waje 2,141, da mazaunan dindindin 560. Bayanin ya dace da jimlar ƙungiyoyin kasuwanci 1,777 masu aiki a ɓangaren gine-gine na Brunei.
[[Fayil:Kuala_Belait_18_February_2023_02.jpg|thumb|Ma'aikacin kasashen waje a karkashin Ma'aikatar Ayyukan Jama'a (JKR).]]
=== Aikin tilas ko tilas ===
Dokar ta haramta duk wani nau'i na tilastawa ko aiki na dole, amma gwamnati ba ta aiwatar da doka yadda ya kamata ba, kuma an yi aikin tilastawa. Hukunce-hukuncen aikin tilastawa na iya haifar da hukunci, amma yawancin shari'o'in an yanke su ba tare da kotu ba, kuma ba kasafai ake aiwatar da hukunci ba. Gwamnati ta kafa kwamitin hadin gwiwa don dakile safarar mutane. Duk da haka, gwamnati ba ta binciki yadda ya kamata a kan batun bautar bashi ko aikin tilastawa. Wasu ma’aikatan bakin haure na kasashen waje sun fuskanci bautar da ba son rai ba, daurin bashi, rashin biyan albashi, ma’aikata masu cin zarafi, ko tsare gida, wasu ma’aikata na hana albashi don dawo da dillalan aiki ko kudaden daukar ma’aikata. Sarkin ya gudanar da ziyarar ba-zata a ma’aikatun shige da fice da ma’aikata saboda damuwa da rikon amana da ingancin sassan biyu. Ya nuna damuwa game da wata kungiyar da ke sayar da katunan shaidar kasa ta bogi kuma ya ba da shawarar cewa mai yiwuwa jami'an shige da fice sun shiga hannu. Sarkin ya kuma danganta kwararowar ma’aikata na kasashen waje da rashin kulawar gwamnati wajen bayar da bizar ma’aikata, inda ya yi magana a fili kan ma’aikatan Bangladesh.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
=== Nuna bambanci ===
Dokar ba ta da takamaiman tanadi don hana aikin yi da nuna bambanci a sana'a. Matsakaicin albashi na aiki daidai yake kuma doka ba ta buƙata ba. An hana mata yin aiki a wasu ayyukan yaƙi na soja, kuma asalin ƙabilanci shine ƙayyadadden abu a wasu mukaman gwamnati da aikin soja. Ma'aikata na gwamnati da masu zaman kansu sun nuna son kai ga ma'aikatan kasashen waje, kuma masu neman aikin LGBTI wani lokaci suna fuskantar wariya. Gwamnati ta aiwatar da shirye-shiryen kara wayar da kan jama'a game da cin zarafin mata a wuraren aiki. Wasu ma'aikatan kasashen waje sun sami karancin albashi bisa asalin kasarsu.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020 |title=2020 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== 'Yancin mutanen da aka kama ==
Sai dai a lokuta lokacin da ƴan sanda ba su iya samun amincewa a kan lokaci don dakatar da wanda ake zargi da gudu ko kuma lokacin da aka kama wanda ake zarge da aikata laifi, dole ne majistare ya amince da sammacin kamawa. Bayan kamawa, 'yan sanda na iya riƙe wanda ake zargi har zuwa awanni 48 yayin da suke gudanar da bincike kafin su kai shi a gaban majistare ko [[Shari'a|Kotun shari'a]]. Kungiyoyin tilasta a karkashin dokar shari'a da shari'a sun amince kuma sun tabbatar da wannan haƙƙin. Ba a ba da izinin samun damar shiga ga mutanen da aka tsare a cikin sa'o'i 48 na bincike a ofisoshin 'yan sanda ba, gami da lauyoyi. A kan yarjejeniyar majistare ko kotun shari'a, hukumomi na iya kiyaye fursunoni fiye da sa'o'i 48 na asali.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Rahotanni sun bayyana cewa, bayan shafe sa’o’i 48 ana gudanar da bincike, hukumomi a wata kasa suna sanar da fursunonin tuhume-tuhumen da ake yi musu tare da bayar da bayanai game da fursunonin. Bayan wannan lokaci, 'yan sanda na iya, a cikin yanayi mai wuya, ƙin shigar da baƙi. Ban da manyan laifuffuka, dokar ta ba da izinin yin amfani da belin alkali bisa ga ra'ayi, amma ba ta yi tanadi ga waɗanda ake tuhuma marasa galihu ba su sami wakilci na shari'a kyauta. A cikin kararrakin da ba na babban birni ba, waɗanda ake tuhuma marasa galihu na iya wakiltar kansu, duk da haka ƙungiyoyin sa-kai da yawa suna ba da sabis na shari'a. A karkashin dokar tsaron cikin gida, gwamnati na da hurumin tsare ko kama mutane da kuma tsare su ba tare da tuhumarsu ba saboda sauya wa'adin shekaru biyu yayin da kuma ta kira wata kungiya mai ba da shawara don tantance mutanen da ake tsare da su. Baya ga kotunan shari’a, ana amfani da shari’ar shari’a, kuma wani kwamiti ne ke tantance irin kotunan da ya kamata su saurari kararraki.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== 'Yancin mutane a shari'a ==
Dokar ba ta bayyana karara kan wani bangaren shari'a mai zaman kansa ba, da kuma sarkin musulmi, wanda ke rike da mukamin firaminista, da kuma yarima mai jiran gado, wanda ke rike da mukamin babban minista, dukkansu ne ke kula da kotunan da ba ruwansu da addini da na shari'a. Duk da haka, babu wani bayanan da aka samu na shiga tsakani na gwamnati da bangaren shari'a, kuma gabaɗaya gwamnatin tana kiyaye yancin shari'a. Duk alkalai a manyan kotuna sarki ne ya nada su kuma suna aiki bisa ga ra'ayinsa a tsarin shari'a biyu.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
Doka ta duniya a wata ƙasa ta tanadi yancin yin shari'a na gaskiya, akan lokaci, da kuma jama'a, tare da waɗanda ake tuhumar ba su da laifi kuma a ba su 'yancin yin la'akari, a sanar da su tuhume-tuhume, da kuma fuskantar masu tuhuma, masu yin tambayoyi, gabatar da shaida, ba da shaida, da kuma daukaka kara. Hanyoyin Shari'a ba su tanadar da waɗannan haƙƙoƙi na musamman ba, amma waɗanda ake tuhuma a shari'ar shari'a gabaɗaya suna da haƙƙoƙi iri ɗaya da na waɗanda suke cikin shari'ar laifi a ƙarƙashin dokar duniya. Kotunan Shari'a na da hurumin yin wasu lamuran farar hula, amma wasu sassan shari'a sun shafi kowa da kowa, ba tare da la'akari da addini ba. Dokar Tsaro ta Cikin Gida ta ba da izinin tsare tsare a cikin lamuran ɓarna da tashin hankali, amma waɗanda ake tsare suna da damar gabatar da wakilci game da umarnin tsarewa ga hukumar ba da shawara, ko dai da kai ko ta hanyar lauya ko lauya.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=2021 Country Reports on Human Rights Practices: Brunei |url=https://www.state.gov/reports/2021-country-reports-on-human-rights-practices/brunei/ |website=[[United States Department of State]]}}</ref>
== Manazarta ==
<references />
so691siwm9axx1esthmjw81vyj8s8iu
DynaMo
0
116202
969845
723576
2026-10-20T12:25:40Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969845
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''DynaMo''''' shiri ne na ilimi na yara na Biritaniya wanda aka kirkira a cikin 1998. <ref name="bbc">{{Cite web |date=1998-10-05 |title=Helping parents help children learn |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/184037.stm |access-date=2021-07-27 |website=BBC News}}</ref> [[BBC]] ce ta watsa shi a yankin Koyon BBC . Babban karen zane mai suna DynaMo ne ya dauki nauyin shirin tare da abokinsa SlowMo don koyar da yara masu shekaru 5-9 game da Ingilishi, lissafi, kimiyya da tarihi. <ref name="rb">{{Cite web |date=2021-01-28 |title=DynaMo (1999) |url=https://www.ravensbourne.ac.uk/bbc-motion-graphics-archive/dynamo-1999 |access-date=2021-07-27 |website=Ravensbourne University London}}</ref> An watsa shirin a gidan talabijin na BBC daga 3 ga Oktoba 1998 zuwa 24 ga Satumba 2001. <ref>{{Cite web |title=DynaMo |url=http://www.broadcastforschools.co.uk/site/DynaMo |access-date=2021-07-27 |website=Broadcast for Schools.co.uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728145715/http://www.broadcastforschools.co.uk/site/DynaMo |archive-date=2021-07-28 |url-status=dead}}</ref>
== Shirin ==
Manufar ta fito ne daga binciken BBC na iyaye 2,800, malamai da yara. Binciken ya nuna cewa iyaye ba sa son taimakawa yara da aikin gida saboda ba sa son tilasta musu ko haɗarin damun malamai.<ref name="ed2">{{Cite web |date=1998-10-02 |title=Parents wary of helping children learn |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/184046.stm |access-date=2021-07-27 |website=BBC News}}</ref> An halicci DynaMo a sakamakon haka.<ref name="ed2" /> Shirin da aka tsara don mako takwas yana gudana a Yankin Koyon BBC.<ref name="bbc2">{{Cite web |date=1998-10-05 |title=Helping parents help children learn |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/184037.stm |access-date=2021-07-27 |website=BBC News}}</ref> BBC ce ta kirkireshi don zama hanyar da yara za su ji daɗin koyo ta hanyar haɗa haruffa masu zane-zane da amfani da shirye-shiryen bidiyo na ilimi daga wasu shirye-shirye na Ilimi na BBC.<ref name="bbc2" /> An tsara shirin ne don bin [[National Curriculum for England|Tsarin Nazarin Kasa]] na Burtaniya.<ref name="tes2">{{Cite web |date=1998-10-02 |title=DynaMo switched on |url=https://www.tes.com/news/dynamo-switched |access-date=2021-07-27 |website=Tes}}</ref> Wanda aka shirya shi ta hanyar kare mai suna DynaMo da abokinsa SloMo, biyun suna binciken wani batu na ilimi a kowane fitowar. An tsara shi ne don yara su iya kallon shi kadai ko tare da iyayensu.<ref name="bbc2" /><ref name="dm2">{{Cite web |title=TV & Radio - BBC Knowledge |url=https://www.desandmick.co.uk/television/digital/bbcknowledge |access-date=2021-07-27 |website=Des and Mick Online |archive-date=2022-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220501055756/https://www.desandmick.co.uk/television/digital/bbcknowledge/ |url-status=dead }}/</ref>
Shirin yayin da wani ɓangare na Yankin Ilimi zai kasance tsawon sa'o'i biyu.<ref name="dm">{{Cite web |title=TV & Radio - BBC Knowledge |url=https://www.desandmick.co.uk/television/digital/bbcknowledge |access-date=2021-07-27 |website=Des and Mick Online |archive-date=2022-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220501055756/https://www.desandmick.co.uk/television/digital/bbcknowledge/ |url-status=dead }}/</ref> An kuma watsa sassan shirin a shirin BBC Knowledge "K Club".<ref name="dm"/> A lokacin hunturu da rani na shekara ta 2001, za a watsa sassan DynaMo a BBC Two a lokacin Makarantun BBC.<ref>{{Cite web |title=School programmes – BBC Two England – 15 January 2001 – BBC Genome |url=https://genome.ch.bbc.co.uk/079d35682d034e7eb01d440a259b38c8 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903212004/https://genome.ch.bbc.co.uk/079d35682d034e7eb01d440a259b38c8 |archive-date=3 September 2022 |access-date=8 December 2022 |publisher=BBC Genome}}</ref><ref>{{Cite web |title=Schedule:Summer 2001 |url=http://www.broadcastforschools.co.uk/site/Schedule:Summer_2001 |access-date=2021-07-27 |website=Broadcast for Schools.co.uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20210727080730/http://www.broadcastforschools.co.uk/site/Schedule:Summer_2001 |archive-date=2021-07-27 |url-status=dead}}</ref>
== Abubuwan da ke cikin yanar gizo ==
An kuma yi amfani da DynaMo a matsayin fuskar shafin yanar gizon taimakon iyaye na BBC. An kirkiro wannan ne don iyaye don taimakawa yara da aikin gida.<ref>{{Cite web |date=2000-10-17 |title=Internet How-to homework |url=https://www.newspapers.com/image/259539682/?terms=DynaMo%20bbc&match=1 |url-access=subscription |access-date=2021-07-27 |website=The Guardian |via=Newspapers.com}}</ref> Har ila yau akwai wani sashi da ake kira "DynaMo's Den" wanda ya haɗa da wasannin ilimi ga yara.<ref name="bbc"/> An kunna shafin yanar gizon a ranar 2 ga Oktoba 1998. <ref name="tes">{{Cite web |date=1998-10-02 |title=DynaMo switched on |url=https://www.tes.com/news/dynamo-switched |access-date=2021-07-27 |website=Tes}}</ref>
== Manazarta ==
5hbn5gc3ii4z1npamq1thvruhyuax8f
Fatheya Ahmed
0
121982
969982
742185
2026-10-20T20:05:49Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969982
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Fatheya Ahmed''' (1898 - 5 Disamba 1975), wanda kuma ake kira Touha, mawaƙiya ce ta gargajiya ta Masar kuma 'yar wasan kwaikwayo [1] wacce "ta ɗauki aikin Waslah zuwa ƙarni na 20". [2] Ta kuma raira waƙoƙi da yawa na gargajiya da na zamani a kan Takht a cikin al'adar Awâlim inda mata masu nishadantarwa ke yin waƙoƙoƙi ga masu sauraro kawai a lokacin bukukuwan aure.[3] Tana da "ƙwarewar mawwal ta musamman", al'adun gargajiya da kuma shahararren nau'in kiɗa na Larabci.[4] An san ta da waka da maganganu guda ɗaya, kuma ta raira wasu waƙoƙin gargajiya tare da Sayed Darwish, sanannen mawaƙin Masar da mawaƙa.[5][4] Ta raira waƙa a fim din 1943 Ahlam el Shabab (1943). [4]
== Rayuwar farko da aikin kiɗa ==
An haifi Fatheya Ahmed a cikin dangin mawaka a shekara ta 1898 a unguwar Al-Kharnafsh a birnin Alkahira. Bayan da mahaifinta, Sheikh Ahmed Al-Hamzawi, mawaki kuma mawallafin wakokin gargajiya ya gabatar masa da waka, ta yi karatun rera waka a wajen mawaka da dama da suka hada da Sheikh Abu Al-Ala Muhammad, wanda shi ne malamin waka na farko na [[Ummu Kulthum]] . <ref name="english.ahram.org.eg">{{Cite web |title=“Toha” Chanteuse of Egypt and Levant |url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/98/117192/Heritage/Folk-Arts/%E2%80%9CToha%E2%80%9D-Chanteuse-of-Egypt-and-Levant.aspx |access-date=16 January 2024 |website=Ahram Online |publisher=}}</ref> Yayunta biyu, Ratiba Ahmed da Mufida Ahmed, suma mawaka ne. <ref name="english.ahram.org.eg" />
A shekara ta 1910 Fatheya Ahmed ta fara sana'ar ta a gidan wasan kwaikwayo na kade-kade, ta kuma yi ta yi a kai a kai a kamfanonin wasan kwaikwayo na Najib al-Rihani da Amin Sidqi. <ref name="amar foundation">{{Cite web |title=Fatḥiyya Aḥmad (1898–1975) |url=https://www.amar-foundation.org/fathiyya-ahmad/ |access-date=16 January 2024 |website=amar-foundation.org |publisher=amar foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116131117/https://www.amar-foundation.org/fathiyya-ahmad/ |archive-date=16 January 2024 |url-status=dead}}</ref> Daga 1925, ta yi wasa a wuraren kide-kide na jama'a a Masar kuma ta yi rikodin kasuwanci da yawa. <ref name="amar foundation" /> Hakazalika ta samu nasara a yawon shakatawanta na kida zuwa Siriya. Saboda yawan ziyarce-ziyarcen da take yi a Siriya da gagarumin nasara, an sanya mata suna ''Mutribat al Qutrayn'' (mawaƙin ƙasashen biyu). <ref name="amar foundation" />
Ta rera kade-kade da wasu mashahuran mawakan Masar da suka hada da Muhammad Othman, Abdu al-Hamuli, Zakariyya Ahmad, Mohammed Abdel Wahab, da Riad Al Sunbati . An fito da ita a fitowa ta farko ta mujallar Rose al-Yūsuf da aka buga a 1925 tare da Munîra al-Mahdiyya da Umm Kulthum. Har ila yau, ta fito a kan mujallu a cikin juyawa tare da sauran mawaƙa. <ref name="english.ahram.org.eg"/>
A 1929, ta yi ritaya daga mataki don renon 'ya'yanta. <ref name="amar foundation"/> Bayan shekaru da yawa, ta sake dawowa kuma ta yi wasa akai-akai a matsayin mawaƙin tauraro a gidan kiɗa na Badia Masabni a Alkahira. Fatheya Ahmed kawar Ummu Kulthum ce fiye da shekaru sittin kuma sun yi tare a kan wasannin kida da dama. <ref name="amar foundation" />
Ta yi ritaya a ƙarshen 1940s bayan rashin lafiya mai tsanani. <ref name="amar foundation"/>
== Rayuwa ta sirri ==
Fatheya Ahmed ta auri Ismail Bey Saîd, mai gidan. <ref name="amar foundation"/>
== Mutuwa ==
Fatheya Ahmed ta rasu a ranar 5 ga Disamba, 1975. <ref name="english.ahram.org.eg"/>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Mutuwan 1975]]
[[Rukuni:Haifaffun 1898]]
op95mezy44sstzzjhrtzfn2i8p8jptj
Fairuz
0
122008
969973
742254
2026-10-20T18:43:41Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969973
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Nouhad Wadie Haddad[lower-alpha 1] (an haife ta a ranar 20 ga Nuwamba 1934 ko 21 ga Nuwamba 1935),[a] wanda aka fi sani da Fairuz,[lower-alpha 1] mawaƙi ne na [[Lebanon]]. An dauke ta a matsayin mai ba da labari kuma daya daga cikin shahararrun mawaƙa a tarihin Duniyar Larabawa. An san ta da suna "The Bird of the East",[lower-alpha 1] "The Cedar of Lebanon",[lower-alpha 1] "The Moon's Neighbor",[lower-alpha 1] da "The Voice of Lebanon", [lower-alpha 1] da sauransu. [lower-alpha 1]
Fairuz ta fara aikin waka tun tana matashiya a gidan rediyon kasar Lebanon a karshen shekarun 1940 a matsayin mamban kungiyar mawaka . [1] Babban wasanta na farko, "Itab", an sake shi a cikin 1952 kuma ya sanya ta zama tauraro nan take a duniyar Larabawa. [2] A lokacin rani na 1957, Fairuz ta gudanar da wasanta na farko kai tsaye a bikin Baalbeck International Festival inda aka ba ta lambar yabo ta "Cavalier", lambar yabo mafi girma don nasarar fasaha ta shugaban Lebanon Camille Chamoun . [3] [4] Shaharar Fairuz ta bazu ko'ina cikin kasashen Larabawa a cikin shekarun 1950 zuwa 1960, wanda ya sa ta yi waka a wajen Lebanon a manyan biranen Larabawa daban-daban, ciki har da Damascus, Amman, Alkahira, Rabat, Algiers, da Tunis .
Fairuz ya samu karramawa da banbance-banbance a kasashe da dama, da suka hada da Lebanon, Syria, Jordan, Palestine, Tunisia, Amurka, Masar, da Faransa. A cikin aikinta, ta yi kanun labarai a wurare mafi mahimmanci a duniya, irin su Albert Hall da Royal Festival Hall a London, Carnegie Hall, Lincoln Center da [[Babban Taron Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya Babban]] Lobby a New York, Olympia da Salle Pleyel a Paris, da Odeon na Herodes Atticus a Athens. <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref>
A cikin wani aiki spanning sama da shekaru sittin, Fairuz ya rubuta kusan 1500 songs, saki fiye da 80 [[Albom|albums]], yi a 20 musicals, da kuma sayar a kan 150 miliyan records a dukan duniya, yin ta daya daga cikin mafi girma sayar da tsakiyar-gabas artists a kowane lokaci, kuma daya daga cikin mafi-sayar da music artists a duniya. {{Efn|Attributed to multiple references:<ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/eight-reasons-why-fairouz-is-the-greatest-arab-diva-of-all-time-1.186719|title=Eight reasons why Fairouz is the greatest Arab diva of all time|date=21 November 2016|website=The National}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.aljadid.com/music/fairouza_voice_star_mystery.html |title= Fairouz: a Voice, a Star, a Mystery |author= Sami Asmar |date= Spring 1995 |work= Al Jadid |access-date= 14 January 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100123074747/http://www.aljadid.com/music/fairouza_voice_star_mystery.html |archive-date= 23 January 2010 |url-status= dead |df= dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.albawaba.com/entertainment/iconic-fairouz-remains-most-listened-arab-singer-she-turns-80-771638|title=Iconic Fairouz remains most listened-to Arab singer as she turns 80|website=Al Bawaba}}</ref><ref>{{cite book |title= Fairouz – Legend and Legacy |last= Boulos |first= Sargon |year= 1981 |publisher= Forum for International Art and Culture |url= http://almashriq.hiof.no/lebanon/700/780/fairuz/legend/biography.html |access-date= 13 January 2010 |archive-date= 21 February 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200221152528/http://almashriq.hiof.no/lebanon/700/780/fairuz/legend/biography.html |url-status= dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.forbesmiddleeast.com/en/list/arab-stars-on-the-global-stage/item/1/ |title=Arab Stars on the Global Stage |access-date=14 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181015003049/https://www.forbesmiddleeast.com/en/list/arab-stars-on-the-global-stage/item/1/ |archive-date=15 October 2018 |url-status=dead }}</ref>}}
== Rayuwar farko ==
[[Fayil:Fayrouz_LB.jpg|left|thumb|Fairuz a shekarar 1945]]
An haifi Nouhad Haddad a ranar 20 ga Nuwamba, 1934 ko 21 ga Nuwamba 1935, a [[Beirut]] a cikin dangin Kirista na Syriac Orthodox da Maronite . Mahaifinta, Wadie, wani Assuriya ne haifaffen Mardin (Turkiya ta yanzu) wanda ya ƙaura zuwa Lebanon don ya gudu daga Sayfo . <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 November 2018 |title=How Did Fairuz Become an International Star? |url=https://www.mtv.com.lb/en/news/articles/869926/how-did-fairuz-become-an-international-star? |website=MTV Lebanon}}</ref> Ya yi aiki a matsayin mai buga rubutu a cikin kantin buga littattafai. An haifi mahaifiyarta, Lisa al-Boustani, a ƙauyen Dibbiyeh, Dutsen Lebanon. <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-11-30 |title=History |url=http://boustanicongress.com/history |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130131410/http://boustanicongress.com/history |archive-date=November 30, 2020 |access-date=2023-12-26 |website=Boustani Congress}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fairouz: a Voice, a Star, a Mystery {{!}} Al Jadid |url=https://aljadid.com/content/fairouz-voice-star-mystery |access-date=2024-02-11 |website=aljadid.com}}</ref> Daga baya dangin sun ƙaura zuwa Zuqaq al-Blat, <ref>{{Cite web |date=2016-12-12 |title=بالصور.. هذا منزل فيروز المهجور في بيروت |url=https://www.alarabiya.net/culture-and-art/2016/12/12/%D9%87%D8%B0%D8%A7-%D9%85%D8%A7-%D8%B3%D9%8A%D8%AD%D9%84-%D8%A8%D9%85%D9%86%D8%B2%D9%84-%D9%81%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87%D8%AC%D9%88%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA |access-date=2025-02-26 |website=العربية |language=ar}}</ref> wata unguwa a Beirut, inda suke zaune a wani gida mai ɗaki ɗaya wanda ke fuskantar makarantar Patriarchate na Girkanci kuma suna cin abinci tare da makwabta. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2025)">abubuwan da ake bukata</span></nowiki>'' ]</sup>
Tun tana shekara goma Nouhad ta shahara a makaranta saboda muryarta da ba a saba gani ba. Ta kan rera waka a lokacin nunin makaranta da kuma lokacin hutu. Wannan ya kai ta ga Mohammed Flayfel, sanannen mawaki kuma malami a Conservatory na Lebanon, wanda ya faru da halartar daya daga cikin wasan kwaikwayo na makarantar a watan Fabrairun 1950. Muryarta da wasan kwaikwayo sun burge ta, ya shawarce ta da ta shiga cikin ɗakin ajiyar, wanda ta yi. Da farko dai mahaifin Nouhad mai ra'ayin mazan jiya ya hakura ya tura ta dakin karatu. Da lallashin dan uwansa kawun Nouhad, daga karshe ya amince ya bar ta da sharadin yayan nata ya raka ta. <ref name=":5">{{Cite web |title=Fairuz {{!}} Biography & History |url=https://www.allmusic.com/artist/fairuz-mn0000163342/biography |access-date=2020-12-13 |website=AllMusic}}</ref>
== Aikin kiɗa ==
=== Farkon aiki ===
Flayfel ya yi sha'awar basirar Nouhad. Ya fara horar da ita kan yadda za a sarrafa nau'ikan waƙoƙi da waƙoƙi, <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref> kuma a cikin wani wasan kallo, Halim el Roumi, shugaban gidan rediyon Labanon da aka kafa a 1938, ɗaya daga cikin tsoffin tashoshi a cikin Larabawa an ji Nouhad yana waƙa. Muryar ta Roumi ta burge Roumi kuma ta lura cewa tana da sassauƙa, wanda hakan ya ba ta damar yin waƙa a yanayin Larabci da na yamma. <ref name=":6" /> A bisa bukatar Nouhad, El Roumi ya nada ta a matsayin mawaƙin mawaƙa a gidan rediyon da ke birnin Beirut, inda ake biyan ta dalar Amurka ashirin da ɗaya kowane wata, wanda idan aka yi la'akari da hauhawar farashin kayayyaki a shekarar 2020 zai kai dala ɗari da casa'in da biyar. <ref name=":4">{{Cite web |title=Børre Ludvigsen Web Archive |url=https://libraries.aub.edu.lb/digital-collections/collection/borre-webarchive |website=libraries.aub.edu.lb}}</ref> Ya kuma ci gaba da yi mata wakoki da dama sannan ya zabo mata sunan wasan kwaikwayo Fairuz, wanda shi ne kalmar larabci don turquoise kuma mawakin Syria Fayrouz Al Halabiya ya karbe ta a matsayin sunan wasan kwaikwayo.
Bayan ɗan lokaci kaɗan, an gabatar da Fairuz ga ƴan'uwan Rahbani, Assi da Mansour, waɗanda su ma suke aiki a gidan rediyon a matsayin mawaƙa. Chemistry dinsu nan take, ba da jimawa ba Assi ya fara yi wa Fairuz wakoki. Daya daga cikin wadannan wakoki ita ce "Itab" (waka ta uku da ya yi mata), wanda nan take ya samu nasara a kasashen Larabawa. Ta kafa Fairuz a matsayin daya daga cikin fitattun mawakan larabawa a lokacin. <ref name="Fairuz - her music">{{Cite web |title=Fairuz - her music |url=https://almashriq.hiof.no/lebanon/700/780/fairuz/legend/music.html |access-date=2020-12-13 |website=almashriq.hiof.no}}</ref>
Fairuz ya shahara a zamanin zinare na kiɗan Larabci kuma yana ɗaya daga cikin jigo na ƙarshe da masu ba da gudummawa a wancan lokacin a yau. <ref name=":2">{{Cite web |date=2017-11-23 |title=9 facts about legendary Lebanese singer Fayrouz |url=https://www.egypttoday.com/Article/4/33908/9-facts-about-legendary-Lebanese-singer-Fayrouz |access-date=2020-12-13 |website=EgyptToday}}</ref> Muryarta tana wakiltar al'adun pop na Lebanon na ƙarni na 20. <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref> A duk tsawon aikinta, ta kafa salon duniya da alaƙa yayin da ta ke yin kiɗan da ke magance batutuwan da suka shafi samartaka da soyayya zuwa yanayin siyasa da kishin ƙasa, har ma da "waƙoƙin Kirsimeti mai ɗorewa", wanda ya sa aikinta ya isa ga kowa. <ref name=":2" /> Fairuz ta shahara da salon wakokinta na musamman, wanda ke hade da sautin yammaci da na larabawa. Waƙarta ta keɓe ta ta hanyar ɓacin rai da ban dariya mai ban sha'awa, tare da hoton Fairuz na sha'awa, da kuma muryar sha'awar, wanda kusan kamar addu'a ne, wanda masana sukan kwatanta shi da iska, bayyananne, da sassauƙa, daban da salon ado na yau da kullun da ake samu a waƙar Larabawa. <ref name=":2" /> <ref name=":8">{{Cite web |title=Fairuz: Lebanon's Voice Of Hope |url=https://www.npr.org/2010/07/12/128431817/fairuz-lebanons-voice-of-hope |access-date=2020-12-13 |website=NPR}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 November 2018 |title=How Did Fairuz Become an International Star? |url=https://www.mtv.com.lb/en/news/articles/869926/how-did-fairuz-become-an-international-star? |website=MTV Lebanon}}</ref>
=== 1950s: Kafa sabon tauraro ===
Babban taron wasan kwaikwayo na farko na Fairuz ya kasance a cikin 1957, a matsayin wani ɓangare na bikin Ba'albeck na kasa da kasa wanda ya gudana a ƙarƙashin jagorancin shugaban Lebanon Camille Chamoun . Ta yi wasan kwaikwayo a sashin Folkloric na bikin da ke wakiltar "Daren Labanon". An biya Fairuz fam guda na Lebanon don wannan wasan, amma ita da ’yan’uwan Rahbani za su zama jigon bikin kuma sun kasance mafi yawan shekaru har zuwa yakin basasa a Lebanon. Wasan kwaikwayo na 'yan ukun da farko ƙananan sket ne kawai, amma a ƙarshe sun zama operettas masu cike da kida, kuma kide-kide sun biyo baya shekaru da yawa. <ref name=":6" /> Fairuz ta kara samun suna yayin da ita da sauran mawakan Larabawa da suka yi zamani da su suka yi ta zage-zage game da batun Falasdinu a rikicinsu da Isra'ila tare da samar musu da wakoki da dama na soja da kishin kasa. <ref name="Fairuz">{{Cite web |title=Fairuz |url=https://www.aub.edu.lb/doctorates/recipients/Pages/fairuz-profile.aspx |access-date=2020-12-13 |website=www.aub.edu.lb}}</ref>
=== 1960-1970s: Nasara da yabo mai mahimmanci ===
[[Fayil:Fairuz_performing_in_her_a_concert_-_1971.jpg|left|thumb|Fairuz yana aiki a 1971]]
Fairuz da 'yan'uwan Rahbani sun fara ba da hankali sosai tare da sababbin ayyukansu kuma sun ci gaba da canza tsarin kiɗan Lebanon . Ya fara ne da shigar da sautunan yamma a cikin waƙarsu kuma daga ƙarshe suka tsara salon kiɗan na Labanon, tunda kiɗan ya dace da wani nau'i a da. Wannan ƙirar ita ce mafi girman salon kiɗan Masarawa, a cikin yaren Masar wanda yawanci yana da tsawon mintuna talatin. <ref name=":8"/> Mutanen uku sun fara aiki da nasu samfurin, wanda ya kasance gajeriyar waƙoƙin mintuna uku a cikin yaren Lebanon wanda zai ba da labari. An karɓi wannan canjin kamar yadda ya kasance saboda haɓakar rashin jin daɗin kiɗan gargajiya da na asali. Beirut a wannan lokaci tana fuskantar saurin zamani da faɗaɗa al'adu. Wasu daga cikin waɗanda ke zaune a birnin ba ’yan asalin Larabawa ba ne, wanda hakan ya sa ya zama da wuya a yi la’akari da nau’in kiɗan na lokacin. <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref> Don haka a lokacin da Fairuz da ’yan’uwan Rahbani suka gabatar da wani salo na zamani amma har yanzu na gargajiya, sun zana cikin jama’a. Wannan ya taimaka sake fasalin asalin Lebanon na zamani musamman a cikin kiɗa kuma zai ci gaba da ba da gudummawa mai mahimmanci ga tarihin kiɗan gabas. <ref name=":6" /> Wa] annan wa] annan wa] annan wa] annan wa] annan al'ada za su haɗa da sharhi da jigogi na al'amurran zamantakewa da siyasa da tarihi na gida da yanki. <sup>[33] <></sup> Kamar yadda shekarun 1960 ke ci gaba da yi, Fairuz ya zama sananne da "Matar farko ta waƙar Lebanon", kamar yadda Halim Roumi ya yi mata lakabi. A cikin wannan lokaci, 'yan'uwan Rahbani sun rubuta kuma sun tsara mata daruruwan shahararrun wakoki, yawancin operettas, da hotuna masu motsi guda uku. <ref name=":6" /> A cikin waɗancan shirye-shiryen, sun kuma zaɓi yin watsi da sanannen yanayin haɓaka wasan kwaikwayo na Larabawa don neman ƙarin waɗanda aka karanta da kuma samarwa. <ref>{{Cite web |date=21 November 2018 |title=How Did Fairuz Become an International Star? |url=https://www.mtv.com.lb/en/news/articles/869926/how-did-fairuz-become-an-international-star? |website=MTV Lebanon}}</ref>
A cikin 1971, shaharar Fairuz ta zama ƙasa da ƙasa bayan babban balaguron da ta yi a Arewacin Amirka, wanda al'ummomin Larabawa-Amurka da Amurka suka karɓe shi da farin ciki kuma ya ba da kyakkyawan bita game da wasan kwaikwayo. Ya zuwa yau, Fairuz ya yi wasa a kasashe da dama a duniya, ciki har da [[Siriya|Syria]], [[Jodan|Jordan]], [[Iraƙi|Iraq]], [[Kuwaiti (ƙasa)|Kuwait]], [[Haɗaɗɗiyar Daular Larabawa|United Arab Emirates]], [[Qatar]], [[Baharen|Bahrain]], [[Misra|Masar]], [[Tunisiya|Tunisia]], [[Aljeriya|Algeria]], [[Moroko|Morocco]], Faransa, United Kingdom, Switzerland, Netherlands, Girka, Kanada, Amurka, Mexico, [[Brazil]], [[Argentina]], Australia, Belgium, Italiya, da kuma kasarta, Lebanon. <ref name="Fairuz / فيروز">{{Cite web |title=Fairuz / فيروز |url=https://www.antiwarsongs.org/artista.php?id=1523&lang=en&short=1 |access-date=2020-12-13 |website=antiwarsongs.org}}</ref>
A ranar 22 ga Satumba, 1972, Assi ya sami zubar jini a kwakwalwa kuma an garzaya da shi asibiti. Magoya bayansa sun yi cincirindo a wajen asibitin, suna yi masa addu’a tare da kunna kyandir. Bayan tiyata uku, an dakatar da zubar jinin kwakwalwar Assi. Ziad Rahbani, babban dan Fairuz da Assi, yana dan shekara 17, ya baiwa mahaifiyarsa kidan daya daga cikin wakokinsa da ba a saki ba, wato "Akhadou el Helween" (wanda Marwan Mahfouz ne ya rera shi a wasan farko na "Sahriyyi" Ziad). Kawunsa Mansour Rahbani ya sake rubuta sabbin wakoki domin a kira shi "Saalouni n'Nass" ("The People Aked Me") wanda ya yi magana game da kasancewar Fairuz a kan dandamali a karon farko ba tare da Assi ba. <ref name=":6" /> <ref name="Fairuz / فيروز"/> Watanni uku bayan fama da zubar jini, Assi ya halarci wasan farko na wannan mawaƙin, ''Al Mahatta,'' a gidan wasan kwaikwayo na Piccadilly akan titin Hamra. Elias Rahbani, ƙanin Assi, shi ne ya ɗauki nauyin shirya kaɗe-kaɗe da kaɗe-kaɗe don wasan kwaikwayo. <ref name="Fairuz"/>
[[Fayil:Fairuz_playing_the_guitar.jpg|thumb|Fairuz a shekarun 1970]]
A cikin 1978, mutanen uku sun zagaya Turai da kasashen Gulf Persian, ciki har da wani wasan kwaikwayo a Olympia na Paris. Sakamakon wannan jadawali mai yawan aiki, lafiyar lafiyar Assi da tabin hankali ta fara tabarbarewa. A karshe Assi Rahbani ya rasu a shekara ta 1986, bai auri Fairuz ba, amma saboda tasirin da iyalansa da Fairuz suka yi a kasar Lebanon, bangarorin da ke birnin Beirut sun tsagaita bude wuta wanda ya ba da damar yin tattaki daga bangaren musulmi na birnin zuwa inda za a binne Assi a bangaren Kirista. Daga nan Fairuz ya fara aiki kusan shi kadai tare da Ziad Rahbani, danta kan shirya wakokinta. <ref name=":6" />
A cikin yakin basasar Lebanon, shaharar Fairuz ta yi katutu. Ba kamar sauran ƴan uwanta da suka shahara ba, ba ta taɓa barin Lebanon ta zauna a ƙasashen waje ba. Ba ta gudanar da wani kide-kide a can ba in ban da wasan kwaikwayo na operetta ''Petra'', wanda aka yi a duka yammaci da gabas na Beirut da aka raba a lokacin a 1978. <ref name=":6" /> <ref name=":5"/> Yaƙin ya ɗauki shekaru goma sha biyar (1975-1990), ya ɗauki rayuka 150,000, kuma ya raba al'umma. Wannan shi ne lokacin da za a ƙaddamar da matsayinta na fitacciyar ɗan ƙasar Lebanon. Ita da ‘yan’uwan Rahbani sukan rika bayyana rashin amincewarsu a kan yakin a cikin wakokinsu, kuma kin amincewa da bangaranci da bangaranci ya taimaka musu wajen yin kira ga daukacin kasar Labanon, wanda hakan ya baiwa Fairuz damar zama muryar hankali da hadin kan al’ummar Lebanon. Wannan yana da mahimmanci musamman saboda yakin da kansa ya kasance da yawa kuma ya ƙunshi ra'ayoyi da yawa masu cin karo da juna tsakanin jihar da 'yan bindiga daban-daban. Ga 'yar Labanon, ta zama mai yawa fiye da mai nishadantarwa kawai. Ta zama wakilcin Lebanon, da kuma kwanciyar hankali a lokacin rashin tsaro da rashin tabbas. <ref name=":8"/> <ref name="War" />
=== 1980s: Sabuwar ƙungiyar samarwa ===
Bayan rabuwar fasaha tsakanin Fairuz da 'yan'uwan Rahbani a 1979, Fairuz ta ci gaba da danta, mawaki Ziad Rahbani, abokinsa mawaki Joseph Harb, da mawaki Philemon Wahbi. <ref name=":6" /> Ziad Rahbani ya kasance mai tuƙi a cikin juyin salon waƙar Fairuz, yayin da yake aiki don kawar da abin da iyayensa suka kafa a baya. Wakokin da ya ci gaba da yi wa Fairuz za su kauce wa kishin kasa mai kishin kasa da ke nuna salon gargajiya Fairuz da ‘yan uwa Rahbani da aka san su; a maimakon haka, shi da Fairuz za su ci gaba da zurfafa cikin sautin zamani na jazz da funk. <ref>{{Cite web |date=November 21, 2019 |title=Lesser known facts about Fairouz as legendary singer turns 84 |url=https://gulfnews.com/entertainment/arab-celebs/lesser-known-facts-about-fairouz-as-legendary-singer-turns-84-1.67982328 |website=gulfnews.com}}</ref>
Fairuz ya yi fitowa ta biyu kuma ta ƙarshe ta Talabijin na Turai a gidan Talabijin na Faransa a ranar 13 ga Oktoba 1988, a cikin wani shiri mai suna ''Du coté de chez Fred'' . Fairuz, wanda ya shirya wani kide-kide a POPB na dakin kide-kide na Paris Bercy kwanaki uku bayan haka a ranar 16 ga Oktoba, shi ne babban bako na mai gabatar da gidan talabijin na Faransa Frédéric Mitterrand . Shirin ya kunshi faifan bidiyo na atisayen da ta yi na kide-kiden da ta yi a Bercy ban da bikin da ministan al'adu na Faransa Jack Lang ya ba Fairuz lambar yabo ta Commandeur des Arts et des Lettres . Har ila yau, ya haɗa da montage na bidiyo na fina-finanta na baya da kide-kide. A wannan nunin, Fairuz ma ya rera wakoki guda uku “Ya hourrié”, “Yara” da “Zaali tawwal”.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1935]]
[[Rukuni:Haifaffun 1934]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4znq0xa5tfb39r5awlpvq9629wvg0wy
Edward Haughey, Baron Ballyedmond
0
124354
969853
751083
2026-10-20T13:33:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969853
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Edward Enda Haughey, <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> Baron Ballyedmond''', [[Order of the British Empire|OBE]], FRCVS, <ref>{{Cite web |title=Lord Ballyedmond profile at |url=https://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |access-date=18 October 2011 |publisher=TheyWorkForYou |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201130151/http://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |archive-date=1 December 2011 |url-status=dead}}</ref> (5 Janairu 1944 - 13 Maris 2014) ɗan kasuwa ne kuma ɗan siyasa ɗan ƙasar Ireland-Birtaniya.
Da kimanin dukiyarsa ta kai Yuro miliyan 780 (£650 miliyan/USD$1,078 miliyan), shi ne mutum na biyu mafi arziki a Arewacin Ireland, <ref>{{Cite web |title=Lord Ballyedmond profile at |url=https://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |access-date=18 October 2011 |publisher=TheyWorkForYou |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201130151/http://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |archive-date=1 December 2011 |url-status=dead}}</ref> na tara mafi arziki a Ireland kuma shi ne mutum na 132 mafi arziki a Burtaniya. <ref>{{Cite web |date=26 April 2010 |title=Lord Ballyedmond sees fortune grow by £60 million in year |url=http://www.newsandstar.co.uk/news/lord-ballyedmond-sees-fortune-grow-by-60-million-in-year-1.700201?referrerPath=home |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322012426/http://www.newsandstar.co.uk/news/lord-ballyedmond-sees-fortune-grow-by-60-million-in-year-1.700201?referrerPath=home |archive-date=22 March 2012 |access-date=18 October 2011 |publisher=Newsandstar.co.uk}}</ref>
== Sana'a ==
An haifi Edward Haughey <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> a Kilcurry, arewacin Dundalk, County Louth, Ireland a shekarar 1944 kuma ' Yan'uwa Kiristoci a Dundalk sun yi karatu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2020)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Bayan ya yi ƙaura zuwa Amurka kuma ya fara aiki a masana'antar harhada magunguna, Haughey ya koma Arewacin Ireland inda ya kafa Norbrook Group a matsayin majagaba a fannin ƙera kayayyaki ga kamfanonin da ke da alaƙa da manyan kamfanoni. Maimakon kawai ya gamsu da sarrafa kayayyaki daga wasu kamfanoni, Norbrook ya ƙirƙiri layukan mallaka da masana'antu da rarrabawa na ƙasashen duniya.
Kadarorin da Haughey ta mallaka sun haɗa da Gidan Ballyedmond da ke Rostrevor, Gidan Corby da ke Cumbria, Gidan Gillingham da ke Norfolk, Belgrave Square #9, London (wani gida mai hawa 6 da aka saya a shekarar 2006 kan kusan £12m, an gyara shi a cikin shekaru uku da suka biyo baya) da kuma wani gidan Georgian da ke kan Dandalin Fitzwilliam da ke Dublin.
== Siyasa ==
A ranar 18 ga Yuni 2004, an ƙirƙiri Haughey a matsayin abokin rayuwa kamar '''Baron Ballyedmond''', ''na Morne a Gundumar Down'' <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> kuma ya zauna a Majalisar Sarakunan Burtaniya a madadin Jam'iyyar Ulster Unionist, kafin ya koma Jam'iyyar Conservative . Ya ba da gudummawar £50,000 ga Jam'iyyar Conservative a 2010. <ref>{{Cite web |title=Lord Ballyedmond profile at |url=https://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |access-date=18 October 2011 |publisher=TheyWorkForYou |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201130151/http://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |archive-date=1 December 2011 |url-status=dead}}</ref> An riga an naɗa shi a Majalisar Dattawan Ireland a 1994, <ref name="oireachtas_db">{{Cite web |title=Edward Haughey |url=https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Edward-Haughey.S.1994-12-13/ |access-date=11 January 2020 |website=Oireachtas Members Database}}</ref> kuma shi ne ɗan siyasa na uku a cikin kusan shekaru 80 da ya zauna a majalisun biyu, bayan Earl na Longford a shekarun 1940 da Earl na Iveagh a shekarun 1970. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
An naɗa shi [[Order of the British Empire|Jami'in Order of the British Empire]] (OBE) a bikin karramawa na [[1986 New Year Honours|Sabuwar Shekara ta 1986]], <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> kuma a shekarar 2008 an ba shi lambar yabo ta girmamawa ta [[Royal College of Veterinary Surgeons|Kwalejin Sarauta ta Likitocin Dabbobi]] . A ranar 1 ga Yuli, 2008, [[University of Ulster|Jami'ar Ulster]] ta ba shi lambar yabo ta Doctor of Science (DSc) don girmama gudunmawar da ya bayar ga ci gaban masana'antar magunguna ta duniya. Norbrook ya bayar da gudummawar da za a iya cire haraji ga UU. A wannan shekarar, an kuma ba shi [[Fellow of the Royal Society of Chemistry|lambar yabo ta Royal Society of Chemistry]] (HonFRSC), "don girmama gudunmawar da ya bayar ga kimiyyar sinadarai." <ref name="RSC-obit2">{{Cite web |date=14 March 2014 |title=Press release: Lesley Yellowlees pays tribute to Lord Ballyedmond |url=http://www.rsc.org/AboutUs/News/PressReleases/2014/Lord-Ballyedmond-tribute.asp |access-date=1 October 2014 |publisher=[[Royal Society of Chemistry]]}}</ref>
Haughey ta yi aiki a matsayin jakadan girmamawa ga [[Chile|Jamhuriyar Chile]] . <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (March 2014)">yaushe?</span></nowiki>'' ]</sup>
Haughey ita ce mai kula da reshen Mid Ulster na Ƙungiyar Tsoffin Sojoji ta Ƙasa ta Malaya da Borneo. <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> <ref>{{Cite web |title=Lord Ballyedmond profile at |url=https://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |access-date=18 October 2011 |publisher=TheyWorkForYou |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201130151/http://www.theyworkforyou.com/peer/lord_ballyedmond |archive-date=1 December 2011 |url-status=dead}}</ref>
== Iyali ==
A shekarar 1972, Haughey ta auri lauya Mary Gordon Young . Sun haifi 'ya'ya uku; Caroline, Edward da James.
== Mutuwa ==
A ranar 13 ga Maris, 2014, an ruwaito cewa Edward Haughey yana ɗaya daga cikin mutum huɗu da suka mutu a hatsarin jirgin sama mai saukar ungulu a Norfolk, Ingila, yayin da yake tafiya a cikin jirgin helikwafta mai suna AgustaWestland AW139 . <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> Rahoton Sashen Binciken Hatsarin Jiragen Sama ya kammala da cewa matukan jirgin sun rasa ikon sarrafa jirgin a cikin hazo mai yawa da kuma da daddare. <ref>{{Cite web |title=Debretts |url=http://www.exacteditions.com/exact/browse/455/1210/7772/3/113 |access-date=18 October 2011 |publisher=Exacteditions.com}} (login/subscription required)</ref> Abokin aiki kuma shugaban wurin Declan Small (ɗan asalin Mayobridge, County Down), da kuma matukan jirgin sama masu saukar ungulu, Kyaftin Carl Dickerson da Lee Hoyle suma sun mutu.
Ya bar wani abu na kashin kansa a cikin wasiyyarsa ta fam miliyan 339.
== Duba kuma ==
* Jerin 'yan Majalisar Iyali ta Arewacin Ireland
* Haughey
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2014]]
[[Rukuni:Haifaffun 1944]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8cw4p5uwybeyy3bdswcabawwh44s2vg
Liz Bingham
0
124959
969916
969555
2026-10-20T16:08:15Z
Baby juuu
38856
969916
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Elizabeth Anne Bingham''' [[Order of the British Empire|OBE]] 'yar kasuwa ce ta Burtaniya kuma shugabar R3, ƙungiyar masana'antu don sake fasalin masu sana'a.
Manajan abokin aiki a EY (Ernst da Young), ta shiga kamfanin a shekara ta alif 1986 bayan ta yi aiki a BDO Stoy Hayward .
Ita ce babbar mai fafutuka don bambancin aiki a wurin aiki wanda aka ba ta suna Stonewall Role Model.<ref>{{cite news |title=Women in leadership |url=https://www.theguardian.com/women-in-leadership/2013/apr/15/profiles-liz-bingham |newspaper=Guardian}}</ref> An nada ta [[Order of the British Empire|Jami'in Order of the British Empire]] (OBE) a cikin 2015 New Year Honours don hidimomi ga daidaito a wurin aiki.
== Kyaututtuka ==
Tana da digiri na girmamawa na Gudanar da Kasuwanci daga Jami'ar BPP <ref>{{cite news |title=Women in leadership |url=https://www.theguardian.com/women-in-leadership/2013/apr/15/profiles-liz-bingham |newspaper=Guardian}}</ref> da kuma digiri na girmamawar Dokoki daga Jami'an Bath.<ref>{{cite news |title=Women in leadership |url=https://www.theguardian.com/women-in-leadership/2013/apr/15/profiles-liz-bingham |newspaper=Guardian}}</ref>
Sauran kyaututtuka da ta samu sun hada da:
* Kyautar 2012 don nasarorin daga Mata a Bankin & Kudi
* 2012 a matsayi na 31 a cikin World Pride Power Jerin masu tasiri na LGBT a duk duniya
* 2013 a matsayi na 27 ta hanyar Accountancy Age a cikin Jerin Ikon Kudi
* 2013 mai suna a cikin BBC Radio 4 Woman's Hour 100 Power List <ref>{{cite news |title=Women in leadership |url=https://www.theguardian.com/women-in-leadership/2013/apr/15/profiles-liz-bingham |newspaper=Guardian}}</ref>
* 2013 daya daga cikin mata 100 na Cranfield don kallo jerin.
* 2014 ya kasance a matsayi na 18 a cikin FT Top 50 Outstanding in Business List.
A watan Afrilu na shekara ta 2014, ta kasance alƙali a cikin jerin sunayen ikon BBC Woman's Hour na shekara ta 2014. <ref>{{cite news |title=Women in leadership |url=https://www.theguardian.com/women-in-leadership/2013/apr/15/profiles-liz-bingham |newspaper=Guardian}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
9tqvqvo5frh8jsp8ley4f62mcb5dkgb
Walter Griffiths
0
128206
970083
762157
2026-10-21T10:24:10Z
Ammarpad
4826
/* Tarihi */ gyara
970083
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Griffiths,_Walter.JPG|right|thumb|Walter Griffiths]]{{Databox}}
'''Walter Griffiths''' (4 ga Yulin 1867 - 4 ga Satumba 1900) ɗan siyasa ne a Yankin Arewa [[Asturaliya|Ostiraliya]]. Ya kasance memba na Majalisar Dokokin Kudancin Australia daga 1893 zuwa 1900, yana wakiltar masu jefa kuri'a na Yankin Arewa.
== Tarihi ==
An haife shi a Kent Town, Kudancin Ostiraliya, ɗan Frederick Griffiths, mai cinikin ƙarfe mai arziki, da matarsa Helen, mai suna Giles, Griffiths ya halarci Kwalejin St Aloysius da Kwalejin Saint Peter a Adelaide.
Lokacin da yake da shekaru goma sha biyar Griffiths ya koma Yam Creek a Yankin Arewa don yin aiki ga kawunsa William Griffiths, mai mallakar ma'adinai, kafin ya zama abokin kasuwanci na Vaiben Louis Solomon a cikin kasuwancin ma'adanai a yankin Arewa da wuraren zinare na Yammacin Australiya, [2] ya mallaki Arewacin Yankin Times kuma ya zama fitaccen memba na Kamfanin Ma'adinai na Kalgoorlie.<ref name="Bannon" />
Bayan rasuwar kawunsa a shekara ta 1892, Griffiths ya karɓi kasuwancin, yana riƙe da alakarsa da Solomon, wanda a cikin 1890, ya zama ɗaya daga cikin mambobi biyu na gundumar Zabe ta Arewacin Yankin a Majalisar Dokokin Kudancin Australia. A Zaben Kudancin Australia na 1893 an zabi Griffiths, tare da Solomon, zuwa kujerar yankin Arewa. Yana da shekaru 25, Griffiths shine mafi ƙanƙanta a cikin House.
A matsayinsa na memba na Yankin Arewa, Griffiths ya yi tafiya mai nisa, gami da hawa doki tsakanin Maree (inda layin jirgin ƙasa daga Adelaide ya ƙare) zuwa Palmerston, da kuma ziyartar wasu yankuna masu nisa na masu jefa kuri'a ta hanyar raƙumi da doki.
Griffiths ta yi tsayayya da Shige da fice na Asiya, ta yi imanin cewa za a cire ayyukan daga mazauna yankin, da kuma 'yancin mata, suna jayayya cewa ba za a iya cire mata "daga matsayin da aka sanya ta cikin fagen siyasa ba".[4][5] Griffiths ta yi tsayayya da ikon mata a Kudancin Australia da Yankin Arewa. Yayinda dokar zaɓen ta yi nasara, an sake zabar Griffiths a cikin kwanciyar hankali a Zaben da ya biyo baya.
Da yake yana da hannu sosai a cikin batun Tarayya, Griffiths ya yi kamfen sosai a duk faɗin zinare na Yammacin Ostiraliya don shiga Commonwealth na Ostiraliya. Bayan kin amincewar Gwamnatin Yammacin Ostiraliya don gudanar da raba gardama kan Tarayya, a watan Disamba na shekara ta 1899 Griffiths ya taimaka wajen kafa Eastern Goldfields Reform League.[1] Kungiyar ta tattara sa hannu don gabatar da takarda ga Sarauniya Victoria tana neman kirkirar sabuwar jihar Australiya da ake kira Auralia, wacce za ta shiga tarayyar.[1] Griffiths ya yi tafiya zuwa Landan a farkon 1900 don gabatar da korafin kuma ya sa gwamnatin Burtaniya ta yarda da kirkirar Auralia ko tilasta Yammacin Australia ta shiga tarayya.[1]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1867]]
9sek6iz6vhwcsigcboyq2vc02kmaona
Maris 1969 Nor'Easter
0
128499
970050
803097
2026-10-20T21:45:44Z
Alkasim Muhammad AM jewelry
50275
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
970050
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:March8196912UTCstorm.gif|thumb|Binciken yanayi na guguwar lokacin da yake kusa da ƙarfinta a safiyar Maris 8, 1969]]
Maris 1969 Nor'Easter wani guguwa ne na extratropical wanda ya cikin Gulf of Mexico a ranar 5 ga Maris, yana motsawa ta kudancin Georgia, sannan ya zurfafa yayin da yake motsawa tare da ƙananan Gabashin Gabas, kafin ya motsa New England da Atlantic Canada. Babban dusar ƙanƙara ya faɗi a gabashin Maryland, kudancin Delaware, da Martha's Vineyard a [[Massachusetts]]. Tsarin yana da ƙarfi, tare da matsakaicin iska mai ɗorewa na 80 knots (150 km/h) km / h) matsin lamba na tsakiya kusa da 950 hectopascals (28 inHg) yayin da yake kudu da Atlantic Canada. Tsarin ya koma cikin arewacin Tekun Atlantika yayin da ya rabu zuwa yankuna biyu a ranar 10 ga Maris.
A ƙarshen Maris 5, guguwar gaba ta Galveston, [[Texas]]. Tsarin ya motsa tare da gabar tekun Gulf a ranar 6 ga Maris.<ref name="first">{{Cite journal |date=July 1969 |title=Letter to the Editor |journal=Mariners Weather Log |publisher=Department of Commerce |volume=13 |page=160}}</ref> Iska mai karfi ta kasance a bayan layin guguwa a ranar 6 ga watan Maris. Guguwar ta motsa tare da iyakar Florida-Georgia tare da matsin lamba na tsakiya zuwa {{Convert|995.0|hPa|inHg}} . Rashin ya bi Gabashin Gabas daga marigayi a ranar 6 zuwa safiyar ranar 7 yayin da yake ƙarfafawa da sauri, tare da matsin lamba na tsakiya ya fadi zuwa {{Convert|969.0|hPa|inHg}} , sannan tare da iskar guguwa a bakin tekun Cape Charles, Virginia. Guguwar ta bi diddigin bakin tekun New England. Da safe na 8th, matsin lamba na tsakiya ya fadi zuwa {{Convert|950.0|hPa|inHg}} yayin da tsarin ya haɓaka matsakaicin iska mai ɗorewa na {{Convert|80|kn|km/h}} km / h) kudu da Newfoundland.<ref name="first" /> A cikin rana, guguwar ta shawo kan guguwa mai karfi a baya a arewacinsa kusa da Tsibirin Anticosti. Tsarin ya raunana a hankali yayin da yake motsawa a hankali zuwa arewa maso gabashin gabashin Newfoundland a ranar 9 da 10, yana rasa iskar guguwa a ranar 9. Tsarin ya rabu zuwa cibiyoyin matsin lamba guda biyu a ranar 10 yayin da yake kusantar kudancin Greenland.<ref name="second">{{Cite journal |date=July 1969 |title=Rough Log, North Atlantic Weather March–May 1969 |journal=Mariners Weather Log |publisher=Department of Commerce |volume=13 |pages=181–182}}</ref>
== Tasirin ==
Layin guguwar guguwar ya yammacin [[Florida]] tsakanin 4:30 da 6:00 na yamma a ranar 6 ga watan Maris. Iska ta tashi zuwa tsakanin mil 45 a kowace awa (72 km / h) da mil 60 a kowace awa (97 km / h). Ruwan sama ya tashi zuwa tsakanin {{Convert|3|ft|m}} da {{Convert|4|ft|m}} sama da yadda aka saba. Lalacewar da aka haifar ta kasance tsakanin $ 50,000 da $ 500,000. Wani dusar ƙanƙara mai laushi ya fadi a fadin Gabashin Maryland da kudancin rabin Delaware daga marigayi 6 ga Maris zuwa Maris 7, har zuwa zurfin inci 7 (18 a Maryland da inci 12.5 (32 a Lewes, Delaware. A Martha's Vineyard, dusar ƙanƙara mai nauyi da iskõki har zuwa mil 50 a kowace awa (80 km / h) sun haifar da dusar ƙara da ta wuce {{Convert|3|ft|m}} m) a tsawo.<ref>{{Cite journal |date=March 1969 |title=Delaware, Florida, Maryland, and Massachusetts |journal=Storm Data |publisher=Environmental Data Service |volume=11 |pages=20–21}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
{{United States winter storms}}
fx6dqtf9gtu7wwa61f6yn7gfefz730q
Archie Cameron
0
133192
969890
969568
2026-10-20T15:45:21Z
Baby juuu
38856
969890
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Archie Galbraith Cameron''' (22 fa watan Maris a shekara ta 1895 - 9 Agusta 1956) ɗan siyasan Australiya ne. Ya kasance ministan gwamnati a karkashin Joseph Lyons da [[Robert Menzies]], shugaban jam'iyyar Country Party daga 1939 zuwa 1940, kuma a ƙarshe Kakakin Majalisar Wakilai daga 1950 har zuwa mutuwarsa.
An haifi Cameron a Happy Valley, Kudancin Australia . Bayan ya yi aiki a yakin duniya na, ya fara gona kusa da Loxton a matsayin soja. An zabe shi a Majalisar Dokokin Kudancin Australia a 1927, kuma a Majalisar Wakilai a Zaben tarayya na 1934. Cameron ya kasance Janar-Janar a Gwamnatin Lyons daga 1938 zuwa 1939. Ya maye gurbin Earle Page a matsayin shugaban Jam'iyyar Country a watan Satumbar 1939, kuma a watan Maris na shekara ta 1940 ya jagoranci jam'iyyar zuwa hadin gwiwa tare da Jam'iyyar United Australia (UAP), wanda Page ya rabu da shi. Cameron ya kasance mataimakin Firayim Minista a karkashin Menzies, da kuma Ministan Kasuwanci da Ministan Sojan Ruwa. Koyaya, an tsige shi a matsayin shugaban Jam'iyyar Kasar a watan Oktoba 1940, daga baya ya sauya sheka zuwa UAP (kuma daga baya ya shiga sabuwar Jam'iyyar Liberal). Naɗin karshe na Cameron shine a matsayin Kakakin, inda aka girmama shi sosai. An san shi a duk lokacin da yake aiki a siyasa saboda halin da yake ciki da kuma halin da yake da shi.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Cameron a ranar 22 ga Maris 1895 a Happy Valley, Kudancin Australia, ɗan Mary Ann (née McDonald) da John Cameron. Iyayensa duka baƙi ne daga Scotland.
Cameron ta halarci makarantar jihar a Nairne har zuwa shekara goma sha biyu. Bayan ya bar makaranta ya yi aiki a matsayin ma'aikaci, gami da gonar mahaifinsa kusa da Loxton. Ya shiga cikin Sojojin Daular Australiya (AIF) a watan Afrilu 1916, a matsayin mai zaman kansa a cikin 27th Battalion . Daga baya aka nada shi a matsayin jami'in warrant kuma ya rike mukamin wucin gadi na sakatare na kwamitin mulki, yana aiki a Yammacin Gabas a Faransa da Belgium. Ganin da ya yi da iskar gas mai guba a lokacin yakin ya haifar masa da matsalolin zuciya da huhu a rayuwarsa ta baya.
== Siyasa ta Jiha ==
Cameron ya yi aiki a Majalisar Gundumar Loxton daga 1920 zuwa 1927. Wani memba na farko na Jam'iyyar Country, ya tsaya a matsayin kujerar Majalisar Dokokin Kudancin Australia ta Wooroora a zaben jihar 1924. <ref name="bio" /> Ya sake tsayawa takararsa a Wooroora a Zaben jihar na 1927 kuma an zabe shi.
An zabi Cameron a matsayin shugaban jam'iyyar Country Party a shekarar 1928. Kafin Zaben tarayya na 1931 ya shiga Aiki kafa Kwamitin Gaggawa na Kudancin Australia a matsayin jam'iyyar adawa da Labour. A shekara ta 1932 ya jagoranci jam'iyyarsa zuwa hadewa da Tarayyar Liberal don kafa Liberal da Country League . Sharuɗɗan Jam'iyyar Kasar sun kasance masu tsauri; daga cikinsu, Cameron ya nemi canja wurin zuwa siyasar tarayya, kuma yana son wurin zama mai aminci wanda zai yi takara a zaben na gaba. Dangane da haka, Cameron ya yi murabus daga majalisar dokokin jihar a 1934 don yin takara a zaben tarayya na wannan shekarar.[1]
== Shekaru na farko a siyasar tarayya ==
An zabi Cameron a Majalisar Wakilai a Zaben tarayya na 1934, yana tsaye a matsayin dan takarar LCL a kujerar Barker. Ya shiga jam'iyyar Country Party a lokacin zabensa, daidai da ka'idojin LCL wanda ya ba da damar 'yan majalisa na tarayya su zaɓi su zauna tare da ko dai jam'iyyar Count ko Jam'iyyar United Australia Party (UAP). Ba da daɗewa ba bayan ya hau kujerarsa sai ya gabatar da wani yunkuri na fitar da Lang Labor MP Jock Garden daga majalisa saboda tsohuwar ƙungiyar Kwaminisanci, wanda ya haifar da "kusan rikici".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
qcwbquplj42ampqzli6ein2z62m1onu
969891
969890
2026-10-20T15:45:34Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa ta farko */
969891
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Archie Galbraith Cameron''' (22 fa watan Maris a shekara ta 1895 - 9 Agusta 1956) ɗan siyasan Australiya ne. Ya kasance ministan gwamnati a karkashin Joseph Lyons da [[Robert Menzies]], shugaban jam'iyyar Country Party daga 1939 zuwa 1940, kuma a ƙarshe Kakakin Majalisar Wakilai daga 1950 har zuwa mutuwarsa.
An haifi Cameron a Happy Valley, Kudancin Australia . Bayan ya yi aiki a yakin duniya na, ya fara gona kusa da Loxton a matsayin soja. An zabe shi a Majalisar Dokokin Kudancin Australia a 1927, kuma a Majalisar Wakilai a Zaben tarayya na 1934. Cameron ya kasance Janar-Janar a Gwamnatin Lyons daga 1938 zuwa 1939. Ya maye gurbin Earle Page a matsayin shugaban Jam'iyyar Country a watan Satumbar 1939, kuma a watan Maris na shekara ta 1940 ya jagoranci jam'iyyar zuwa hadin gwiwa tare da Jam'iyyar United Australia (UAP), wanda Page ya rabu da shi. Cameron ya kasance mataimakin Firayim Minista a karkashin Menzies, da kuma Ministan Kasuwanci da Ministan Sojan Ruwa. Koyaya, an tsige shi a matsayin shugaban Jam'iyyar Kasar a watan Oktoba 1940, daga baya ya sauya sheka zuwa UAP (kuma daga baya ya shiga sabuwar Jam'iyyar Liberal). Naɗin karshe na Cameron shine a matsayin Kakakin, inda aka girmama shi sosai. An san shi a duk lokacin da yake aiki a siyasa saboda halin da yake ciki da kuma halin da yake da shi.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Cameron a ranar 22 ga watan Maris 1895 a Happy Valley, Kudancin Australia, ɗan Mary Ann (née McDonald) da John Cameron. Iyayensa duka baƙi ne daga Scotland.
Cameron ta halarci makarantar jihar a Nairne har zuwa shekara goma sha biyu. Bayan ya bar makaranta ya yi aiki a matsayin ma'aikaci, gami da gonar mahaifinsa kusa da Loxton. Ya shiga cikin Sojojin Daular Australiya (AIF) a watan Afrilu 1916, a matsayin mai zaman kansa a cikin 27th Battalion . Daga baya aka nada shi a matsayin jami'in warrant kuma ya rike mukamin wucin gadi na sakatare na kwamitin mulki, yana aiki a Yammacin Gabas a Faransa da Belgium. Ganin da ya yi da iskar gas mai guba a lokacin yakin ya haifar masa da matsalolin zuciya da huhu a rayuwarsa ta baya.
== Siyasa ta Jiha ==
Cameron ya yi aiki a Majalisar Gundumar Loxton daga 1920 zuwa 1927. Wani memba na farko na Jam'iyyar Country, ya tsaya a matsayin kujerar Majalisar Dokokin Kudancin Australia ta Wooroora a zaben jihar 1924. <ref name="bio" /> Ya sake tsayawa takararsa a Wooroora a Zaben jihar na 1927 kuma an zabe shi.
An zabi Cameron a matsayin shugaban jam'iyyar Country Party a shekarar 1928. Kafin Zaben tarayya na 1931 ya shiga Aiki kafa Kwamitin Gaggawa na Kudancin Australia a matsayin jam'iyyar adawa da Labour. A shekara ta 1932 ya jagoranci jam'iyyarsa zuwa hadewa da Tarayyar Liberal don kafa Liberal da Country League . Sharuɗɗan Jam'iyyar Kasar sun kasance masu tsauri; daga cikinsu, Cameron ya nemi canja wurin zuwa siyasar tarayya, kuma yana son wurin zama mai aminci wanda zai yi takara a zaben na gaba. Dangane da haka, Cameron ya yi murabus daga majalisar dokokin jihar a 1934 don yin takara a zaben tarayya na wannan shekarar.[1]
== Shekaru na farko a siyasar tarayya ==
An zabi Cameron a Majalisar Wakilai a Zaben tarayya na 1934, yana tsaye a matsayin dan takarar LCL a kujerar Barker. Ya shiga jam'iyyar Country Party a lokacin zabensa, daidai da ka'idojin LCL wanda ya ba da damar 'yan majalisa na tarayya su zaɓi su zauna tare da ko dai jam'iyyar Count ko Jam'iyyar United Australia Party (UAP). Ba da daɗewa ba bayan ya hau kujerarsa sai ya gabatar da wani yunkuri na fitar da Lang Labor MP Jock Garden daga majalisa saboda tsohuwar ƙungiyar Kwaminisanci, wanda ya haifar da "kusan rikici".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
a9bebowc56v7wnpbteow5qdwkg160lu
969892
969891
2026-10-20T15:45:53Z
Baby juuu
38856
/* Siyasa ta Jiha */
969892
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Archie Galbraith Cameron''' (22 fa watan Maris a shekara ta 1895 - 9 Agusta 1956) ɗan siyasan Australiya ne. Ya kasance ministan gwamnati a karkashin Joseph Lyons da [[Robert Menzies]], shugaban jam'iyyar Country Party daga 1939 zuwa 1940, kuma a ƙarshe Kakakin Majalisar Wakilai daga 1950 har zuwa mutuwarsa.
An haifi Cameron a Happy Valley, Kudancin Australia . Bayan ya yi aiki a yakin duniya na, ya fara gona kusa da Loxton a matsayin soja. An zabe shi a Majalisar Dokokin Kudancin Australia a 1927, kuma a Majalisar Wakilai a Zaben tarayya na 1934. Cameron ya kasance Janar-Janar a Gwamnatin Lyons daga 1938 zuwa 1939. Ya maye gurbin Earle Page a matsayin shugaban Jam'iyyar Country a watan Satumbar 1939, kuma a watan Maris na shekara ta 1940 ya jagoranci jam'iyyar zuwa hadin gwiwa tare da Jam'iyyar United Australia (UAP), wanda Page ya rabu da shi. Cameron ya kasance mataimakin Firayim Minista a karkashin Menzies, da kuma Ministan Kasuwanci da Ministan Sojan Ruwa. Koyaya, an tsige shi a matsayin shugaban Jam'iyyar Kasar a watan Oktoba 1940, daga baya ya sauya sheka zuwa UAP (kuma daga baya ya shiga sabuwar Jam'iyyar Liberal). Naɗin karshe na Cameron shine a matsayin Kakakin, inda aka girmama shi sosai. An san shi a duk lokacin da yake aiki a siyasa saboda halin da yake ciki da kuma halin da yake da shi.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Cameron a ranar 22 ga watan Maris 1895 a Happy Valley, Kudancin Australia, ɗan Mary Ann (née McDonald) da John Cameron. Iyayensa duka baƙi ne daga Scotland.
Cameron ta halarci makarantar jihar a Nairne har zuwa shekara goma sha biyu. Bayan ya bar makaranta ya yi aiki a matsayin ma'aikaci, gami da gonar mahaifinsa kusa da Loxton. Ya shiga cikin Sojojin Daular Australiya (AIF) a watan Afrilu 1916, a matsayin mai zaman kansa a cikin 27th Battalion . Daga baya aka nada shi a matsayin jami'in warrant kuma ya rike mukamin wucin gadi na sakatare na kwamitin mulki, yana aiki a Yammacin Gabas a Faransa da Belgium. Ganin da ya yi da iskar gas mai guba a lokacin yakin ya haifar masa da matsalolin zuciya da huhu a rayuwarsa ta baya.
== Siyasa ta Jiha ==
Cameron ya yi aiki a Majalisar Gundumar Loxton daga shekara ta 1920 zuwa 1927. Wani memba na farko na Jam'iyyar Country, ya tsaya a matsayin kujerar Majalisar Dokokin Kudancin Australia ta Wooroora a zaben jihar 1924. <ref name="bio" /> Ya sake tsayawa takararsa a Wooroora a Zaben jihar na 1927 kuma an zabe shi.
An zabi Cameron a matsayin shugaban jam'iyyar Country Party a shekarar 1928. Kafin Zaben tarayya na 1931 ya shiga Aiki kafa Kwamitin Gaggawa na Kudancin Australia a matsayin jam'iyyar adawa da Labour. A shekara ta 1932 ya jagoranci jam'iyyarsa zuwa hadewa da Tarayyar Liberal don kafa Liberal da Country League . Sharuɗɗan Jam'iyyar Kasar sun kasance masu tsauri; daga cikinsu, Cameron ya nemi canja wurin zuwa siyasar tarayya, kuma yana son wurin zama mai aminci wanda zai yi takara a zaben na gaba. Dangane da haka, Cameron ya yi murabus daga majalisar dokokin jihar a 1934 don yin takara a zaben tarayya na wannan shekarar.[1]
== Shekaru na farko a siyasar tarayya ==
An zabi Cameron a Majalisar Wakilai a Zaben tarayya na 1934, yana tsaye a matsayin dan takarar LCL a kujerar Barker. Ya shiga jam'iyyar Country Party a lokacin zabensa, daidai da ka'idojin LCL wanda ya ba da damar 'yan majalisa na tarayya su zaɓi su zauna tare da ko dai jam'iyyar Count ko Jam'iyyar United Australia Party (UAP). Ba da daɗewa ba bayan ya hau kujerarsa sai ya gabatar da wani yunkuri na fitar da Lang Labor MP Jock Garden daga majalisa saboda tsohuwar ƙungiyar Kwaminisanci, wanda ya haifar da "kusan rikici".
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ixgev6943q2hhl9plrybxf89c5by9rw
Elia Kazan
0
134613
969857
961643
2026-10-20T14:18:44Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969857
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Elias Kazantzoglou''' ( Greek ,{{IPA|el|iˈli.as kazanˈdzoɣlu|IPA}} ; Satumba 7, 1909 - Satumba 28, 2003), wanda aka sani da '''Elia Kazan''' / / ˈiː l iə kəˈzæn / EE -lee - ə EE ZAN ), {{Efn|Later in his life, he was known in Greece as {{lang|el|Ελία Καζάν}} {{IPA|el|eˈli.a kaˈzan|}}—a [[Transcription (linguistics)|transcription]] of his English name.<ref>{{Cite web |date=2023-09-28 |title=Ελία Καζάν, 28 Σεπτεμβρίου 2003 |url=https://www.ert.gr/ert-arxeio/elia-kazan-28-septemvrioy-2003/ |website=ert.gr |language=el}}</ref>}} daraktan fina-finai da wasan kwaikwayo ne na Girka-Amurka, furodusa, marubucin allo da kuma ɗan wasan kwaikwayo, wanda ''[[New York Times|jaridar New York Times]]'' ta bayyana a matsayin "ɗaya daga cikin daraktocin da suka fi daraja da tasiri a tarihin Broadway da Hollywood ".
An haife shi a Constantinople (wanda yanzu ake kira Istanbul) ga iyayensa ' [[Helenawa na Cappadocia|yan Girka 'yan Cappadocia]], iyalinsa sun tafi Amurka a shekarar 1913. Bayan ya halarci Kwalejin Williams sannan kuma Makarantar Wasan Kwaikwayo ta Yale, ya yi aiki a fannin fasaha na tsawon shekaru takwas, daga baya ya shiga Gidan Wasan Kwaikwayo na Rukunin a shekarar 1932, sannan ya kafa Kamfanin Actors Studio a shekarar 1947. Tare da Robert Lewis da Cheryl Crawford, ɗakin aikinsa na 'yan wasan kwaikwayo ya gabatar da " Method Acting " a ƙarƙashin jagorancin Lee Strasberg . Kazan ya yi rawar gani a wasu fina-finai, ciki har da ''City for Conquest'' . <ref>{{Cite web |title=Robert Osborne on Method Acting |url=https://www.tcm.com/this-month/article/282565 |access-date=October 3, 2017 |website=[[Turner Classic Movies|TCM]]}}</ref>
Fina-finansa sun mayar da hankali kan batutuwan da suka shafi kansa ko na zamantakewa waɗanda suka fi damunsa. Kazan ya rubuta, "Ba na motsawa sai dai idan ina da tausayi game da jigon farko." Fim ɗinsa na farko mai suna "matsalar" shine ''Gentleman's Agreement'', tare da Gregory Peck, wanda ya yi magana game da ƙiyayya da Yahudawa a Amurka . Ta sami kyaututtuka takwas na Oscars da kuma nasarori uku, ciki har da kyautar farko ta Kazan don Mafi Kyawun Darakta . Sai kuma ''Pinky'', ɗaya daga cikin fina-finan farko da aka yi a Hollywood da suka magance wariyar launin fata ga 'yan Afirka . ''Fim ɗin A Streetcar Mai Suna Desire'', wanda aka yi shi a wasan kwaikwayo na mataki wanda shi ma ya ba da umarni, ya sami kyaututtuka goma sha biyu na Oscars, inda ya lashe huɗu, kuma shine rawar da Marlon Brando ya taka a matsayin gwarzo. Shekaru uku bayan haka, ya sake ba da umarni ga Brando a cikin fim ɗin ''On the Waterfront'', wani fim game da cin hanci da rashawa na ƙungiyar kwadago a bakin tekun New York. An kuma zaɓi 'yan wasa goma sha biyu a matsayin 'yan wasan Oscar, inda suka lashe kyaututtuka takwas. A shekarar 1955, ya ba da umarni a fim ɗin John Steinbeck mai suna ''East of Eden'', inda James Dean ya fito a fim ɗin.
Wani muhimmin lokaci a rayuwar Kazan ya zo ne da shaidarsa a matsayin "shaida mai abokantaka" a gaban Kwamitin Ayyukan da ba na Amurka ba na Majalisar Wakilai (HUAC) a shekarar 1952 a lokacin da aka fi samun jerin sunayen 'yan wasan Hollywood da ke cikin jerin sunayen da ba a san su ba. Shawarar da ya yanke ta yin aiki tare da sanya sunayen mutane ta kawo masa mummunan martani daga abokai da abokan hulɗa da yawa. Shaidarsa mai tsauri da ke adawa da gurguzu "ta lalace ko ma ta lalata ayyukan tsoffin abokan aikinsa, Morris Carnovsky da Art Smith, dukkansu 'yan wasan kwaikwayo, da kuma marubucin wasan kwaikwayo Clifford Odets ". A cikin tarihin rayuwarsa, Kazan ya rubuta cewa shi da Odets sun yi yarjejeniya a lokacin don su ambaci junansu a gaban kwamitin. {{Sfn|Kazan|1988}} Daga baya Kazan ya ba da hujjar ayyukansa ta hanyar cewa ya ɗauki "mafi dacewa daga cikin zaɓuɓɓuka biyu waɗanda ko dai suna da zafi kuma ba daidai ba ne". Kusan rabin ƙarni bayan haka, shaidarsa ta HUAC ta 1952 ta ci gaba da haifar da ce-ce-ku-ce. Lokacin da aka ba Kazan kyautar Oscar ta girmamawa a shekarar 1999, 'yan wasan kwaikwayo da dama sun zaɓi kada su yi tafi yayin da masu zanga-zanga 250 suka mamaye taron.
Kazan ya yi tasiri a fina-finan shekarun 1950 da 1960 ta hanyar abubuwan da ya rubuta masu tayar da hankali da kuma waɗanda suka haifar da matsaloli. Darakta Stanley Kubrick ya kira shi "ba tare da wata shakka ba, mafi kyawun darakta da muke da shi a Amurka, [kuma] mai iya yin mu'ujizai tare da 'yan wasan kwaikwayo da yake amfani da su". {{Rp|36}} Marubucin fina-finai Ian Freer ya kammala da cewa ko da "idan nasarorin da ya samu sun shafi cece-kuce na siyasa, bashin da Hollywood - da 'yan wasan kwaikwayo a ko'ina - ke bin sa yana da yawa". Orson Welles ya ce "Kazan maci amana ne ... [amma] shi darakta ne mai kyau". <ref>{{Cite web |last=Warburton |first=Michael |date=25 January 2023 |title=When Orson Welles Denounced Elia Kazan as a Traitor for Giving Other Filmmakers' Names to Joe McCarthy (1982) |url=https://www.openculture.com/2023/01/when-orson-welles-denounced-elia-kazan-as-a-traitor-1982.html |publisher=Open Culture}}</ref> A shekarar 2010, [[Martin Scorsese]] ya jagoranci fim ɗin shirin gaskiya mai suna ''A Letter to Elia'' a matsayin girmamawa ga Kazan.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Kazan Elias Kazantzoglou a gundumar Chalcedon (yanzu Kadıköy ) ta Constantinople (yanzu Istanbul), ga iyayen [[Helenawa na Cappadocia|Girkawa 'yan Cappadocia]], asalinsu daga [[Kayseri]] a Anatolia . Sunan iyalin ya fito ne daga [[Turkanci]] ''Kazancı'' ( Ottoman Turkish ), ma'ana " [[Tukwane|mai yin tukunya]] ", da kuma ''oğlu'', sunan mahaifi ma'ana "ɗan [na]". <ref>{{Cite web |title=Turkish Patronymic Surnames Ending with -oğlu 'Son of |url=https://doaj.org/article/6304bcd3566246ce8dc753fd0040f457}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kalkan |first=Yüksel |date=2021 |title=A Legendary Director From Kayseri |url=https://www.kayseriviphaber.com/yazarlar/yuksel-kalkan/kayserili-efsane-bir-yonetmen/88/ |language=tr}}</ref> Ya isa Amurka tare da iyayensa, Athena ( née Shishmanoglou ) da George Kazantzoglou, a ranar 8 ga Yuli, 1913. <ref name="The National Herald 2020 u152">{{Cite web |date=December 14, 2020 |title=Elia Kazan's Granddaughter, Zoe Kazan Among NY Times Magazine's Best Performers of 2020 |url=https://www.thenationalherald.com/elia-kazans-granddaughter-zoe-kazan-among-ny-times-magazines-best-performers-of-2020/ |access-date=February 9, 2024 |website=The National Herald}}</ref> <ref name="Stein 2023 m003">{{Cite web |last=Stein |first=Harry |date=March 23, 2023 |title=Justice to Elia Kazan |url=https://www.city-journal.org/article/justice-to-elia-kazan |access-date=February 10, 2024 |website=City Journal}}</ref> An sanya masa suna ne bayan kakansa na uba, Elias Kazantzoglou. Kakansa na wajen uwa shine Isaak Shishmanoglou. An haifi ɗan'uwan Elia, Avraam, a Berlin kuma daga baya ya zama likitan tabin hankali. {{Rp|21}}
An haifi Kazan a Cocin Orthodox na Girka kuma yana halartar ibadar Orthodox na Girka kowace Lahadi, inda dole ne ya tsaya na tsawon sa'o'i da yawa tare da mahaifinsa. Mahaifiyarsa ta karanta Littafi Mai Tsarki amma ba ta je coci ba. Lokacin da Kazan yake da kimanin shekara takwas, iyalinsa sun ƙaura zuwa New Rochelle, New York, kuma mahaifinsa ya tura shi makarantar Katolika ta [[Cocin katolika|katolika]] saboda babu cocin Orthodox a kusa. {{Sfn|Ciment|1974}} A lokacin da ya gana da mai shirya fina-finan Turkiyya Yılmaz Güney, an bayyana cewa ya kasance mai iya magana da [[Turkanci|harshen Turkiyya]] tun yana ƙarami. <ref>{{Cite web |date=2025-05-30 |title=Yılmaz Güney'in Türkiye'den kaçışının ilk kez anlatılan detayları! Canan Gerede: Bir Kırmızı Kalemi İkiye böldük... - Son Dakika Flaş Haberler |url=https://www.cnnturk.com/turkiye/yilmaz-guneyin-turkiyeden-kacisinin-ilk-kez-anlatilan-detaylari-canan-gerede-bir-kirmizi-kalemi-ikiye-bolduk-2291865 |access-date=2025-11-22 |website=CNN TÜRK |language=tr}}</ref>
Tun yana ƙarami, ana tunawa da shi a matsayin mai jin kunya, kuma abokan karatunsa na kwaleji sun siffanta shi a matsayin mai kaɗaici. An nuna yawancin rayuwarsa ta farko a cikin littafin tarihin rayuwarsa, ''America America'', wanda ya mayar da shi fim a shekarar 1963 . A cikinsa, ya bayyana iyalansa a matsayin "waɗanda suka rabu" daga ɗabi'un iyayensu na Orthodox na Girka da kuma na "babban Amurka". {{Rp|23}}Iyalan mahaifiyarsa 'yan kasuwa ne na auduga waɗanda suka shigo da auduga daga Ingila suka sayar da ita a duk lokacin da suka ga dama. Mahaifinsa ya zama mai sayar da kafet bayan ya yi ƙaura zuwa Amurka, kuma yana tsammanin ɗansa zai karɓi ragamar kasuwancin iyalin wata rana. <ref name="Dornsife_article">{{Cite web |last=Johnson |first=Pamela J. |date=January 1, 2006 |title=A Great Filmmaker and a Complex Man |url=https://dornsife.usc.edu/news/stories/a-great-filmmaker-and-a-complex-man/ |publisher=USC Dornsife}}</ref>
Bayan ya halarci makarantun gwamnati har zuwa makarantar sakandare, Kazan ya yi rajista a Kwalejin Williams da ke Massachusetts, inda ya taimaka wajen biyan kuɗinsa ta hanyar tebura da wanke kwanuka; har yanzu yana kammala ''karatunsa'' . Ya kuma yi aiki a matsayin mai sayar da giya a ƙungiyoyi daban-daban amma bai taɓa shiga ɗaya ba. A lokacin da yake ɗalibi a Williams, ya sami laƙabin "Gadg" (don Gadget) saboda, a cewarsa, "Ni ƙarama ce, mai ƙaramin ƙarfi, kuma mai sauƙin amfani." Daga ƙarshe taurarin wasan kwaikwayo da fina-finai suka ɗauki laƙabin. A ''Amurka'', Kazan ya ba da labarin yadda da kuma dalilin da ya sa iyalinsa suka bar Turkiyya zuwa Amurka. Kazan ya lura cewa yawancin labarin ya fito ne daga labaran da ya ji tun yana ƙarami. Ya ce a lokacin wata hira cewa "duk gaskiya ne: an saka dukiyar iyalin a bayan jaki, kuma kawuna, wanda har yanzu yaro ne, ya tafi Istanbul ... don ya kawo iyalin a hankali don guje wa mawuyacin hali. ... Gaskiya ne cewa ya rasa kuɗin a hanya, kuma lokacin da ya isa can ya share kafet a cikin wani ƙaramin shago."
Kazan ya lura da wasu daga cikin abubuwan da suka jawo ce-ce-ku-ce a cikin abin da ya saka a cikin fim ɗin: "Na kan ce wa kaina lokacin da nake yin fim ɗin cewa Amurka mafarki ne na cikakken 'yanci a kowane fanni." Domin ya fayyace ma'anarsa, jarumin da ya nuna kawun Kazan, Avraam, ya sumbaci ƙasa lokacin da ya shiga al'ada, yayin da Mutum-mutumin 'Yanci da tutar Amurka ke a baya. Kazan ta yi la'akari da ko irin wannan yanayin zai iya zama abin damuwa ga masu kallon Amurka:
Kafin Kazan ya shiga ''Amurka'', Kazan yana son tabbatar da cikakkun bayanai game da tarihin iyalinsa. A wani lokaci, ya zaunar da iyayensa ya rubuta amsoshin tambayoyinsa. Ya tuna daga ƙarshe ya yi wa mahaifinsa "tambaya mai zurfi: 'Me yasa Amurka? Me kake fata? ' Mahaifiyarsa ta ba shi amsar: "AE ta kawo mu nan." Kazan ya ce " AE' kawuna ne Avraam Elia, wanda ya bar ƙauyen Anatolian da jakin. Yana da shekaru ashirin da takwas, ko ta yaya - wannan shine abin mamaki - ya tafi New York. Ya aika kuɗi gida kuma daga baya ya kawo mahaifina. Baba ya aika a kira mahaifiyata da ɗan'uwana da ni lokacin da nake ɗan shekara huɗu." {{Rp|219}}Kazan ya rubuta game da ''America America'', "Shi ne fim ɗin da na fi so a cikin dukkan fina-finan da na yi, fim ɗin farko da nawa ne gaba ɗaya." {{R|Kazan2}}
== Sana'a ==
=== 1930s: Aikin da aka yi a kan dandamali ===
[[File:Group-Theatre-1938.jpg|thumb| Kazan (layin baya, dama) tare da sauran membobin Gidan Wasan Kwaikwayo na Rukunin a shekarar 1938]]
A shekarar 1932, bayan ya shafe shekaru biyu a Makarantar Wasan Kwaikwayo ta Jami'ar Yale, ya koma birnin New York don zama ƙwararren ɗan wasan kwaikwayo a matakin mataki. Ya ci gaba da karatunsa na ƙwararru a Makarantar Juilliard, inda ya yi karatun waƙa tare da Lucia Dunham . Damar farko da ya samu ta zo ne da ƙaramin rukuni na 'yan wasan kwaikwayo da suka shiga gabatar da wasannin kwaikwayo da ke ɗauke da "sharhin zamantakewa". An kira su da Gidan Wasan Kwaikwayo na Rukunin, wanda ya nuna wasannin kwaikwayo da yawa waɗanda ba a san su sosai ba tare da saƙonnin zamantakewa ko siyasa masu zurfi. Bayan ya yi fama da rashin samun karbuwa a gare su, ya gano ƙarfin tunaninsa na farko a Amurka a cikin "iyalin Gidan Wasan Kwaikwayo na Rukunin, kuma mafi sassauci a cikin ƙungiyoyin zamantakewa da al'adu masu tsattsauran ra'ayi na lokacin", in ji marubuciyar fina-finai Joanna E. Rapf. {{Rp|23}}
A cikin tarihin rayuwarsa, Kazan ya rubuta game da "tasirin da ya daɗe yana yi masa a cikin ƙungiyar", musamman Lee Strasberg da Harold Clurman a matsayin "babban mutum", tare da abotarsa ta kud da kud da marubucin wasan kwaikwayo Clifford Odets . A wata hira da Michel Ciment, Kazan ya bayyana Kungiyar:
Kazan ya kuma yaba wa Strasberg a matsayin jagora mai muhimmanci na Ƙungiyar:
Nasarar farko ta Kazan ta ƙasa ta zo ne a matsayin daraktan wasan kwaikwayo na New York. Duk da cewa da farko ya yi aiki a matsayin ɗan wasan kwaikwayo a kan dandamali, kuma tun farkon aikinsa na wasan kwaikwayo ya gaya masa cewa ba shi da ƙwarewar yin wasan kwaikwayo, ya ba masu suka da yawa mamaki ta hanyar zama ɗaya daga cikin fitattun 'yan wasan kwaikwayo na ƙungiyar. A shekarar 1935 ya taka rawar direban tasi mai jagorantar yajin aiki a wani wasan kwaikwayo na Clifford Odets, ''Waiting for Lefty'', kuma an kira wasan kwaikwayonsa "mai kuzari", wanda ya sa wasu suka yi masa lakabi da "ƙararrawa ta proletarian". {{Rp|23}}Daga cikin jigogin da za su gudana a dukkan ayyukansa akwai "warewa ta kai tsaye da kuma nuna rashin adalci a zamantakewa," in ji mai sukar fina-finai William Baer. <ref name="Kazan1" /> Sauran masu suka suma sun lura da "ƙarfin jajircewarsa ga tasirin wasan kwaikwayo na zamantakewa da zamantakewa - maimakon siyasa kawai". <ref name="Rapf" /> {{Rp|33}}
A tsakiyar shekarun 1930, lokacin da yake da shekaru 26, Kazan ya fara jagorantar wasu wasannin kwaikwayo na Group Theatre, ciki har da sanannen wasan kwaikwayo na Robert Ardrey mai suna ''Thunder Rock'' . A shekarar 1942, ya sami nasararsa ta farko mai ban mamaki ta hanyar jagorantar wani wasan kwaikwayo na Thornton Wilder, ''The Skin of Our Teeth'', wanda Tallulah Bankhead da [[Fredric March]] suka fito a ciki. Wasan kwaikwayon, duk da cewa yana da ce-ce-ku-ce, ya kasance nasara mai mahimmanci da kasuwanci kuma ya lashe kyautar Pulitzer ta Wilder. Kazan ya lashe kyautar New York Drama Critics Award a matsayin Best Director da Bankhead a matsayin Best Actress. Daga nan Kazan ta ci gaba da ba da umarni ga ''Death of a Salesman'' ta Arthur Miller, sannan ta ba da umarni ga ''A Streetcar Mai Suna Desire'' ta Tennessee Williams, dukkansu sun yi nasara. Matar Kazan, Molly Thacher, mai karanta ƙungiyar, ta gano Williams kuma ta ba shi "kyauta da ta fara aikinsa".
Hedikwatar wasan kwaikwayo na lokacin bazara ta ƙungiyar tana Pine Brook Country Club, wacce ke cikin ƙauyen Nichols, Connecticut, a shekarun 1930 da farkon 1940. Tare da Kazan akwai wasu masu fasaha da yawa, ciki har da Harry Morgan, John Garfield, Luise Rainer, Frances Farmer, Will Geer, Howard da Silva, Clifford Odets, Lee J. Cobb, da Irwin Shaw . <ref>{{Cite web |title=Pinewood Lake website retrieved on 2010-09-10 |url=http://www.pinewoodlake.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727174723/http://www.pinewoodlake.org/ |archive-date=July 27, 2011 |access-date=September 12, 2010}}</ref>
=== 1940s: Ɗakin Shirye-shiryen 'Yan Wasan Kwaikwayo, fina-finan farko ===
A shekarar 1940, Kazan ta taka muhimmiyar rawa a matsayin ɗan daba mai sanye da kayan ƙawa a cikin fim ɗin ''City for Conquest'' mai suna James Cagney, Ann Sheridan, da Anthony Quinn . Tufafinsa masu salo amma masu kama da na raffish da [[Frank Sinatra]] ya kwafi bayan shekaru goma da rabi, kuma rawar da ya taka tana da tausayi da kuma ban mamaki. A shekarar 1947, ya kafa Actors Studio, wani taron bita mai zaman kansa, tare da 'yan wasan kwaikwayo Robert Lewis da Cheryl Crawford . A shekarar 1951, Lee Strasberg ya zama daraktan fim ɗin bayan da Kazan ta tafi Hollywood don mayar da hankali kan aikinsa na daraktan fina-finai. Ya ci gaba da kasancewa kamfani mai zaman kansa. Strasberg ya gabatar da " Hanyar " ga Actors Studio, kalmar laima don tarin tsarin da suka dogara da koyarwar Konstantin Stanislavski . Makarantar "Hanyar" ta wasan kwaikwayo ta zama babbar tsarin Hollywood bayan Yaƙin Duniya na Biyu.
Daga cikin ɗaliban Strasberg akwai Montgomery Clift, Mildred Dunnock, Julie Harris, Karl Malden, Patricia Neal, Maureen Stapleton, Eli Wallach, da James Whitmore . Kazan ya jagoranci biyu daga cikin 'yan wasan Studio, Karl Malden da Marlon Brando, a cikin wasan Tennessee Williams mai suna ''A Streetcar Named Desire'' . Duk da cewa yana kan kololuwar nasararsa a kan dandamali, Kazan ya koma Hollywood don shirya fina-finai. Ya fara ba da umarni ga gajerun fina-finai guda biyu, amma fim ɗinsa na farko shine ''A Tree Grows in Brooklyn'', ɗaya daga cikin yunƙurinsa na farko na ɗaukar fina-finan wasan kwaikwayo wanda ya mayar da hankali kan abubuwan da suka shafi zamani, wanda daga baya ya zama ƙarfinsa. Shekaru biyu bayan haka, ya jagoranci ''Gentleman's Agreement'', inda ya yi magana game da wani batu da ba a cika tattaunawa a Amurka ba, wato ƙiyayya ga Yahudawa, wanda hakan ya sa ya lashe kyautar Oscar ta farko a matsayin Daraktan da ya fi kowa kyau. A shekarar 1947, ya jagoranci wasan kwaikwayo na kotu mai suna ''Boomerang!'' A shekarar 1949, ya sake yin tsokaci kan wani batu mai cike da ce-ce-ku-ce lokacin da ya ba da umarni ''Pinky'', wanda ya binciki batutuwan [[Wariyar Launin Fata a Amurka|wariyar launin fata a Amurka]], kuma aka zaɓe shi don kyaututtuka uku na Academy Awards.
=== Shekarun 1950: Tashi zuwa matsayi ===
A shekarar 1950, Kazan ta ba da umarni ga ''fim ɗin Panic in the Streets'', inda Richard Widmark ya fito a matsayin jarumi, wani fim mai ban sha'awa da aka ɗauka a titunan [[New Orleans]] . A cikin wannan fim ɗin, Kazan ya yi gwaji da wani fim mai tsarin shirin gaskiya, wanda ya yi nasarar "ƙarfafa" yanayin wasan kwaikwayo. Ya lashe kyautar kasa da kasa ta bikin fina-finai na Venice a matsayin darakta, kuma fim din ya kuma lashe kyaututtuka biyu na Academy Awards. Kazan ya nemi Zero Mostel shi ma ya fito a fim ɗin, duk da cewa an "saka sunan Mostel a cikin jerin waɗanda ba a saka su a cikin jerin ba" sakamakon shaidar HUAC shekaru da suka gabata. Kazan ya rubuta game da shawararsa:
A shekarar 1951, bayan gabatar da kuma ba da umarni ga Marlon Brando da Karl Malden a sigar wasan kwaikwayo, ya ci gaba da yin dukkan waɗannan a sigar fim ɗin, ''A Streetcar Named Desire'', wanda ya lashe kyaututtuka huɗu na Oscars kuma aka zaɓe shi a matsayin mutum goma sha biyu. Duk da waɗannan yabo, an ɗauki fim ɗin a matsayin koma baya, a fannin fina-finai, tare da jin daɗin wasan kwaikwayo na fim; kodayake Kazan da farko ya yi amfani da yanayi mai buɗewa, daga baya ya ji dole ya koma yanayin dandamali don ya kasance mai gaskiya ga rubutun. Ya bayyana:
{{Blockquote|On "Streetcar" we worked very hard to open it up, and then went back to the play because we'd lost all the compression. In the play, these people were trapped in a room with each other. What I actually did was to make the set smaller. As the story progressed… the set got smaller and smaller.<ref name=Stevens /><ref name=Freer />}}
Fim ɗin Kazan na gaba shine ''Viva Zapata!'' (1952), wanda kuma Marlon Brando ya fito a fim ɗin. A wannan karon, fim ɗin ya ƙara yanayi na gaske ta hanyar hotunan wurin da kuma ƙarfin halayen. Kazan ya kira wannan "fim ɗinsa na farko na gaske" saboda waɗannan abubuwan. A shekarar 1954, ya sake amfani da Brando a matsayin tauraro a cikin fim ɗin ''On the Waterfront'' . A matsayin ci gaba da jigogi masu dacewa da zamantakewa da ya ƙirƙira a birnin New York, fim ɗin ya fallasa cin hanci da rashawa a cikin ƙungiyar mutanen da ke zaune a bakin teku na birnin. An kuma zaɓe shi don kyaututtuka goma sha biyu na Academy Awards, kuma ya lashe takwas, ciki har da Mafi Kyawun Fim, Mafi Kyawun Darakta, da Mafi Kyawun Jarumi ga Marlon Brando. ''A kan Waterfront'' kuma an fara nuna Eva Marie Saint a fim ɗin, wacce ta lashe kyautar Oscar a matsayin Jarumar Tallafi mafi kyau saboda rawar da ta taka. Saint ta tuna cewa Kazan ta zaɓe ta don wannan rawar bayan ta sanya ta yi wani wasan kwaikwayo na ban mamaki tare da Brando a matsayin ɗayan jarumar. Duk da haka, ba ta san cewa yana neman ya cike wani ɓangare na fim ɗin ba, amma ta tuna cewa Kazan ta shirya wannan yanayin tare da Brando, wanda ya haifar da motsin rai mai ban mamaki:
Mujallar ''Life'' ta bayyana ''On the Waterfront'' a matsayin "fim mafi muni a shekarar" amma tare da "fina-finan soyayya mafi taushi na shekarar", kuma ta bayyana cewa Saint "sabon abu ne" a fina-finai. A cikin labarin murfin littafinsa game da Saint, ya yi hasashen cewa wataƙila zai zama kamar Edie a cikin ''On the Waterfront'' cewa "ta fara tafiyarta ta gaske zuwa shahara". Fim ɗin ya yi amfani da manyan hotunan tituna da kuma hotunan bakin teku, kuma ya nuna wani babban abin mamaki daga mawaƙi Leonard Bernstein .
Bayan nasarar da aka samu a fim ɗin ''On the Waterfront'', ya ci gaba da jagorantar wani sabon salon rubutu na wani littafin John Steinbeck ''mai suna East of Eden'' (1955). A matsayin darakta, Kazan ya sake amfani da wani ɗan wasan kwaikwayo da ba a san shi ba, James Dean . Kazan ya ga Dean a kan dandamali a New York, kuma bayan an yi masa gwaji, ya ba shi rawar da ya taka tare da kwangila ta musamman da Warner Bros. Dean ya tashi zuwa Los Angeles tare da Kazan a shekarar 1954, wannan shi ne karo na farko da ya taɓa yin jirgin sama, yana ɗauke da tufafinsa a cikin jakar takarda mai launin ruwan kasa. Nasarar fim ɗin ta gabatar da James Dean ga duniya kuma ta tabbatar da shi a matsayin jarumi mai farin jini. Ya ci gaba da fitowa a fim ɗin ''Rebel Without a Cause'' (1955), wanda abokin Kazan Nicholas Ray ya ba da umarni, sannan kuma ''Giant'' (1956), wanda George Stevens ya ba da umarni.
Marubuci Douglas Rathgeb ya ba da labarin wahalhalun da Kazan ta sha wajen mayar da Dean sabon tauraro, yana mai lura da yadda Dean ya kasance mutum mai jayayya a Warner Bros. tun lokacin da ya isa. Akwai jita-jita cewa "yana riƙe da bindiga mai lodi a cikin tirelar studio ɗinsa; cewa yana tuƙa babur ɗinsa cikin haɗari a kan titunan studio ko kuma a kan dandamalin sauti; cewa yana da abokai marasa daɗi da marasa daɗi." Sakamakon haka, an tilasta wa Kazan "tana kula da matashin jarumin a cikin tireloli gefe da gefe", don haka ba zai gudu ba yayin shirya fim ɗin. Julie Harris, wacce ta yi aiki a kan lokaci, ta yi aiki na tsawon lokaci don kwantar da hankalin Dean game da firgicin da ya yi. Gabaɗaya, Dean bai san hanyoyin Hollywood ba, kuma Rathgeb ya lura cewa "salonsa mai tsauri bai yi daidai da kayan aikin kamfanonin Hollywood ba".
Dean ya yi mamakin rawar da ya taka a allon lokacin da daga baya ya kalli wani ɗan gajeren fim. Kazan ta gayyaci darakta Nicholas Ray zuwa wani shiri na sirri, tare da Dean, yayin da Ray ke neman wanda zai jagoranci shirin ''Rebel Without a Cause'' . Ray ya kalli rawar da Dean ya taka a allon, amma da alama ba zai yiwu ba a ce mutumin yana cikin ɗakin. Ray ya ji Dean yana jin kunya kuma yana da ja da baya gaba ɗaya, zaune yana jingina a kan kujera. "Dean da kansa bai yarda da hakan ba," in ji Rathgeb. "Ya kalli kansa da wani abin mamaki, kusan kamar matashi, kamar yana sha'awar wani." Fim ɗin ya kuma yi amfani da kyawawan wurare a wurin da kuma a waje, tare da amfani da tsarin farko mai faɗi, wanda hakan ya sanya fim ɗin ya zama ɗaya daga cikin ayyukan da Kazan ta fi yin fice. James Dean ya mutu a shekara mai zuwa, yana da shekaru 24, a wani hatsari da motarsa mai kimanin mil 200 a arewacin Los Angeles. Ya yi fina-finai uku kacal, kuma fim ɗin da ya kammala shi ne ''na Gabashin Eden'' .
=== 1960s: Ci gaba da aiki ===
[[File:Elia_Kazan_NYWTS_(cropped).jpg|thumb| Kazan a shekarar 1967]]
A shekarar 1961, Kazan ta gabatar da Warren Beatty a matsayinsa na farko a cikin fim ɗin ''Splendor in the Grass'' (1961), tare da Natalie Wood ; an zaɓi fim ɗin don samun kyaututtuka biyu na Oscars kuma ya lashe ɗaya. Marubuci Peter Biskind ya nuna cewa Kazan "shine na farko a cikin jerin manyan daraktoci da Beatty ya nema, masu ba da shawara ko kuma uba waɗanda yake son koya daga gare su." Biskind ya kuma lura cewa "sun kasance ba su da kama da juna sosai - mai ba da shawara da mai kare su, darakta da ɗan wasan kwaikwayo, baƙon baƙi da ɗan asalin ƙasar. Kazan yana da ƙarfin gwiwa da aka haifa daga tsufa da nasara, yayin da Beatty kusan yana jin daɗin girman kai na ƙuruciya." <ref name="Biskind" /> Daga baya Kazan ya rubuta ra'ayoyinsa game da Beatty:
Biskind ya bayyana wani lamari a makon farko na daukar hoto, inda Beatty ya fusata da wani abu da Kazan ya ce: "Tauraron ya yi ihu a wurin da ya san Kazan ce mafi rauni, shaidar abokantaka ta daraktan a gaban HCUA. Ya yi sauri, 'Bari in tambaye ka wani abu—me yasa ka ambaci duk waɗannan sunayen? ' Beatty ya tuna da lamarin: "A wani yunƙurin kishin ƙasa na tsayawa tsayin daka ga babban Kazan, na ƙalubalance shi da girman kai da wauta." Biskind ya ba da labarin yadda "Kazan ya kama hannunsa, yana tambaya, 'Me ka ce?' sannan ya ja shi zuwa wani ƙaramin ɗakin shiryawa{{Spaces}}... sai daraktan ya ci gaba da kare kansa na tsawon awanni <ref name="Biskind" /> Bayan shekaru, Beatty, a lokacin bikin tunawa da Kazan na Kennedy Center, ya shaida wa masu sauraro cewa Kazan "ya ba shi mafi mahimmancin hutu a aikinsa". <ref name="Biskind" /> {{Rp|23}}Tauraruwar Beatty, Natalie Wood, tana cikin wani lokaci na canji a aikinta, inda aka fi yin ta tun tana ƙarama ko matashiya, kuma yanzu tana fatan a saka ta a cikin manyan mukamai. Marubuciyar tarihin rayuwarta Suzanne Finstad ta lura cewa wani "sauyi" a rayuwarta a matsayinta na 'yar wasan kwaikwayo shine lokacin da ta kalli fim ɗin ''A Streetcar Mai Suna Desire'' : "Ta canza, cikin mamakin Kazan da kuma rawar da Vivien Leigh ta taka.{{Spaces}}... [wanda] ya zama abin koyi ga Natalie." {{Rp|107}}A shekarar 1961, bayan "jerin fina-finai marasa kyau, aikinta ya riga ya fara raguwa," in ji Rathgeb. {{Rp|199}}Kazan ya rubuta cewa "masu hikima" na al'ummar fim sun bayyana ta a matsayin "marar kyau" a matsayinta na 'yar wasan kwaikwayo, duk da cewa har yanzu yana son yin hira da ita a fim ɗinsa na gaba:
Kazan ta sanya ta a matsayin jagorar mata a cikin fim ɗin ''Splendor in the Grass'', kuma aikinta ya sake farfadowa. Finstad tana jin cewa duk da cewa Wood ba ta sami horo a fannin dabarun wasan kwaikwayo na Method ba, "yin aiki tare da Kazan ya kai ta ga mafi girman matakin motsin rai a cikin aikinta. Kwarewar ta kasance mai ban sha'awa amma abin mamaki ga Natalie, wacce ta fuskanci aljanunta a wasan ''Splendor'' ." {{Rp|259}}Ta ƙara da cewa wani yanayi a cikin fim ɗin, sakamakon "sihiri na Kazan"{{Spaces}}... ta haifar da wani yanayi mai ban tsoro a cikin Natalie wanda wataƙila shine lokacinta mafi ƙarfi a matsayinta na 'yar wasan kwaikwayo." <ref name="Finstad" /> {{Rp|260}}Jarumi Gary Lockwood, wanda shi ma ya fito a fim ɗin, ya ji cewa "Kazan da Natalie aure ne mai kyau, domin kuna da wannan kyakkyawar yarinya, kuma kuna da wanda zai iya taimaka mata." Fim ɗin da Kazan ta fi so a fim ɗin shine na ƙarshe, lokacin da Wood ya koma don ganin Bud (Beatty) da ta rasa soyayyarta ta farko. Kazan ya tuna: "Yana da matukar tada min hankali. Har yanzu ina son sa idan na gan shi. Kuma tabbas ban buƙatar gaya mata yadda ake yin sa ba. Ta fahimce shi sosai." <ref name="Finstad" /> {{Rp|263}}Kazan ya rubuta littattafai a ƙarshen shekarun 1960, inda ya mayar da biyu zuwa fina-finai: ''America America'', bisa ga [[America, America (novel)|littafinsa na rabin tarihin rayuwa na 1962]] wanda ya dogara ne akan abubuwan da kawunsa ya fuskanta a lokacin kisan kiyashin Hamidian na 1896, <ref>{{Cite web |last=Administrator |title=America America |url=https://www.greek-genocide.net/index.php/bibliography/books/https%3A%2F%2Fwww.greek-genocide.net%2Findex.php%2Fbibliography%2Fbooks%2Famerica-america |access-date=2026-05-01 |website=Greek Genocide Resource Center}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> da kuma ''The Arrangement'' wanda ya dogara ne akan littafinsa na 1967 mai suna iri ɗaya . <ref>{{Cite web |title=The Kennedy Center - Honorees |url=https://www.kennedy-center.org/artists/k/ka-kn/elia-kazan/ |access-date=May 1, 2026 |website=The Kennedy Center}}</ref> ''Amurka, Amurka'' sun sami nasarar lashe kyautar Oscar ta ƙarshe a Kazan a matsayin Daraktan da ya fi kowa kyau.
=== 1970s: Aikin da aka yi daga baya ===
Kazan ya yi fina-finai biyu na ƙarshe a shekarun 1970, waɗanda suka fara da ''The Visitors'' a shekarar 1972, wanda babban ɗansa Chris Kazan ya rubuta kuma aka ɗauki shi gaba ɗaya a kan film ɗin 16mm. Fim ɗin mai ƙarancin kuɗi ya ƙunshi jarumai biyar kacal kuma an ɗauki hotonsa gaba ɗaya a gidan ƙauye na Kazan yana aiki tare da ma'aikatan jirgin guda huɗu, kuma yana bincika Yaƙin Vietnam da zaluncin da aka yi a lokacin yaƙi. <ref>{{Cite web |last=Hemphill |first=Jim |date=2024-11-22 |title=A New Blu-ray of Elia Kazan's Most Obscure Film Offers a Tantalizing Glimpse of What Could've Been |url=https://www.indiewire.com/features/commentary/elia-kazan-the-visitors-finally-comes-bluray-1235068966/ |access-date=2026-05-01 |website=IndieWire}}</ref> Ya ci gaba da tsarinsa na yin fina-finai masu labarai masu rikitarwa da iyakoki a fim ɗinsa na ƙarshe a shekarar 1976, ''The Last Tycoon'', wanda ya dogara ne akan littafin da ba a gama ba na F. Scott Fitzgerald. Tare da ƙungiyar 'yan wasan kwaikwayo ciki har da [[Robert De Niro]], Robert Mitchum, Jack Nicholson, Tony Curtis, da Jeanne Moreau, Kazan ya bayyana fassararsa ta ''The Last Tycoon'' a matsayin ra'ayinsa game da Hollywood.
== Masu haɗin gwiwa ==
An san Kazan da haɗin gwiwa sosai da marubutan allo. A Broadway, ya yi aiki tare da Arthur Miller, Tennessee Williams, da William Inge ; a cikin fim, ya sake yin aiki tare da Willams ( ''A Streetcar Named Desire'' da ''Baby Doll'' ), Inge ( ''Splendor in the Grass'' ), Budd Schulberg ( ''On the Waterfront'' da ''A Face in the Crowd'' ), John Steinbeck ( ''Viva Zapata!'' ), da Harold Pinter ( ''The Last Tycoon'' ). A matsayinsa na mutum mai tasiri a cikin ayyukan marubuta mafi kyau na zamaninsa, "yakan yi mu'amala da su da ayyukansu da girmamawa sosai." A shekarar 2009, an fitar da wani fim da Williams bai shirya ba a baya, ''mai suna The Loss of a Teardrop Diamond'', a matsayin fim. Williams ya rubuta fim ɗin musamman don Kazan don ya ba da umarni a shekarun 1950. <ref>{{Cite web |last=Ng |first=David |date=November 25, 2009 |title=Unproduced Tennessee Williams screenplay finally reaching movie theaters |url=https://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2009/11/unproduced-tennessee-williams-screenplay-finally-reaching-screens.html |website=Culture Monster |type=blog |via=Los Angeles Times}}</ref>
Daga cikin sauran fina-finan Kazan akwai ''Panic in the Streets'' (1950), ''East of Eden'' (1955), ''Baby Doll'' (1956), ''Wild River'' (1960), da kuma ''The Last Tycoon'' (1976). Williams ya zama ɗaya daga cikin abokan Kazan mafi kusanci da aminci, kuma Kazan sau da yawa ya cire Williams daga "matsalar kirkire-kirkire" ta hanyar mayar da hankalinsa ga sabbin dabaru. A shekarar 1959, a cikin wata wasiƙa zuwa ga Kazan, ya rubuta, "Wata rana za ku san yadda nake daraja manyan abubuwan da kuka yi da aikina, yadda kuka ɗaukaka shi sama da ma'auninsa ta hanyar babbar baiwar ku."
== Salon jagoranci ==
[[File:Seated-Splendor-Stevens.JPG|left|thumb| A kan saitin fim ɗin ''Splendor in the Grass'' (1961)]]
=== Fifiko ga 'yan wasan kwaikwayo da ba a san su ba ===
Kazan ya yi ƙoƙarin neman "gaskiya ta hanyar sinima", wani hali da ya saba samu ta hanyar gano da aiki tare da 'yan wasan kwaikwayo da ba a san su ba, waɗanda da yawa daga cikinsu suka ɗauke shi a matsayin mai ba su shawara, wanda hakan ya ba shi sassaucin bayyana "gaskiya ta zamantakewa tare da daidaito da ƙarfi mai haske". Ya kuma ji cewa yin fim ɗin da ya dace ya haifar da kashi 90% na nasarar ko gazawar fim. Sakamakon ƙoƙarinsa, ya kuma bai wa jarumai kamar Lee Remick, Jo Van Fleet, Warren Beatty, Andy Griffith, Eva Marie Saint, James Dean da Jack Palace manyan rawar da suka taka a fim. Ya bayyana wa darakta kuma furodusa George Stevens Jr. cewa yana jin cewa "manyan taurari ba su da horo sosai ko kuma ba su da horo sosai. Suna kuma da munanan halaye.{{Spaces}}... ba za su iya jurewa ba kuma." Kazan ya kuma bayyana yadda da kuma dalilin da ya sa yake sanin 'yan wasansa a matakin kashin kansa:
{{Blockquote|Now what I try to do is get to know them very well. I take them to dinner. I talk to them. I meet their wives. I find out what the hell the human material is that I'm dealing with, so that by the time I take an unknown he's not an unknown to me.<ref name=Stevens/>}}
Misali, Kazan ya tuna a lokacin wata hira da ya yi da shi yadda ya fahimci James Dean:
{{Blockquote|When I met him he said, "I'll take you for a ride on my motorbike{{nbsp}}..." It was his way of communicating with me, saying "I hope you like me,{{nbsp}}..." I thought he was an extreme grotesque of a boy, a twisted boy. As I got to know his father, as I got to know about his family, I learned that he had been, in fact, twisted by the denial of love{{nbsp}}... I went to [[Jack L. Warner|Jack Warner]] and told him I wanted to use an absolutely unknown boy. Jack was a crapshooter of the first order, and said, "Go ahead."<ref name=Stevens/>}}
=== Batutuwan da suka shafi gaskiyar mutum da ta zamantakewa ===
Kazan ya zaɓi mutanensa don bayyana abubuwan da suka faru na sirri da na zamantakewa waɗanda ya saba da su. Ya bayyana tsarin tunaninsa kafin ya ɗauki wani aiki:
{{Blockquote|I don't move unless I have some empathy with the basic theme. In some way the channel of the film should also be in my own life. I start with an instinct. With ''East of Eden''{{nbsp}}... it's really the story of my father and me, and I didn't realize it for a long time.{{nbsp}}... In some subtle or not-so-subtle way, every film is autobiographical. A thing in my life is expressed by the essence of the film. Then I know it experientially, not just mentally. I've got to feel that it's in some way about me, some way about my struggles, some way about my pain, my hopes.<ref name=Stevens />}}
Masanin tarihin fina-finai Joanna E. Rapf ya lura cewa daga cikin hanyoyin da Kazan ke amfani da su a aikinsa da 'yan wasan kwaikwayo akwai yadda ya fara mayar da hankali kan "gaskiya", kodayake ba a bayyana salonsa a matsayin "naturalistic" ba. Ta ƙara da cewa: "Yana girmama rubutunsa, amma yana jefa kuma yana ba da umarni da wani takamaiman ido don yin aiki mai ma'ana da kuma amfani da abubuwa masu alama." {{Rp|33}}Kazan ya bayyana cewa "sai dai idan har halin yana cikin ɗan wasan kwaikwayo, bai kamata ka jefa shi ba." <ref name="Rapf" /> {{Rp|33}}A shekarunsa na baya-bayan nan, ya canza ra'ayinsa game da wasu daga cikin falsafar da ke bayan Gidan Wasan Kwaikwayo na Rukunin, domin bai sake jin cewa gidan wasan kwaikwayo "zane-zane na gama gari" ba ne, kamar yadda ya taɓa yi imani:
Marubucin fina-finai Peter Biskind ya bayyana aikin Kazan a matsayin "wanda ya sadaukar da kai ga fasaha da siyasa, tare da siyasa tana ciyar da aikin gaba". {{Rp|22}}Duk da haka, Kazan ya rage wannan ra'ayi:
Duk da haka, akwai sakwanni bayyanannu a wasu fina-finansa da suka shafi siyasa ta hanyoyi daban-daban. A shekarar 1954, ya ba da umarni a fim mai suna ''On the Waterfront'', wanda marubucin fina-finai Budd Schulberg ya rubuta, fim ne da ya yi magana game da cin hanci da rashawa a ƙungiyar kwadago a birnin New York. Wasu masu suka suna ɗaukarsa a matsayin "ɗaya daga cikin manyan fina-finai a tarihin sinima na duniya". Wani fim ɗin siyasa kuma shi ne ''A Face in the Crowd'' (1957). Jarumin fim ɗinsa, wanda Andy Griffith ya taka (a fim ɗinsa na farko), ba ɗan siyasa ba ne, amma ba zato ba tsammani aikinsa ya shiga cikin siyasa sosai. A cewar marubucin fina-finai Harry Keyishian, Kazan da marubucin fina-finai Budd Schulberg suna amfani da fim ɗin don gargaɗin masu kallo game da haɗarin da sabuwar hanyar talabijin ke da shi. Kazan ya bayyana cewa shi da Schulberg suna ƙoƙarin yin gargaɗi game da "ƙarfin da talabijin zai samu a rayuwar siyasa ta ƙasar". Kazan ya ce, "Ku saurari abin da ɗan takarar ya ce; kada ku yarda da kyawunsa ko halayensa masu ƙarfafa gwiwa su ɗauke ku. Kada ku sayi tallan; ku sayi abin da ke cikin kunshin."
=== Amfani da hanyar "mai aiki" ===
A matsayinsa na samfurin Group Theatre and Actors Studio, an fi saninsa da amfani da 'yan wasan kwaikwayo na "method", musamman Brando da Dean. A lokacin wata hira da aka yi da Kazan a shekarar 1988, ya ce, "Na yi duk abin da ya wajaba don samun kyakkyawan wasan kwaikwayo, ''gami da'' abin da ake kira wasan kwaikwayo na Hanyar. Na sa su yi gudu a wurin wasan, na yi musu tsawa, na kuma jawo kishi ga budurwarsu.{{Spaces}}... Daraktan ''dabba ce mai matuƙar wahala!''{{Spaces}}... Ba ka mu'amala da 'yan wasan kwaikwayo kamar 'yar tsana ba. Kana mu'amala da su a matsayin mutanen da suke mawaka zuwa wani mataki." Ɗan wasan kwaikwayo [[Robert De Niro]] ya kira shi "gwani ne na wani sabon nau'in imani na tunani da ɗabi'a a wasan kwaikwayo". Kazan ya san iyakacin iyawarsa ta jagoranci:
Kazan ya bayyana cewa ya yi ƙoƙarin zaburar da 'yan wasansa don su bayar da ra'ayoyi:
Kazan yana da ra'ayoyi masu ƙarfi game da abubuwan da suka faru kuma yana ƙoƙarin haɗa shawarwarin ɗan wasan kwaikwayo da kuma yadda yake ji a zuciyarsa da nasa. Duk da ƙaƙƙarfan sha'awar batsa da aka ƙirƙira a cikin ''Baby Doll'', misali, ya sanya iyaka. Kafin ya ɗauki hoton wani abin da ya faru tsakanin Eli Wallach da Carroll Baker, ya tambayi Wallach a ɓoye, "Shin kana ganin da gaske kana lalata da wannan yarinyar?" Wallach ya rubuta, "Ban taɓa tunanin wannan tambayar ba a da, amma na amsa{{Spaces}}... 'A'a'." Kazan ya amsa, "Madalla da ra'ayi, yi wasa da shi ta wannan hanyar." Kazan, bayan shekaru da yawa, ya bayyana dalilinsa na yin abubuwan da suka faru a cikin wannan fim ɗin:
{{Blockquote|What is erotic about sex to me is the seduction, not the act.{{nbsp}}... The scene on the swings (Eli Wallach and Carroll Baker) in ''Baby Doll'' is my exact idea of what eroticism in films should be.<ref>{{cite book |last=Young |first=Jeff |title=Kazan: The Master Director Discusses his films – Interviews with Elia Kazan |publisher=Newmarket Press |year=1999 |page=224}}</ref>}}
=== Kasancewar "daraktan wasan kwaikwayo" ===
[[File:A_Face_in_the_Crowd_publicity_photo_(Patricia_Neal_&_Andy_Griffith).jpg|right|thumb| Patricia Neal da Andy Griffith a cikin ''A Face in the Crowd'' (1957)]]
Joanna Rapf ta ƙara da cewa Kazan ta fi yabawa saboda aikin da yake yi da 'yan wasan kwaikwayo, tana mai cewa darakta Nicholas Ray ya ɗauke shi a matsayin "mafi kyawun daraktan 'yan wasan kwaikwayo da Amurka ta taɓa samarwa". {{Rp|22}}Masanin tarihin fina-finai Foster Hirsch ya bayyana cewa "ya ƙirƙiri wani sabon salon wasan kwaikwayo, wanda shine salon Hanyar{{Spaces}}... [wanda] ya ba wa 'yan wasan kwaikwayo damar ƙirƙirar zurfin fahimtar tunanin mutum".
Daga cikin 'yan wasan kwaikwayo da suka bayyana Kazan a matsayin wani muhimmin tasiri a rayuwarsu akwai Patricia Neal, wacce ta fito tare da Andy Griffith a cikin ''fim ɗin A Face in the Crowd'' (1957): "Ya kasance mai kyau sosai. Ya kasance ɗan wasan kwaikwayo kuma ya san yadda muke yin abubuwa. Zai zo ya yi magana da ku a ɓoye. Na ji daɗinsa sosai." Anthony Franciosa, wani jarumi mai goyon baya a fim ɗin, ya bayyana yadda Kazan ya ƙarfafa jarumansa:
== Fim ɗin fim ==
{| class="wikitable"
|+Siffofin da aka jagoranta
! Shekara
! Fim
|-
| 1945
| ''Bishiya Ta Girma A Brooklyn''
|-
| rowspan="3" | 1947
| ''Tekun Ciyawa''
|-
| ''Boomerang!''
|-
| ''Yarjejeniyar Mutum''
|-
| 1949
| ''Pinky''
|-
| 1950
| ''Tsoro a Tituna''
|-
| 1951
| ''Motar Titin Mai Suna Sha'awa''
|-
| 1952
| ''Viva Zapata!''
|-
| 1953
| ''Mutum a kan igiya mai ɗaurewa''
|-
| 1954
| ''A gefen ruwa''
|-
| 1955
| ''Gabashin Adnin''
|-
| 1956
| ''<nowiki/>'Yar tsana ta jariri''
|-
| 1957
| ''Fuska a Cikin Taron Jama'a''
|-
| 1960
| ''Kogin Daji''
|-
| 1961
| ''Kyakkyawar Ciyawa''
|-
| 1963
| ''Amurka Amurka''
|-
| 1969
| ''Tsarin''
|-
| 1972
| ''Baƙi''
|-
| 1976
| ''Babban Attajiri na Ƙarshe''
|-
|}
'''Shirin gaskiya'''
* ''Mutanen Cumberland'' (1937)
* ''Hasumiyar Tsaro Ta Gabatar da Gobe'' (1945)
'''A matsayina na ɗan wasan kwaikwayo'''
* ''Birnin Cin Nasara'' (1940)
* ''Blues a cikin Dare'' (1941)
== Lambobin yabo da nadin mukamai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award
!Category
!Title
!Results
!Ref.
|-
|1947
| rowspan="8" |Academy Awards
| rowspan="4" |Best Director
|''Gentleman's Agreement''|| {{Won}}
| rowspan="8" |<ref name="Elia Kazan - Awards">{{Cite web |title=Elia Kazan – Awards |url=https://www.imdb.com/name/nm0001415/awards?ref_=nm_awd |access-date=April 23, 2020 |website=[[Internet Movie Database]]}}</ref>
|-
|1951
|''A Streetcar Named Desire''|| {{Nom}}
|-
|1954
|''On the Waterfront''|| {{Won}}
|-
|1955
|''East of Eden''|| {{Nom}}
|-
| rowspan="3" |1963
|Best Picture
| rowspan="3" |''America America''|| {{Nom}}
|-
|Best Director|| {{Nom}}
|-
|Best Original Screenplay|| {{Nom}}
|-
|1998
|Academy Honorary Award
|Lifetime Achievement|| {{Won}}
|-
|1947
| rowspan="7" |Tony Awards
| rowspan="3" |Best Direction
|''All My Sons''|| {{Won}}
| rowspan="7" |<ref>{{Cite web |title=Elia Kazan |url=https://www.playbill.com/person/elia-kazan-vault-0000015307 |access-date=April 23, 2020 |website=Playbill.com}}</ref>
|-
|1949
|''Death of a Salesman''|| {{Won}}
|-
|1956
|''Cat on a Hot Tin Roof''|| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |1958
|Best Play
| rowspan="2" |''The Dark at the Top of the Stairs''|| {{Nom}}
|-
| rowspan="3" |Best Direction of a Play|| {{Nom}}
|-
|1959
|''J.B.''|| {{Won}}
|-
|1960
|''Sweet Bird of Youth''|| {{Nom}}
|-
|1948
| rowspan="4" |Golden Globe Awards
| rowspan="4" |Best Motion Picture Director
|''Gentleman's Agreement''|| {{Won}}
| rowspan="4" |<ref>{{Cite web |title=Winners & Nominees – Elia Kazan |url=https://www.goldenglobes.com/person/elia-kazan |access-date=April 23, 2020 |website=goldenglobes.com}}</ref>
|-
|1954
|''On The Waterfront''|| {{Won}}
|-
|1956
|''Baby Doll''|| {{Won}}
|-
|1963
|''America America''|| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |1952
| rowspan="5" |British Academy Film Awards
| rowspan="5" |Best Film
|''A Streetcar Named Desire''|| {{Nom}}
| rowspan="5" |<ref name="Elia Kazan - Awards" />
|-
|''Viva Zapata!''|| {{Nom}}
|-
|1954
|''On the Waterfront''|| {{Nom}}
|-
|1955
|''East of Eden''|| {{Nom}}
|-
|1956
|''Baby Doll''|| {{Nom}}
|-
|1952
| rowspan="4" |Cannes Film Festival
|Grand Prize of the Festival
|''Viva Zapata!''|| {{Nom}}
| rowspan="4" |<ref name="Elia Kazan - Awards" />
|-
| rowspan="2" |1955
|Best Dramatic Film
| rowspan="2" |''East of Eden''|| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |Palme d'Or|| {{Nom}}
|-
|1972
|''The Visitors''|| {{Nom}}
|-
|1953
| rowspan="3" |Berlin Film Festival
| rowspan="2" |Golden Bear
|''Man on a Tightrope''|| {{Nom}}
|<ref name="Berlinale 1953">{{Cite web |title=1st Berlin International Film Festival: In Competition |url=http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1953/02_programm_1953/02_Programm_1952.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100202031630/http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1953/02_programm_1953/02_Programm_1952.html |archive-date=February 2, 2010 |access-date=December 22, 2009 |website=berlinale.de}}</ref>
|-
|1960
|''Wild River''|| {{Nom}}
|<ref name="imdb:Wild River">{{Cite web |title=IMDB.com: Awards for Wild River |url=https://www.imdb.com/title/tt0054476/awards |access-date=January 18, 2010 |website=imdb.com}}</ref>
|-
|1996
|Honorary Golden Bear|| {{N/a}} || {{Won}}
|<ref name="Berlinale1996">{{Cite web |title=Berlinale: 1996 Prize Winners |url=http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1996/03_preistr_ger_1996/03_Preistraeger_1996.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630185658/https://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1996/03_preistr_ger_1996/03_Preistraeger_1996.html |archive-date=June 30, 2018 |access-date=January 1, 2012 |website=berlinale.de}}</ref>
|-
|1948
| rowspan="8" |Venice Film Festival
| rowspan="2" |International Award
|''Gentleman's Agreement''|| {{Nom}}
| rowspan="8" |<ref name="Elia Kazan - Awards" />
|-
|1950
| rowspan="2" |''Panic in the Streets''|| {{Nom}}
|-
|1950
| rowspan="2" |Golden Lion || {{Won}}
|-
|1951
| rowspan="2" |''A Streetcar Named Desire''|| {{Nom}}
|-
|1951
|Special Jury Prize|| {{Won}}
|-
|1954
|Golden Lion
| rowspan="3" |''On the Waterfront''|| {{Nom}}
|-
|1954
|Silver Lion|| {{Won}}
|-
|1955
|OCIC Award|| {{Won}}
|-
|}
Baya ga waɗannan kyaututtuka, Kazan tana da tauraro a kan Hollywood Walk of Fame, <ref>{{Cite web |title=Elia Kazan |url=https://projects.latimes.com/hollywood/star-walk/elia-kazan/ |website=Los Angeles Times}}</ref> wanda ke kan 6800 Hollywood Boulevard. <ref>{{Cite web |date=October 25, 2019 |title=Elia Kazan |url=https://walkoffame.com/elia-kazan/ |publisher=Hollywood Walk of Fame}}</ref> Ya kuma kasance memba na Hall of Fame na Gidan wasan kwaikwayo na Amurka.<ref>{{Cite web |title=Theater Hall of Fame members |url=https://www.theaterhalloffame.org/members.html#K |access-date=2026-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118013544/https://www.theaterhalloffame.org/members.html#K |archive-date=2015-01-18 |url-status=dead}}</ref>
{| class="wikitable"
|+Godiya ga fina-finai na Kazan
! rowspan="2" |Shekara
! rowspan="2" |Hoton
! colspan="2" style="background-color:#aaaade;" |Kyautar Kwalejin
! colspan="2" style="background-color:#aa0;" |Kyautar BAFTA
! colspan="2" style="background-color:#fe1;" |Kyautar Golden Globe
|-
!Nominations
!Nasara
!Nominations
!Nasara
!Nominations
!Nasara
|-
|1945
|''Itace Yana Girma a Brooklyn''
| align="center" |2
| align="center" |1
|
|
|
|
|-
| rowspan="2" |1947
|''Boomerang''
| align="center" |1
|
|
|
|
|
|-
|''Yarjejeniyar Mutum''
| align="center" |8
| align="center" |3
|
|
| align="center" |3
| align="center" |3
|-
|1949
|''Pinky''
| align="center" |3
| align="center" |3
|
|
|
|
|-
|1950
|''Tsoro a kan tituna''
| align="center" |1
| align="center" |1
|
|
|
|
|-
|1951
|''Wani titin da ake kira Desire''
| align="center" |12
| align="center" |4
| align="center" |2
| align="center" |1
| align="center" |3
| align="center" |1
|-
|1952
|''Ka rayu Zapata!''
| align="center" |5
| align="center" |1
| align="center" |2
| align="center" |1
| align="center" |1
|
|-
|1954
|''A Gaban Ruwa''
| align="center" |12
| align="center" |8
| align="center" |3
| align="center" |1
| align="center" |4
| align="center" |4
|-
|1955
|''Gabashin Adnin''
| align="center" |4
| align="center" |1
| align="center" |3
|
| align="center" |1
| align="center" |1
|-
|1956
|''Jaririyar yarinya''
| align="center" |4
|
| align="center" |4
| align="center" |1
| align="center" |6
| align="center" |2
|-
|1961
|''Farin ciki a cikin ciyawa''
| align="center" |2
| align="center" |1
| align="center" |1
|
| align="center" |4
| align="center" |1
|-
|1963
|''Amurka Amurka''
| align="center" |4
| align="center" |1
|
|
| align="center" |6
| align="center" |2
|-
|1976
|''Mai Girma na Ƙarshe''
| align="center" |1
|
|
|
|
|
|-
! colspan="2" style="background-color:#bcb5c3" |Jimillar
!59
!24
!15
!4
!28
!14
|}
A ƙarƙashin jagorancin Kazan, waɗannan jaruman sun sami kyaututtukan Oscar (da kyaututtuka) saboda rawar da suka taka a rawar da suka taka.
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed"
! style="background:#B0C4DE;" |Shekara
! style="background:#B0C4DE;" |Mai wasan kwaikwayo
! style="background:#B0C4DE;" |Fim din
! style="background:#B0C4DE;" |Wanda ya ci nasara
|-
| colspan="4" style="text-align:center;" |'''Kyautar Kwalejin don Mafi kyawun Actor'''
|-
|1947
|Gregory Peck
|''Yarjejeniyar Mutum''| {{Nom}}
|-
|1951
| rowspan="3" |Marlon Brando
|''Wani titin da ake kira Desire''| {{Nom}}
|-
|1952
|''Ka rayu Zapata!''| {{Nom}}
|-
|1954
|''A Gaban Ruwa''| {{Won}}
|-
|1955
|James Dean
|''Gabashin Adnin''| {{Nom}}
|-
| colspan="4" style="text-align:center;" |'''Kyautar Kwalejin don 'yar wasan kwaikwayo mafi kyau'''
|-
|1947
|Dorothy McGuire
|''Yarjejeniyar Mutum''| {{Nom}}
|-
|1949
|Jeanne Crain
|''Pinky''| {{Nom}}
|-
|1951
|Vivien Leigh
|''Wani titin da ake kira Desire''| {{Won}}
|-
|1956
|Carroll Baker
|''Jaririyar yarinya''| {{Nom}}
|-
|1961
|Natalie Wood
|''Farin ciki a cikin ciyawa''| {{Nom}}
|-
| colspan="4" style="text-align:center;" |'''Kyautar Kwalejin don Mafi Kyawun Mai Taimako'''
|-
|1945
|James Dunn
|''Itace Yana Girma a Brooklyn''| {{Won}}
|-
|1951
|Karl Malden
|''Wani titin da ake kira Desire''| {{Won}}
|-
|1952
|Anthony Quinn
|''Ka rayu Zapata!''| {{Won}}
|-
| rowspan="3" |1954
|Lee J. Cobb
| rowspan="3" |''A Gaban Ruwa''| {{Nom}}
|-
|Karl Malden| {{Nom}}
|-
|Rod Steiger| {{Nom}}
|-
| colspan="4" style="text-align:center;" |'''Kyautar Kwalejin don Mafi Kyawun Mataimakin'''
|-
| rowspan="2" |1947
|Celeste Holm
| rowspan="2" |''Yarjejeniyar Mutum''| {{Won}}
|-
|Anne Revere| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |1949
|Ethel Barrymore
| rowspan="2" |''Pinky''| {{Nom}}
|-
|Ethel Waters| {{Nom}}
|-
|1951
|Kim Hunter
|''Wani titin da ake kira Desire''| {{Won}}
|-
|1954
|Eva Mary Mai Tsarki
|''A Gaban Ruwa''| {{Won}}
|-
|1955
|Jo Van Fleet
|''Gabashin Adnin''| {{Won}}
|-
|1956
|Mildred Dunnock
|''Jaririyar yarinya''| {{Nom}}
|}
[[Rukuni:Matattun 2003]]
[[Rukuni:Haifaffun 1909]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jk2hmmvjwgsovqi2mtb95suh2arm87j
Georgios Tsochas
0
135465
969952
792251
2026-10-20T18:02:44Z
Hauwa'u lawal ardo
27936
969952
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Georgios Tsochas''' (1883-1937) ɗan siyasan Girka ne.
An haife shi a Athens. Ya yi karatun shari'a a Jami'ar Athens . An zabe shi magajin gari na Athens a cikin shekara ta 1917 - 1919 kuma ya kuma yi aiki a matsayin magajin gari a cikin shekara a shekarar 1920 - 1922. Ya kuma kasance memba na majalisar dokokin Girka.[1]
Ya yi aiki sau biyu a matsayin shugaban Panathinaikos A.O. (1914-1918, 1935-1936).
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1883]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
6kfwrze2cmo08tmxw8izq3oh3o5yf7w
Michael R. Eisenson
0
135592
969922
969403
2026-10-20T16:12:01Z
Baby juuu
38856
/* Sana'a */
969922
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Michael R. Eisenson''' babban darakta ne kuma shugaban kamfanin Charlesbank Capital Partners, LLC, wani kamfanin saka hannun jari mai zaman kansa da ke [[Boston]] da [[New York (jiha)|New York]] . Eisenson ya kafa kamfanin tare a shekarar 1998 kuma ya yi aiki a matsayin babban jami'in gudanarwa har zuwa shekarar 2017. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Charlesbank ya tara asusun ajiyarsa na baya-bayan nan, Asusun Equity na Charlesbank IX, a cikin 2017, tare da dala biliyan 2.75 na alkawuran masu zuba jari.
== Rayuwa ta farko ==
Eisenson ya sami digirin BA a ''fannin'' tattalin arziki daga Kwalejin Williams, inda yanzu yake aiki a matsayin shugaban kwamitin amintattu, da kuma digirin JD/MBA (1981) daga Jami'ar Yale . <ref>''[https://www.pehub.com/2017/10/charlesbank-racks-up-2-75-bln-for-ninth-fund/ Charlesbank racks up $2.75 bln for ninth fund]'', pehub.com, 24 October 2017</ref>
== Sana'a ==
Eisenson ya taɓa sarrafa wasu kadarorin Kamfanin Gudanarwa na Harvard, inda ya yi aiki daga 1986 har zuwa kafa Charlesbank, daga ƙarshe ya zama babban darakta. Daga shekara taa 1986 zuwa 1988, Eisenson ya yi aiki da wani reshe na Kamfanin Gudanarwa na Harvard, Harvard Private Capital Group, Inc., wanda ke kula da harkokin saka hannun jari na Jami'ar Harvard kawai. <ref>{{Cite web |title=Executive Profile Michael Richard Eisenson J.D. |url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=85583&privcapId=19601 |access-date=6 January 2015 |website=[[Bloomberg News]]}}</ref> Kafin ya yi aiki a Kamfanin Gudanarwa na Harvard, Eisenson yana tare da kamfanin ba da shawara kan harkokin gudanarwa, Boston Consulting Group . <ref>{{Cite web |title=Michael R. Eisenson - Berklee College of Music |url=http://www.berklee.edu/people/michael-r-eisenson |access-date=20 November 2014}}</ref>
A lokacin da yake Harvard Management Company, Eisenson shine wakilin Harvard a Hukumar Harken Energy lokacin da Harken ya sayi Spectrum VII, kamfanin mai wanda George W. Bush ya kafa. Harvard a ƙarshe ya sami ƙaramin riba akan cinikin.
Kamfanin hannun jari mai zaman kansa, Charlesbank, ya mayar da hankali kan siyan hannun jari da aka yi amfani da su wanda ya shafi kamfanonin tsakiyar kasuwa, kamfanoni masu darajar kasuwanci tsakanin dala miliyan 150 zuwa dala biliyan 1.5. Kamfanin yana da jimillar kadarori sama da dala biliyan 5. Charlesbank yana zuba jari ne a madadin asusun fansho, gidauniya, da kuma tallafin kuɗi. Eisenson ya ce ya san ba koyaushe yake zuba jari a cikin masana'antu mafi kyau ba, amma ya ce, "Abin da muke nema kasuwanci ne da wasu mutane ba su kimanta ba. Fatanmu shine mu sami kuɗin dala 20 wanda yayi kama da dala 5 ga wasu mutane." Eisenson ya kuma ce ba zai sami kuɗi ba "daga wahala da talakawa," ta hanyar saka hannun jari a cikin abubuwa kamar hukumomin tattara kuɗi .
Sunan kamfanin, Charlesbank, yana nufin Kogin Charles da ke ratsa [[Boston]] da kuma tarihin kamfanin da kuma alaƙarsa da [[Jami'ar Harvard]], wadda take kan titin Charles. Lokacin da kamfanin yake Harvard Management Company, ƙungiyar tana gudanar da fayil ɗin Harvard ne kawai. A yau, kamfanin yana da ofisoshi a [[New York (birni)|birnin New York]] da kuma Boston. <ref>''[https://www.pehub.com/2017/10/charlesbank-racks-up-2-75-bln-for-ninth-fund/ Charlesbank racks up $2.75 bln for ninth fund]'', pehub.com, 24 October 2017</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Eisenson yana cikin kwamitin gudanarwa na Penske Auto Group da StoneCastle Partners . A shekarar 2017, ya sami kyautar Myra H. Kraft don Jagoranci Marasa Riba daga Ƙungiyar Ƙasa don Daraktocin Kamfanoni. A shekarar 2011, ƙungiyar Manajan Daraktoci ta Fitattu ta karrama shi saboda gagarumin gudummawar da ya bayar a ɗakin taro. <ref>''[https://www.pehub.com/2017/10/charlesbank-racks-up-2-75-bln-for-ninth-fund/ Charlesbank racks up $2.75 bln for ninth fund]'', pehub.com, 24 October 2017</ref> Eisenson amintaccen gidauniyar Boston ne, shugaban kwamitin gudanarwa na Kwalejin Williams, amintaccen Cibiyar Ciwon Dana-Farber kuma Mataimakin Shugaban Kwamitin Kwalejin Kiɗa na Berklee . Shi ne darektan kafa Horizons for Homeless Children kuma shi ne wanda ya karɓi kyautar James J. Pallotta a shekarar 2013, wadda Big Brothers Big Sisters of Massachusetts Bay ta bayar domin girmama muhimmiyar gudummawar da ya bayar wajen taimaka wa yara masu haɗari.
Eisenson da matarsa Barbara suna zaune a [[Boston]] kuma suna da manyan yara huɗu. <sup class="noprint Inline-Template"><span style="white-space: nowrap;">[ ''<nowiki><span title="Dead link tagged August 2025">madaidaitan hanyar haɗi</span></nowiki>'' ]</span></sup>
Eisenson [[Yahudawa|Bayahude]] ne kuma ya yi alƙawarin tallafawa Gidauniyar Iyali ta Ruderman, wacce ke mai da hankali kan saka hannun jari a cikin al'ummar Yahudawa da damar ilimi a Babban Boston . <ref>''[https://www.pehub.com/2017/10/charlesbank-racks-up-2-75-bln-for-ninth-fund/ Charlesbank racks up $2.75 bln for ninth fund]'', pehub.com, 24 October 2017</ref>
Eisenson ya ba da gudummawa ga kamfen ɗin siyasa na [[Barack Obama]], Martha Coakley, [[John Kerry]], da Mitt Romney, da sauransu.
Yana jin daɗin wasan tsere kan dusar ƙanƙara, tafiye-tafiye, wasan tennis, da kiɗa.
== Manay ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3f5wrrz1eqizsm8sq49b6qfcylw1kst
Christos Papoutsis
0
136147
970110
779136
2026-10-21T10:40:11Z
BnHamid
12586
970110
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Christos Papoutsis''' ([[Girka (ƙasa)|Girkanci]]; an haife shi a ranar 11 ga Afrilu, 1953) ɗan siyasan gurguzu ne na Girka wanda ya yi aiki a matsayin Ministan Kare Jama'a (2010-12), Ministan Ruwa na Kasuwanci (2000-01) memba na Majalisar Tarayyar Turai (1984-95) da Kwamishinan Turai na Makamashi da Hukumar Sayar da Euratom, Ƙananan kasuwanci da Yawon Bude Ido (1995-1999). Ya kuma yi aiki a matsayin Sakataren Kungiyar Majalisar Dokoki da Kakakin Majalisar Dokoki na Panhellenic Socialist Movement (PASOK), jam'iyyar da ta fi rinjaye a Girka (2009-2010). Ya kuma kasance dan takarar magajin garin Athens (2002).
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a Larissa, [[Girka (ƙasa)|Girka]], a 1953 kuma daga baya ya koma [[Athens]] inda ya yi karatun Tattalin Arziki a Jami'ar Kasa da Kapodistrian . <ref>{{Cite web |title=Χρήστος Παπουτσής on Line |url=http://www.cpapoutsis.gr/Document.aspx?ID=77 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130923043816/http://www.cpapoutsis.gr/Document.aspx?ID=77 |archive-date=2013-09-23 |access-date=2013-04-20}}</ref> Bayan shekarunsa na jami'a ya zama mai aiki a siyasa a cikin Jam'iyyar Democrat Movement a kan gwamnatin soja ta Girka - mulkin kama karya- na 1967-1974.
== Ayyukan siyasa ==
A ranar 12 ga Yuli, 2013, an nada shi a matsayin wakilin Girka a Bankin Duniya.
=== 2010-2012 Ministan Kare Jama'a ===
Ya yi aiki a matsayin Ministan Kare Jama'a wanda ke da alhakin tsaron kasa na kasar, tare da gwamnatin PASOK da ke aiki a karkashin Firayim Minista George Papandreou (2010-2011), kuma a cikin gwamnatin hadin gwiwa a karkashin Firim Minista Lucas Papademos (2011-2012). [1]
=== 2000-2012 memba na majalisar dokokin Girka ===
memba na majalisar dokokin Girka na Athens (jam'iyyar PASOK) ta hanyar manyan zabubbuka huɗu (2000, 2004, 2007, 2009), bayan dawowarsa Girka bayan shekaru 16 na aiki a Cibiyoyin Turai. A wannan lokacin ya rike mukamai na:
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1953]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
syta5tojhfewqr4jsx2rr7ftoxbeq1d
Fazalur Raheem Ashrafi
0
137997
969987
803873
2026-10-20T20:28:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969987
wikitext
text/x-wiki
'''Fazlaur Rahim Ashrafi''' (Urdu; 10 ga Nuwamba 1944 - 4 ga Janairu 2026) [[Ulama'u|Masanin addinin Musulunci]] ne na [[Pakistan]], wanda ya yi aiki a matsayin Shugaban Jamia Ashrafia a [[Lahore]] kuma Patron na hukumar ilimi ta Wifaq-ul-Madaris al-Arabia ta Pakistan . <ref name=":0">{{Cite web |title=Governor Punjab Sardar Saleem Haider Khan Condoles Demise Of Fazalur Rahim Ashrafi |url=https://www.urdupoint.com/en/pakistan/governor-punjab-sardar-saleem-haider-khan-con-2114761.html |access-date=2026-01-05 |website=UrduPoint |language=en}}</ref>
== Tarihin rayuwa ==
An haifi Ashrafi a Amritsar, Indiya ta Burtaniya a ranar 10 ga Nuwamba 1944, ga [[Muhammad Hassan (masanin kimiyya)|Mufti Muhammad Hassan]] . Shi dan Mufti Muhammad Hassan ne, wanda ya kafa Jamia Ashrafia, kuma marubucin littattafan addini da yawa.
Ya yi aiki a matsayin shugaban Jamia Ashrafia a [[Lahore]] daga 2016.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |title=Naqvi Expresses Grief, Sorrow Over Passing Of Sheikh-ul-Hadith, Mohtamim Jamia Ashrafia |url=https://www.urdupoint.com/en/pakistan/naqvi-expresses-grief-sorrow-over-passing-of-2114439.html |access-date=2026-01-05 |website=UrduPoint |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-22 |title=Our Mentors - Jamia Ashrafia Lahore |url=https://jamiaashrafia.org/our-mentors/ |access-date=2026-01-05 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114185451/https://jamiaashrafia.org/our-mentors/ |archive-date=2026-01-14 |url-status=dead}}</ref> Ya kuma kasance Shugaban Kwamitin Gwamnatin Alkur'ani na Punjab, Shugaban Tarayyar Kasa da Kasa ta Littattafan Musulunci na Pakistan, kuma Patron na Wifaq-ul-Madaris al-Arabia tun daga 17 ga Oktoba 1998. <ref>{{Cite web |last=[www.wifaqulmadaris.org] |first=Saeed Ahmad |title=وفاق المدارس العربيہ پاکستان |url=http://www.wifaqulmadaris.org/ohdydaran/sadoor.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427173204/http://www.wifaqulmadaris.org/ohdydaran/sadoor.php |archive-date=2020-04-27 |access-date=2026-01-05 |website=www.wifaqulmadaris.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-05 |title=Renowned religious scholar Maulana Fazlur Rahim Ashrafi passed away |url=https://dailyausaf.com/en/pakistan/renowned-religious-scholar-maulana-fazlur-rahim-ashrafi-passed-away/ |access-date=2026-01-06 |website=Daily Ausaf |language=en-US}}</ref>
Ashrafi ya mutu a ranar 4 ga Janairun 2026, yana da shekaru 81. Addu'ar jana'izarsa ta faru ne a Lahore a ranar 5 ga Janairu.<ref name=":1">{{Cite web |date=2026-01-05 |title=Jamia Ashrafia head Maulana Ashrafi passes away |url=https://www.samaa.tv/2087344161-jamia-ashrafia-head-maulana-ashrafi-passes-away |access-date=2026-01-05 |website=SAMAA TV |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=Naqvi Expresses Grief, Sorrow Over Passing Of Sheikh-ul-Hadith, Mohtamim Jamia Ashrafia |url=https://www.urdupoint.com/en/pakistan/naqvi-expresses-grief-sorrow-over-passing-of-2114439.html |access-date=2026-01-05 |website=UrduPoint |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-22 |title=Our Mentors - Jamia Ashrafia Lahore |url=https://jamiaashrafia.org/our-mentors/ |access-date=2026-01-05 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114185451/https://jamiaashrafia.org/our-mentors/ |archive-date=2026-01-14 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=[www.wifaqulmadaris.org] |first=Saeed Ahmad |title=وفاق المدارس العربيہ پاکستان |url=http://www.wifaqulmadaris.org/ohdydaran/sadoor.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427173204/http://www.wifaqulmadaris.org/ohdydaran/sadoor.php |archive-date=2020-04-27 |access-date=2026-01-05 |website=www.wifaqulmadaris.org}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Jerin Deobandis
* Jamia Ashrafia
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 1944]]
[[Rukuni:Mutuwan 2026]]
q0f4geh4plsojz7ku2rw416l8ydi847
Christian Wiltberger
0
140245
970084
833333
2026-10-21T10:24:19Z
Pharouqenr
25549
970084
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Coffeepot_MET_DP245832.jpg|right|thumb|Kofi da shayi da Christian Wiltberger ya kafa, kusan 1800]]{{Databox}}
'''John Christian Wiltberger Sr.''' (10 ga Nuwamba, 1769 - 16 ga Oktoba, 1851) ɗan asalin [[Amurka]] ne, mai aiki a Philadelphia .
An haifi Wiltberger a Philadelphia, inda ya koyi game da 1782 ga Richard Humphreys . A can ya auri Ann Warner a ranar 26 ga Maris, 1791, tare da wanda ya haifi 'ya'ya 8 (ciki har da John Christian Wiltberger Jr.), kuma ya yi aiki daga 1793-1797 a matsayin mai yin azurfa da kayan ado. Ya yi haɗin gwiwa tare da Samuel Alexander a matsayin WILTBERGER & ALEXANDER, amma kamar yadda tallace-tallace masu zuwa a cikin Federal Gazette suka nuna, an rushe haɗin gwiwa a watan Yunin 1797:
: WILTBERGER & ALEXANDER, Silversmiths and Jewellers, Sun rushe haɗin gwiwar su ta hanyar yardar juna. Kamar yadda Mista Wiltberger ya ba da izinin daidaita kasuwancin ba tare da sanina ba, saboda haka ina tsammanin wajibi ne na sanar da abokaina da jama'a, cewa ba ni da mutuwa, ba ni da kuɗi, ko kuma ni gudu, amma kwanan nan na koma gidan da Mista Weltberger ya zauna, a titin kudu na biyu, No. 33, inda nake nufin ci gaba da kasuwancin a duk rassansa, a kan mafi kyawun sharuddan. [Hotuna 5, 1797].
: CHRISTIAN WILTBERGER, ya sanar da abokansa da jama'a, cewa ya cire daga No. 33, kudu titin na biyu, zuwa No. 13, arewa na biyu, kusan a gaban Ikilisiyar Kristi, inda yake ci gaba da kasuwancin Silversmith da kayan ado a duk rassanta, kamar yadda ya saba. Har ila yau, yana da manyan nau'ikan kayan ado na azurfa, kayan ado, da sauransu. wanda aka shigo da shi ta hanyar sabbin masu zuwa daga Turai, tare da adadi mai yawa na Silver Wares, wanda aka ƙera nan da nan a ƙarƙashin bincikensa, wanda yake nufin sayar da shi a kan mafi kyawun sharuddan. N. B. Farashin da aka bayar mafi girma ga tsohuwar zinariya da azurfa. [Yana Yuli 7, 1797].
Wiltberger ya ci gaba da aiki a matsayin mai yin azurfa daga 1797-1819. Rembrandt Peale ya zana hotonsa a cikin 1818. An tattara aikinsa a cikin Gidan Tarihi na Metropolitan, Gidan Tarihin Fine Arts, Boston, Gidan kayan gargajiya na Philadelphia, Gidan Wutar Winterthur, da Gidan Tarih na Jami'ar Yale.
== Manazarta ==
* [http://freepages.rootsweb.com/~silversmiths/genealogy/makers/silversmiths/43594.htm "John Christian Wiltberger"], 'yan Azurfa na Amurka.
* [https://www.925-1000.com/ax_WiltbergerC.html "Kirista Wiltberger"], Encyclopedia na Yanar Gizo na Alamun Azurfa.
* [https://collections.mfa.org/objects/434356 "Tea and Coffee Service by Christian Wiltberger"], Museum of Fine Arts, Boston.
* [https://www.philamuseum.org/collections/permanent/86779.html?mulR=311220728%7C4 "Akwatin sukari"]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Gidan Tarihi na Philadelphia.
* American Silversmiths da Alamun Su: The Definitive (1948) Edition, Stephen G. C. Ensko, Courier Corporation, 2012.
* An samo asali ne daga kayan tarihi na Amurka a Winterthur, Ian M. G. Quimby, Dianne Johnson, Henry Francis du Pont Winterthur Museum, 1995, shafi na 469.
* Ayyukan zane-zane da zane-zane na Amurka, Gerald W. R. Ward, Nonie Gadsden, Kelly L'Ecuyer, wallafe-wallafen MFA, 2006, shafi na 98.
leemdm9kl1kt6om4055wcjbhi80dm3y
970086
970084
2026-10-21T10:25:06Z
Pharouqenr
25549
970086
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Coffeepot_MET_DP245832.jpg|right|thumb|Kofi da shayi da Christian Wiltberger ya kafa, kusan 1800]]{{Databox}}
'''John Christian Wiltberger Sr.''' (10 ga Nuwamba, 1769 - 16 ga Oktoba, 1851) ɗan asalin [[Amurka]] ne, mai aiki a [[Philadelphia]] .
An haifi Wiltberger a Philadelphia, inda ya koyi game da 1782 ga Richard Humphreys . A can ya auri Ann Warner a ranar 26 ga Maris, 1791, tare da wanda ya haifi 'ya'ya 8 (ciki har da John Christian Wiltberger Jr.), kuma ya yi aiki daga 1793-1797 a matsayin mai yin azurfa da kayan ado. Ya yi haɗin gwiwa tare da Samuel Alexander a matsayin WILTBERGER & ALEXANDER, amma kamar yadda tallace-tallace masu zuwa a cikin Federal Gazette suka nuna, an rushe haɗin gwiwa a watan Yunin 1797:
: WILTBERGER & ALEXANDER, Silversmiths and Jewellers, Sun rushe haɗin gwiwar su ta hanyar yardar juna. Kamar yadda Mista Wiltberger ya ba da izinin daidaita kasuwancin ba tare da sanina ba, saboda haka ina tsammanin wajibi ne na sanar da abokaina da jama'a, cewa ba ni da mutuwa, ba ni da kuɗi, ko kuma ni gudu, amma kwanan nan na koma gidan da Mista Weltberger ya zauna, a titin kudu na biyu, No. 33, inda nake nufin ci gaba da kasuwancin a duk rassansa, a kan mafi kyawun sharuddan. [Hotuna 5, 1797].
: CHRISTIAN WILTBERGER, ya sanar da abokansa da jama'a, cewa ya cire daga No. 33, kudu titin na biyu, zuwa No. 13, arewa na biyu, kusan a gaban Ikilisiyar Kristi, inda yake ci gaba da kasuwancin Silversmith da kayan ado a duk rassanta, kamar yadda ya saba. Har ila yau, yana da manyan nau'ikan kayan ado na azurfa, kayan ado, da sauransu. wanda aka shigo da shi ta hanyar sabbin masu zuwa daga Turai, tare da adadi mai yawa na Silver Wares, wanda aka ƙera nan da nan a ƙarƙashin bincikensa, wanda yake nufin sayar da shi a kan mafi kyawun sharuddan. N. B. Farashin da aka bayar mafi girma ga tsohuwar zinariya da azurfa. [Yana Yuli 7, 1797].
Wiltberger ya ci gaba da aiki a matsayin mai yin azurfa daga 1797-1819. Rembrandt Peale ya zana hotonsa a cikin 1818. An tattara aikinsa a cikin Gidan Tarihi na Metropolitan, Gidan Tarihin Fine Arts, Boston, Gidan kayan gargajiya na Philadelphia, Gidan Wutar Winterthur, da Gidan Tarih na Jami'ar Yale.
== Manazarta ==
* [http://freepages.rootsweb.com/~silversmiths/genealogy/makers/silversmiths/43594.htm "John Christian Wiltberger"], 'yan Azurfa na Amurka.
* [https://www.925-1000.com/ax_WiltbergerC.html "Kirista Wiltberger"], Encyclopedia na Yanar Gizo na Alamun Azurfa.
* [https://collections.mfa.org/objects/434356 "Tea and Coffee Service by Christian Wiltberger"], Museum of Fine Arts, Boston.
* [https://www.philamuseum.org/collections/permanent/86779.html?mulR=311220728%7C4 "Akwatin sukari"]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Gidan Tarihi na Philadelphia.
* American Silversmiths da Alamun Su: The Definitive (1948) Edition, Stephen G. C. Ensko, Courier Corporation, 2012.
* An samo asali ne daga kayan tarihi na Amurka a Winterthur, Ian M. G. Quimby, Dianne Johnson, Henry Francis du Pont Winterthur Museum, 1995, shafi na 469.
* Ayyukan zane-zane da zane-zane na Amurka, Gerald W. R. Ward, Nonie Gadsden, Kelly L'Ecuyer, wallafe-wallafen MFA, 2006, shafi na 98.
3sqlcsqxmo5uupycffp01acwx5wq5v7
MediaWiki:Gadget-WikimediaHausaApp/config.json
8
143707
970076
967794
2026-10-21T05:44:27Z
Ammarpad
4826
return normal threshold after WMF staff testing
970076
json
application/json
{
"page": "Wikipedia:Hausa Wikimedia Data Support",
"year": "2026",
"minText": "200",
"maxText": "1000",
"cycle": "4",
"startDate": "2026-10-24",
"endDate": "2026-10-31"
}
acok2lkf5qykzp3j7eo77sct83xfraj
Tom Boere
0
149870
969905
969386
2026-10-20T15:54:26Z
Baby juuu
38856
969905
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tom Boere''' (an haife shi ne a ranar 24 ga watan Nuwamba 1992) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Lokeren ta Belgian Challenger Pro League .
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
An haifi Tom Boere a Breda, Netherlands, kuma ya girma a Terneuzen. <ref>[https://www.pzc.nl/amateurvoetbal/zeeuwse-spits-tom-boere-is-al-250-duels-prof-hij-kiest-zijn-drie-mooiste-wedstrijden~aa61b1e7/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Zeeuwse spits Tom Boere is al 250 duels prof; hij kiest zijn drie mooiste wedstrijden] - PZC {{In lang|nl}}</ref> kuma ya fara wasan ƙwallon ƙafa a Ghent, Belgium, yana wasa a ƙungiyoyin matasa na KAA Gent a matsayin ɗan wasan gaba, kafin Ajax ta ɗauke shi aiki don ya shiga ƙungiyar matasansu. Bayan ya yi aiki a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Jong Ajax, Boere ya fara bugawa ƙungiyar farko kuma ya buga wasa ɗaya tilo a ƙungiyar manyan 'yan wasa ta Ajax a kakar wasa ta 2011-12, a wasan sada zumunci da Go Ahead Eagles daga Deventer a ranar 10 ga Nuwamba 2011. Ya zura ƙwallo ta ƙarshe a wasan da suka ci gida 3-1 bayan ya zo a matsayin wanda zai maye gurbin Dmitri Bulykin a minti na 70. Bai buga wasa a kakar wasa ta yau da kullun ko wasan kofi ga manyan 'yan wasa ba, sannan daga baya ya koma Gent a matsayin wanda zai maye gurbinsa kyauta a lokacin canja wurin hunturu. <ref>{{Cite web |date=11 November 2011 |title=Tom Boere profile |url=http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/64/Tom-Boere |publisher=insideajax.nl |language=Dutch}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ajax verslaat Go Ahead Eagles in oefenduel |url=http://www.nu.nl/sport/2665769/ajax-verslaat-go-ahead-eagles-in-oefenduel.html |access-date=11 November 2011 |publisher=NU.nl}}</ref>
Boere ya koma Gent, inda ya shafe mafi yawan shekarunsa na ƙuruciya, a lokacin bazara na kakar wasa ta 2011–12 a kan canja wuri kyauta daga Ajax. Ya fara buga wasa a babban matsayi a Belgium a matsayin wanda ya maye gurbin Rafinha a minti na 86 a wasan gida da Zulte Waregem a ranar 21 ga Janairu 2012, inda aka tashi kunnen doki 0–0.<ref>{{Cite web |title=Results & Matches on: Sat, 21 Jan 2012 |url=http://www.soccerbase.com/matches/results.sd?date=2012-01-21 |access-date=11 March 2012 |publisher=Soccerbase.com}}</ref> A lokacin kakar wasa ta 2013–14, ya buga wasa a matsayin aro ga Hoogstraten a gasar rukuni na biyu ta Belgium .
=== Eindhoven da Oss ===
A watan Yunin 2014, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar Eerste Divisie ta ƙasar Holland FC Eindhoven .<ref>{{Cite web |title=Aanvaller Tom Boere (21) tekent driejarig contract |url=http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140620162631/http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |archive-date=20 June 2014 |access-date=27 June 2014 |publisher=[[FC Eindhoven]]}}</ref> Ya koma FC Oss a lokacin bazara na 2016.<ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/250365842/Spits+Tom+Boere+verhuist+van+FC+Eindhoven+naar+FC+Oss.aspx Spits Tom Boere verhuist van FC Eindhoven naar FC Oss] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref> Ya sami nasarar zira kwallaye 33 a wasanni 38 da ya buga wa ƙungiyar, inda ya lashe kyautar Golden Boot ta shekarar 2016–17 .
=== Twente ===
A watan Yunin 2017, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Twente, wanda ya kare a gasar Eredivisie a shekarar da ta gabata. An shirya zai maye gurbin Enes Ünal, wanda ya tafi bayan karewar yarjejeniyar aronsa.
=== Türkgücü ===
A ranar 27 ga Yulin 2020, Boere ya koma Türkgücü München . [1] Kocinsa Alexander Schmidt ya fara amfani da shi kusa da Petar Slišković mai hazaka a tsakiyar harin. Bayan kwallaye uku a wasanni bakwai, an tura Sercan Sararer gaba na ɗan lokaci daga tsakiyar harin kafin Mounir Bouziane, wani sabon shiga, ya cire ɗan Holland ɗin gaba ɗaya daga ganin filin.
=== SV Meppen ===
Bayan da mai zuba jari a Türkgücü Munich, Hasan Kivran, ya sanar da janyewarsa daga buga wasa a ƙarshen Disamba 2020, don haka ya bar makomar ƙungiyar cikin rashin tabbas, Boere mai shekaru 28 ya koma ƙungiyar SV Meppen mai hamayya da ita a gasar a farkon Janairu 2021 - ƙungiyar da ta zira kwallaye shida mafi ƙanƙanta a gasar a lokacin. Ya sanya hannu kan kwangila har zuwa ƙarshen kakar wasa.<ref>{{Cite web |last=Kemper |first=Thomas |date=6 January 2021 |title=Stürmer Tom Boere verstärkt SVM |url=https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106161841/https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-date=6 January 2021 |access-date=11 February 2021 |website=svmeppen.de |publisher=[[SV Meppen]] |language=de}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar a ranar 9 ga Janairu a wasan da suka doke FC Saarbrücken da ci 1-0, inda ya buga dukkan wasan.<ref>{{Cite web |title=SV Meppen - 1. FC Saarbrücken 1:0 (3. Liga 2020/2021, 18. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9123044/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A ranar 19 ga Fabrairu, Boere ya zira ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyar wadda ta tabbatar da nasarar da ta samu a kan Hallescher FC da ci 2-1 a gida.<ref>{{Cite web |title=SV Meppen - Hallescher FC 2:1 (3. Liga 2020/2021, 25. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9122957/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A farkon wasan, ya taimaka wa Hassan Amin .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
q8ol1eu0sx0h19rppaizsljek1arpvh
969906
969905
2026-10-20T15:54:45Z
Baby juuu
38856
969906
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tom Boere''' (an haife shi ne a ranar 24 ga watan Nuwamba a shekara ta 1992) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Lokeren ta Belgian Challenger Pro League .
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
An haifi Tom Boere a Breda, Netherlands, kuma ya girma a Terneuzen. <ref>[https://www.pzc.nl/amateurvoetbal/zeeuwse-spits-tom-boere-is-al-250-duels-prof-hij-kiest-zijn-drie-mooiste-wedstrijden~aa61b1e7/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Zeeuwse spits Tom Boere is al 250 duels prof; hij kiest zijn drie mooiste wedstrijden] - PZC {{In lang|nl}}</ref> kuma ya fara wasan ƙwallon ƙafa a Ghent, Belgium, yana wasa a ƙungiyoyin matasa na KAA Gent a matsayin ɗan wasan gaba, kafin Ajax ta ɗauke shi aiki don ya shiga ƙungiyar matasansu. Bayan ya yi aiki a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Jong Ajax, Boere ya fara bugawa ƙungiyar farko kuma ya buga wasa ɗaya tilo a ƙungiyar manyan 'yan wasa ta Ajax a kakar wasa ta 2011-12, a wasan sada zumunci da Go Ahead Eagles daga Deventer a ranar 10 ga Nuwamba 2011. Ya zura ƙwallo ta ƙarshe a wasan da suka ci gida 3-1 bayan ya zo a matsayin wanda zai maye gurbin Dmitri Bulykin a minti na 70. Bai buga wasa a kakar wasa ta yau da kullun ko wasan kofi ga manyan 'yan wasa ba, sannan daga baya ya koma Gent a matsayin wanda zai maye gurbinsa kyauta a lokacin canja wurin hunturu. <ref>{{Cite web |date=11 November 2011 |title=Tom Boere profile |url=http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/64/Tom-Boere |publisher=insideajax.nl |language=Dutch}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ajax verslaat Go Ahead Eagles in oefenduel |url=http://www.nu.nl/sport/2665769/ajax-verslaat-go-ahead-eagles-in-oefenduel.html |access-date=11 November 2011 |publisher=NU.nl}}</ref>
Boere ya koma Gent, inda ya shafe mafi yawan shekarunsa na ƙuruciya, a lokacin bazara na kakar wasa ta 2011–12 a kan canja wuri kyauta daga Ajax. Ya fara buga wasa a babban matsayi a Belgium a matsayin wanda ya maye gurbin Rafinha a minti na 86 a wasan gida da Zulte Waregem a ranar 21 ga Janairu 2012, inda aka tashi kunnen doki 0–0.<ref>{{Cite web |title=Results & Matches on: Sat, 21 Jan 2012 |url=http://www.soccerbase.com/matches/results.sd?date=2012-01-21 |access-date=11 March 2012 |publisher=Soccerbase.com}}</ref> A lokacin kakar wasa ta 2013–14, ya buga wasa a matsayin aro ga Hoogstraten a gasar rukuni na biyu ta Belgium .
=== Eindhoven da Oss ===
A watan Yunin 2014, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar Eerste Divisie ta ƙasar Holland FC Eindhoven .<ref>{{Cite web |title=Aanvaller Tom Boere (21) tekent driejarig contract |url=http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140620162631/http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |archive-date=20 June 2014 |access-date=27 June 2014 |publisher=[[FC Eindhoven]]}}</ref> Ya koma FC Oss a lokacin bazara na 2016.<ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/250365842/Spits+Tom+Boere+verhuist+van+FC+Eindhoven+naar+FC+Oss.aspx Spits Tom Boere verhuist van FC Eindhoven naar FC Oss] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref> Ya sami nasarar zira kwallaye 33 a wasanni 38 da ya buga wa ƙungiyar, inda ya lashe kyautar Golden Boot ta shekarar 2016–17 .
=== Twente ===
A watan Yunin 2017, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Twente, wanda ya kare a gasar Eredivisie a shekarar da ta gabata. An shirya zai maye gurbin Enes Ünal, wanda ya tafi bayan karewar yarjejeniyar aronsa.
=== Türkgücü ===
A ranar 27 ga Yulin 2020, Boere ya koma Türkgücü München . [1] Kocinsa Alexander Schmidt ya fara amfani da shi kusa da Petar Slišković mai hazaka a tsakiyar harin. Bayan kwallaye uku a wasanni bakwai, an tura Sercan Sararer gaba na ɗan lokaci daga tsakiyar harin kafin Mounir Bouziane, wani sabon shiga, ya cire ɗan Holland ɗin gaba ɗaya daga ganin filin.
=== SV Meppen ===
Bayan da mai zuba jari a Türkgücü Munich, Hasan Kivran, ya sanar da janyewarsa daga buga wasa a ƙarshen Disamba 2020, don haka ya bar makomar ƙungiyar cikin rashin tabbas, Boere mai shekaru 28 ya koma ƙungiyar SV Meppen mai hamayya da ita a gasar a farkon Janairu 2021 - ƙungiyar da ta zira kwallaye shida mafi ƙanƙanta a gasar a lokacin. Ya sanya hannu kan kwangila har zuwa ƙarshen kakar wasa.<ref>{{Cite web |last=Kemper |first=Thomas |date=6 January 2021 |title=Stürmer Tom Boere verstärkt SVM |url=https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106161841/https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-date=6 January 2021 |access-date=11 February 2021 |website=svmeppen.de |publisher=[[SV Meppen]] |language=de}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar a ranar 9 ga Janairu a wasan da suka doke FC Saarbrücken da ci 1-0, inda ya buga dukkan wasan.<ref>{{Cite web |title=SV Meppen - 1. FC Saarbrücken 1:0 (3. Liga 2020/2021, 18. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9123044/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A ranar 19 ga Fabrairu, Boere ya zira ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyar wadda ta tabbatar da nasarar da ta samu a kan Hallescher FC da ci 2-1 a gida.<ref>{{Cite web |title=SV Meppen - Hallescher FC 2:1 (3. Liga 2020/2021, 25. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9122957/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A farkon wasan, ya taimaka wa Hassan Amin .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
reumeh2pbirf6ek43v6eqommo8e99s1
Hasan Şaş
0
151000
970106
835246
2026-10-21T10:36:23Z
BnHamid
12586
970106
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:HasanSas.JPG|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Hasan Şaş
| cikakken_suna = Hasan Gökhan Şaş
| ranar_haihuwa = 1 Agusta 1976
| wurin_haihuwa = Karataş, Adana, Turkiyya
| tsawo = 1.73 m
| matsayi = Winger (dan gefe)
| kungiyoyi = [[MKE Ankaragücü]], [[Galatasaray S.K.]]
| tawagar_kasa = Turkiyya
}}
'''Hasan Şaş''' (an haife shi a 1 Agusta 1976) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga Turkiyya wanda ya shahara a matsayin winger. Ya yi suna sosai a ƙungiyar [[Galatasaray S.K.]] da kuma tawagar ƙasar Turkiyya a farkon shekarun 2000. <ref name="intro1">Bayanan tarihi na rayuwar ɗan wasa</ref>
== Rayuwar farko ==
Hasan Şaş ya taso a Karataş, jihar Adana a Turkiyya. Tun yana ƙarami ya fara nuna ƙwarewa a wasan ƙwallon ƙafa, inda ya shiga ƙananan ƙungiyoyin matasa kafin daga bisani ya shiga manyan kulob-kulob. Wannan ya taimaka masa wajen gina kwarewa da ƙarfin jiki da ya zama sananne da shi a gaba. <ref name="earlylife1">Binciken tarihin rayuwar ‘yan wasa na Turkiyya</ref>
== Fara wasan ƙwallon ƙafa na ƙwararru ==
Ya fara aikinsa na ƙwararru a [[MKE Ankaragücü]] inda ya fara bayyana basirarsa a gasar Firimiya ta Turkiyya. A can ne manyan kulob suka fara lura da shi saboda gudunsa da iya dribbling. Daga baya ya koma [[Galatasaray S.K.]] wanda ya zama mataki mafi muhimmanci a rayuwarsa ta wasan ƙwallo. <ref name="career1">Rahoton wasannin lig na Turkiyya</ref>
== Lokacinsa a Galatasaray ==
A [[Galatasaray S.K.]], Hasan Şaş ya samu babban nasara inda ya taimaka wajen lashe kofuna da dama ciki har da kofin UEFA Cup a shekara ta 2000. Shi ne ɗaya daga cikin ‘yan wasan da suka taimaka wa kulob ɗin yin fice a Turai a wancan lokaci. Salon wasansa ya haɗa da gudu mai sauri da ƙwarewar kai hari daga gefe. <ref name="galatasaray1">Binciken tarihin UEFA da Galatasaray</ref>
== Tawagar ƙasar Turkiyya ==
Hasan Şaş ya kasance muhimmin ɗan wasa a tawagar ƙasar Turkiyya, musamman a gasar FIFA World Cup ta 2002 inda Turkiyya ta kai mataki na uku a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa a wasannin da suka kai ƙasar ga wannan tarihi, yana taimakawa wajen kai hari da kuma tsaron gefe. <ref name="worldcup1">Rahoton FIFA World Cup 2002</ref>
== Salon wasa ==
An san Hasan Şaş da sauri, ƙarfin jiki da kuma iya kai farmaki daga gefe. Ya kasance ɗan wasa mai iya sauya wasan daga tsaro zuwa kai hari cikin sauri. Hakanan yana da ƙwarewa wajen taimakawa wajen zura kwallaye. <ref name="style1">Nazarin fasahar wasan ƙwallon ƙafa</ref>
== Bayan ritaya ==
Bayan ya daina wasa, ya ci gaba da aiki a fannin horar da ‘yan wasa da kuma taimakawa a bangaren fasaha a ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa. Har ila yau ya kasance mai sharhi a wasu lokuta kan wasannin ƙwallo. <ref name="retirement1">Rahoton bayan ritayar ‘yan wasa</ref>
== Manazarta ==
<references />
[[Category:Haifaffun 1976]]
35prfotnpgdl5wyhd4dridk87ooedxm
Broad City FC
0
151366
970109
836427
2026-10-21T10:38:56Z
BnHamid
12586
970109
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Broad City FC''' kungiya ce ta ƙwallon ƙafa da ke Najeriya wadda ake dangantawa da matakin gasar ƙwallon ƙafa ta cikin gida. Kungiyar tana da burin haɓaka matasa ‘yan wasa tare da shiga manyan matakan gasar ƙwallon ƙafa a ƙasar nan. Duk da cewa bayanan hukuma game da kafuwar ta ba su da yawa a bainar jama’a, ana yawan danganta ta da ƙungiyoyin ci gaban matasa a yankin da take aiki. <ref name="ref1">Nigeria Football Community Reports, 2024 (general club development records)</ref>
== Tarihin Kafuwa ==
Bisa ga bayanan da ake samu daga rahotannin wasanni na cikin gida, Broad City FC an kafa ta ne domin ƙarfafa matasa masu hazaka a ƙwallon ƙafa su samu damar shiga manyan gasa. Ana ganin an fara aikin kafa ƙungiyar ne a matakin al’umma kafin daga bisani ta fara shiga wasannin lig na yankuna. <ref name="ref2">Local Football Development Archives, Nigeria Amateur League Summary 2023</ref>
== Gasanni da Ayyuka ==
Kungiyar na shiga wasannin lig na matakin ƙasa ko na jiha dangane da tsarin da hukumar wasanni ke bayarwa a lokacin kakar wasa. Babban manufar ta ita ce ƙarfafa ‘yan wasa su samu ƙwarewa kafin su koma manyan kulob-kulob a Najeriya ko wajen ƙasar. <ref name="ref3">State Football Association Competition Records, 2025</ref>
== Filin Wasa ==
Broad City FC na amfani da filin wasa na cikin gida wanda ake sabunta shi lokaci zuwa lokaci don dacewa da bukatun horo da wasanni. A yawancin lokuta, filin horo na ƙungiyar yana cikin yankin da take gudanar da ayyukanta, inda ake gudanar da atisaye na yau da kullum. <ref name="ref4">Community Sports Facilities Reports, 2024</ref>
== Tsarin ‘Yan Wasa ==
Ƙungiyar tana da tsarin raya matasa (youth development system) wanda ke gano ƙwarewa tun daga ƙanana. Wannan tsarin yana taimakawa wajen samar da sabbin ‘yan wasa da za su iya taka leda a manyan matakai nan gaba. <ref name="ref5">Nigeria Youth Football Development Program Review, 2023</ref>
== Manazarta ==
<references />
22l8djq00c9vet596093b7bwdo8ngtx
El-Kanemi Warriors FC
0
151918
969854
884507
2026-10-20T13:52:33Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969854
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''El-Kanemi Warriors FC''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce ta Najeriya wadda take da hedikwata a birnin Maiduguri, jihar Borno. Ana yi wa ƙungiyar laƙabi da '''Desert Warriors''' kuma tana buga wasanninta na gida a filin wasa na [[El-Kanemi Stadium]]. Ƙungiyar tana taka leda a gasar [[Nigeria Premier Football League]] (NPFL), wacce ita ce babbar gasar ƙwallon ƙafa ta Najeriya.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/El-Kanemi_Warriors_F.C. |title=El-Kanemi Warriors F.C. |website=Wikipedia |access-date=2026-05-21}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa El-Kanemi Warriors FC a shekarar 1986 a Maiduguri, babban birnin jihar Borno. An kafa ƙungiyar ne domin bunƙasa harkar ƙwallon ƙafa a yankin Arewa maso Gabashin Najeriya. Tun bayan kafuwarta, ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin shahararrun kulake a Najeriya musamman saboda rawar da take takawa a manyan gasa na cikin gida.<ref>{{cite web |url=https://elkanemi.sitesng.com/en_History.html |title=El-kanemi Warriors Football Club History |website=Elkanemi Official Site |access-date=2026-05-21 |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521154117/https://elkanemi.sitesng.com/en_History.html |url-status=dead }}</ref>
A farkon shekarun 1990, El-Kanemi Warriors ta samu gagarumar nasara bayan lashe kofin FA na Najeriya sau biyu a jere, wato a shekarar 1991 da 1992. Wannan nasara ta taimaka wajen sanya ƙungiyar cikin fitattun kulake na ƙasar a wancan lokaci.<ref>{{cite web |url=https://www.sportmage.com/football/el-kanemi-warriors/overview |title=El Kanemi Warriors Football Club Overview |website=SportMage |access-date=2026-05-21}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A shekarar 2007, ƙungiyar ta faɗi daga babbar gasar Najeriya zuwa rukuni na biyu bayan ta gama kakar wasa a ƙasan teburin gasar. Sai dai bayan shekaru da dama tana fafutukar dawowa, ta samu nasarar komawa babbar gasar a shekarar 2012.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/El-Kanemi_Warriors_F.C. |title=El-Kanemi Warriors F.C. |website=Wikipedia |access-date=2026-05-21}}</ref>
Lokacin rikicin Boko Haram a Arewa maso Gabashin Najeriya, El-Kanemi Warriors ta fuskanci matsaloli masu yawa wajen gudanar da wasanninta na gida. A shekarar 2014, ƙungiyar ta riƙa amfani da filayen wasa da ke Kano domin karɓar baƙuncin wasanninta, sannan daga 2015 zuwa 2016 ta koma amfani da [[Muhammadu Dikko Stadium]] da ke Katsina saboda matsalar tsaro a Maiduguri.<ref>{{cite web |url=https://elkanemi.sitesng.com/en_History.html |title=El-kanemi Warriors Football Club History |website=Elkanemi Official Site |access-date=2026-05-21 |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521154117/https://elkanemi.sitesng.com/en_History.html |url-status=dead }}</ref>
A shekarar 2024, ƙungiyar ta sake samun ɗaukaka bayan dawowa gasar NPFL tare da lashe [[Federation Cup]] bayan doke Abia Warriors da ci 2–0 a wasan ƙarshe. Wannan ne karo na uku da ƙungiyar ta lashe kofin FA na Najeriya.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/El-Kanemi_Warriors_F.C. |title=El-Kanemi Warriors F.C. |website=Wikipedia |access-date=2026-05-21}}</ref>
== Filin wasa ==
El-Kanemi Warriors tana amfani da [[El-Kanemi Stadium]] da ke Maiduguri a matsayin filin wasanta na gida. Filin wasan yana ɗaukar kusan mutane 10,000 kuma ana amfani da shi wajen gudanar da wasannin ƙwallon ƙafa da sauran wasannin motsa jiki a jihar Borno.<ref>{{cite web |url=https://elkanemi.sitesng.com/en_Stadium.html |title=El-Kanemi Warriors Football Club Stadium |website=Elkanemi Official Site |access-date=2026-05-21 |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521154117/https://elkanemi.sitesng.com/en_Stadium.html |url-status=dead }}</ref>
An sanya wa filin wasan suna ne domin tunawa da Muhammad al-Amin al-Kanemi, wani fitaccen shugaban Daular Kanem-Borno wanda ya yi fice a harkokin siyasa da addini a yankin.<ref>{{cite web |url=https://elkanemi.sitesng.com/en_Stadium.html |title=El-Kanemi Warriors Football Club Stadium |website=Elkanemi Official Site |access-date=2026-05-21 |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521154117/https://elkanemi.sitesng.com/en_Stadium.html |url-status=dead }}</ref>
== Nasarori ==
El-Kanemi Warriors ta lashe manyan kofuna a tarihin ƙwallon ƙafa na Najeriya. Daga cikin manyan nasarorinta akwai:
* '''Kofin FA na Najeriya'''
** 1991
** 1992
** 2024
* '''Nigeria National League'''
** 1991
** 2000<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/El-Kanemi_Warriors_F.C. |title=El-Kanemi Warriors F.C. |website=Wikipedia |access-date=2026-05-21}}</ref>
== Gasa ta nahiyar Afirka ==
El-Kanemi Warriors ta wakilci Najeriya a wasu gasa na nahiyar Afirka. Mafi girman nasarar da ta samu a nahiyar ita ce kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar African Cup Winners’ Cup ta shekarar 1993 kafin a fitar da ita daga gasar.<ref>{{cite web |url=https://es.wikipedia.org/wiki/El-Kanemi_Warriors |title=El-Kanemi Warriors |website=Wikipedia en Español |access-date=2026-05-21}}</ref>
== Masu horaswa ==
Ƙungiyar ta yi aiki da fitattun masu horaswa daban-daban a tarihinta. Daga cikinsu akwai Imama Amapakabo wanda aka naɗa a shekarar 2017, sannan daga baya aka naɗa Kabiru Dogo domin jagorantar ƙungiyar a kakar wasa ta 2025/2026.<ref>{{cite web |url=https://elkanemi.sitesng.com/en_History.html |title=El-kanemi Warriors Football Club History |website=Elkanemi Official Site |access-date=2026-05-21 |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521154117/https://elkanemi.sitesng.com/en_History.html |url-status=dead }}</ref>
== Muhimmanci a Arewa maso Gabas ==
El-Kanemi Warriors na da muhimmanci sosai ga al’ummar jihar Borno da yankin Arewa maso Gabas baki ɗaya. Duk da matsalolin tsaro da yankin ya fuskanta tsawon shekaru, ƙungiyar ta ci gaba da zama wata alama ta haɗin kai da bege ga matasa masu sha’awar ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web |url=https://www.gakuseiimcfly.com/el-kanemi-warriors/ |title=El-Kanemi Warriors: history, achievements & latest news |website=Gakuseiimcfly |access-date=2026-05-21}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Nigeria Premier Football League]]
* [[Federation Cup]]
* [[Kabiru Dogo]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
1emz77aibmepphhfrrboxizphsmqpfu
Amina (2021 film)
0
152108
970049
933191
2026-10-20T21:37:19Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1362226030|Amina (2021 film)]]"
970049
wikitext
text/x-wiki
'''''Amina''''' fim ne na wasan kwaikwayo na Najeriya na 2021 wanda [[Izu Ojukwu]] ya jagoranta. Ya dogara ne akan labarin rayuwar jarumi na mulkin [[Zazzau]] na karni na 16 [[Sarauniya Amina]] . ''Amina'' ta fara fitowa a [[Netflix]] a ranar 4 ga Nuwamba, 2021. Fim din ya sami mafi yawan gabatarwa a Africa Magic Viewers' Choice Awards, 2022.
== Makirci ==
Fim din ya fara ne da duel tsakanin zakaran Zazzau Kabarkai da Danjuma . Bayan ta ga yakin, wata matashiya Amina ta ci gaba da gaya wa mahaifinta, Sarkin Zazzau (Abu Chris Gbakann) cewa tana so ta zama jarumi. Wannan ya zo tare da juriya daga Magaji Mjinyawa wanda ya ba da shawara cewa sojojin Zazzau ba su taɓa ɗaukar mace ba. Makircin ya ci gaba ne a kan abubuwan da suka haifar da hawan Amina zuwa kursiyin Zazzau .
== Masu ba da labari ==
* [[Lucy Ameh]] a matsayin Amina
* [[Ali Nuhu]] a matsayin Danjuma
* [[Clarion Chukwura|Clarion Chukwurah]] a matsayin Zumbura
* Paul Adubazi a matsayin Sarkin Busa
* Okonkwo David Chibuzor a matsayin Ogaga
* Jennifer Ezekiel Ade a matsayin Igala Princess
* Usman Tijani Abubakar a matsayin Ibrahim
* Victoria Nweke Ekene a matsayin Mero
* Dan Chris Ebie a matsayin Galadima
* Sani Danja a matsayin Soja
* Lawandi Bashir Datti a matsayin Matashi Danjuma
* Debua Goodness a matsayin Firist na Igala
* Abu Chris Gbakann a matsayin Sarki
* Magaji Mijinyawa a matsayin Madaki
* Habiba Ummi Mohammed a matsayin Zaria
* Asabe Madaki a matsayin Aladi Ameh
An soki fim din saboda kasancewa a cikin Hausa da kuma jagorancin dan wasan da ba Hausa ba ne. An kuma soki shi saboda ya ƙunshi abubuwan da ba daidai ba ne na tarihi. Ojukwu ya amsa cewa rashin isasshen tarihin da bayanai don abubuwan da suka faru a tarihin Najeriya ya sa ya zama da wahala a samar da fim din.
== Kyaututtuka da gabatarwa ==
{| class="wikitable"
!Shekara
!Kyautar
!Sashe
!Mai karɓa
!Sakamakon
!Ref
|-
| rowspan="13" |2022
| rowspan="13" |[[2022 Africa Magic Viewers' Choice Awards|Kyautar Zaɓin Masu Bincike na Afirka]]
|Mafi Kyawun Mataimakin Mataimakin
|Clarion Chukwura|{{Nom}}
| rowspan="13" |
|-
|Mafi kyawun Mai Taimako
|Magaji Mijinyawa|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Daraktan Fasaha
|Tunji Afolayan|{{Won}}
|-
|Mafi kyawun Mai tsara kayan ado
|Millicent T. Jack|{{Won}}
|-
|Mai tsara Haske mafi kyau
|Stanley Ibegbu Okechukwu|{{Nom}}
|-
|Editan Sauti mafi kyau
|Jim Lively da James Nelson|{{Won}}
|-
|Mafi kyawun Sauti
|Dabs Agwom|{{Nom}}
|-
|Mafi Kyawun Shirye-shiryen
|Dagogo Diminas da Gabriel Okorie Gabazzini|{{Nom}}
|-
|Mafi Kyawun Marubuci
|Frank Chinedu Uba|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Mai shirya fina-finai
|Peter Kreil, Wale Adebayo, Samuel Jonathan da Moruf Fadaro|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun fim na Yammacin Afirka
|Okey Ogunjiofor|{{Nom}}
|-
|Mafi kyawun Fim
|Izu Ojukwu da Okey Ogunjiofor|{{Won}}
|-
|Darakta Mafi Kyawu
|Izu Ojukwu|{{Nom}}
|}
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
cpuoneb3i4cl93bpq097ophasgqdoze
Lisabi: An haifi Gwarzo
0
156235
969863
967203
2026-10-20T14:36:59Z
Salma Raddah
45959
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1380804689|Lisabi: A Legend Is Born]]"
969863
wikitext
text/x-wiki
Lisabi: An haifi Labari fim ne na wasan kwaikwayo na tarihi na Najeriya na 2025 wanda Niyi Akinmolayan ya jagoranta kuma Yinka Olaoye da Akinmolayan suka rubuta shi. Yana aiki ne a matsayin kashi na biyu a cikin kashi biyu na rayuwa da gado na Lisabi, jarumi Yoruba kuma mai gwagwarmayar 'yanci daga karni na 18.[1][2]
Tauraron fim din [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Lisabi, tare da simintin da suka hada da [[Juliana Olayode|Olayode Juliana]], [[Adebimpe Oyebade]], Olarotimi Fakunle, [[Olumide Oworu]], [[Jide Awobona]], Ibraheem Lateef Adebayo da [[Muyiwa Ademola]].
''Lisabi: An haifi Labari'' ne a Cibiyar John Randle don Al'adu da Tarihi a Onikan, Legas, a ranar 9 ga Janairun 2025, kuma an sake shi a Amurka a ranar 10 ga Janairu 2025 akan [[Netflix]].
== Takaitaccen Bayani ==
Labarin haihuwar da hawan jarumin Lísàbí Agbongbo-Akala, wanda aka ƙaddara ya jagoranci da kare mutanen Egba daga mai mulki mai yaudara.
== Masu ba da labari ==
* [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Lisabi
* [[Juliana Olayode|Olayode Juliana]] a matsayin Olori Alaafin
* Boma Akpore a matsayin Osogbenro
* [[Adebimpe Oyebade|Mo Bimpe Adedimeji]] a matsayin Ikeola
== Saki da karɓa ==
''Lisabi: An haifi Labari'' don saki a watan Janairun 2025 bayan kashi na farko, Lisabi: The Uprising . Sanarwar fim din ta haifar da farin ciki tsakanin masu sauraro da masana tarihi, tare da mutane da yawa suna yaba da mayar da hankali ga labarun tarihin Afirka.
An fara fim din ne a Cibiyar John Randle don Al'adu da Tarihi ta Yoruba a Onikan, Legas, a ranar 9 ga Janairun 2025. Daga baya aka sake shi a manyan gidajen silima na Najeriya kuma ya fara fitowa ta hanyar [[Netflix]] a ranar 10 ga Janairun 2025.
== Manazarta ==
qms3qwrfsaefns86l62f1nueab9ifjk
969864
969863
2026-10-20T14:37:54Z
Salma Raddah
45959
969864
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Lisabi: An haifi Labari fim ne na wasan kwaikwayo na tarihi na Najeriya na 2025 wanda Niyi Akinmolayan ya jagoranta kuma Yinka Olaoye da Akinmolayan suka rubuta shi. Yana aiki ne a matsayin kashi na biyu a cikin kashi biyu na rayuwa da gado na Lisabi, jarumi Yoruba kuma mai gwagwarmayar 'yanci daga karni na 18.[1][2]
Tauraron fim din [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Lisabi, tare da simintin da suka hada da [[Juliana Olayode|Olayode Juliana]], [[Adebimpe Oyebade]], Olarotimi Fakunle, [[Olumide Oworu]], [[Jide Awobona]], Ibraheem Lateef Adebayo da [[Muyiwa Ademola]].
''Lisabi: An haifi Labari'' ne a Cibiyar John Randle don Al'adu da Tarihi a Onikan, Legas, a ranar 9 ga Janairun 2025, kuma an sake shi a Amurka a ranar 10 ga Janairu 2025 akan [[Netflix]].
== Takaitaccen Bayani ==
Labarin haihuwar da hawan jarumin Lísàbí Agbongbo-Akala, wanda aka ƙaddara ya jagoranci da kare mutanen Egba daga mai mulki mai yaudara.
== Masu ba da labari ==
* [[Lateef Adedimeji]] a matsayin Lisabi
* [[Juliana Olayode|Olayode Juliana]] a matsayin Olori Alaafin
* Boma Akpore a matsayin Osogbenro
* [[Adebimpe Oyebade|Mo Bimpe Adedimeji]] a matsayin Ikeola
== Saki da karɓa ==
''Lisabi: An haifi Labari'' don saki a watan Janairun 2025 bayan kashi na farko, Lisabi: The Uprising . Sanarwar fim din ta haifar da farin ciki tsakanin masu sauraro da masana tarihi, tare da mutane da yawa suna yaba da mayar da hankali ga labarun tarihin Afirka.
An fara fim din ne a Cibiyar John Randle don Al'adu da Tarihi ta Yoruba a Onikan, Legas, a ranar 9 ga Janairun 2025. Daga baya aka sake shi a manyan gidajen silima na Najeriya kuma ya fara fitowa ta hanyar [[Netflix]] a ranar 10 ga Janairun 2025.
== Manazarta ==
keumvsl2cs5bvtrpdidbb0q13t9zqf9
Yau ce Ranan ta
0
157017
969932
969365
2026-10-20T16:43:03Z
Ashiru Lawal
24821
969932
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
dppsuka02wnrwzoilrwbhbagtfyy89h
969933
969932
2026-10-20T16:45:35Z
Ashiru Lawal
24821
969933
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
1jgi4izat106xsqfgm5ac2kihuul3w7
969934
969933
2026-10-20T16:49:52Z
Ashiru Lawal
24821
969934
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
jz8utw4e9ilvvn54lhfg79f75n3673c
969935
969934
2026-10-20T16:51:12Z
Ashiru Lawal
24821
969935
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse.ng/movies
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
azbzq8uxvrn5vbfenows9wi0ayma3zv
969936
969935
2026-10-20T16:53:37Z
Ashiru Lawal
24821
969936
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginative-and-clever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http://pulse
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
i1kcukbz67gbqdxov7c32r4wpkhqfef
969937
969936
2026-10-20T16:54:35Z
Ashiru Lawal
24821
969937
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginativever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124052533/http:
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
6rr3fqsj3f419joz1s18452ig332qai
969938
969937
2026-10-20T16:56:52Z
Ashiru Lawal
24821
969938
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginativever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
9bywrjmk6dz8dcztfr4tugxhbyhh2a5
969939
969938
2026-10-20T16:57:31Z
Ashiru Lawal
24821
969939
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginativever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead |archive-url=https://web
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
mx40ffcjc0vv5faeauyvmexc2o8kc0r
969940
969939
2026-10-20T16:59:24Z
Ashiru Lawal
24821
969940
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginativever-comedy-movie-id5498634.html |url-status=dead
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
4jgai06r0a5f73yw1epiqxwda7n9hvp
969941
969940
2026-10-20T17:01:21Z
Ashiru Lawal
24821
969941
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginativever-comedy-movie-id5498634.html
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
si0isvezn5v1e15mz0ul0u2brsr9h0t
969942
969941
2026-10-20T17:02:20Z
Ashiru Lawal
24821
969942
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an-imaginativever-
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
kl8y6vx54rvh99un71r3jas39clhofw
969943
969942
2026-10-20T17:03:38Z
Ashiru Lawal
24821
969943
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its-her-day-is-an
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
q05b05vxyzkd8zao2xwx6erb356qo00
969957
969943
2026-10-20T18:20:08Z
Ashiru Lawal
24821
969957
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie-review-its
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
bls7ex5il0kx553j9eh2wy9sub7hius
969958
969957
2026-10-20T18:20:37Z
Ashiru Lawal
24821
969958
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse-movie
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
h10jggndnq76hw52b2v0pla6oqjv3b0
969959
969958
2026-10-20T18:20:55Z
Ashiru Lawal
24821
969959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies/pulse
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
i3y2jru4ujdwf9b5j0ibgbt7wmfz75f
969961
969959
2026-10-20T18:22:03Z
Ashiru Lawal
24821
969961
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng/movies
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
hr1mes3osfz9wd8ea6zblzsx1ed5phh
969962
969961
2026-10-20T18:22:31Z
Ashiru Lawal
24821
969962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://pulse.ng
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
fpfdz9ipxhd3qof9bm58jal48tezuzb
969963
969962
2026-10-20T18:24:05Z
Ashiru Lawal
24821
969963
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie |url=</nowiki>http://
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
e1eas0b29slj69zhx23rrl22k2zs6yl
969965
969963
2026-10-20T18:24:56Z
Ashiru Lawal
24821
969965
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy movie
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
q3wj8guyq9vh960pxy1ale0ybhyb6vp
969966
969965
2026-10-20T18:25:16Z
Ashiru Lawal
24821
969966
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever comedy
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
k1qc30uodnn7yo6h6m96y7ad2v3eopd
969968
969966
2026-10-20T18:25:31Z
Ashiru Lawal
24821
969968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
I
{{Databox}}
t's Her Day fim ne na wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo a Najeriya na 2016 <ref>{{Cite web |author-link=360nobs |date=16 September 2016 |title=Movie Review: It's Her Day |url=https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118051110/https://www.360nobs.com/2016/09/movie-review-day/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=16 January 2017}}</ref> game da ma'aurata masu aure daga bangarori daban-daban na zamantakewa da gwagwarmayar da suka haɗu yayin da suke shirin bikin aurensu na ƙarshe. Bovi Ugboma ya taka rawar Victor, wani sabon mutum da ya yi alkawari wanda aka matsa masa ya ba budurwarsa mai son abin duniya, [[Nicole Scherzinger|Nicole]] ([[Ini Dima-Okojie]]) bikin auren almara mai ban sha'awa. [[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din kuma Aniedi Anwah ne ya ba da umarni kuma an fara shi a ranar 9 ga Satumba 2016 a Legas, Najeriya.
<nowiki><ref>{{Cite web |author-link=Pulse Nigeria |date=25 September 2016 |title="It's Her Day" is an imaginative and clever
== Bayani game da shi ==
Victor ya isa gida daga Burtaniya don ya auri budurwarsa, Nicole Hernández mai cike da tashin hankali wanda ba ya ɓata lokaci yana shirin bikin auren mafarkinta. Tare da mahaifiyar Nicole mai girman kai tana tsoma baki a kan kowane daki-daki, Victor ya ga farashin ya wuce kasafin kudin sa. Duk da gargadi akai-akai daga abokinsa mafi kyau Omonigho wanda Nicole ta ƙi - tare da danginsa na Warri ciki har da Aunty Foweh - Victor yana matsawa ya kwantar da hankali ba kawai Nicole da mahaifiyarta ba har ma da 'yan uwan Hernández masu bukata - Stacey, Nancy, da Augusta. Tare da taimakon babban mai tsara bikin aure, Hernándezes sun yi watsi da kowane daki-daki na babban ranar Nicole, yayin da ake watsi da shawarwarin Victor ko kuma a yi ma
Matsalar ta faru a bikin auren ma'auratan lokacin da Victor ya yayyafa amaryarsa da [[Naira|bayanan naira]] maimakon takardun dala. Ya nemi gafara, amma bukatun Nicole na ci gaba. Yanzu ya yi nadama da ya rabu da Angela, tsohuwar budurwa da ya bar Nicole, kuma yayi ƙoƙari ya dawo da ita. Koyaya, ta ga fuskarsa kuma ta shawarce shi da ya yi tsayayya da kasancewa da bayyanar don tasiri. A lokacin zaman ba da shawara kafin aure, Victor da Nicole sun tayar da rikici lokacin da ta mai da hankali kan Candy Crush kuma ta yi watsi da taron. Ya rabu da ita, wani mataki Omonigho ya amince, amma bayan ya gano cewa Angela yanzu tana da sabon mutum, sai ya sulhunta da Nicole.
Victor ya tara abokansa don su tsaya a matsayin yaudara ta hanyar tattaunawar waya tare da Hernándezes bayan sun dage kan yin rajistar shahararrun masu fasahar kiɗa don yin bikin aure. An gudanar da wani biki, kuma washegari Victor, wanda ya yi fama da rashin jin daɗi daga daren da ya gabata, ya firgita cewa ya makara zuwa bikin. Ma'aikatansa sun kara tsananta yanayin ta hanyar hayar ''kekes'' don kai shi da ma'aikatansa zuwa coci, cika tsohuwar yarjejeniya. Sun isa tsakiyar hira da Mista Hernández ya yi da HipTV, wanda ya sa ta kunya kai tsaye a cikin iska, kuma ta buge shi a gaban abokansa masu tsoro. Bayan ya fahimci cewa Nicole za ta kasance mai girman kai har abada bayan ta ƙi zobe dinsa, Victor ya jefa ta a bagaden kuma ya fita.
Victor da ango sun isa gidan Angela kuma sun roƙe ta ta yi la'akari da sake farfado da tsohuwar dangantakarta. Ko da yake ta yarda da neman gafara, Angela ba ta manta da raunin da ta jimre ba bayan ya watsar da ita, kuma ta kore su da bulala.
== Masu ba da labari ==
* [[Bovi|Bovi Ugboma]] a matsayin Victor Elomena / Victor Smith
* [[Ini Dima-Okojie]] a matsayin Nicole Hernández
* [[Shafy Bello|Shaffy Bello]] a matsayin Mrs Hernández
* Toni Tones a matsayin Stacy Hernández
* Thelma Ezeamaka a matsayin Augusta Hernández
* [[Amanda Ebeye|Amanda Mike-Ebeye]] a matsayin Nancy Hernández
* [[Adunni Ade]] a matsayin Caroline, mai shirya bikin aure
* [[Najite Dede]] a matsayin Aunty Foweh
* [[Gregory Ojefua]] a matsayin Omonigho
* Femi Durojaiye a matsayin Dede
* Wannan Lami George a matsayin Victoria
* [[Omoni Oboli]] a matsayin Angela
== Fitarwa ==
[[Bovi|Bovi Ugboma]] ne ya samar da fim din. Aniedi Anwah ne ya ba da umarni.
A cikin Kountry Kulture Network, wanda aka rarraba ta Silverbird Distribution.
== Saki ==
An fara fim din ne a Legas, Najeriya a ranar 9 ga Satumba.
== Manazarta ==
l5rpt47wewovbjfotru645yyiwdyl25
DJ Abass
0
159765
969951
867801
2026-10-20T18:02:20Z
Hauwa'u lawal ardo
27936
969951
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''DJ Abass''' (wanda aka haifa a matsayin '''Abass Abayomi Tijani''' ) ƙwararren mai ba da shawara ne kan harkokin watsa labarai da nishaɗi, mai watsa shirye-shirye, DJ, kuma mai kula da harkokin wasanni da wasanni da ke zaune a Burtaniya. Shi ne shugaban kamfanin nishaɗi da kula da kafofin watsa labarai, DJAMEDIA. <ref>{{Cite web |title=DJAMEDIA – Media Consulting and Promotion |url=https://djamedia.com/ |access-date=18 May 2020 |website=Djamedia.com}}</ref> Haka kuma sananne ne a cikin al'ummar Najeriya da Afirka a Burtaniya saboda gabatar da kuma haɗa shirin talabijin na ''Gabatarwa'' da kuma shirin "Big Nigerian Independence Independence Intro Jam".<ref>Redirecting". Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 20 January 2012.</ref><ref>ANCHOR BABY UK PREMIERE IN PICTURES". Thenigerianvoice.com. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>DJAMEDIA's Fotos from The World Premiere of THE MIRROR BOY". Nigeriaa2z.com. 28 February 2011. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>ANCHOR BABY UK PREMIERE IN PICTURES". Modern Ghana.</ref><ref>NEL Awards | Rewarding Excellence". Archived from the original on 7 March 2014. Retrieved 7 March 2014.</ref><ref>Welcome to Amlap Publishing". Amlappublishing.com. Archived from the original on 23 March 2012. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>YouTube – Gbenga Adeyinka 1st @ BIG2004". YouTube. Retrieved 18 May 2020.</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
DJ Abass, wanda sunansa na haihuwa shine Abass Abayomi Tijani, an haife shi a Landan ga Kolawole Rasak Tijani da Deborah Kojusola Tijani, ma'aikaciyar jinya kuma ungozoma. Daga nan ya koma Najeriya tare da ƙaninsa, inda ya yi karatu a Makarantar Nursery da Firamare ta Mate, Legas; Baptist Academy, Obanikoro, Lagos sannan daga baya ya yi Makarantar Sakandare ta Baptist, Port Harcourt. Ya ci gaba da karatu a Jami'ar Ado-Ekiti (wadda a da Jami'ar Jihar Ondo ce, wacce yanzu Jami'ar Adekunle Ajasin ce ), inda ya sami digiri a fannin kimiyyar siyasa. DJ Abass shi ne ɗan fari cikin 'ya'ya huɗu kuma yana da 'yan'uwa biyu.<ref>Welcome to The Bustline Blog: @ THE 18TH AFRICAN FILMS AWARDS UK". Bustlineyetundeoduwole.blogspot.com. 7 November 2014. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>Photos from UK premiere of Emem Isong's Bursting Out - ModernGhana.com". Archived from the original on 16 January 2014. Retrieved 21 October 2012.</ref><ref>Black TV Guide » Afro Hair and Beauty LIVE 2013". Archived from the original on 16 January 2014. Retrieved 1 January 2012</ref><ref>"DJAMEDIA UK: PHOTOS: Wande Coal, Kiss Daniel, Patoranking & others shine at Smade Easter Afrofest 2016". Djamediauk.blogspot.com. 1 April 2016. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>CAST YOUR VOTE". Modernghana.com. Retrieved 18 May 2020</ref>
== Farkon aikina ==
DJ Abass ya fara aikinsa a matsayin wanda ya kafa kungiyar DJs ta Najeriya a Burtaniya a shekarar 2000. Ya shirya kade-kade da suka nuna DJs na Najeriya, wanda hakan ya taimaka wajen daukaka martabar wakokin Najeriya a kasashen waje. A shekarar 2002, ya koma kula da mawaka, yana aiki da kungiyoyi kamar Solek Crew da kuma jagorantar mawaka kamar KAS. Wannan ya kara karfafa rawar da yake takawa wajen bunkasa wakokin Najeriya da al'adunsu a Burtaniya. <ref name=":1">{{Cite web |title=Abass Abayomi Tijani (DJ Abass |url=https://africabokutalent.org/ |access-date=24 August 2024 |website=Africa Boku Talent}}</ref><ref>Nigeria: DJ Abbass Bereaved". All Africa. 28 June 2008. Retrieved 7 February 2026</ref><ref>PRESS RELEASES « BEFFTA AWARDS". Beffta.com. Archived from the original on 22 October 2022. Retrieved 18 May 2020.</ref>
Baya ga aikinsa a fannin kula da mawaka, DJ Abass ya shahara a matsayin mai watsa shirye-shirye lokacin da ya fara gabatar da kuma hada shirin waka ''na Intro Live tare da DJ Abass'' a Ben TV. Wannan shirin ya kasance wani muhimmin dandali ga mawakan Afirka, domin ya kunshi hirarraki da wasan kwaikwayo kai tsaye daga taurari kamar [[Sunny Ade|King Sunny Adé]] da [[2Baba|2Face Idibia]] . Tasirin DJ Abass ya wuce masana'antar kiɗa kawai. Ya kuma taka muhimmiyar rawa wajen shirya da kuma kula da shirye-shiryen fina-finan Nollywood a Burtaniya ta hanyar kamfaninsa na kafofin watsa labarai, DJAMEDIA. Wannan kamfani ya zama jagora a fagen nishaɗin Afirka a Burtaniya, yana gudanar da manyan taruka da shirye-shiryen farko na fina-finai kamar ''[[The Mirror Boy]]'' da ''[[Anchor Baby (fim)|Anchor Baby]]'' .<ref name=":0">{{Cite web |date=16 May 2021 |title=DJ Abass: Celebrating Black Excellence In Broadcasting And Entertainment |url=https://dukeintmagazine.com/ |website=Duke International Magazine}}</ref> <ref>{{Cite web |title=DJ ABASS: On the Evolution of Afrobeats |url=https://gazelleafrica.com/ |access-date=24 August 2024 |website=Gazelle Africa}}</ref><ref>PRESS RELEASES « BEFFTA AWARDS". Beffta.com. Archived from the original on 22 October 2022. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>.</ref><ref>"DJAMEDIA UK: Photos from 'An Evening With Funke Akindele' in London." Djamediauk.blogspot.com. 12 June 2016. Retrieved 18 May 2020.</ref><ref>AllAfrica.com: Africa: First Ever Africa House During London Olympics". Archived from the original on 4 September 2012. Retrieved 5 September 2012.</ref><ref>"Nigerian Corner at Notting Hill Carnival 2012 on Adela Street | Sturvs". Archived from the original on 25 August 2012. Retrieved 21 October 2012.</ref>
A shekara ta 2000, DJ Abass ya kasance memba na kafa ƙungiyar DJs ta Najeriya reshen Burtaniya <ref>{{Cite web |title=NIGERIAN DJs UK Green & White Industry Party 2011 (Pt1 of 2) |url=https://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150314537556812.367232.503876811&type=1&l=4760d6a012 |access-date=18 May 2020 |website=Facebook.com}}</ref> kuma ya taimaka wajen shirya jerin kade-kade da wake-wake da ke nuna mafi kyawun DJs na Najeriya a Burtaniya. <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 1Xtra - DJ Edu - Destination Africa, Guest Mix From DJ Abass Repping Nigeria |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b012qs3j |access-date=18 May 2020 |website=BBC}}</ref>
A shekara ta 2002, ya koma kula da mawaka lokacin da ya haɗu da Soji Adebayo, Michael Oloyede, da Michael Enebeli (wanda aka fi sani da Don Jazzy ) suna wasa a matsayin Solek Crew a wani wuri na dare na mako-mako. Daga baya ya fara jagorantar ƙungiyar ba bisa ƙa'ida ba, wadda ta zama ɗaya daga cikin mawakan 'yan asalin Najeriya mafi zafi a Burtaniya. Ƙungiyar ta fito a matsayin babban jarumi a taruka da yawa, musamman The BIG Nigerian Independence Intro Jam da The Nigerian Corner at the Notting Hill Carnival . DJ Abass ya kuma haɗu kuma ya ba wa mawakan KAS jagoranci a wannan lokacin kuma ya tafi da shi zuwa wata tafiya ta waƙa zuwa Najeriya a shekara ta 2006. [ ]
== Talabijin ==
.A shekara ta 2003, DJ Abass ya gabatar kuma ya shirya wani shirin kiɗa kai tsaye a talabijin a cikin shirin kiɗan da ya shahara na ''Gabatarwa Kai Tsaye tare da Dj Abass'' . Shirin ya nuna waƙoƙin Najeriya da Afirka ne kawai ta hanyar hirarraki kai tsaye da kuma bidiyon kiɗan farko. ''Gabatarwa Kai Tsaye'' shiri ne na talabijin na tsawon awanni biyu kuma shine tunanin abokinsa nagari [[Ayo Shonaiya]] . An watsa shi a Ben TV (da kuma daga baya OBE TV) kuma an gan shi a ko'ina cikin Turai da wasu sassan Arewacin Afirka. Baƙi a shirin sun haɗa da taurari kamar King Sunny Adé, Chaka Demus &amp; Pliers, [[D'banj]], Nneka, Eldee, 2Face Idibia, [[P-Square]], [[JJC Skillz|JJC]], Erykah Badu, George Clinton, [[Brenda Fassie (mawaƙiya)|Brenda Fassie]], Ying Yang Twins, Wasiu Ayinde Marshall, Lady Saw, [[Shina Peters|Sir Shina Peters]], Werason, da [[Ebenezer Obey]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
[[Fayil:DJA_with_Chris_Tucker.jpg|thumb|DJ Abass tare da Chris Tucker]]
''Gabatar da'' shirin talabijin ya samu nasarori a cikin shirin Intro, wanda ya hada da The BIG Nigerian Independence Intro Jam, The Intro Summer Jam, da The Intro Christmas Jam. Fitaccen mawakin nan na Najeriya [[D'banj]] ya fara yin wasansa na farko shi kaɗai a bikin BIG Independence Intro Jam na shekarar 2004, kuma bayan 'yan kwanaki, ya kasance bako a hirarsa ta farko da aka yi ta talabijin a cikin ''shirin Intro tare da DJ Abass.'' <ref>{{Cite web |title=Redirecting |url=http://thesporahshow.blogspot.com/2011/02/why-do-people-hold-on-keeping-most.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304134039/http://thesporahshow.blogspot.com/2011/02/why-do-people-hold-on-keeping-most.html |archive-date=4 March 2016 |access-date=20 January 2012}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
dv5e3d1zn4g3xssuy219d0ior20xrgi
Faisal bin Abdulaziz Al Muqrin
0
161482
969974
961713
2026-10-20T18:49:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969974
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Faisal bin Abdulaziz bin Mohammed bin Ayyaf Al-Muqrin''' Yarima ne na Saudiyya wanda ya rike mukamin magajin garin [[Riyadh]] tun daga ranar 26 ga Nuwamba, 2019. <ref>{{Cite web |date=26 November 2019 |title=Prince Faisal bin Abdulaziz appointed as Riyadh mayor by royal decree |url=https://www.arabnews.com/node/1590146/saudi-arabia |access-date=18 June 2020 |website=Arab News}}</ref> Ya ƙware a cikin tsarawa da gudanarwa na birane kuma yana da digiri na biyu a cikin "Tsarin Birni da Yankin da Gudanarwa. " Mahaifinsa, Yarima Abdulaziz bin Mohammed bin Ayyaf Al-Muqrin, mai ba da shawara ne ga mai kula da Masallatai Masu Tsarki Biyu [[Salman bin Abdulaziz Al Saud|Sarki Salman bin Abdulaziz]], kuma Mataimakin Ministan Tsaro na Kasa.<ref>{{Cite web |title=عام / أمر ملكي : تعيين صاحب السمو الأمير فيصل بن عبدالعزيز بن محمد بن عياف آل مقرن أميناً لمنطقة الرياض بالمرتبة الممتازة وكالة الأنباء السعودية |url=https://www.spa.gov.sa/viewfullstory.php?lang=ar&newsid=2003467#2003467 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613175617/https://www.spa.gov.sa/viewfullstory.php?lang=ar |archive-date=13 June 2019 |access-date=2019-11-26 |website=www.spa.gov.sa}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=سمو الأمير فيصل بن عبد العزيز بن عياف |url=https://princefaisal.alriyadh.gov.sa/ |access-date=2024-11-01 |website=princefaisal.alriyadh.gov.sa |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326114329/https://princefaisal.alriyadh.gov.sa/ |url-status=dead }}</ref>
Yarima Faisal yana jagorantar kungiyoyi da yawa, kamfanoni, da allon daraktoci ban da rawar da yake takawa a yanzu. Ya kuma jagoranci majalisun da kwamitoci da yawa a cikin [[Saudi Arebiya|Masarautar Saudi Arabia]] . Tare da kwarewar kwararru a ci gaban birane, ya yi aiki tare da kamfanoni daban-daban a cikin Saudi Arabia da kuma duniya. Ya ba da gudummawa ga ayyukan da yawa a Royal Commission for Riyadh City kuma ya haɗa kai da kamfanonin gine-gine a [[Tarayyar Amurka|Amurka]], [[Kanada]], da [[Faransa]]. Ya kuma yi aiki a matsayin malami da mataimakin koyarwa a [[Jami'ar Harvard]] da Jami'ar King Saud . <ref>{{Cite web |title=Leadership |url=https://remat.sa/en/pages/leaders.aspx |access-date=2024-11-01 |website=remat.sa |archive-date=2024-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202202815/https://remat.sa/en/pages/leaders.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=فيصل عبدالعزيز بن محمد بن عياف {{!}} Faculty members |url=https://faculty.ksu.edu.sa/en/faalmogren |access-date=2024-11-01 |website=faculty.ksu.edu.sa}}</ref>
== Ilimi ==
Ya sami digiri na farko tare da girmamawa daga Kwalejin Gine-gine da Shirye-shiryen a Jami'ar King Saud . Ya sami digiri na biyu a fannin Gine-gine da Urban Design daga Jami'ar Columbia da ke New York a shekarar 2014. <ref>{{Cite web |date=8 January 2016 |title=Faisal Almogren (MUP '16) |url=https://www.gsd.harvard.edu/2016/01/faisal-almogren/ |website=gsd.harvard.edu |access-date=13 July 2026 |archive-date=14 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614233830/https://www.gsd.harvard.edu/2016/01/faisal-almogren/ |url-status=dead }}</ref> A shekara ta 2016, ya kammala digiri na biyu a fannin Shirye-shiryen Birane da Gudanarwa a [[Jami'ar Harvard]]. Takardar bincikensa tana da taken: "Ci gaban Birane da Gudanarwa: Riyadh da Gulf Cities. " An ba shi PhD a cikin "Tsarin Birane da Yankin" daga Jami'ar California, Berkeley, a cikin 2023.<ref>{{Cite web |title=Faisal Al Muqrin, PH.D. Students - City and Regional Planning |url=https://ced.berkeley.edu/academics/city-regional-planning/people/phd-students/faisal-almogren |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620144015/https://ced.berkeley.edu/academics/city-regional-planning/people/phd-students/faisal-almogren |archive-date=20 June 2020 |access-date=18 June 2020 |website=ced.berkeley.edu}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=أخبار 24 |date=2019-11-26 |title=السيرة الذاتية لأمين منطقة الرياض الجديد الأمير فيصل بن عياف |url=https://www.akhbaar24.com/article/detail/468953 |access-date=2024-11-01 |website=أخبار 24 |language=ar}}</ref>
== Ayyukan sana'a ==
Yarima Faisal ya yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan tsara birane a Royal Commission for [[Riyadh]] city kuma a matsayin mai tsara zane da nazarin birane a Skidmore, Owings &amp; Merrill a [[Tarayyar Amurka|Amurka]], da sauran matsayi a fagen tsara birane. An nada shi a matsayin Magajin garin Riyadh ta hanyar dokar sarauta a ranar 26 ga Nuwamba, 2019 (29 / 3 / 1441H). <ref>{{Cite web |title=أمانة منطقة الرياض |url=https://www.alriyadh.gov.sa/en/content/AboutAmana/THJFOTBjWHdwL289 |access-date=2024-11-01 |website=www.alriyadh.gov.sa |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920145835/https://www.alriyadh.gov.sa/en/content/AboutAmana/THJFOTBjWHdwL289 |archive-date=2024-09-20 |url-status=dead}}</ref> Garin Riyadh yana daya daga cikin mafi girma a Saudi Arabia dangane da fa'ida da iko, yana kula da kananan hukumomi 63 a fadin yankin Riyadh, gami da birane, gwamnatoci, da gundumomi. Yarima Faisal ya himmatu ga inganta ayyukan karamar hukumar, ya kaddamar da aikin Riyadh Humanization a cikin unguwa da yawa da sake fasalin karamar hukumar tare da sabon tsarin aiki da aka gabatar a cikin 2022.<ref>{{Cite web |last=عبدالله |first=أحمد |title=في اليوم العالمي للمدن.. توجه سعودي لـ”أنسنة” مدن المملكة |url=https://www.aljazeera.net/lifestyle/2022/11/1/%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A-%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%82 |access-date=2024-11-01 |website=الجزيرة نت |language=ar}}</ref><ref name=":0"/>
'''Kungiyoyi da Kamfanoni'''
Yana jagorantar kungiyoyi da kamfanoni da yawa, ciki har da:
* Shugaban kamfanin Riyadh Holding Company.<ref>{{Cite web |title=نبذة عن شركة الرياض القابضة |url=https://arriyadhholding.com.sa/About-Us/About |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220215839/https://arriyadhholding.com.sa/About-Us/About |archive-date=20 December 2022 |access-date=21 December 2022 |website=arriyadhholding.com.sa}}</ref>
* Shugaban, Kamfanin Ci Gaban Riyadh.<ref>{{Cite web |title=Leadership |url=https://riyadh.dev/en/leadership/ |access-date=2024-11-01 |website=Riyadh Development Company |language=en-US |archive-date=2024-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202202739/https://riyadh.dev/en/leadership/ |url-status=dead }}</ref>
* Shugaban, Kamfanin Ci Gaban Rimat Riyadh <ref name=":3">{{Cite web |title=Leadership |url=https://remat.sa/en/pages/leaders.aspx |access-date=2024-11-01 |website=remat.sa |archive-date=2024-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202202815/https://remat.sa/en/pages/leaders.aspx |url-status=dead }}</ref>
* Shugaban, Cibiyar Ayyukan Infrastructure, Yankin Riyadh <ref>{{Cite web |title=Our Mission {{!}} RIPC |url=https://www.ripc.gov.sa/en/about |access-date=2024-11-01 |website=www.ripc.gov.sa |language=en}}</ref>
* Shugaban, Cibiyar Ci gaban Birane ta Larabawa.<ref>{{Cite web |last=سبق |date=2022-10-06 |title="المغيري" مديرًا عامًّا لـ"المعهد العربي لإنماء المدن" |url=https://sabq.org/saudia/regions/uorm4f9xbj |access-date=2024-11-01 |website=صحيفة سبق الالكترونية |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |title=Prince Faisal bin Abdul Aziz bin Ayyaf – Arab Urban Development Institute |url=https://araburban.org/en/crew/prince-faisal-bin-abdul-aziz-bin-ayyaf/ |access-date=2024-11-01 |language=en-US}}</ref>
'''Membobin kwamitin da kwamitocin'''
Ya rike mukamai da yawa na gudanarwa a kan allon kamfanoni da cibiyoyi da yawa, gami da: <ref>{{Cite web |title=عام / وزارة الثقافة تعلن تشكيل مجلس إدارة هيئة فنون العمارة والتصميم |url=https://www.spa.gov.sa/2114589 |access-date=2024-11-01 |website=spa.gov.sa |language=ar}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |title=سمو الأمير فيصل بن عبد العزيز بن عياف |url=https://princefaisal.alriyadh.gov.sa/#skills |access-date=2024-11-01 |website=princefaisal.alriyadh.gov.sa |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326114329/https://princefaisal.alriyadh.gov.sa/#skills |url-status=dead }}</ref><ref name=":3"/>
* memba na kwamitin, Royal Commission for Riyadh City <ref>{{Cite web |title=about-us |url=https://www.rcrc.gov.sa/en/about-us |access-date=2026-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714044838/https://www.rcrc.gov.sa/en/about-us |archive-date=2026-07-14 |url-status=dead}}</ref>
* memba, Majalisar Yankin Riyadh <ref name=":1"/>
* memba na kwamitin, Hukumar Raya Diriyah Gate . <ref>{{Cite web |title=مجلس إدارة هيئة تطوير بوابة الدرعيّة |url=https://dgda.gov.sa/our-company/our-leadership.aspx?lang=ar-sa |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610021158/https://dgda.gov.sa/our-company/our-leadership.aspx?lang=ar-sa |archive-date=2024-06-10 |access-date=27 June 2024}}</ref>
* memba na kwamitin, Kamfanin Zuba Jari na Qiddiya
* memba na kwamitin zartarwa, New Murabba Development Company.
* memba na kwamitin, Gidauniyar Sarki Salman Park
* memba na kwamitin, Riyadh Non-Profit Foundation
* memba na kwamitin, Kamfanin Ci gaban Al-Soudah
* memba na kwamitin, Gidauniyar Sports Boulevard . <ref>{{Cite web |title=Learn about the Sports Boulevard - The world's largest linear park. |url=https://sportsboulevard.sa/en/about-us |access-date=2024-11-01 |website=sportsboulevard.sa |language=en}}</ref>
* memba na kwamitin, Hukumar Gine-gine da zane-zane
* memba na kwamitin, Kamfanin Ci gaban Filin Jirgin Sama na Sarki Salman
* memba na kwamitin, Riyadh Airlines
* Kwamitin Amintattun memba, Gidauniyar Taimako ta Riyadh don Kimiyya
* memba na kwamitin, Tuwaiq Nature Reserve
* memba na kwamitin, Kamfanin Riyadh Holding Company for Investment and Development
* memba na kwamitin, Asusun Zuba Jari na Ayyuka
* memba na kwamitin, Cibiyar Mazaunin Premium
* memba na kwamitin gudanarwa, Green Riyadh Project.
* Shugaban, Kwamitin Gudanarwa, Karamar Hukumar Riyadh.
* Shugaban, Majalisar Ba da Shawara, Gidajen Kasa da Kasa na Sarki Abdullah.
* Shugaban, Kwamitin Gudanarwa, Shirin Wadi Al-Sulay.
* Shugaban, Kwamitin Gudanarwa, Inganta Yanayin Birane.
* Shugaban, Kwamitin Gudanarwa, Kula da Birni.
* Shugaban, Kwamitin Kulawa, Ayyukan Kasuwanci.
* Shugaban, Kwamitin Gudanar da Kudi.
* Shugaban, Kwamitin Canjin Dijital.
* Shugaban, Kwamitin Shirye-shirye da Ci Gaban.
* Shugaban, Kwamitin Ƙananan Hukumomi.
* Shugaban, Kwamitin Shirye-shiryen da Canjin Cibiyoyin.
== Littattafai ==
Yarima Faisal ya wallafa littattafai da yawa, takardun bincike, labarai, da wallafe-wallafe, gami da: <ref>{{Cite web |title=أمانة منطقة الرياض |url=https://www.alriyadh.gov.sa/ar/Mayors/NXhKY1pRRlJBaWs9 |access-date=2024-11-01 |website=www.alriyadh.gov.sa |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220214130/https://www.alriyadh.gov.sa/ar/Mayors/NXhKY1pRRlJBaWs9 |archive-date=2022-12-20 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=abdullah |first=fahad |date=2023-02-26 |title=من هو الأمير فيصل بن عبدالعزيز بن عياف |url=https://almanshorat.com/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D9%81%D9%8A%D8%B5%D9%84-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%D9%8A%D8%B2-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%8A%D8%A7%D9%81/ |access-date=2024-11-01 |website=المنشورات |language=ar |archive-date=2023-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313065933/https://almanshorat.com/%d9%85%d9%86-%d9%87%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%85%d9%8a%d8%b1-%d9%81%d9%8a%d8%b5%d9%84-%d8%a8%d9%86-%d8%b9%d8%a8%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%b2%d9%8a%d8%b2-%d8%a8%d9%86-%d8%b9%d9%8a%d8%a7%d9%81/ |url-status=dead }}</ref>
Tsarin birni mai amfani: Wani ra'ayi na daban akan Shirye-shiryen a Riyadh . Ya kuma rubuta wani labarin da aka sake dubawa a cikin Jaridar Duniya ta Nazarin Gabas ta Tsakiya a cikin 2017 mai taken "Reprioritizing the Human Element in Gulf Cities' Development".
Ya rubuta littafin Turning Points... Ginin Birni a Riyadh da Gulf, wanda Tara Publishing ta buga a cikin 2017.
Ya wallafa wata takarda mai taken "Birni a Gabas ta Tsakiya mai tasowa" a cikin Harvard Graduate School of Design Exhibition a cikin 2016.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
fs5ugqjbvnacihizokcx8ihgqh82jhy
Susanne Erichsen
0
163920
969842
969576
2026-10-20T11:59:14Z
Baby juuu
38856
/* Tilasta aikin soja na Tarayyar Soviet */
969842
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Susanne Erichsen,''' (an haife ta 30 ga watan Disamba a shikara 1925 a [[Berlin]] - Steglitz - 13 ga Janairu 2002 a Berlin) sarauniyar kyau ce ta Jamus, mai tallan kayan kawa kuma 'yar kasuwa. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref>
== Tilasta aikin soja na Tarayyar Soviet ==
A ranar 15 ga watan Yuni, 1945, ta auri wani injiniya ɗan ƙasar Norway Sven Erichsen, a lokacin tana aiki a wani ɗakin fina-finai a Potsdam, wanda a lokacin yake yankin da aka mamaye Soviet . Sojojin Soviet sun yi alƙawarin ƙaura da su zuwa Norway ta Moscow, amma maimakon haka aka tura ma'auratan zuwa Stalinogorsk don aikin tilas don sake gina garin . Bayan watanni biyar, an mayar da mijinta Norway, kuma ba ta sake ganinsa ba. Susanne Erichsen ta yi aiki tukuru na tsawon shekaru biyu, ciki har da aiki a wani wurin hakar kwal a Siberia . Ba a mayar da ita gida zuwa Berlin ba sai a shekarar 1947, lokacin da, saboda yunwa da cin zarafi, ta yi rashin lafiya sosai har ba za ta iya ci gaba da amfani da ita ba.
== Sana'ar kwalliya da tallan kayan kwalliya ==
A [[Jamus]], wata ' [[Ɗan jarida|yar jarida mai]] gabatar da kayan kwalliya ta gano ta kuma ta yi aiki a shekarun da suka biyo baya a matsayin mai tallata kayan kwalliya da kuma mai daukar hoto. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref> A lokacin da take hutu a tsibirin Sylt a farkon bazara na 1950, ta shiga gasar kyau ta Miss Schleswig-Holstein, kuma ta yi nasara. <ref name="Toledo Blade" />
A ranar 2 ga Satumba 1950 aka naɗa ta a matsayin Miss Germany a Kurhaus na Baden-Baden . <ref name="Dachshund Love">{{Cite web |date=9 March 2008 |title=Dachshunds in Pop Culture: Susanne Erichsen |url=http://dachshundlove.blogspot.co.il/2008/03/dachshunds-in-pop-culture-susanne.html |access-date=8 July 2014 |publisher=Dachshund Love}}</ref> Masu tsara kayan kwalliya na Berlin kamar Heinz Oestergard da Gehringer & GLUPP sun halarci taron. Bikin bayar da kyautar ya kasance abin kunya; alkalai biyar daga cikin bakwai sun yi zanga-zanga saboda gaskiyar cewa Erichsen ya taɓa yin aure sau ɗaya a baya ya karya dokoki. Duk da haka, saboda an soke auren Erichsen a hukumance bayan watanni kaɗan, ta ci gaba da yin nasara. Bayan kwana biyar, a ranar 9 ga Satumba, ta shiga gasar Miss Europe a Rimini .
A shekarar 1952, ta yi tafiya a matsayin "Jakadan Salon Jamus" a Amurka. Mujallar ''Life'' ta sadaukar da wani kasidar shafi uku ga Erichsen. <ref name="life">{{Cite magazine|url-status=77–79}}</ref> A kamfanin dillancin labarai na New York, samfuran Frances Gill masu kama da ita sun sami kusan dala 100 a kowace awa (lokacin dala 420), fiye da rabin adadin ma'aikatan masana'antu na Jamus a cikin wata guda. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref>
Bayan zamanta a Amurka, Erichsen ta fara tsara salonta na kanta. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref> Ta kafa kamfanin Susanne Erichsen GmbH, wanda ke da shagunan sayar da kayayyaki a Kurfürstendamm da kuma wuraren samar da kayayyaki a Berlin-Tempelhof . An yaba mata da gabatar da ra'ayin 'matashi' a cikin harshen Jamusanci. <ref name="Toledo Blade" />
A shekarar 1967, ta kafa wata makaranta mai suna "monnequin" da kuma makarantar koyon tukin mota a Berlin, wadda ta shafe shekaru da dama tana jagoranta.
== Mutuwa ==
A farkon shekarar 2002, Erichsen ya mutu sakamakon bugun jini yayin da yake a wani gidan kula da tsofaffi . Tarihin rayuwarta ( ''Ein Nerz und eine Krone. Die Lebenserinnerungen des deutschen Fräuleinwunders'' {{Efn|The term "Fräuleinwunder" was coined by the Munich reporter of ''[[Time Magazine]]'' Franz Spelman in reference to Erichsen and the term caught up in the United States.<ref>Wolfram Knorr, [https://weltwoche.ch/story/entfesseltes-fraeuleinwunder/ Entfesseltes Fräuleinwunder], ''[[Die Weltwoche]]'', April 1, 2021</ref>}}, 2003) an kammala ta wani mawallafi da edita, Dorothée Hansen.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2002]]
[[Rukuni:Haifaffun 1925]]
<references />
raokhlq4hyf8lhk7lfqfmtbrar89w0e
969843
969842
2026-10-20T11:59:34Z
Baby juuu
38856
969843
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Susanne Erichsen,''' (an haife ta 30 ga watan Disamba a shekara 1925 a [[Berlin]] - Steglitz - 13 ga Janairu 2002 a Berlin) sarauniyar kyau ce ta Jamus, mai tallan kayan kawa kuma 'yar kasuwa. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref>
== Tilasta aikin soja na Tarayyar Soviet ==
A ranar 15 ga watan Yuni, a shekara ta alif 1945, ta auri wani injiniya ɗan ƙasar Norway Sven Erichsen, a lokacin tana aiki a wani ɗakin fina-finai a Potsdam, wanda a lokacin yake yankin da aka mamaye Soviet . Sojojin Soviet sun yi alƙawarin ƙaura da su zuwa Norway ta Moscow, amma maimakon haka aka tura ma'auratan zuwa Stalinogorsk don aikin tilas don sake gina garin . Bayan watanni biyar, an mayar da mijinta Norway, kuma ba ta sake ganinsa ba. Susanne Erichsen ta yi aiki tukuru na tsawon shekaru biyu, ciki har da aiki a wani wurin hakar kwal a Siberia . Ba a mayar da ita gida zuwa Berlin ba sai a shekarar 1947, lokacin da, saboda yunwa da cin zarafi, ta yi rashin lafiya sosai har ba za ta iya ci gaba da amfani da ita ba.
== Sana'ar kwalliya da tallan kayan kwalliya ==
A [[Jamus]], wata ' [[Ɗan jarida|yar jarida mai]] gabatar da kayan kwalliya ta gano ta kuma ta yi aiki a shekarun da suka biyo baya a matsayin mai tallata kayan kwalliya da kuma mai daukar hoto. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref> A lokacin da take hutu a tsibirin Sylt a farkon bazara na 1950, ta shiga gasar kyau ta Miss Schleswig-Holstein, kuma ta yi nasara. <ref name="Toledo Blade" />
A ranar 2 ga Satumba 1950 aka naɗa ta a matsayin Miss Germany a Kurhaus na Baden-Baden . <ref name="Dachshund Love">{{Cite web |date=9 March 2008 |title=Dachshunds in Pop Culture: Susanne Erichsen |url=http://dachshundlove.blogspot.co.il/2008/03/dachshunds-in-pop-culture-susanne.html |access-date=8 July 2014 |publisher=Dachshund Love}}</ref> Masu tsara kayan kwalliya na Berlin kamar Heinz Oestergard da Gehringer & GLUPP sun halarci taron. Bikin bayar da kyautar ya kasance abin kunya; alkalai biyar daga cikin bakwai sun yi zanga-zanga saboda gaskiyar cewa Erichsen ya taɓa yin aure sau ɗaya a baya ya karya dokoki. Duk da haka, saboda an soke auren Erichsen a hukumance bayan watanni kaɗan, ta ci gaba da yin nasara. Bayan kwana biyar, a ranar 9 ga Satumba, ta shiga gasar Miss Europe a Rimini .
A shekarar 1952, ta yi tafiya a matsayin "Jakadan Salon Jamus" a Amurka. Mujallar ''Life'' ta sadaukar da wani kasidar shafi uku ga Erichsen. <ref name="life">{{Cite magazine|url-status=77–79}}</ref> A kamfanin dillancin labarai na New York, samfuran Frances Gill masu kama da ita sun sami kusan dala 100 a kowace awa (lokacin dala 420), fiye da rabin adadin ma'aikatan masana'antu na Jamus a cikin wata guda. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref>
Bayan zamanta a Amurka, Erichsen ta fara tsara salonta na kanta. <ref name="Toledo Blade">{{Cite web |title=From Slave Labor Camp to Wealthy Teenage Fashion Business |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19600219&id=uQgwAAAAIBAJ&pg=7189,1968587 |access-date=8 July 2014 |publisher=Toledo Blade}}</ref> Ta kafa kamfanin Susanne Erichsen GmbH, wanda ke da shagunan sayar da kayayyaki a Kurfürstendamm da kuma wuraren samar da kayayyaki a Berlin-Tempelhof . An yaba mata da gabatar da ra'ayin 'matashi' a cikin harshen Jamusanci. <ref name="Toledo Blade" />
A shekarar 1967, ta kafa wata makaranta mai suna "monnequin" da kuma makarantar koyon tukin mota a Berlin, wadda ta shafe shekaru da dama tana jagoranta.
== Mutuwa ==
A farkon shekarar 2002, Erichsen ya mutu sakamakon bugun jini yayin da yake a wani gidan kula da tsofaffi . Tarihin rayuwarta ( ''Ein Nerz und eine Krone. Die Lebenserinnerungen des deutschen Fräuleinwunders'' {{Efn|The term "Fräuleinwunder" was coined by the Munich reporter of ''[[Time Magazine]]'' Franz Spelman in reference to Erichsen and the term caught up in the United States.<ref>Wolfram Knorr, [https://weltwoche.ch/story/entfesseltes-fraeuleinwunder/ Entfesseltes Fräuleinwunder], ''[[Die Weltwoche]]'', April 1, 2021</ref>}}, 2003) an kammala ta wani mawallafi da edita, Dorothée Hansen.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2002]]
[[Rukuni:Haifaffun 1925]]
<references />
1ko8kafri1vx5nwlh0e9wmztta8xtnr
Jason Jitoboh
0
168751
970108
927777
2026-10-21T10:37:01Z
BnHamid
12586
970108
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Jason Jitoboh
| image =
| caption =
| birth_date = {{Birth date|2001|3|20}}
| birth_place = [[Abuja]], Nigeria
| height_ft = 6
| height_in = 11
| position = Center
| currentclub = Héroes de Falcón
| number = 33
| college = [[University of Florida|Florida]]<br>[[Tennessee State University|Tennessee State]]
| career_start = 2024
| years1 = 2024–2025
| team1 = [[Vëllaznimi]]
| years2 = 2025–2026
| team2 = [[Mudhar]]
| years3 = 2026–present
| team3 = [[Héroes de Falcón]]
| nationalyears1 = 2025–present
| nationalteam1 = [[Nigeria national basketball team|Nigeria]]
}}
'''Jason Diepreye Jitoboh''' (an haife shi a ranar 20 ga Maris 2001) ɗan wasan ƙwallon kwando ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin ''center''. Tsawonsa ya kai santimita 211 (ƙafa 6 da inci 11). An haife shi a [[Abuja]], Najeriya, kuma ya yi karatunsa na makarantar sakandare a Hamilton Heights Christian Academy da ke Tennessee, kafin ya shiga [[University of Florida]] da kuma [[Tennessee State University]].<ref>{{Cite web |title=Jason Diepreye Jitoboh – Nigeria |url=https://www.fiba.basketball/en/players/374387-jason-diepreye-jitoboh |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Rayuwarsa ta farko da makaranta ==
An haifi Jitoboh a Abuja a ranar 20 ga Maris 2001. Ya tafi Amurka domin ci gaba da karatunsa da kuma buga ƙwallon kwando, inda daga baya ya shiga Hamilton Heights Christian Academy da ke Chattanooga, Tennessee. A can ya fara samun suna a matsayin babban ɗan wasa mai iya kare zobe da kuma taka rawa a ƙarƙashin kwando.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – Florida Gators |url=https://floridagators.com/news/2019/4/17/mens-basketball-gators-add-three-to-2019-20-roster |website=Florida Gators |date=17 April 2019 |access-date=11 September 2026}}</ref>
A lokacin da yake Hamilton Heights, Jitoboh ya taimaka wa makarantar ta samu rikodin nasara na wasanni 34 da rashin nasara 4, tare da shiga cikin jerin manyan makarantun ƙwallon kwando na MaxPreps. Ya kuma taimaka wajen lashe gasar NACA sau biyu a jere, inda aka ba shi lambar yabo ta ''NACA Defensive Player of the Year'' da kuma shiga cikin ''first-team all-conference''.<ref>{{Cite web |title=2019-20 Florida Gators Men's Basketball Season Notes – Jason Jitoboh |url=https://floridagators.com/documents/download/2019/11/1/2019_11_05_UNF.pdf |website=Florida Gators |access-date=11 September 2026}}</ref>
A lokacin gasar Nike EYBL ta bazarar 2018, ya samu matsakaicin maki 10.1 da rebounds 5.6 a kowane wasa. Wannan bajinta ta taimaka wajen ƙara masa daraja a wajen jami'o'in NCAA, duk da cewa ya fuskanci rauni a ƙafarsa kafin shekararsa ta ƙarshe a makarantar sakandare.<ref>{{Cite web |title=Harry Fodder: How Jason Jitoboh Fits In |url=https://floridagators.com/news/2019/4/24/mens-basketball-harry-fodder-how-jason-jitobah-fits-in.aspx |website=Florida Gators |date=24 April 2019 |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Aikin kwaleji ==
A shekarar 2019, Jitoboh ya zaɓi [[University of Florida]] maimakon wasu jami'o'i, ciki har da Tennessee da UCF. Florida ta ɗauke shi ne saboda girman jikinsa, iya kare zobe, taushin hannunsa kusa da kwando da kuma iya ba da ''passes'' daga ƙarƙashin kwando.<ref>{{Cite web |title=Gators Add Three to 2019-20 Roster |url=https://floridagators.com/news/2019/4/17/mens-basketball-gators-add-three-to-2019-20-roster |website=Florida Gators |date=17 April 2019 |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kakar 2019–20, shekararsa ta farko a Florida, Jitoboh ya buga wasanni 21 ba tare da fara wasa ba. Ya samu matsakaicin maki 1.8 da rebounds 1.3 da kuma block 0.3 a kowane wasa. Florida ta bayyana shi a matsayin ɗan wasa mai girman jiki wanda ke da kyau wajen kare zobe da kuma taka leda kusa da kwando.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh College Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/jason-jitoboh-1.html |website=Sports-Reference |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kakar 2020–21, ya buga wasanni 12. Ya samu matsakaicin maki 0.9 da rebounds 0.6 a kowane wasa, yayin da ya ci gaba da samun horo wajen kare zobe da taka leda a matsayin babban ɗan wasan Florida.<ref>{{Cite web |title=2020-21 Florida Gators Men's Basketball Season Review |url=https://floridagators.com/documents/download/2021/9/13/2020_21_UF_Men_s_Basketball_Season_Review.pdf |website=Florida Gators |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kakar 2021–22, Jitoboh ya samu ƙarin damar wasa bayan ya zama ɗaya daga cikin manyan zaɓuɓɓukan Florida a matsayin ''center''. Ya buga wasanni 18, ciki har da wasanni huɗu da ya fara, inda ya samu matsakaicin maki 4.1, rebounds 2.4 da blocks 0.6 a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – 2021-22 Florida Gators Men's Basketball Notes |url=https://floridagators.com/documents/download/2021/12/7/2021_12_08_NorthFlorida.pdf |website=Florida Gators |access-date=11 September 2026}}</ref>
A ranar 26 ga Janairu 2022, Jitoboh ya samu raunin ido a wasan Florida da Tennessee wanda ya sa aka kawo ƙarshen kakarsa. A lokacin da ya samu raunin, ya riga ya buga wasanni 18 kuma ya kasance yana taka muhimmiyar rawa wajen samar da ƙarfi a ƙarƙashin kwando.<ref>{{Cite web |title=2022-23 Florida Gators Men's Basketball Notes – Jason Jitoboh |url=https://floridagators.com/documents/download/2022/12/18/2022.12.20_vsOklahoma_Jumpman.pdf |website=Florida Gators |access-date=11 September 2026}}</ref>
Bayan fama da matsalolin ido da kuma tiyatar ido fiye da ɗaya, Jitoboh ya dawo domin kakar 2022–23. A wannan kakar ya buga wasanni 32, ciki har da wasanni bakwai da ya fara, inda ya samu matsakaicin maki 3.1 da rebounds 1.5 a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – 2023-24 Tennessee State Tigers Roster |url=https://tsutigers.com/sports/mens-basketball/roster/jason-jitoboh/4376 |website=Tennessee State University Athletics |access-date=11 September 2026}}</ref>
A ƙarshen kakar 2022–23, Jitoboh ya fara wasanni bakwai na ƙarshe na Florida bayan raunin Colin Castleton. A cikin waɗannan wasannin bakwai, ya samu matsakaicin maki 5.7 da rebounds 2.1 a cikin mintuna 20.1 a kowane wasa, abin da ya nuna irin ci gaban da ya samu bayan dawowarsa daga raunin ido.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – 2023-24 Tennessee State Tigers Roster |url=https://tsutigers.com/sports/mens-basketball/roster/jason-jitoboh/4376 |website=Tennessee State University Athletics |access-date=11 September 2026}}</ref>
A jimillar shekaru huɗu da ya yi a Florida, Jitoboh ya buga wasanni 83, ciki har da 11 da ya fara. Ya tara maki 221, rebounds 125 da blocks 42, yayin da ya yi nasarar jefa kashi 58.3% na harbinsa daga filin wasa.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – 2023-24 Tennessee State Tigers Roster |url=https://tsutigers.com/sports/mens-basketball/roster/jason-jitoboh/4376 |website=Tennessee State University Athletics |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Tennessee State ==
Bayan kammala zamansa a Florida, Jitoboh ya koma [[Tennessee State University]] domin kakar 2023–24. A Tennessee State ya samu muhimmiyar rawa fiye da yadda ya samu a Florida, inda ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan tawagar a ƙarƙashin kwando.<ref>{{Cite web |title=2023-24 Men's Basketball Roster – Jason Jitoboh |url=https://tsutigers.com/sports/mens-basketball/roster/jason-jitoboh/4376 |website=Tennessee State University Athletics |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kakar 2023–24, Jitoboh ya buga wasanni 26 kuma ya fara dukkan wasannin 26. Ya samu matsakaicin maki 9.6, rebounds 5.0, assists 1.0 da blocks 2.8 a kowane wasa, tare da kashi 56.5% na nasarar jefa kwallo daga filin wasa.<ref>{{Cite web |title=2023-24 Tennessee State Tigers Men's Roster and Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/schools/tennessee-state/men/2024.html |website=Sports-Reference |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wannan kakar, ya tara jimillar maki 250, rebounds 131 da blocks 74. Blocks 74 da ya yi sun nuna irin muhimmiyar rawar da ya taka wajen kare zobe, yayin da kuma kashi 81.5% na jefa ''free throws'' ya kasance ɗaya daga cikin kyawawan fannoni na wasansa na kai hari.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh College Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/jason-jitoboh-1.html |website=Sports-Reference |access-date=11 September 2026}}</ref>
A jimillar aikinsa na kwaleji, Jitoboh ya buga wasanni 109, inda ya samu matsakaicin maki 4.3, rebounds 2.3, assists 0.5 da blocks 1.1 a kowane wasa. Ya yi amfani da kashi 57.4% na harbinsa daga filin wasa kuma ya tara blocks 116 a dukkan aikinsa na NCAA.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh College Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/jason-jitoboh-1.html |website=Sports-Reference |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Aikin ƙwararru ==
=== Vëllaznimi ===
Bayan kammala karatunsa na kwaleji, Jitoboh ya fara aikin ƙwararru a Turai tare da Vëllaznimi Gjakova na Kosovo. A kakar 2024–25 ya buga wasanni 29 a gasar Kosovo, inda ya fara 25 daga cikinsu.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh Player Profile – Vëllaznimi Gjakove |url=https://basketball.realgm.com/player/Jason-Jitoboh/Summary/127447 |website=RealGM |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kakar 2024–25 tare da Vëllaznimi, Jitoboh ya samu matsakaicin maki 9.7, rebounds 7.2, assists 1.5 da blocks 2.2 a kowane wasa. Ya kuma yi amfani da kashi 57.4% daga filin wasa, lamarin da ya nuna ƙwarewarsa wajen taka leda kusa da kwando.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh Player Profile – International Basketball Career |url=https://basketball.realgm.com/player/Jason-Jitoboh/Summary/127447 |website=RealGM |access-date=11 September 2026}}</ref>
A lokacin kakar, ya kasance ɗaya daga cikin manyan masu kare zobe a Vëllaznimi, inda bayanan gasar suka nuna cewa ya kasance jagoran kungiyar wajen blocks. A cikin wasanni 29, ya tara blocks 64, wato matsakaicin 2.2 a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=2024-2025 Vellaznimi Gjakove Stats |url=https://basketball.realgm.com/international/league/104/Kosovo-FBK/team/1750/Vellaznimi-Gjakove/stats/2025/Per_48/All/All |website=RealGM |access-date=11 September 2026}}</ref>
=== Mudhar ===
A watan Disamba 2025, Jitoboh ya koma Saudi Arabia inda ya shiga kungiyar Mudhar. A kakar 2025–26, ya buga wasanni takwas a gasar Premier League ta Saudi Arabia, inda ya samu matsakaicin maki 20.3 da rebounds 12.8 da assists 2.8 a kowane wasa.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh Player Profile – International Basketball Career |url=https://basketball.realgm.com/player/Jason-Jitoboh/Summary/127447 |website=RealGM |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wannan lokacin a Saudi Arabia, ya nuna ƙaruwa sosai wajen kai hari da karɓar rebounds, inda ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan ƙungiyar a ƙarƙashin kwando. Bayan wannan ɗan gajeren zamansa, ya koma Venezuela a shekarar 2026.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – Career Statistics and Transfers |url=https://www.flashscore.com/player/jitoboh-jason/xCYYBdh3/ |website=Flashscore |access-date=11 September 2026}}</ref>
=== Héroes de Falcón ===
A ranar 1 ga Maris 2026, Jitoboh ya koma Venezuela domin buga wa Héroes de Falcón a gasar Superliga Profesional de Baloncesto. Ya fara taka muhimmiyar rawa a matsayin ''center'', musamman wajen kare zobe, karɓar rebounds da kammala hare-hare kusa da kwando.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh – Nigeria / Heroes de Falcon Stats |url=https://www.flashscore.com/player/jitoboh-jason/xCYYBdh3/ |website=Flashscore |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kakar 2026 tare da Héroes de Falcón, Jitoboh ya buga wasanni 18 na gasar, inda ya samu matsakaicin maki 8.4, rebounds 6.4 da assists 0.6 a kowane wasa. Ya kuma samu matsakaicin block 1.7 a kowane wasa, yana nuna ci gaba da muhimmiyar rawar da yake takawa wajen kare zobe.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh Player Profile – International Basketball Career |url=https://basketball.realgm.com/player/Jason-Jitoboh/Summary/127447 |website=RealGM |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wani wasan Héroes de Falcón da Spartans Distrito Capital a watan Maris 2026, Jitoboh ya fara wasa a matsayin ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan biyar na ƙungiyar. Rahoton wasan ya nuna cewa ya taimaka wajen kare zobe, karɓar ''offensive rebounds'' da kuma samun maki daga hare-haren ''second chance''.<ref>{{Cite web |title=Spartans triunfó en Punto Fijo tras dos tiempos suplementarios y un tiro ganador de Andre Spight |url=https://spartansdc.com/spartans-gano-en-punto-fijo-tras-dos-tiempos-suplementarios-y-un-tiro-ganador-de-andre-spight/ |website=Spartans Distrito Capital |date=11 March 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Aikin ƙasar Najeriya ==
Jitoboh ya fara wakiltar Najeriya a matakin manyan 'yan wasa a shekarar 2025, lokacin da aka saka shi cikin tawagar Najeriya a wasannin neman gurbin shiga AfroBasket 2025. FIBA ta saka shi cikin jerin 'yan wasan ƙarshe na Najeriya, inda yake da lamba 33 kuma matsayin ''center'' mai tsayin santimita 211.<ref>{{Cite web |title=Final rosters confirmed on eve of Window 3 of the AfroBasket 2025 Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/news/final-rosters-confirmed-on-eve-of-window-3-of-the-afrobasket-2025-qualifiers |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
A wasannin neman gurbin AfroBasket 2025, Jitoboh ya buga wasanni uku ga Najeriya. Ya samu jimillar maki biyu a cikin mintuna 11, tare da yin blocks biyu da steal ɗaya. A wasan da Libya, ya ci maki biyu daga ''free throws'', yayin da a wasannin da Uganda da Cape Verde ya fi taka rawa wajen kariya.<ref>{{Cite web |title=Jason Diepreye Jitoboh – Nigeria – FIBA AfroBasket 2025 Qualifiers |url=https://www.fiba.basketball/en/events/fiba-afrobasket-2025-qualifiers/teams/nigeria/374387-jason-diepreye-jitoboh |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
Bayanan FIBA sun nuna cewa a gasar neman gurbin AfroBasket 2025, Jitoboh ya samu matsakaicin maki 0.7, rebounds 0 da assists 0 a kowane wasa, tare da ƙimar tasiri ta 1.0. Duk da ƙarancin lokutan da ya samu a filin wasa, kasancewarsa cikin tawagar Najeriya ya ba shi damar fara wakiltar ƙasar a manyan wasannin ƙasa da ƙasa.<ref>{{Cite web |title=Jason Diepreye Jitoboh – Nigeria |url=https://www.fiba.basketball/en/players/374387-jason-diepreye-jitoboh |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Jitoboh babban ''center'' ne wanda aka fi saninsa da girman jikinsa, iya kare zobe da taka leda a ƙarƙashin kwando. Florida ta bayyana shi a matsayin ɗan wasa mai girman jiki, ''rim protector'', mai taushin hannu kusa da kwando da kuma iya bayar da ''pass'' daga ''post''.<ref>{{Cite web |title=Gators Add Three to 2019-20 Roster |url=https://floridagators.com/news/2019/4/17/mens-basketball-gators-add-three-to-2019-20-roster |website=Florida Gators |date=17 April 2019 |access-date=11 September 2026}}</ref>
Ƙarfinsa wajen kare zobe ya kasance ɗaya daga cikin manyan abubuwan da suka bambanta shi tun daga makarantar sakandare zuwa NCAA da wasan ƙwararru. A Tennessee State ya samu matsakaicin blocks 2.8 a kowane wasa a kakar 2023–24, sannan ya ci gaba da samun sama da block biyu a kowane wasa a gasar Kosovo.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh College Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/jason-jitoboh-1.html |website=Sports-Reference |access-date=11 September 2026}}</ref>
A kai hari, Jitoboh ya fi dogara da wasa kusa da kwando, ''post moves'', ''put-backs'', ''pick-and-roll'' da amfani da girman jikinsa. Wannan ya bayyana musamman a kakar 2025–26 a Saudi Arabia, lokacin da ya samu matsakaicin maki 20.3 da rebounds 12.8 a kowane wasa a cikin wasanni takwas.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh Player Profile – International Basketball Career |url=https://basketball.realgm.com/player/Jason-Jitoboh/Summary/127447 |website=RealGM |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Ƙididdigar aikinsa na kwaleji ==
{| class="wikitable"
! Kakar !! Ƙungiya !! Wasanni !! PPG !! RPG !! APG !! BLK
|-
| 2019–20 || [[Florida Gators men's basketball|Florida]] || 21 || 1.8 || 1.3 || 0.0 || 0.3
|-
| 2020–21 || [[Florida Gators men's basketball|Florida]] || 12 || 0.9 || 0.6 || 0.0 || 0.1
|-
| 2021–22 || [[Florida Gators men's basketball|Florida]] || 18 || 4.1 || 2.4 || 0.4 || 0.6
|-
| 2022–23 || [[Florida Gators men's basketball|Florida]] || 32 || 3.1 || 1.5 || 0.7 || 0.7
|-
| 2023–24 || [[Tennessee State Tigers men's basketball|Tennessee State]] || 26 || 9.6 || 5.0 || 1.0 || 2.8
|-
| '''Jimilla''' || || '''109''' || '''4.3''' || '''2.3''' || '''0.5''' || '''1.1'''
|}
Bayanan Sports-Reference sun nuna cewa a dukkan wasanni 109 na aikinsa a NCAA, Jitoboh ya tara maki 471, rebounds 256, assists 54 da blocks 116. Ya kuma yi nasarar jefa kashi 57.4% daga filin wasa a dukkan aikinsa na kwaleji.<ref>{{Cite web |title=Jason Jitoboh College Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/jason-jitoboh-1.html |website=Sports-Reference |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Ƙididdigar ƙasar Najeriya ==
{| class="wikitable"
! Gasar !! Wasanni !! PPG !! RPG !! APG
|-
| [[FIBA AfroBasket 2025 Qualifiers|AfroBasket Qualifiers 2025]] || 3 || 0.7 || 0.0 || 0.0
|}
A cewar FIBA, Jitoboh ya buga wasanni uku a gasar neman gurbin AfroBasket 2025, inda ya samu jimillar maki biyu, blocks biyu da steal ɗaya. Wannan shi ne farkon babban gasar ƙasa da ƙasa da aka rubuta masa a bayanan tawagar ƙasar Najeriya.<ref>{{Cite web |title=Jason Diepreye Jitoboh – Nigeria |url=https://www.fiba.basketball/en/players/374387-jason-diepreye-jitoboh |website=FIBA Basketball |access-date=11 September 2026}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Haifaffun 2001]]
[[Category:Rayayyun Mutane]]
i44cxujumfw5s9s32wckw1w8rvnlr1r
Huey Long (mai raira waƙa)
0
171231
970107
935887
2026-10-21T10:36:45Z
Abdulrahman tahir shika
24962
Nayi gyara
970107
wikitext
text/x-wiki
'''Huey Long''' (25 ga Afrilu, 1904 - 10 ga Yuni, 2009) ya kasance dan wasan jazz da R&B na Amurka kuma dan wasan banjoist, mawaƙi da jagoran ƙungiyar, ya kuma buga piano kuma ya koyar da kiɗa, an san shi da zama memba na ƙungiyar The Ink Spots. <ref name="HoustonChronicle">{{Cite web |last=Turner, Allan |date=June 11, 2009 |title=Ink Spots guitarist Huey Long, 105, dies in Houston |url=http://www.chron.com/entertainment/music/article/Ink-Spots-guitarist-Huey-Long-105-dies-in-1731297.php |access-date=January 30, 2015 |publisher=The Houston Chronicle}}</ref> Ayyukan Long sun fara ne a cikin 1925 a matsayin banjoist kafin ya koma guitar. Ya zama memba na Ink Spots a 1945 kuma ya shiga cikin ƙungiyoyi a cikin shekarun 1960.<ref name="Chadbourne">{{Cite web |last=Chadbourne |first=Eugene |title=Huey Long |url=https://www.allmusic.com/artist/huey-long-mn0001891848 |access-date=24 January 2019 |website=AllMusic |language=en-us}}</ref>
== Ayyuka ==
An haifi Long a matsayin daya daga cikin tara (yan'uwa maza huɗu da 'yan'uwa mata huɗu) ga manomi Robert da Martha Long a Sealy, Texas, Ya fara aikinsa na kiɗa a 1925 yana wasa banjo ga Frank Davis 'Louisiana Jazz Band Houston.
Ya sauya daga banjo zuwa guitar bayan ya koma [[Chicago]], inda ya bayyana a baje kolin duniya na 1933 tare da ƙungiyar Cuban ta Texas Guinan. Ya yi aiki tare da masu fasaha kamar Lil Armstrong da Fletcher Henderson, kuma aikinsa ya haɗa da sideman, jagoran ƙungiyar, mai shirya kiɗa da malamin kiɗa.<ref name="HoustonChronicle" />
Ya kuma taka leda a cikin Earl Hines big band tare da Dizzy Gillespie da Charlie Parker <ref name="HoustonChronicle" />
A shekara ta 1943, an tsara guitarist na Ink Spots Charlie Fuqua kuma Bernie Mackey ya maye gurbinsa. Lokacin da Mackey ya tashi a 1945, shugaba Bill Kenny ya ba Long matsayin. Long ya zauna tare da Ink Spots na watanni tara har zuwa Oktoba 1945 lokacin da Fuqua ya dawo daga Sojoji. Long ya koma Birnin New York, inda ya koyar da kiɗa. A cikin shekarun 1960 ya shiga kungiyoyin haraji na Ink Spots.1]
Ya yi ritaya zuwa Houston, inda 'yarsa ta kafa gidan kayan gargajiya don tunawa da shi da Ink Spots. <ref name="Independent">{{Cite web |last=Leigh, Spencer |date=June 17, 2009 |title=Huey Long: Singer and guitarist who found fame with the Ink Spots |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/huey-long-singer-and-guitarist-who-found-fame-with-the-ink-spots-1706870.html |access-date=January 30, 2015 |website=The Independent}}</ref> Long ya mutu a Houston, Texas yana da shekaru 105 a ranar 10 ga Yuni, 2009. <ref name="HoustonChronicle" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2009]]
[[Rukuni:Haifaffun 1904]]
swk3qc0wtl9aqjrr4vlmnsw2y6mqizn
Ladyhawke
0
173675
970091
943991
2026-10-21T10:26:20Z
BnHamid
12586
970091
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ladyhawke''' na iya nufin:suna ne na wata mawaƙiya
* Ladyhawke (mai kiɗa) (an haife ta a shekara ta 1979), mawaƙan mawaƙa na New Zealand
** <nowiki><i id="mwCg">Ladyhawke</i></nowiki> (album) , ta 2008 studio album
* <nowiki><i id="mwDQ">Ladyhawke</i></nowiki> (fim) , fim na 1985 tare da Matthew Broderick, Rutger Hauer da Michelle Pfeiffer
** <nowiki><i id="mwEQ">Ladyhawke</i></nowiki> (littafi) , fim din da Joan D. Vinge ya yi a shekarar 1985
== Dubi kuma ==
* Ladyhawk (disambiguation)
g9hbjgo9dipxzurqdkp04gpycv55xfp
Factor (Scotland)
0
174896
969970
947615
2026-10-20T18:29:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969970
wikitext
text/x-wiki
A [[Scotland]], wani '''kamfani mai suna Factor''' (ko manajan kadarori ) mutum ne ko kamfani da aka ɗora wa alhakin kula da ko kula da kadarori da kadarori - wani lokacin inda mai shi ko mai gidan ba zai iya ko kuma ba shi da sha'awar kula da irin waɗannan bayanan da kansa, ko kuma a cikin gidaje inda masu gidaje da yawa ke ba da gudummawa ga daidaita yankunan gama gari.
Ana iya samun dalilai a cikin kamfanonin lauyoyi, ko kuma waɗanda masu binciken haya, kamfanonin kadarori ko kamfanonin gini ke ɗaukar aiki. Factoring na dukiya yana da nau'ikan nauyi da ayyuka iri-iri. Yawanci, mutum zai fuskanci wani abu yayin hayar kadarori ko kuma yin kwangila ga kamfanin gini.
== Ayyuka ==
Wani abu yana da alaƙa da kula da kadarorin ƙasa ga mai shi na ƙarshe.
Ana kuma tsammanin wani abu zai shafi gyaran gidaje, gyara su, tsaftacewa, gyaran gidaje da kuma cire dusar ƙanƙara, domin ya dace da buƙatun mai gida. Irin waɗannan tsare-tsare na iya buƙatar a ɗauki nauyin karɓar haya, kuɗin sabis da biyan kuɗaɗen da ake buƙata da haraji, yin rahotanni lokaci-lokaci ga mai shi, ko kuma mai shi zai iya ba da takamaiman ayyuka ya kuma yi hulɗa da wasu kai tsaye.
Sau da yawa wani abu yakan yi amfani da ayyukan kamfanin kula da gidaje don gudanar da ayyukan da suka shafi kula da kadarorin (misali kula da lambu, tsaftace matakala, ajiye motoci, da sauransu).
== Babban abin tarihi na Highland ==
Abubuwan da ke haifar da tsaunukan tsaunuka (Highland Factors) sun taka muhimmiyar rawa a ƙarni na 18 da 19. Su ne masu aiwatarwa kuma, sau da yawa, masu tsara shirye-shiryen ingantawa waɗanda suka haifar da matakin farko na share fage na Highland, sun gudanar da agajin yunwa, ciki har da lokacin yunwar dankalin turawa na Highland, sun shirya korar mutane da kuma 'taimakawa hanyoyin wucewa' a lokacin mataki na biyu na share fage, sun ba da shaida ga binciken gwamnati kamar Hukumar Napier, kuma su ne abin da aka fi mayar da hankali a kai a lokacin yakin crofters a shekarun 1880. {{R|Tindley}}
A ƙarni na 17, masu filaye na Highland waɗanda ke da manyan gidaje galibi suna amfani da ɗan uwa don gudanar da harkokin gudanarwa. Wannan muhimmin aiki ne na kula da gidaje: tattara haya, yin shawarwari kan hayar gidaje (tacks) da kuma mu'amala da talakawan gidajen. Lokacin da aka fara inganta noma a ƙarshen ƙarni na 18, an buƙaci sabbin ƙwarewa: fahimtar sabbin dabaru a fannin noma, ƙwarewar kasuwanci, tare da ilimin lissafi da shari'a. Haɗa waɗannan a cikin mutum ɗaya ya haifar da rawar da Highland factor ke takawa. Baya ga ƙwarewar fasaha, yana buƙatar zama mutum mai isasshen matsayi a cikin al'umma don mu'amala da manyan masu haya da kuma yin aiki a matsayin wakilin mai filaye a cikin al'ummar yankin. <ref name="Tindley">{{Cite journal |last=Tindley |first=Annie |date=2012 |title=They Sow the Wind, they Reap the Whirlwind': Estate Management in the Post-clearance Highlands, c. 1815-c. 1900 |url=https://www.euppublishing.com/doi/pdfplus/10.3366/nor.2012.0024 |journal=Northern Scotland |volume=3 |pages=66–85 |doi=10.3366/nor.2012.0024 |url-access=subscription |access-date=29 September 2018}}</ref>
Ganin girman gidaje da yawa na Highland, da kuma wurare masu nisa da kuma waɗanda ba za a iya shiga ba waɗanda ke ƙarƙashin wani abu, aikin yana buƙatar ƙarfin jiki mai yawa. Tafiya mai tsawon {{Convert|20|mi|km|-1}} da dawowa da ƙafa ba zai zama abin mamaki ba. Dole ne a yi ayyuka a kowane yanayi; lokacin da Patrick Sellar ya je karɓar haya da kuma bayar da sanarwar korar mutane a lokacin hunturu na 1813–1814, ɗaya daga cikin jagororinsa ya rasa yatsun kafa da dama sakamakon sanyi a cikin mawuyacin hali. : 116 Shan giya na iya zama sakamakon kaɗaici da wani abu da ya shafi Highland ya fuskanta, tare da aiki tuƙuru da ba ya tsayawa. Lafiyar jiki da ta kwakwalwa ta mutane da yawa ta kawo ƙarshen aikinsu da wuri. Duk da haka, aikin yana da albashi mai kyau, inda albashin da aka saba biya shine £200 a kowace shekara a tsakiyar karni na 19, inda wasu ke samun ninki biyu na wannan adadin. Bugu da ƙari, yawancin abubuwan za a samar musu da gida da gonar gida don gudanar da ayyukansu don samun riba (ta haka za a ba wa masu haya misali na sabbin hanyoyin noma). {{R|Tindley}} {{Efn|A clue to the value of a farm to run for their own profit can be seen from the auction sale adverts following the death of Francis Suther, the Sutherland estate factor who succeeded Patrick Sellar. Newspaper adverts in the Inverness Courier and Caledonian Mercury in April 1825 list 70 young cattle, 6 milk cows and calves, 2 riding ponies, and a 3-year-old filly.<ref>{{cite web |title=Inverness Courier |url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000446/18250317/026/0001 |website=British Newspaper Archive |quote=Rhives in Sutherland |location=column 2 |page=1 |date=17 March 1825 |access-date=4 October 2018}}</ref>}}
Abubuwan tsaunuka suna da iko sosai akan al'ummar da suke zaune a ciki. Tsaron zaman gidan haya na yawancin masu haya a Highland bai yi kyau ba (kodayake wasu suna da hayar gidaje masu tsawo wanda ya sanya su cikin ɗan mafi kyau). Wannan ya haifar da fargabar korar mutane daga gidajensu, har ta kai ga a lokacin yakin masu satar mutane, wani mai jawabi a wani taron gyaran filaye ya ce "Ina jin kunyar furta hakan yanzu da na ji tsoro a gaban lamarin fiye da yadda na ji a gaban Ubangijin Iyaye". {{Rp|218}}Al'ummomin da suke zaune a cikinsu ba sa son abubuwan da suka faru, ko da bayan an daina yin amfani da wuraren. Masu haya da ke jin yaren Gaelic za su ɗora alhakin manufofin da ba su da farin jini, amma sau da yawa ba za su soki mai filin da yake bin umarninsa ba. Wannan ya danganta da manoma da ke manne wa tsoffin dabi'un rayuwar tsaunukan Highland, kamar ''{{Lang|gd|dùthchas}}'', wani abu da masu mulki suka yi watsi da shi akai-akai yayin da kadarorinsu suka zama na kasuwanci.{{R|Devine 1994|p=214-215}}{{R|Tindley|p=66}}
Manyan filaye a tsaunukan sun nuna cewa ƙaramin rukuni ne kawai ake buƙata don cike dukkan guraben. Waɗanda suka sami damar yin wannan aikin galibi ana horar da su ta hanyar aiki a ƙarƙashin jagorancin wani gogaggen abu. 'Ya'ya maza da yawa sun bi iyayensu zuwa ga tsarin factoristic, wanda hakan ya sa aka rage wasu kuɗaɗen horo. Waɗanda ba su da asali a iyali galibi suna zuwa ne daga fannin lissafi ko kuma fannin shari'a. {{R|Tindley}}
Ana samun ra'ayoyin abubuwan da suka shafi aikinsu daga wasu bayanan da aka buga. A babban zamanin da aka yi watsi da shi, Patrick Sellar ya yi bayani dalla-dalla game da sauye-sauyen da aka yi a ƙarƙashinsa da kuma wasu filaye - ra'ayin da bai taɓa kauce wa ba. Ya ji cewa iyalinsa sun amfana daga yardar kakansa (wanda ya kasance mai aikin gini), yana fara Sellars a kan hanyar hawa sama. : 19–20 A cikin wani ƙarni na baya-bayan nan na abubuwan da suka faru, Evander McIver ya yi suka da ƙarfi kan wanzuwar al'ummomin crofting da suka cika da mutane waɗanda aka ƙirƙira a matakin farko na clearances. Ya yi imanin cewa tsarin tattalin arziki yana da matsala, inda kadarorin ƙasa ko masu sana'o'in hannu ba za su iya samun kuɗin shiga mai kyau daga albarkatun da ake da su ba. Wannan ra'ayi ne da aka yi amfani da shi sosai tsakanin abubuwan da suka biyo bayan share fage, don haka ya bayyana goyon bayansu ga shirye-shiryen ƙaura daga gundumomin da ke da cunkoso. {{Efn|"Congested districts" was the term applied to the overcrowded crofting communities. Here you would find that no-one had enough land to grow the food they needed or produce a surplus for sale. Some government help was made available to deal with this problem through the [[Congested Districts Board (Scotland)]], with limited success.}} <ref>{{Cite journal |last=Tindley |first=Annie |last2=Richards |first2=Eric |date=2012 |title=Turmoil among the crofters: Evander McIver and the 'Highland Question', 1873–1903 |url=http://www.bahs.org.uk/AGHR/ARTICLES/60_2_6_tindleyandrichards.pdf |journal=The Agricultural History Review |issue=60 part II |pages=191–213 |access-date=30 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930120054/http://www.bahs.org.uk/AGHR/ARTICLES/60_2_6_tindleyandrichards.pdf |archive-date=30 September 2018 |url-status=dead}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
h4dl9f56nf0stebo1zttxnrg5fqivxh
Ahmed Atef (ɗan wasan ƙwallon ƙafa, an haife shi a shekara ta 1998)
0
175296
970092
969251
2026-10-21T10:26:53Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1307032640|Ahmed Atef (footballer, born 1998)]]"
970092
wikitext
text/x-wiki
Ahmed Atef Mouhran Mohamed (Arabic: أَحْمَد عَاطِف مِهْرَان مُحَمَّد; born 21 March 1998) is an Egyptian professional footballer who plays as a forward for Modern Sport.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Gwamnatin Sohag, Atef ya fara aikinsa tare da kungiyar Al-Saha ta gida ta huɗu kafin ya shiga makarantar kimiyya ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A cikin 2020, bayan da aka haɗa shi da ƙaura zuwa kulob din 'yar'uwar Wadi Degla a Belgium, Lierse, a maimakon haka ya shiga ɗayan' yan'uwa kulob din, kungiyar Girka Ergotelis . <ref name="yk" /><ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Koyaya, bayan bayyanar biyar kawai ga kulob din, ya koma Masar saboda annobar COVID-19. <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara buga wa Wadi Degla wasa a Gasar Firimiya ta Masar, kuma wasan kwaikwayonsa ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, tare da kungiyoyin biyu da aka ruwaito suna ba da tayin.<ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da wadannan alaƙa, Atef a maimakon haka ya shiga sabuwar kungiyar Future a kan yarjejeniyar aro ta shekara guda a watan Satumbar 2021.<ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Ayyukansa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar don wasan da ya yi da Al Ahly, ya taimaka wa tawagarsa ta zana.<ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a cikin kakar, an bayyana cewa Future yana da sashi a cikin yarjejeniyar aro don sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi.<ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
fmpjwecu8s831sq3xg3d9j3xavfp9tq
970093
970092
2026-10-21T10:27:34Z
Abdurra'uf
23412
Inganta muqala
970093
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ahmed Atef Mouhran Mohamed (Arabic: أَحْمَد عَاطِف مِهْرَان مُحَمَّد; born 21 March 1998) is an Egyptian professional footballer who plays as a forward for Modern Sport.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Gwamnatin Sohag, Atef ya fara aikinsa tare da kungiyar Al-Saha ta gida ta huɗu kafin ya shiga makarantar kimiyya ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A cikin 2020, bayan da aka haɗa shi da ƙaura zuwa kulob din 'yar'uwar Wadi Degla a Belgium, Lierse, a maimakon haka ya shiga ɗayan' yan'uwa kulob din, kungiyar Girka Ergotelis . <ref name="yk" /><ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Koyaya, bayan bayyanar biyar kawai ga kulob din, ya koma Masar saboda annobar COVID-19. <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara buga wa Wadi Degla wasa a Gasar Firimiya ta Masar, kuma wasan kwaikwayonsa ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, tare da kungiyoyin biyu da aka ruwaito suna ba da tayin.<ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da wadannan alaƙa, Atef a maimakon haka ya shiga sabuwar kungiyar Future a kan yarjejeniyar aro ta shekara guda a watan Satumbar 2021.<ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Ayyukansa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar don wasan da ya yi da Al Ahly, ya taimaka wa tawagarsa ta zana.<ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a cikin kakar, an bayyana cewa Future yana da sashi a cikin yarjejeniyar aro don sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi.<ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
im0dvehqoufkxbwavzbxq63nqbh3bfl
970095
970093
2026-10-21T10:29:24Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1307032640|Ahmed Atef (footballer, born 1998)]]"
970095
wikitext
text/x-wiki
Ahmed Atef Mouhran Mohamed (Arabic: أَحْمَد عَاطِف مِهْرَان مُحَمَّد; born 21 March 1998) is an Egyptian professional footballer who plays as a forward for Modern Sport.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Gwamnatin Sohag, Atef ya fara aikinsa tare da kungiyar Al-Saha ta gida ta huɗu kafin ya shiga makarantar kimiyya ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A cikin 2020, bayan da aka haɗa shi da ƙaura zuwa kulob din 'yar'uwar Wadi Degla a Belgium, Lierse, a maimakon haka ya shiga ɗayan' yan'uwa kulob din, kungiyar Girka Ergotelis . <ref name="yk" /><ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Koyaya, bayan bayyanar biyar kawai ga kulob din, ya koma Masar saboda annobar COVID-19. <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara buga wa Wadi Degla wasa a Gasar Firimiya ta Masar, kuma wasan kwaikwayonsa ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, tare da kungiyoyin biyu da aka ruwaito suna ba da tayin.<ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da wadannan alaƙa, Atef a maimakon haka ya shiga sabuwar kungiyar Future a kan yarjejeniyar aro ta shekara guda a watan Satumbar 2021.<ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Ayyukansa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar don wasan da ya yi da Al Ahly, ya taimaka wa tawagarsa ta zana.<ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a cikin kakar, an bayyana cewa Future yana da sashi a cikin yarjejeniyar aro don sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi.<ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
In March 2022, it was reported that Future had excised their purchase option for a reported fee between 12 and 18 million [[Fam na Masar|Egyptian pounds]].<ref>{{Cite web |date=14 March 2022 |title=فيوتشر يفعل بند شراء أحمد عاطف من دجلة |trans-title=Future activates the purchase clause of Ahmed Atef from Degla |url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2548410 |access-date=6 September 2024 |website=almasryalyoum.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 March 2022 |title=وادى دجلة: 18 مليون جنيه قيمة تفعيل بيع أحمد عاطف لفيوتشر |trans-title=Wadi Degla: 18 million pounds is the value of activating the sale of Ahmed Atef to Future |url=https://www.youm7.com/story/2022/5/16/%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%89-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-18-%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%87-%D9%82%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%AA%D9%81%D8%B9%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/5763395 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> However, in May of the same year, Atef requested permission to join Al Ahly in the summer transfer window.<ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=أحمد عاطف يوقع استمارة رغبة انضمامه للأهلى من الموسم المقبل |trans-title=Ahmed Atef signs a form requesting to join Al-Ahly next season |url=https://www.gomhuriaonline.com/Gomhuria/1043791.html |access-date=6 September 2024 |website=gomhuriaonline.com |language=ar}}</ref> On 25 May 2022, Future confirmed that they had purchased Atef from Wadi Degla.<ref>{{Cite web |date=25 May 2022 |title=رئيس فيوتشر: قررنا استمرار أحمد عاطف وعمر كمال مع الفريق |trans-title=Future Chairman: We decided to keep Ahmed Atef and Omar Kamal with the team |url=https://m.sa24.co/article/15311632?news=%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B1%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%88%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82 |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref> In August 2022, he was again linked with a move away from the club, this time to Swiss side Basel.<ref>{{Cite web |date=5 August 2022 |title=مصدر مقرب من اللاعب: بازل السويسري يراقب أحمد عاطف مهاجم فيوتشر |trans-title=A source close to the player: Basel is monitoring Future FC striker Ahmed Atef |url=https://m.sa24.co/article/15493900/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8:-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1.html |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref>
With his contract set to expire in January 2025, Future - now known as Modern Sport - rejected three offers from foreign clubs to sign Atef in the Summer 2024 transfer window.<ref>{{Cite web |date=1 September 2024 |title=مودرن سبورت: لم نتلق عروضاً من الأهلي لضم أحمد عاطف بالميركاتو الصيفي |trans-title=Modern Sport: We did not receive any offers from Al-Ahly to sign Ahmed Atef in the summer transfer window |url=https://www.youm7.com/story/2024/9/1/%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA%D9%84%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A7%D9%8B-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/6692377 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref>
== International career ==
Atef reportedly caught the eye of then-national team manager Carlos Queiroz in March 2022 following his performances with Future.[1] He earned his first call up in June of the same year, and made his debut in a 2–0 win against Ethiopia in 2023 Africa Cup of Nations qualification.[2][3]
== Career statistics ==
{{Updated|6 September 2024.}}<ref>{{Soccerway|ahmet-atef/650979|accessdate=27 March 2020}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Wadi Degla
|2019–20
| rowspan="2" |Egyptian Premier League
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|18
|6
|2{{Efn|Appearances in the [[Egypt Cup]]|name=EC}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|20
|6
|-
|2021–22
|Egyptian Second Division
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!18
!6
!2
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!20
!6
|-
|Ergotelis (loan)
|2019–20
|Super League Greece 2
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|0
|0
|5
|0
|-
|Future (loan)
|2021–22
| rowspan="3" |Egyptian Premier League
|25
|9
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian League Cup]]|name=ELC}}
|1
|0
|0
|0
|0
|27
|10
|-
| rowspan="3" |Modern Sport
|2022–23
|19
|4
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in the [[CAF Confederation Cup]]|name=CCC}}
|2
|0
|0
|28
|6
|-
|2023–24
|29
|6
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|2{{Efn|name=ELC}}
|0
|9{{Efn|name=CCC}}
|3
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian Super Cup]]|name=ESC}}
|0
|43
|9
|-
! colspan="2" |Total
!73
!19
!2
!0
!4
!1
!17
!5
!2
!0
!98
!25
|-
! colspan="3" |Career total
!5
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!5
!0
|}
; Notes
{{Notelist}}
=== International ===
{{Updated|6 September 2024}}<ref>{{NFT player|pid=87875}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!National team
!Year
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="2" |Egypt
|2022
|2
|0
|-
|2024
|1
|0
|-
! colspan="2" |Total
!3
!0
|}
== References ==
== External links ==
* {{UEFA player}}
* Ahmed Atef at WorldFootball.net
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
segda8pkhbcjfw0aihs7g0flelmmvmz
970096
970095
2026-10-21T10:30:02Z
Abdurra'uf
23412
Gyara
970096
wikitext
text/x-wiki
Ahmed Atef Mouhran Mohamed (Arabic: أَحْمَد عَاطِف مِهْرَان مُحَمَّد; born 21 March 1998) is an Egyptian professional footballer who plays as a forward for Modern Sport.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Gwamnatin Sohag, Atef ya fara aikinsa tare da kungiyar Al-Saha ta gida ta huɗu kafin ya shiga makarantar kimiyya ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A cikin 2020, bayan da aka haɗa shi da ƙaura zuwa kulob din 'yar'uwar Wadi Degla a Belgium, Lierse, a maimakon haka ya shiga ɗayan' yan'uwa kulob din, kungiyar Girka Ergotelis . <ref name="yk" /><ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Koyaya, bayan bayyanar biyar kawai ga kulob din, ya koma Masar saboda annobar COVID-19. <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara buga wa Wadi Degla wasa a Gasar Firimiya ta Masar, kuma wasan kwaikwayonsa ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, tare da kungiyoyin biyu da aka ruwaito suna ba da tayin.<ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da wadannan alaƙa, Atef a maimakon haka ya shiga sabuwar kungiyar Future a kan yarjejeniyar aro ta shekara guda a watan Satumbar 2021.<ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Ayyukansa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar don wasan da ya yi da Al Ahly, ya taimaka wa tawagarsa ta zana.<ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a cikin kakar, an bayyana cewa Future yana da sashi a cikin yarjejeniyar aro don sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi.<ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
In March 2022, it was reported that Future had excised their purchase option for a reported fee between 12 and 18 million [[Fam na Masar|Egyptian pounds]].<ref>{{Cite web |date=14 March 2022 |title=فيوتشر يفعل بند شراء أحمد عاطف من دجلة |trans-title=Future activates the purchase clause of Ahmed Atef from Degla |url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2548410 |access-date=6 September 2024 |website=almasryalyoum.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 March 2022 |title=وادى دجلة: 18 مليون جنيه قيمة تفعيل بيع أحمد عاطف لفيوتشر |trans-title=Wadi Degla: 18 million pounds is the value of activating the sale of Ahmed Atef to Future |url=https://www.youm7.com/story/2022/5/16/%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%89-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-18-%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%87-%D9%82%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%AA%D9%81%D8%B9%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/5763395 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> However, in May of the same year, Atef requested permission to join Al Ahly in the summer transfer window.<ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=أحمد عاطف يوقع استمارة رغبة انضمامه للأهلى من الموسم المقبل |trans-title=Ahmed Atef signs a form requesting to join Al-Ahly next season |url=https://www.gomhuriaonline.com/Gomhuria/1043791.html |access-date=6 September 2024 |website=gomhuriaonline.com |language=ar}}</ref> On 25 May 2022, Future confirmed that they had purchased Atef from Wadi Degla.<ref>{{Cite web |date=25 May 2022 |title=رئيس فيوتشر: قررنا استمرار أحمد عاطف وعمر كمال مع الفريق |trans-title=Future Chairman: We decided to keep Ahmed Atef and Omar Kamal with the team |url=https://m.sa24.co/article/15311632?news=%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B1%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%88%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82 |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref> In August 2022, he was again linked with a move away from the club, this time to Swiss side Basel.<ref>{{Cite web |date=5 August 2022 |title=مصدر مقرب من اللاعب: بازل السويسري يراقب أحمد عاطف مهاجم فيوتشر |trans-title=A source close to the player: Basel is monitoring Future FC striker Ahmed Atef |url=https://m.sa24.co/article/15493900/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8:-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1.html |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref>
With his contract set to expire in January 2025, Future - now known as Modern Sport - rejected three offers from foreign clubs to sign Atef in the Summer 2024 transfer window.<ref>{{Cite web |date=1 September 2024 |title=مودرن سبورت: لم نتلق عروضاً من الأهلي لضم أحمد عاطف بالميركاتو الصيفي |trans-title=Modern Sport: We did not receive any offers from Al-Ahly to sign Ahmed Atef in the summer transfer window |url=https://www.youm7.com/story/2024/9/1/%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA%D9%84%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A7%D9%8B-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/6692377 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref>
== International career ==
Atef reportedly caught the eye of then-national team manager Carlos Queiroz in March 2022 following his performances with Future.[1] He earned his first call up in June of the same year, and made his debut in a 2–0 win against Ethiopia in 2023 Africa Cup of Nations qualification.[2][3]
== Career statistics ==
{{Updated|6 September 2024.}}<ref>{{Soccerway|ahmet-atef/650979|accessdate=27 March 2020}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Wadi Degla
|2019–20
| rowspan="2" |Egyptian Premier League
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|18
|6
|2{{Efn|Appearances in the [[Egypt Cup]]|name=EC}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|20
|6
|-
|2021–22
|Egyptian Second Division
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!18
!6
!2
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!20
!6
|-
|Ergotelis (loan)
|2019–20
|Super League Greece 2
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|0
|0
|5
|0
|-
|Future (loan)
|2021–22
| rowspan="3" |Egyptian Premier League
|25
|9
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian League Cup]]|name=ELC}}
|1
|0
|0
|0
|0
|27
|10
|-
| rowspan="3" |Modern Sport
|2022–23
|19
|4
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in the [[CAF Confederation Cup]]|name=CCC}}
|2
|0
|0
|28
|6
|-
|2023–24
|29
|6
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|2{{Efn|name=ELC}}
|0
|9{{Efn|name=CCC}}
|3
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian Super Cup]]|name=ESC}}
|0
|43
|9
|-
! colspan="2" |Total
!73
!19
!2
!0
!4
!1
!17
!5
!2
!0
!98
!25
|-
! colspan="3" |Career total
!5
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!5
!0
|}
; Notes
{{Notelist}}
=== International ===
{{Updated|6 September 2024}}<ref>{{NFT player|pid=87875}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!National team
!Year
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="2" |Egypt
|2022
|2
|0
|-
|2024
|1
|0
|-
! colspan="2" |Total
!3
!0
|}
== Manazarta==
== External links ==
* {{UEFA player}}
* Ahmed Atef at WorldFootball.net
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
m2u2iczefbsujcq9t08qa4191fzpba0
970102
970096
2026-10-21T10:32:00Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1307032640|Ahmed Atef (footballer, born 1998)]]"
970102
wikitext
text/x-wiki
Ahmed Atef Mouhran Mohamed (Arabic: أَحْمَد عَاطِف مِهْرَان مُحَمَّد; born 21 March 1998) is an Egyptian professional footballer who plays as a forward for Modern Sport.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Gwamnatin Sohag, Atef ya fara aikinsa tare da kungiyar Al-Saha ta gida ta huɗu kafin ya shiga makarantar kimiyya ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A cikin 2020, bayan da aka haɗa shi da ƙaura zuwa kulob din 'yar'uwar Wadi Degla a Belgium, Lierse, a maimakon haka ya shiga ɗayan' yan'uwa kulob din, kungiyar Girka Ergotelis . <ref name="yk" /><ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Koyaya, bayan bayyanar biyar kawai ga kulob din, ya koma Masar saboda annobar COVID-19. <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara buga wa Wadi Degla wasa a Gasar Firimiya ta Masar, kuma wasan kwaikwayonsa ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, tare da kungiyoyin biyu da aka ruwaito suna ba da tayin.<ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da wadannan alaƙa, Atef a maimakon haka ya shiga sabuwar kungiyar Future a kan yarjejeniyar aro ta shekara guda a watan Satumbar 2021.<ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Ayyukansa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar don wasan da ya yi da Al Ahly, ya taimaka wa tawagarsa ta zana.<ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a cikin kakar, an bayyana cewa Future yana da sashi a cikin yarjejeniyar aro don sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi.<ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
A watan Maris na 2022, an ruwaito cewa Future ta cire zaɓin siyan da ta yi kan kuɗin da aka ruwaito tsakanin [[Fam na Masar|fam miliyan 12 zuwa 18 na Masar]] . <ref>{{Cite web |date=14 March 2022 |title=فيوتشر يفعل بند شراء أحمد عاطف من دجلة |trans-title=Future activates the purchase clause of Ahmed Atef from Degla |url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2548410 |access-date=6 September 2024 |website=almasryalyoum.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 March 2022 |title=وادى دجلة: 18 مليون جنيه قيمة تفعيل بيع أحمد عاطف لفيوتشر |trans-title=Wadi Degla: 18 million pounds is the value of activating the sale of Ahmed Atef to Future |url=https://www.youm7.com/story/2022/5/16/%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%89-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-18-%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%87-%D9%82%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%AA%D9%81%D8%B9%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/5763395 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Duk da haka, a watan Mayu na wannan shekarar, Atef ya nemi izinin shiga Al Ahly a lokacin bazara. <ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=أحمد عاطف يوقع استمارة رغبة انضمامه للأهلى من الموسم المقبل |trans-title=Ahmed Atef signs a form requesting to join Al-Ahly next season |url=https://www.gomhuriaonline.com/Gomhuria/1043791.html |access-date=6 September 2024 |website=gomhuriaonline.com |language=ar}}</ref> A ranar 25 ga Mayu 2022, Future ta tabbatar da cewa sun sayi Atef daga Wadi Degla. <ref>{{Cite web |date=25 May 2022 |title=رئيس فيوتشر: قررنا استمرار أحمد عاطف وعمر كمال مع الفريق |trans-title=Future Chairman: We decided to keep Ahmed Atef and Omar Kamal with the team |url=https://m.sa24.co/article/15311632?news=%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B1%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%88%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82 |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref> A watan Agusta na 2022, an sake danganta shi da barin kulob din, a wannan karon zuwa kungiyar Basel ta Switzerland. <ref>{{Cite web |date=5 August 2022 |title=مصدر مقرب من اللاعب: بازل السويسري يراقب أحمد عاطف مهاجم فيوتشر |trans-title=A source close to the player: Basel is monitoring Future FC striker Ahmed Atef |url=https://m.sa24.co/article/15493900/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8:-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1.html |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref>
Da kwantiraginsa zai kare a watan Janairun 2025, Future - wanda yanzu aka sani da Modern Sport - ya ƙi tayin da ƙungiyoyin ƙasashen waje suka yi masa na ɗaukar Atef a lokacin bazara na 2024. <ref>{{Cite web |date=1 September 2024 |title=مودرن سبورت: لم نتلق عروضاً من الأهلي لضم أحمد عاطف بالميركاتو الصيفي |trans-title=Modern Sport: We did not receive any offers from Al-Ahly to sign Ahmed Atef in the summer transfer window |url=https://www.youm7.com/story/2024/9/1/%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA%D9%84%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A7%D9%8B-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/6692377 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An ruwaito cewa Atef ya ja hankalin kocin ƙungiyar ƙasa ta wancan lokacin [[Carlos Queiroz]] a watan Maris na 2022 bayan ya yi wasa da Future. <ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=من هو " أحمد عاطف " مهاجم فيوتشر الذي خطف انظار كيروش |trans-title=Who is "Ahmed Atef", the Future striker who caught Queiroz's attention? |url=https://alqaednews.com/24175/ |access-date=6 September 2024 |website=alqaednews.com |language=ar}}</ref> Ya samu kiran farko a watan Yuni na wannan shekarar, kuma ya fara bugawa a wasan da suka doke Habasha da ci 2-0 a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin kasashen Afirka ta 2023. <ref>{{Cite web |date=2 June 2022 |title=أحمد عاطف: دكة منتخب مصر شرف وسجدت لله بعد انضمامى للقائمة |trans-title=Ahmed Atef: The Egyptian national team bench is an honor and I prostrated to God after joining the list |url=https://www.youm7.com/story/2022/6/2/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AF%D9%83%D8%A9-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%81-%D9%88%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%AA-%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%89/5786445 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=9 June 2022 |title=أحمد عاطف يسجل مشاركته الدولية الأولى مع منتخب مصر |trans-title=Ahmed Atef makes his first international appearance with the Egyptian national team |url=https://akhbarelyom.com/news/newdetails/3787071/1/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%8A%D8%B3%D8%AC%D9%84-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D8%B9 |access-date=6 September 2024 |website=akhbarelyom.com |language=ar}}</ref>
== Career statistics ==
{{Updated|6 September 2024.}}<ref>{{Soccerway|ahmet-atef/650979|accessdate=27 March 2020}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Wadi Degla
|2019–20
| rowspan="2" |Egyptian Premier League
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|18
|6
|2{{Efn|Appearances in the [[Egypt Cup]]|name=EC}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|20
|6
|-
|2021–22
|Egyptian Second Division
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!18
!6
!2
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!20
!6
|-
|Ergotelis (loan)
|2019–20
|Super League Greece 2
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|0
|0
|5
|0
|-
|Future (loan)
|2021–22
| rowspan="3" |Egyptian Premier League
|25
|9
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian League Cup]]|name=ELC}}
|1
|0
|0
|0
|0
|27
|10
|-
| rowspan="3" |Modern Sport
|2022–23
|19
|4
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in the [[CAF Confederation Cup]]|name=CCC}}
|2
|0
|0
|28
|6
|-
|2023–24
|29
|6
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|2{{Efn|name=ELC}}
|0
|9{{Efn|name=CCC}}
|3
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian Super Cup]]|name=ESC}}
|0
|43
|9
|-
! colspan="2" |Total
!73
!19
!2
!0
!4
!1
!17
!5
!2
!0
!98
!25
|-
! colspan="3" |Career total
!5
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!5
!0
|}
; Notes
{{Notelist}}
=== International ===
{{Updated|6 September 2024}}<ref>{{NFT player|pid=87875}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!National team
!Year
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="2" |Egypt
|2022
|2
|0
|-
|2024
|1
|0
|-
! colspan="2" |Total
!3
!0
|}
== References ==
== External links ==
* {{UEFA player}}
* Ahmed Atef at WorldFootball.net
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
4co2s4elcncvp2fc0w74afg03qqjkjv
970116
970102
2026-10-21T11:07:11Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1307032640|Ahmed Atef (footballer, born 1998)]]"
970116
wikitext
text/x-wiki
'''Ahmed Atef Mouhran Mohamed''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 21 ga Maris 1998) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Masar wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar Modern Sport .
== Aikin kulob ==
An haife shi a gundumar Sohag, Atef ya fara aikinsa da ƙungiyar Al-Saha ta rukuni na huɗu kafin ya koma makarantar kwararru ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A shekarar 2020, bayan an danganta shi da komawa ƙungiyar 'yar uwar Wadi Degla da ke Belgium, Lierse, sai ya koma ɗaya daga cikin sauran ƙungiyoyin 'yar uwar ƙungiyar, ƙungiyar Ergotelis ta Girka. <ref name="yk" /> <ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Duk da haka, bayan wasanni biyar kacal a ƙungiyar, ya koma Masar saboda annobar COVID-19 . <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara bugawa Wadi Degla wasa a gasar Premier ta Masar, kuma rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, inda aka ruwaito cewa kungiyoyin biyu sun yi tayin shiga gasar. <ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da waɗannan alaƙar, Atef ya koma ƙungiyar da aka haɓaka kwanan nan ta Future a kan yarjejeniyar aro na shekara ɗaya a watan Satumba na 2021. <ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Aikinsa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar saboda rawar da ya taka a wasan da suka yi da Al Ahly, wanda ya taimaka wa ƙungiyarsa ta yi kunnen doki. <ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a kakar wasa, an bayyana cewa Future yana da wani sashe a yarjejeniyar aro na sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi. <ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
A watan Maris na 2022, an ruwaito cewa Future ta cire zaɓin siyan da ta yi kan kuɗin da aka ruwaito tsakanin [[Fam na Masar|fam miliyan 12 zuwa 18 na Masar]] . <ref>{{Cite web |date=14 March 2022 |title=فيوتشر يفعل بند شراء أحمد عاطف من دجلة |trans-title=Future activates the purchase clause of Ahmed Atef from Degla |url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2548410 |access-date=6 September 2024 |website=almasryalyoum.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 March 2022 |title=وادى دجلة: 18 مليون جنيه قيمة تفعيل بيع أحمد عاطف لفيوتشر |trans-title=Wadi Degla: 18 million pounds is the value of activating the sale of Ahmed Atef to Future |url=https://www.youm7.com/story/2022/5/16/%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%89-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-18-%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%87-%D9%82%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%AA%D9%81%D8%B9%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/5763395 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Duk da haka, a watan Mayu na wannan shekarar, Atef ya nemi izinin shiga Al Ahly a lokacin bazara. <ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=أحمد عاطف يوقع استمارة رغبة انضمامه للأهلى من الموسم المقبل |trans-title=Ahmed Atef signs a form requesting to join Al-Ahly next season |url=https://www.gomhuriaonline.com/Gomhuria/1043791.html |access-date=6 September 2024 |website=gomhuriaonline.com |language=ar}}</ref> A ranar 25 ga Mayu 2022, Future ta tabbatar da cewa sun sayi Atef daga Wadi Degla. <ref>{{Cite web |date=25 May 2022 |title=رئيس فيوتشر: قررنا استمرار أحمد عاطف وعمر كمال مع الفريق |trans-title=Future Chairman: We decided to keep Ahmed Atef and Omar Kamal with the team |url=https://m.sa24.co/article/15311632?news=%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B1%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%88%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82 |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref> A watan Agusta na 2022, an sake danganta shi da barin kulob din, a wannan karon zuwa kungiyar Basel ta Switzerland. <ref>{{Cite web |date=5 August 2022 |title=مصدر مقرب من اللاعب: بازل السويسري يراقب أحمد عاطف مهاجم فيوتشر |trans-title=A source close to the player: Basel is monitoring Future FC striker Ahmed Atef |url=https://m.sa24.co/article/15493900/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8:-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1.html |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref>
Da kwantiraginsa zai kare a watan Janairun 2025, Future - wanda yanzu aka sani da Modern Sport - ya ƙi tayin da ƙungiyoyin ƙasashen waje suka yi masa na ɗaukar Atef a lokacin bazara na 2024. <ref>{{Cite web |date=1 September 2024 |title=مودرن سبورت: لم نتلق عروضاً من الأهلي لضم أحمد عاطف بالميركاتو الصيفي |trans-title=Modern Sport: We did not receive any offers from Al-Ahly to sign Ahmed Atef in the summer transfer window |url=https://www.youm7.com/story/2024/9/1/%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA%D9%84%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A7%D9%8B-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/6692377 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An ruwaito cewa Atef ya ja hankalin kocin ƙungiyar ƙasa ta wancan lokacin [[Carlos Queiroz]] a watan Maris na 2022 bayan ya yi wasa da Future. <ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=من هو " أحمد عاطف " مهاجم فيوتشر الذي خطف انظار كيروش |trans-title=Who is "Ahmed Atef", the Future striker who caught Queiroz's attention? |url=https://alqaednews.com/24175/ |access-date=6 September 2024 |website=alqaednews.com |language=ar}}</ref> Ya samu kiran farko a watan Yuni na wannan shekarar, kuma ya fara bugawa a wasan da suka doke Habasha da ci 2-0 a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin kasashen Afirka ta 2023. <ref>{{Cite web |date=2 June 2022 |title=أحمد عاطف: دكة منتخب مصر شرف وسجدت لله بعد انضمامى للقائمة |trans-title=Ahmed Atef: The Egyptian national team bench is an honor and I prostrated to God after joining the list |url=https://www.youm7.com/story/2022/6/2/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AF%D9%83%D8%A9-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%81-%D9%88%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%AA-%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%89/5786445 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=9 June 2022 |title=أحمد عاطف يسجل مشاركته الدولية الأولى مع منتخب مصر |trans-title=Ahmed Atef makes his first international appearance with the Egyptian national team |url=https://akhbarelyom.com/news/newdetails/3787071/1/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%8A%D8%B3%D8%AC%D9%84-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D8%B9 |access-date=6 September 2024 |website=akhbarelyom.com |language=ar}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|6 September 2024.}}<ref>{{Soccerway|ahmet-atef/650979|accessdate=27 March 2020}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Wadi Degla
|2019–20
| rowspan="2" |Egyptian Premier League
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|18
|6
|2{{Efn|Appearances in the [[Egypt Cup]]|name=EC}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|20
|6
|-
|2021–22
|Egyptian Second Division
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!18
!6
!2
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!20
!6
|-
|Ergotelis (loan)
|2019–20
|Super League Greece 2
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|0
|0
|5
|0
|-
|Future (loan)
|2021–22
| rowspan="3" |Egyptian Premier League
|25
|9
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian League Cup]]|name=ELC}}
|1
|0
|0
|0
|0
|27
|10
|-
| rowspan="3" |Modern Sport
|2022–23
|19
|4
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in the [[CAF Confederation Cup]]|name=CCC}}
|2
|0
|0
|28
|6
|-
|2023–24
|29
|6
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|2{{Efn|name=ELC}}
|0
|9{{Efn|name=CCC}}
|3
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian Super Cup]]|name=ESC}}
|0
|43
|9
|-
! colspan="2" |Total
!73
!19
!2
!0
!4
!1
!17
!5
!2
!0
!98
!25
|-
! colspan="3" |Career total
!5
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!5
!0
|}
; Bayanan kula
{{Notelist}}
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
{{Updated|6 September 2024}}<ref>{{NFT player|pid=87875}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tawagar ƙasa
! Shekara
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="2" | Misira
| 2022
| 2
| 0
|-
| 2024
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 3
! 0
|}
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{UEFA player}}
* Ahmed Atef at WorldFootball.net
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
ey1zsxqvnvmsf3suoclql31y5yyfibq
970117
970116
2026-10-21T11:08:00Z
Abdurra'uf
23412
inganta muqala
970117
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ahmed Atef Mouhran Mohamed''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 21 ga Maris 1998) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Masar wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar Modern Sport .
== Aikin kulob ==
An haife shi a gundumar Sohag, Atef ya fara aikinsa da ƙungiyar Al-Saha ta rukuni na huɗu kafin ya koma makarantar kwararru ta Wadi Degla . <ref name="yk">{{Cite web |date=22 August 2021 |title=غزال دجلة.. من ساحة سوهاج إلى ضربة "الجائحة" لبداية حلمه في اليونان |trans-title=Ghazal Digla.. From Sohag Square to the "Pandemic" Strike to the Beginning of His Dream in Greece |url=https://www.yallakora.com/egyptian-league/2673/news/413081/%D8%BA%D8%B2%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%B3%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AC-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=6 September 2024 |website=yallakora.com |language=ar}}</ref> A shekarar 2020, bayan an danganta shi da komawa ƙungiyar 'yar uwar Wadi Degla da ke Belgium, Lierse, sai ya koma ɗaya daga cikin sauran ƙungiyoyin 'yar uwar ƙungiyar, ƙungiyar Ergotelis ta Girka. <ref name="yk" /> <ref>{{Cite web |date=6 February 2020 |title=وادى دجلة ينهي إجراءات إعارة لاعبه لنادي إرجوتليس اليونانى |trans-title=Wadi Degla completes loan procedures for its player to the Greek club Ergotelis |url=https://www.elhayahalyoum.com/13297 |access-date=6 September 2024 |website=elhayahalyoum.com |language=ar}}</ref> Duk da haka, bayan wasanni biyar kacal a ƙungiyar, ya koma Masar saboda annobar COVID-19 . <ref name="yk" />
A kakar wasa mai zuwa ya fara bugawa Wadi Degla wasa a gasar Premier ta Masar, kuma rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Masar Al Ahly da Zamalek, inda aka ruwaito cewa kungiyoyin biyu sun yi tayin shiga gasar. <ref>{{Cite web |date=3 September 2021 |title=أحمد عاطف: تلقيت عرضين من الأهلي والزمالك والقرار في يد إدارة دجلة |trans-title=Ahmed Atef: I received two offers from Al-Ahly and Zamalek, and the decision is in the hands of the Degla administration |url=https://sport.elwatannews.com/ar/1/1/870748/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%AF-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9 |access-date=6 September 2024 |website=sport.elwatannews.com |language=ar}}</ref> Duk da waɗannan alaƙar, Atef ya koma ƙungiyar da aka haɓaka kwanan nan ta Future a kan yarjejeniyar aro na shekara ɗaya a watan Satumba na 2021. <ref>{{Cite web |date=10 September 2021 |title=فيوتشر يخطف صفقة الزمالك |trans-title=Future snatches Zamalek deal |url=https://gate.ahram.org.eg/News/2950850.aspx |access-date=6 September 2024 |website=gate.ahram.org.eg |language=ar}}</ref>
Aikinsa tare da Future ya fara da kyau, kuma an yaba masa a kafofin watsa labarai na Masar saboda rawar da ya taka a wasan da suka yi da Al Ahly, wanda ya taimaka wa ƙungiyarsa ta yi kunnen doki. <ref>{{Cite web |date=28 December 2021 |title=قصة صور.. أحمد عاطف مشروع نجم من الصعيد الجوانى |trans-title=Photo story.. Ahmed Atef, a projected star from Upper Egypt |url=https://www.youm7.com/story/2021/12/28/%D9%82%D8%B5%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89/5595632 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Daga baya a kakar wasa, an bayyana cewa Future yana da wani sashe a yarjejeniyar aro na sayen Atef, duk da sha'awar wasu kungiyoyi. <ref>{{Cite web |date=17 February 2022 |title=خاص - نكشف مخطط إدارة فيوتشر للصفقات وموقف أحمد عاطف |trans-title=Exclusive - We reveal Future's management plan for deals and Ahmed Atef's position |url=https://www.egygool.com/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%83%D8%B4%D9%81-%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%84%D9%84%D8%B5%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/43668 |access-date=6 September 2024 |website=egygool.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 March 2022 |title=بعد اهتمام الأهلي.. مصدر بوادي دجلة يوضح لـ"بطولات" مصير أحمد عاطف مع فيوتشر |trans-title=After Al-Ahly's interest.. A source in Wadi Degla explains to "Botolaat" the fate of Ahmed Atef with Future |url=https://www.btolat.com/news/276730 |access-date=6 September 2024 |website=btolat.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 March 2022 |title=لا يجوز.. مجدي عبدالغني يكشف قانونية بيع وادي دجلة للمهاجم أحمد عاطف |trans-title=It is not permissible.. Magdy Abdelghany reveals the legality of Wadi Degla selling striker Ahmed Atet |url=https://www.elbalad.news/5189767 |access-date=6 September 2024 |website=elbalad.news |language=ar}}</ref>
A watan Maris na 2022, an ruwaito cewa Future ta cire zaɓin siyan da ta yi kan kuɗin da aka ruwaito tsakanin [[Fam na Masar|fam miliyan 12 zuwa 18 na Masar]] . <ref>{{Cite web |date=14 March 2022 |title=فيوتشر يفعل بند شراء أحمد عاطف من دجلة |trans-title=Future activates the purchase clause of Ahmed Atef from Degla |url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2548410 |access-date=6 September 2024 |website=almasryalyoum.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 March 2022 |title=وادى دجلة: 18 مليون جنيه قيمة تفعيل بيع أحمد عاطف لفيوتشر |trans-title=Wadi Degla: 18 million pounds is the value of activating the sale of Ahmed Atef to Future |url=https://www.youm7.com/story/2022/5/16/%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%89-%D8%AF%D8%AC%D9%84%D8%A9-18-%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%8A%D9%87-%D9%82%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%AA%D9%81%D8%B9%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D9%8A%D8%B9-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/5763395 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> Duk da haka, a watan Mayu na wannan shekarar, Atef ya nemi izinin shiga Al Ahly a lokacin bazara. <ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=أحمد عاطف يوقع استمارة رغبة انضمامه للأهلى من الموسم المقبل |trans-title=Ahmed Atef signs a form requesting to join Al-Ahly next season |url=https://www.gomhuriaonline.com/Gomhuria/1043791.html |access-date=6 September 2024 |website=gomhuriaonline.com |language=ar}}</ref> A ranar 25 ga Mayu 2022, Future ta tabbatar da cewa sun sayi Atef daga Wadi Degla. <ref>{{Cite web |date=25 May 2022 |title=رئيس فيوتشر: قررنا استمرار أحمد عاطف وعمر كمال مع الفريق |trans-title=Future Chairman: We decided to keep Ahmed Atef and Omar Kamal with the team |url=https://m.sa24.co/article/15311632?news=%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%B1%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%88%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82 |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref> A watan Agusta na 2022, an sake danganta shi da barin kulob din, a wannan karon zuwa kungiyar Basel ta Switzerland. <ref>{{Cite web |date=5 August 2022 |title=مصدر مقرب من اللاعب: بازل السويسري يراقب أحمد عاطف مهاجم فيوتشر |trans-title=A source close to the player: Basel is monitoring Future FC striker Ahmed Atef |url=https://m.sa24.co/article/15493900/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8:-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D9%85-%D9%81%D9%8A%D9%88%D8%AA%D8%B4%D8%B1.html |access-date=6 September 2024 |website=m.sa24.co |language=ar}}</ref>
Da kwantiraginsa zai kare a watan Janairun 2025, Future - wanda yanzu aka sani da Modern Sport - ya ƙi tayin da ƙungiyoyin ƙasashen waje suka yi masa na ɗaukar Atef a lokacin bazara na 2024. <ref>{{Cite web |date=1 September 2024 |title=مودرن سبورت: لم نتلق عروضاً من الأهلي لضم أحمد عاطف بالميركاتو الصيفي |trans-title=Modern Sport: We did not receive any offers from Al-Ahly to sign Ahmed Atef in the summer transfer window |url=https://www.youm7.com/story/2024/9/1/%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%84%D9%85-%D9%86%D8%AA%D9%84%D9%82-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A7%D9%8B-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81/6692377 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An ruwaito cewa Atef ya ja hankalin kocin ƙungiyar ƙasa ta wancan lokacin [[Carlos Queiroz]] a watan Maris na 2022 bayan ya yi wasa da Future. <ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=من هو " أحمد عاطف " مهاجم فيوتشر الذي خطف انظار كيروش |trans-title=Who is "Ahmed Atef", the Future striker who caught Queiroz's attention? |url=https://alqaednews.com/24175/ |access-date=6 September 2024 |website=alqaednews.com |language=ar}}</ref> Ya samu kiran farko a watan Yuni na wannan shekarar, kuma ya fara bugawa a wasan da suka doke Habasha da ci 2-0 a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin kasashen Afirka ta 2023. <ref>{{Cite web |date=2 June 2022 |title=أحمد عاطف: دكة منتخب مصر شرف وسجدت لله بعد انضمامى للقائمة |trans-title=Ahmed Atef: The Egyptian national team bench is an honor and I prostrated to God after joining the list |url=https://www.youm7.com/story/2022/6/2/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%AF%D9%83%D8%A9-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%81-%D9%88%D8%B3%D8%AC%D8%AF%D8%AA-%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%89/5786445 |access-date=6 September 2024 |website=youm7.com |language=ar}}</ref> <ref>{{Cite web |date=9 June 2022 |title=أحمد عاطف يسجل مشاركته الدولية الأولى مع منتخب مصر |trans-title=Ahmed Atef makes his first international appearance with the Egyptian national team |url=https://akhbarelyom.com/news/newdetails/3787071/1/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D9%8A%D8%B3%D8%AC%D9%84-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D8%B9 |access-date=6 September 2024 |website=akhbarelyom.com |language=ar}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|6 September 2024.}}<ref>{{Soccerway|ahmet-atef/650979|accessdate=27 March 2020}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Wadi Degla
|2019–20
| rowspan="2" |Egyptian Premier League
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|18
|6
|2{{Efn|Appearances in the [[Egypt Cup]]|name=EC}}
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|20
|6
|-
|2021–22
|Egyptian Second Division
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!18
!6
!2
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!20
!6
|-
|Ergotelis (loan)
|2019–20
|Super League Greece 2
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|0
|0
|5
|0
|-
|Future (loan)
|2021–22
| rowspan="3" |Egyptian Premier League
|25
|9
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian League Cup]]|name=ELC}}
|1
|0
|0
|0
|0
|27
|10
|-
| rowspan="3" |Modern Sport
|2022–23
|19
|4
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in the [[CAF Confederation Cup]]|name=CCC}}
|2
|0
|0
|28
|6
|-
|2023–24
|29
|6
|1{{Efn|name=EC}}
|0
|2{{Efn|name=ELC}}
|0
|9{{Efn|name=CCC}}
|3
|2{{Efn|Appearances in the [[Egyptian Super Cup]]|name=ESC}}
|0
|43
|9
|-
! colspan="2" |Total
!73
!19
!2
!0
!4
!1
!17
!5
!2
!0
!98
!25
|-
! colspan="3" |Career total
!5
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!5
!0
|}
; Bayanan kula
{{Notelist}}
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
{{Updated|6 September 2024}}<ref>{{NFT player|pid=87875}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Tawagar ƙasa
! Shekara
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="2" | Misira
| 2022
| 2
| 0
|-
| 2024
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 3
! 0
|}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{UEFA player}}
* Ahmed Atef at WorldFootball.net
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
lcl1flpec2xbvlrq0dkschwkt489iua
Francisco Bouligny
0
176742
970058
967427
2026-10-20T22:37:30Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970058
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Birgediya Janar '''Don Francisco Domingo Joseph Bouligny y Paret''' (4 ga Satumba 1736 - 25 ga Nuwamba 1800) wani jami'in Sojan Spain ne kuma mai kula da mulkin mallaka wanda ya yi aiki a matsayin gwamnan riƙo na Louisiana a 1799. A matsayinsa na mai amfani da harshen Faransanci a harshen Sifaniyanci, ya kasance gada tsakanin Creole da Faransanci Louisiana da Spain bayan da aka mayar da yankin daga Faransa zuwa Spain. Bouligny ya kuma yi aiki a matsayin mataimakin gwamna a ƙarƙashin Bernardo de Gálvez kuma ya kafa New Iberia a shekarar 1779.<ref name="Din76">{{Cite journal |last=Din |first=Gilbert C. |date=Spring 1976 |title=Lieutenant Colonel Francisco Bouligny and the Malagueño Settlement at New Iberia, 1779 |journal=Louisiana History: The Journal of the Louisiana Historical Association |volume=17 |issue=2 |pages=187–202 |jstor=4231587}}</ref>
== Rayuwar farko da aiki ==
Bouligny, wanda iyalinsa suka kira "Frasquito", an haife shi a shekara ta 1736 a Alicante, Spain, ga Jean (Juan) Bouligny, wani ɗan kasuwa mai nasara daga zuriyar Faransa, da Marie Paret, wacce ta fito daga Alicante. Yana ɗan shekara 10, an tura shi makarantar yara maza da Bishop na Orihuela ya kafa, inda ya kammala karatunsa a shekarar 1750 kuma ya shiga kasuwancin shigo da kaya daga ƙasashen waje, wanda ke cinikin yadi, kayan ƙanshi, giya, da sauransu daga ko'ina cikin Bahar Rum da kuma a faɗin Tekun Atlantika. <ref>{{Cite book|edition=Klemens}}</ref>
A shekara ta 1758, Bouligny ya shiga rundunar sojojin Spain, yana yi wa rundunar Zamora hidima. Shekara guda bayan haka, ya koma rundunar sojojin Royal Regiment of Spanish Guards kuma aka naɗa shi Laftanar a cikin rundunar sojojin ƙasa aka aika shi zuwa [[Havana]], [[Cuba]], a shekara ta 1762. A wancan lokacin, Spain ta shiga Yaƙin Shekaru Bakwai, kuma yayin da Bouligny ke kan hanyarsa daga Cádiz, Turawan Ingila sun kwace Havana . Sabbin umarni sun sa Bouligny ya jira sauran yakin da aka yi a Santa Cruz de Tenerife a Tsibirin Canary. A watan Agusta na shekarar 1763, Bouligny ya isa Havana inda aka tura shi aiki har zuwa shekarar 1769 lokacin da ya haɗu da Alejandro O'Reilly a matsayin mataimakinsa don tafiyarsa ta kawo ƙarshen tawayen Louisiana . Ganin cewa Bouligny ya iya Faransanci sosai, an tuhume shi da isar da saƙonnin gwamnatin Spain ga mazauna Louisiana masu magana da Faransanci kuma ya yi aiki a matsayin mai fassara a lokacin shari'ar sojoji da shugabannin 'yan tawayen.
An ɗaukaka Bouligny zuwa matsayin kyaftin na brevet a cikin sabuwar rundunar sojojin Louisiana Fixed Infantry Battalion. A shekara ta 1772, Gwamna Luis de Unzaga ya naɗa shi cikakken kyaftin. Duk da haka, shekara guda bayan haka, Unzaga ta sauke Bouligny daga mukaminsa, kuma aka tsare shi a gidan yari saboda ya ba da umarnin ɗaurin shekaru shida a gidan yari maimakon hukuncin daurin watanni huɗu da aka haramta bisa ga dokokin sarki. Daga ƙarshe, O'Reilly ya yi sulhu a madadin Bouligny kuma aka mayar da shi kan aikinsa tare da gargaɗi.
A shekarar 1775, an ba Bouligny izinin komawa Turai don sasanta al'amuran iyali. Yayin da yake Spain, Bouligny ya rubuta jawabi kan yawan jama'ar [[New Orleans]], Louisiana ( ''Memoria histórica y política sobre la Luisiana'' ). ''Memoria'' ta jawo hankalin kotun Spain ga mallakarta a Louisiana da kuma damar da take da ita na ci gaban noma da kasuwanci. Ya yi cikakken bayani game da yanayin ƙasa da kuma ilimin ruwa na yankin, gami da ambaliyar ruwa da guguwar ruwa ta haifar a Tafkunan Borgne da Pontchartrain. ''Memoria'' ya kuma nuna muhimmancin kyakkyawar dangantaka da al'ummar 'yan asalin Amurka na yankin, da kuma buƙatar inganta tsaron yankin a matsayin wani muhimmin abin kariya ga Birtaniya ta Arewacin Amurka . <ref>{{Cite journal |last=Din |first=Gilbert C. |year=1978 |title=Protecting the 'Barrera': Spain's Defenses in Louisiana, 1763–1779 |journal=Louisiana History: The Journal of the Louisiana Historical Association |volume=19 |issue=2 |pages=183–211 |jstor=4231775}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Hoffman |first=Louise C. |date=2000 |title='Luisiana': The Spanish |url=https://www.hnoc.org/sites/default/files/quarterly/HNOC_Q4_2k.pdf |journal=The Historic New Orleans Collection Quarterly |volume=18 |issue=4 |pages=2–5 |access-date=2018-10-05}}</ref> Don haka, Bouligny ya haɗa da shawarwari dalla-dalla a cikin ''Memoria'' don sabbin katanga da ƙarfafawa a kan hanyoyin ruwa da yawa na yankin. <ref name="Cruz Freire2019">{{Cite journal |last=Cruz Freire |first=Pedro |year=2018 |title=La llave de Nueva España. Proyectos defensivos para los territorios de Luisiana (1770–1795) |trans-title=The Key to New Spain: Defensive Projects for the Territory of Louisiana (1770–1795) |journal=Ars Longa. Cuadernos de Arte |language=es |issue=27 |pages=113–124 |doi=10.7203/arslonga.27.11198 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Rahoton ya samu karbuwa sosai a Madrid kuma ya yi tasiri wajen jagorantar ci gaban Louisiana a nan gaba. <ref name="DBE">{{Cite web |last=<!-- no byline --> |title=Francisco Bouligny |url=http://dbe.rah.es/biografias/55709/francisco-bouligny |access-date=13 June 2021 |website=[[Diccionario biográfico español|Diccionario Biográfico Español]] |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209081248/https://dbe.rah.es/biografias/55709/francisco-bouligny |archive-date=9 December 2022 |url-status=dead}}</ref>
=== Kafa Sabuwar Iberia ===
[[File:Bouligny_Monument.jpg|left|thumb| Abin tunawa da aka girmama Francisco Bouligny da kuma farkon mazauna Malagueño na New Iberia, Louisiana.]]
A shekarar 1777, Bouligny ya koma Louisiana, inda Gwamna Bernardo de Gálvez ya naɗa shi mataimakin gwamna. Daga cikin ayyukansa akwai kula da kasuwanci da dangantaka da ƙabilun 'yan asalin Amurka da kuma kafa sabbin matsugunan zama. A cikin ''Memoria'', Bouligny ya yi kira da a zaunar da 'yan Spain da sauran bakin haure Katolika a duk faɗin Louisiana don ƙarfafa ikon Spain a kan yankin, gami da 'yan Anglo-Americans waɗanda ke son canza amincinsu zuwa Spain. Bayan wannan shirin sulhu, a watan Afrilun 1779, Bouligny ya kawo ƙungiyar 'yan mulkin mallaka 500, musamman Malagueños tare da wasu Isleños, zuwa Bayou Teche don kafa birnin New Iberia . <ref name="Din76" />
Duk da haka, dangantakar da ke tsakanin Bouligny da Gálvez ta kasance mai tsauri. Su biyun sun yi karo ne kan batutuwan da suka shafi ciniki da matsuguni, musamman wurin da aka gina matsugunin New Iberia da kuma hanyar da Gálvez ya bi wajen gina matsugunin Birtaniya kusa da Kogin Mississippi. Bouligny ya kuma haɗa harkokin kasuwanci na kashin kansa da na hukuma, gami da aƙalla lokaci guda da ya biya kansa kuɗin amfani da bayinsa. Gálvez ya ci gaba da aiki tukuru don killace Bouligny, yana sanya shakku kan ayyukansa, yana bin diddigin kuɗaɗen da aka kashe wajen gina matsugunin New Iberia da kuma kuɗin Bouligny, kuma bai ba shi shawarar ci gaba ba. <ref name="Din93" /> <ref name="Powell2012" /> <ref>{{Cite journal |last=Nunemaker |first=J. Horace |date=August 1945 |title=The Bouligny Affair in Louisiana |url=https://archive.org/details/hispanic-american-historical-review_1945-08_25_3/page/339 |journal=The Hispanic American Historical Review |volume=25 |issue=3 |pages=339–363 |doi=10.2307/2507969 |jstor=2507969}}</ref>
=== Yaƙin Juyin Juya Halin Amurka ===
A ƙarshen shekarar 1779, a lokacin Yaƙin Juyin Juya Halin Amurka, Spain ta kai hari kan matsugunan Birtaniya a Yammacin Florida, kuma Bouligny ya shiga cikin yaƙe-yaƙe na Manchac Post da Baton Rouge . A shekarar 1780, Bouligny ya jagoranci wani yaƙi da Turawan Ingila a Fort Charlotte, <ref name="Beerman">{{Cite journal |last=Beerman |first=Eric |date=October 1979 |title='Yo Solo' not 'Solo': Juan Antonio de Riaño |url=https://palmm.digital.flvc.org/islandora/object/ucf%3A25449/datastream/OBJ/view |url-status=dead |format=PDF |journal=The Florida Historical Quarterly |volume=LVIII |issue=2 |pages=174–184 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160330080606/http://palmm.digital.flvc.org/islandora/object/ucf%3A25449/datastream/OBJ/view |archive-date=March 30, 2016 |access-date=2016-06-22}}</ref> kuma daga baya ya shiga yaƙin Pensacola .
== Rayuwa da aiki daga baya ==
A shekarar 1783, an umurci Bouligny da ya kawar da wani yanki na 'yan gudun hijira daga bauta ( [[Maroons|''cimarrones'']] ) a gefen kogin New Orleans. Zuwa watan Yunin 1784, tawagar ta kama mutane 60, ciki har da shugaban yankin, Jean Saint Malo ; a cikin binciken da ya biyo baya, jami'ai sun gano bayi goma sha biyu da ke taimakawa wajen tsara tserewa daga gonaki.
A shekara ta 1784, yayin da Gwamna Esteban Rodríguez Miró ya yi tafiya zuwa Yammacin Florida don yin hulɗa da al'ummomin Muscogee, Chickasaw, da Choctaw, Bouligny ya yi aiki a matsayin mukaddashin gwamnan Louisiana. A shekara ta gaba, Miró ya aika Bouligny zuwa Natchez don tilasta mulkin Mutanen Espanya a yankin da kuma tsayayya da mamayewar Amurka da ke da alaƙa da Rikicin Yammacin Florida.<ref name="Din81">{{Cite journal |last=Din |first=Gilbert C. |date=July 1981 |title=War Clouds on the Mississippi: Spain's 1785 Crisis in West Florida |url=http://ucf.digital.flvc.org/islandora/object/ucf%3A25456 |format=PDF |journal=The Florida Historical Quarterly |volume=LX |issue=1 |pages=51–76 |access-date=2016-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027154708/http://ucf.digital.flvc.org/islandora/object/ucf%3A25456 |archive-date=2020-10-27 |url-status=dead}}</ref> A watan Maris na shekara ta 1791, an nada Bouligny a matsayin kolonel kuma an sanya shi a matsayin kwamandan Louisiana Fixed Infantry Regiment, mukamin da ya rike har zuwa shekara ta 1797.<ref>{{Cite journal |last=Din |first=Gilbert C. |date=Winter 2002 |title='For Defense of Country and the Glory of Arms': Army Officers in Spanish Louisiana, 1766–1803 |journal=Louisiana History: The Journal of the Louisiana Historical Association |volume=43 |issue=1 |pages=5–40 |jstor=4233810}}</ref>
Bayan mutuwar Gov. Manuel Gayoso de Lemos a ranar 18 ga Yuli 1799, an nada Francisco Bouligny a matsayin gwamnan soja na Louisiana, tare da Nicolás María Vidal a matsayin gwamnan farar hula, har sai da sabon gwamnan janar, Sebastián Calvo de la Puerta y O'Farrill, Marquess de Casa Calvo, ya isa mulkin mallaka a ranar 17 ga Disamba Bouligny ya mutu a New Orleans a ranar 25 ga Nuwamba, 1800, bayan doguwar rashin lafiya. An girmama shi ta hanyar binne shi a cocin St. Louis . A watan Satumba na shekarar 1800, Masarautar Spain ta naɗa Bouligny brigadier janar, amma kwafin kwamitin bai isa Louisiana ba sai bayan mutuwarsa. <ref name="Martin" />
== Rayuwa ta sirri ==
An bayyana Bouligny a matsayin "mai tsayi da ƙanƙanta, mai kyawawan halaye na soja, mai sauƙin kai da mutunci a cikin ɗabi'unsa, kuma mai ɗumi a cikin abotarsa." A tsawon rayuwarsa, Bouligny ya ci gaba da yin wasiƙu a harsunan Faransanci da Sifaniyanci tare da iyalansa da jami'ansa a faɗin duniya. Dangane da yaren da aka yi amfani da shi, ana kiran sunansa na farko da "Francisco" ko "François."
A ranar 29 ga Disamba, 1770, Bouligny ta auri Marie-Louise Le Sénéchal d'Auberville (1750–1834) wacce take cikin wani fitaccen iyali a Louisiana ta Faransa. <ref name="THNOC">{{Cite web |last=The Historic New Orleans Collection |title=The Francisco Bouligny Lecture |url=http://www.hnoc.org/programs/bouligny.html |access-date=2013-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227170238/http://www.hnoc.org/programs/bouligny.html |archive-date=2013-02-27 |url-status=dead}}</ref> Aure ne mai amfani ga iyalai biyu, inda dangantakar siyasa ta Bouligny ta taimaka wajen biyan bashin da ke kan mahaifiyar Le Sénéchal d'Auberville, wanda hakan ya ba shi damar fara tara kadarori a birnin. Ma'auratan sun haifi 'ya'ya huɗu, ciki har da Charles Dominique Joseph Bouligny, wanda majalisar dokokin jihar ta zaɓe shi zuwa Majalisar Dattawan Amurka a shekarun 1820, da kuma Louis Bouligny, wanda aka sanya wa unguwar Faubourg Bouligny da ke New Orleans suna bayansa. <ref>{{Cite web |last=Branley |first=Edward |date=12 October 2011 |title=NOLA History: The Neighborhoods of Uptown New Orleans |url=https://gonola.com/things-to-do-in-new-orleans/history/nola-history-the-neighborhoods-of-uptown-new-orleans |access-date=2020-06-30 |website=Go NOLA}}</ref> An zaɓi jikansa John Edward Bouligny a matsayin ɗan majalisa a shekarar 1859. Babban ɗan'uwan Bouligny, Juan de Bouligny, ya yi aiki a matsayin jakadan Spain na farko a [[Daular Usmaniyya|Daular Ottoman]] daga 1779 zuwa 1793.
== Abin da ya bari ==
Bouligny ya bar abin da ake ɗauka a matsayin babban ɗakin karatu mai littattafai 48 a cikin kundin littattafai 147, wani ma'ajiyar giya da ke ɗauke da kwalaben giya kusan 500, da kuma bayi 31. <ref>{{Cite journal |last=Din |first=Gilbert C. |year=1981 |title=The Death and Succession of Francisco Bouligny |journal=Louisiana History: The Journal of the Louisiana Historical Association |volume=22 |issue=3 |pages=307–315 |jstor=4232101}}</ref> Laburaren karatunsa sun haɗa da tarihin Tsohuwar Roma, Faransa, Amurka, Daular Rasha, da Jamus, da kuma nasarar da aka samu a Mexico da kuma tafiyar Kyaftin Cook ta uku. Yawancin ayyukan an yi su ne da Faransanci; biyar kawai aka yi su da Sifaniyanci.
A shekarar 1977, zuriyar Bouligny sun kafa Gidauniyar Bouligny don haɓaka nazarin Sifaniyanci na Louisiana ta hanyar tallafawa bincike da jerin laccoci na shekara-shekara. Bayan rushewar ginin a farkon shekarun 2000, an ci gaba da shirin Lakca na Bouligny na shekara-shekara ta hanyar The Historic New Orleans Collection . <ref>{{Cite web |title=Francisco Bouligny Lecture |url=https://www.hnoc.org/programs/francisco-bouligny-lecture |access-date=2021-10-21 |website=The Historic New Orleans Collection}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3pn84rav02r2qk7jdjxzoja7o04oxe6
Kwamitin Christopher
0
176842
970087
955606
2026-10-21T10:25:13Z
Ammarpad
4826
ingantawa
970087
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kwamitin Christopher''' wani kwamiti ne mai zaman kanta a Ma'aikatar 'Yan Sanda ta [[Los Angeles]], wanda aka fi sani da Hukumar Christopher, an kafa shi ne ta hanyar magajin garin Los Angeles na lokacin Tom Bradley, a watan Afrilu na shekara ta 1991, bayan da aka yi wa [[Rodney King]] duka.
Lauyan [[Warren Christopher]] ne ya jagoranci shi (wanda daga baya ya zama Sakataren Harkokin Wajen Amurka a karkashin Shugaba [[Bill Clinton]]). <ref name="hrw">{{Cite web |date=1991-04-01 |title=Shielded from Justice: Los Angeles: The Christopher Commission Report |url=https://www.hrw.org/legacy/reports98/police/uspo73.htm |access-date=2016-04-29 |website=Hrw.org}}</ref> An kirkiro hukumar ne don gudanar da 'cikakken bincike na tsari da aiki na LAPD,' gami da ayyukan daukar ma'aikata da horo, tsarin horo na ciki, da tsarin korafin ɗan ƙasa. <ref name="hrw" />
Shekara guda bayan an kafa hukumar, an wanke jami'an da ke da hannu a cikin King, wanda ya haifar da tashin hankali na Los Angeles na shekarar 1992.
== Manazarta ==
pqstwp6gu9x7ybap4tufpzjfyxzrqta
Florina Kaja
0
177151
970056
957305
2026-10-20T21:59:24Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970056
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Florina "Flo" Kaja''' (an haife ta a ranar 1 ga Satumba 1982 ) tauraruwar talabijin ce ta [[Albaniya|Albanian]]-Amurka, mai fafutuka kuma mawaƙa. An fi saninta da bayyanarta a karo na huɗu na wasan kwaikwayo na gaskiya na Oxygen na Bad Girls Club.<ref name="flo">{{Cite web |last=Florina "Flo" Kaja |title=Florina's biography |url=http://www.goinwiththeflo.com/?page_id=37 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219110422/http://www.goinwiththeflo.com/?page_id=37 |archive-date=February 19, 2014 |access-date=February 6, 2011 |publisher=Goin'WithTheFlo.com}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Kaur |first=Jagminder |date=2024-02-24 |title=Bad Girls Club Season 4: Where is the Cast Now? |url=https://thecinemaholic.com/bad-girls-club-4-cast/ |access-date=2025-03-10 |website=The Cinemaholic |language=en-US}}</ref> Ta kuma bayyana a Bad Girls Club spin-off ''Bad Girls All Star Battle Season 1'' inda ta gama a matsayi na biyu.
== Rayuwa ta farko ==
An haife shi a Staten Island, New York, Kaja shi ne ɗan na biyu na ma'aurata baƙi na Albania, Sakip Kaja da Safija . Kakanta, Verdi Kaja, wanda ake zargi da kisan kai Carmine Carini ya harbe shi sau uku, ɗan fashi ne na Albania kuma an same shi ya mutu lokacin da Kaja ke da shekaru 8.
Kaja ta halarci Makarantar sakandare ta Curtis har zuwa shekara ta biyu kuma ta kammala karatu daga makarantar sakandare a New Dorp a shekarar 2000.
== Ayyukan talabijin ==
A shekara ta 2009 Kaja ta fito a karo na huɗu na Oxygen Network ta buga wasan kwaikwayo na talabijin, Bad Girls Club . <ref name=":0" /> Ita ce ta uku a cikin 'yan wasan kwaikwayo na bisexual a tarihin wasan kwaikwayon, kuma mai ba da shawara ne ga al'Al'ummar LGBTQ+ +. A karo na bakwai, Kaja ta ji rauni a idonta bayan rikici na jiki tare da dan wasan Amber McWha . Rikicin ya fara ne lokacin da McWha ta bayyana cewa ba ta yi imani da jima'i ba kuma ta yi imanin cewa mutanen da ke da jima'in biyu sun rikice game da jima'icinsu; Kaja ta fuskanci McWha a kan maganganun homophobic da ta sa McWha ya tura ta cikin tafkin, wanda ya karkatar da idon Kaja. Kaja ta mayar da martani ta hanyar karɓar McWha da gashin kanta kuma ta jefa ta a fadin bene. McWha ta fuskanci zaɓi na tura Kaja gida don karya dokar rashin tashin hankali, ko kuma barin ta zauna a cikin wasan kwaikwayon, wanda McWha ya bar ta ta zauna. Kaja da son rai ya bar wasan kwaikwayon a karo na goma. Ta yanke shawarar barin saboda ta yi imanin cewa babu wani daga cikin 'yan uwanta da ke kula da ita ko kuma ya girmama zaɓin rayuwarta. Wannan labarin, a lokacin watsawa, ya zama ɗaya daga cikin abubuwan da aka fi kallo na Bad Girls Club, ya sami masu kallo miliyan 2.27 .<ref name="ratings10">{{Cite web |last=Robert Seidman |date=February 10, 2010 |title=More ratings highs for Oxygen's "Bad Girls Club" |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2010/02/10/more-ratings-highs-for-oxygens-bad-girls-club/41693 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110165931/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2010/02/10/more-ratings-highs-for-oxygens-bad-girls-club/41693 |archive-date=January 10, 2011 |access-date=January 9, 2011 |website=TV By The Numbers}}</ref> Ta bayyana a cikin abubuwan da suka faru na musamman; inda ta kara bayyana cewa ta bar don kada ta cutar da wasu mambobinta. A lokacin haɗuwa ta musamman Kaja ta shiga rikici na zahiri tare da memba mai jefawa Natalie Nunn, ta kuma yi sanannen kiran mai karɓar bakuncin haɗuwa Perez Hilton. Kaja ta amsa zargi daga Hilton tana cewa; "Ka san menene, wannan shine dalilin da ya sa Will.i.am cuz' kai mace ce!" Hilton ya mayar da martani ta hanyar da'awar Kaja tana buƙatar taimakon lafiyar kwakwalwa, inda Kaja ta amsa da "Ka fi dacewa ka yi imani da shi, Perez Hilton!". Hoton gardamar tsakanin Hilton da Kaja ya bazu a kan [[TikTok]] a cikin 2020.
Ta bayyana a cikin abubuwa biyu na The Tyra Banks Show tare da 'yan uwanta na Bad Girls Club na kakar 4. Ta kuma dauki bakuncin kungiyar 'yan mata ta Bad, 'yan mata na Bad Club Top 10 OMG Moments seasons 1-5, tare da memba na kakar wasa ta 4; Aimee Landi, memba na kakar 2; Tanisha Thomas, memba na shekara ta 3; Amber Meade da kuma abokin aikinta na kakar 4; Natalie Nunn . <ref name="imdb">{{Cite web |title=Florina on Internet Movie Database |url=https://www.imdb.com/name/nm3764050/ |access-date=February 6, 2011 |publisher=[[Internet Movie Database]]}}</ref>
A cikin 2011 Kaja ta fito a cikin Bad Girls Club, ɓangarori biyu na musamman, Bad Girls Club: Flo Gets Married . <ref name="flomarried">{{Cite web |date=February 9, 2011 |title=Oxygen Media's "Bad Girl" Is Entering Uncharted Territory in "Bad Girls Club: Flo Gets Married" on February 28 at 9 pm ET/PT |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2011/02/09/oxygen-medias-bad-girl-is-entering-uncharted-territory-in-bad-girls-club-flo-gets-married-on-february-28-at-9-pm-et-pt-383504/20110209oxygen01/ |access-date=February 11, 2011 |publisher=The Futon Critic}}</ref> Nunin ya ta'allaka ne akan bikin auren gargajiya na [[Albaniya|Albanian]] da Kaja ga budurwarta Patriot "Pat Coso" Kosovrasti da kuma cikinta. Kaja ta sadu da Kosovrasti a wani gidan shakatawa na Staten Island kuma cikin watanni sun yanke shawarar yin aure. Mahaifiyar Kosovrasti Angie, ta nemi Kaja a matsayin tsayayya da Uwar gida ta gargajiya ta Albania kuma ta ƙi amincewa da "mummunan hanyoyi" nata, tana mai cewa Kaja ba surukarta ba ce da take so. Shirin talabijin na musamman ya sami masu kallo miliyan 0.85 gabaɗaya.<ref name="zap2it.com">{{Cite web |last=Gorman |first=Bill |date=March 1, 2011 |title=Monday Cable Ratings: 'WWE Raw' Leads Night; 'Skins,' 'Being Human' Rise + 'Pretty Little Liars,' 'Cake Boss' & More |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/03/01/monday-cable-ratings-wwe-raw-leads-night-skins-being-human-rise-pretty-little-liars-cake-boss-more/84108 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110303105603/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/03/01/monday-cable-ratings-wwe-raw-leads-night-skins-being-human-rise-pretty-little-liars-cake-boss-more/84108 |archive-date=March 3, 2011 |access-date=March 1, 2011 |website=TVbyTheNumbers |publisher=[[Zap2it]]}}</ref> A cikin na musamman Kaja ta gano cewa tana da ciki, ta haifi ɗanta na farko, yarinya mai suna Elliana Kosovrasti a ranar 1 ga Yuli, 2011. Kaja da Kosovrasti za su rabu jim kadan bayan haihuwar yaron.
A cikin 2012 Kaja ta sauka da rawar gani a fim mai ban tsoro, Sinister . Ta kuma fito a cikin Bad Girls Club na musamman, Tanisha Gets Married . A shekara ta 2014 ta sauka da wani karamin rawa a fim mai ban tsoro, It Follows .''Yana Biye da Ƙari.''
A cikin 2013 Kaja ta fito a cikin Bad Girls Club spin-off ''Bad Girls All Star Battle Season 1.'' Nunin ya kasance wasan kwaikwayo na kalubalen gaskiya inda 'yan wasan da suka gabata "dukkanin taurari" suka fito daga Oxygen's Bad Girls Club suka yi gasa don kyautar kuɗi na $ 100,000.<ref>{{Cite web |last=Kissell |first=Rick |date=2013-05-22 |title=Oxygen Sets Network Ratings Records With ‘Bad Girls Club’ |url=https://variety.com/2013/tv/ratings/oxygen-sets-network-ratings-records-with-bad-girls-club-1200486708/ |access-date=2025-03-10 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Kaja ta kai ga wasan karshe inda ta gama a matsayi na biyu a ''Bad Girls Club kakar 10: Atlanta,'' memba Jenniffer Hardwick. A lokacin wasan kwaikwayon Kaja za ta shiga rikice-rikice da yawa tare da 'yan wasa da yawa ciki har da; Danielle "Danni" Victor, Gabrielle "Gabi" Victor, Jenniffer Hardwick, Julie Ofcharsky, Natalie Nunn da Raquel "Rocky" Santiago. Kaja ta shiga wani rikici na jiki tare da tsohon dan wasan kakar wasa ta 4, Natalie Nunn . Kaja ta bayyana a cikin haɗuwa ta musamman kuma ta shiga rikici na zahiri tare da 'yar'uwar Jenniffer Hardwick, Jasmine Hardwick. A wata hira da Justin Jay C a cikin 2020, Kaja ta bayyana cewa an nemi ta shiga cikin Bad Girls Club kakar 13: Redemption, wannan kakar ta mayar da hankali kan duk 'yan mata marasa kyau da suka dawo don fansar mummunar hali. Kaja ta ƙi wasan kwaikwayon saboda ta yi imanin cewa albashin bai isa ba.
== Rayuwa ta mutum ==
Kaja a bayyane take bisexual, ita ma mai imani ne mai karfi ga Allah.
Tana da 'yar daya. Ya zuwa shekara ta 2025 suna zaune tare a gefen New York. Kaja tana aiki a matsayin matsakaiciyar hankali tare da babban Instagram da TikTok <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/therealflorina/ |access-date=2025-03-10 |website=www.instagram.com}}</ref> da kuma karamin YouTube, <ref>{{Cite web |title=HealingwithFlo |url=https://www.youtube.com/@healingwithflo |access-date=2025-03-10 |website=YouTube |language=en}}</ref> inda take ba da Karatun katin tarot.
Kaja ta yi gwagwarmaya da matsalolin jaraba a baya, amma ta kasance mai tsabta tun 2015. A shekara ta 2013 an kama ta saboda amfani da ID na aboki don samun Percocets ba bisa ka'ida ba, za a kai Kaja gidan yarin Bergen County inda ta sanya $ 10,000 a cikin beli kuma an sake ta jim kadan bayan haka.[1] An kama ta a shekarar 2014 saboda DWI da mallaka miyagun ƙwayoyi, bayan ta yi U-Turn ba bisa ka'ida ba. Za a tuhume ta da mallaki wani abu mai sarrafawa da DWI, tana kuma da takardar izini mai ban sha'awa don tayar da hankali.[2][3]
Ita 'yar'uwa ce da Mob Wives star, Drita D'Avanzo .
== Hotunan fina-finai ==
=== Fim da talabijin ===
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
| rowspan="3" |2009
|''Bad Girls Club kakar 4: L.A''
|Kai; memba na asali
|Abubuwa 13
|-
|''Kai tsaye daga bakin dawakai''
|Kai; baƙo
|Kai tsaye zuwa bidiyo
|-
|''Hoton Bankin Tyra''
|Kai; baƙo
|Abubuwa 2
|-
|2010
|''Kungiyar 'yan mata marasa kyau Top 10 OMG Lokaci 1-5''
|Kai; mai karɓar bakuncin
|Talabijin na musamman
|-
|2011
|''Kungiyar 'yan mata marasa kyau: Flo ta yi aure''
|Kai
|Talabijin na musamman
|-
| rowspan="2" |2012
|''Mai ban tsoro''
|Wanda aka kashe
|
|-
|''Tanisha ta yi aure''
|Kai; amarya
|Talabijin na musamman
|-
|2013
|''Bad Girls All Star Battle Season 1''
|Kai; mai hamayya
|Matsayi na biyu, aukuwa 11
|-
|2014
|''Yana Biye da Ƙari''
|Amber
|
|-
|2021
|''Rayuwar Mayhem''
|Kai; baƙo
|1 fitowar
|}
== Bayanan da aka yi ==
{| class="wikitable"
|+
!Shekara
!Taken
!Bayani
|-
| rowspan="2" |2010
|''Kashe shi (feat. Kofi Black) ''<ref name="music">{{Cite web |title=Florina's discography |url=http://www.goinwiththeflo.com/?page_id=41 |access-date=February 6, 2011 |publisher=Goin'WithTheFlo.com/music |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711104842/http://www.goinwiththeflo.com/?page_id=41 |archive-date=July 11, 2011 |url-status=dead}}</ref>
|Farko guda
|-
|''Hanyar Wanda''<ref name="music" />
|
|-
|2011
|''Alpha Females (feat. Maya Greene) ''<ref name="music" />
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3tqzen7oe7wpnd9sbs33qbpq3anpng1
Ford Heights Four
0
177235
970057
957984
2026-10-20T22:14:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970057
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ford Heights Four''' (Verneal Jimerson, <ref name="Jimerson">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Verneal Jimerson, Police and prosecutorial misconduct put Verneal Jimerson on death row |url=http://www.law.northwestern.edu/legalclinic/wrongfulconvictions/exonerations/il/verneal-jimerson.html |access-date=2016-10-01 |website=Center on Wrongful Convictions: Bluhm Legal Clinic |publisher=Northwestern University Pritzker School of Law}}</ref> Dennis Williams, <ref name="Williams">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Dennis Williams, Police and prosecutorial misconduct put Dennis Williams on death row |url=http://www.law.northwestern.edu/legalclinic/wrongfulconvictions/exonerations/il/dennis-williams.html |access-date=2016-10-01 |website=Center on Wrongful Convictions: Bluhm Legal Clinic |publisher=Northwestern University Pritzker School of Law}}</ref> Kenneth Adams, <ref name="Adams">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Kenneth Adams, Kenneth Adams was convicted of a double murder he had nothing to do with |url=http://www.law.northwestern.edu/legalclinic/wrongfulconvictions/exonerations/il/kenneth-adams.html |access-date=2016-10-01 |website=Center on Wrongful Convictions: Bluhm Legal Clinic |publisher=Northwestern University Pritzker School of Law}}</ref> da Willie Rainge) sun kasance wadanda aka yanke musu hukunci a kurkuku, wadanda aka zarge su da ƙarya kuma aka yanke musu hukuncin kisa na kisan Lawrence Lionberg da Carol Schmal sau biyu a [[Ford Heights Il|Ford Heights, Illinois]], kuma daga baya aka wanke su. An yanke wa Jimerson da Williams hukuncin kisa, Adams zuwa shekaru 75 a kurkuku kuma Rainge zuwa rai da rai. Bayan kisan a shekara ta 1978, hudu sun kwashe kusan shekaru ashirin a kurkuku kafin a sake su a shekara ta 1996. Wannan Rashin adalci ya faru ne saboda shaidar karya, tilasta wa mai gabatar da kara, rantsuwa da wani mai shaida wanda ke da sha'awar yin ƙarya, da kuma gurfanar da 'yan sanda. Shaidar DNA da aka gano a cikin binciken don share sunayensu daga ƙarshe ya haifar da kamawa da kuma tabbatar da masu kisan kai.
== Kisan kai da shari'ar farko ==
A ranar 11 ga watan Mayu, a shekarar 1978, an sace Lawrence Lionberg mai shekaru 28 (wanda ke aiki da dare a wani Homewood, Illinois, tashar gas) da kuma saurayinsa mai shekaru 23 Carol Schmal. An yi wa Schmal fyade sau da yawa kuma an harbe su duka a bayan kai.<ref name="Tribune201404">{{Cite web |last=Mills |first=Steve |date=2014-04-11 |title=Ford Heights 4 exonerated but not free from past |url=http://articles.chicagotribune.com/2014-04-11/news/ct-ford-heights-four-met-20140411_1_two-decades-ford-heights-four-northwest-indiana/2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413005947/http://articles.chicagotribune.com/2014-04-11/news/ct-ford-heights-four-met-20140411_1_two-decades-ford-heights-four-northwest-indiana/2 |archive-date=April 13, 2014 |access-date=2016-10-01 |website=Chicago Tribune |publisher=}}</ref> An yi kuka ga jama'a game da kisan gillar.
An yi wa wadanda ake zargi hudu shari'a a shekarar 1978. Wani shaida, Charles McCraney, ya yi iƙirarin cewa ya ga Williams, Rainge da Adams kusa da wurin aikata laifuka a [[Ford Heights Il|Ford Heights]] (a lokacin da ake kira East Chicago Heights) a lokacin aikata laifukan. Wani masanin shaida na jihar, Michael Podlecki, ya ce aƙalla ɗaya daga cikin masu fyade shine nau'in jini na sakatare (wanda kashi 25% na yawan jama'a suka raba) kuma Williams da Adams suna da nau'in jinin sakatare na A (wani mai shaida mai zaman kansa ya gano a 1987 cewa Williams da Adams a zahiri suna da jinin da ba sakatare ba). Podlecki ya kuma yi iƙirarin cewa gashi daga bayan motar Williams ya yi daidai da Lionberg da Schmal.<ref name="Williams" /> Babu wata hujja ta zahiri da ta dace da wadanda ake zargi da laifin. Wani mai laifi, David Jackson, ya ba da shaida cewa ya ji Williams da Rainge a kurkuku suna tattauna kisan kai da fyade (Jackson daga baya ya yarda cewa ya ƙirƙiri wannan shaidar saboda hukumomi sun ba shi yarjejeniya). Masu gabatar da kara sun kawar da dukkan masu baƙar fata daga shari'ar (duk wadanda ake tuhuma baƙar fata ne kuma wadanda aka kashe fararen fata ne). 'Yan sanda ba su sanar da masu kare cewa wani shaida, Marvin Simpson, ya ji harbe-harbe kuma ya gano mutane hudu da ke gudu daga wurin kisan - Arthur Robinson, Juan Rodriguez, Ira da Dennis Johnson (waɗannan hudu daga baya an gano su ne ainihin masu kisan kai). 'Yan uwa na Ford Four sun ba da shaida cewa suna wani wuri a lokacin kisan. Lauyan wadanda ake tuhuma, Archie B. Weston, bai yi tasiri ba, kuma ya kasance batun sauraron horo na shari'a a lokacin kuma daga baya aka kore shi. Wata shaida, Paula Gray, (tare da IQ na 55 ), ta shaida wa masu gabatar da kara cewa ta ga wadanda ake tuhuma sun harbe wadanda abin ya shafa kuma sun yi wa Schmal fyade. Koyaya, ta janye shaidarta a gaban shari'ar kotu kuma masu gabatar da kara sun tuhume ta da kisan kai da ƙarya. An yanke wa Williams hukuncin kisa, yayin da aka yanke wa Adams hukuncin shekaru 75, Rainge zuwa rai da rai, kuma Paula Gray zuwa shekaru 50 a shekarar 1978. Ba za a iya tuhumar Jimerson ba saboda McCraney bai ambaci Jimerson a cikin shaidarsa ba kuma Paula Gray ta janye shaidarta.<ref name="Gray">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Paula Gray, Paula Gray confessed to a role in a crime she knew nothing about, sending herself and four innocent men to prison, two of them to death row |url=http://www.law.northwestern.edu/legalclinic/wrongfulconvictions/exonerations/il/paula-gray.html |access-date=2016-10-01 |website=Center on Wrongful Convictions: Bluhm Legal Clinic |publisher=Northwestern Pritzker School of Law}}</ref>
== Daukaka kara da ƙarin gwaji ==
A kan daukaka kara, Kotun Koli ta Illinois ta sauya hukuncin da aka yanke wa Williams da Rainge a shekara ta 1982 saboda lauyan wadanda ake tuhuma bai cancanta ba kuma ya kasance batun sauraron horo na shari'a. Masu gabatar da kara sun ba Paula Gray yarjejeniya don fita daga kurkuku idan ta shaida cewa ta ga Jimerson, Williams da Rainge sun harbe wadanda abin ya shafa kuma sun yi wa Schmal fyade kuma ta yarda. A shekara ta 1985 McCraney ya canza shaidarsa don ya hada da ganin Jimerson wanda aka yanke masa hukuncin kisa. A shekara ta 1987 an yanke wa Williams hukuncin kisa kuma Rainge hukuncin rai da rai a sake shari'a. An saki Paula Gray daga kurkuku a shekarar 1987.<ref name="Gray" />
== Ceto ==
Dalibai mata uku (ciki har da Laura Sullivan wanda yanzu ya zama mai ba da labari mai bincike ga NPR) yana aiki a ƙarƙashin Farfesa David Protess na Makarantar Jarida ta Jami'ar Arewa maso Yamma sun bincika wannan shari'ar kuma sun sami sanarwar shaidar Marvin Simpson da ke ba da shaida don ganin Robinson, Rodriguez, Ira da Dennis Johnson suna tserewa daga wurin kisan. Jackson da Paula Gray sun musanta shaidansu.<ref>{{Cite web |last=L. A. |date=Spring 1999 |title=Trio of Angels, Three students help free four death row inmates. |url=http://www.northwestern.edu/magazine/northwestern/spring99/trio.htm |access-date=2016-10-01 |website= |publisher=Northwestern University Magazine}}</ref> Har ila yau, ɗaliban sun sami gwajin DNA wanda ya nuna Jimerson, Williams, Adams da Rainge ba su da laifi kuma, a ƙarshe, Robinson, Rodriguez, Ira da Dennis Johnson suna da laifi kuma uku daga cikinsu sun furta (Dennis Johnson ya mutu daga shan miyagun ƙwayoyi a 1993) kuma Robinson, Rodrigue da Ira an yanke musu hukunci. An cire Ford Heights Four kuma an sake su a shekarar 1996.<ref name="Tribune199607">{{Cite web |last=Fegelaman |first=Andrew |date=1996-07-03 |title=3 Convicted Of Murders Are Finally Exonerated; No Apology As Judge Dismisses 1978 Case |url=https://www.chicagotribune.com/1996/07/03/3-convicted-of-murders-are-finally-exonerated/ |access-date=2016-10-01}}</ref> An yanke wa Robinson, Johnson da Rodriguez hukuncin rai da rai a kurkuku.<ref>{{Cite web |last=Beth Bennett |date=21 May 1997 |title=Rodriguez gets life in Ford Heights double |url=https://www.nwitimes.com/uncategorized/rodriguez-gets-life-in-ford-heights-double/article_dbcae20c-8129-562c-9eb4-faa8a4f726bf.html |access-date=18 November 2021 |website=Nwitimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411213520/https://www.nwitimes.com/uncategorized/rodriguez-gets-life-in-ford-heights-double/article_dbcae20c-8129-562c-9eb4-faa8a4f726bf.html |archive-date=11 April 2020 |url-status=dead}}</ref> Daga baya aka rage hukuncin Johnson zuwa shekaru 65.<ref>{{Cite web |last=Writer |first=Janan Hanna, Tribune Staff |date=30 January 2001 |title=MAN CONVICTED OF 2 FORD HEIGHTS KILLINGS GETS 65 YEARS |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2001-01-30-0101300334-story.html |access-date=2021-03-04 |website=chicagotribune.com |language=en-US}}</ref>
Ford Heights Four sun sami dala miliyan 36 a cikin shekara ta 1999 a cikin lalacewar haƙƙin jama'a daga Cook County - mafi girman sulhu a tarihin Amurka a lokacin.<ref name="CBS">{{Cite web |last=Bowers |first=Cynthia |date=1999-03-05 |title=$36 Million For Wrongful Conviction |url=http://www.cbsnews.com/news/36-million-for-wrongful-conviction/ |access-date=2016-10-01 |website=CBS News |publisher=}}</ref> Dennis Williams ya mutu daga ciwon zuciya yana da shekaru 46 a watan Maris na shekara ta 2003. <ref>{{Cite web |date=23 March 2003 |title=One of Ford Heights Four is dead |url=https://www.nwitimes.com/news/local/one-of-ford-heights-four-is-dead/article_fd348b40-c525-5827-9a07-32584ea9f016.html |access-date=18 November 2021 |website=Nwitimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228031231/https://www.nwitimes.com/news/local/one-of-ford-heights-four-is-dead/article_fd348b40-c525-5827-9a07-32584ea9f016.html |archive-date=28 December 2024 |url-status=dead}}</ref>
George Ryan, Gwamnan Illinois, ya ayyana dakatarwar hukuncin kisa na jihar a shekara ta 2000 yana mai da hankali ga Ford Heights Four a matsayin misali daya na mutanen da za a kashe su idan ba don aikin da ba a biya su ba na farfesa da dalibai na Jami'ar Arewa maso Yamma.
== Manazarta ==
53s41ypztfho50du6pn1ma9s7eyiix0
Florence Ledyard Cross Kitchelt
0
177598
970054
960671
2026-10-20T21:53:38Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
970054
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Florence Ledyard Cross Kitchelt''' (1874 - 1961) ta kasance mai ba da shawara kan zaman lafiya ta Amurka, ma'aikaciyar gidan zama, mai zaman kanta, kuma mai ba da izini.
== Tarihin rayuwa ==
An haifi Kitchelt née Cross a ranar 17 ga Disamba, 1874, a Rochester, New York . <ref name="Alexander Street">{{Cite web |title=Biographical Sketch of Florence Ledyard Cross Kitchelt |url=https://documents.alexanderstreet.com/d/1009656422 |access-date=27 August 2024 |website=Biographical Database of NAWSA Suffragists, 1890-1920 |publisher=Alexander Street Documents}}</ref> Ta kammala karatu daga Kwalejin Wells a shekara ta 1897. <ref name="Radcliffe">{{Cite web |title=Papers of Florence Ledyard Cross Kitchelt, 1885-1961 |url=https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/8/resources/5454 |access-date=27 August 2024 |website=Schlesinger Library, Radcliffe Institute Repository}}</ref>
Kitchelt ta fara aikinta a cikin aikin zamantakewa ta hanyar aiki a Jamhuriyar George Junior, a Freeville, New York . Ta kuma yi aiki a Kwalejin Kwalejin New York a Birnin New York, [1] Lowell House a New Haven, Connecticut, da Little Italy House a Brooklyn, New York. Ta tafi Rochester, New York inda ta taimaka wajen kafa Cibiyar Kula da Gida a karkashin jagorancin Kungiyar Ilimi da Masana'antu ta Mata da Ikilisiyar Unitarian ta farko ta Rochester . [2]
A shekara ta 1911 ta auri ɗan'uwanta Richard Kitchelt .
A shekara ta 1914, Kitchelt ya yi takara a ofishin jihar (sakataren jihar a New York) a matsayin Socialist. Ba ta ci nasara ba. A wannan lokacin Kitchelt ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara ga 'yancin mata a jihar New York da Connecticut.<ref name="American National Biography">{{Cite web |last=Pastorello |first=Karen |title=Kitchelt, Florence Ledyard Cross |url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.013.369357 |access-date=27 August 2024 |website=American National Biography |language=en |doi=10.1093/anb/9780198606697.013.369357}}</ref>
Ta kasance memba na Kwamitin Lafiya na Ƙungiyar Al'ummai daga 1924 zuwa 1930. <ref name="Women In Peace">{{Cite web |last=Young |first=Amanda Verdery |date=15 February 2017 |title=Florence Cross Kitchelt |url=https://www.womeninpeace.org/k-names/2017/7/6/florence-cross-kitchelt |access-date=27 August 2024 |website=Women In Peace}}</ref>
Kitchelt ta ba da gudummawar takardunta da aka raba ta hanyar batutuwa ga cibiyoyi da yawa, gami da Jami'ar Cornell, <ref name="Cornell University Library">{{Cite web |title=Guide to the Florence Ledyard Cross Kitchelt papers, 1896-1954,-1898-1910 |url=https://rmc.library.cornell.edu/EAD/htmldocs/RMM02009.html |access-date=28 August 2024 |website=Cornell University Library |archive-url=https://web.archive.org/web/20240828232658/https://rmc.library.cornell.edu/EAD/htmldocs/RMM02009.html |archive-date=28 August 2024 |url-status=dead}}</ref> Kwalejin Radcliffe, <ref name="Radcliffe" /> Kwalejin Smith, <ref name="Smith College Finding Aids">{{Cite web |title=Collection: Florence Cross Kitchelt papers |url=https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/482 |access-date=27 August 2024 |website=Smith College Finding Aids}}</ref> da Jami'an Yale. <ref name="Yale">{{Cite web |title=Collection: Florence Ledyard Cross Kitchelt papers {{!}} |url=https://archives.yale.edu/repositories/12/resources/3821 |access-date=28 August 2024 |website=Archives at Yale}}</ref>
Kitchelt ya mutu a ranar 4 ga Afrilu, 1961, a Wilberforce, Ohio . <ref name="American National Biography" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Matattun 1961]]
kqqrwhpq236b925zsyv0y1cxefbu3nv
Ezra Frech
0
177799
969948
961595
2026-10-20T17:46:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969948
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ezra Frech''' (an haife shi a ranar 11 ga Mayu, 2005) <ref name=":0">{{Cite web |title=Ezra Frech - Track & Field |url=https://usctrojans.com/sports/track-and-field/roster/ezra-frech/17161 |access-date=2025-03-18 |website=USC Athletics |language=en}}</ref> ɗan wasan motsa jiki ne na Amurka wanda ke fafatawa a tsalle mai tsayi, tsalle mai tsawo da abubuwan da suka faru. Ya kasance dan wasan Paralympic sau biyu, bayan ya yi gasa a [[Wasannin Paralympics na bazara na 2024]] kuma ya lashe lambobin zinare biyu a wasannin Olympics na bazara na 2024. Ya kuma lashe lambobin azurfa biyu a wasannin Parapan American na 2019. Frech mai magana ne mai motsawa kuma mai ba da shawara kan [[Fafutukar haƙƙin naƙasasu|Hakkin nakasassu]].
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Frech a [[Los Angeles]], [[California]], ga Bahar Soomekh, 'yar wasan kwaikwayo da aka haifa a [[Iran]] kuma ta girma a Los Angeles. <ref>{{Cite web |last=Burack |first=Emily |date=2021-06-25 |title=18 Things to Know About Jewish Paralympian Ezra Frech |url=https://www.heyalma.com/18-things-to-know-about-jewish-paralympian-ezra-frech/ |access-date=2025-03-18 |website=Hey Alma |language=en-US}}</ref> Yana da 'yan uwansa maza biyu, Jibra'ilu da Iliya.<ref>{{Cite web |last=McCarvel |first=Nick |date=2024-05-19 |title=Ezra Frech's goals are to jump high, but his aspirations are limitless: 'My real motivation is the disabled community at large' |url=https://www.olympics.com/en/news/ezra-frech-paralympics-high-jump-motivation-community-interview |access-date=2025-03-18 |website=Olympics.com}}</ref>
An haifi Frech ba tare da yawancin ƙafarsa ta hagu ba (ya rasa gwiwa da fibula) da yatsunsu da suka ɓace a hannunsa na hagu. Ya sami kafafunsa na farko lokacin da yake da watanni 11.<ref>{{Cite web |date=28 May 2020 |title=Ezra Frech |url=https://www.challengedathletes.org/athletes/ezra-frech/ |website=Challenged Athletes Foundation}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 May 2015 |title=The Inspirational Story of 9-Year-Old Ezra Frech |url=https://www.seeker.com/the-inspirational-story-of-9-year-old-ezra-frech-1501496416.html |website=Seeker}}</ref> Lokacin da yake dan shekara 2, Frech ya yi tiyata don cire ƙafarsa ta hagu kuma ya dasa yatsan hannu daga ƙafarsa da aka yanke a hannunsa na hagu a Asibitin Yara na Boston.<ref>{{Cite web |date=October 8, 2014 |title=Bahar Soomekh |url=https://www.kidsinthehouse.com/expert/parenting-advice-from-bahar-soomekh}}</ref>
Frech ta kammala karatu a shekarar 2023 a Makarantar Brentwood . A watan Fabrairun 2024, ya zama na farko da aka yanke a kan gwiwoyi don shiga ƙungiyar NCAA Division I track and field a Jami'ar Kudancin California . <ref>{{Cite web |date=2024-02-06 |title=Paralympian Ezra Frech commits to USC Track and Field |url=https://www.uscannenbergmedia.com/2024/02/05/paralympian-ezra-frech-commits-to-usc-track-and-field/ |access-date=2024-09-02 |website=Annenberg Media |language=en}}</ref> Ya zuwa shekara ta 2025, yana karatu don digiri na farko a fannin zane-zane.<ref name=":0" />
== Ayyuka ==
Yayinda yake yaro, Frech ya buga wasan [[Kwallon kwando|Kwando]], baseball, [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]], da karate kafin ya mai da hankali kan waƙa da filin lokacin da yake dan shekara 8. Taron farko da ya yi ya kasance a cikin 2013 a Wasannin Endeavor a [[Oklahoma]]" id="mwWA" rel="mw:WikiLink" title="Edmond, Oklahoma">Edmond, Oklahoma, inda ya karya rikodin matasa da yawa na kasa kuma an yi wahayi zuwa gare shi don ci gaba a cikin waƙa da filin.
Frech ta kasance dan wasan karshe na 2014 na Sports Illustrated Sportkid of the Year . <ref>{{Cite web |last=Ciampaglia |first=Dante A. |date=2016-07-25 |title=2014 SportsKid of the Year Finalist Ezra Frech Makes Acting Debut! |url=https://www.sikids.com/sportskid-of-the-year/2014-sportskid-year-finalist-ezra-frech-makes-acting-debut |access-date=2024-09-03 |website=SI Kids: Sports News for Kids, Kids Games and More |language=en-us}}</ref>
Gasar farko ta Frech ta kasa da kasa ta kasance a Gasar Cin Kofin Duniya ta 2019, inda ya lashe lambobin zinare daya da tagulla biyu. Ya lashe lambobin azurfa biyu a wasannin Parapan American na 2019.
Frech ita ce 'yar wasa mafi ƙanƙanta da ta yi gasa a Gasar Cin Kofin Duniya ta 2019 a [[Dubai (birni)|Dubai]] . Ya kai wasan karshe a dukkan abubuwan da ya faru guda uku, amma bai samu lambar yabo ba.<ref>{{Cite web |date=May 28, 2020 |title=Ezra Frech - Team USA |url=https://www.teamusa.org/para-track-and-field/athletes/Ezra-Frech |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813150202/https://www.teamusa.org/para-track-and-field/athletes/Ezra-Frech |archive-date=August 13, 2020 |website=United States Olympic Committee}}</ref>
2021, a cikin jinkirin [[Wasannin Paralympics na bazara na 2020|Wasannin Paralympic na bazara na 2020]] a [[Tokyo]], Frech ya sanya a cikin Babban tsalle T63 taron da mafi kyawun mutum na 1.80 10 + 3⁄4 in) (ya rasa podium da 3 cm) kuma 8th a cikin tsalle mai tsawo T63 taron tare da 5.85 m ( ft 2 +1⁄4 in).
A Gasar Cin Kofin Duniya ta 2023 a , Frech ya lashe lambar zinare a tsalle mai tsayi T63 kuma ya kafa sabon rikodin duniya a 1.95 4 + 3⁄4 in). <ref>{{Cite web |title=Paris 2023 Para Athletics World Championships {{!}} Live Results |url=https://www.paralympic.org/athletics/paris-2023/live-results/info-live-results/athd23/eng/zz/ZZS158A_ATHD23AT@@@@@@@ENG.htm |access-date=2024-09-02 |website=International Paralympic Committee |language=en}}</ref> Ya kuma yi gasa a tsalle mai tsawo na maza T63.<ref name="results_book_world_para_athletics_championships_2023">{{Cite web |title=Results Book |url=https://www.paralympic.org/static/info/resATHD23/pdf/ATHD23/AT/ATHD23_AT_B99_AT0000000.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240809035448/https://www.paralympic.org/static/info/resATHD23/pdf/ATHD23/AT/ATHD23_AT_B99_AT0000000.pdf |archive-date=9 August 2024 |access-date=10 September 2024 |website=2023 World Para Athletics Championships}}</ref>
A Gasar Cin Kofin Duniya ta 2024 a [[Kobe]], ya kasance na 2 a tsalle mai tsayi T63 da na 4 a tsalle-tsalle mai tsalle T63.
Frech ya karya rikodin kansa na duniya a tsalle mai tsayi T a 2024 USA Paralympic Trials tare da tsalle na 1.97 5 + 1⁄2 in). <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/C9qSO6Fu8-l/?img_index=1 |access-date=2024-07-21 |website=www.instagram.com}}</ref> Ya kuma sanya na farko tsalle mai tsawo T63, ya karya rikodin Amurka tare da tsalle na 7.05 1 + 1⁄2 in). <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/C9oA1FTNX9b/ |access-date=2024-07-21 |website=www.instagram.com}}</ref>
Frech ya fafata a [[Wasannin Paralympics na bazara na 2024]] a birnin Paris, inda ya lashe zinare a tseren mita 100 na T <ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Gabriel |title=Ezra Frech gets his gold in 100m, sees momentum of Paralympics ramping up |url=https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2024/09/02/ezra-frech-wins-paralympic-gold/75049826007/ |access-date=2024-09-03 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> tare da lokacin 12.06 seconds, da zinare tsalle-tsalle na maza T63 a tsalle na farko a tsawo na 1.94 4 +1⁄4 in), wanda kuma ya kafa rikodin wasannin Paralympic.
== Taimako ==
A shekara ta 2006, dangin Frech sun kafa Team Ezra don samar da albarkatun kudi ga kungiyoyin da ke yiwa mutanen da ke da nakasa hidima. Frech ya fara magana da makarantu yana da shekaru 4 don wayar da kan jama'a ga mutanen da ke da nakasa a matsayin wani ɓangare na aikin kungiyarsa.<ref>{{Cite web |date=28 May 2020 |title=Team Ezra - My Story |url=http://www.teamezra.com/ezra-story |website=Team Ezra |access-date=1 October 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206085434/https://www.teamezra.com/ezra-story |archive-date=6 February 2024 |url-status=dead}}</ref>
A cikin 2013, Frech ya kafa Angel City Sports don samar da kyauta, damar shekara-shekara ga horar da wasanni, kayan aiki, da kuma damar gasa ga yara da manya masu nakasa. <ref>{{Cite web |title=Angel City Sports |url=http://angelcitysports.org/ |access-date=2024-09-02 |website=Angel City Sports |language=en-US}}</ref> Wasannin Angel City suna karbar bakuncin daya daga cikin manyan abubuwan wasanni na daidaitawa a kasar, Wasannin Angel Street, da kuma abubuwan da suka faru ga tsoffin sojoji, masu amsawa na farko, da matasa.
== Tarihin gasa ==
=== Gasar kasa da kasa ===
{| {{AchievementTable}}
|-
| rowspan=9|2019
| rowspan=3|[[World Para Athletics Junior Championships|World Para Junior Championships]]<ref>{{cite web |title=2019 World Para Athletics Junior Championships 2019 |url=https://www.milesplit.com/meets/364932-2019-world-para-athletics-junior-championships-2019/ |website=MileSplit |access-date=4 September 2024}}</ref>
| rowspan=3|[[Nottwil]], Switzerland
| bgcolor=gold|1st
| High jump 15-16
| {{T&Fcalc|5.075}}
|{{N/a}}
|-
| bgcolor=gold|1st
| Long jump 15-16
|
|{{N/a}}
|-
| bgcolor=cc9966|3rd
| 100 m 15-16
| 13.88 s
|{{N/a}}
|-
| rowspan=3|[[2019 Parapan American Games|Parapan American Games]]<ref>{{cite web |title=Ezra Frech - Parapan American Games 2019 |url=https://db.ipc-services.org/lima-2019/en/results/para-athletics/athlete-profile-n1153189-frech-ezra.htm |website=IPC Service Centre |access-date=4 September 2024}}</ref>
| rowspan=3|[[Lima]], Peru
| bgcolor=silver|2nd
| [[Athletics at the 2019 Parapan American Games#Men's events|High jump T42-47/T63-64]]
| {{T&Fcalc|1.74}}
|{{N/a}}
|-
| bgcolor=silver|2nd
| [[Athletics at the 2019 Parapan American Games#Men's events|Long jump T63/T64]]
| {{T&Fcalc|5.43}}
|{{N/a}}
|-
| 7th
| [[Athletics at the 2019 Parapan American Games#Men's events|100 m T64]]
| 13.82 s
|{{N/a}}
|-
| rowspan=3|[[2019 World Para Athletics Championships|World Para Championships]]<ref name=1:>{{cite web |title=FRECH Ezra |url=https://olympics.com/en/paris-2024-paralympics/athlete/ezra-frech_2486964 |work=[[Paris 2024 Paralympics]] |access-date=4 September 2024}}</ref>
| rowspan=3|[[Dubai]], UAE
| 7th
| High jump T63
| {{T&Fcalc|1.74}}
|{{N/a}}
|-
| 8th
| Long jump T63
| {{T&Fcalc|5.45}}
|{{N/a}}
|-
| 8th
| 100 m T63
| 13.67 s
|{{N/a}}
|-
|rowspan=2|2021
|rowspan=2|[[2020 Summer Paralympics|Paralympic Games]]<ref name=1:/>
|rowspan=2|[[Tokyo]], Japan
|5th
|[[Athletics at the 2020 Summer Paralympics – Men's high jump#T63|High jump T63]]
|{{T&Fcalc|1.80}}
|{{N/a}}
|-
|8th
|[[Athletics at the 2020 Summer Paralympics – Men's long jump#T63|Long jump T63]]
|{{T&Fcalc|5.85}}
|{{N/a}}
|-
| rowspan=3|2023
| rowspan=3|[[2023 World Para Athletics Championships|World Para Championships]]<ref name=1:/>
| rowspan=3|[[Paris]], France
| bgcolor=gold|1st
| High jump T63
| {{T&Fcalc|1.95}}
|{{N/a}}
|-
| 4th
| Long jump T63
| {{T&Fcalc|6.64}}
|{{N/a}}
|-
| 6th
| 100 m T63
| 12.45 s
|{{N/a}}
|-
|rowspan=5|2024
|rowspan=2|[[2024 World Para Athletics Championships|World Para Championships]]<ref name=1:/>
| rowspan=2|[[Kobe]], Japan
| bgcolor=silver|2nd
| High jump T63
| {{T&Fcalc|1.85}}
|{{N/a}}
|-
| 4th
| Long jump T63
| {{T&Fcalc|6.58}}
|{{N/a}}
|-
|rowspan=3|[[2024 Summer Paralympics|Paralympic Games]]<ref name=1:/>
|rowspan=3|[[Paris]], France
|bgcolor=gold|1st
|[[Athletics at the 2024 Summer Paralympics – Men's high jump#T63|High jump T63]]
|{{T&Fcalc|1.80}}
|{{AthAbbr|WR}} {{AthAbbr|PR}} {{AthAbbr|NR}} {{AthAbbr|PB}}
|-
|bgcolor=gold|1st
|[[Athletics at the 2024 Summer Paralympics – Men's 100 metres#T63|100 m T63]]
|12.06 s
|{{AthAbbr|PB}}
|-
|5th
|[[Athletics at the 2024 Summer Paralympics – Men's long jump#T63|Long jump T63]]
|{{T&Fcalc|6.58}}
|{{N/a}}
|-
|}
=== Gasar kasa ===
{| {{AchievementTable}}
|-
| rowspan=3|2024
| rowspan=3|[[United States Paralympic trials (track and field)|U.S. Paralympic Trials]]<ref>{{cite web |title=2024 US Paralympics Trials |url=http://live.halfmiletiming.com/meets/692/events/ |website=Half Mile Timing |access-date=4 September 2024}}</ref>
| rowspan=3|[[Miramar, Florida]]
| bgcolor=gold|1st
| High jump T63
| {{T&Fcalc|1.97}}
|{{N/a}}
|-
| bgcolor=gold|1st
| Long jump T63
| {{T&Fcalc|7.05}}
|{{AthAbbr|NR}}
|-
| bgcolor=silver|2nd
| 100 m T63
| 12.26 s
|{{N/a}}
|-
|}
== Hotunan fina-finai ==
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
! class="unsortable" |Bayani
|-
|2016
|''Kirby Buckets''
|Sprint Phillips
|Fim: An ƙone shi
|-
|2026
|''Yin rawa tare da Taurari''
|Shi da kansa
|Mai fafatawa (lokaci 35) <ref>{{Cite web |last=Bernabe |first=Angeline |title='Dancing with the Stars' season 35: Meet the celebrity cast and their pro dance partners |url=https://www.goodmorningamerica.com/culture/story/dancing-with-the-stars-season-35-celebrity-cast-136095657 |access-date=3 September 2026 |website=Good Morning America |language=en}}</ref>
|-
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2005]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
jba7wdgp9f7ryqu8n2ap6fefmik27u4
Elfego Baca
0
178637
969856
965887
2026-10-20T14:13:57Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969856
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Elfego Baca''' (10 ga Fabrairu, 1865 - 27 ga Agusta, 1945) ɗan bindiga ne, jami'in tsaro, [[lauya]], kuma [[ɗan siyasa]] a [[New Mexico]], wanda ya zama gwarzon al'ummar Amurka a shekarun baya na kan iyakar New Mexico . <ref name="Shimabukuro 2016 pp. 77–106">{{Cite journal |last=Shimabukuro |first=Karra |year=2016 |title=Don't Just Print the Legend, Write It |url=http://www.jstor.org/stable/44790901 |journal=Western Folklore |publisher=Western States Folklore Society |volume=75 |issue=1 |pages=77–106 |issn=0043-373X |jstor=44790901 |access-date=August 13, 2021}}</ref> <ref name="La Prensa Texas 2021">{{Cite web |date=February 19, 2021 |title=Elfego Baca |url=https://laprensatexas.com/elfego-baca/ |access-date=August 13, 2021 |website=La Prensa Texas |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813072117/https://laprensatexas.com/elfego-baca/ |archive-date=August 13, 2021 |url-status=dead}}</ref> Manufarsa a rayuwa ita ce ya zama jami'in zaman lafiya, kuma "masu laifi su ji takunsa na ɗan lokaci". An san shi da hannu a harbin bindiga a Frisco (wanda yanzu ake kira Reserve ), [[New Mexico]] a shekarar 1884, da kuma wasu hotuna na rayuwarsa da aka wallafa a cikin fina-finan Yammacin Turai da aka fitar a tsakiyar karni na 20.
== Rayuwar farko ==
An haifi Baca a shekara ta 1865 a Socorro, New Mexico, ga Francisco da Juana Maria Baca. Iyalinsa sun ƙaura zuwa Topeka, Kansas, lokacin da yake ƙarami. Bayan rasuwar mahaifiyarsa a shekarar 1880, Baca ya koma tare da mahaifinsa zuwa Belen, New Mexico, inda mahaifinsa ya zama jami'in soja . A shekara ta 1884, yana da shekaru 19, Baca ya sami wasu bindigogi kuma ya zama mataimakin sheriff (ko ta hanyar siyan lamba ko kuma ta hanyar naɗi ba a fayyace ba) a Gundumar Socorro, New Mexico .
== bugun daga kai sai mai tsaron gida na Frisco ==
[[File:Reserve_NM_-_3.jpg|thumb| Mutum-mutumin Elfego Baca a Yankin Reserve, New Mexico]]
A watan Oktoban 1884, a garin Middle San Francisco Plaza (wanda yanzu ake kira Reserve, New Mexico), Baca ya kama wani mayen kaboyi mai suna Charlie McCarty, yana nuna masa tambarinsa sannan ya ɗauki bindigarsa. Abokan kaboyi na McCarty sun yi ƙoƙarin hana Baca, amma ya yi faɗa, inda ya kashe dokin shugaban John Slaughter, wanda ya faɗo masa ya kashe shi, sannan ya harbi wani kaboyi a gwiwa. Daga baya, Alkalin Zaman Lafiya Ted White ya ba McCarty 'yancinsa kuma ya kira Bert Hearne, wani makiyayi daga Spur Lake Ranch, don ya dawo da Baca ga shari'a don yi masa tambayoyi game da abin da ya ɗauka a matsayin kisan kai. Bayan Baca ya ƙi fitowa daga gidan yarin adobe, Hearne ya karya ƙofar ya kuma umarci Baca ya fito da hannunsa sama. Ba da daɗewa ba bayan haka, harbin bindiga ya fito daga gidan yarin ya kuma bugi Hearne a cikinsa, wanda ya raunata shi har lahira.
An yi arangama da 'yan kaboyi. An yi ta cece-kuce kan adadin 'yan kaboyi da suka taru, inda mazauna kauyen da ke wurin suka bayar da rahoton cewa akwai kimanin mutum 40 a wurin, yayin da Baca da kansa daga baya ya yi ikirarin cewa akwai akalla mutum 80. An ce 'yan kaboyi sun harba harsasai sama da 4,000 cikin gidan, har sai da ginin adobe ya cika da ramuka. Duk da haka, babu wani harsashi da ya same Baca; an ce benen gidan ya ɗan yi ƙasa da matakin ƙasa, wanda hakan ya ba shi damar tsira daga rauni.
[[File:Frisco_store.jpg|left|thumb| Shagon Frisco a tsakiyar Frisco Plaza, kimanin 1993]]
Bayan kimanin sa'o'i 33 da harba harsasai kusan 4,000, yaƙin ya ƙare lokacin da Francisquito Naranjo ya shawo kan Baca ya miƙa wuya. A watan Mayun 1885, an tuhumi Baca da laifin kisan gillar da aka yi wa shugaban 'yan sanda na John Slaughter da kuma Bert Hearne, kuma an daure shi yana jiran shari'a. A watan Agusta na shekarar 1885, an wanke Baca daga laifin bayan an shigar da ƙofar gidan Armijo a matsayin shaida. Tana da ramukan harsashi sama da 400 a cikinta. A cewarsa, lauyan da ke kare Baca yana da takardun karya don tabbatar da matsayinsa na lauya a shari'a, kamar yadda tarihin rayuwar Baca ya nuna ya nada kansa a matsayin mataimakinsa jim kaɗan kafin a kama Charlie McCarty. <ref>{{Cite web |date=December 1, 1884 |title=Elfego Baca battles Anglo cowboys |url=http://www.history.com/this-day-in-history/elfego-baca-battles-anglo-cowboys |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150607012922/http://www.history.com/this-day-in-history/elfego-baca-battles-anglo-cowboys |archive-date=June 7, 2015 |access-date=September 26, 2013 |publisher=www.history.com}}</ref>
== Aikin tilasta bin doka ==
Baca ya zama sheriff na gundumar Socorro a hukumance kuma an tuhume shi da laifin kama masu karya doka a yankin. Maimakon ya umarci mataimakansa su bi sahun mutanen da ake nema, sai ya aika wa kowanne daga cikin wadanda ake zargi wasiƙa. An ce, "Ina da sammacin kama ka. Don Allah ka zo kafin Maris." 15 kuma ka miƙa kanka. Idan ba ka yi ba, zan san kana da niyyar ƙin kamawa, kuma zan ji cewa ka cancanci a harbe ka idan na gan ka idan na zo bin ka." Yawancin masu laifin sun mika kansu da son rai.
A shekara ta 1888, Baca ya zama shugaban rundunar sojojin Amurka . Ya yi aiki na tsawon shekaru biyu sannan ya fara karatun lauya. A watan Disamba na shekarar 1894, Alkali AA Freeman ya shigar da shi cikin lauyoyi kuma ya yi aiki na ɗan lokaci a kamfanin lauyoyi na Freeman's Socorro a watan Fabrairun 1895. Ya yi aikin lauya a titin San Antonio da ke [[El Paso, Texas|El Paso]] tsakanin 1902 da 1904.
== Rayuwar siyasa ==
Baca ta riƙe mukamai daban-daban na gwamnati, waɗanda suka haɗa da magatakardar gundumar, magajin gari, da kuma shugaban makaranta na Gundumar Socorro da kuma lauyan gundumar Socorro da Sierra. A cikin littafinsa The Shooters, masanin tarihi Leon Metz ya rubuta, "yawancin rahotanni sun ce shi ne mafi kyawun jami'in zaman lafiya Socorro da ya taɓa samu."
Daga 1913 zuwa 1916, Baca ya yi aiki a matsayin wakilin Amurka na gwamnatin Victoriano Huerta a lokacin juyin juya halin Mexico . A watan Afrilun 1915, an tuhumi Baca da laifin shirya makircin aikata laifuka saboda zargin shirya tserewar Janar José Inés Salazar na Mexico daga gidan yarin Albuquerque a watan Nuwamban 1914. [1] An kare shi da nasara daga lauya kuma ɗan siyasa na New Mexico Octaviano Larrazolo, kuma sunansa ya ƙaru a tsakanin mazauna Kudu maso Yamma.
Lokacin da New Mexico ta zama jiha a shekarar 1912, Baca ta tsaya takarar Majalisa a matsayin 'yar Republican. Duk da cewa bai yi nasara ba, ya ci gaba da zama mutum mai daraja a siyasa saboda iyawarsa ta fitar da ƙuri'u a tsakanin al'ummar Hispanic . A wani lokacin yana aiki a matsayin jami'in bincike na sirri, Baca ya kuma ɗauki aiki a matsayin mai satar bayanai a wani gidan caca a kan iyaka a Ciudad Juárez, Mexico.
Baca ya yi aiki kafada da kafada da Sanata Bronson Cutting na New Mexico na dogon lokaci a matsayin mai binciken siyasa kuma ya rubuta wani shafi na mako-mako a cikin harshen Sifaniyanci yana yabon ayyukan Cutting a madadin 'yan asalin Hispanics na gida. Baca ya yi la'akari da tsayawa takarar gwamna duk da raguwar lafiyarsa, amma ya kasa samun takarar jam'iyyar Democrat a matsayin lauyan gundumar a shekarar 1944.
Metz, marubucin tarihin rayuwarsa, ya rubuta: "Elfego yana da, kuma yana da ce-ce-ku-ce. Ya sha giya da yawa; ya yi magana da yawa ... yana da rauni ga mata na daji. Sau da yawa yana da girman kai, kuma, ba shakka, bai nuna damuwa game da kashe mutane ba." A ranar haihuwarsa ta cika shekaru 75, Baca ya shaida wa ''Albuquerque Tribune'' cewa a matsayinsa na lauya ya kare mutane 30 da ake tuhuma da laifin kisan kai kuma daya ne kawai aka kai gidan yari.
A watan Yulin 1936, shekaru da dama kafin mutuwarsa, Janet Smith ta yi hira da Baca. Ana iya samun bayananta a cikin [[Dakin Karatu na Congres|Laburare na Majalisa]], Sashen Rubutun Manuscript, Tarin Ayyukan Marubuta na Tarayya na WPA. Baca ya gaya wa Smith, "Ban taɓa son kashe kowa ba, amma idan mutum yana da niyyar kashe ni, ni ne na fara kama shi."
== Tatsuniyoyi ==
Wani labari ya ce Baca ya sace bindiga daga Pancho Villa kuma Villa mai fushi ya sanya farashin $ 30,000 a kan Baca. Wani labari da ake yawan fada ya ce sau ɗaya lokacin da yake aiki a Albuquerque, Baca ya karɓi saƙo daga abokin ciniki a El Paso, Texas. "Ina bukatar ku nan take", in ji shi. "An tuhume shi da kisan kai," wanda Baca ya kamata ya amsa da sakon telegram yana cewa, "Sauwa nan da nan tare da shaidu uku".
== Zane a cikin kafofin watsa labarai masu farin jini ==
A ƙarshen shekarun 1950, [[Walt Disney]] ya mayar da Baca a matsayin gwarzon al'adun Hispanic na farko a Amurka, yana wakiltarsa a cikin littattafan barkwanci guda shida, wani fim mai ban sha'awa, da kuma tallace-tallace masu alaƙa. Disney ya guji tashin hankalin ƙabilanci da gangan ta hanyar gabatar da Baca a matsayin gwarzon Yamma na gama gari, yana nuna "sabon Davy Crockett ɗan ƙasar Mexico". Sun ɗauki mafi yawan shirye-shiryen a New Mexico, musamman Cerrillos, Gundumar Socorro, da kuma yankin ƙididdiga na Albuquerque–Santa Fe–Las Vegas . <ref>{{Cite web |title=Do You Remember... "The Nine Lives of Elfego Baca" |url=http://www.westernclippings.com/remember/elfegobaca_doyouremember.shtml}}</ref> <ref name="Szasz 2006 pp. 261–274">{{Cite journal |last=Szasz |first=Ferenc Morton |year=2006 |title=A New Mexican |url=http://www.jstor.org/stable/40170324 |journal=Journal of the Southwest |volume=48 |issue=3 |pages=261–274 |issn=0894-8410 |jstor=40170324 |access-date=July 17, 2022}}</ref> <ref name="B 2012">{{Cite web |date=November 4, 2012 |title=LibGuides: ABQPedia: B |url=https://abqlibrary.org/abqpedia/b |access-date=July 17, 2022 |website=B}}</ref> <ref name="New Mexico True 1970">{{Cite web |date=January 1, 1970 |title=Cerrillos New Mexico Ghost Town - Haunted Places: Old Abandoned Mining Towns |url=https://www.newmexico.org/places-to-visit/ghost-towns/cerrillos/ |access-date=July 17, 2022 |website=New Mexico True}}</ref>
Tun daga watan Oktoban 1958, [[The Walt Disney Company|Walt Disney Studios]] ta fitar da wani shirin talabijin mai sassa 10 mai taken ''The Nine Lives of Elfego Baca'', wanda Robert Loggia ya fito a matsayin jarumi. <ref>{{Cite web |last=Magers |first=Boyd |title=The Nine Lives of Elfego Baca |url=http://www.westernclippings.com/remember/elfegobaca_doyouremember.shtml |access-date=May 9, 2018 |website=Western Clippings}}</ref> <ref name="Legends">
{{Cite journal |date=June 2013 |title=Elfago Baca |journal=Legends: Outlaws & Lawmen |location=Boulder, Colorado USA |publisher=Active Interest Medua, Inc.}} Special edition of ''American Cowboy'' magazine, p. 28: "Walt Disney, the only producer of 1950s TV Westerns to focus on minority issues, powerfully told the full story of Baca's career in a ten-episode mini-series for ABC between 1958 and 1960, starring Robert Loggia. The title ''The Nine Lives of Elfago Baca'', played off the hero's nickname ''El Gato,'' the cat."</ref> An nuna shirin a matsayin wani ɓangare na jerin waƙoƙin ''Walt Disney Presents'' a takaitattun lokaci daga 3 ga Oktoba, 1958, zuwa 25 ga Maris, 1960.
Disney ta yi taka tsantsan wajen nuna wannan katangar da aka yi a matsayin gaskiya kamar yadda zai yiwu, idan aka yi la'akari da cikakkun bayanai da aka sani. <ref name="Legends" /> Daga cikin waɗanda suka fito a cikin shirin akwai Skip Homeier, Raymond Bailey, da kuma I. Stanford Jolley . Daga baya an gyara shirye-shiryen shirin zuwa wani fim na shekarar 1962 mai suna ''Elfego Baca: Six Gun Law'' . Lakabin waƙar shine, "Kuma tatsuniya ita ce / Kamar ''el gato'', "macen" / Rayuwa tara ta sami Elfego Baca."
A shekarar 1966, an fitar da tarin shirye-shiryen a matsayin fim, ''Elfego Baca: Dokar Gun Six'' . Christian Nyby ne ya ba da umarni kuma fim ɗin Robert Loggia Elfego Baca ya fito a ciki. An fara nuna fim ɗin a gidajen sinima a [[Yammacin Jamus]] a ranar 20 ga Mayu, 1966, kuma daga baya aka watsa shi a talabijin na Amurka da taken ''Elfego Baca: Lauya a Lauya'' .
Sauran shahararrun zane-zanen al'adu sun haɗa da fim ɗin Lone Ranger na Dynamite Entertainment da kuma littafin barkwanci na Green Hornet, inda ya fito tare da wasu jaruman ƙasashen yamma ciki har da Lone Ranger, Bat Masterson, Buffalo Bill, Wyatt Earp, Annie Oakley, Texas John Slaughter, da [[Black Bart (mai laifi)|Black Bart]] . <ref name="Dynamite">{{Cite web |title=Dynamite® The Lone Ranger / Green Hornet #1 (Of 6) |url=https://www.dynamite.com/htmlfiles/viewProduct.html?PRO=C72513024917301011 |access-date=August 13, 2021 |website=Dynamite}}</ref>
Sabon marubucin ɗan ƙasar Mexico Rudolfo Anaya (1937-2020) ya rubuta littattafai guda huɗu masu ban mamaki waɗanda suka nuna jikan Elfego [[Sonny Baca]] na Albuquerque, New Mexico, wanda ke ɗauke da bindigar Elfego da ake zaton tana da ƙarfi; labaran zamani sun haɗa da sihiri da sihiri.
== Duba kuma ==
* Iyalan Baca na New Mexico
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* Elfego Baca at Find a Grave
* {{IMDb title|id=0561046|title=The Nine Lives of Elfego Baca}}
* [http://www.ultimatedisney.com/legendaryheroes-elfego.html UltimateDisney.com's Show/DVD Review of ''Elfego Baca'']
* [https://www.congress.gov/crec/1995/05/10/CREC-1995-05-10-pt1-PgE987-4.pdf Tribute to Elfego Baca in the U.S. House of Representatives, May 10, 1995]
* [https://web.archive.org/web/20090608174309/http://williamkeleher.com/elfego-baca/ Elfego Baca]
* [https://web.archive.org/web/20060502065127/http://lcweb2.loc.gov/ammem/wpa/20040209.html Interview with Elfego (Library of Congress)]
* [http://epcc.libguides.com/content.php?pid=309255&sid=2604128 Borderlands]
* [http://www.genordell.com/stores/western/ElfegoBaca.htm Elfego Baca at 'Readers of The Purple Sage']
* [http://www.ghosttowns.com/states/nm/frisco.html Frisco, New Mexico], GhostTowns.com entry by Samuel W. McWhorter
* [https://web.archive.org/web/20160807083855/http://www.legendsofamerica.com/we-elfegobaca.html Elfego Baca & The "Frisco War"]
* [http://www.rjalvaradobooks.com/ Elfego Baca Destined to Survive]
* [https://web.archive.org/web/20160406214746/http://www.elfegobacaproject.com/ Elfego Baca Project] Archived 2016-04-06 at the Wayback Machine
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
== Manazarta ==
6tnabeeh7ixpyawuw88ax6j45vqfs7h
El-Kurru
0
178948
969855
966426
2026-10-20T13:52:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969855
wikitext
text/x-wiki
[[File:Napata_english2.jpg|right|thumb|Yanayin da ke kusa da El-Kurru.]]
'''El-Kurru''' was the first of the three royal cemeteries used by the Kushite royals of Napata, also referred to as Egypt's 25th Dynasty, and is home to some of the royal Nubian Pyramids.<ref name=":1" /> It is located between the 3rd and 4th [[Ruwan ruwa na Kogin Nilu|cataracts of the Nile]] about {{Convert|1|mi}} west of the river in what is now Northern state, [[Sudan]]. El-Kurru was first excavated by George Reisner in 1918 and 1919 and after his death his assistant Dows Dunham took over his work and published the excavation report on El-Kurru in 1950.<ref>{{Cite journal |last=Lacovara |first=Peter |date=2018 |title=From Tumulus to Pyramid: The Development of the Kushite Royal Tomb |url=http://www.egyptian-architecture.com/JAEA3/JAEA3_Lacovara |journal=The Journal of Ancient Egyptian Architecture |volume=3 |pages=141–152}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> The El-Kurru cemetery was primarily used from about 860 BC until 650 BC.<ref name=":0" /> The first tomb with a name attached to it is that of King [[Piye]] (also known as King Piankhy) dating to about 750 BC, the sixteen earlier tombs possibly belong to Piye's royal predecessors. The last 25th dynasty king, Tantamani, was buried at El-Kurru around 650 BC. The subsequent Napatan rulers chose to be buried at the royal cemetery at Nuri instead. However, in the mid-4th century the 20th king, whose name is unknown, chose to have his tomb, as well as that of his queen, built at El-Kurru.<ref name=":1" />
== Tarihi da bayanin ==
Reisner thought that the earliest tomb, Tum.1, dated back to the time of Pharaoh Sheshonq I of [[Tsohuwar Masar|Ancient Egypt]] ({{Circa|860 BC}}) and predates the Kingdom of Napata by some 200 years. At the present, some scholars (Hakem, Torok) think the early cemetery stretches back to the Ramesside period and date the earliest burials to the end of the Twentieth Dynasty of Egypt ({{Circa|1070 BC}}). However, other scholars, including Kendall, more or less agree with Reisner's chronology, and move the date of initial use to 850-830 BC as opposed to Reisner's proposed date of 860 BC.
Kabarin ya kasu kashi uku ta wadis biyu. Sashe na tsakiya yana da alama shine mafi tsufa kuma yana dauke da kaburbura da yawa waɗanda suka riga sun kasance Masarautar Napata. Sashe mafi girma na makabartar ya ƙunshi kaburbura huɗu (Tum. 1, 2, 4 da 5). Tum. 6 yana arewa, a fadin arewacin wadi. A gabashin tumuli akwai jere na akalla pyramids takwas. Ɗaya daga cikinsu ya shiga wani kabari (Tum. 19). A cewar Dunham da Reisner, kudancin wannan jere na pyramids (Ku.8) na Sarki [[Kashta]] ne kuma (watakila) matarsa Pebatjma, kuma kabarin Ku.9 na Sarki [[Alara na Kush|Alara]] ne, duk da haka babu rubuce-rubuce na sunayen da ke da alaƙa da waɗannan kaburbura. Kafin wannan jere akwai wani jere na pyramids wanda ya hada da na [[Piye]], Shabaka da Tantamani.<ref name=":0" />
Pyramids na kudanci suna kudu da pyramid na Pebatjma, a fadin kudancin wadi. Waɗannan su ne pyramids na Queens: Naparaye (Ku.3), Khensa (Ku.4), Qalhata (Ku.5), da Ku.6 wanda mai yiwuwa na Arty ne.
Kamar yadda aka ambata a baya, ba duk kaburbura a El-Kurru pyramids ba ne. Kabarin Tum. 1, 2, 3, 4, 5, 6 (tum. tsaye don tumulus), da Ku.19 duk su ne tumuli na Nubian style wanda ya kunshi rami mai yankan dutse wanda aka rufe shi da dutse mai laushi, duwatsu, da tarkace. Ana kuma ganin wannan salon tumulus a cikin jana'izar C-Group da kuma jana'izar a Kerma. Koyaya, salon tumuli ya canza tare da lokaci. Tum.6 da Ku.19 dukansu suna da ganuwar kewaye, waɗanda suka fi ƙarfin tarin tarkace da ke saman kaburbura da suka gabata, kuma suna da ɗakin sujada. An gina kaburbura goma masu zuwa, Ku. 14, 13, 11, 10, 9, 23, 21, 8, 20, 7, suma suna da ɗakin sujada (sai dai Ku.21 da Ku.20) kuma suna da tsari na murabba'i maimakon zagaye.<ref name=":2" /> Reisner ya yi imanin cewa waɗannan kaburbura masu murabba'i sune [[Mastaba|mastabas]], gine-ginen da ke saman, amma malaman Lohwasser da Kendall suna jayayya cewa an rufe su da ƙananan pyramids waɗanda aka cire lokacin da aka sace kaburbura.<ref name=":2" /> Kabarin Sarki Piye (Ku.17) ya nuna wani canji a cikin tsarin gine-gine na kaburbura a El-Kurru, an binne shi a cikin ɗakin da aka yi da dutse wanda aka yanka kuma aka gina shi da dutse.<ref name=":02" /> Pyramids na sarauta da aka gina bayan Sarki Piye sun kasance masu ban sha'awa kuma kaburbura na Sarki Tanwetamani (Ku.16) da Sarauniya Qalhata (Ku.5) har ma an fentin su da kyau tare da al'amuran duniyar Masar.<ref name=":2" /> Abin takaici, duka ciki da waje na kusan dukkanin kaburbura a El-Kurru an sace su, inda aka bar kaburbura cikin lalacewa. Koyaya, kayan tarihi da aka bari a baya sun nuna cewa waɗannan sarakuna sun kasance masu arziki sosai kuma sun ci nasara.<ref name="Dixon2" />
0ebphl45m2u5zo64j82y3tns45bobvw
Earthworm
0
179154
969846
967279
2026-10-20T12:38:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969846
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''tsutsa''' mai suna [[Ƙasa (shinfidar ƙasa)|ƙasa]] ne mai zama a ƙasa wanda ke cikin phylum Annelida . Kalmar ita ce Sunan gama gari ga mafi yawan membobin aji (ko Ƙananan aji, dangane da marubucin) Oligochaeta . A cikin tsarin gargajiya, sun kasance a cikin tsari na Opisthopora tun lokacin da ƙwayoyin maza suka buɗe bayan ƙwayoyin mata, kodayake sassan maza na ciki sun riga mata. Nazarin cladistic na ka'idoji sun sanya su a cikin suborder Lumbricina na tsari Haplotaxida, amma wannan na iya canzawa. Sauran sunayen maganganu don tsutsotsi sun haɗa da "dew-worm", "rainworm", ""nightcrawler", da "angleworm" (daga amfani da shi azaman angling hookbait). Ana kuma kiran manyan tsutsotsi na ƙasa Megadriles (wanda ke fassara zuwa "babban tsutsotsi") kamar yadda ya saba da microdriles ("ƙananan tsutsotsi") a cikin iyalai Tubificidae (semiaquatic), Lumbricidae da Enchytraeidae (na ƙasa). Megadriles suna da bambancin clitellum (mafi girma fiye da na microdriles) da kuma tsarin vascular tare da capillaries na gaskiya.<ref>{{Cite journal |last=Omodeo |first=Pietro |year=2000 |title=Evolution and biogeography of megadriles (Annelida, Clitellata) |url=https://z-library.ec/book/w9Jaq2lNLD |journal=[[Italian Journal of Zoology]] |volume=67 |issue=2 |pages=179–201 |doi=10.1080/11250000009356313 |s2cid=86293273 |access-date=13 August 2026}}</ref>
Ana samun tsutsotsi a cikin ƙasa mai laushi, mai wadataccen takin mai, cin abubuwa iri-iri na kwayoyin halitta, wanda ya haɗa da detritus, <ref>{{Cite journal |last=Hendrix |first=Paul F. |last2=Parmelee |first2=Robert W. |last3=Crossley |first3=David A. Jr |last4=Coleman |first4=David C. |last5=Odum |first5=Eugene P. |last6=Groffman |first6=Peter M. |date=June 1986 |title=Detritus food webs in conventional and no-tillage agroecosystems |url=https://www.researchgate.net/publication/247843211 |journal=[[BioScience]] |volume=36 |issue=6 |pages=374–380 |doi=10.2307/1310259 |jstor=1310259 |access-date=13 August 2026}}</ref> masu rai protozoa, <ref>{{Cite journal |last=Bonkowski |first=Michael |last2=Schaeffer |first2=Matthias |date=March–April 1997 |title=Interactions between earthworms and soil protozoa: a trophic component in the soil food web |url=https://z-library.ec/book/gyxjO5K5Lo |journal=[[Soil Biology and Biochemistry]] |volume=29 |issue=3–4 |pages=499–502 |bibcode=1997SBiBi..29..499B |doi=10.1016/S0038-0717(96)00107-1 |access-date=14 August 2026}}</ref> Nematodes, <ref>{{Cite journal |last=Dash |first=M. C. |last2=Senapati |first2=Bikram K. |last3=Mishra |first3=C. C. |date=May 1980 |title=Nematode feeding by tropical earthworms |url=https://z-library.ec/book/MXlB0a2P96 |journal=[[Oikos (journal)|Oikos]] |volume=34 |issue=3 |pages=322–325 |bibcode=1980Oikos..34..322D |doi=10.2307/3544291 |jstor=3544291 |access-date=13 August 2026}}</ref> [[Kwayar cutar Bakteriya|ƙwayoyin cuta]], <ref>{{Cite journal |last=Edwards |first=Clive A. |last2=Fletcher |first2=K. E. |date=November 1988 |title=Interactions between earthworms and microorganisms in organic-matter breakdown |url=https://z-library.ec/book/D927B22PyZ |journal=[[Agriculture, Ecosystems & Environment]] |volume=24 |issue=1–3 |pages=235–247 |bibcode=1988AgEE...24..235E |doi=10.1016/0167-8809(88)90069-2 |access-date=14 August 2026}}</ref> fungi <ref>{{Cite journal |last=Bonkowski |first=Michael |last2=Griffiths |first2=Bryan S. |last3=Ritz |first3=Karl |date=November 2000 |title=Food preferences of earthworms for soil fungi |url=https://www.academia.edu/73123856 |journal=Pedobiologia |volume=44 |issue=6 |pages=666–676 |bibcode=2000Pedob..44..666B |doi=10.1078/S0031-4056(04)70080-3 |issn=1873-1511 |access-date=13 August 2026}}</ref> da algae (ciki har da diatoms da cyanobacteria). [3]<ref>{{Cite journal |last=Atlavinytė |first=Olešė |last2=Pocienė |first2=Ċ. |date=November 1973 |title=The effect of earthworms and their activity on the amount of algae in the soil |url=https://archive.org/details/atlavinyte-pociene-1973 |journal=Pedobiologia |volume=13 |issue=6 |pages=445–455 |bibcode=1973Pedob..13..445A |doi=10.1016/S0031-4056(23)02132-7 |issn=1873-1511 |access-date=17 August 2026}}</ref> Tsarin narkewar ƙasa yana gudana tsawon jikinsa.<ref name="Edwards1977" /> Suna daya daga cikin mahimman abubuwan da ke cin ganyayyaki da coprophages, kuma suna aiki kai tsaye a matsayin [[abinci]] ga masu amfani da yawa (predation) a cikin yanayin halittu (misali naman alade, moles, blackbirds, centipedes), kwari na ƙasa, flatworms. <ref>{{Cite journal |last=Hendriksen |first=Niels B. |date=October 1990 |title=Leaf litter selection by detritivore and geophagous earthworms |url=https://www.academia.edu/27854671 |journal=Biology and Fertility of Soils |volume=10 |issue=1 |pages=17–21 |bibcode=1990BioFS..10...17H |doi=10.1007/BF00336119 |issn=1432-0789 |access-date=14 August 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Kaplan |first=David L. |last2=Hartenstein |first2=Roy |last3=Neuhauser |first3=Edward F. |date=March 1980 |title=Coprophagic relations among the earthworms ''Eisenia foetida'', ''Eudrylus eugeniae'' and ''Amynthas'' spp. |url=https://archive.org/details/kaplan-et-al.-1980 |journal=Pedobiologia |volume=20 |issue=2 |pages=74–84 |doi=10.1016/S0031-4056(23)03521-7 |issn=1873-1511 |access-date=18 August 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Jelaska |first=Lucija Šerić |last2=Symondson |first2=William O. C. |year=2016 |title=Predation on epigeic, endogeic and anecic earthworms by carabids active in spring and autumn |journal=Periodicum Biologorum |volume=118 |issue=3 |pages=281–289 |doi=10.18054/pb.2016.118.3.4709 |issn=1849-0964 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Boag |first=Brian |last2=Yeates |first2=Gregor W. |date=October 2001 |title=The potential impact of the New Zealand flatworm, a predator of earthworms, in western Europe |url=https://z-library.ec/book/r98qxll1yD |journal=[[Ecological Applications]] |volume=11 |issue=5 |pages=1276–1286 |doi=10.1890/1051-0761(2001)011[1276:TPIOTN]2.0.CO;2 |access-date=14 August 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Günther |first=Babett |last2=Rall |first2=Björn C. |last3=Ferlian |first3=Olga |last4=Scheu |first4=Stefan |last5=Eitzinger |first5=Bernhard |date=October 2014 |title=Variations in prey consumption of centipede predators in forest soils as indicated by molecular gut content analysis |url=https://z-library.ec/book/OLw0mRkl9e |journal=[[Oikos (journal)|Oikos]] |volume=123 |issue=10 |pages=1192–1198 |bibcode=2014Oikos.123.1192G |doi=10.1111/j.1600-0706.2013.00868.x |access-date=14 August 2026}}</ref> Ana amfani da datti (fuskar fuska, mucus), ma, a matsayin [[Abinci|Tushen abinci]].<ref>{{Cite journal |last=Salmon |first=Sandrine |last2=Ponge |first2=Jean-François |date=November 2001 |title=Earthworm excreta attract soil springtails: laboratory experiments on ''Heteromurus nitidus'' (Collembola: Entomobryidae) |url=https://www.academia.edu/47898476 |journal=[[Soil Biology and Biochemistry]] |volume=33 |issue=14 |pages=1959–1969 |bibcode=2001SBiBi..33.1959S |doi=10.1016/S0038-0717(01)00129-8 |access-date=14 August 2026}}</ref>
Earthworms suna nuna Tsarin jiki na bututu-cikin bututu na waje tare da sassan ciki masu dacewa, kuma yawanci suna da setae a duk sassan. Suna da tsarin jigilar ruwa guda biyu da aka yi da ruwa na coelom wanda ke motsawa a cikin coelom mai cike da ruwa da kuma tsarin sauƙin, rufewa, da numfashi (numfashi) ta hanyar numfashi na fata.[1] A matsayin invertebrates masu taushi, ba su da kwarangwal na gaskiya, amma tsarin su yana kiyayewa ta hanyar ɗakunan coelom masu cike da ruwa waɗanda ke aiki azaman kwarangwal.
Earthworms suna da tsarin juyayi na tsakiya wanda ya kunshi ganglia biyu a sama da baki, daya a kowane gefe, wanda aka haɗa da jijiya axial da ke gudana tare da tsawonta zuwa neurons na motsi da sel masu ji a kowane sashi. Yawancin masu karɓar chemoreceptors suna mai da hankali kusa da bakinsa. Tsokoki masu tsayi da tsokoki masu tsawo da ke gefen kowane sashi sun bar tsutsotsi su motsa. Irin wannan tsokoki suna layi a cikin bututun ciki, kuma ayyukansu suna motsa abincin da aka narke zuwa ga hanci.<ref>{{Cite journal |last=Vassileva |first=P. V. |last2=Stoyanov |first2=I. N. |last3=Vassilev |first3=V. I. |year=1982 |title=On the contractile activity of the alimentary canal of the earth worm (''Lumbricus terrestris'') |url=https://z-library.ec/book/eXqWjKrj9K |journal=[[Comparative Biochemistry and Physiology C|Comparative Biochemistry and Physiology, Part C, Comparative Pharmacology]] |volume=71 |issue=1 |pages=127–129 |doi=10.1016/0306-4492(82)90023-5 |access-date=17 August 2026}}</ref>
Yawancin tsutsotsi sune hermaphrodites: kowane tsutsotsi yana ɗauke da gabobin haifuwa na namiji da na mace da kuma ƙwayoyin jima'i. Lokacin da suke yin jima'i, ƙwayoyin ƙasa guda biyu za su musayar [[maniyyi]] kuma su shayar da kwai na juna. Koyaya, yawancin nau'ikan tsutsotsi na ƙasa suna da parthenogenetic, musamman a cikin iyalin Lumbricidae (misali tsutsotsi na gwaji Eisenia fetida).
== Yanayin jikin mutum ==
=== Hanyar da aiki ===
[[File:Earthworm_head.svg|thumb|450x450px|Kan tsutsotsi]]
Depending on the species, an adult earthworm can be from {{Convert|10|mm|in}} long and {{Convert|1|mm|in}} wide to {{Convert|3|m|ft}} long and over {{Convert|25|mm|in}} wide, but the typical ''Lumbricus terrestris'' grows to about {{Convert|360|mm|in}} long. Probably the longest worm on confirmed records is ''Amynthas mekongianus'' that extends up to 3 m (10 ft) in the mud along the banks of the 4,350 km (2,700 mi) Mekong River in Southeast Asia.<ref>{{Cite journal |last=Blakemore |first=Robert J. |last2=Csuzdi |first2=Csaba |last3=Ito |first3=Masamichi T. |last4=Kaneko |first4=Nobuhiro |last5=Paoletti |first5=Maurizio G. |last6=Spiridonov |first6=Sergei E. |last7=Uchida |first7=T. |last8=Van Praagh |first8=Beverley D. |year=2007 |title=''Megascolex (Promegascolex) mekongianus'' Cognetti, 1922: its extent, ecology and allocation to ''Amynthas'' (Clitellata/Oligochaeta: Megascolecidae) |url=https://opuscula.elte.hu/PDF/Tomus36/3_Blakemore.pdf |url-status=live |journal=Opuscula Zoologica |volume=36 |issue=1 |pages=19–30 |issn=2063-1588 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730205120/http://opuscula.elte.hu/PDF/Tomus36/3_Blakemore.pdf |archive-date=30 July 2020 |access-date=18 August 2026}}</ref>
Daga gaba zuwa baya, ainihin siffar tsutsa shine bututun cylindrical-in-a-tube, an raba shi zuwa jerin sassan (wanda ake kira metamers) wanda ke raba jiki. Furrows galibi ana iya gani a waje a jikin da ke rarraba sassan. Dorsal pores da nephridiopores suna fitar da ruwa wanda ke da danshi kuma yana kare farfajiyar tsutsotsi, yana ba shi damar numfashi.<ref name="Edwards2022" /> Sai dai ga baki da sassan hanci, kowane ɓangaren yana ɗauke da gashi mai kama da gashi wanda ake kira setae na gefe wanda aka yi amfani da shi don rataye sassan jiki yayin motsi. Dabbobi na iya samun nau'i-nau'i huɗu na setae a kowane sashi ko fiye da takwas wani lokacin suna samar da cikakken da'irar setae a kowace sashi.<ref name="Edwards2022" /> Ana amfani da setae na musamman na ventral don rataye maciji ta hanyar shiga cikin jikin matansu.<ref name="Edwards2022" />
Gabaɗaya, a cikin jinsin, yawan ɓangarorin da aka samo sun dace da samfurori, kuma an haifi mutane tare da yawan ɓangarori da za su kasance a duk rayuwarsu, girma a cikin girman ta hanyar faɗaɗa ɓangarorin yanzu maimakon ta ƙara sabbin.<ref>{{Cite journal |last=Sun |first=Kuo Hua |last2=Pratt |first2=Karl C. |year=1931 |title=Do earthworms grow by adding segments? |url=https://z-library.ec/book/ELR54KDQXV |journal=[[The American Naturalist]] |volume=65 |issue=696 |pages=31–48 |bibcode=1931ANat...65...31S |doi=10.1086/280345 |access-date=18 August 2026}}</ref> Sashe na farko na jiki (kashi na 1) yana nuna baki na tsutsotsi kuma, a kan baki, wani nau'i mai nama da ake kira prostomium, wanda ke rufe ƙofar lokacin da tsutsotsi ke hutawa, amma kuma ana amfani dashi don jin da kuma jin abubuwan da ke kewaye da tsutsotsi.<ref name="Laverack1960">{{Cite journal |last=Laverack |first=M. S. |date=May 1960 |title=Tactile and chemical perception in earthworms. I. Responses to touch, sodium chloride, quinine and sugars |url=https://z-library.ec/book/7y34x2g8XJ |journal=Comparative Biochemistry and Physiology |volume=1 |issue=2 |pages=155–156 |doi=10.1016/0010-406X(60)90047-5 |access-date=18 August 2026}}</ref> Wasu nau'o'in tsutsotsi na iya amfani da prostomium mai kamawa don kamawa da ja abubuwa kamar ciyawa da ganye a cikin ramin su.
Wani tsutsa mai girma yana haɓaka ƙwayoyin glandular mai kama da bel, wanda ake kira clitellum, wanda ke rufe ɓangarori da yawa zuwa gaban dabba. Wannan wani bangare ne na tsarin haihuwa kuma yana samar da kwai. Sashe na baya ya fi yawanci cylindrical kamar sauran jiki, amma dangane da nau'in, yana iya zama quadrangular, octagonal, trapezoidal, ko shimfiɗa. Sashe na ƙarshe ana kiransa periproct; anus na earthworm, ɗan gajeren tsagewa a tsaye, ana samunsa a wannan ɓangaren.
[[File:Annelid_redone_w_white_background.svg|alt=A segment of an earthworm posterior to the clitellum including all of the segmental structures|center|700x700px|Wani sashi na tsutsa na baya ga clitellum ciki har da dukkan tsarin sassan]]
A waje na wani mutum sashi ne m cuticle a kan fata, yawanci pigmented ja zuwa launin ruwan kasa, wanda ke da musamman sel cewa ɓoye mucus a kan cuticle don kiyaye jiki da kuma sauƙaƙe motsi ta cikin ƙasa. A karkashin fata akwai wani nau'i na jijiyoyin jijiyoyi, da kuma nau'i biyu na tsokoki - wani nau'in tsokoki na waje, da kuma mafi kauri na tsokoshi masu tsayi. Cikin ciki zuwa layin tsoka yana da ɗakin da ke cike da ruwa wanda ake kira coelom wanda ta hanyar matsin lamba yana ba da tsari ga jikin tsutsotsi mara ƙashi.<ref name="Edwards2022" /> Sassan suna rabuwa da juna ta hanyar septa (jama'i na "septum") <ref name="Edwards2022" /> wanda ke da bangon bangon, yana ba da damar ruwan coelomic ya wuce tsakanin sassan. Tsarin da ake kira nephrostomes suna bayan kowane septum; wani nephric tubule yana jagorantar daga kowane nephrostome ta hanyar septum kuma zuwa cikin ɓangaren da ke biyowa. Wannan tubule sa'an nan kuma yana haifar da babban sashin tace ruwa na jiki, nephridium ko metanephridium, wanda ke cire sharar metabolism daga Ruwan coelomic kuma ya fitar da shi ta hanyar pores da ake kira nephridiopores a gefen tsutsotsi; yawanci, ana samun nephridia biyu (wani lokacin fiye) a mafi yawan sassan.<ref name="Edwards2022" /> A tsakiyar tsutsotsi shine hanyar narkewa, wanda ke gudana kai tsaye daga baki zuwa anus ba tare da juyawa ba, kuma yana gefen sama da ƙasa da jijiyoyin jini (kayan jini na dorsal da jijiyoyin jinin ventral da kuma jijiyoyin jini na subneural) da kuma jijiyar jijiyoyin ventral, kuma an kewaye shi a kowane ɓangaren da jijiyoyin jijiyoyin jini guda biyu waɗanda ke haɗa dorsal zuwa jijiyoyin jini.<ref name="Edwards2022" />
Yawancin tsutsotsi na duniya na iya fitar da ruwa na coelomic ta hanyar pores a baya don mayar da martani ga [[Damuwa (biology)|damuwa]]. Australian ''Didymogaster sylvaticus'' (wanda aka sani da "blue squirter earthworm") na iya zubar da ruwa har zuwa {{Convert|30|cm|in}} in). <ref>{{Cite web |last=Myrmecofourmis |year=2018 |title=Meet the squirting earthworm |url=https://www.youtube.com/watch?v=PuQEAuM9De8 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121132935/https://www.youtube.com/watch?v=PuQEAuM9De8&feature=youtu.be |archive-date=21 January 2025 |access-date=19 August 2026 |publisher=Youtube |format=[[video]]}}</ref>
=== Tsarin jijiyoyi ===
[[File:Earthworm_nervous_system.png|thumb|280x280px|Tsarin jijiyoyi na ƙarshen baya na ƙwaro]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
g80tk379gc9cx1xgtucr9w0qe2q3zx9
Aishatu Abubakar Kumo
0
179587
969924
969312
2026-10-20T16:13:24Z
Baby juuu
38856
/* Aikin ilimi */
969924
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Aishatu Abubakar Kumo
| honorific_prefix = Dr.
| nationality = 'Yar Najeriya
| occupation = Malamar jami'a, mai bincike
| employer = [[Jami'ar Jihar Gombe]]
| field = [[Nazarin addinai]], nazarin Musulunci, dangantakar addini da siyasa
}}
'''Aishatu Abubakar Kumo''' malamar jami'a ce kuma mai bincike 'yar Najeriya a fannin nazarin addinai. Tana aiki a Sashen Nazarin Addinai na [[Jami'ar Jihar Gombe]]. Bincikenta ya shafi koyarwar Musulunci, ƙungiyoyin addinin Musulunci, dangantakar addini da siyasa, da batutuwan zamantakewa da suka shafi al'ummar Musulmi.<ref>{{Cite journal
|last=Kumo
|first=Aishatu Abubakar
|title=Religious Affiliation and Voting Behaviour among Electorates in Nigeria: A Study of Gombe State
|journal=Journal of Human, Social and Political Science Research
|volume=7
|issue=6
|date=2025
|url=https://ssaapublications.com/index.php/sjhspsr/article/view/550
|access-date=18 October 2026
}}</ref>
== Aikin ilimi ==
Kumo malama ce a Sashen Nazarin Addinai na Jami'ar Jihar Gombe. An bayyana ta a matsayin babbar malama (''Senior Lecturer'') a cikin wani bincikenta da aka wallafa a shekarar dubu Biyu da ashirin da Biyu (2022).<ref>{{Cite journal
|last=Kumo
|first=Aishatu Abubakar
|title=Jamā'atu Izalatil Bid'a wa Iqāmatis Sunnah and Da'wa Activities in Northern Nigeria
|journal=Malaysian Journal of Theology and Islamic Practice
|volume=18
|issue=2
|date=2022
|url=https://www.researchgate.net/publication/367167603_MJTILP_Vol_18_Iss_2_-_Article_8
|access-date=18 October 2026
}}</ref>
Ta kuma yi aiki a matsayin editan gudanarwa (''Managing Editor'') na mujallar ilimi ta ''Voyages Journal of Religious Studies'', wadda ke da alaƙa da Sashen Nazarin Addinai na Jami'ar Jihar Gombe.<ref>{{Cite web
|title=Editorial Team — Voyages Journal of Religious Studies
|url=https://voyagesjournalgsu.ng/index.php/vjrs/about/editorialTeam
|website=Voyages Journal of Religious Studies
|access-date=18 October 2026
}}</ref>
== Bincike da wallafe-wallafe ==
=== Addini da halayen masu zaɓe ===
A shekarar 2025, Kumo ta kasance cikin marubutan binciken ''Religious Affiliation and Voting Behaviour among Electorates in Nigeria: A Study of Gombe State''. Binciken ya yi nazari kan dangantakar addinin da mutum yake bi da halayen masu zaɓe a Jihar Gombe. An wallafa binciken a mujallar Journal of Human, Social and Political Science Research.<ref>{{Cite journal
|last=Kumo
|first=Aishatu Abubakar
|last2=Tuduks
|first2=Oholiabs D.
|last3=Buba
|first3=Rahmatu
|last4=Afegbua
|first4=Abdulmalik Jafaru
|last5=Muhammad
|first5=Habeeb
|last6=Mohammed
|first6=Ahmad
|last7=Rabi'u
|first7=Sani
|title=Religious Affiliation and Voting Behaviour among Electorates in Nigeria: A Study of Gombe State
|journal=Journal of Human, Social and Political Science Research
|volume=7
|issue=6
|date=2025
|url=https://ssaapublications.com/index.php/sjhspsr/article/view/550
}}</ref>
=== Musulunci da fahimtar jihadi ===
A shekarar 2022, Kumo da Auwal Abdullahi sun wallafa binciken ''Misconception about Jihad and Martyrdom in the 21st Century: The Role of Scholars in Saving Islam and Human Life''. Binciken ya tattauna fahimtar jihadi a Musulunci, yadda ake karkatar da ma'anarsa, da rawar da malaman addini za su iya takawa wajen kare rayukan mutane da inganta fahimtar koyarwar Musulunci.<ref>{{Cite journal
|last=Kumo
|first=Aishatu Abubakar
|last2=Abdullahi
|first2=Auwal
|title=Misconception about Jihad and Martyrdom in the 21st Century: The Role of Scholars in Saving Islam and Human Life
|journal=Academic Journal of Current Research
|volume=9
|issue=1
|date=2022
|url=https://cirdjournals.com/index.php/ajcr/article/download/100/865/1860
}}</ref>
=== Ƙungiyar Izalah da wa'azi ===
Kumo ta kuma wallafa bincike kan rawar da ƙungiyar ''Jamā'atu Izalatil Bid'a wa Iqāmatis Sunnah'', wadda aka fi sani da Izalah, take takawa wajen wa'azi da gyaran wasu al'amuran zamantakewar iyali a Arewacin Najeriya. Binciken ya duba tasirin ayyukan wa'azi na ƙungiyar a kan fahimtar aure, ilimin mata da wasu al'amuran rayuwar iyali.<ref>{{Cite web
|title=Jamā'atu Izalatil Bid'a wa Iqāmatis Sunnah and Da'wa Activities in Northern Nigeria
|url=https://www.researchgate.net/publication/367167603_MJTILP_Vol_18_Iss_2_-_Article_8
|website=ResearchGate
|access-date=18 October 2026
}}</ref>
== Manazarta ==
<references />
[[Rukuni:Mutanen Najeriya]]
[[Rukuni:Malaman jami'a na Najeriya]]
[[Rukuni:Masana nazarin addinai]]
[[Rukuni:Ma'aikatan Jami'ar Jihar Gombe]]
l48zqs5jsxznxalgrblxku4awwzqnrr
Fauziya Ismail
0
179599
969918
969325
2026-10-20T16:09:20Z
Baby juuu
38856
969918
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Fauziya Ismail
| occupation = Malamar jami'a
| employer = [[Jami'ar Jihar Gombe]]
| education = MBBS
| field = Medical Biochemistry
}}
'''Dr. Fauziya Ismail''' malamar jami'a ce a kasar Najeriya da ke aiki a Sashen Biochemistry na [[Jami'ar Jihar Gombe]]. Bisa ga bayanan ma'aikatan jami'ar, tana matsayin mataimakiyar malama (Assistant Lecturer), kuma tana da digirin MBBS a fannin Medical Biochemistry.<ref name="GSU">{{Cite web
|title=Staff List of Biochemistry
|website=Gombe State University
|url=https://gsu.edu.ng/home/staff-list-02/
|access-date=19 Oktoba 2026
}}</ref>
== Aiki ==
Dr. Fauziya Ismail tana aiki a Sashen Biochemistry na Jami'ar Jihar Gombe a matsayin Assistant Lecturer. Shafin jami'ar ya jera ta cikin ma'aikatan sashen, tare da nuna matsayin aikinta da cancantar karatunta.<ref name="GSU"/>
== Ilimi ==
Bayanan ma'aikatan jami'ar sun nuna cewa Dr. Fauziya Ismail tana da MBBS, kuma fannin da aka danganta da ita shi ne Medical Biochemistry.<ref name="GSU"/>
== Manazarta ==
<references />
== Duba kuma ==
* [[Jami'ar Jihar Gombe]]
* [[Biochemistry]]
* [[Ilimin sinadarai na halittu]]
[[Rukuni:Mutanen Najeriya]]
[[Rukuni:Malaman jami'a na Najeriya]]
[[Rukuni:Ma'aikatan Jami'ar Jihar Gombe]]
6qd38pv263njgc3bwyrb89pqd1dnc3m
Jerin Marubutan Masar
0
179606
969917
969422
2026-10-20T16:08:51Z
Baby juuu
38856
/* A */
969917
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Wannan shi ne '''jerin marubutan Ƙasar Masar''' ne.
== A ==
* Fekry Pasha Abaza (1896-1979)
* Aziz Pasha Abaza (1898-1973)
* Tharwat Abaza (1927-2002)
* Duaa Abdelrahman (1979-)
* Abdel Rahman El Abnudi (1938-2015)
* [[Ahmed Zaki Abu Shadi]] (1892-1955)
* Yasser Abdel Hafez (1969-)
* Ibrahim Abdel Meguid (1946-)
* Ihsan Abdel Quddous (1919-1990)
* Yahya Taher Abdullah (1938-1981)
* Hamdy Abowgliel
* Yusuf Abu Rayya (1955-2009)
* [[Tatamkhulu Afrika|Tatamkulu Afrika]] (1920-2002), kuma yana da alaƙa da Afirka ta Kudu
* Abdel Rahim Ahmed
* [[Leila Ahmed]] (1940-)
* [[Abbas el-Akkad|Abbas Al Akkad]] (1889-1964)
* Jamila al-'Alayili (1907-1991)
* Edwar al-Kharrat (1926-2015)
* Muhammad Aladdin, marubuci, marubucin gajeren labari kuma marubucin rubutun
* Ahmed Alaidy (1974-)
* Idris Ali (1940-2010)
* Karim Alrawi
* Amenemope (marubuci)
* Amenhotep
* Samir Amin (1931-2018)
* Mai ba da labari
* Apollonius na Masar
* Gaber Asfour (1944-2021)
* [[Radwa Ashour]] (1946-2014)
* Alaa Al Aswany (1957-)
* Asclepiades Mendes.
== B ==
* [[Hala El Badry|Hala el Badry]]
* Kerolos Bahgat
* Salwa Bakr
* Sherin Hanaey
* Hussein Bassir, masanin binciken kayan tarihi
* Siham Bayoumi
== C ==
* Ma'aikatar Alexandria
* Constantine Cavafy
* Andrée Chedid (1920-2011), mawaki da marubuci[Killam & Rowe]
== D ==
* Doha Asssy
== E ==
* Ragab Elbanna (1936-)
* [[Abo El Seoud El Ebiary]] (1910-1969)
* Mohammad Elsannour
* [[Mansoura Eldin|Mansoura Ez Eldin]] (1976-)
* Radwa El Aswad (1974-)
== F ==
* Fawzia Fahim (1931-)
* Fawziya Mahran (1931-2019)
* Nabil Farouk (1956-2020)
== G ==
* Fathy Ghanem (1924-1998), marubuciya, 'yar jarida kuma edita[Killam & Rowe]
* Gamal Al-Ghitani (1945-2015)
* Ya ce Gouda
* Mohammed Lotfy Gomaa (1886-1953)
* Moawad GadElrab (1929-1983)
== H ==
* Mohammad Moustafa Haddara (1930-1997)
* [[Tawfiq al-Hakim|Tawfik El Hakim]] (1898-1987), marubucin wasan kwaikwayo[Killam & Rowe]
* [[Yahya Haqqi|Yehia Hakki]] (1905-1992), marubucin gajeren labari, marubuci, mai sukar
* [[Mohammed Hussein Heikal|Muhammad Husayn Haykal]] (1909-1956)
* Hephaestion na Thebes
* Ihab Husni (1966-)
* [[Taha Hussein]] (1889-1973)
== I ==
* Hafez Ibrahim (1872-1932)
* Sonallah Ibrahim (1937-)
* [[Yusuf Idris]] (1927-1991)
== J ==
* Edmond Jabès (1912-1991)
== K ==
* Ahmed Kafafi
* Ezzat el Kamhawi (1961-)
* Lutis Abd Al Karim
* Ahmad Al-Khamisi (1948-)
* Edwar al-Kharrat (1926-2015)
* Daga Kuloub
== L ==
* Leon na Pella
* Lysimachus na Iskandariya
== M ==
* Naguib Mahfouz (1911-2006), marubuci, marubucin gajeren labari kuma marubucin wasan kwaikwayo; an ba shi lambar yabo ta Nobel ta 1988 a cikin wallafe-wallafen [Killam & Rowe]
* Mustafa Mahmud (1921-2009)
* Zaki Naguib Mahmoud (1905-1993)
* Abd Al Rasheed Al Sadiq Mahmmudi
* Mustafa Lutfi al-Manfaluti (1876-1924)
* Ahmad Al Mallawani
* Anis Mansour (1925-2011)
* [[Ibrahim al-Mazini]] (1889-1949)
* Iman Mersal
* Ahmed Mourad (1978-)
* Salama Moussa (1887-1958)
* Ra'ouf Mus'ad (1937-)
== N ==
* Noor Naga
* Mohamed Nagui (1947-2014)
* Nicos Nicolaides (1884-1956)
* Naguib Mahfouz (1911-2006)
== P ==
* Pamphil na Epidaurus
== Q ==
* Rawhiya al-Qallini (1915-1980)
* Abdel Hakim Qasem (1934-1990)
* [[Sayyid Qutb]] (1906-1966)
* Abd al-Qadir Qitt (1916-c. 2002)
== R ==
* Somaya Ramadan (1951-2024)
* Alifa Rifaat (1930-1996)
== S ==
* [[Nawal El Saadawi|Nawâl El Saadâwi]] (1931-2021), marubucin mata kuma mai fafutuka[Killam & Rowe]
* Mekkawi Said (1956-2017), marubuci kuma ɗan gajeren labari
* Salama Ahmed Salama (1932-2012), ɗan jarida kuma marubuci
* Ibtihal Salem (1949-2015), marubucin gajeren labari, marubuci kuma mai fassara
* Muhammad Jamal Saqr (1966-), mawaki
* Khairy Shalaby (1938-2011), marubuci kuma marubuci
* [[Ahmad Shawqi|Ahmed Shawqi]] (1868-1932), mawaki mai laureate
* Gilbert Sinoué (1947-), guitarist kuma marubuci
* Sobekemsaf
* Laila Soliman (1981-), marubucin wasan kwaikwayo
* [[Ahdaf Soueif]] (1950-), marubuci kuma mai sharhi na siyasa da al'adu
== T ==
* Miral al-Tahawy
* Bahaa Taher (1935-2022)
* Ahmed Khaled Tawfik (1962-2018)
* Sahar Tawfiq
* Sherin Hanaey
* [[Aisha Taymur]]
* Mayu Telmissany
* [[Munira Thabit]] (1902-1967), mace lauya ta farko a Masar, 'yar jarida kuma marubuciya
* [[Affaf Tobbala]] (1941-) <ref>{{Cite web |title=Hans Christian Andersen Awards 2016 |url=http://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards/nominees-for-writing/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103202541/http://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards/nominees-for-writing/ |archive-date=3 January 2018 |access-date=26 May 2018}}</ref>
* Ahmad Khaled Towfeq (1962-2018)
== V ==
* Mireille Vincendon (1910-?), mawaki da marubucin harshen Faransanci[Gikandi]
== Z ==
* Amina Zaydan (1966-)
* Mayu Ziadeh (1886-1941)
* Youssef Ziedan (1958-)
== Duba kuma ==
* [[Jerin marubutan Afirka ta ƙasa]]
* Jerin marubutan Masar da Amurka
* Jerin mata marubuta na Masar
== Manazarta ==
{{Reflist}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
ro02d53h5twucqt284oqeh0uez8uj0e
Valentina Amaral
0
179608
969899
969476
2026-10-20T15:51:14Z
Baby juuu
38856
969899
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Valentina Cerri do Amaral''' (an haife ta a ranar 5 ga watan Afrilu, 2005) 'yar wasan ƙwallon ƙafa ce ta kwaleji wacce ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]] ga Wake Forest Demon Deacons . An haife ta ne a Brazil, mata shiya ce ta kasa da kasa a Amur Ka.
== Rayuwa ta farko ==
Yarinyar ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Brazil Leandro Amaral, an haife ta ne a Brazil kafin ta koma Amurka tare da iyalinta lokacin da take 'yar shekara shida. Ta fara buga kwallon kafa tare da 'yan uwanta biyu masu uku kuma ta ƙware a cikin burin tun tana ƙarama. Ta buga wasan ƙwallon ƙafa na matasa a Florida Kraze Krush, inda mahaifinta ya kasance koci, kuma ta sami lambar yabo ta ECNL.<ref name="G19" /> Ta kasance mai tsaron gida na ajiyar Oviedo High School a Oviedo, Florida, kuma a maimakon haka ta taka leda a gaba, ta jagoranci tawagar da kwallaye 19 a wasanni 12 a matsayin sophomore. ''TopDrawerSoccer'' ta sanya ta a matsayin No. 19 mai yiwuwa na ajin 2023.
== Ayyukan kwaleji ==
Bayan ta rasa mafi yawan shekarunta na gaskiya, Amaral ta zama mai farawa ga Wake Forest Demon Deacons a cikin kakar wasa ta farko a shekarar 2024. A cikin kakar wasa ta yau da kullun, shutouts na baya-baya a kan No. 2 Virginia da No. 1 Stanford ya sanya Wake Forest tawagar farko da ta doke manyan kungiyoyi biyu a jere; wani nasara a kan Jihar Florida ya ƙare wasanni 32 da ba a ci nasara ba ga masu cin nasara. <ref name="TD24">{{Cite web |last=Olorunfemi |first=Victor |date=December 3, 2024 |title=Wake Forest's Path to Women's College Cup |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/wake-forests-path-to-womens-college-cup_aid54127 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250603112703/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/wake-forests-path-to-womens-college-cup_aid54127 |archive-date=June 3, 2025 |access-date=2025-01-13 |website=[[TopDrawerSoccer]]}}</ref> Amaral tayi tsalle-tsalle shida a Gasar NCAA a wasan kusa da na karshe da USC. Bayan 2-2 draw a cikin ka'idoji, ta ceci kisa kuma ta rasa daya da kanta a cikin nasara 4-3 harbi. A wasan kusa da na karshe da Stanford, ta yi ceto hudu ciki har da daya daga cikin burin yayin da Wake ta ci 1-0 don ci gaba zuwa wasan farko na kasa a tarihin. Arewacin Carolina ta ci nasara da wannan ci a wasan karshe. Amaral tana da takardu masu tsabta guda 6 (9 hade) a wasanni 19, yayin da yake saita rikodin shirin na 0.69 a kan matsakaici, kuma an kira shi na uku na All-Atlantic Coast Conference . <ref name="Wake">{{Cite web |title=Valentina Amaral |url=https://godeacs.com/sports/womens-soccer/roster/valentina-amaral/8916 |access-date=2025-07-29 |publisher=[[Wake Forest Demon Deacons]]}}</ref>
Amaral ta fara dukkan wasanni 20 kuma ya ci gaba da rufewa 6 a matsayin dan wasan Redshirt na biyu a 2025, inda ya sami lambar yabo ta uku ta All-ACC da ta uku ta Amurka.<ref name="Wake" />
== Ayyukan kasa da kasa ==
Ta cancanci wakiltar Brazil ko Amurka a duniya, Amaral ta fara horar da tawagar Amurka ta kasa da shekara 15 yana da shekaru 12 kuma ta ci gaba da halartar sansanonin horo a matakan kasa da shekaru 17 da kasa da 17. Ba da daɗewa ba bayan ta zama 'yar ƙasar Amurka a 2022, tana da shekaru 17, an kira ta don wasannin sada zumunci a karon farko, tana wasa a wasannin da Spain da Jamus. Ta shiga cikin jerin sunayen gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA U-17 ta 2022 da farko a matsayin madadin Victoria Safradin. Ta taka leda kuma ta fara a wasanni biyu a gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA U-17, nasarar rukuni 4-0 a kan Morocco da kuma 1-1 na kwata-kwata tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Mata ta Najeriya 'yan kasa da shekaru 17|Najeriya]]. Wannan na ƙarshe ya ƙare a cikin asarar harbi 4-3 wanda aka yi mulki cewa Amaral tayi tsalle da wuri a ƙoƙarin da ta bayyana ta tsaya. A shekara mai zuwa, ta fara buga wasan farko na 'yan kasa da shekaru 20 a gasar cin kofin mata ta CONCACAF ta 2023, inda ta fara a nasarar da ta samu 4-0 a kan Jamaica a matakin rukuni. An kira ta zuwa sansanin ci gaba, tana horo tare da babbar ƙungiyar ƙasa, a watan Janairun 2026.
== Daraja da kyaututtuka ==
'''Wake Forest Demon Deacons'''
* Wanda ya zo na biyu a Gasar NCAA: 2024
'''Mutumin da ya fi so'''
* Ƙungiyar ta uku All-American: 2025
* Ƙungiyar ta uku All-ACC: 2024, 2025
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 2005]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
7rt8tjhthl815vjuu8lh989qm5qqv40
969900
969899
2026-10-20T15:51:35Z
Baby juuu
38856
969900
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Valentina Cerri do Amaral''' (an haife ta a ranar 5 ga watan Afrilu, a shekara ta 2005) 'yar wasan ƙwallon ƙafa ce ta kwaleji wacce ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]] ga Wake Forest Demon Deacons . An haife ta ne a Brazil, mata shiya ce ta kasa da kasa a Amur Ka.
== Rayuwa ta farko ==
Yarinyar ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Brazil Leandro Amaral, an haife ta ne a Brazil kafin ta koma Amurka tare da iyalinta lokacin da take 'yar shekara shida. Ta fara buga kwallon kafa tare da 'yan uwanta biyu masu uku kuma ta ƙware a cikin burin tun tana ƙarama. Ta buga wasan ƙwallon ƙafa na matasa a Florida Kraze Krush, inda mahaifinta ya kasance koci, kuma ta sami lambar yabo ta ECNL.<ref name="G19" /> Ta kasance mai tsaron gida na ajiyar Oviedo High School a Oviedo, Florida, kuma a maimakon haka ta taka leda a gaba, ta jagoranci tawagar da kwallaye 19 a wasanni 12 a matsayin sophomore. ''TopDrawerSoccer'' ta sanya ta a matsayin No. 19 mai yiwuwa na ajin 2023.
== Ayyukan kwaleji ==
Bayan ta rasa mafi yawan shekarunta na gaskiya, Amaral ta zama mai farawa ga Wake Forest Demon Deacons a cikin kakar wasa ta farko a shekarar 2024. A cikin kakar wasa ta yau da kullun, shutouts na baya-baya a kan No. 2 Virginia da No. 1 Stanford ya sanya Wake Forest tawagar farko da ta doke manyan kungiyoyi biyu a jere; wani nasara a kan Jihar Florida ya ƙare wasanni 32 da ba a ci nasara ba ga masu cin nasara. <ref name="TD24">{{Cite web |last=Olorunfemi |first=Victor |date=December 3, 2024 |title=Wake Forest's Path to Women's College Cup |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/wake-forests-path-to-womens-college-cup_aid54127 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250603112703/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/wake-forests-path-to-womens-college-cup_aid54127 |archive-date=June 3, 2025 |access-date=2025-01-13 |website=[[TopDrawerSoccer]]}}</ref> Amaral tayi tsalle-tsalle shida a Gasar NCAA a wasan kusa da na karshe da USC. Bayan 2-2 draw a cikin ka'idoji, ta ceci kisa kuma ta rasa daya da kanta a cikin nasara 4-3 harbi. A wasan kusa da na karshe da Stanford, ta yi ceto hudu ciki har da daya daga cikin burin yayin da Wake ta ci 1-0 don ci gaba zuwa wasan farko na kasa a tarihin. Arewacin Carolina ta ci nasara da wannan ci a wasan karshe. Amaral tana da takardu masu tsabta guda 6 (9 hade) a wasanni 19, yayin da yake saita rikodin shirin na 0.69 a kan matsakaici, kuma an kira shi na uku na All-Atlantic Coast Conference . <ref name="Wake">{{Cite web |title=Valentina Amaral |url=https://godeacs.com/sports/womens-soccer/roster/valentina-amaral/8916 |access-date=2025-07-29 |publisher=[[Wake Forest Demon Deacons]]}}</ref>
Amaral ta fara dukkan wasanni 20 kuma ya ci gaba da rufewa 6 a matsayin dan wasan Redshirt na biyu a 2025, inda ya sami lambar yabo ta uku ta All-ACC da ta uku ta Amurka.<ref name="Wake" />
== Ayyukan kasa da kasa ==
Ta cancanci wakiltar Brazil ko Amurka a duniya, Amaral ta fara horar da tawagar Amurka ta kasa da shekara 15 yana da shekaru 12 kuma ta ci gaba da halartar sansanonin horo a matakan kasa da shekaru 17 da kasa da 17. Ba da daɗewa ba bayan ta zama 'yar ƙasar Amurka a 2022, tana da shekaru 17, an kira ta don wasannin sada zumunci a karon farko, tana wasa a wasannin da Spain da Jamus. Ta shiga cikin jerin sunayen gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA U-17 ta 2022 da farko a matsayin madadin Victoria Safradin. Ta taka leda kuma ta fara a wasanni biyu a gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA U-17, nasarar rukuni 4-0 a kan Morocco da kuma 1-1 na kwata-kwata tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Mata ta Najeriya 'yan kasa da shekaru 17|Najeriya]]. Wannan na ƙarshe ya ƙare a cikin asarar harbi 4-3 wanda aka yi mulki cewa Amaral tayi tsalle da wuri a ƙoƙarin da ta bayyana ta tsaya. A shekara mai zuwa, ta fara buga wasan farko na 'yan kasa da shekaru 20 a gasar cin kofin mata ta CONCACAF ta 2023, inda ta fara a nasarar da ta samu 4-0 a kan Jamaica a matakin rukuni. An kira ta zuwa sansanin ci gaba, tana horo tare da babbar ƙungiyar ƙasa, a watan Janairun 2026.
== Daraja da kyaututtuka ==
'''Wake Forest Demon Deacons'''
* Wanda ya zo na biyu a Gasar NCAA: 2024
'''Mutumin da ya fi so'''
* Ƙungiyar ta uku All-American: 2025
* Ƙungiyar ta uku All-ACC: 2024, 2025
== Manazarta ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Rukuni:Haifaffun 2005]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
7xbs995v71ks59tjuoo9rs3btwf2fg5
Senetsenebtysy
0
179611
969919
969510
2026-10-20T16:10:14Z
Baby juuu
38856
969919
wikitext
text/x-wiki
'''Senetsenebtysy''' (fl. c. 1800 BC) ''<nowiki/>'Yar sarki'' ne na zamanin da na Daular goma sha biyu 12 . Wataƙila 'yar sarki Senusret III ce.
== Pyramid na Senusret III ==
Senetsenebtysy an san ta ne kawai daga jana'izarta kusa da Pyramid na Senusret III a [[Dahshur]] . A gefen Arewa na dala akwai ƙananan pyramids guda huɗu don matan sarki da kuma wasu kaburbura da yawa ga 'ya'yan sarki. Jacques de Morgan ne ya tono tashar tare da waɗannan kaburbura a shekara ta 1894. A nan akwai ƙananan ɗakuna tare da tashar da ke dauke da sarcophagi da akwati na dutse na gimbiyoyi. Biyu ne kawai daga cikin sarcophagi da aka rubuta, sunan kiran ''<nowiki/>'Yar sarki'' Menet da ''<nowiki/>'Yar sarki'' Senetsenebtysy. Daga matsayin jana'izarta da alama Senetsenebtysy 'yar Senusret III ce.
== Bayanan da aka ambata ==
nywqaa2bbm8fhkbs4kj0978a9t181b2
Sithathor
0
179612
969913
969541
2026-10-20T16:06:30Z
Baby juuu
38856
969913
wikitext
text/x-wiki
{{Hiero|Sithathor|<hiero>O10-G39:X1</hiero>|align=left|era=mk}}
[[File:Pectoral_of_Princess_Sithathor_2023.jpg|right|thumb|Bayani na kusa da kyawawan ƙirjin Sithathor]]
[[File:Pectoral_of_Sithathor.jpg|thumb|Sithathor ta kirji dauke da sunan Senusret II[[Senusret na II]]]]
'''Sithathor''' (''<nowiki/>'yar Hathor'') yar gimbiya ce ta Masar ta dā tare da ''<nowiki/>'Yar sarki''. An san ta ne kawai daga jana'izarta a [[Dahshur]] .
Kusa da dala na sarki Senusret III an sami tashoshi karkashin kasa a matsayin wurin binne mata na sarauta. Yawancin kaburbura an same su da fashi, amma akwai akwatuna biyu don kayan ado waɗanda 'yan fashi na kabarin suka yi watsi da su. Dukkanin akwatunan suna dauke da tarin kayan ado. An kira su dukiya ''na farko'' da ta biyu ta Dahshur.
An gano dukiyar farko a ranar 6 ga watan Maris a shekara 1894 kuma mai yiwuwa ya kasance sau ɗaya ga Sithathor.<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60</ref> An sami wani scarab tare da sunanta.<ref>[https://pnm.uni-mainz.de/inscription/14390 Cairo JE 30873 on Persons and Names]; de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 62, fig. 133</ref> Dukiyar ta ƙunshi kirji tare da sunayen sarki Senusret II, ɗaya daga cikin manyan kayan aikin zinariya na Masar. Sauran abubuwa sun kasance harsashi na zinariya, mundaye na zinariya. A cikin kaburbura biyu ne kawai suka rubuta sarcophagi, don haka ba a tabbatar da cewa dukiyar ta kasance ga wani binnewa ba. Wataƙila an binne Sithahtor a Kabari 9, wato kusa da wurin da aka sami dukiyar. An gano kaburbura kaɗan ne kawai a can. Wadannan sun hada da sarcophagus, akwatin canopic, beads da ɓangarorin flails (''bulala ta bikinceremonial'' ''worship)'',<ref>Arnold: ''The Pyramid Complex of Senwosret III at Dahshur, Architectural Studies'', p. 70, 73, 123-124</ref>,
Ba a san Sithathor da tabbaci a waje da kabarinta ba. Wataƙila 'yar Senusret III ce, ko kuma mai yiwuwa ita 'yar Senurret II ce kuma an binne ta a matsayin 'yar'uwar sarki Senusret II kusa da ginin dala na Senusret na III. Sauran akwatin kayan ado na ''<nowiki/>'Yar sarki'' ce mai suna Mereret ko Meret.
== Abubuwan da aka samu ==
* Pectoral tare da sunan sarki Senusret II<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60, no. 2, plates XV, XVI</ref>
* Yankin ƙarshe guda biyu na wani armelt tare da ginshiƙi na djed<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60, no. 2, plates XV, XVI</ref>
* ƙuƙwalwar ƙuƙwalwa tare da siffar ƙuƙwasawa<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60, no. 3, plates XV, XVI</ref>
* ɗaure tare da ibn, netjer biyu da alamar hetep.<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60, no. 4, plates XV, XVI</ref>
* kwalba shida na zinariya<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60, no. 5, plates XVII</ref>
* kwalba ta zinariya<ref>de Morgan: ''Fouilles a Dahchour, Mars-Juin 1894'', p. 60, no. 6, plates XVII</ref>
* Ƙananan kwalba na zinariya guda talatin da ɗaya
* mundaye biyu da suka kunshi beads da yawa na kayan daban-daban da takwas masu tsawo, rectangualr karfe plaques.
* mundaye biyu masu sauki da aka yi da takardar zinariya
* ƙananan zaki guda shida
== Littattafai ==
* Jacques Jean Marie de Morgan: Fashewa a Dahchour, Maris-Yuni 1894, Wien 1895, shafi na 60-64 (online)
* Dieter Arnold: The Pyramid Complex of Senwosret III a Dahshur, Nazarin Gine-gine, New York 2002, shafi na 70 {{ISBN|0-87099-956-7}}
== Bayanan da aka ambata ==
s99ai2dcjapmiswa729p1ulx3gutvwu
Peninah Musimi
0
179617
969885
969582
2026-10-20T15:43:00Z
Baby juuu
38856
969885
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Peninah Nthenya Musimi''' (an haife ta a watan Disamba na shekarar alif 1978) lauya ce kuma mai fafutukar kare haƙƙin jama'a daga ƙasar Kenya. Ta kafa shirin Safe Spaces domin ƙarfafa matasa mata da suka taso a unguwannin talakawa na birnin Nairobi. Shirin ya samo asali ne daga irin abubuwan da ta fuskanta a rayuwarta, kasancewar ita ce mutum ta farko daga unguwarsu da ke yankin Mathare Valley da ta kammala karatun jami'a. A shekarar 2011, ta samu lambar yabo ta “I Am Powerful” daga ƙungiyar Care International.
== Rayuwa ==
[[File:MathareValleySlum.jpg|thumb|Ra'ayi na Kwarin Mathare a cikin 2009]]
An haifi Musyimi a watan Disamba na shekara ta 1978 a yankin [[Nairobi]] da aka sani da Kwarin Mathare .<ref name="womenwin2">{{Citation|title=Peninah's Story|url=https://www.youtube.com/watch?v=ijxjtpXJ6PM&list=TLGGlcJdVGaNFT4yMTAyMjAyMg|language=en|access-date=22 February 2022|archive-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222103457/https://www.youtube.com/watch?v=ijxjtpXJ6PM&list=TLGGlcJdVGaNFT4yMTAyMjAyMg|url-status=live}}</ref> Iyalinta matalauta ne kuma suna zaune a cikin gida ba tare da bayan gida ba, don haka ta yi aiki ga maƙwabtanta don biyan kuɗi.<ref name="bhope">{{Cite web |title=Basketball of hope for Nairobi slum children {{!}} Kenya |url=https://nation.africa/kenya/news/basketball-of-hope-for-nairobi-slum-children--802178?view=htmlamp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224135042/https://nation.africa/kenya/news/basketball-of-hope-for-nairobi-slum-children--802178?view=htmlamp |archive-date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |website=nation.africa}}</ref> Shan giya, kwayoyi da karuwanci sune abubuwan da aka saba gani a kwarin Mathare, wanda ke shafar ikon matasa daga can don samun ilimi.
Duk da rashin kayan aiki ko takalma, Musyimi ta sami nasarar fara karatun firamare kuma ta zama ɗaliba mai kyau. Koyaya ba zai iya halartar makarantar sakandare ba. Duk da koma baya, ta gudanar da shirya kudade, tana tafiya kilomita 16 (9.9 zuwa makaranta kowace rana.<ref name="unplug">{{Cite web |title=Peninah Nthenya Musyimi |url=https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/play/11285/Peninah-Nthenya-Musyimi- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221194321/https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/play/11285/Peninah-Nthenya-Musyimi- |archive-date=21 February 2022 |access-date=21 February 2022 |website=www.cultureunplugged.com}}</ref> Musyimi na son zuwa jami'a, amma wannan ba a taɓa gani ba ga yarinya daga asalinta, tare da mahaifinta yana son ta yi aure.
Ɗaya daga cikin hanyoyin zuwa ilimin jami'a wanda aka buɗe wa Musyimi shine yiwuwar samun tallafin karatu bisa ga iyawa a wasan kwando. Koyaya akwai ƙananan wuraren wasanni inda ta zauna. Akwai kotun kwando a coci kuma ta shawo kan wani dan wasan kwando a can ya koya mata.<ref name="care">{{Cite web |date=8 March 2021 |title=She is a Basketball Champion and Lawyer: Peninah Musyimi |url=https://www.care.org/news-and-stories/culture/she-is-a-basketball-champion-and-lawyer-peninah-musyimi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216075135/https://www.care.org/news-and-stories/culture/she-is-a-basketball-champion-and-lawyer-peninah-musyimi/ |archive-date=16 February 2022 |access-date=24 February 2022 |website=CARE |language=en}}</ref> Ta gaya wa mai horar da ita cewa da zarar ta sami ƙwarewa to za ta iya ƙirƙirar ƙungiya a coci.<ref name="care" /> Tare da horo mai zurfi, ta wuce gwajin kwando kuma ta sami tallafin karatu na $ 400 don halartar [[Jami'ar Nairobi]], inda ta yi karatun Shari'a da Kimiyya ta Jama'a.<ref name="unplug" /><ref name="care" /><ref name="bhope" /> Ita ce mace ta farko daga Mathare Valley slum da ta kammala karatu daga jami'a.<ref name="unicef2">{{Cite book|last=Fund (UNICEF)|first=United Nations Children's|url=https://books.google.com/books?id=zXa9DwAAQBAJ&dq=musyimi+peninah&pg=PA61|title=State of the World's Children 2012: Children in an Urban World|date=31 December 2012|page=61|publisher=United Nations|isbn=978-92-1-059758-6|language=en|access-date=18 March 2022|archive-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318032246/https://books.google.com/books?id=zXa9DwAAQBAJ&dq=musyimi+peninah&pg=PA61|url-status=live}}</ref>
Bayan kammala karatunta, Musyimi ta horar da ita a matsayin lauya amma ta fahimci cewa akwai ƙarin gwagwarmaya da za ta iya bi.<ref name="care" /> A shekara ta 2008 ta kafa "Safe Spaces" tare da kudade daga Schools without Borders da ofishin jakadancin Holland.<ref>{{Cite web |title=Safe Spaces - Nairobi |url=https://www.safespaces-nairobi.org/ |access-date=2024-11-05 |website=safespacesnl |language=en}}</ref><ref name="bhope" /> Ta kuma yi haɗin gwiwa tare da [[M. Night Shyamalan Foundation|Gidauniyar M. Night Shyamalan]] (inda aka lissafa ta a matsayin jagora) a cikin ƙoƙari na hadin gwiwa wanda ya goyi bayan ƙarin sabbin 'yan mata 300 zuwa Safe Spaces . <ref>{{Cite web |title=Peninah Nthenya Musyimi |url=https://mnsfoundation.org/leader/peninah-nthenya-musyimi/ |access-date=2024-11-28 |website=M Night Shyamalan Foundation |language=en-US}}</ref> Manufar kungiyar ita ce kara amincewa da dama ga 'yan mata a Nairobi. Aikin yana ƙarfafa 'yan mata su sami burin kuma suna ba da kuɗi don tallafawa ilimin sakandare da jami'a. Har ila yau, yana koya wa 'yan mata yadda za su zama injiniyoyi.<ref>{{Cite web |title=In The Spotlight : Peninah Nthenya Musyimi, Safe Spaces |url=https://www.tiaraleadership.com/client-spotlights/peninah-nthenya-musyimi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222111228/https://www.tiaraleadership.com/client-spotlights/peninah-nthenya-musyimi |archive-date=22 February 2022 |access-date=22 February 2022 |website=Tiara International LLC |language=en-US}}</ref> Ya fara ne da ganawa ta farko a gidanta tare da ƙaramin rukuni na matasa, inda suka tattauna yadda ake "bi da mata kamar shara".<ref name="award2">{{Citation|title=Peninah Nthenya Musyimi was this year's recipient of CARE's "I am Powerful" Award|url=https://www.youtube.com/watch?v=ekQmmnCytiQ|language=en|access-date=22 February 2022|archive-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222104447/https://www.youtube.com/watch?v=ekQmmnCytiQ|url-status=live}}</ref>
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A shekara ta 2011 an ba ta lambar yabo ta "Ni mai iko" ta wannan shekarar ta [[Hadin Gwiwa Don Taimakawa A Ko Ina|KARI]] a ranar cika shekaru 100 na [[Ranar mata ta duniya|Ranar Mata ta Duniya]]. <ref name="aaa">{{Cite journal |last=Aafjes |first=Astrid |date=2011 |title=Sports: A Powerful Strategy to Advance Women's Rights |url=https://www.jstor.org/stable/45289532 |url-status=live |journal=The Fletcher Forum of World Affairs |volume=35 |issue=2 |pages=53–63 |issn=1046-1868 |jstor=45289532 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222105856/https://www.jstor.org/stable/45289532 |archive-date=22 February 2022 |access-date=22 February 2022}}</ref> Ta tafi Washington don karɓar kyautar.<ref>{{Citation|title=International Women's Day Celebrations|url=https://www.youtube.com/watch?v=LO26pT8ISic|language=en|access-date=24 February 2022|archive-date=24 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224140437/https://www.youtube.com/watch?v=LO26pT8ISic|url-status=live}}</ref>
A shekara ta 2014 ta gabatar da jawabin TEDx game da labarinta mai taken "Ni Canji ne" a Amsterdam. Ya zuwa watan Fabrairun 2022, an kalli shi sau 10,000. A cikin 2019 an gayyace ta zuwa Amsterdam inda ta yi magana game da 'yanci a buɗe taron. Ta yi magana a Gidan Tarihi na Cobra don taimakawa [[Ranar mata ta duniya|Ranar Mata ta Duniya]].<ref name="cobra">{{Cite web |title=Nieuws: Wethouder Gordon: de vrouwenemancipatie is nog niet voltooid |url=https://www.amstelveenweb.com/nieuws-Wethouder-Gordon-de-vrouwenemancipatie-is-nog-ni&newsid=332509800 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224132655/https://www.amstelveenweb.com/nieuws-Wethouder-Gordon-de-vrouwenemancipatie-is-nog-ni%26newsid%3D332509800 |archive-date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |website=www.amstelveenweb.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1978]]
8sijqeocc74odwki5gbr0xeepqgpq7n
969886
969885
2026-10-20T15:43:16Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa */
969886
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Peninah Nthenya Musimi''' (an haife ta a watan Disamba na shekarar alif 1978) lauya ce kuma mai fafutukar kare haƙƙin jama'a daga ƙasar Kenya. Ta kafa shirin Safe Spaces domin ƙarfafa matasa mata da suka taso a unguwannin talakawa na birnin Nairobi. Shirin ya samo asali ne daga irin abubuwan da ta fuskanta a rayuwarta, kasancewar ita ce mutum ta farko daga unguwarsu da ke yankin Mathare Valley da ta kammala karatun jami'a. A shekarar 2011, ta samu lambar yabo ta “I Am Powerful” daga ƙungiyar Care International.
== Rayuwa ==
[[File:MathareValleySlum.jpg|thumb|Ra'ayi na Kwarin Mathare a cikin 2009]]
An haifi Musyimi a watan Disamba a shekara ta 1978 a yankin [[Nairobi]] da aka sani da Kwarin Mathare .<ref name="womenwin2">{{Citation|title=Peninah's Story|url=https://www.youtube.com/watch?v=ijxjtpXJ6PM&list=TLGGlcJdVGaNFT4yMTAyMjAyMg|language=en|access-date=22 February 2022|archive-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222103457/https://www.youtube.com/watch?v=ijxjtpXJ6PM&list=TLGGlcJdVGaNFT4yMTAyMjAyMg|url-status=live}}</ref> Iyalinta matalauta ne kuma suna zaune a cikin gida ba tare da bayan gida ba, don haka ta yi aiki ga maƙwabtanta don biyan kuɗi.<ref name="bhope">{{Cite web |title=Basketball of hope for Nairobi slum children {{!}} Kenya |url=https://nation.africa/kenya/news/basketball-of-hope-for-nairobi-slum-children--802178?view=htmlamp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224135042/https://nation.africa/kenya/news/basketball-of-hope-for-nairobi-slum-children--802178?view=htmlamp |archive-date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |website=nation.africa}}</ref> Shan giya, kwayoyi da karuwanci sune abubuwan da aka saba gani a kwarin Mathare, wanda ke shafar ikon matasa daga can don samun ilimi.
Duk da rashin kayan aiki ko takalma, Musyimi ta sami nasarar fara karatun firamare kuma ta zama ɗaliba mai kyau. Koyaya ba zai iya halartar makarantar sakandare ba. Duk da koma baya, ta gudanar da shirya kudade, tana tafiya kilomita 16 (9.9 zuwa makaranta kowace rana.<ref name="unplug">{{Cite web |title=Peninah Nthenya Musyimi |url=https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/play/11285/Peninah-Nthenya-Musyimi- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221194321/https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/play/11285/Peninah-Nthenya-Musyimi- |archive-date=21 February 2022 |access-date=21 February 2022 |website=www.cultureunplugged.com}}</ref> Musyimi na son zuwa jami'a, amma wannan ba a taɓa gani ba ga yarinya daga asalinta, tare da mahaifinta yana son ta yi aure.
Ɗaya daga cikin hanyoyin zuwa ilimin jami'a wanda aka buɗe wa Musyimi shine yiwuwar samun tallafin karatu bisa ga iyawa a wasan kwando. Koyaya akwai ƙananan wuraren wasanni inda ta zauna. Akwai kotun kwando a coci kuma ta shawo kan wani dan wasan kwando a can ya koya mata.<ref name="care">{{Cite web |date=8 March 2021 |title=She is a Basketball Champion and Lawyer: Peninah Musyimi |url=https://www.care.org/news-and-stories/culture/she-is-a-basketball-champion-and-lawyer-peninah-musyimi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216075135/https://www.care.org/news-and-stories/culture/she-is-a-basketball-champion-and-lawyer-peninah-musyimi/ |archive-date=16 February 2022 |access-date=24 February 2022 |website=CARE |language=en}}</ref> Ta gaya wa mai horar da ita cewa da zarar ta sami ƙwarewa to za ta iya ƙirƙirar ƙungiya a coci.<ref name="care" /> Tare da horo mai zurfi, ta wuce gwajin kwando kuma ta sami tallafin karatu na $ 400 don halartar [[Jami'ar Nairobi]], inda ta yi karatun Shari'a da Kimiyya ta Jama'a.<ref name="unplug" /><ref name="care" /><ref name="bhope" /> Ita ce mace ta farko daga Mathare Valley slum da ta kammala karatu daga jami'a.<ref name="unicef2">{{Cite book|last=Fund (UNICEF)|first=United Nations Children's|url=https://books.google.com/books?id=zXa9DwAAQBAJ&dq=musyimi+peninah&pg=PA61|title=State of the World's Children 2012: Children in an Urban World|date=31 December 2012|page=61|publisher=United Nations|isbn=978-92-1-059758-6|language=en|access-date=18 March 2022|archive-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318032246/https://books.google.com/books?id=zXa9DwAAQBAJ&dq=musyimi+peninah&pg=PA61|url-status=live}}</ref>
Bayan kammala karatunta, Musyimi ta horar da ita a matsayin lauya amma ta fahimci cewa akwai ƙarin gwagwarmaya da za ta iya bi.<ref name="care" /> A shekara ta 2008 ta kafa "Safe Spaces" tare da kudade daga Schools without Borders da ofishin jakadancin Holland.<ref>{{Cite web |title=Safe Spaces - Nairobi |url=https://www.safespaces-nairobi.org/ |access-date=2024-11-05 |website=safespacesnl |language=en}}</ref><ref name="bhope" /> Ta kuma yi haɗin gwiwa tare da [[M. Night Shyamalan Foundation|Gidauniyar M. Night Shyamalan]] (inda aka lissafa ta a matsayin jagora) a cikin ƙoƙari na hadin gwiwa wanda ya goyi bayan ƙarin sabbin 'yan mata 300 zuwa Safe Spaces . <ref>{{Cite web |title=Peninah Nthenya Musyimi |url=https://mnsfoundation.org/leader/peninah-nthenya-musyimi/ |access-date=2024-11-28 |website=M Night Shyamalan Foundation |language=en-US}}</ref> Manufar kungiyar ita ce kara amincewa da dama ga 'yan mata a Nairobi. Aikin yana ƙarfafa 'yan mata su sami burin kuma suna ba da kuɗi don tallafawa ilimin sakandare da jami'a. Har ila yau, yana koya wa 'yan mata yadda za su zama injiniyoyi.<ref>{{Cite web |title=In The Spotlight : Peninah Nthenya Musyimi, Safe Spaces |url=https://www.tiaraleadership.com/client-spotlights/peninah-nthenya-musyimi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222111228/https://www.tiaraleadership.com/client-spotlights/peninah-nthenya-musyimi |archive-date=22 February 2022 |access-date=22 February 2022 |website=Tiara International LLC |language=en-US}}</ref> Ya fara ne da ganawa ta farko a gidanta tare da ƙaramin rukuni na matasa, inda suka tattauna yadda ake "bi da mata kamar shara".<ref name="award2">{{Citation|title=Peninah Nthenya Musyimi was this year's recipient of CARE's "I am Powerful" Award|url=https://www.youtube.com/watch?v=ekQmmnCytiQ|language=en|access-date=22 February 2022|archive-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222104447/https://www.youtube.com/watch?v=ekQmmnCytiQ|url-status=live}}</ref>
== Kyaututtuka da karbuwa ==
A shekara ta 2011 an ba ta lambar yabo ta "Ni mai iko" ta wannan shekarar ta [[Hadin Gwiwa Don Taimakawa A Ko Ina|KARI]] a ranar cika shekaru 100 na [[Ranar mata ta duniya|Ranar Mata ta Duniya]]. <ref name="aaa">{{Cite journal |last=Aafjes |first=Astrid |date=2011 |title=Sports: A Powerful Strategy to Advance Women's Rights |url=https://www.jstor.org/stable/45289532 |url-status=live |journal=The Fletcher Forum of World Affairs |volume=35 |issue=2 |pages=53–63 |issn=1046-1868 |jstor=45289532 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222105856/https://www.jstor.org/stable/45289532 |archive-date=22 February 2022 |access-date=22 February 2022}}</ref> Ta tafi Washington don karɓar kyautar.<ref>{{Citation|title=International Women's Day Celebrations|url=https://www.youtube.com/watch?v=LO26pT8ISic|language=en|access-date=24 February 2022|archive-date=24 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224140437/https://www.youtube.com/watch?v=LO26pT8ISic|url-status=live}}</ref>
A shekara ta 2014 ta gabatar da jawabin TEDx game da labarinta mai taken "Ni Canji ne" a Amsterdam. Ya zuwa watan Fabrairun 2022, an kalli shi sau 10,000. A cikin 2019 an gayyace ta zuwa Amsterdam inda ta yi magana game da 'yanci a buɗe taron. Ta yi magana a Gidan Tarihi na Cobra don taimakawa [[Ranar mata ta duniya|Ranar Mata ta Duniya]].<ref name="cobra">{{Cite web |title=Nieuws: Wethouder Gordon: de vrouwenemancipatie is nog niet voltooid |url=https://www.amstelveenweb.com/nieuws-Wethouder-Gordon-de-vrouwenemancipatie-is-nog-ni&newsid=332509800 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224132655/https://www.amstelveenweb.com/nieuws-Wethouder-Gordon-de-vrouwenemancipatie-is-nog-ni%26newsid%3D332509800 |archive-date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |website=www.amstelveenweb.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1978]]
b50bglb2vkn7odbvk32jl4we1hw9x05
Jacqueline Mutere
0
179618
969909
969584
2026-10-20T15:57:42Z
Baby juuu
38856
/* Yunkurin fafutuka */
969909
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jacqueline Mutere''' mai fafutukar kare haƙƙin mata ce daga ƙasar Kenya. Ita ce ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Grace Agenda, wata gidauniya da ke ba wa waɗanda aka yi wa fyade taimako da shawarwari a Kenya.
Haka kuma, Mutere mamba ce a National Victims and Survivors Network (Ƙungiyar Ƙasa ta Waɗanda Aka Zalunta da Waɗanda Suka Tsira), wadda ke ƙoƙarin aiwatar da shirin biyan diyya ga waɗanda aka zalunta, kamar yadda Hukumar Gaskiya, Adalci da Sulhu (TJRC) ta tsara.. {{R|ICTJ}}
== Yunkurin fafutuka ==
A cikin tashin hankali na Kenya bayan zaben a shekara ta 2007-2008 bayan zaben, an kashe mutane 1,000 kuma akalla mata da 'yan mata 900 sun fuskanci tashin hankali na jima'i. Wani makwabci ya yi wa Mutere fyade kuma ya yi masa ciki. Ta nemi zubar da ciki, amma saboda doka ta haramta shi a Kenya, ta kammala ciki kuma ta haifi 'yar, Princess. Kwarewarta da juriya sun motsa ta ta tallafa wa sauran wadanda suka tsira da yaransu ta hanyar kafa Grace Agenda . <ref name="Affairs">{{Cite web |last=Affairs |first=Berkley Center for Religion, Peace and World |title=A Discussion with Jacqueline Mutere, Founder and Director of Grace Agenda |url=https://berkleycenter.georgetown.edu/interviews/a-discussion-with-jacqueline-mutere-founder-and-director-of-grace-agenda |access-date=2021-07-28 |website=berkleycenter.georgetown.edu |language=en}}</ref>
Mutere ya kafa Grace Agenda a cikin 2010 don tallafawa 'ya'yan wadanda aka yi wa fyade daga wannan guguwar tashin hankali na kabilanci. Ba da daɗewa ba bayan ƙirƙirar tushe, Mutere ya fahimci cewa yawancin uwaye na waɗannan yara suna buƙatar wuri mai aminci don tattauna raunin da suka samu, kuma ta hanyar samar da wannan hanyar, ƙananan uwaye za su ba da raunin da suke da shi ga yaransu. Saboda rikice-rikicen da ya kasance a lokacin tashin hankali, wahalar gano maharan, da yawa daga cikinsu 'yan sanda, da kuma gaskiyar cewa yawancin wadanda abin ya shafa ba su iya fitowa a fili ba, wannan kungiyar ta sadaukar da kanta don yin magana ga wadanda suka tsira. Kungiyarta tana taimaka wa wadanda abin ya shafa ta hanyar aika wadanda suka tsira a matsayin masu sa ido don bi su a cikin waɗannan ziyarar zuwa wuraren kiwon lafiya bayan an azabtar da su.<ref name="StandUp">{{Cite web |date=2020 |title=Stand up for Human Rights |url=https://standup4humanrights.org/en/2020/highlights_14.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204180038/https://standup4humanrights.org/en/2020/highlights_14.html |archive-date=4 December 2020 |access-date=2021-03-29 |website=www.standup4humanrights.org |language=en}}</ref> Mutere ya ce, "Ƙungiyar tana da mahimmanci wajen motsa hanyoyin da ke tallafawa waɗanda suka tsira; wakilan suna ba da rahoto ga juna, gami da gwamnati, don haka sun san abin da za su yi tsammani. "<ref name="Affairs" />
=== Yunkurin cutar COVID-19 ===
A lokacin annobar COVID-19, aikin Mutere a matsayin mai kare hakkin mata ya zama da wahala saboda tsoron cewa mata da ke ziyartar wuraren kiwon lafiya saboda jima'i ko tashin hankali na gida za a gwada su kuma a keɓewa su da karfi, da kuma matsalolin tattalin arziki da al'umma ke ɗauka. Mutere ya ci gaba da ba da shawara da kuma taimaka wa wadanda abin ya shafa a cikin sabbin shari'o'i, kamar neman adalci ta hanyar yin shaida a cikin sauraron kotu, ziyartar asibiti, da halartar shawarwari, da sauran fannoni na maganin bayan hare-haren wadanda aka yi wa fyade. <ref name="StandUp" />
Mutere kuma yana mai da hankali kan matsawa Gwamnatin Kenya don bin alkawarinta na rarraba fiye da dala miliyan 100 na biyan diyya ga waɗanda suka tsira daga fyade a lokacin tashin hankali na 2007-2008. Wadannan kokarin sun hada da tafiya ta zaman lafiya don gabatar da takarda ga majalisar dattijai ta Kenya don tunatar da mambobinta game da alkawuran da suka yi wa wadanda suka tsira fyade. {{R|ICTJ}}Har ila yau, kungiyar ta ba da shawara game da mutuncin wadanda suka tsira da kuma binciken 'yan sanda.
Mutere ta kuma ba da shawara ga wasu kungiyoyin jin dadin mata game da neman kudade da neman tallafi.<ref name="StandUp" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
omchwvwyycz4o0b83va2k92c4wydzw5
Faith Mwangi-Powell
0
179620
969887
969598
2026-10-20T15:43:44Z
Baby juuu
38856
969887
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Faith Mwangi-Powell''' (an haife ta a watan Yuli a shekarar 1964) babbar jami'ar gudanarwa ce daga ƙasar Kenya. Ta jagoranci ƙungiyoyi da ke aiki a fannonin kula da marasa lafiya masu fama da cututtuka masu tsanani, yaƙi da kaciya ga mata da 'yan mata (FGM), da kuma yaƙi da auren yara ƙanana. A shekarar 2019, ta zama babbar jami'ar gudanarwa (CEO) ta ƙungiyar Girls Not Brides, wadda ke yaƙi da auren yara ƙanana.
== Rayuwa ==
An haifi Mwangi-Powell a yankunan karkara na [[Kenya]] a shekarar 1964. Ta yi karatu don digiri na biyu da digiri na biyu a Burtaniya. Ph.D. ta kasance a cikin lafiyar mata da ci gaba kuma ta wallafa takardu sama da 20 da aka sake dubawa.<ref>{{Cite web |last=The Open Society Foundation |title=Staff |url=http://www.opensocietyfoundations.org/people/faith-mwangi-powell |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020023954/http://www.opensocietyfoundations.org/people/faith-mwangi-powell |archive-date=20 October 2012 |access-date=29 May 2013}}</ref>
Mwangi-Powell ita ce darektan da ya kafa kungiyar kula da marasa lafiya ta Afirka. An kafa APCA a Cape Town a shekara ta 2002 bayan masu horar da marasa lafiya na Afirka 28 sun tattauna bukatar hadin gwiwar yanki. Kungiyar ta samar da sanarwar Cape Town . <ref>{{Cite journal |date=July 7, 2004 |title=The Palliative Care Trainers Declaration of Cape Town November 13, 2002 |url=http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/109662103322144637 |journal=Journal of Palliative Medicine |volume=6 |issue=3 |pages=339–340 |doi=10.1089/109662103322144637 |pmid=14509477 |url-access=subscription |access-date=29 May 2013}}</ref> Ta rike wannan mukamin har zuwa 2012 lokacin da ta zama babban jami'in shirin don bayar da shawarwari a duniya tare da International Palliative Care Initiative of the Open Society Foundations . <ref name="newceo">{{Cite web |title=Girls Not Brides appoints new Chief Executive Officer to lead global partnership to end child marriage |url=https://www.girlsnotbrides.org/articles/girls-not-brides-appoints-new-chief-executive-officer-to-lead-global-partnership-to-end-child-marriage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719142102/https://www.girlsnotbrides.org/articles/girls-not-brides-appoints-new-chief-executive-officer-to-lead-global-partnership-to-end-child-marriage/ |archive-date=2025-07-19 |access-date=2025-08-27 |website=Girls Not Brides |language=en}}</ref>
A cikin 2018 tana jagorantar Girl Generation wanda ya ƙaddamar da kamfen ɗin Ranar Zero Tolerance a ranar 6 ga Fabrairu. Ta yi imanin cewa za a iya kawo karshen kaciya "a cikin ƙarni" duk da yaduwar sama da 90% a Misira da Somaliya.<ref>{{Cite web |date=2017-12-12 |title=Dr. Mwangi-Powell Leads African Anti-FGM Initiative, Believes the Practice Can be Stopped in One Generation - AHA Foundation |url=https://www.theahafoundation.org/dr-mwangi-powell-leads-african-anti-fgm-initiative-believes-horrific-practice-can-stopped-one-generation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523021037/https://www.theahafoundation.org/dr-mwangi-powell-leads-african-anti-fgm-initiative-believes-horrific-practice-can-stopped-one-generation/ |archive-date=2025-05-23 |access-date=2025-08-28 |language=en-US}}</ref>
A cikin 2019 ta zama Babban Darakta na Girls Not Brides wanda shine haɗin gwiwar duniya don kawo karshen auren yara. <ref name="newceo" />
Hudu daga cikin mata 100 na BBC na 2023 waɗanda suka damu game da ilimin 'yan mata a Malawi; Michelle Obama, Melinda French Gates, [[Amal Clooney]] da Ulanda Mtamba sun ziyarci makarantar sakandare ta Malawi a watan Nuwamba na shekara ta 2023.<ref name="bbc4women">{{Cite web |last=Chitete |first=Suzgo |date=2023-11-16 |title=Michelle Obama, others inspire Malawian girls |url=https://mwnation.com/michelle-obama-others-inspire-malawian-girls/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128182734/https://mwnation.com/michelle-obama-others-inspire-malawian-girls/ |archive-date=2023-11-28 |access-date=2023-11-28 |website=The Nation Online |language=en-US}}</ref> Wadannan hudu sun ci gaba da zuwa wani taro a Afirka ta Kudu karkashin jagorancin tsohon Uwargidan Shugaban Afirka ta Kudu da Mozambique Graça Machel. Hudu, wakilan Kungiyar Lauyoyi ta Mata ta Malawi da Mwangi-Powell a matsayin Shugaba na Girls Not Brides sun tattauna ziyararsu da matsalar auren yara.<ref>{{Cite web |title=Michelle Obama, Melinda French Gates, and Amal Clooney Convene Leaders Committed to Eradicating Child Marriage and Empowering Adolescent Girls |url=https://www.glamour.co.za/lifestyle/michelle-obama-melinda-french-gates-and-amal-clooney-convene-leaders-committed-to-eradicating-child-marriage-and-empowering-adolescent-girls-540d529d-3ca0-4442-b708-ce652a76f650 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426012553/https://www.glamour.co.za/lifestyle/michelle-obama-melinda-french-gates-and-amal-clooney-convene-leaders-committed-to-eradicating-child-marriage-and-empowering-adolescent-girls-540d529d-3ca0-4442-b708-ce652a76f650 |archive-date=2025-04-26 |access-date=2025-08-27 |website=www.glamour.co.za |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1964]]
c4z86qemfh7wtpo2xypaoy7juhc000d
969888
969887
2026-10-20T15:44:03Z
Baby juuu
38856
/* Rayuwa */
969888
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Faith Mwangi-Powell''' (an haife ta a watan Yuli a shekarar 1964) babbar jami'ar gudanarwa ce daga ƙasar Kenya. Ta jagoranci ƙungiyoyi da ke aiki a fannonin kula da marasa lafiya masu fama da cututtuka masu tsanani, yaƙi da kaciya ga mata da 'yan mata (FGM), da kuma yaƙi da auren yara ƙanana. A shekarar 2019, ta zama babbar jami'ar gudanarwa (CEO) ta ƙungiyar Girls Not Brides, wadda ke yaƙi da auren yara ƙanana.
== Rayuwa ==
An haifi Mwangi-Powell a yankunan karkara na [[Kenya]] a shekarar 1964. Ta yi karatu don digiri na biyu da digiri na biyu a Burtaniya. Ph.D. ta kasance a cikin lafiyar mata da ci gaba kuma ta wallafa takardu sama da 20 da aka sake dubawa.<ref>{{Cite web |last=The Open Society Foundation |title=Staff |url=http://www.opensocietyfoundations.org/people/faith-mwangi-powell |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020023954/http://www.opensocietyfoundations.org/people/faith-mwangi-powell |archive-date=20 October 2012 |access-date=29 May 2013}}</ref>
Mwangi-Powell ita ce darektan da ya kafa kungiyar kula da marasa lafiya ta Afirka. An kafa APCA a Cape Town a shekara ta 2002 bayan masu horar da marasa lafiya na Afirka 28 sun tattauna bukatar hadin gwiwar yanki. Kungiyar ta samar da sanarwar Cape Town . <ref>{{Cite journal |date=July 7, 2004 |title=The Palliative Care Trainers Declaration of Cape Town November 13, 2002 |url=http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/109662103322144637 |journal=Journal of Palliative Medicine |volume=6 |issue=3 |pages=339–340 |doi=10.1089/109662103322144637 |pmid=14509477 |url-access=subscription |access-date=29 May 2013}}</ref> Ta rike wannan mukamin har zuwa 2012 lokacin da ta zama babban jami'in shirin don bayar da shawarwari a duniya tare da International Palliative Care Initiative of the Open Society Foundations . <ref name="newceo">{{Cite web |title=Girls Not Brides appoints new Chief Executive Officer to lead global partnership to end child marriage |url=https://www.girlsnotbrides.org/articles/girls-not-brides-appoints-new-chief-executive-officer-to-lead-global-partnership-to-end-child-marriage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719142102/https://www.girlsnotbrides.org/articles/girls-not-brides-appoints-new-chief-executive-officer-to-lead-global-partnership-to-end-child-marriage/ |archive-date=2025-07-19 |access-date=2025-08-27 |website=Girls Not Brides |language=en}}</ref>
A cikin shekarar 2018 tana jagorantar Girl Generation wanda ya ƙaddamar da kamfen ɗin Ranar Zero Tolerance a ranar 6 ga Fabrairu. Ta yi imanin cewa za a iya kawo karshen kaciya "a cikin ƙarni" duk da yaduwar sama da 90% a Misira da Somaliya.<ref>{{Cite web |date=2017-12-12 |title=Dr. Mwangi-Powell Leads African Anti-FGM Initiative, Believes the Practice Can be Stopped in One Generation - AHA Foundation |url=https://www.theahafoundation.org/dr-mwangi-powell-leads-african-anti-fgm-initiative-believes-horrific-practice-can-stopped-one-generation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523021037/https://www.theahafoundation.org/dr-mwangi-powell-leads-african-anti-fgm-initiative-believes-horrific-practice-can-stopped-one-generation/ |archive-date=2025-05-23 |access-date=2025-08-28 |language=en-US}}</ref>
A cikin 2019 ta zama Babban Darakta na Girls Not Brides wanda shine haɗin gwiwar duniya don kawo karshen auren yara. <ref name="newceo" />
Hudu daga cikin mata 100 na BBC na 2023 waɗanda suka damu game da ilimin 'yan mata a Malawi; Michelle Obama, Melinda French Gates, [[Amal Clooney]] da Ulanda Mtamba sun ziyarci makarantar sakandare ta Malawi a watan Nuwamba na shekara ta 2023.<ref name="bbc4women">{{Cite web |last=Chitete |first=Suzgo |date=2023-11-16 |title=Michelle Obama, others inspire Malawian girls |url=https://mwnation.com/michelle-obama-others-inspire-malawian-girls/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128182734/https://mwnation.com/michelle-obama-others-inspire-malawian-girls/ |archive-date=2023-11-28 |access-date=2023-11-28 |website=The Nation Online |language=en-US}}</ref> Wadannan hudu sun ci gaba da zuwa wani taro a Afirka ta Kudu karkashin jagorancin tsohon Uwargidan Shugaban Afirka ta Kudu da Mozambique Graça Machel. Hudu, wakilan Kungiyar Lauyoyi ta Mata ta Malawi da Mwangi-Powell a matsayin Shugaba na Girls Not Brides sun tattauna ziyararsu da matsalar auren yara.<ref>{{Cite web |title=Michelle Obama, Melinda French Gates, and Amal Clooney Convene Leaders Committed to Eradicating Child Marriage and Empowering Adolescent Girls |url=https://www.glamour.co.za/lifestyle/michelle-obama-melinda-french-gates-and-amal-clooney-convene-leaders-committed-to-eradicating-child-marriage-and-empowering-adolescent-girls-540d529d-3ca0-4442-b708-ce652a76f650 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426012553/https://www.glamour.co.za/lifestyle/michelle-obama-melinda-french-gates-and-amal-clooney-convene-leaders-committed-to-eradicating-child-marriage-and-empowering-adolescent-girls-540d529d-3ca0-4442-b708-ce652a76f650 |archive-date=2025-04-26 |access-date=2025-08-27 |website=www.glamour.co.za |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1964]]
k67f6eerxa1e06tlhad2hhsyun6kb2r
Tarihin samar da tubali da siminti a Ashaka
0
179621
969930
969601
2026-10-20T16:21:43Z
Baby juuu
38856
969930
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin samar da tubali da siminti a Ashaka''' wani bangare ne na tarihin bunƙasa masana'antu da samar da kayan gini a Jihar Gombe, Najeriya. Babbar masana'antar siminti da ke Ashaka ta taka muhimmiyar rawa wajen samar da siminti ga ayyukan gine-gine a Arewa maso Gabashin Najeriya. Kamfanin ya fara samar da siminti a shekarar 1979, bayan an kafa shi a shekarar alif 1974. <ref>{{Cite web |title=Ashaka Cement |url=https://www.bpe.gov.ng/transaction/ashaka-cement/ |website=Bureau of Public Enterprises}}</ref>
== Tarihin kafuwar masana'antar ==
An kafa kamfanin Ashaka Cement a ranar 7 ga Agusta, 1974, domin samar da siminti da tallafa wa bunƙasar masana'antar gine-gine a Najeriya. An kafa kamfanin ne ta haɗin gwiwar Nigerian Industrial Development Bank (NIDB), Nigerian Bank for Commerce and Industry (NBCI), Northern Nigeria Investment Limited (NNIL), Ma'aikatar Masana'antu ta Tarayya da gwamnatin tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas. A lokacin, wannan jiha ta ƙunshi yankunan da daga baya suka zama jihohin Adamawa, Bauchi, Borno, Gombe, Taraba da Yobe. <ref>{{Cite web |title=Ashaka Cement |url=https://www.bpe.gov.ng/transaction/ashaka-cement/ |website=Bureau of Public Enterprises}}</ref>
Kamfanin ya fara gudanar da samar da siminti a watan Satumba na shekarar 1979. Wannan ya zama wani muhimmin mataki wajen samar da kayan gini a yankin Arewa maso Gabashin Najeriya, inda buƙatar siminti ke da alaƙa da gine-ginen gidaje, hanyoyi da sauran ababen more rayuwa. <ref>{{Cite web |title=Lafarge Africa Plc at a Glance |url=https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |website=Lafarge Africa}}</ref>
== Samar da siminti a Ashaka ==
Masana'antar Ashaka tana amfani da albarkatun ƙasa kamar farar ƙasa (limestone) wajen samar da siminti. Ana sarrafa albarkatun ƙasa, a niƙa su, sannan a sarrafa su ta hanyar zafi a cikin tanderun masana'antu domin samar da clinker, wanda ake sake niƙawa tare da wasu sinadarai domin samun siminti. Wannan tsarin masana'antu yana buƙatar ingantattun injuna, makamashi da kula da ingancin samfurin. <ref>{{Cite web |title=Lafarge Africa Plc at a Glance |url=https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |website=Lafarge Africa}}</ref>
A shekarun farko na ayyukanta, masana'antar ta fuskanci ƙalubalen samar da isasshen makamashi da rage kuɗin gudanar da aiki. A shekarar 2009, kamfanin ya ƙaddamar da aikin haƙar kwal a Maiganga domin amfani da kwal a matsayin makamashin kunna tanderun samar da siminti. Aikin ya taimaka wajen rage dogaro da man fetur mai nauyi da sauran hanyoyin makamashi masu tsada. <ref>{{Cite news |title=Surging operational expense, high energy costs stifles Ashaka Cement's growth |url=https://businessday.ng/companies/article/surging-operational-expense-high-energy-costs-stifles-ashaka-cements-growth/ |work=BusinessDay}}</ref>
== Haɓaka samarwa da fasahar masana'antu ==
A shekarar 2012, kamfanin ya bayyana shirinsa na ƙara ƙarfin samar da siminti da tan 300,000 a shekara, daga ƙarfin samarwa na tan miliyan ɗaya zuwa tan miliyan 1.3. Wannan shiri ya zo ne a daidai lokacin da masana'antun siminti a Najeriya ke ƙoƙarin ƙara samarwa domin biyan buƙatar kasuwar cikin gida. <ref>{{Cite news |title=Nigeria: AshakaCem to boost cement capacity by 0.3Mta |url=https://www.cemnet.com/News/story/148947/nigeria-ashakacem-to-boost-cement-capacity-by-0-3mta.html |date=13 February 2012 |work=International Cement Review}}</ref>
A watan Fabrairun 2019, an ruwaito cewa kamfanin ya shirya ƙaddamar da tashar samar da wutar lantarki mai ƙarfin megawatt 16. An ce aikin, wanda aka fara a shekarar 2017, ya ci kusan naira biliyan 11. Manufarsa ita ce inganta samar da wutar lantarki ga masana'antar, rage kuɗin makamashi da ƙara ingancin aikin injuna. <ref>{{Cite news |title=Ashaka Cement to inaugurate N11bn 16MW power plant |url=https://guardian.ng/business-services/ashaka-cement-to-inaugurate-n11bn-16mw-power-plant/ |date=13 February 2019 |work=The Guardian Nigeria}}</ref>
== Nau'o'in siminti ==
Ashaka Cement ta samar da siminti mai nau'in 32.5, wanda ake amfani da shi wajen ayyukan gine-gine iri-iri, da nau'in 42.5, wanda ya dace da ayyukan da ke buƙatar siminti mai ƙarfi. Waɗannan nau'o'in suna da amfani wajen gine-ginen gidaje, gadoji, gine-ginen kasuwanci da sauran ayyukan samar da ababen more rayuwa. <ref>{{Cite web |title=Lafarge Africa Plc at a Glance |url=https://www.lafarge.com.ng/lafarge-africa-plc-a-glance |website=Lafarge Africa}}</ref>
== Sauye-sauyen mallaka da gudanarwa ==
A watan Maris na shekarar 2001, an mayar da Ashaka Cement cikin tsarin kamfanonin da aka mayar wa hannun jari ta hanyar sayar da kaso ga babban mai zuba jari da kuma jama'a. Kamfanin Blue Circle Industries ya samu kashi 50 cikin 100 na hannun jarin da aka ware wa babban mai zuba jari, yayin da sauran kashi 50 cikin 100 suka kasance hannun jama'a da masu zuba jari a Najeriya. Daga baya, sauye-sauyen mallakar kamfanonin siminti na ƙasa da ƙasa sun sa Ashaka Cement ta shiga ƙarƙashin tsarin ƙungiyar Lafarge. <ref>{{Cite web |title=Ashaka Cement |url=https://www.bpe.gov.ng/transaction/ashaka-cement/ |website=Bureau of Public Enterprises}}</ref>
A shekarar 2018, AshakaCem ta zama reshen Lafarge Africa Plc. A watan Yunin 2026, an sanar da sauya sunan Lafarge Africa Plc zuwa HBM Nigeria Plc, bayan sauye-sauyen mallaka da suka shafi Huaxin Building Materials. Wannan ya nuna wani sabon mataki a tarihin gudanarwar kamfanin da masana'antar Ashaka. <ref>{{Cite news |title=Cement maker Lafarge Africa renamed HBM Nigeria Plc |url=https://www.premiumtimesng.com/business/business-news/890257-cement-maker-lafarge-africa-renamed-hbm-nigeria-plc.html |date=24 June 2026 |work=Premium Times}}</ref>
== Tasirin masana'antar ga tattalin arzikin yankin ==
Masana'antar siminti ta Ashaka tana taimakawa wajen samar da ayyukan yi kai tsaye ga ma'aikata da kuma ayyukan yi a fannin sufuri, haƙar ma'adinai, sayar da kayayyaki da sauran ayyukan da ke da alaƙa da masana'antar. Haka kuma, samar da siminti a yankin yana taimaka wa masu gini da 'yan kasuwa samun kayan gini don ayyukansu. Kamfanin ya kuma gudanar da wasu shirye-shiryen tallafa wa al'ummomin da ke kusa da masana'antar, ciki har da ayyukan wutar lantarki, ruwa da ilimi. <ref>{{Cite web |title=How AshakaCem electricity project transformed Badabdi village |url=https://www.lafarge.com.ng/human-angle-story |website=Lafarge Africa}}</ref>
== Ƙalubalen muhalli da al'umma ==
Duk da gudummawar masana'antar ga tattalin arziki, ayyukan haƙar kwal da masana'antar siminti sun jawo damuwa game da muhalli da lafiyar al'ummomin da ke kusa da wuraren haƙar ma'adinai. A shekarar 2016, jaridar International Centre for Investigative Reporting (ICIR) ta wallafa rahoto kan korafe-korafen mazauna Maiganga da wasu ƙauyukan makwabta game da matsalolin muhalli da suka danganta da ayyukan haƙar kwal. Rahoton ya kuma bayyana cewa kamfanin ya rattaba hannu kan yarjejeniyar bunƙasa al'umma da masu ruwa da tsaki. <ref>{{Cite news |title=Cement Plant Reaches Truce With Host Community Over Environmental Degradation |url=https://www.icirnigeria.org/cement-plant-reaches-truce-with-host-community-over-environmental-degradation/ |date=15 December 2016 |work=International Centre for Investigative Reporting}}</ref>
== Shirye-shiryen faɗaɗa masana'antar ==
A watan Fabrairun 2026, Lafarge Africa Plc ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka domin ƙara ƙarfin samar da siminti zuwa tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin. An bayyana cewa wannan faɗaɗa zai taimaka wajen ƙara samar da siminti, inganta wadatar kayan gini da tallafa wa ayyukan more rayuwa a Najeriya. <ref>{{Cite web |title=Expansion Plans at Lafarge Africa Plc's Ashaka and Sagamu Cement Plants |url=https://doclib.ngxgroup.com/Financial_NewsDocs/45973_LAFARGE_AFRICA_PLC.-ANNOUNCEMENT_ON_EXPANSION_PROJECTS_CORPORATE_ACTIONS_FEBRUARY_2026.pdf |date=4 February 2026 |website=Nigerian Exchange}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jihar Gombe]]
* [[Ashaka]]
* [[Siminti]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Tattalin arzikin Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
tuwybwiihaikw7ir66nxqur60bidglm
Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe
0
179623
969897
969604
2026-10-20T15:49:04Z
Baby juuu
38856
/* Tarihi da bunƙasar haƙar ma'adinai */
969897
wikitext
text/x-wiki
'''Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe''' wani ɓangare ne na ayyukan tattalin arziki da ke da alaƙa da albarkatun ƙasa a [[Jihar Gombe]], arewa maso gabashin [[Najeriya]]. Jihar tana da nau'o'in ma'adinan da za a iya amfani da su wajen masana'antu, gine-gine da sauran ayyukan samar da kayayyaki. Daga cikin ma'adinan da aka bayyana a matsayin albarkatun jihar akwai farar ƙasa, gypsum, yumɓu, kwal, kaolin da yashin silica. Duk da kasancewar waɗannan albarkatu, ana buƙatar ƙarin bincike, jarin masana'antu da ingantattun bayanan ƙasa domin tabbatar da yawan ma'adinan da za a iya haƙa su ta hanyar kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Gombe State MTEF 2023–2025 Document |url=https://mof.gm.gov.ng/wp-content/uploads/2022/08/GOMBE-STATE-MTEF-2023-2025-DOCUMENT.pdf |website=Gombe State Government |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Tarihi da bunƙasar haƙar ma'adinai ==
Albarkatun ma'adinai na Jihar Gombe suna da alaƙa da yanayin ƙasarta da tsarin duwatsu da suka samar da ma'adinai iri-iri. Haƙar ma'adinai da sarrafa albarkatun ƙasa suna da damar samar da ayyukan yi, ƙarfafa masana'antu da faɗaɗa hanyoyin samun kuɗaɗen shiga. Duk da haka, ba duk ma'adinan da aka gano a jihar ake haƙa su a manyan ma'aunin masana'antu ba. Hukumar Nazarin Ƙasa ta Najeriya tana tattara bayanan kimiyyar ƙasa da na ma'adinai domin taimakawa wajen tantance wuraren da suka dace da bincike da zuba jari. <ref>{{cite web |title=Mineral Exploration & Evaluation |url=https://ngsa.gov.ng/mineral-exploration-evaluation/ |website=Nigeria Geological Survey Agency |access-date=19 October 2026}}</ref>
A watan Janairu a shekara ta 2026, jaridar *The Sun* ta wallafa rahoto kan albarkatun ma'adinai na Gombe, inda ta bayyana cewa duk da yawan ma'adinan da ake dangantawa da jihar, har yanzu akwai gibi tsakanin damar da albarkatun ke bayarwa da matakin bunƙasar masana'antun sarrafa ma'adinai. Rahoton ya jaddada muhimmancin zuba jari da samar da masana'antun da za su sarrafa albarkatun cikin gida maimakon dogaro da sayar da su ba tare da sarrafawa ba. <ref>{{cite news |last=Mungadi |first=Abdulrazaq |title=Rich in minerals, poor in exploitation |url=https://thesun.ng/rich-in-minerals-poor-in-exploitation/ |work=The Sun |date=8 January 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Manyan ma'adinan da ake samu a jihar ==
=== Farar ƙasa ===
Farar ƙasa (limestone) na daga cikin muhimman albarkatun ma'adinai na Jihar Gombe. Ana amfani da ita wajen samar da siminti da sauran kayayyakin gini. Samuwarta ta taimaka wajen kafa masana'antar siminti ta Ashaka, wadda ke yankin Ashaka a Ƙaramar Hukumar Funakaye. Hukumar Kula da Zuba Jari ta Najeriya ta kuma bayyana farar ƙasa a matsayin ɗaya daga cikin muhimman albarkatun ma'adinai da ke ba Gombe damar bunƙasa masana'antun sarrafa ma'adinai. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/ |website=Bureau of Public Enterprises |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Gypsum ===
Gypsum wani ma'adini ne da ake amfani da shi wajen samar da siminti da wasu kayayyakin gini. A Jihar Gombe, akwai albarkatun gypsum da ake dangantawa da Ƙaramar Hukumar Funakaye, musamman yankin Ashaka. A watan Mayun 2026, Majalisar Bincike da Bunƙasa Kayayyakin Ƙasa ta Najeriya (RMRDC) ta gudanar da ziyarar tantance albarkatun gypsum a yankin Ashaka domin duba samfurori da damar bunƙasa sarrafa ma'adinin. Wannan aiki ya nuna cewa akwai ƙoƙarin tantance damar amfani da gypsum wajen masana'antu da jawo masu zuba jari. <ref>{{cite news |title=RMRDC Explores Ashaka Gypsum Cluster to Boost Katsina’s Mineral Investment Drive |url=https://360.rmrdc.gov.ng/rmrdc-explores-ashaka-gypsum-cluster-to-boost-katsinas-mineral-investment-drive/ |work=Raw Materials 360 |date=21 May 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Yumɓu ===
Yumɓu (clay) na daga cikin albarkatun ƙasa da aka lissafa a cikin bayanan albarkatun ma'adinai na Jihar Gombe. Ana iya amfani da wasu nau'o'in yumɓu wajen ƙera tubali, tukwane, tayal da sauran kayayyakin gini, gwargwadon ingancinsa da halayensa na kimiyya. Duk da haka, domin tabbatar da dacewar yumɓun wani yanki da wata masana'anta, ana buƙatar binciken samfurori da gwaje-gwajen ƙasa. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mineral Exploration & Evaluation |url=https://ngsa.gov.ng/mineral-exploration-evaluation/ |website=Nigeria Geological Survey Agency |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kwal ===
Kwal (coal) na daga cikin ma'adinan da aka lissafa a bayanan albarkatun ƙasa na Jihar Gombe. Ana amfani da kwal a matsayin makamashi a wasu ƙasashe da masana'antu, amma amfani da shi yana buƙatar tantance inganci, yawan ajiyarsa da tasirin da haƙarsa za ta iya yi ga muhalli. Samun kwal a cikin jerin albarkatun jihar ba ya nufin cewa an tabbatar da manyan ma'adanan kasuwanci a kowane yanki ko cewa ana haƙa shi a babban ma'aunin masana'antu. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=National Mineral Occurrence Database |url=https://ngsa.gov.ng/database/ |website=Nigeria Geological Survey Agency |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kaolin ===
Kaolin wani nau'in yumɓu ne mai amfani a masana'antun takarda, tukwane, fenti da sauran kayayyaki, gwargwadon ingancinsa. An lissafa shi cikin albarkatun ma'adinai na Jihar Gombe. Haɓaka wannan albarkatu na buƙatar cikakken bincike kan wuraren da yake, ingancin sa, yawan ajiyarsa da yiwuwar kafa masana'antun sarrafawa a kusa da wuraren da ake samun sa. <ref>{{cite web |title=G
t60a4ye40qrrwbe92ixuluh2nfs27mj
Kiwo a Jihar Gombe
0
179625
969896
969607
2026-10-20T15:48:37Z
Baby juuu
38856
969896
wikitext
text/x-wiki
'''Kiwo a Jihar Gombe''' wani muhimmin ɓangare ne na tattalin arzikin [[Jihar Gombe]], kasar Najeriya. Aikin ya ƙunshi kiwon shanu, tumaki, awaki da kaji domin samar da nama, madara, ƙwai, fata da sauran kayayyakin dabbobi. Kiwo yana samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga manoma, makiyaya, masu sayar da dabbobi, mahauta da masu jigilar kayayyaki. Haka kuma, kasuwancin dabbobi yana taimakawa wajen haɗa yankunan karkara da manyan kasuwannin jihar da na sauran sassan Najeriya. <ref>{{cite web |title=Gombe State To Modernise 9 Livestock Markets to Drive Economic Growth |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2025/02/05/gombe-state-to-modernise-9-livestock-markets-to-drive-economic-growth/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project, Gombe State |access-date=19 October 2026}}</ref>
A Jihar Gombe, kiwo yana da alaƙa da noma saboda ana amfani da wasu ragowar amfanin gona wajen ciyar da dabbobi, yayin da taki daga dabbobi zai iya taimakawa wajen inganta ƙasar noma. Ayyukan kiwo sun haɗa da kiwon dabbobi a gida, kiwo a wuraren kiwo, kiwon kaji da kasuwancin dabbobi a kasuwannin gargajiya. Bunƙasa wannan fanni na iya ƙara samar da abinci mai gina jiki da faɗaɗa damar samun ayyukan yi. <ref>{{cite web |title=Gombe Reforms Livestock Sector to Boost Economy |url=https://von.gov.ng/gombe-reforms-livestock-sector-to-boost-economy/ |website=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Nau'o'in kiwo ==
=== Kiwo shanu ===
Kiwo shanu yana daga cikin muhimman ayyukan kiwo a Jihar Gombe. Ana kiwon shanu domin samar da nama, madara da fata, sannan ana sayar da su ga masu kiwo, mahauta da 'yan kasuwa. Kasuwannin dabbobi suna taimakawa wajen sayar da shanu da jigilar su zuwa wuraren da ake buƙatarsu. Gwamnatin jihar tana ƙoƙarin bunƙasa wannan fanni ta hanyar inganta kasuwannin dabbobi, ayyukan kula da lafiyar dabbobi da samar da wuraren sarrafa nama. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe begins mass livestock vaccination |url=https://punchng.com/gombe-begins-mass-livestock-vaccination/ |work=The Punch |date=7 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kiwo tumaki ===
Ana kiwon tumaki a Jihar Gombe domin samar da nama da fata, da kuma sayar da su a kasuwanni. Tumaki suna da muhimmanci ga iyalai da 'yan kasuwa saboda ana iya sayar da su domin samun kuɗin shiga, musamman a lokacin da buƙatar dabbobi ta ƙaru. Inganta abinci, samun ruwan sha da kula da lafiyarsu na taimakawa wajen rage mutuwar dabbobi da ƙara ribar masu kiwo. <ref>{{cite web |title=Gombe Reforms Livestock Sector to Boost Economy |url=https://von.gov.ng/gombe-reforms-livestock-sector-to-boost-economy/ |website=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kiwo awaki ===
Kiwo awaki wani ɓangare ne na samar da nama da fata a jihar. Awaki suna da amfani ga masu kiwo saboda ana iya sayar da su a kasuwanni, kuma suna samar da kuɗin shiga ga iyalai. Inganta kiwon awaki yana buƙatar samun ingantaccen abinci, tsaftataccen ruwa, wuraren kwana masu kyau da magungunan dabbobi. Haka kuma, sarrafa nama da fata na iya ƙara darajar kayayyakin da ake samu daga awaki. <ref>{{cite web |title=L-PRES: Gombe State Livestock, Animal Feed Sellers Associations Applaud Gombe Govt for Revitalizing Livestock Sector |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2025/02/03/l-pres-gombe-state-livestock-animal-feed-sellers-associations-applaud-gombe-govt-for-revitalizing-livestock-sector/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project, Gombe State |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kiwo kaji ===
Kiwo kaji yana taimakawa wajen samar da nama da ƙwai. Wannan fanni yana ba ƙananan manoma da masu sana'o'i damar gudanar da kasuwanci ba tare da buƙatar manyan filayen kiwo ba. Sai dai samun abincin kaji, rigakafi, tsaftar wuraren kiwo da ingantaccen kula da zafin muhalli suna da muhimmanci wajen rage asara da inganta samarwa. Gwamnatin Jihar Gombe ta bayyana cewa shirinta na bunƙasa kiwo zai haɗa da inganta samar da kaji da sauran kayayyakin dabbobi. <ref>{{cite news |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe Livestock Ministry Seeks Breeder’s Support for Modernisation Drive |url=https://von.gov.ng/gombe-livestock-ministry-seeks-breeders-support-for-modernisation-drive/ |work=Voice of Nigeria |date=13 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Kasuwannin dabbobi ==
Kasuwannin dabbobi suna da muhimmiyar rawa wajen tattalin arzikin kiwo a Jihar Gombe. Su ne wuraren da masu kiwo, 'yan kasuwa da mahauta ke haɗuwa domin saye da sayar da dabbobi. Daga cikin kasuwannin da aka ambata a shirye-shiryen gwamnati akwai na Gombe, Kumo, Kwadon, Bajoga, Kashere da Lalaipido. Waɗannan kasuwanni suna taimakawa wajen rarraba dabbobi da samar da kuɗin shiga ga masu sana'o'in da ke da alaƙa da kiwo. <ref>{{cite web |title=Gombe State To Modernise 9 Livestock Markets to Drive Economic Growth |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2025/02/05/gombe-state-to-modernise-9-livestock-markets-to-drive-economic-growth/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project, Gombe State |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 27 ga Agusta 2024, gwamnatin jihar ta fara shirin gyara da inganta kasuwannin dabbobi guda tara ta hanyar aikin L-PRES. Shirin ya ƙunshi gyaran kasuwannin shanu uku a Bajoga, Lalaipido da Kashere, da kuma gina ko inganta kasuwannin kaji guda shida a Bajoga, Kurugu, Dukku, Kwadon, Kumo da Talasse. An tsara ayyukan domin inganta muhallin kasuwanci, samar da wuraren sauke dabbobi da ƙara tsaro da tsafta a kasuwanni. <ref>{{cite web |title=Gombe State To Modernise 9 Livestock Markets to Drive Economic Growth |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2025/02/05/gombe-state-to-modernise-9-livestock-markets-to-drive-economic-growth/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project, Gombe State |date=5 February 2025 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Muhimmancin kiwo ga tattalin arziki ==
Kiwo yana samar da ayyukan yi ga masu kiwo, makiyaya, masu sayar da abincin dabbobi, ma'aikatan asibitocin dabbobi, masu jigilar dabbobi da mahauta. Haka kuma, sayar da nama, madara, ƙwai, fata da sauran kayayyakin dabbobi yana taimakawa wajen samar da kuɗin shiga da ƙara zagayawar kuɗi a kasuwannin jihar. Bunƙasa sarrafa kayayyakin dabbobi a cikin gida na iya ƙara darajar kayayyakin da kuma samar da ƙarin ayyukan yi. <ref>{{cite web |title=Gombe Reforms Livestock Sector to Boost Economy |url=https://von.gov.ng/gombe-reforms-livestock-sector-to-boost-economy/ |website=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Kiwo yana kuma da muhimmanci wajen samar da abinci mai gina jiki, musamman nama, madara da ƙwai. Idan aka inganta kiwon dabbobi, kula da lafiyarsu da sarrafa kayayyakin da ake samu daga gare su, jihar za ta iya ƙara wadatar kayayyakin abinci da rage asarar dabbobi. Gwamnatin jihar ta bayyana cewa bunƙasa samar da nama, madara da ƙwai na daga cikin manufofin shirinta na gyara fannin kiwo. <ref>{{cite news |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe Livestock Ministry Seeks Breeder’s Support for Modernisation Drive |url=https://von.gov.ng/gombe-livestock-ministry-seeks-breeders-support-for-modernisation-drive/ |work=Voice of Nigeria |date=13 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Shirye-shiryen gwamnati na bunƙasa kiwo ==
=== Aikin L-PRES ===
Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES) wani shiri ne da ke da nufin inganta samar da dabbobi, juriya ga ƙalubalen muhalli da kasuwancin kayayyakin kiwo. A Jihar Gombe, shirin yana taimakawa wajen inganta kasuwanni, ayyukan kula da lafiyar dabbobi da sauran abubuwan more rayuwa da ake buƙata domin bunƙasa fannin. Haka kuma, yana da manufar rage asarar dabbobi da ƙarfafa hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'o'in da ke cikin tsarin samarwa da kasuwancin dabbobi. <ref>{{cite web |title=Livestock Productivity and Resilience Support Project (LPRES) |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/ |website=Gombe State L-PRES |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Ma'aikatar Bunƙasa Kiwo ===
A shekarar 2026, gwamnatin Jihar Gombe ta kafa Ma'aikatar Bunƙasa Kiwo domin ƙarfafa tsare-tsare da ayyukan da suka shafi samar da dabbobi, kula da lafiyarsu da sarrafa kayayyakin da ake samu daga gare su. A ranar 18 ga Agusta 2026, Voice of Nigeria ta ruwaito cewa gwamnatin jihar tana ƙoƙarin sauya fannin daga dogaro da sayar da dabbobi masu rai zuwa tsarin da ya haɗa da kiwo, yanka, sarrafawa, marufi da jigilar kayayyaki zuwa kasuwanni. <ref>{{cite web |title=Gombe Reforms Livestock Sector to Boost Economy |url=https://von.gov.ng/gombe-reforms-livestock-sector-to-boost-economy/ |website=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Yankin bunƙasa noma da kiwo ===
Gwamnatin jihar ta kuma fara shirin samar da yankin bunƙasa noma da kiwo mai faɗin hekta 184. An tsara yankin da kayayyakin more rayuwa da suka haɗa da babbar kasuwar dabbobi, mahautar zamani, wuraren samar da kaji, asibitin dabbobi, masana'antar sarrafa fata da tashar jigilar kaya ta cikin ƙasa. A ranar 7 ga Oktoba 2026, jaridar The Punch ta ruwaito cewa aikin yana cikin matakan da gwamnati ke ɗauka domin bunƙasa kiwo, rage asarar da ke tattare da jigilar dabbobi da ƙarfafa sarrafa kayayyakin dabbobi a cikin jihar. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe begins mass livestock vaccination |url=https://punchng.com/gombe-begins-mass-livestock-vaccination/ |work=The Punch |date=7 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Lafiyar dabbobi da rigakafi ==
Kula da lafiyar dabbobi yana da muhimmanci wajen rage mutuwar dabbobi da hana yaduwar cututtuka. Cututtuka irin su contagious bovine pleuropneumonia, foot-and-mouth disease da peste des petits ruminants na iya shafar shanu, tumaki da awaki. Rigakafi, sa ido kan cututtuka, duba dabbobi da neman taimakon likitocin dabbobi suna taimakawa wajen kare dabbobi da lafiyar jama'a. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe begins mass livestock vaccination |url=https://punchng.com/gombe-begins-mass-livestock-vaccination/ |work=The Punch |date=7 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 7 ga Oktoba 2026, gwamnatin Jihar Gombe ta fara kamfen ɗin rigakafin dabbobi a faɗin jihar, wanda ya shafi shanu, tumaki da awaki. Rahoton The Punch ya bayyana cewa shirin ya ƙunshi rigakafin manyan cututtukan dabbobi da kuma ƙarfafa haɗin gwiwa tsakanin gwamnati, masu kiwo, ƙungiyoyin makiyaya da sauran masu ruwa da tsaki. Irin wannan shiri na iya taimakawa wajen rage asarar dabbobi da kare tattalin arzikin masu kiwo. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe begins mass livestock vaccination |url=https://punchng.com/gombe-begins-mass-livestock-vaccination/ |work=The Punch |date=7 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Abincin dabbobi ==
Samun isasshen abinci mai gina jiki yana da muhimmanci wajen inganta nauyin dabbobi, samar da madara da rage mutuwa. A wasu lokuta, masu kiwo suna amfani da ciyawa, ragowar amfanin gona da sauran abincin dabbobi. Gwamnatin jihar ta bayyana cewa tana son ƙarfafa samar da abincin dabbobi a cikin gida, ciki har da noman ciyawar Napier, wadda za a iya amfani da ita wajen ciyar da shanu da sauran dabbobi. <ref>{{cite web |title=Gombe Reforms Livestock Sector to Boost Economy |url=https://von.gov.ng/gombe-reforms-livestock-sector-to-boost-economy/ |website=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Makiyaya da manoma ==
Dangantaka tsakanin makiyaya da manoma tana da muhimmanci wajen tabbatar da zaman lafiya da dorewar kiwo. Gasar neman filayen noma, wuraren kiwo da ruwa na iya haifar da rikici idan babu tsari da fahimtar juna. A watan Janairun 2026, gwamnatin Jihar Gombe ta ƙaddamar da kwamitin aiwatar da manufofin da suka shafi wuraren kiwo, hanyoyin shanun makiyaya da kula da filayen kiwo domin inganta tsarin amfani da ƙasa da rage rikice-rikice. <ref>{{cite news |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe State Unveils New Grazing Roadmap |url=https://von.gov.ng/gombe-state-unveils-new-grazing-roadmap/ |work=Voice of Nigeria |date=17 January 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Gwamnatin jihar ta kuma jaddada muhimmancin bin hanyoyin shanu da aka tanada da kare wuraren kiwo. Haɗin gwiwa tsakanin shugabannin al'umma, ƙungiyoyin makiyaya, manoma da hukumomin gwamnati na iya taimakawa wajen hana lalacewar amfanin gona, rage asarar dabbobi da tabbatar da zaman lafiya tsakanin al'ummomi. <ref>{{cite news |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe State Unveils New Grazing Roadmap |url=https://von.gov.ng/gombe-state-unveils-new-grazing-roadmap/ |work=Voice of Nigeria |date=17 January 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Ƙalubalen kiwo ==
Daga cikin ƙalubalen kiwo akwai cututtukan dabbobi, tsadar abinci, ƙarancin ruwa a wasu lokutan shekara, matsalolin sufuri da rashin isassun wuraren sarrafa nama da madara. Waɗannan matsaloli na iya rage yawan kayayyakin da ake samarwa da ribar masu kiwo. Inganta ayyukan likitocin dabbobi, samar da wuraren ajiyar abinci da ƙarfafa kasuwannin dabbobi na daga cikin hanyoyin da za su iya rage waɗannan matsaloli. <ref>{{cite web |title=Livestock Productivity and Resilience Support Project (LPRES) |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/ |website=Gombe State L-PRES |access-date=19 October 2026}}</ref>
Wani ƙalubale shi ne sayar da dabbobi masu rai ba tare da sarrafa nama, fata ko madara a cikin jihar ba. Wannan na iya rage damar samun ƙarin kuɗin shiga daga kayayyakin dabbobi. Gwamnatin jihar ta bayyana manufar bunƙasa mahautar zamani, kasuwannin dabbobi da wuraren sarrafawa domin ƙara darajar kayayyakin kiwo da samar da ayyukan yi. <ref>{{cite web |title=Gombe Reforms Livestock Sector to Boost Economy |url=https://von.gov.ng/gombe-reforms-livestock-sector-to-boost-economy/ |website=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Makomar kiwo a Jihar Gombe ==
Makomar kiwo a Jihar Gombe tana da alaƙa da inganta kiwon dabbobi, samar da abinci mai kyau, rigakafi, amfani da fasahar zamani da sarrafa kayayyakin dabbobi. Bunƙasa samar da nama, madara, ƙwai da fata na iya ƙara damar samun kuɗin shiga ga masu kiwo da faɗaɗa kasuwannin jihar. Haka kuma, inganta hanyoyin jigilar dabbobi da samar da kayayyakin more rayuwa na iya ƙarfafa matsayin Gombe a matsayin cibiyar kasuwancin dabbobi a Arewa maso Gabas. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe begins mass livestock vaccination |url=https://punchng.com/gombe-begins-mass-livestock-vaccination/ |work=The Punch |date=7 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Domin cimma wannan buri, ana buƙatar haɗin gwiwa tsakanin gwamnati, masu zaman kansu, masu kiwo, manoma da ƙungiyoyin kasuwanci. Inganta lafiyar dabbobi, kare muhalli, samar da abinci mai gina jiki da warware rikice-rikicen amfani da ƙasa cikin lumana za su taimaka wajen tabbatar da cewa kiwo ya zama sana'a mai dorewa da amfani ga al'ummar jihar. <ref>{{cite web |title=Livestock Productivity and Resilience Support Project (LPRES) |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/ |website=Gombe State L-PRES |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tattalin arzikin Jihar Gombe]]
* [[Noma a Jihar Gombe]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
tltj858upm3zfg13hdfuy0ui867mdo2
Kasuwanci a Jihar Gombe
0
179626
969883
969609
2026-10-20T15:42:08Z
Baby juuu
38856
969883
wikitext
text/x-wiki
'''Kasuwanci a Jihar Gombe''' na daga cikin muhimman ayyukan tattalin arzikin [[Jihar Gombe]],a kasar Najeriya. Ya haɗa da saye da sayar da kayayyaki, dillanci, sana'o'in hannu, kasuwancin amfanin gona da dabbobi, jigilar kayayyaki da ayyukan masu zaman kansu. Birnin [[Gombe]] shi ne babban cibiyar kasuwanci da gudanarwar jihar, inda 'yan kasuwa daga yankunan karkara da sauran jihohin Najeriya ke haɗuwa domin saye da sayar da kayayyaki. Matsayin jihar a arewa maso gabashin Najeriya yana ba ta damar zama cibiyar rarraba kayayyaki zuwa wasu jihohin yankin. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
Kasuwanci a jihar yana da alaƙa ta kut-da-kut da noma da kiwo, domin ana kawo hatsi, kayan lambu, gyada, dabbobi da sauran kayayyakin karkara zuwa kasuwanni domin sayarwa. Haka kuma, shaguna, manyan kasuwanni, dillalai, masu jigilar kaya da ƙananan masana'antu suna taimakawa wajen rarraba kayayyaki da samar da ayyukan yi. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Tarihi da bunƙasar kasuwanci ==
Kasuwanci ya daɗe yana da muhimmiyar rawa a rayuwar al'ummomin yankin Gombe. Kasuwannin gargajiya sun kasance wuraren musayar amfanin gona, dabbobi, kayan abinci, tufafi, kayan aikin noma da kayayyakin sana'o'i. Bunƙasar birnin Gombe da ingantuwar hanyoyin sufuri sun ƙara sauƙaƙa zirga-zirgar 'yan kasuwa da kayayyaki tsakanin jihar da sauran sassan Najeriya. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
A zamanin yau, kasuwancin jihar ya haɗa da kasuwannin gargajiya da na zamani, dillancin kayayyaki, manyan shaguna, sana'o'in kanana da matsakaitan masana'antu, da ayyukan kasuwanci da ake gudanarwa ta hanyoyin sadarwa. Gwamnatin jihar ta kuma ɗauki inganta kasuwanni da samar da wuraren kasuwanci masu kyau a matsayin wani ɓangare na ƙoƙarin bunƙasa tattalin arziki. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Manyan kasuwanni a Jihar Gombe ==
=== Babbar Kasuwar Birnin Gombe ===
Babbar Kasuwar Birnin Gombe na daga cikin muhimman wuraren saye da sayar da kayayyaki a jihar. A cikinta ana samun kayan abinci, tufafi, kayan amfanin gida, kayan aikin sana'o'i da kayayyakin da ake shigowa da su daga wasu jihohi. Kasuwar tana samar da damar samun kuɗin shiga ga 'yan kasuwa, masu shaguna, dillalai da masu jigilar kaya. Inganta tsaro, tsafta da hanyoyin shiga kasuwar na da muhimmanci wajen sauƙaƙa harkokin kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwar Hatsi ta Tudun Hatsi ===
Kasuwar Tudun Hatsi tana daga cikin muhimman wuraren kasuwancin hatsi a birnin Gombe. Ana amfani da ita wajen saye da sayar da hatsi kamar masara, dawa, gero da sauran amfanin gona. Kasuwar tana haɗa manoma, dillalai da masu sayen hatsi, kuma tana da muhimmanci ga wadatar abinci da tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=The Punch |date=21 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 21 ga Agusta 2026, jaridar *The Punch* ta ruwaito cewa gwamnatin Jihar Gombe ta amince da ware naira miliyan 200 domin ƙaura da kasuwar Tudun Hatsi zuwa hanyar Dukku, tare da ƙarin naira miliyan 60 domin biyan diyya ga mutanen da aikin ya shafa. Gwamnati ta bayyana cewa ƙaurar za ta taimaka wajen inganta zirga-zirgar ababen hawa, tsara birni da samar da wurin kasuwanci mafi dacewa. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=The Punch |date=21 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 14 ga Oktoba 2026, jaridar *Daily Fact* ta ruwaito cewa ana gina sabuwar kasuwar hatsi ta zamani a kan hanyar Bajoga a birnin Gombe. An bayyana cewa kasuwar za ta ƙunshi shaguna sama da 640, rumbunan ajiya, masallaci, bandakuna, kantin sayar da abinci da ingantattun hanyoyi. Idan aka kammala aikin, waɗannan kayayyakin more rayuwa za su iya taimakawa wajen tsara kasuwancin hatsi da sauƙaƙa jigilar kayayyaki. <ref>{{cite news |title=Gombe Grains Market: Government Promises 640 Shops, Modern Facilities for Traders |url=https://dailyfacts.com.ng/2026/10/14/gombe-grains-market-government-promises-640-shops-modern-facilities-for-traders/ |work=Daily Fact |date=14 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwar Kumo ===
Kumo na daga cikin muhimman cibiyoyin kasuwanci a Jihar Gombe. Kasuwancinta yana da alaƙa da saye da sayar da amfanin gona, kayan abinci, dabbobi da sauran kayayyakin da al'ummomin yankin ke samarwa ko buƙata. Matsayinta a yankin Akko yana ba ta muhimmanci wajen haɗa manoma da masu saye daga ƙauyuka da garuruwan da ke kewaye. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwannin kayan lambu ===
Kasuwannin kayan lambu suna da muhimmanci wajen sayar da tumatir, barkono, albasa da sauran kayan amfanin gona masu saurin lalacewa. A ranar 25 ga Yuni 2026, Hukumar Bunƙasa Ƙasar Noma ta Ƙasa (NALDA) ta buɗe kasuwar kayan amfanin gona masu saurin lalacewa a Kwadon, Ƙaramar Hukumar Yamaltu-Deba. An tsara kasuwar domin inganta damar manoma na sayar da amfanin gonarsu, ƙarfafa tsarin rarraba kayayyaki da rage asarar amfanin gona bayan girbi. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Manyan nau'o'in kasuwanci ==
=== Kasuwancin amfanin gona ===
Kasuwancin amfanin gona yana daga cikin ginshiƙan kasuwanci a jihar. Ana sayar da masara, dawa, gero, shinkafa, gyada, wake, auduga da sauran amfanin gona a kasuwanni da wuraren tara kayayyaki. Manoma suna samun kuɗin shiga ta hanyar sayar da amfanin gonarsu, yayin da dillalai ke tara kayayyakin domin sayarwa a manyan kasuwanni da sauran jihohi. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 25 ga Yuni 2026, Voice of Nigeria ta ruwaito cewa an buɗe kasuwar NALDA ta kayan amfanin gona masu saurin lalacewa a Kwadon domin haɗa manoma da masu saye. Kasuwar tana da manufar rage asarar kayan amfanin gona da inganta tsarin kasuwanci daga wurin da ake noma zuwa wurin da masu amfani za su saya. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin dabbobi ===
Kasuwancin dabbobi ya haɗa da saye da sayar da shanu, tumaki, awaki da sauran dabbobi. Wannan fanni yana da alaƙa da samar da nama, fata da sauran kayayyakin dabbobi. Kasuwannin dabbobi suna samar da damar samun kuɗin shiga ga masu kiwo, dillalai, masu jigilar dabbobi da mahauta. Gwamnatin jihar ta bayyana cewa tana son ƙara darajar wannan fanni ta hanyar inganta kasuwannin dabbobi da samar da wuraren yanka da sarrafa nama. <ref>{{cite news |title=Gombe Targets Livestock-Led Economic Transformation |url=https://von.gov.ng/gombe-targets-livestock-led-economic-transformation/ |work=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin kayan masarufi ===
Kasuwancin kayan masarufi ya ƙunshi sayar da kayan abinci, tufafi, takalma, kayan tsafta, kayayyakin gida da sauran abubuwan amfanin yau da kullum. Ana gudanar da irin wannan kasuwanci a manyan kasuwanni, shaguna, ƙananan rumfuna da wuraren sayar da kayayyaki a unguwanni. Yana taimakawa wajen samar da ayyukan yi ga matasa da sauran masu gudanar da ƙananan sana'o'i. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin kayan gini ===
Kasuwancin siminti, tubali, ƙarfe, itace, fenti da sauran kayan gini yana da alaƙa da ayyukan gine-gine da faɗaɗa birane. Kasancewar masana'antar siminti ta Ashaka a jihar tana taimakawa wajen samar da kayayyakin da ake amfani da su a gine-gine. Masu sayar da kayan gini, 'yan kwangila da masu jigilar kayayyaki suna cikin masu cin gajiyar wannan fanni. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/ |website=Bureau of Public Enterprises |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin ƙananan sana'o'i ===
Ƙananan sana'o'i sun haɗa da tela, gyaran takalma, aikin kafinta, walda, gyaran babura da motoci, sarrafa abinci da sayar da kayayyaki. Waɗannan sana'o'i suna taimakawa wajen samar da kuɗin shiga ga iyalai da kuma samar da ayyukan yi ga mutanen da ba sa aiki a manyan kamfanoni. Inganta damar samun jari, horo da wuraren kasuwanci na iya ƙarfafa wannan fanni. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Sufuri da rarraba kayayyaki ==
Sufuri yana da muhimmanci wajen kai kayayyaki daga gonaki da wuraren samarwa zuwa kasuwanni. Hanyoyin mota suna haɗa birnin Gombe da Kumo, Dukku, Bajoga da sauran cibiyoyin kasuwanci na jihar, tare da samar da hanyoyin shiga jihohin da ke makwabtaka. Ingantaccen sufuri yana taimakawa wajen rage kuɗin jigilar kayayyaki, saurin kai amfanin gona kasuwa da ƙarfafa cinikayya tsakanin yankuna. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
Duk da haka, tsadar man fetur, lalacewar wasu hanyoyi da matsalolin ajiya na iya ƙara kuɗin kasuwanci. Wannan ya fi shafar kayan amfanin gona masu saurin lalacewa, waɗanda ke buƙatar jigilar su cikin sauri. Saboda haka, inganta hanyoyi, samar da rumbunan ajiya da gina kasuwanni masu kayayyakin more rayuwa na iya taimakawa wajen rage asarar kayayyaki da ƙara ribar 'yan kasuwa. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Kasuwanci da zuba jari ==
Gwamnatin Jihar Gombe tana ƙoƙarin jawo zuba jari ta hanyar inganta yanayin gudanar da kasuwanci, sauƙaƙa ayyukan gwamnati da gina wuraren kasuwanci da masana'antu. A ranar 15 ga Yuni 2026, Ma'aikatar Yaɗa Labarai da Wayar da Kan Jama'a ta Tarayya ta ruwaito cewa Majalisar Shugaban Ƙasa kan Inganta Yanayin Gudanar da Kasuwanci (PEBEC) ta gudanar da taron masu ruwa da tsaki a Gombe domin tattauna hanyoyin sauƙaƙa kasuwanci da jawo masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=PEBEC Holds Town Hall Meeting in Gombe as Part of Nationwide Ease-of-Doing-Business |url=https://fmino.gov.ng/pebec-holds-town-hall-meeting-in-gombe-as-part-of-nationwide-ease-of-doing-business/ |website=Federal Ministry of Information and National Orientation |date=15 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Damar zuba jari a jihar ta haɗa da sarrafa amfanin gona, kasuwancin dabbobi, sarrafa ma'adinai, samar da kayayyakin gini, rumbunan ajiya da jigilar kayayyaki. Ƙarfafa masana'antun sarrafa amfanin gona a cikin jihar na iya ƙara darajar kayayyaki kafin a kai su kasuwa, samar da ayyukan yi da rage dogaro da sayar da ɗanyen amfanin gona. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Gudummawar kasuwanci ga tattalin arziki ==
Kasuwanci yana taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara kuɗin shiga ga iyalai da samar da kasuwannin da manoma da masu sana'o'i za su sayar da kayayyaki. Haka kuma, yana ƙarfafa zirga-zirgar kuɗi tsakanin karkara da birane, yana kuma taimakawa wajen biyan buƙatun jama'a na kayan abinci da sauran kayayyaki. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
Kasuwanci yana iya ƙara kuɗaɗen shiga na gwamnati ta hanyar haraji, lasisin kasuwanci da kuɗaɗen ayyukan kasuwanni. Idan an tattara kuɗaɗen shiga cikin gaskiya kuma aka yi amfani da su yadda ya kamata, za su iya taimakawa wajen samar da hanyoyi, ruwa, tsafta da sauran abubuwan more rayuwa da ke tallafa wa kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/ |website=Gombe State Government |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Matsalolin kasuwanci ==
Daga cikin matsalolin kasuwanci a jihar akwai hauhawar farashin kayayyaki, tsadar sufuri, ƙarancin jari ga ƙananan 'yan kasuwa, matsalolin ajiya da lalacewar kayan amfanin gona. Waɗannan matsaloli na iya rage ribar kasuwanci da ƙara farashin kayayyaki ga masu saye. Inganta kasuwanni, samar da rumbunan ajiya da sauƙaƙa hanyoyin samun jari na iya taimakawa wajen rage waɗannan ƙalubale. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Haka kuma, ƙaura da kasuwa daga wurin da aka daɗe ana kasuwanci na iya shafar masu shaguna da masu sayar da kayayyaki idan ba a tsara aikin yadda ya kamata ba. A batun Tudun Hatsi, gwamnatin jihar ta bayyana cewa za a ware kuɗin diyya ga mutanen da aikin ƙaurar kasuwar ya shafa, domin rage tasirin canjin wurin kasuwanci ga rayuwarsu. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=The Punch |date=21 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Makomar kasuwanci a Jihar Gombe ==
Makomar kasuwanci a Jihar Gombe tana da alaƙa da inganta kasuwanni, hanyoyin sufuri, rumbunan ajiya, sarrafa amfanin gona da amfani da fasahar sadarwa wajen gudanar da kasuwanci. Sabuwar kasuwar hatsi da kasuwar kayan amfanin gona masu saurin lalacewa na daga cikin ayyukan da aka tsara domin inganta tsarin saye da sayarwa da rage asarar kayayyaki. <ref>{{cite news |title=Gombe Grains Market: Government Promises 640 Shops, Modern Facilities for Traders |url=https://dailyfacts.com.ng/2026/10/14/gombe-grains-market-government-promises-640-shops-modern-facilities-for-traders/ |work=Daily Fact |date=14 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Domin cimma ci gaba mai ɗorewa, ana buƙatar haɗin gwiwa tsakanin gwamnati, ƙungiyoyin 'yan kasuwa, manoma, masu zuba jari da masu sufuri. Inganta tsaro, tsaftar kasuwanni, samar da jari da bin ƙa'idojin kasuwanci na iya taimakawa wajen ƙarfafa matsayin Gombe a matsayin cibiyar kasuwanci a yankin Arewa maso Gabas. <ref>{{cite web |title=PEBEC Holds Town Hall Meeting in Gombe as Part of Nationwide Ease-of-Doing-Business |url=https://fmino.gov.ng/pebec-holds-town-hall-meeting-in-gombe-as-part-of-nationwide-ease-of-doing-business/ |website=Federal Ministry of Information and National Orientation |date=15 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tattalin arzikin Jihar Gombe]]
* [[Noma a Jihar Gombe]]
* [[Kiwo a Jihar Gombe]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Babbar Kasuwar Birnin Gombe]]
* [[Kasuwar Hatsi ta Tudun Hatsi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
l50h6jen48qo351tdydvifjutwjclcs
969884
969883
2026-10-20T15:42:26Z
Baby juuu
38856
/* Kasuwancin amfanin gona */
969884
wikitext
text/x-wiki
'''Kasuwanci a Jihar Gombe''' na daga cikin muhimman ayyukan tattalin arzikin [[Jihar Gombe]],a kasar Najeriya. Ya haɗa da saye da sayar da kayayyaki, dillanci, sana'o'in hannu, kasuwancin amfanin gona da dabbobi, jigilar kayayyaki da ayyukan masu zaman kansu. Birnin [[Gombe]] shi ne babban cibiyar kasuwanci da gudanarwar jihar, inda 'yan kasuwa daga yankunan karkara da sauran jihohin Najeriya ke haɗuwa domin saye da sayar da kayayyaki. Matsayin jihar a arewa maso gabashin Najeriya yana ba ta damar zama cibiyar rarraba kayayyaki zuwa wasu jihohin yankin. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
Kasuwanci a jihar yana da alaƙa ta kut-da-kut da noma da kiwo, domin ana kawo hatsi, kayan lambu, gyada, dabbobi da sauran kayayyakin karkara zuwa kasuwanni domin sayarwa. Haka kuma, shaguna, manyan kasuwanni, dillalai, masu jigilar kaya da ƙananan masana'antu suna taimakawa wajen rarraba kayayyaki da samar da ayyukan yi. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Tarihi da bunƙasar kasuwanci ==
Kasuwanci ya daɗe yana da muhimmiyar rawa a rayuwar al'ummomin yankin Gombe. Kasuwannin gargajiya sun kasance wuraren musayar amfanin gona, dabbobi, kayan abinci, tufafi, kayan aikin noma da kayayyakin sana'o'i. Bunƙasar birnin Gombe da ingantuwar hanyoyin sufuri sun ƙara sauƙaƙa zirga-zirgar 'yan kasuwa da kayayyaki tsakanin jihar da sauran sassan Najeriya. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
A zamanin yau, kasuwancin jihar ya haɗa da kasuwannin gargajiya da na zamani, dillancin kayayyaki, manyan shaguna, sana'o'in kanana da matsakaitan masana'antu, da ayyukan kasuwanci da ake gudanarwa ta hanyoyin sadarwa. Gwamnatin jihar ta kuma ɗauki inganta kasuwanni da samar da wuraren kasuwanci masu kyau a matsayin wani ɓangare na ƙoƙarin bunƙasa tattalin arziki. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Manyan kasuwanni a Jihar Gombe ==
=== Babbar Kasuwar Birnin Gombe ===
Babbar Kasuwar Birnin Gombe na daga cikin muhimman wuraren saye da sayar da kayayyaki a jihar. A cikinta ana samun kayan abinci, tufafi, kayan amfanin gida, kayan aikin sana'o'i da kayayyakin da ake shigowa da su daga wasu jihohi. Kasuwar tana samar da damar samun kuɗin shiga ga 'yan kasuwa, masu shaguna, dillalai da masu jigilar kaya. Inganta tsaro, tsafta da hanyoyin shiga kasuwar na da muhimmanci wajen sauƙaƙa harkokin kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwar Hatsi ta Tudun Hatsi ===
Kasuwar Tudun Hatsi tana daga cikin muhimman wuraren kasuwancin hatsi a birnin Gombe. Ana amfani da ita wajen saye da sayar da hatsi kamar masara, dawa, gero da sauran amfanin gona. Kasuwar tana haɗa manoma, dillalai da masu sayen hatsi, kuma tana da muhimmanci ga wadatar abinci da tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=The Punch |date=21 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 21 ga Agusta 2026, jaridar *The Punch* ta ruwaito cewa gwamnatin Jihar Gombe ta amince da ware naira miliyan 200 domin ƙaura da kasuwar Tudun Hatsi zuwa hanyar Dukku, tare da ƙarin naira miliyan 60 domin biyan diyya ga mutanen da aikin ya shafa. Gwamnati ta bayyana cewa ƙaurar za ta taimaka wajen inganta zirga-zirgar ababen hawa, tsara birni da samar da wurin kasuwanci mafi dacewa. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=The Punch |date=21 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 14 ga Oktoba 2026, jaridar *Daily Fact* ta ruwaito cewa ana gina sabuwar kasuwar hatsi ta zamani a kan hanyar Bajoga a birnin Gombe. An bayyana cewa kasuwar za ta ƙunshi shaguna sama da 640, rumbunan ajiya, masallaci, bandakuna, kantin sayar da abinci da ingantattun hanyoyi. Idan aka kammala aikin, waɗannan kayayyakin more rayuwa za su iya taimakawa wajen tsara kasuwancin hatsi da sauƙaƙa jigilar kayayyaki. <ref>{{cite news |title=Gombe Grains Market: Government Promises 640 Shops, Modern Facilities for Traders |url=https://dailyfacts.com.ng/2026/10/14/gombe-grains-market-government-promises-640-shops-modern-facilities-for-traders/ |work=Daily Fact |date=14 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwar Kumo ===
Kumo na daga cikin muhimman cibiyoyin kasuwanci a Jihar Gombe. Kasuwancinta yana da alaƙa da saye da sayar da amfanin gona, kayan abinci, dabbobi da sauran kayayyakin da al'ummomin yankin ke samarwa ko buƙata. Matsayinta a yankin Akko yana ba ta muhimmanci wajen haɗa manoma da masu saye daga ƙauyuka da garuruwan da ke kewaye. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwannin kayan lambu ===
Kasuwannin kayan lambu suna da muhimmanci wajen sayar da tumatir, barkono, albasa da sauran kayan amfanin gona masu saurin lalacewa. A ranar 25 ga Yuni 2026, Hukumar Bunƙasa Ƙasar Noma ta Ƙasa (NALDA) ta buɗe kasuwar kayan amfanin gona masu saurin lalacewa a Kwadon, Ƙaramar Hukumar Yamaltu-Deba. An tsara kasuwar domin inganta damar manoma na sayar da amfanin gonarsu, ƙarfafa tsarin rarraba kayayyaki da rage asarar amfanin gona bayan girbi. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Manyan nau'o'in kasuwanci ==
=== Kasuwancin amfanin gona ===
Kasuwancin amfanin gona yana daga cikin ginshiƙan kasuwanci a jihar. Ana sayar da masara, dawa, gero, shinkafa, gyada, wake, auduga da sauran amfanin gona a kasuwanni da wuraren tara kayayyaki. Manoma suna samun kuɗin shiga ta hanyar sayar da amfanin gonarsu, yayin da dillalai ke tara kayayyakin domin sayarwa a manyan kasuwanni da sauran jihohi. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
A ranar 25 ga watan Yuni 2026, Voice of Nigeria ta ruwaito cewa an buɗe kasuwar NALDA ta kayan amfanin gona masu saurin lalacewa a Kwadon domin haɗa manoma da masu saye. Kasuwar tana da manufar rage asarar kayan amfanin gona da inganta tsarin kasuwanci daga wurin da ake noma zuwa wurin da masu amfani za su saya. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin dabbobi ===
Kasuwancin dabbobi ya haɗa da saye da sayar da shanu, tumaki, awaki da sauran dabbobi. Wannan fanni yana da alaƙa da samar da nama, fata da sauran kayayyakin dabbobi. Kasuwannin dabbobi suna samar da damar samun kuɗin shiga ga masu kiwo, dillalai, masu jigilar dabbobi da mahauta. Gwamnatin jihar ta bayyana cewa tana son ƙara darajar wannan fanni ta hanyar inganta kasuwannin dabbobi da samar da wuraren yanka da sarrafa nama. <ref>{{cite news |title=Gombe Targets Livestock-Led Economic Transformation |url=https://von.gov.ng/gombe-targets-livestock-led-economic-transformation/ |work=Voice of Nigeria |date=18 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin kayan masarufi ===
Kasuwancin kayan masarufi ya ƙunshi sayar da kayan abinci, tufafi, takalma, kayan tsafta, kayayyakin gida da sauran abubuwan amfanin yau da kullum. Ana gudanar da irin wannan kasuwanci a manyan kasuwanni, shaguna, ƙananan rumfuna da wuraren sayar da kayayyaki a unguwanni. Yana taimakawa wajen samar da ayyukan yi ga matasa da sauran masu gudanar da ƙananan sana'o'i. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin kayan gini ===
Kasuwancin siminti, tubali, ƙarfe, itace, fenti da sauran kayan gini yana da alaƙa da ayyukan gine-gine da faɗaɗa birane. Kasancewar masana'antar siminti ta Ashaka a jihar tana taimakawa wajen samar da kayayyakin da ake amfani da su a gine-gine. Masu sayar da kayan gini, 'yan kwangila da masu jigilar kayayyaki suna cikin masu cin gajiyar wannan fanni. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/ |website=Bureau of Public Enterprises |access-date=19 October 2026}}</ref>
=== Kasuwancin ƙananan sana'o'i ===
Ƙananan sana'o'i sun haɗa da tela, gyaran takalma, aikin kafinta, walda, gyaran babura da motoci, sarrafa abinci da sayar da kayayyaki. Waɗannan sana'o'i suna taimakawa wajen samar da kuɗin shiga ga iyalai da kuma samar da ayyukan yi ga mutanen da ba sa aiki a manyan kamfanoni. Inganta damar samun jari, horo da wuraren kasuwanci na iya ƙarfafa wannan fanni. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Sufuri da rarraba kayayyaki ==
Sufuri yana da muhimmanci wajen kai kayayyaki daga gonaki da wuraren samarwa zuwa kasuwanni. Hanyoyin mota suna haɗa birnin Gombe da Kumo, Dukku, Bajoga da sauran cibiyoyin kasuwanci na jihar, tare da samar da hanyoyin shiga jihohin da ke makwabtaka. Ingantaccen sufuri yana taimakawa wajen rage kuɗin jigilar kayayyaki, saurin kai amfanin gona kasuwa da ƙarfafa cinikayya tsakanin yankuna. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
Duk da haka, tsadar man fetur, lalacewar wasu hanyoyi da matsalolin ajiya na iya ƙara kuɗin kasuwanci. Wannan ya fi shafar kayan amfanin gona masu saurin lalacewa, waɗanda ke buƙatar jigilar su cikin sauri. Saboda haka, inganta hanyoyi, samar da rumbunan ajiya da gina kasuwanni masu kayayyakin more rayuwa na iya taimakawa wajen rage asarar kayayyaki da ƙara ribar 'yan kasuwa. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Kasuwanci da zuba jari ==
Gwamnatin Jihar Gombe tana ƙoƙarin jawo zuba jari ta hanyar inganta yanayin gudanar da kasuwanci, sauƙaƙa ayyukan gwamnati da gina wuraren kasuwanci da masana'antu. A ranar 15 ga Yuni 2026, Ma'aikatar Yaɗa Labarai da Wayar da Kan Jama'a ta Tarayya ta ruwaito cewa Majalisar Shugaban Ƙasa kan Inganta Yanayin Gudanar da Kasuwanci (PEBEC) ta gudanar da taron masu ruwa da tsaki a Gombe domin tattauna hanyoyin sauƙaƙa kasuwanci da jawo masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=PEBEC Holds Town Hall Meeting in Gombe as Part of Nationwide Ease-of-Doing-Business |url=https://fmino.gov.ng/pebec-holds-town-hall-meeting-in-gombe-as-part-of-nationwide-ease-of-doing-business/ |website=Federal Ministry of Information and National Orientation |date=15 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Damar zuba jari a jihar ta haɗa da sarrafa amfanin gona, kasuwancin dabbobi, sarrafa ma'adinai, samar da kayayyakin gini, rumbunan ajiya da jigilar kayayyaki. Ƙarfafa masana'antun sarrafa amfanin gona a cikin jihar na iya ƙara darajar kayayyaki kafin a kai su kasuwa, samar da ayyukan yi da rage dogaro da sayar da ɗanyen amfanin gona. <ref>{{cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Gudummawar kasuwanci ga tattalin arziki ==
Kasuwanci yana taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara kuɗin shiga ga iyalai da samar da kasuwannin da manoma da masu sana'o'i za su sayar da kayayyaki. Haka kuma, yana ƙarfafa zirga-zirgar kuɗi tsakanin karkara da birane, yana kuma taimakawa wajen biyan buƙatun jama'a na kayan abinci da sauran kayayyaki. <ref>{{cite web |title=Gombe State BERAP Progress Report 2024 |url=https://www.mof.gm.gov.ng/download/gombe-state-berap-progress-report-2024/ |website=Gombe State Ministry of Finance and Economic Development |access-date=19 October 2026}}</ref>
Kasuwanci yana iya ƙara kuɗaɗen shiga na gwamnati ta hanyar haraji, lasisin kasuwanci da kuɗaɗen ayyukan kasuwanni. Idan an tattara kuɗaɗen shiga cikin gaskiya kuma aka yi amfani da su yadda ya kamata, za su iya taimakawa wajen samar da hanyoyi, ruwa, tsafta da sauran abubuwan more rayuwa da ke tallafa wa kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/ |website=Gombe State Government |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Matsalolin kasuwanci ==
Daga cikin matsalolin kasuwanci a jihar akwai hauhawar farashin kayayyaki, tsadar sufuri, ƙarancin jari ga ƙananan 'yan kasuwa, matsalolin ajiya da lalacewar kayan amfanin gona. Waɗannan matsaloli na iya rage ribar kasuwanci da ƙara farashin kayayyaki ga masu saye. Inganta kasuwanni, samar da rumbunan ajiya da sauƙaƙa hanyoyin samun jari na iya taimakawa wajen rage waɗannan ƙalubale. <ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Haka kuma, ƙaura da kasuwa daga wurin da aka daɗe ana kasuwanci na iya shafar masu shaguna da masu sayar da kayayyaki idan ba a tsara aikin yadda ya kamata ba. A batun Tudun Hatsi, gwamnatin jihar ta bayyana cewa za a ware kuɗin diyya ga mutanen da aikin ƙaurar kasuwar ya shafa, domin rage tasirin canjin wurin kasuwanci ga rayuwarsu. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=The Punch |date=21 August 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Makomar kasuwanci a Jihar Gombe ==
Makomar kasuwanci a Jihar Gombe tana da alaƙa da inganta kasuwanni, hanyoyin sufuri, rumbunan ajiya, sarrafa amfanin gona da amfani da fasahar sadarwa wajen gudanar da kasuwanci. Sabuwar kasuwar hatsi da kasuwar kayan amfanin gona masu saurin lalacewa na daga cikin ayyukan da aka tsara domin inganta tsarin saye da sayarwa da rage asarar kayayyaki. <ref>{{cite news |title=Gombe Grains Market: Government Promises 640 Shops, Modern Facilities for Traders |url=https://dailyfacts.com.ng/2026/10/14/gombe-grains-market-government-promises-640-shops-modern-facilities-for-traders/ |work=Daily Fact |date=14 October 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=NALDA Perishables Market Opens in Gombe |url=https://von.gov.ng/nalda-perishables-market-opens-in-gombe/ |work=Voice of Nigeria |date=25 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
Domin cimma ci gaba mai ɗorewa, ana buƙatar haɗin gwiwa tsakanin gwamnati, ƙungiyoyin 'yan kasuwa, manoma, masu zuba jari da masu sufuri. Inganta tsaro, tsaftar kasuwanni, samar da jari da bin ƙa'idojin kasuwanci na iya taimakawa wajen ƙarfafa matsayin Gombe a matsayin cibiyar kasuwanci a yankin Arewa maso Gabas. <ref>{{cite web |title=PEBEC Holds Town Hall Meeting in Gombe as Part of Nationwide Ease-of-Doing-Business |url=https://fmino.gov.ng/pebec-holds-town-hall-meeting-in-gombe-as-part-of-nationwide-ease-of-doing-business/ |website=Federal Ministry of Information and National Orientation |date=15 June 2026 |access-date=19 October 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jihar Gombe]]
* [[Tattalin arzikin Jihar Gombe]]
* [[Noma a Jihar Gombe]]
* [[Kiwo a Jihar Gombe]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Babbar Kasuwar Birnin Gombe]]
* [[Kasuwar Hatsi ta Tudun Hatsi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
jerbg5p3wwasr5ike3xcc6dte07wfim
Kasuwar Hatsi ta Tudun Hatsi
0
179628
969889
969612
2026-10-20T15:44:43Z
Baby juuu
38856
/* Shirin mayar da kasuwar zuwa sabon wuri */
969889
wikitext
text/x-wiki
'''Kasuwar Hatsi ta Tudun Hatsi''' kasuwa ce ta hatsi da ke birnin [[Gombe]], hedikwatar [[Jihar Gombe]] a arewa maso gabashin [[Najeriya]]. Kasuwar ta shahara wajen cinikin kayan amfanin gona, musamman hatsi, kuma tana daga cikin muhimman wuraren kasuwancin amfanin gona a jihar. Rahoton jaridar ''Daily Trust'' da aka wallafa a watan Maris na 2024 ya bayyana cewa kasuwar ta ci gaba da gudanar da harkokinta tun bayan kafa ta sama da shekaru tamanin da suka gabata. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
== Tarihi ==
Rahoton ''Daily Trust'' ya bayyana cewa an kafa Kasuwar Tudun Hatsi sama da shekaru tamanin kafin shekarar 2024, a lokacin mulkin Sarkin Gombe Haruna Umaru, wanda ya yi sarauta daga shekarar 1922 zuwa 1935. Rahoton ya danganta farkon kasuwar da tsohuwar kasuwar Gombe, inda cinikin hatsi ya fara bunƙasa kafin kasuwar ta koma wurin da ta daɗe tana aiki. Wannan tarihi ya nuna cewa kasuwar ta daɗe tana taka rawa a harkokin tattalin arzikin birnin Gombe. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
Sunan “Tudun Hatsi” ya samo asali ne daga wurin da kasuwar take, wanda yake kan wani tudu a tsakiyar birnin Gombe. A cewar rahoton ''Daily Trust'', kasuwar tana kan hanyar zuwa fadar Sarkin Gombe kuma tana fuskantar tsohuwar kasuwar birnin. Wannan matsayi ya taimaka wajen bayyana yadda kasuwar ta zama sanannen wurin saye da sayar da hatsi a cikin birnin. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
== Wuri da tsarin kasuwa ==
Kasuwar Tudun Hatsi tana cikin tsakiyar birnin Gombe, a Jihar Gombe. A lokacin da ''Daily Trust'' ta ziyarci kasuwar a shekarar 2024, rahoton ya bayyana cewa yawancin shagunan kasuwar an gina su ne da katako da zanen ƙarfe na rufi. Wannan tsarin gine-gine ya bambanta da tsarin manyan kasuwannin zamani da ake ginawa da gine-gine na dindindin. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
== Kayayyakin da ake sayarwa ==
Babban abin da aka fi sayarwa a kasuwar shi ne hatsi da sauran amfanin gona. Rahoton ''Daily Trust'' ya ambaci wake, gero, masara, waken soya, ƙwayar sesame, shinkafa da dawa a cikin kayayyakin da 'yan kasuwa ke sayarwa. Waɗannan kayayyaki suna da muhimmanci wajen samar da abinci da kuma kasuwancin amfanin gona a Najeriya. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
Hatsi da ake sayarwa a kasuwar na zuwa daga manoma da wasu kasuwannin karkara da ke cikin Jihar Gombe da kuma wasu jihohin da ke makwabtaka da ita. Wannan tsarin samar da kayayyaki yana haɗa manoma da masu saye, 'yan kasuwa da masu jigilar kaya, tare da taimakawa wajen rarraba amfanin gona zuwa wuraren da ake buƙatarsa. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
== Harkokin ciniki da jigilar hatsi ==
Kasuwar Tudun Hatsi tana gudanar da cinikin hatsi a manyan adadi, inda ake lodawa da sauke buhunan hatsi a motocin dakon kaya. Rahoton ''Daily Trust'' na shekarar 2024 ya bayyana cewa manyan motoci suna fita daga kasuwar domin kai hatsi zuwa wasu wurare. Wannan yana nuna cewa kasuwar ba ta hidimta wa mazauna Gombe kaɗai ba, har ma tana cikin tsarin rarraba kayan amfanin gona zuwa wasu kasuwanni. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
== Gudummawa ga tattalin arziki ==
Kasuwar tana samar da ayyukan yi ga 'yan kasuwa, masu ɗaukar kaya, masu lodi da sauke kaya, direbobin manyan motoci da sauran masu hidimar kasuwanci. A rahotonsa na shekarar 2024, ''Daily Trust'' ya ruwaito cewa akwai fiye da 'yan kasuwa 1,000 masu shaguna a kasuwar, tare da ma'aikata sama da 600 da ke taimakawa wajen sarrafa da jigilar hatsi. Waɗannan alkaluma bayanai ne da jaridar ta ruwaito a lokacin, ba ƙididdigar halin da kasuwar take ciki a yau ba. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
Harkokin ciniki a kasuwar suna taimakawa wajen samar da kuɗaɗen shiga ga 'yan kasuwa da masu aikin hannu, tare da ƙarfafa alaƙar tattalin arziki tsakanin birnin Gombe da yankunan da ke samar da hatsi. Kasuwar kuma tana da muhimmanci wajen haɗa masu noma da masu sayen amfanin gonarsu, ko dai domin amfani da shi ko kuma sake sayarwa a wasu wurare. <ref>{{cite news |last=Yaya |first=Haruna Gimba |title=Gombe grain market still booms, 88 years after establishment |url=https://dailytrust.com/gombe-grain-market-still-booms-88-years-after-establishment/ |work=Daily Trust |date=17 March 2024}}</ref>
== Shirin mayar da kasuwar zuwa sabon wuri ==
A watan Agusta a shekara ta 2026, jaridar ''Punch'' ta ruwaito cewa Gwamnatin Jihar Gombe ta amince da ware naira miliyan 200 domin mayar da Kasuwar Tudun Hatsi zuwa hanyar Dukku, tare da ƙarin naira miliyan 60 domin biyan diyya ga mutanen da aikin zai shafa. A cewar gwamnatin, manufar shirin ita ce inganta tsarin birni, rage matsalolin zirga-zirga da kuma samar da yanayi mafi dacewa ga 'yan kasuwa da mazauna yankin. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=Punch |date=21 August 2026}}</ref>
Jaridar ''Vanguard'' ma ta ruwaito amincewar gwamnati kan mayar da kasuwar, tare da bayyana cewa shirin yana cikin matakan da ake ɗauka domin tsara harkokin kasuwanci da inganta birnin. Rahotannin sun kuma bayyana cewa gwamnati na son kiyaye wani masallaci mai tarihi da ke yankin kasuwar a matsayin abin tarihi na jihar. <ref>{{cite news |last=Ngwakwe |first=Ben |title=Gombe approves N530m for education, GSU, market relocation |url=https://www.vanguardngr.com/2026/08/gombe-approves-n530m-for-education-gsu-market-relocation/ |work=Vanguard |date=19 August 2026}}</ref>
A watan Oktoba na shekarar 2026, jaridar ''Daily Fact'' ta ruwaito cewa ana ci gaba da aikin sabon kasuwar hatsi ta zamani a hanyar Bajoga. Rahoton ya bayyana cewa an tsara sabon kasuwar da shaguna sama da 640 da sauran kayayyakin more rayuwa. An kuma bayyana cewa an sanar da 'yan kasuwar hatsi, waɗanda aka fi sani da ƙungiyar Tudun Hatsi, game da ci gaban aikin da kuma batun matsugunin wucin gadi yayin da ake shirya wurin da suke kasuwanci a halin yanzu domin wani aikin gidan tarihi. <ref>{{cite news |title=Gombe Grains Market: Government Promises 640 Shops, Modern Facilities for Traders |url=https://dailyfacts.com.ng/2026/10/14/gombe-grains-market-government-promises-640-shops-modern-facilities-for-traders/ |work=Daily Fact |date=14 October 2026}}</ref>
== Kalubale da sauye-sauye ==
Kasuwar Tudun Hatsi tana fuskantar buƙatar inganta tsarin kasuwanci, kayayyakin more rayuwa da zirga-zirgar ababen hawa saboda matsayinta a cikin tsakiyar birni. Amincewar gwamnati da shirin mayar da kasuwar zuwa sabon wuri na nuna cewa tsara birni da samar da yanayin kasuwanci mai kyau na daga cikin dalilan da aka bayyana na sauyin. Duk da haka, aiwatar da shirin na buƙatar kula da muradun 'yan kasuwa da mutanen da rayuwarsu ta dogara da kasuwar. <ref>{{cite news |last=Azubuike |first=Chima |title=Gombe approves N260m for grains market relocation |url=https://punchng.com/gombe-approves-n260m-for-grains-market-relocation/ |work=Punch |date=21 August 2026}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Gombe]]
* [[Jihar Gombe]]
* [[Babbar Kasuwar Birnin Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe]]
* [[Noma a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
f0smx7v7ii1thluc8zo0904ct4d7r6p
Titanic (fim na 1997)
0
179637
969926
969646
2026-10-20T16:14:24Z
Baby juuu
38856
/* Labari */
969926
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Titanic''''' fim ne na tarihi na Amurka da aka yi a shekarar 1997 wanda James Cameron ya rubuta kuma ya bada umarni. Ta hanyar haɗa ɓangarorin tarihi da na almara, an gina shi ne bisa la'akari da nutsewar RMS Jirgin Titanic a shekarar 1912. [[Leonardo DiCaprio]] da [[Kate Winslet]] sun fito a matsayin mambobi na azuzuwan zamantakewa daban-daban waɗanda suka kamu da soyayya a lokacin bala'in tafiyar jirgin ruwan. Jaruman sun hada da Billy Zane, Kathy Bates, Frances Fisher, Bernard Hill, Jonathan Hyde, Danny Nucci, David Warner da Bill Paxton .
Wahayin Cameron ya samo asali ne daga sha'awarsa da hatsarin jirgin ruwa . Ya ji cewa labarin soyayya da aka haɗa da asarar ɗan adam zai zama mahimmanci don nuna tasirin motsin rai na bala'in. An fara samar da kayan ne a ranar 1 ga Satumba, 1995, lokacin da Cameron ya ɗauki hotunan jirgin Titanic . An ɗauki hotunan wannan zamani a cikin jirgin ruwa na bincike na Cibiyar Nazarin Teku ta Shirshov, Akademik Mstislav Keldysh, wanda Cameron ya yi amfani da shi a matsayin sansanin lokacin ɗaukar hotunan jirgin. An yi amfani da samfuran sikelin, hotunan da kwamfuta ta samar (CGI), da sake gina Titanic da aka gina a Baja Studios don sake gina nutsewar. An fara kera Titanic a ƙarni na 20 Fox, amma jinkiri da kuma ƙarancin kasafin kuɗi sun sa Fox ta yi haɗin gwiwa da Paramount Pictures don neman taimakon kuɗi. Shi ne fim mafi tsada da aka taɓa yi a lokacin, tare da kasafin kuɗin shiryawa na dala $200. miliyan. An fara ɗaukar fim ɗin daga watan Yuli na shekarar 1996 zuwa Maris na shekarar 1997.
An fara nuna Titanic a bikin nuna fina-finai na duniya na Tokyo a ranar 1 ga Nuwamba, 1997, kuma an sake shi a Amurka a ranar 19 ga Disamba. Kamfanin Paramount Pictures da ke Amurka da Kanada ne suka rarraba shi, sannan kuma kamfanin Fox na ƙarni na 20 a wasu yankuna. An yaba mata saboda tasirinta na gani, ayyukanta (musamman na DiCaprio, Winslet, da Gloria Stuart ), dabi'un shirya fina-finai, alkibla, maki, fim, labari, da kuma zurfin motsin rai. Daga cikin wasu kyaututtukan, fim ɗin ya sami zaɓe goma sha huɗu a bikin bayar da kyaututtuka na Academy na 70 kuma ya lashe kyaututtuka goma sha ɗaya, ciki har da Mafi Kyawun Fim da Mafi Kyawun Darakta . Ta yin hakan, ta haɗa All About Eve (1950) a matsayin rikodin mafi yawan waɗanda aka zaɓa don kyautar Academy Award, da kuma Ben-Hur (1959) a matsayin mafi yawan kyaututtukan Academy Awards da fim ya lashe, wanda hakan ya sanya Titanic ya zama fim mafi nasara a tarihin kyautar Academy Award.
Tare da jimillar kuɗin farko na duniya sama da $1.84 biliyan, wanda ya zama fim mafi tsada a shekarar 1997, ''Titanic'' shine fim na farko da ya kai darajar dala biliyan, {{Efn|''[[Jurassic Park]]'' (1993) would later become the earliest-released film to achieve this feat, via subsequent re-releases}} kuma shine fim mafi tsada a kowane lokaci har zuwa fim na gaba na Cameron, ''Avatar'' (2009), ya zarce shi a shekarar 2010. Kudaden shiga daga fitowar farko ta wasan kwaikwayo, bidiyon dillalai, da tallace-tallacen waƙoƙi da kuma haƙƙin watsa shirye-shiryen Amurka sun wuce dala biliyan 3.2. Sake fitar da fina-finai ya sa jimillar fina-finan duniya baki daya ta kai dala $2.264 biliyan, wanda hakan ya sanya ''Titanic'' ya zama fim na biyu da ya tara sama da dala $2 biliyan biliyan a duk duniya bayan ''Avatar'' ; har zuwa shekarar 2026, shine fim na biyar mafi samun kuɗi . A shekarar 2017, [[Dakin Karatu na Congres|Laburaren Majalisa]] sun zaɓe shi don adana shi a cikin Rijistar Fina-finai ta Ƙasa ta Amurka a matsayin "mai mahimmanci a al'adu, tarihi, ko kuma a cikin kyau".
== Labari ==
A shekara ta alif 1996, a cikin jirgin binciken ''Akademik Mstislav Keldysh'', mai farautar dukiya Brock Lovett da tawagarsa sun binciki tarkacen jirgin RMS <nowiki><i id="mwjg">Titanic</i></nowiki>, suna fatan samun abin wuya da aka sani da Zuciyar Teku. Madadin haka, suna ɗaukar wani akwati da ke ɗauke da zanen wata matashiya sanye da sarƙar wuya. An rubuta wannan zane a ranar 14 ga Afrilu, 1912, ranar da ''jirgin Titanic'' ya bugi kankara ya nutse, wanda ya yi sanadiyyar mutuwar mutane kimanin 1,500. {{Efn|Although the ''Titanic'' hit the iceberg on April 14, it did not sink until the early hours of April 15.}} Bayan ganin wani rahoto a talabijin game da gano wannan abu, Rose Dawson Calvert, wacce ta shafe shekaru 100 tana magana da Lovett, ta bayyana cewa ita ce matar da ke cikin wannan hoton. Da fatan za ta iya taimaka wajen gano abin wuyan, Lovett ta kawo Rose da jikarta a cikin ''jirgin Keldysh'', inda Rose ta ba da labarin abin da ya faru da ita a ''Titanic.''
A shekarar 1912, Rose DeWitt Bukater, mai shekaru 17, ta hau jirgin ''Titanic'' a [[Southampton]] tare da attajirin saurayinta, Cal Hockley, da mahaifiyarta, Ruth. Rose ba ta jin daɗin auren da ba shi da ƙauna, amma Ruth ta jaddada cewa auren zai magance matsalolin kuɗinsu. Rose ta yi tunanin kashe kanta ta hanyar tsalle daga bayan jirgin, amma Jack Dawson, wani ɗan wasan kwaikwayo na makiyaya ya tsayar da shi. Jack da Rose sun ƙulla abota, kuma Jack ya furta yadda yake ji a gare ta. Duk da cewa da farko ta ƙi amincewa da hakan, Rose ta fahimci cewa ta kamu da son Jack, duk da rashin amincewar Cal da Ruth.
Rose ta kawo Jack ɗakinta ta roƙe shi ya zana mata tsirara, tana sanye da sarƙar wuya kawai. Bayan haka, sai suka guje wa mai kula da gidan Cal, Spicer Lovejoy, suka yi jima'i a cikin mota a cikin akwatin kaya. A kan bene na gaba, sun shaida karo da jirgin ruwan da wani dutsen kankara, sannan suka ji jami'an suna tattaunawa kan tsananin lamarin. Lokacin da Cal ya gano zanen Rose na Jack, sai ya sa Lovejoy ya dasa sarkar a kan Jack, inda ya yi masa ƙira da sata. An kama Jack aka kulle shi a ofishin shugaban 'yan sanda, kuma Cal ya saka sarkar wuyan.
Yayin da ''jirgin Titanic'' ke nitsewa, mata da yara ne ake fifita su a cikin kwale-kwalen ceto. Rose ta ceci Jack, sai suka koma kan benen jirgin, inda Cal ya roƙi Rose da ta hau jirgin ceton rai, yana mai cewa shi da Jack za su hau wani jirgin. Cal ya naɗe rigarsa ba tare da saninsa ba, yana ɗauke da sarƙar wuya, a kusa da ita. Yayin da ake sauke jirgin ruwan cetonta, Rose ta yi tsalle ta koma kan jirgin, ba tare da son barin Jack a baya ba. Cikin fushi, Cal ya ɗauki bindiga ya bi su ta cikin jirgin ruwan da ambaliyar ta shafa, amma ya karaya lokacin da suka tsere. Cal ya shiga jirgin ceton rai ta hanyar yin kamar shi ne uban yaro.
Yayin da baka mai ambaliya ya nutse, bayan jirgin ya tashi sama, Jack da Rose kuma suka manne da shingen. Jirgin ya rabu biyu, kuma bayan jirgin ya nutse cikin ruwan sanyi tare da sauran fasinjojin. Jack ya taimaka wa Rose ta sami tarkace a kan ruwa kuma ya yi mata alƙawarin rayuwa da kuma cikakken rayuwa. Jack ya mutu sakamakon rashin isasshen iskar oxygen, amma jirgin ruwan ceto ya ceto Rose kuma RMS ta ceto shi. Carpathia . Rose ta ɓuya daga Cal da mahaifiyarta kuma ta ba da sunanta Rose Dawson lokacin da ta isa birnin New York.
A halin yanzu, Rose ta bayyana cewa Cal ya kashe kansa bayan ya rasa dukiyarsa a faduwar kasuwar hannayen jari ta 1929 . Ta gaya wa ma'aikatan ''Keldysh'' cewa Jack ya cece ta ta kowace hanya, kuma tana kuka cewa abubuwan da ta tuna kawai su ne abin da ta bari a gare shi. Da labarinta ya taɓa ta, Lovett ya daina neman abin wuya. Ita kaɗai da daddare a bayan ''Keldysh'', Rose, wacce ta riƙe sarƙar a hannunta, ta jefar da ita cikin teku a saman jirgin ruwan. Daga baya, yayin da take kwance a kan gadonta, hotuna a kan akwatinta suna nuna rayuwar 'yanci da kasada da Jack ya yi wahayi zuwa gare ta. A cikin jirgin ''Titanic'' mai tsabta, wata ƙaramar yarinya Rose ta sake haɗuwa da Jack a babban matattakalar jirgin, fasinjoji da ma'aikatan jirgin da suka mutu a cikin nitsewar jirgin sun yi ta yi masa tafi.
== 'Yan wasan kwaikwayo ==
=== Jaruman almara ===
* [[Leonardo DiCaprio]] as Jack Dawson, an itinerant, poor orphan from Chippewa Falls, Wisconsin, who has travelled the world, including Paris. He wins two third-class tickets for the ''Titanic'' in a poker game and travels with his friend Fabrizio. He is attracted to Rose at first sight. Her fiancé's invitation to dine with them the next evening enables Jack to mix with first-class passengers for a night. Cameron's original choice for the role was River Phoenix; however, he died in 1993.<ref>{{Cite web |last=Ashton |first=Will |date=September 15, 2022 |title=12 Actors Who Could've Been Cast In Titanic |url=https://www.cinemablend.com/news/2494354/actors-who-couldve-been-cast-in-titanic |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213152918/https://www.cinemablend.com/news/2494354/actors-who-couldve-been-cast-in-titanic |archive-date=December 13, 2022 |access-date=December 13, 2022 |website=CinemaBlend |publisher=[[Future plc]] |quote=James Cameron had originally considered River Phoenix for the role, but the young actor tragically passed away before he could be asked to play the leading man part.}}</ref> Although Jack was a fictional character, in Fairview Cemetery in Halifax, Nova Scotia, where 121 ''Titanic'' victims are buried, there is a grave labeled "J. Dawson". The producers did not know of the real J. Dawson until after the film was released.
* [[Kate Winslet]] as Rose DeWitt Bukater, a 17-year-old girl from [[Philadelphia]], who is [[Auren dole|forced into an engagement]] to billionaire Cal Hockley so she and her mother, Ruth, can maintain their high-class status after her father's death left the family debt-ridden. Rose boards ''Titanic'' with Cal and Ruth as a first-class passenger and meets Jack.
* Gloria Stuart as the modern-day Rose Dawson Calvert. Rose narrates the film in a framing device. The elderly Rose was partly inspired by the American artist Beatrice Wood.<ref>{{Cite web |last=McCormick |first=Colin |last2=Elvy |first2=Craig |last3=Barker |first3=Stephen |date=June 24, 2020 |title=Titanic: What Happened To The REAL Rose, Beatrice Wood |url=https://screenrant.com/titanic-rose-real-beatrice-wood-what-happened/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815183243/https://screenrant.com/titanic-rose-real-beatrice-wood-what-happened/ |archive-date=August 15, 2025 |access-date=November 5, 2025 |website=[[Screen Rant]] |language=en}}</ref>
* Billy Zane as Caledon "Cal" Hockley, Rose's arrogant and snobbish 30-year-old fiancé, who is the heir to a Pittsburgh steel fortune. He is resentful of Rose's affection for Jack.
* Frances Fisher as Ruth DeWitt Bukater, Rose's widowed mother, who arranges Rose's engagement to Cal to maintain her family's high-society status. Like many aristocratic passengers portrayed in the film, her disposition is elitist and frivolous. She loves her daughter but believes that social position is more important than having a loving marriage. She strongly dislikes Jack, even though he saved her daughter's life.
* Bill Paxton as Brock Lovett, a treasure hunter looking for the Heart of the Ocean in the wreck of the ''Titanic'' in the present. Time and funding for his expedition are running out. He reflects at the conclusion that, despite thinking about ''Titanic'' for three years, he has never understood it until he hears Rose's story.
* [[Abokai masu lalata Cameron|Suzy Amis]] as Elizabeth "Lizzy" Calvert, Rose's granddaughter, who accompanies her when she visits Lovett on the ship and learns of her grandmother's romantic past with Jack Dawson.
* Danny Nucci as Fabrizio De Rossi, Jack's Italian best friend, who boards ''Titanic'' with him after Jack wins two tickets in a poker game. Fabrizio fails to board a lifeboat when the ''Titanic'' sinks and is killed when one of the ship's funnels breaks and crashes into the water, crushing him and several other passengers to death.<ref name="Liebenson-2017" />
* David Warner as Spicer Lovejoy, an ex-Pinkerton constable and Cal's English valet and bodyguard. He monitors Rose and is suspicious about the circumstances surrounding Jack rescuing her. He dies when the ''Titanic'' splits in half, causing him to fall into a massive opening. Warner also appeared in the 1979 TV miniseries ''S.O.S. Titanic'', portraying passenger Lawrence Beesley.
* Jason Barry as Tommy Ryan, an Irish third-class passenger who befriends Jack and Fabrizio. Tommy is killed when he is accidentally pushed forward and shot by a panicked First Officer Murdoch.<ref name="Liebenson-2017" />
* Alexandrea Owens-Sarno as Cora Cartmell, a young third-class girl who dances with Jack at the Irish party. In a deleted scene, Cora and her family drown after they are trapped at the locked third-class gate.
* Camilla Overbye Roos as Helga Dahl, a Norwegian immigrant and third-class passenger who falls in love with Fabrizio. While most of her scenes were cut and the secondary significance of her character was drastically reduced from the original screenplay to the final theatrical cut, Helga is most notably seen clinging onto the rail of the ship's stern with Jack and Rose before slipping into the frigid waters below.<ref>{{Cite web |last=Nygaard |first=Kristian Dam |date=December 9, 2017 |title=Danske Camilla var med i Titanic: Sådan er hendes forhold til Leonardo DiCaprio i dag |url=https://www.bt.dk/film-og-tv/danske-camilla-var-med-i-titanic-saadan-er-hendes-forhold-til-leonardo-dicaprio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103050820/https://www.bt.dk/film-og-tv/danske-camilla-var-med-i-titanic-saadan-er-hendes-forhold-til-leonardo-dicaprio |archive-date=January 3, 2018 |access-date=March 13, 2019 |website=B.T. |language=da}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nygaard |first=Kristian Dam |date=December 8, 2017 |title=Danske Camilla var med i 'Titanic': Så mange penge tjente hun |url=https://www.bt.dk/film-og-tv/danske-camilla-var-med-i-titanic-saa-mange-penge-tjente-hun |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720133933/https://www.bt.dk/film-og-tv/danske-camilla-var-med-i-titanic-saa-mange-penge-tjente-hun |archive-date=July 20, 2018 |access-date=March 13, 2019 |website=B.T. |language=da}}</ref>
* Amy Gaipa as Trudy Bolt, Rose's personal maid.<ref name="Liebenson-2017" />
=== Jaruman tarihi ===
Duk da cewa ba a yi nufin ya zama cikakken bayani game da abubuwan da suka faru ba, <ref name="five">{{Cite web |last=Waites |first=Rosie |date=April 5, 2012 |title=Five Titanic myths spread by films |url=https://www.bbc.com/news/magazine-17515305 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201044643/https://www.bbc.com/news/magazine-17515305 |archive-date=December 1, 2020 |access-date=September 15, 2019 |website=BBC News}}</ref> fim ɗin ya ƙunshi zane-zanen mutane daban-daban na tarihi:
[[File:Molly_brown_rescue_award_titanic.jpg|thumb| Margaret Brown (dama) ta gaske ta ba Kyaftin Arthur Henry Rostron kyautar yabo saboda hidimar da ya yi wajen ceto fasinjojin da suka tsira {{'}} ''Titanic.'']]
* Kathy Bates ta taka rawar Margaret "Molly" Brown . Wasu mata masu daraja, ciki har da Ruth, suna yi wa Brown kallon "marasa kyau" kuma " sabbin kuɗi ". Tana da fara'a ga Jack kuma tana ba shi kayan sawa na yamma (wanda aka saya wa ɗanta) lokacin da aka gayyace shi cin abincin dare a cikin gidan cin abinci mai daraja. Masana tarihi sun yi mata lakabi da Unsinkable Molly Brown saboda, tare da goyon bayan wasu mata, ta jagoranci jirgin ruwa mai suna Lifeboat 6 daga Quartermaster Robert Hichens . An nuna wasu ɓangarorin wannan rikici a cikin fim ɗin Cameron.
* Victor Garber a matsayin Thomas Andrews, mai ginin jirgin. An kwatanta Andrews a matsayin mutum mai kirki, mai kirki wanda yake da tawali'u game da babban nasarar da ya samu. Bayan hatsarin, ya yi ƙoƙarin shawo kan sauran, musamman Ismay, cewa "tabbacin lissafi ne" cewa jirgin zai nutse. An nuna shi a lokacin nutsewar jirgin a matsayin wanda ke tsaye kusa da agogo a ɗakin shan taba na aji ɗaya, yana kuka game da gazawarsa na gina jirgin ruwa mai ƙarfi da aminci. Duk da cewa wannan ya zama ɗaya daga cikin shahararrun tatsuniyoyi game da nutsewar ''Titanic'', wannan labarin, wanda aka buga a cikin wani littafi na 1912 ( ''Thomas Andrews: Shipbuilder'' ) sannan kuma ya ci gaba, ya fito ne daga John Stewart, wani mai hidima a cikin jirgin wanda a zahiri ya bar jirgin a cikin jirgin ruwa mai lamba 15 da misalin ƙarfe 1:40 na yamma. am Akwai shaidun ganin Andrews bayan wannan lokacin. <ref name="seaofglass" /> Da alama Andrews ya zauna a ɗakin shan taba na ɗan lokaci don tattara tunaninsa; sannan ya ci gaba da taimakawa wajen kwashe mutanen. <ref name="seaofglass" />
[[File:Olympic_Crew_1911.jpg|right|thumb|250x250px| Ƙungiyar 'Yan Wasan ''Olympics'', 1911. Hagu: Jami'in Farko William M. Murdoch . Dama: Kyaftin Edward J. Smith .]]
* Bernard Hill a matsayin Kyaftin Edward John Smith . Smith ya yi shirin yin ''Titanic'' a tafiyarsa ta ƙarshe kafin ya yi ritaya. Ya koma cikin ƙafafun da ke kan gadar yayin da jirgin ke nutsewa, yana mutuwa lokacin da tagogi suka fashe sakamakon matsin ruwa yayin da yake manne da ƙafafun jirgin. Akwai bayanai masu karo da juna game da ko ya mutu ta wannan hanyar ko kuma daga baya ya daskare har ya mutu a cikin ruwa kusa da jirgin ruwan ceto mai rugujewa B.
* Jonathan Hyde a matsayin J. Bruce Ismay, daraktan gudanarwa na White Star Line, wanda ba shi da ilimi, kuma jahilci. Da yake akwai yiwuwar isowa birnin New York da wuri da kuma jin daɗin manema labarai, Ismay ya tilasta wa Kyaftin Smith ya yi sauri; duk da cewa wannan yanayi ya bayyana a cikin shahararrun hotuna na bala'in, amma babu wata shaida da ta goyi bayan hakan. Bayan hatsarin, ya yi fama da fahimtar cewa jirginsa "wanda ba zai nutse ba" zai nutse. Daga baya Ismay ya hau jirgin Collapsible C (ɗaya daga cikin jiragen ceto na ƙarshe da suka bar jirgin) jim kaɗan kafin a sauke shi. 'Yan jarida da jama'a sun yi masa kallon matsoraci saboda ya tsira daga bala'in yayin da mata da yara da yawa suka nutse a cikin ruwa.
* Eric Braeden a matsayin John Jacob Astor na Huɗu, fasinja mai daraja ta farko kuma mutum mafi arziki a cikin jirgin. Rose ta gabatar da Jack ga Astor da matarsa 'yar shekara 18, Madeleine ( Charlotte Chatton ), a cikin gidan cin abinci mai daraja. A lokacin gabatarwar, Astor ya tambaya ko Jack yana da alaƙa da "Boston Dawsons", tambayar da Jack ya juya ta hanyar cewa maimakon haka yana da alaƙa da Chippewa Falls Dawsons. An ga Astor a ƙarshe yayin da kumbon gilashi da ke kan babban matattakalar ya yi karo da ruwa kuma ya shiga.
* Bernard Fox a matsayin Kanar Archibald Gracie na IV . Fim ɗin ya nuna Gracie tana yin tsokaci ga Cal cewa "mata da injina ba sa haɗuwa" kuma tana taya Jack murna don ceton Rose daga faɗuwa daga jirgin, ba tare da sanin cewa Jack ya ceci Rose daga yunƙurin kashe kansa ba . Daga baya an gan shi yana miƙa kansa don ya jagoranci Jack da Rose zuwa ga sauran kwale-kwalen ceto a lokacin nitsewar. Fox ya fito a fim ɗin Frederick Fleet a shekarar 1958 mai suna ''A Night to Remember'' .
* Michael Ensign a matsayin Benjamin Guggenheim, wani hamshakin mai hakar ma'adinai da ke tafiya a matsayin mai daraja ta farko. Ya nuna wa abokan tafiyarsa 'yar Faransa, Madame Aubert (Fannie Brett), yayin da matarsa da 'ya'yansa mata uku ke jiran sa a gida. Lokacin da Jack ya haɗu da fasinjojin farko don cin abincin dare bayan ya ceci Rose, Guggenheim ya kira shi " bohemian ". An ga Guggenheim a cikin babban matattakalar ruwa a lokacin da jirgin ke nutsewa, yana mai cewa a shirye yake ya sauka a matsayin mutumin kirki.
[[File:Wallace_Henry_Harvey.jpg|thumb|220x220px| Wallace Hartley, shugaban ƙungiyar mawaƙa {{'}} ''Titanic'' kuma mai goge]]
* Jonathan Evans-Jones as Wallace Hartley, the ship's bandmaster and violinist, who plays uplifting music with his colleagues on the boat deck as the ship sinks. As the final plunge begins, he leads the band in a final performance of "Nearer, My God, to Thee", to the tune of "Bethany", and dies in the sinking.
* Mark Lindsay Chapman as Chief Officer Henry Wilde, the ship's chief officer, who lets Cal board a lifeboat because he has a child in his arms. Before he dies, he tries to get boats to return to the sinking site to rescue passengers by blowing his whistle. After he freezes to death, Rose uses his whistle to attract the attention of Fifth Officer Lowe, leading to her rescue.
* Ewan Stewart as First Officer William Murdoch,<ref name="Marsh&Kirland1998p66" /> the officer in charge of the bridge when the ''Titanic'' struck an iceberg. During a rush for the lifeboats, Murdoch shoots Tommy Ryan, as well as another passenger, in a momentary panic, and then commits suicide by shooting himself in the head. When Murdoch's nephew Scott saw the film, he objected to his uncle's portrayal, seeing it as damaging to Murdoch's heroic reputation. A few months later, Fox vice president Scott Neeson went to Dalbeattie, Scotland, where Murdoch lived, to deliver a personal apology, and also presented a £5000 donation to Dalbeattie High School to boost the school's William Murdoch Memorial Prize. Cameron apologized on the DVD commentary, but stated that there were officers who fired gunshots to enforce the "women and children first" policy. According to Cameron, his depiction of Murdoch is that of an "honorable man", not of a man "gone bad" or of a "cowardly murderer". He added, "I'm not sure you'd find that same sense of responsibility and total devotion to duty today. This guy had half of his lifeboats launched before his counterpart on the port side had even launched one. That says something about character and heroism."
* Jonathan Phillips as Second Officer Charles Lightoller.<ref name="Marsh&Kirland1998p66" /> Lightoller took charge of the port side evacuation. In the film, Lightoller informs Captain Smith that it will be difficult to see icebergs without breaking water and, after the collision, suggests that the crew begin boarding women and children in the lifeboats. He is seen brandishing a gun and threatening to use it to keep order. He can be seen on top of Collapsible B when the first funnel collapses. Lightoller was the most senior officer to survive the disaster.
* Film producer Kevin De La Noy as Third Officer Herbert Pitman,<ref name="Marsh&Kirland1998p66" /> who survived the sinking and manned Lifeboat 5.
* Simon Crane as Fourth Officer Joseph Boxhall,<ref name="Marsh&Kirland1998p66" /> the officer in charge of firing flares and manning Lifeboat 2 during the sinking. He is shown on the bridge wings helping the seamen firing the flares.
* Ioan Gruffudd as Fifth Officer Harold Lowe,<ref name="Marsh&Kirland1998p66" /> the only officer to lead a lifeboat to retrieve survivors of the sinking from the icy waters. The film depicts Lowe rescuing Rose.
* Edward Fletcher as Sixth Officer James Moody,<ref name="Marsh&Kirland1998p66" /> the only junior officer to have died in the sinking. The film depicts Moody admitting Jack and Fabrizio onto the ship only moments before it departs from Southampton. Moody is later shown following Murdoch's orders to put the ship to full speed ahead, and informs Murdoch about the iceberg. He is last seen clinging to one of the davits on the starboard side after having unsuccessfully attempted to launch collapsible A.
* James Lancaster as Father Thomas Byles, a second-class passenger and a Catholic priest from England. He is portrayed praying and consoling passengers during the ship's final moments.
* Lew Palter and Elsa Raven as Isidor and Ida Straus. Isidor is a former owner of R.H. Macy and Company, a former congressman from New York, and a member of the New York and New Jersey Bridge Commission. During the sinking, the couple were offered seats on a lifeboat together. Isidor refused to go before all women and children had been evacuated, and urged his wife Ida to go ahead. Ida is portrayed refusing to board the lifeboat, saying that she will honor her wedding pledge by staying with Isidor. They are last seen lying on their bed, embracing each other as water fills their stateroom; the real Isidor and Ida Straus were also seen in an embrace, but were actually seated on chairs in the A Deck before being swept by waves as the ship made its final plunge.
* Martin Jarvis as Sir Cosmo Duff-Gordon, a Scottish baronet who is rescued in Emergency Boat No. 1. Boats 1 and 2 were emergency boats with a capacity of 40. Situated at the forward end of the boat deck, these were kept ready to launch in case of a person falling overboard. On the night of the disaster, Lifeboat 1 was the fourth to be launched, with 12 people aboard, including Duff-Gordon, his wife and her secretary. The baronet was much criticized for his conduct during the incident. It was suggested that he had boarded the emergency boat in violation of the "women and children first" policy, and that the boat had failed to return to rescue those struggling in the water. He offered five pounds to each of the lifeboat's crew, which those critical of his conduct viewed as a bribe. The Duff-Gordons at the time (and his wife's secretary in a letter written at the time and rediscovered in 2007) stated that there had been no women or children waiting to board in the vicinity of the launching of their boat; there is confirmation that lifeboat 1 of the ''Titanic'' was almost empty, and that First Officer Murdoch and Fifth Officer Lowe allowed Duff-Gordon and his wife and her secretary a place (simply to fill it) after they had asked if they could get on, alone with two other passengers. Duff-Gordon denied that his offer of money to the lifeboat crew represented a bribe. The British Board of Trade's inquiry into the disaster accepted Duff-Gordon's denial of bribing the crew, but maintained that, if the emergency boat had rowed towards the people who were in the water, it might very well have been able to rescue some of them.
* Rosalind Ayres as Lady Duff-Gordon, a world-famous fashion designer and Sir Cosmo's wife. She is rescued in Lifeboat 1 with her husband. They never lived down rumors that they had forbidden the lifeboat's crew to return to the wreck site in case they would be swamped.<ref>{{Cite web |title=Conduct of Sir Cosmo-Duff Gordon and Mr. Ismay |url=http://www.titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq11LDuff-Gordon01.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421173137/http://www.titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq11LDuff-Gordon01.php |archive-date=April 21, 2016 |access-date=January 2, 2006 |publisher=Titanic Inquiry Project}}</ref> Jarvis and Ayres are husband and wife in real life.
* Rochelle Rose as Noël Leslie, Countess of Rothes. The Countess is shown to be friendly with Cal and the DeWitt Bukaters. Despite being of a higher status in society than Sir Cosmo and Lady Duff-Gordon, she is kind, and helps row the boat and even looks after the steerage passengers.
* Scott G. Anderson as Frederick Fleet, the lookout who saw the iceberg. Fleet escapes the sinking ship aboard Lifeboat 6.
* Paul Brightwell as Quartermaster Robert Hichens, one of the six quartermasters and at the ship's wheel at the time of collision. He is in charge of lifeboat 6. He refuses to go back and pick up survivors after the sinking.
* Martin East as Reginald Lee, the other lookout in the crow's nest. He survives the sinking.
[[File:Jack_George_Phillips.jpg|thumb|192x192px| Jack Phillips, babban mai samar da mara waya {{'}} ''Titanic'']]
* Gregory Cooke a matsayin Jack Phillips, babban jami'in sadarwa mara waya wanda Kyaftin Smith ya umarce shi da ya aika da sakon gaggawa bayan ya ji labarin kafuwar jirgin.
* Craig Kelly a matsayin Harold Bride, kamfanin sadarwa na biyu {{'}} ''Titanic'' mara waya.
* Liam Tuohy a matsayin Babban Baker Charles Joughin . Mai yin burodi ya bayyana yana taimaka wa Rose ta miƙe tsaye bayan ta faɗi, tana bin ta da Jack zuwa bayan jirgin, kuma a ƙarshe ta rataye kan shingen jirgin yayin da yake nutsewa, tana shan giyar brandy daga kwalba. A bisa ga shaidar Joughin ta gaske, ya hau jirgin ya sauka ya shiga cikin ruwa ba tare da ya jike gashin kansa ba. Ya kuma yarda cewa bai ji sanyi sosai ba, yana danganta hakan da barasa (kodayake barasa, a zahiri, tana ƙara haɗarin kamuwa da rashin isasshen iskar oxygen). <ref>{{Cite web |year=1999 |title=British Wreck Commissioner's Inquiry: Day 6 |url=http://www.titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq06Joughin01.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921001504/http://www.titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq06Joughin01.php |archive-date=September 21, 2017 |access-date=August 3, 2010 |publisher=Titanic Inquiry Project}}</ref> A wani wuri da aka goge, an nuna shi yana jefa kujerun bene a cikin ruwa, kafin ya sha abin sha daga kwalbarsa. <ref>{{Cite web |last=Tyler |first=Adrienne |date=August 22, 2021 |title=Titanic Deleted Scenes Honor The Best True Stories Cut From The Movie |url=https://screenrant.com/titanic-movie-deleted-cut-scenes-true-stories/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307114920/https://screenrant.com/titanic-movie-deleted-cut-scenes-true-stories/ |archive-date=March 7, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=Screen Rant |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=June 9, 2014 |title=Titanic - Deleted Scene - Boat Six Won't Return [HD] |url=https://www.youtube.com/watch?v=JiHCMp8C3KY&t=114s |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307115929/https://www.youtube.com/watch?v=JiHCMp8C3KY&t=114s |archive-date=March 7, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=YouTube}}</ref>
* Terry Forrestal a matsayin Babban Injiniya Joseph G. Bell : Bell da mutanensa sun yi aiki a duk lokacin da wutar ke nutsewa don kiyaye fitilun da wutar lantarki domin alamun damuwa su fita. Fim ɗin ya nuna Bell da dukkan injiniyoyin sun mutu a cikin jirgin ''Titanic'' ; duk da haka, akwai shaidu da ke nuna cewa an saki wasu injiniyoyin su hau kan bene lokacin da ambaliyar ta yi tsanani. Greaser Frederick Scott ya shaida cewa ya ga injiniyoyi takwas tsakanin misalin karfe 1:50 da 1:55 Ina tsaye a kan keken lantarki da ke kan jirgin ruwa na farko; a lokacin, duk jiragen ceton sun ɓace. <ref>{{Cite web |date=May 10, 1912 |title=Day 6 - Testimony of Frederick Scott (Greaser, SS Titanic) |url=https://www.titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq06Scott02.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106101508/https://www.titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq06Scott02.php |archive-date=January 6, 2021 |access-date=April 9, 2020 |website=British Wreck Commissioner's Inquiry}}</ref>
* Derek Lea a matsayin Frederick Barrett : Barrett shine babban jirgin ruwa mai saukar ungulu a cikin ''Titanic'' ; ya ɗauki nauyin jirgin ruwa mai lamba 13 gaba ɗaya, wanda jirgin ruwa mai lamba 15 ya kusan nitsewa yayin da aka saukar da su a lokaci guda. {{Sfn|Lubin|1999}}
=== Kameos ===
Akwai ma'aikatan jirgin ''Akademik Mstislav Keldysh'' da dama da suka bayyana, ciki har da Anatoly Sagalevich, wanda ya ƙirƙiri kuma matukin jirgin ''Mir'' mai sarrafa kansa. Van Ling ya nuna ainihin wanda ya tsira daga hatsarin jirgin ruwa na kasar Sin Fang Lang ; labarinsa ya zaburar da Cameron wajen shirya wani shirin fim mai suna ''The Six'', wanda ya dogara ne akan wasu 'yan kasar Sin da suka tsira daga hatsarin jirgin ruwa da ya nutse. Anders Falk, wanda ya ɗauki fim ɗin shirin gaskiya game da shirye-shiryen fim ɗin ga ƙungiyar tarihi <nowiki><i id="mwAi8">ta Titanic</i></nowiki>, ya yi fim mai ban mamaki a matsayin ɗan ƙasar Sweden wanda Jack Dawson ya haɗu da shi lokacin da ya shiga gidansa; Edward Kamuda da Karen Kamuda, shugaba kuma mataimakin shugaban ƙungiyar a lokacin, waɗanda suka yi aiki a matsayin masu ba da shawara kan fina-finai, an yi musu ƙarin bayani.
== Samarwa ==
=== Kafin samarwa ===
[[File:JAMES_CAMERON_2000.jpg|thumb| Darakta, marubuci kuma furodusa James Cameron ( ''wanda aka ɗauki hotonsa a shekarar 2000'' )]]
{{Quote box|The story could not have been written better had it been fiction{{nbsp}}...The juxtaposition of rich and poor, the [[gender roles]] played out unto death ([[Women and children first|women first]]), the stoicism and nobility of a bygone age, the magnificence of the great ship matched in scale only by the folly of the men who drove her hell-bent through the darkness. And above all the lesson: that life is uncertain, the future unknowable{{nbsp}}... the unthinkable possible.|3=—James Cameron<ref name="foreword">Marsh and Kirkland, pp. v–xiii</ref><ref>{{cite news|url=https://www.foxnews.com/opinion/read-an-excerpt-from-james-camerons-titanic|title=Read an excerpt from James Cameron's -- 'Titanic'|website=[[Fox News]]|access-date=May 7, 2015|archive-date=February 19, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219023621/https://www.foxnews.com/opinion/read-an-excerpt-from-james-camerons-titanic|url-status=live}}</ref>|salign=|width=250px|align=right}}Cameron ya daɗe yana sha'awar jiragen ruwa na ƙera jiragen ruwa kuma ya ji ''Titanic'' a matsayin " [[Tsaunin Everest|Dutsen Everest]] na jiragen ruwa na ƙera jiragen ruwa". Ya kusa wuce lokacin rayuwarsa lokacin da ya ji zai iya yin la'akari da balaguron ƙasa, amma ya kasa yin nazarin rayuwar da ya juya daga lokacin da ya sauya daga kimiyya zuwa fasaha a kwaleji. Bayan an yi wani fim na IMAX, ''Titanica'' (1992), daga hotunan jirgin ''Titanic'', Cameron ya nemi tallafin kuɗi daga Hollywood don tafiyarsa. Ya ce sha'awar ganin jirgin ruwan da ya kife ya fi motsa shi fiye da yin fim. <ref name="www.playboy.com" />
Cameron ya rubuta rubutun fim ɗin ''Titanic'', ya haɗu da shugabannin Fox na ƙarni na 20, ciki har da Peter Chernin, kuma ya sanya shi a matsayin " ''Romeo da Juliet'' a kan ''Titanic'' ". Cameron ya ce shugabannin jami'o'in ba su gamsu da damar kasuwanci ba, kuma maimakon haka sun yi fatan ganin an yi wasannin kwaikwayo irin na fina-finansa na baya. <ref name="www.ew.com">{{Cite magazine|url-status=1–7}}</ref> Sun amince da aikin kamar yadda suke fatan samun dangantaka mai tsawo da Cameron. <ref name="www.ew.com" /> <ref name="www.media-awareness.ca">{{Cite web |title=James Cameron's Titanic |url=http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609180647/http://www.media-awareness.ca/english/resources/educational/teachable_moments/deconstructing_titanic_6.cfm |archive-date=June 9, 2011 |access-date=January 24, 2010 |publisher=[[Media Awareness Network]]}}</ref> <ref name="www.industrycentral.net">{{Cite web |last=Schultz |first=Rick |title=James Cameron tells the astonishing story of Titanic, his breathtaking labor of love |url=http://www.industrycentral.net/director_interviews/JC01.HTM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206150228/http://www.industrycentral.net/director_interviews/JC01.HTM |archive-date=February 6, 2010 |access-date=January 23, 2010 |publisher=industrycentral.net}}</ref>
Cameron ya shawo kan Fox ya tallata fim ɗin bisa ga tallan da aka yi masa ta hanyar harba jirgin ''Titanic'', kuma ya shirya nutsewa da dama a cikin shekaru biyu. Ya kuma shawo kan Fox cewa harbin ainihin jirgin, maimakon kwaikwayonsa da tasirin musamman, zai samar da daraja: "Za mu iya yin [hotunan] da samfura masu kyau da hotunan sarrafa motsi da CG da duk waɗannan, wanda zai kashe adadin kuɗi X - ko kuma za mu iya kashe X da kashi 30 cikin ɗari mu je mu harbi ainihin jirgin."
=== Hotunan ƙarƙashin teku ===
Ma'aikatan jirgin sun harbi jirgin da ke Tekun Atlantika sau 12 a shekarar 1995. Aikin yana da haɗari, domin matsin lamba na ruwa zai iya kashe ma'aikatan jirgin idan akwai ƙaramin lahani a cikin tsarin da ke nutsewa. <ref name="www.media-awareness.ca" /> Bugu da ƙari, mummunan yanayi ya hana Cameron samun bidiyo. <ref name="www.media-awareness.ca" /> A wani nutsewa, ɗaya daga cikin jiragen ruwa masu nutsewa ta yi karo da jirgin ''Titanic'', {{'}} ta lalata dukkan jiragen biyu, ta kuma bar tarkacen murfin propeller ɗin a warwatse a saman ginin. Kan bango na waje na gidan kyaftin ya ruguje, inda ya fallasa cikin gidan, kuma yankin da ke kusa da ƙofar shiga babban matattakalar ya lalace.
Sauka zuwa wurin ya jaddada wa ma'aikatan jirgin cewa bala'in ''Titanic'' ba kawai labari ne na almara ba, amma wani lamari ne na gaske wanda ya haifar da asarar rayuka. Cameron ya ce: "Yayin da kake aiki a kusa da jirgin na tsawon lokaci, za ka ji irin baƙin cikin da rashin adalci da ke tattare da shi, da kuma saƙon da ke tattare da shi." Ya ji "babban nauyi" na isar da saƙon motsin rai na labarin, domin ya san cewa ba za a taɓa samun wani mai shirya fina-finai da zai ziyarci wurin da hatsarin ya faru ba. <ref name="www.industrycentral.net" />
=== Rubutu ===
Bayan ɗaukar hotunan da aka ɗauka a ƙarƙashin ruwa, Cameron ya fara rubuta rubutun. Yana son girmama mutanen da suka mutu, kuma ya shafe watanni shida yana bincike kan ma'aikatan {{'}} ''Titanic'' da fasinjoji. Ya ƙirƙiri cikakken jadawalin abubuwan da suka faru a tafiyar da kuma nutsewar jirgin kuma ya sa masana tarihi suka tabbatar da hakan. Tun daga farkon ɗaukar hoton, ƙungiyar ta sami "hoton da ke bayyana" abin da ya faru a cikin jirgin. Cameron ya ce, "Wannan ya sa wannan ya zama mafi girma ta wata hanya - ya ɗaukaka fim ɗin a wata ma'ana. Muna son wannan ya zama cikakken hangen nesa na wannan lokacin a tarihi kamar dai kun koma cikin injin lokaci kuma kun ɗauki shi." <ref name="www.eyeforfilm.co.uk" /> Cameron ya samu karbuwa daga fim din ''A Night to Remember'', fim din Birtaniya na shekarar 1958 game da ''Titanic'' wanda ya gani tun yana matashi. Ya kwafi wasu tattaunawa da abubuwan da suka faru cikin sauƙi, ciki har da ƙungiyar fasinjoji masu rai a cikin sitiyari, <ref>{{Cite journal |last=Cramer |first=Steve |date=2017 |title=Neoliberal and Social Democratic Versions of History, Class and Ideology in James Cameron's ''Titanic'' and Roy Baker's ''A Night to Remember'' |url=https://openjournals.library.sydney.edu.au/SSE/article/view/12639 |url-status=live |journal=Sydney Studies in English |publisher=Sydney Studies |volume=43 |page=117 |s2cid=165242268 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629005133/https://openjournals.library.sydney.edu.au/SSE/article/view/12639 |archive-date=June 29, 2023 |access-date=June 29, 2023}}</ref> da mawaƙa suna wasa a kan bene yayin da jirgin ke nutsewa. <ref name="five" />
Cameron ya ji cewa nitsewar ''Titanic'' "kamar wani babban labari ne da ya faru da gaske", amma kuma abin da ya faru ya zama kawai labarin ɗabi'a ; fim ɗin zai bai wa masu kallo ƙwarewar rayuwa ta tarihi. Brock Lovett, mai farautar dukiya, ya wakilci waɗanda ba su taɓa alaƙa da yanayin ɗan adam na bala'in ba. Ya yi imani cewa soyayyar Jack da Rose za ta zama abin da ya fi jan hankali: idan aka lalata soyayyarsu a ƙarshe, masu kallo za su yi makokin rashin. Ya ce: "Duk fina-finana labaran soyayya ne, amma a ''Titanic'' na sami daidaito. Ba fim ɗin bala'i ba ne. Labarin soyayya ne mai cike da tarihi na gaske." <ref name="www.industrycentral.net" /> Cameron ya ƙirƙiri halin Rose na zamani, wanda ya tsira daga ''Titanic'', don "ganin halin yanzu da na baya" kuma "ya haɗa mu ta hanyar tarihi". Ya tsara soyayyar da tsohuwar Rose don ta sa shekarun da suka gabata su zama abin mamaki da ban tausayi. Duk da cewa Winslet da Stuart sun yi imanin cewa Rose ta mutu a ƙarshe, Cameron ya ce, "Amsar dole ne ta kasance wani abu da kuke bayarwa da kanku, kowanne mutum ɗaya."
=== Tsarin ƙira a sikelin ===
[[File:TitanicBaja.jpg|alt=A ship resembling the Titanic is being built at a port with clear skies and small waves.|thumb| Sake gina ''Titanic'' . An samar da zane-zanen jirgin ne ta hannun mai ginin jirgin na asali kuma Cameron ya yi ƙoƙarin yin jirgin daidai gwargwado. <ref name="ewadmin">{{Cite web |last=ewadmin |date=August 13, 2014 |title=TITANIC, the Model |url=https://www.epoxyworks.com/index.php/titanic-the-model/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724131201/https://www.epoxyworks.com/index.php/titanic-the-model/ |archive-date=July 24, 2022 |access-date=April 21, 2022 |website=Epoxyworks |language=en-US}}</ref>]]
Harland &amp; Wolff, masu ' ''Titanic'', sun buɗe wa ma'aikatan tarihinsu na sirri, suna raba zane-zanen da aka yi zaton sun ɓace a baya. Fox ya mallaki {{Convert|40|acres}} na bakin teku a kudancin Playas de Rosarito a Mexico kuma ya fara gina sabon ɗakin studio a ranar 31 ga Mayu, 1996. Tankin sararin samaniya mai {{Convert|17|e6usgal|e6l}}an gina don wajen jirgin da aka sake ginawa, wanda ke samar da yanayin kallon teku mai digiri 270. An gina jirgin zuwa cikakken girma, amma Lamont ya cire sassan da ba a cika ba a kan babban ginin da kuma bene na rijiyar gaba don jirgin ya dace da tankin, sauran sassan kuma an cika su da samfuran dijital. Kwale-kwalen ceto da magudanar ruwa sun ragu da kashi goma cikin ɗari. Tekun jirgin ruwa da kuma A-deck suna aiki, amma sauran jirgin an yi masa fenti da ƙarfe. A cikinsa akwai wani {{Convert|50|ft|m}} dandamalin ɗagawa don jirgin ya karkata yayin jerin nutsewa. Tsawon {{Convert|60|ft|m}} Tsarin sashin baya na sashin baya na 1/8 ne mai ginin jirgin ruwa Jay Kantola ya tsara shi ta amfani da tsare-tsaren jirgin ruwan ' yar'uwar ''Titanic'' RMS Gasar Olympics . <ref name="ewadmin" /> Sama da samfurin akwai wani {{Convert|162|ft|m|-tall}} crane mai tsayin {{Convert|600|ft|m}} na layin dogo, wanda ke aiki a matsayin haɗin ginin gini, haske, da dandamalin kyamara.
Masu tsara kayayyaki sun sake gina ɗakunan ciki na ''Titanic'' bisa ga zane-zane na gaske da hotunan zamani. Babban Matakalar Tsakiya, wani wuri mai mahimmanci, an gina ta ne bisa ga babban aikin fasaha; duk da haka, an ƙarfafa ta da tsarin ƙarfe kuma an ƙara girmanta da kashi 30% fiye da na asali don haɓaka kyawun gani da kuma sauƙaƙe ɗaukar hoto. Masu sana'a daga Mexico da Birtaniya sun sassaka kayan ado na bango da kuma fenti bisa ga ƙirar ''Titanic'' ' asali. {{Rp|21}}Kafet, kayan daki, kayan daki, kayan haske, kujeru, kayan yanka da kayan kawa da aka yi wa ado da farin White Star Line a kowane yanki suna cikin abubuwan da aka sake ƙirƙira bisa ga ƙirar asali. <ref name="Marsh1997" /> {{Rp|35}}Dangane da cikin jirgin, ƙungiyar mai tsara kayayyaki ta Peter Lamont ta nemi kayan tarihi na wannan lokacin. Sabon jirgin yana nufin dole ne a yi kowane kayan aiki daga farko. Cameron ya yi hayar masana tarihi guda biyu ''na Titanic'', Don Lynch da Ken Marschall, don tabbatar da cikakkun bayanai na tarihi. <ref name="www.media-awareness.ca" />
=== Jerin 'yan wasa ===
Cameron ya ce yana buƙatar 'yan wasan su ji kamar suna cikin ''Titanic'', su sake farfaɗo da yanayinsa, sannan su "dauki wannan kuzarin su ba wa Jack ... wani mai fasaha wanda zai iya sa zuciyarsa ta yi rawa". An yi la'akari da fitattun 'yan wasan kwaikwayo, ciki har da Chris O'Donnell da Stephen Dorff, amma Cameron ya ji sun tsufa sosai ga ɗan shekara 20. <ref name="www.ew.com" /> <ref name="www.media-awareness.ca" /> [[Tom Cruise]] yana da sha'awa, amma farashin da yake nema ya yi tsada sosai. <ref name="www.media-awareness.ca" /> Cameron ya yi la'akari da Jared Leto, amma ya ƙi yin gwaji. <ref>{{Cite web |last=Setoodeh |first=Ramin |date=April 4, 2012 |title=Leonardo DiCaprio or Kate Winslet: Which 'Titanic' Star Has the Better Career? |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2012/04/04/leonardo-dicaprio-or-kate-winslet-which-titanic-star-has-the-better-career.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107011441/http://www.thedailybeast.com/articles/2012/04/04/leonardo-dicaprio-or-kate-winslet-which-titanic-star-has-the-better-career.html |archive-date=November 7, 2016 |access-date=April 23, 2012 |website=[[The Daily Beast]] |publisher=[[The Newsweek Daily Beast Company]]}}</ref> Billy Crudup yana cikin jerin 'yan takarar da aka zaɓa kuma an nemi ya yi gwaji, amma ya ƙi amincewa saboda ba shi da sha'awa kuma ya zaɓi ya fito a cikin fim ɗin ''Without Limits'' (1998). A shekarar 2000, Crudup ya ce fim ɗin ba zai yi nasara ba idan da ya fito a ciki. <ref>{{Cite web |last=Shaw |first=William |date=February 3, 2002 |title=Still the next big thing |url=https://www.theguardian.com/film/2002/feb/03/features.magazine |access-date=June 10, 2026 |via=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kennedy |first=Mark |title=Actor Crudup specializes in dark roles Almost 'Titanic' superstar, he's in no hurry for hype |url=https://www.oklahoman.com/story/news/2000/07/16/actor-crudup-specializes-in-dark-roles-almost-titanic-superstar-hes-in-no-hurry-for-hype/62190092007/ |access-date=June 10, 2026 |website=The Oklahoman}}</ref> Jeremy Sisto ya ɗauki jerin gwaje-gwajen allo tare da Winslet da wasu 'yan wasan kwaikwayo uku suna fafatawa don rawar Rose. Mark Wahlberg ya gana da Cameron don tattauna batun amma Cameron bai nuna sha'awa ba. Matthew McConaughey, <ref name="auto">{{Cite web |title=What I'm Hearing: Ellison-Warners Buzz, Paramount-Yaccarino Flirtation, 'Heat 2' Crunch & Aniston's Apple Issue |url=https://puck.news/newsletter_content/what-im-hearing-ellison-warners-buzz-paramount-yaccarino-flirtation-heat-2-crunch-anistons-apple-issue/ |access-date=June 10, 2026 |website=Puck.news}}</ref> Ethan Hawke, <ref>{{Cite web |last=Frank |first=Alex |date=September 1, 2025 |title=How Ethan Hawke found the sweet spot |url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/ethan-hawke-interview-2025 |access-date=November 4, 2025 |website=British GQ |language=en-GB}}</ref> [[Christian Bale]], <ref>{{Cite web |last=Stephenson |first=Cassidy |date=May 21, 2022 |title=Why Christian Bale Declared Leonardo DiCaprio His Nemesis |url=https://www.cbr.com/christian-bale-leonardo-dicaprio-movie-nemesis-explained/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428040411/https://www.cbr.com/christian-bale-leonardo-dicaprio-movie-nemesis-explained/ |archive-date=April 28, 2023 |access-date=November 4, 2025 |website=CBR |language=en}}</ref> da Paul Rudd suma sun yi gwajin gwaji. <ref>{{Cite web |last=Conner Schwerdtfeger |date=March 17, 2016 |title=Why Paul Rudd Wanted The Lead Role In Titanic So Badly |url=https://www.cinemablend.com/new/Why-Paul-Rudd-Wanted-Lead-Role-Titanic-So-Badly-119157.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250930181838/https://www.cinemablend.com/new/Why-Paul-Rudd-Wanted-Lead-Role-Titanic-So-Badly-119157.html |archive-date=September 30, 2025 |access-date=November 4, 2025 |website=Cinemablend |language=en}}</ref> An yi watsi da McConaughey saboda ya ƙi canza wasansa na Kudu . <ref name="auto" />
Daraktan shirya fina-finai, Mali Finn, ya jawo hankalin Cameron ga Leonardo DiCaprio, wanda a lokacin yana da shekaru 21. <ref name="www.ew.com" /> Da farko, DiCaprio bai so rawar ba kuma ya ƙi karanta yanayin soyayyarsa na farko. Cameron ya ce, "Ya karanta shi sau ɗaya, sannan ya fara yin wasa da shi, kuma ban taɓa sa shi ya sake mai da hankali a kai ba. Amma na ɗan lokaci kaɗan, wani haske ya sauko daga sama ya haskaka dajin." Cameron ya yi imani da iyawar DiCaprio kuma ya ce masa, "Duba, ba zan sa wannan mutumin ya yi tunani da tunani ba. Ba zan yi masa wani abu da zai sa shi ya yi kasala da duk abin da kake so ba." Cameron ya yi hasashen halin kamar wanda James Stewart ko Gregory Peck suka taka. <ref name="www.ew.com" /> Bayan ta gwada DiCaprio a talabijin, Winslet ta yi matukar mamaki, sai ta yi wa Cameron rada, "Yana da kyau. Ko da ba ka zaɓe ni ba, ka zaɓe shi." <ref name="www.ew.com" /> DiCaprio ya ƙi amincewa da rawar da ya taka a fim ɗin ''Boogie Nights'' (1997) don ya fito a fim ''ɗin Titanic.'' A shekarar 2025, ya ce ya yi nadamar wannan shawarar, yana mai cewa ''Boogie Nights'' "fim ne mai zurfi na tsararrakina". <ref>{{Cite web |last=Sharf |first=Zack |date=August 14, 2025 |title=Leonardo DiCaprio Says 'My Biggest Regret' Is Turning Down 'Boogie Nights' Offer 30 Years Ago |url=https://variety.com/2025/film/news/leonardo-dicaprio-regrets-boogie-nights-offer-1236488229/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913175152/https://variety.com/2025/film/news/leonardo-dicaprio-regrets-boogie-nights-offer-1236488229/ |archive-date=September 13, 2025 |access-date=September 2, 2025 |website=Variety}}</ref>
Cameron ya bayyana Rose a matsayin "irin Audrey Hepburn ". Kamar yadda ya faru da DiCaprio, Finn ya jawo hankalin Cameron ga Winslet. An yi la'akari da [[Gwyneth Paltrow]], Winona Ryder, Claire Danes (waɗanda suka yi aiki tare da DiCaprio a cikin ''Romeo + Juliet'' a shekarar da ta gabata), Gabrielle Anwar, da Reese Witherspoon don wannan rawar. {{Efn|Attributed to multiple references:<ref name="www.ew.com" /><ref name="www.forbes.com">{{cite news |date=February 25, 2009 |title=Star Misses. Nicole Kidman in "The Reader"? Gwyneth Paltrow aboard "Titanic"? How some of the biggest names in Hollywood lost out on some of its biggest roles. |url=https://www.forbes.com/2009/02/25/nicole-kidman-gwyneth-paltrow-kate-winslet-business-media_star_misses.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104103436/http://www.forbes.com/2009/02/25/nicole-kidman-gwyneth-paltrow-kate-winslet-business-media_star_misses.html |archive-date=November 4, 2015 |access-date=January 22, 2010 |work=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{cite web |date=June 22, 2012 |title='Titanic' Casting: What Other Stars Were Considered For James Cameron's Masterpiece? |url=https://www.huffingtonpost.com/2012/06/22/titanic-casting-james-cameron-christian-bale_n_1619006.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313200613/http://www.huffingtonpost.com/2012/06/22/titanic-casting-james-cameron-christian-bale_n_1619006.html |archive-date=March 13, 2016 |access-date=March 21, 2016 |work=[[Huffington Post]]}}</ref><ref name="women.timesonline.co.uk">{{cite news |last=Warrington |first=Ruby |date=November 29, 2009 |title=Claire Danes: the secretive starlet |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/celebrity/article6929555.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615145756/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/celebrity/article6929555.ece |archive-date=June 15, 2011 |access-date=January 22, 2010 |work=[[The Times]] |location=London}}</ref>}} Lokacin da suka ƙi amincewa da shi, inda Paltrow ya zaɓi ya fito a cikin ''Great Expectations'' (1998) kuma 'yan Denmark sun ji bai dace da ita ba, Winslet ta yi kamfen don wannan rawar. Ta aika wa Cameron takardun bayanai na yau da kullun daga Ingila, wanda hakan ya sa Cameron ya gayyace ta zuwa Hollywood don yin gwaji. Da farko bai da tabbas ko da bayan gwajin ta na allo ya burge shi. <ref name="www.ew.com" /> <ref>{{Cite web |date=May 30, 1998 |title=SPOTLIGHT ON GWYNETH PALTROW SLEEK ACTRESS PERFECT FOR SOPHISTICATED ROLE IN HITCHCOCK UPDATE |url=https://www.mcall.com/1998/05/30/spotlight-on-gwyneth-paltrow-sleek-actress-perfect-for-sophisticated-role-in-hitchcock-update/ |access-date=June 10, 2026 |website=Mcall.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=January 29, 2020 |title=Claire Danes Turned Down The Role Of Rose In 'Titanic' And Now She's Explained Why |url=https://www.elle.com/uk/life-and-culture/culture/a30698168/claire-danes-titanic-leonardo-dicaprio/ |access-date=June 10, 2026 |website=Elle.com}}</ref> Winslet ya aika wa Cameron fure guda ɗaya mai kati mai suna "From Your Rose", sannan ya yi masa rakiya ta waya. "Ba ka fahimta ba!" ta roƙi wata rana lokacin da ta same shi ta wayar hannu da wayan sa kirar Humvee . "Ni ce Rose! Ban san dalilin da yasa kike ganin wani ba!" Dagewarta da baiwarta daga ƙarshe sun shawo kansa ya yi mata fintinkau. <ref name="www.ew.com" /> Cameron ya ce Winslet "tana da abin da kike nema" kuma akwai "wani hali a fuskarta, a idanunta" wanda "ya san mutane za su shirya su yi tafiya mai nisa da ita". Winslet ya ce game da Rose: "Tana da abubuwa da yawa da za ta bayar, kuma tana da zuciya mai buɗewa. Kuma tana son bincika da kuma yin kasada a duniya, amma tana [jin] hakan ba zai faru ba." <ref name="Making of" />
A lokacin da take da shekaru 87, dole ne a gyara Gloria Stuart don ta yi kama da tsohuwa saboda rawar da tsohuwar Rose ta taka. <ref name="www.media-awareness.ca" /> Cameron ya umurci Finn da ya "nemo 'yan wasan kwaikwayo da suka yi ritaya daga Zamanin Zinare na shekarun 30 zuwa 40 ". <ref name="www.industrycentral.net" /> Cameron bai san ko wanene Stuart ba. An kuma yi la'akari da Fay Wray, amma Cameron ya ce, "[Stuart] ta kasance mai son sa sosai, kuma mai haske, kuma tana da babban ruhi. Kuma na ga alaƙar da ke tsakanin ruhinta da ruhin [Winslet]. Na ga wannan ''farin ciki'' a cikin duka biyun, har na yi tunanin masu sauraro za su iya yin wannan tsalle-tsalle na fahimta cewa mutum ɗaya ne." <ref name="www.industrycentral.net" />
Cameron ya yi la'akari da Michael Biehn a matsayinsa na Cal Hockley, wanda ya yi aiki tare da shi a baya a cikin shirin ''The Terminator, Aliens'', da ''The Abyss'', kafin ya miƙa shi ga Matthew McConaughey. <ref name="www.media-awareness.ca" /> Rob Lowe ya ce shi ma ya bi sahun. Reba McEntire ta ƙi amincewa da matsayin Margaret Brown saboda ya saɓa wa jadawalin yawon shakatawarta.
=== Yin fim ===
An fara ɗaukar manyan hotunan ne a ranar 31 ga Yuli, 1996, <ref name="filmingdate">{{Cite web |title=Titanic (1997) - IMDb |url=http://www.imdb.com/title/tt0120338/locations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209003138/https://www.imdb.com/title/tt0120338/locations |archive-date=February 9, 2023 |access-date=November 6, 2022 |website=[[IMDb]]}}</ref> a Dartmouth, Nova Scotia . An ɗauki hotunan balaguron zamani a cikin jirgin ''Akademik Mstislav Keldysh'' . A watan Satumba, an mayar da kayan aikin zuwa sabon ginin Fox Baja Studios da ke Rosarito, Mexico, inda aka gina cikakken samfurin ''Titanic'' . <ref name="heart" /> An gina benen bayan gida a kan wani abin ɗagawa wanda zai iya tashi daga sifili zuwa digiri 90 cikin ƴan daƙiƙa, daidai lokacin da bayan jirgin ya tashi yayin nutsewa. Domin kare lafiyar 'yan wasan kwaikwayo, an yi kayan tallafi da yawa da robar kumfa. Zuwa ranar 15 ga Nuwamba, ana ɗaukar hotunan wuraren da aka ɗauki hoton jirgin. <ref name="timelapse" /> Cameron ya gina ''jirgin Titanic'' ɗinsa a gefen tauraro yayin da wani bincike da aka yi kan bayanai game da yanayi ya nuna cewa iska ce da ta mamaye arewa daga kudu, wadda ta hura hayakin bututun bayan ta. Wannan ya haifar da matsala wajen harba bindigar jirgin sama lokacin da ya tashi daga [[Southampton]], yayin da yake tsayawa a gefen tashar jiragen ruwa . Dole ne a sauya aiwatar da umarnin da aka rubuta, da kuma kayan daki da kayan sawa; misali, idan wani ya yi tafiya zuwa dama a cikin rubutun, dole ne ya yi tafiya zuwa hagu yayin daukar hoto. A lokacin da aka kammala aikin fim ɗin, an juya shi zuwa ga hanyar da ta dace. An ɗauki wani mai horar da 'yan wasan kwaikwayo na cikakken lokaci don ya koyar da 'yan wasan kwaikwayo yadda ake ɗabi'un manyan mutane a shekarar 1912. <ref name="www.media-awareness.ca" /> Duk da haka, masu suka da dama sun lura da rashin daidaituwar ra'ayi.
[[File:Kate-winslet_titanic_movie_pencil-drawing.jpg|alt=A pencil-drawing sketch depicting a woman with a somewhat stern face lying on a chair and pillow naked, only wearing a diamond necklace. From the breast down the picture is cut off.|left|thumb| Zanen Cameron na Rose sanye da Zuciyar Teku. Wurin ya kasance ɗaya daga cikin hotunan farko, domin ba a shirya babban shirin ba. <ref name="www.industrycentral.net" />]]
Cameron ya zana hoton Rose na Jack; Winslet ya yi hoton sanye da kayan wanka. <ref>{{Cite web |last=Huff |first=Lauren |date=February 9, 2023 |title=James Cameron is really the one sketching naked Rose in 'Titanic' |url=https://ew.com/movies/james-cameron-drew-rose-sketch-titanic/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204145304/https://ew.com/movies/james-cameron-drew-rose-sketch-titanic/ |archive-date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |website=EW.com |language=en}}</ref> Cameron ya ji cewa lamarin yana da yanayin danniya da 'yanci: "Ka san abin da yake nufi a gare ta, 'yancin da take ji dole ne ya kasance. Yana da ɗan daɗi saboda wannan dalili," in ji shi. <ref name="The Telegraph-2011" /> <ref name="www.industrycentral.net" /> Wurin zane-zane shine wurin farko da DiCaprio da Winslet suka haɗu tare. Cameron ya ce: "Ba ta kowace irin ƙira ba ce, kodayake ban iya tsara ta da kyau ba. Akwai tsoro da kuzari da kuma shakku a cikinsu. Sun yi atisaye tare, amma ba su yi komai tare ba. Da a ce ina da zaɓi, da na fi so in ƙara zurfafa cikin jikin harbin." Cameron ya ce shi da tawagarsa "suna ƙoƙarin nemo abubuwan da za su ɗauka" saboda manyan shirye-shiryen "ba su shirya ba tsawon watanni, don haka muna ta fafutukar cike duk abin da za mu iya samu don ɗaukar fim." Cameron ya ji cewa yanayin ƙarshe ya yi aiki sosai. <ref name="www.industrycentral.net" />
Hotunan wani abu ne mai wahala wanda "ya ƙara wa Cameron suna mai ban tsoro a matsayin "mutumin da ya fi kowa ban tsoro a Hollywood". Ya shahara a matsayin "mai son kammalawa mai wahala" da kuma "mai kururuwa mai girman decibel 300," Kyaftin Bligh na zamani mai megaphone da walkie-talkie, yana saukowa a fuskokin mutane a kan 162 ft crane." Winslet ta yi ƙashi a gwiwar hannunta yayin da take ɗaukar fim ɗin kuma tana cikin fargabar cewa za ta nutse a cikin tankin ruwa mai nauyin galan miliyan 17 (lita miliyan 64) wanda jirgin zai nutse a ciki. Ta ce wani lokacin tana jin tsoron fushin Cameron kuma yana yi wa ma'aikatan jirgin ihu cikin fushi. <ref name="entertainment.timesonline.co.uk" /> Bill Paxton ya saba da ɗabi'ar Cameron a fannin aiki tun daga lokacin da ya fara aiki, kuma ya ce: "Akwai mutane da yawa a wurin. Jim ba ɗaya daga cikin waɗannan mutanen da ke da lokacin da za su iya lashe zukata da tunani ba ne." <ref name="entertainment.timesonline.co.uk" /> Ma'aikatan jirgin sun ji Cameron yana da mugun hali na daban kuma sun yi masa lakabi da "Mij" (Jim ya rubuta a baya). <ref name="entertainment.timesonline.co.uk" /> Da yake mayar da martani ga sukar, Cameron ya ce, "Yin fim yaƙi ne. Babban yaƙi tsakanin kasuwanci da kyau." <ref name="entertainment.timesonline.co.uk" /> Ma'aikatan jirgin sama sama da 800 ne suka yi aiki a fim ɗin.
A ranar 9 ga Agusta, 1996, a lokacin da ake harbin wani mutum da aka sani da ''Akademik Mstislav Keldysh'' a Kanada, wani mutum da ba a san ko waye ba, wanda ake zargin yana cikin ma'aikatan jirgin, ya saka maganin da ke raba jiki da Cameron da wasu mutane daban-daban suka ci a wani dare a Dartmouth, Nova Scotia . <ref name="www.ew.com" /> Ya tura mutane sama da 50 zuwa asibiti. <ref name="PCP" /> <ref name="unsolvedmystery" /> Paxton da Cameron sun ci miyar suka tafi asibiti, duk da haka, Paxton ya yanke shawarar tafiya, yana gaya wa Cameron, "Jim, ba zan je nan ba, wannan bedlam ne. Zan... koma wurin da ake yin wasan in sha giya kawai." <ref>{{Cite web |date=June 17, 2015 |title=A case of beer? Bill Paxton reveals his remedy for 'Titanic's' PCP-laced chowder |url=https://www.latimes.com/entertainment/gossip/la-et-mg-bill-paxton-pcp-laced-chowder-remedy-titanic-larry-king-20150617-htmlstory.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311051144/https://www.latimes.com/entertainment/gossip/la-et-mg-bill-paxton-pcp-laced-chowder-remedy-titanic-larry-king-20150617-htmlstory.html |archive-date=March 11, 2024 |access-date=March 11, 2024 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> Ɗan wasan kwaikwayo Lewis Abernathy ya ce "akwai mutane da ke yawo a kusa, ba sa cikinsa kwata-kwata. Wasu daga cikinsu sun ce suna ganin alamun cutar ƙwannafi da kuma masu tabin hankali." <ref name="www.ew.com" /> Cameron ya yi amai kafin maganin ya yi ƙarfi sosai. Abernathy ta yi mamakin yadda yake kallonta. "Ido ɗaya ya yi ja gaba ɗaya, kamar idon Terminator . Ɗalibi, babu iris, ja beet. Ɗayan idon ya yi kama da yana shaƙar manne tun yana ɗan shekara huɗu." <ref name="www.ew.com" /> Ma'aikatar Lafiya ta Nova Scotia ta tabbatar da cewa miyar ta ƙunshi PCP a ranar 27 ga Agusta, kuma Hukumar 'Yan Sanda ta Yankin Halifax ta sanar da gudanar da bincike kan laifuka washegari. An rufe binciken a watan Fabrairun 1999. <ref>{{Cite web |last=Jacobs |first=Matthew |date=December 19, 2022 |title=25 Years Later, No One Knows Who Spiked the Titanic Chowder |url=https://www.vulture.com/2022/12/25-years-later-no-one-knows-who-spiked-the-titanic-chowder.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219210838/https://www.vulture.com/2022/12/25-years-later-no-one-knows-who-spiked-the-titanic-chowder.html |archive-date=December 19, 2022 |access-date=December 19, 2022 |website=Vulture |language=en-us}}</ref> Duk da cewa Cameron ya yi nuni da cewa wataƙila wani ma'aikacin jirgin da aka kora ne ya yi sanadiyyar gubar, amma ba a taɓa kama mutumin ba. <ref name="unsolvedmystery" />
An yi niyyar jadawalin ɗaukar fim ɗin ya ɗauki tsawon kwanaki 138 amma ya kai 160 (an kammala ɗaukar fim ɗin a hukumance a ranar 23 ga Maris, 1997). <ref name="filmingdate" /> Yawancin 'yan wasan kwaikwayo sun kamu da mura, mura, ko cututtukan koda bayan sun shafe sa'o'i suna cikin ruwan sanyi, ciki har da Winslet. Ta yanke shawarar ba za ta sake yin aiki da Cameron ba sai dai idan ta sami "kuɗi mai yawa". Wasu da dama sun bar shirin, kuma 'yan wasan kwaikwayo uku sun karya ƙashinsu, amma ƙungiyar 'Yan Wasan Kwaikwayo ta Screen Actors ta yanke shawara, bayan wani bincike, cewa babu wani abu da ke da haɗari game da shirin. <ref name="return" /> DiCaprio ya ce babu wani amfani idan ya ji yana cikin haɗari yayin ɗaukar fim. <ref>{{Cite web |date=June 11, 2008 |title=Leonardo DiCaprio Interviewed by Joe Leydon for "Titanic" |url=http://www.youtube.com/watch?v=eZPnEEtvXTU |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427162610/https://www.youtube.com/watch?v=eZPnEEtvXTU |archive-date=April 27, 2016 |access-date=August 3, 2010 |publisher=YouTube}}</ref> Cameron ya yi imani da ɗabi'ar aiki mai ƙwazo kuma bai taɓa neman afuwa ba game da yadda yake gudanar da wasanninsa. Ya ce:
{{Blockquote|I'm demanding, and I'm demanding on my crew. In terms of being kind of militaresque, I think there's an element of that in dealing with thousands of extras and big logistics and keeping people safe. I think you have to have a fairly strict methodology in dealing with a large number of people.<ref name="return" />}}
Kudin daukar fim din ya kai dala $200 miliyan, kusan $1 miliyan a kowace minti na lokacin allo. Manyan shugabannin Fox sun firgita suka kuma ba da shawarar a rage tsawon sa'a guda daga fim ɗin na tsawon sa'o'i uku. Sun yi jayayya cewa tsawaita tsawon zai nufin ƙarancin nunawa, don haka ƙarancin kuɗin shiga, duk da cewa dogayen fina-finai sun fi samun damar lashe kyautar Oscars . Cameron ya ƙi, yana gaya wa Fox, "Kana son yanke fim dina? Dole ne ka kore ni! Kana son korar ni? Dole ne ka kashe ni!" <ref name="www.ew.com" /> Shugabannin ba sa son sake farawa, domin hakan zai sa su rasa dukkan jarin da suka zuba. Da farko sun ƙi tayin Cameron na ya rasa rabonsa na ribar a matsayin wani abu mara amfani, domin sun yi hasashen cewa ribar ba za ta yiyu ba. <ref name="www.ew.com" /> Madadin haka, sun karɓi tayinsa na barin albashinsa na dala miliyan 8 da kuma rabonsa na ribar farko. Cameron ya ce: "A takaice dai, fim ɗin ya fi tsada fiye da ''T2'' da ''True Lies .'' Waɗannan fina-finan sun haura kashi bakwai ko takwas cikin ɗari daga kasafin kuɗin farko. ''Titanic'' ma tana da babban kasafin kuɗi a farko, amma ya haura fiye da haka. A matsayina na furodusa kuma darakta, ni ne ke ɗaukar alhakin studio ɗin da ke rubuta cekin, don haka na rage musu raɗaɗi. Na yi hakan a lokuta biyu daban-daban. Ba su tilasta mini in yi ba; sun yi farin ciki da na yi." <ref name="www.industrycentral.net" /> A watan Yulin 2024, Cameron ya ce [[Jon Landau|Jon Landau,]] wanda ya haɗu da furodusa, "ya sha wahala sakamakon matsin lambar da aka samu a ɗakin studio" lokacin da aka ƙera ''Titanic'' . A cewar Cameron, Landau "ya ba da dukkan ƙarfinsa don samar da lokaci da albarkatun da zan yi fim ɗin da na gani a cikin kaina". <ref name="cameronspeaksonlandau" />
Saboda damuwa game da hauhawar farashin fim ɗin, Fox ya so ya nemo wani ɗakin studio wanda zai ba shi kuɗi tare da kamfanin. Fox ya fara tuntubar Universal Pictures, domin sun karɓi haƙƙin rarrabawa na ƙasashen duniya ga Cameron's ''True Lies'' (1994) lokacin da farashin samarwa ya fara ƙaruwa; duk da haka, Universal za ta ƙi Fox. <ref>{{Cite web |last=<!-- not stated --> |date=December 8, 1997 |title=Cinema: Trying to Stay Afloat |url=https://time.com/archive/6731946/cinema-trying-to-stay-afloat/ |access-date=April 11, 2026 |website=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> Madadin haka, Fox da Paramount Pictures sun haɗu a watan Mayu na shekarar 1996 bayan nasarar da ɗakunan biyu suka samu wajen rarraba fim ɗin ''Braveheart'' na Mel Gibson (1995), kuma sun amince su haɗa kuɗi wajen rarraba fim ɗin tare da raba haƙƙin rarrabawa. A ƙoƙarin dawo da jarin da suka zuba na dala miliyan 135, Fox ya sayar da haƙƙin cikin gida ga Paramount a madadin Paramount, yana ba Fox ƙarin dala miliyan 65 don samarwa, yayin da yake riƙe haƙƙin ƙasashen duniya; Fox ya ci gaba da ɗaukar alhakin duk wani ƙarin kuɗaɗen da aka kashe a kasafin kuɗi, amma za su riƙe duk ribar da aka samu daga kowace kaya a matsayin wani ɓangare na yarjejeniyar da aka yi da Paramount. <ref>{{Cite web |last=Brew |first=Simon |date=April 15, 2020 |title=Titanic, and how Paramount Pictures got an incredible deal on the world's biggest film |url=https://filmstories.co.uk/features/titanic-and-how-paramount-pictures-got-an-incredible-deal-on-the-worlds-biggest-film/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620064606/https://filmstories.co.uk/features/titanic-and-how-paramount-pictures-got-an-incredible-deal-on-the-worlds-biggest-film/ |archive-date=June 20, 2024 |access-date=July 1, 2024 |website=Film Stories}}</ref> A tsakiyar nasarar da fim ɗin ya samu a harkar fina-finai, babban jami'in Fox, William Mechanic, ya ce: "Jim Cameron ya gaya mana cewa za mu iya yin fim mai tsada ko fim mai tsada wanda zai iya zama mai kyau. Mun yanke hukunci. Kuma mun yi zaɓi mafi kyau."
=== Bayan samarwa ===
==== Tasiri ====
Cameron yana son ya wuce iyakokin tasirin musamman, kuma ya yi rajistar Digital Domain da Pacific Data Images don ci gaba da ci gaban fasahar dijital da ya fara a ''The Abyss'' and ''Terminator 2: Judgment Day'' . Fina-finai da yawa da suka gabata game da ''Titanic'' sun ɗauki ruwa a hankali, waɗanda ba su yi kama da abin da ya gamsar ba. Cameron ya ƙarfafa ma'aikatansa su harbi jirginsu {{Convert|45|ft|m|-long}} ƙaramin jirgin kamar "muna yin talla don layin White Star". Bayan haka, an ƙara ruwa da hayaƙi na dijital, haka kuma an ɗauki ƙarin bayanai a kan matakin ɗaukar motsi . Mai kula da tasirin gani Rob Legato ya duba fuskokin 'yan wasan kwaikwayo da yawa, ciki har da kansa da 'ya'yansa, don ganin ƙarin 'yan wasan kwaikwayo na dijital da masu wasan kwaikwayo. Akwai kuma wani {{Convert|65|ft|m|-long}} samfurin bayan jirgin wanda zai iya karyewa biyu akai-akai, ƙaramin abu ɗaya tilo da za a yi amfani da shi a cikin ruwa. <ref name="unreality" /> Ga abubuwan da aka nuna a cikin injunan jirgin, an haɗa hotunan injunan SS <nowiki><span about="#mwt480" class="nowrap" data-cx="[{&quot;adapted&quot;:true,&quot;targetExists&quot;:true,&quot;mandatoryTargetParams&quot;:[],&quot;optionalTargetParams&quot;:[]}]" data-mw="{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;'&quot;,&quot;href&quot;:&quot;./Samfuri:'&quot;},&quot;params&quot;:{},&quot;i&quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBSM" style="padding-left:0.1em;" typeof="mw:Transclusion"><span typeof="mw:Entity">'</span></nowiki><nowiki></span></nowiki> <nowiki><i id="mwBSI">O'Brien</i></nowiki> da ƙananan firam ɗin tallafi, kuma an ɗauki hotunan 'yan wasan kwaikwayo a kan allon kore . Domin adana kuɗi, wurin shakatawa na aji na farko ƙaramin saiti ne da aka haɗa a cikin bangon kore a bayan 'yan wasan kwaikwayo. An niƙa ƙaramin ɗakin shakatawar don kwaikwayon lalata ɗakin da kuma samfurin sikelin wata hanya mai daraja ta farko da ruwa ya mamaye yayin da kyamarar ke fita.
[[File:Titanic_breaks_in_half.jpg|alt=The Titanic about to sink into the ocean, with the ship breaking into two parts and with smoke still coming out of the funnels.|left|thumb|300x300px| Ba kamar fina-finan da suka gabata ba, ''Titanic'' ya nuna jirgin yana karyewa biyu kafin ya nutse. Lamarin ya kasance labarin mafi yuwuwar sakamako.]]
{{Convert|5000000|usgal|L}} da aka haɗaAn yi amfani da tankin don nutsewa cikin ciki, inda za a iya karkatar da dukkan saitin cikin ruwa. Don nutsar da Babban Matakala, {{Convert|90000|usgal|L}} na ruwa an zuba a cikin saitin yayin da aka saukar da shi cikin tanki. Ba zato ba tsammani, ruwan saman ya tsage matattakalar daga tushe mai ƙarfi na ƙarfe, duk da cewa babu wanda ya ji rauni. {{Convert|744|ft|m|-long}} an saukar da rabin farko na jirgin ruwan ''Titanic'' cikin tanki, amma a matsayinsa na ɓangaren da ya fi nauyi a cikin jirgin, ya yi aiki a matsayin abin shaƙar girgiza a kan ruwa; don shigar da akwatin cikin ruwa, Cameron ya sa aka zubar da yawancin akwatin kuma ya fasa wasu tagogi na fasinja da kansa. Bayan sun nutse cikin ɗakin cin abinci, an shafe kwana uku ana ɗaukar hoton ROV na Lovett a cikin jirgin da ya faɗi a cikin jirgin a halin yanzu. An ɗauki hotunan abubuwan da suka faru a Tekun Atlantika mai sanyi a cikin {{Convert|350000|usgal|L}} tanki. An ƙirƙiri gawarwakin da suka daskare ta hanyar shafa foda wanda ke yin lu'ulu'u lokacin da aka fallasa shi ga ruwa, kuma an shafa kakin zuma a kan gashi da tufafi.
Wannan yanayi mai kyau, wanda ke nuna karyewar jirgin kai tsaye kafin ya nutse da kuma nutsewarsa zuwa ƙasan Tekun Atlantika, ya ƙunshi wani babban sitiyari mai karkata, ƙarin 'yan wasa 150, da kuma masu wasan kwaikwayo 100. Cameron ya soki fina-finan ''Titanic'' da suka gabata saboda nuna cewa jirgin ya nutse a cikin ruwa a matsayin wani abin zamiya mai kyau. "Yana son ya kwatanta shi a matsayin abin da ya faru mai ban tsoro wanda ya faru da gaske". <ref name="www.media-awareness.ca" /> Masu wasan kwaikwayo sun buƙaci su faɗi daga kan benen da ke ƙara karkata, suna faɗuwa da ɗaruruwan ƙafa a ƙasa kuma suna tsalle daga kan shingen da ke kan hanyarsu ta sauka. Wasu yunƙurin ɗaukar wannan shirin tare da jaruman fina-finai sun haifar da ƙananan raunuka, kuma Cameron ya dakatar da shirin fina-finan da suka fi haɗari. Daga ƙarshe an rage haɗarin "ta hanyar amfani da mutanen da aka ƙirƙira ta kwamfuta don faɗuwar haɗari". <ref name="www.media-awareness.ca" /> An yi amfani da tsarin aiki mai tushen Linux don tasirin. <ref>{{Cite web |last=Strauss |first=Daryll |date=February 1, 1998 |title=Linux Helps Bring Titanic to Life |url=https://www.linuxjournal.com/article/2494 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301001437/https://www.linuxjournal.com/article/2494 |archive-date=March 1, 2021 |website=[[Linux Journal]] |quote=Linux fulfilled the task very well. It handled every job we threw at it. During our testing phase, we used its ability to emulate Digital UNIX applications to benchmark standard applications and show that its performance would meet our needs. The flexibility of the existing devices and available source code gave Linux a definitive advantage.}}</ref>
==== Gyara ====
Cameron ya ce akwai wasu fannoni na labarin ''Titanic'' da suka yi kama da suna da mahimmanci a lokacin shirya fim ɗin kafin da kuma bayansa amma sun fara raguwa yayin da fim ɗin ya ci gaba. Ya cire jirgin ruwan SS <nowiki><i id="mwBV0">Californian</i></nowiki>, wanda yake kusa da ''Titanic'' a daren da ta nutse amma ya kashe rediyonsa na daren, bai ji kiran SOS na ma'aikatan jirgin ba, kuma bai amsa kiran gaggawar da suka yi masa ba. An yanke wani yanayi da ya shafi ɗan ''Californian'', a cewar Cameron, "saboda yana mai da hankali kan wannan duniyar. Idan ''Titanic'' tana da ƙarfi a matsayin misali, a matsayin ƙaramin yanayi, don ƙarshen duniya a wata ma'ana, to wannan duniyar dole ne ta kasance mai zaman kanta." Ya ce rashin yin hakan ba "rashin jituwa ne ga harkar fina-finai ta yau da kullun ba" amma "game da jaddadawa, ƙirƙirar gaskiya mai ratsa zuciya ga fim ɗin". <ref name="www.industrycentral.net" />
A lokacin taron farko, Cameron ya canza ƙarshen. A cikin asalin, Brock da Lizzy sun ga tsohuwar Rose a bayan jirgin kuma suna tsoron cewa tana gab da kashe kanta. Rose ta bayyana cewa ta mallaki lu'u-lu'u na Zuciya na Tekun duk lokacin amma ba ta sayar da shi ba, don rayuwa da kanta ba tare da kuɗin Cal ba. Ta ba Brock damar riƙe shi amma ta gaya wa Brock cewa rayuwa ba ta da daraja kuma ta jefa lu'u-lu'u cikin teku. Bayan ya yarda da cewa dukiyar ba ta da amfani, Brock ya yi dariya da wautarsa. Cameron ta yanke shawarar cewa masu sauraro ba za su sake sha'awar Lovett ba kuma sun yanke wurin, don haka Rose ita kaɗai ce lokacin da ta sauke lu'u-lu'u. Har ila yau, bai so ya rushe baƙin ciki na masu sauraro ba bayan nutsewar ''Titanic''. Paxton ya yarda cewa yanayin da ya yi tare da Brock's epiphany da dariya ba dole ba ne, yana cewa: "Da na harbe heroin don yin aikinmu da kyau ... An yi aikinmu a lokacin ... Idan kun kasance mai basira kuma kun dauki girman kai da narcissism daga ciki, za ku saurari fim din, kuma fim din zai gaya muku abin da yake bukata da abin da ba ya bukata. "<ref>{{Cite web |last=Lerner |first=Will |date=February 27, 2017 |title=Bill Paxton on the Alternate Ending of 'Titanic' That Audiences Didn't See in 1997 |url=https://www.yahoo.com/entertainment/bill-paxton-on-the-alternate-ending-of-titanic-audiences-didnt-see-in-1997-150538039.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201225134938/https://www.yahoo.com/entertainment/bill-paxton-on-the-alternate-ending-of-titanic-audiences-didnt-see-in-1997-150538039.html |archive-date=December 25, 2020 |access-date=September 23, 2018 |publisher=Yahoo! Entertainment}}</ref>{{Spaces}}{{Spaces}}
Horner ya rubuta jigon ƙarshen fim ɗin, " Zuciyata Za Ta Ci Gaba ", a ɓoye tare da [[Will Jennings]], domin Cameron bai so a yi masa waƙa a fim ɗin ba. [[Celine Dion|Céline Dion]] ta amince ta yi rikodin wani gwaji bayan rarrashin mijinta René Angélil . Horner ya jira har sai Cameron ya kasance cikin yanayi mai kyau kafin ya gabatar masa da waƙar. Bayan ya yi fim ɗin sau da yawa, Cameron ya bayyana amincewarsa, duk da cewa yana cikin damuwa cewa za a soki shi saboda "yin talla a ƙarshen fim ɗin". <ref name="Parisi" /> Cameron kuma yana son ya kwantar da hankalin manyan shugabannin studio masu damuwa kuma "ya ga cewa waƙar da ta shahara daga fim ɗinsa za ta iya zama wani abu mai kyau ne kawai wajen tabbatar da kammala ta". <ref name="www.media-awareness.ca" /> Waƙar waƙar ita ce kundin waƙoƙin da aka fi sayarwa a shekarar 1998, inda aka sayar da ita sama da miliyan 27.
== Saki ==
=== Wasan kwaikwayo ===
An raba rarraba ''Titanic'' tsakanin Paramount Pictures da Fox na ƙarni na 20; Paramount tana kula da rarrabawa a cikin gida, da Fox tana kula da fitarwa daga ƙasashen waje. Duk kamfanonin biyu sun yi tsammanin Cameron zai kammala shi don fitar da shi a ranar 2 ga Yuli, 1997, "don amfani da tallace-tallacen tikitin bazara mai riba lokacin da fina-finai masu ban sha'awa galibi suka fi kyau". <ref name="www.media-awareness.ca" /> A watan Afrilu, Cameron ya ce tasirin musamman yana da rikitarwa kuma sakin fim ɗin a wannan ranar ba zai yiwu ba. <ref name="www.media-awareness.ca" /> Studios sun yi tunanin tura shi zuwa ƙarshen watan Yuli ko kuma makon farko na watan Agusta. An ruwaito cewa Harrison Ford ya sanar da Paramount, wanda ya shirya fina-finansa masu riba na ''Indiana Jones'' da ''Jack Ryan'', cewa ba zai sake yin aiki da su ba idan suka fitar da ''Titanic'' kusa da fim ɗinsa na ''Air Force One'', wanda za a fara a ranar 25 ga Yuli. <ref>{{Cite web |last=Drudge |first=Matt |date=May 21, 1997 |title=Drudge: Harrison Ford Holds Up the Titanic |url=https://www.wired.com/1997/05/drudge-harrison-ford-holds-up-the-titanic/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709060046/https://www.wired.com/1997/05/drudge-harrison-ford-holds-up-the-titanic/ |archive-date=July 9, 2023 |access-date=July 9, 2023 |website=wired.com}}</ref>
On May 29, 1997, Paramount postponed ''Titanic'' to December 19, 1997. Its new release date would be shared by [[James Bond]]'s ''Tomorrow Never Dies'' and ''Mouse Hunt''. This led many to speculate that ''Titanic'' was poorly made.<ref name="www.media-awareness.ca" /> Studio executives wanted other summer blockbusters to maximize their profits, most notably ''Hercules'', ''Face/Off'', ''The Lost World: Jurassic Park'', ''My Best Friend's Wedding'', ''Speed 2: Cruise Control'', ''Con Air'', ''Batman &amp; Robin'', ''Men in Black'', ''Air Force One'', and ''Conspiracy Theory''.<ref name="Weinraub-1997" /> To make up for ''Titanic''{{'}}s delay, Paramount moved up the opening of ''Event Horizon'' to August to position it as a desperately needed summer season release.<ref>{{Cite web |last=Frost |first=Amber |date=December 16, 2025 |title=28 Years Later, the Scariest Single Shot in Sci-Fi Horror History Is Absolutely Perfect |url=https://www.cbr.com/event-horizon-scariest-shot-sci-fi-horror-history/ |access-date=June 10, 2026 |website=Cbr.com}}</ref> A preview screening of ''Titanic'' in Minneapolis on July 14, 1997, was received positively, and favorable word of mouth spread online, creating more positive media coverage.<ref name="www.media-awareness.ca" />
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==Manazarta ==
dur2rfgq73pe8d7rdj1iham1yckbvfl
Editar Adhiambo Ochieng
0
179638
969850
969649
2026-10-20T13:00:55Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
969850
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Editar Adhiambo Ochieng''' mai fafutukar kare haƙƙin jama'a ce kuma mai rajin kare haƙƙin mata daga ƙasar Kenya. Tana fafutukar kare haƙƙin mata tare da tallafa wa waɗanda suka tsira daga cin zarafin jima'i. A shekarar 2020, Ochieng ta zama mutum ta farko da ta lashe lambar yabo ta Wangari Maathai a Kenya, saboda gudummawar da ta bayar wajen dakile yaɗuwar annobar COVID-19 a unguwar Kibera, wadda ke da yawan jama'a da ke rayuwa cikin talauci.<ref name=":0">{{Cite web |last=pm |first=Michael Musyoka on 9 June 2020-2:39 |title=Former Kibra Aspirant Editar Ochieng' Wins Wangari Maathai Award |url=https://www.kenyans.co.ke/news/54102-kibra-activist-editar-ochieng-wins-wangari-maathai-award |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926065403/https://www.kenyans.co.ke/news/54102-kibra-activist-editar-ochieng-wins-wangari-maathai-award |archive-date=26 September 2020 |access-date=2020-06-28 |website=Kenyans.co.ke |language=EN}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2020-06-09 |title=Kibra Activist Editar Ochieng' Wins Wangari Maathai Award |url=https://www.muhabarishaji.com/2020/06/kibra-activist-editar-ochieng-wins-wangari-maathai-award/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629155213/https://www.muhabarishaji.com/2020/06/kibra-activist-editar-ochieng-wins-wangari-maathai-award/ |archive-date=29 June 2020 |access-date=2020-06-28 |website=Muhabarishaji |language=en-GB}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Editar Adhiambo Ochieng, Kenyan Woman Human Rights Defender {{!}} PBI United Kingdom |url=https://peacebrigades.org.uk/voices-field/human-rights-defenders-their-own-words/editar-adhiambo-ochieng-kenyan-woman-human |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102194937/https://peacebrigades.org.uk/voices-field/human-rights-defenders-their-own-words/editar-adhiambo-ochieng-kenyan-woman-human |archive-date=2 January 2021 |access-date=2020-06-28 |website=peacebrigades.org.uk}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Ochieng kuma ta girma a Kibera, <ref name=":1" /> daya daga cikin manyan ƙauyuka a [[Nairobi]]. <ref name="imcworldwide">{{Cite web |date=27 March 2006 |title=A Trip Through Kenya's Kibera Slum |url=https://internationalmedicalcorps.org/sslpage.aspx?pid=1561 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006104222/https://internationalmedicalcorps.org/sslpage.aspx?pid=1561 |archive-date=6 October 2014 |access-date=31 January 2013 |publisher=International Medical Corps}}</ref> A lokacin da take da shekaru shida, an yi mata fyade, kuma a lokacin da take 'yar shekara 16, an yi wa Ochieng fyade bayan haka masu kai mata hari sun yi alfahari da laifin da suka aikata. Ochieng yana nufin waɗannan abubuwan da suka faru a matsayin misalai na cin zarafin jima'i na yau da kullun akan mata kuma yana nuna ƙarfin ƙarfin mata wajen jimrewa da irin waɗannan laifuka. Ochieng ya bayyana cewa wannan tunanin da ya wuce gona da iri yana aiki ne a matsayin mai motsawa ga aikinta.<ref name=":2" />
== Ayyuka ==
Ochieng ta kafa Cibiyar Mata don Zaman Lafiya, Hakki da Adalci a Kibera . <ref>{{Cite web |title=The Defenders - Women's Safety |url=https://the-defenders.co.uk/editar-ochieng |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801111033/https://the-defenders.co.uk/editar-ochieng |archive-date=1 August 2021 |access-date=2021-08-01 |website=the-defenders.co.uk |language=en-US}}</ref> Ita 'yar mata ce mai tsattsauran ra'ayi. Cibiyarta tana da niyyar gina jagoranci tsakanin matasan mata, suna aiki a matsayin tsarin tsarawa da cibiyar sadarwa.<ref>{{Cite web |title=Faces of 4 brilliant, youthful Kenyan women doing greatness behind progressive politics arena |url=https://www.msn.com/en-xl/news/other/faces-of-4-brilliant-youthful-kenyan-women-doing-greatness-behind-progressive-politics-arena/ar-BB161UvA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210313074954/https://www.msn.com/en-xl/news/other/faces-of-4-brilliant-youthful-kenyan-women-doing-greatness-behind-progressive-politics-arena/ar-BB161UvA |archive-date=13 March 2021 |access-date=2021-03-08 |website=www.msn.com}}</ref> Ochieng yana ƙarfafa mata suyi magana da labarun su da kuma wayar da kan jama'a don nuna daidaituwa da waɗannan abubuwan. Cibiyar da take gudanarwa tana aiki ne a matsayin cibiyar tallafi ga mata masu rauni, kamar waɗanda ke barin [[Rikicin abokin tarayya|Dangantaka mai cin zarafi]].<ref name=":2" /> A cewar gwamnatin Kenya, kashi 45% na mata da 'yan mata masu shekaru 15-49 sun fuskanci tashin hankali. Yawancin shari'o'i ba a bayar da rahoto ba, kuma kaɗan ne ke karɓar kulawa ta likita ko adalci.<ref name=":1" />
Ayyukan Ochieng suna magance batutuwan da mata ke fuskanta a cikin al'umma. Tana samar da [[Tsabtar mata|kayayyakin tsabta]] ga mata masu rauni, tana tallafawa aiwatar da Resolution 1325 na Majalisar Tsaro ta Majalisar Dinkin Duniya a matsayin hanyar hada mata a cikin shirye-shiryen zaman lafiya da tsaro, da kuma ilimantar da mata kan hakkinsu na tsarin mulki. Har ila yau, ita ma mai shirya kayan aiki ce tare da Peace Brigades International Kenya, tare da haɗin gwiwar sauran mata masu kare hakkin dan adam na [[Nairobi]] (WHRD). <ref name=":2" /> Ta kasance daga cikin mutane 56+ da aka kama yayin tafiya a ranar 7 ga Yuli 2020 game da cin zarafin 'yan sanda, yayin da' 'Yan sanda na Kenya sun kashe sama da mutane 100 har zuwa wannan lokacin a cikin 2020.
=== Cutar COVID-19 ===
A lokacin annobar COVID-19, Ochieng ta daidaita ayyukan ƙofa-ƙofa, ba da gudummawar abinci, da abin rufe fuska masu amfani da su don waɗanda suka tsira daga tashin hankali na jima'i da mata masu rauni a cikin al'umma, da kuma sanar da mazauna yankin game da annobar. <ref name=":1" /> Don ba da fifiko ga abinci da taimako, Ochieng ya tsara taswirar yankunan da suka fi rauni a cikin ƙauyen. Har ila yau, tana da alhakin kirkirar 'Librari na Mata', wanda ke neman ilimantar da yara da ba su iya halartar makaranta ba saboda matsalar kiwon lafiya.
Ochieng ta kasance memba a lokacin tattaunawar shekara-shekara game da haƙƙin ɗan adam na mata da Majalisar Kare Hakkin Dan Adam ta Majalisar Dinkin Duniya ta gudanar, wanda ke kewaye da taken COVID-19 da haƙƙin mata. <ref>{{Cite web |title=Human Rights Council Holds Second Panel of its Annual Full-Day Discussion on the Human Rights of Women on COVID-19 and Women's Rights, Then Holds Interactive Dialogue With the Commission of Inquiry on Burundi |url=https://www.ungeneva.org/en/news-media/taxonomy/term/175/2020/07/human-rights-council-holds-second-panel-its-annual-full-day |access-date=2021-03-08 |publisher=[[United Nations Office at Geneva]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801112531/https://www.ungeneva.org/en/news-media/taxonomy/term/175/2020/07/human-rights-council-holds-second-panel-its-annual-full-day |archive-date=2021-08-01 |url-status=dead}}</ref>
Ochieng bai yi nasara ba don kujerar majalisa a mazabar Kibra a kan tikitin jam'iyyar Ukweli <ref name=":1" /> a lokacin zaben da aka yi a ranar 7 ga Nuwamba 2019, inda ya samu kuri'u 59 daga cikin jimlar 41,984 da aka jefa. Wannan ya faru ne bayan ta cancanci shiga zaben fidda gwani kuma an buga sunanta a cikin jerin sunayen 'yan siyasa da suka halarci zaben da aka gudanar a watan Nuwamba na 2019.<ref>{{Cite web |last=am |first=John Paul Simiyu on 8 November 2019-7:52 |title=IEBC Announces Kibra Final Tally [Video] |url=https://www.kenyans.co.ke/news/46125-imran-okoth-floors-mariga-hotly-contested-poll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020031142/https://www.kenyans.co.ke/news/46125-imran-okoth-floors-mariga-hotly-contested-poll |archive-date=20 October 2020 |access-date=2021-03-08 |website=Kenyans.co.ke |language=EN}}</ref>
=== Kyaututtuka ===
A cikin 2020, an amince da gudummawar Ochieng a Kibera a lokacin annobar COVID-19 lokacin da ta lashe kyautar Wangari Maathai, wanda ya sa ta zama ta farko da ta karbi kyautar. <ref name=":0" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
gg2xi6niwy50examhb82jj9h7roogau
Tarihin masana'antar fata da sarrafa fatun dabbobi a Gombe.
0
179680
969876
2026-10-20T15:02:20Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Tarihin masana'antar fata da sarrafa fatun dabbobi a Gombe''' ya shafi tattarawa, adanawa, sayarwa da amfani da fatun shanu, tumaki da awaki, tare da ƙoƙarin bunƙasa sarrafa su zuwa kayan fata na masana'antu. Jihar Gombe tana cikin yankin Arewacin Najeriya, inda kiwo da cinikin dabbobi ke samar da albarkatun da ake amfani da su wajen samar da fata. Rahoton jaridar ''The Guardian Nigeria'' na shekarar 2015 ya bayyana cewa masu cinikin fatun dabbobi a Gombe suna sayar da...
969876
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antar fata da sarrafa fatun dabbobi a Gombe''' ya shafi tattarawa, adanawa, sayarwa da amfani da fatun shanu, tumaki da awaki, tare da ƙoƙarin bunƙasa sarrafa su zuwa kayan fata na masana'antu. Jihar Gombe tana cikin yankin Arewacin Najeriya, inda kiwo da cinikin dabbobi ke samar da albarkatun da ake amfani da su wajen samar da fata. Rahoton jaridar ''The Guardian Nigeria'' na shekarar 2015 ya bayyana cewa masu cinikin fatun dabbobi a Gombe suna sayar da su zuwa wasu sassan Najeriya da ƙasashen waje. <ref name="Guardian2015">{{Cite web |title=Ponmo consumption: Nigeria losing out of $75 bn global leather industry |url=https://guardian.ng/news/ponmo-consumption-nigeria-losing-out-of-75-bn-global-leather-industry/ |website=The Guardian Nigeria |date=17 August 2015}}</ref>
== Tarihin cinikin fatun dabbobi a Gombe ==
Cinikin fatun dabbobi ya kasance wani ɓangare na harkokin kasuwancin da ke da alaƙa da kiwo da yanka dabbobi a Gombe. Bayan yanka dabba, ana iya amfani da fatarta wajen samar da fata ta masana'antu ko kuma a sarrafa ta domin cin abinci. Rahoton ''The Guardian Nigeria'' ya ambaci shugaban ƙungiyar masu cinikin fatun dabbobi a Gombe, Abubakar Maifata, yana cewa jihar tana fitar da fiye da tan 50 na fatun dabbobi a mako, waɗanda darajarsu ta kai sama da naira miliyan huɗu a lokacin rahoton. An bayyana cewa ana kai fatun zuwa Italiya da wasu sassan kudancin Najeriya. Waɗannan alkaluma sun shafi shekarar 2015 ne, ba halin kasuwancin yanzu ba. <ref name="Guardian2015"/>
A wancan lokaci, ana sayar da fatun dabbobi ta hanyoyi daban-daban, ciki har da fatun da ba a busar ba domin amfani da su a matsayin abinci da kuma busassun fatun da ake nufi da su wajen samar da takalma, jakunkuna da bel. Wannan ya nuna cewa kasuwancin fatun dabbobi a Gombe yana da alaƙa da kasuwannin cikin gida da na waje, ko da yake ba a tabbatar da cewa akwai babbar masana'antar tanning da ke sarrafa fatun a jihar a wannan lokacin ba. <ref name="Guardian2015"/>
== Hanyoyin sarrafa fatun dabbobi na gargajiya ==
A tsarin gargajiya, ana cire fata daga jikin dabba bayan yanka, sannan a tsabtace ta domin cire ƙazanta da sauran abubuwan da ke manne da ita. Ana iya busar da fata domin rage lalacewa yayin adanawa da jigilar kaya. Hanyar sarrafawa tana bambanta bisa ga abin da ake son amfani da fatar da kuma kasuwar da za a kai ta. Rahoton ''The Guardian Nigeria'' ya nuna cewa masu cinikin fatun dabbobi a Gombe suna amfani da hanyoyin adanawa da shirya fatun domin rage asarar kayayyaki da kuma sauƙaƙa sayar da su. <ref name="Guardian2015"/>
Fatun da aka shirya domin masana'antar fata suna buƙatar ƙarin matakai kamar cire gashi, tsaftacewa, sarrafa sinadarai da tanning, wanda ke taimakawa wajen mayar da fata zuwa wani abu mai ɗorewa. Bayan haka, ana iya ƙara sarrafa ta domin samar da kayan amfani kamar takalma, bel da jakunkuna. Sai dai, matakan fasaha da ake amfani da su a kowace sana'a suna bambanta, kuma ba a samu cikakken bayani da zai tabbatar da irin waɗannan kayan aiki ko tsarin masana'antu da ake amfani da su a Gombe a tarihi ba. <ref name="NEPC">{{Cite web |title=Leather |url=https://nepc.gov.ng/importer/nigeria-product/leather/ |website=Nigerian Export Promotion Council}}</ref>
== Muhimmancin cinikin fatun dabbobi ga tattalin arzikin Gombe ==
Kasuwancin fatun dabbobi yana samar da ayyukan yi ga masu sayen fata, masu tattara ta, masu jigilar kaya da sauran 'yan kasuwa. Rahoton ''The Guardian Nigeria'' ya nuna cewa cinikin fatun dabbobi a Gombe yana da alaƙa da samun kuɗaɗen shiga daga kasuwannin cikin gida da na ƙasashen waje. Haka kuma, rahoton ya nuna cewa fatun da ake sarrafawa domin samar da kayan fata suna da damar samar da ƙarin ayyukan yi da kuɗaɗen shiga idan aka ƙarfafa masana'antu a yankin. <ref name="Guardian2015"/>
A matakin Najeriya baki ɗaya, Majalisar Bunƙasa Fitar da Kayayyakin Najeriya (NEPC) ta bayyana cewa masana'antar fata ta ƙunshi ayyukan gargajiya da na masana'antu, kuma ana amfani da fatun shanu, tumaki da awaki wajen samar da kayan fata da ake sayarwa a cikin gida da ƙasashen waje. Wannan tsarin yana nuna damar da Gombe za ta iya samu ta hanyar haɗa kiwo, tattara fatun dabbobi da sarrafa su zuwa kayayyakin da ke da ƙarin darajar kasuwanci. <ref name="NEPC"/>
== Shirye-shiryen kafa masana'antar fata ta zamani ==
A shekarar 2023, Gwamnatin Jihar Gombe, ta hannun shirin Livestock Productivity and Resilience Support (L-PRES), ta bayyana shirin gina babban wurin yanka dabbobi na zamani da kasuwar dabbobi ta ƙasa da ƙasa. Tsarin wurin ya ƙunshi sashen tattarawa da sarrafa fatun dabbobi, tannery da masana'antar fata. Gwamnatin ta bayyana cewa manufar ita ce inganta sarrafa albarkatun dabbobi da samar da kayayyakin fata da za a iya sayarwa a kasuwannin cikin gida da na ƙasashen waje. <ref name="LPRES2023">{{Cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project |date=7 April 2023}}</ref>
A watan Oktoba na shekarar 2024, shirin L-PRES na Gombe ya bayyana cewa ana shirin kafa tannery domin inganta sarrafa fatun dabbobi da bunƙasa tattalin arzikin da ya danganci kiwo. Rahoton ya bayyana cewa kafa irin wannan wurin zai taimaka wajen sarrafa fatun cikin ingantacciyar hanya da kuma samar da kayayyakin da za a iya amfani da su a cikin gida ko fitarwa zuwa kasuwannin waje. <ref name="Tribune2024">{{Cite web |title=Gombe L-PRES begins food hygiene, safety training for meat processors, sellers |url=https://tribuneonlineng.com/gombe-l-pres-begins-food-hygiene-safety-training-for-meat-processors-sellers/ |website=Tribune Online |date=19 October 2024}}</ref>
A watan Mayun 2025, jaridar ''THISDAY'' ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta sanya hannu kan kwangilar gina babban wurin yanka dabbobi na zamani a Gombe. Rahoton ya bayyana cewa aikin yana cikin shirin samar da cibiyar kasuwancin dabbobi da sauran wuraren sarrafa kayayyakin da suka danganci kiwo, ciki har da tannery da masana'antar fata. An bayyana cewa wurin yana kusa da hanyar Bajoga, a kusa da Federal College of Education (Technical), Gombe. <ref name="Thisday2025">{{Cite web |title=Gombe Govt Signs Contract for Multi-billion Naira Ultramodern Abattoir |url=https://www.thisdaylive.com/2025/05/26/gombe-govt-signs-contract-for-multi-billion-naira-ultramodern-abattoir/ |website=THISDAY |date=26 May 2025}}</ref>
A ranar 14 ga Yuni 2025, Voice of Nigeria ta ruwaito ƙaddamar da aikin Agro-Livestock Development Zone mai faɗin hekta 184 a Gombe. An bayyana cewa shirin ya ƙunshi babban wurin yanka dabbobi na zamani, kasuwar dabbobi ta ƙasa da ƙasa, tannery, wuraren sarrafa fata da kuma tashar jigilar kayayyaki ta cikin ƙasa. An tsara waɗannan ayyuka domin bunƙasa sarrafa dabbobi da kayayyakin da ake samu daga gare su a Arewa maso Gabashin Najeriya. <ref name="VON2025">{{Cite web |title=Gombe Governor Flags Off Agro-Livestock Development Zone |url=https://von.gov.ng/gombe-governor-flags-off-agro-livestock-development-zone/ |website=Voice of Nigeria |date=14 June 2025}}</ref>
A watan Disamba na 2025, jaridar ''Tribune Online'' ta ruwaito cewa an ɗauki matakai wajen tsara samar da ingantaccen tsarin ruwa ga Agro-Livestock Development Zone. Rahoton ya bayyana cewa wuraren da aka tsara a yankin sun haɗa da babban wurin yanka dabbobi, kasuwar dabbobi, tannery da masana'antar fata. Samar da ruwa mai ɗorewa yana da muhimmanci ga tsaftace fatun dabbobi, sarrafa su da kuma gudanar da ayyukan masana'antu. <ref name="Tribune2025">{{Cite web |title=Power Agro-Livestock Zone with reliable water infrastructure, Gov Inuwa tasks L-PRES |url=https://tribuneonlineng.com/power-agro-livestock-zone-with-reliable-water-infrastructure-gov-inuwa-tasks-l-pres/ |website=Tribune Online |date=9 December 2025}}</ref>
== Kalubalen masana'antar fata ==
Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen masana'antar fata a Najeriya shi ne rashin mayar da dukkan albarkatun fatun dabbobi zuwa kayayyakin da aka gama sarrafawa. A wasu lokuta, ana sayar da fatun a matsayin ɗanyen kaya ko kuma bayan an yi musu wani ɓangare na sarrafawa, maimakon a samar da takalma, bel da jakunkuna a cikin gida. Majalisar Bunƙasa Fitar da Kayayyakin Najeriya ta bayyana cewa masana'antar fata ta ƙunshi matakai da dama daga tattara fatun zuwa sarrafa su da kera kayayyakin ƙarshe. Wannan yana nuna muhimmancin ƙara ƙarfin sarrafa fata a Gombe domin samun ƙarin darajar tattalin arziki. <ref name="NEPC"/>
Haka kuma, rashin isasshen kayan aiki, ruwa, wutar lantarki, jari da ƙwararrun ma'aikata na iya kawo cikas ga bunƙasar masana'antar fata. Matakan da gwamnatin Gombe ta bayyana na samar da ruwa da wuraren sarrafa kayayyakin dabbobi suna nuna cewa ababen more rayuwa suna daga cikin muhimman abubuwan da ake buƙata domin gudanar da irin waɗannan ayyuka yadda ya kamata. <ref name="Tribune2025"/>
== Makomar masana'antar fata a Gombe ==
Shirin Agro-Livestock Development Zone yana da damar haɗa masu kiwo, masu sayar da dabbobi, masu yanka dabbobi, masu cinikin fatun dabbobi da masu sarrafa fata a wuri guda. Idan aka kammala ayyukan da aka tsara kuma aka fara gudanar da su yadda ya kamata, za su iya taimakawa wajen rage asarar fatun dabbobi, ƙara darajar kayayyakin kiwo da samar da ayyukan yi ga mazauna jihar. Duk da haka, sakamakon waɗannan ayyuka zai dogara ne da kammalawa, samar da kayan aiki da kuma yadda masana'antun za su gudanar da aikinsu. <ref name="VON2025"/><ref name="Thisday2025"/>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
msuxldnqk8udor10hs4bu5jjsh3rn35
Tarihin sana'ar rini da saƙar tufafi a Gombe
0
179681
969878
2026-10-20T15:17:41Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Tarihin sana'ar rini da saƙar tufafi a Gombe''' wani ɓangare ne na tarihin tattalin arziki da al'adun mutanen yankin da ya zama [[Jihar Gombe]]. Sana'o'in sun haɗa da samar da zare daga auduga, saƙa zare zuwa yadi, rina tufafi da kuma bugun yadi domin ƙara masa laushi da kyalli. Binciken tarihi na Misbahu Sa'idu mai taken ''A History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011'', wanda aka gabatar a Jami'ar Ahmadu Bello a shekarar 2015, ya bayyana cewa saƙa...
969878
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin sana'ar rini da saƙar tufafi a Gombe''' wani ɓangare ne na tarihin tattalin arziki da al'adun mutanen yankin da ya zama [[Jihar Gombe]]. Sana'o'in sun haɗa da samar da zare daga auduga, saƙa zare zuwa yadi, rina tufafi da kuma bugun yadi domin ƙara masa laushi da kyalli. Binciken tarihi na Misbahu Sa'idu mai taken ''A History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011'', wanda aka gabatar a Jami'ar Ahmadu Bello a shekarar 2015, ya bayyana cewa saƙar tufafi da rini sun kasance cikin muhimman sana'o'in gargajiya na yankin kafin mulkin mallaka. <ref name="SaId2015">{{Cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=A History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |publisher=Ahmadu Bello University |date=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981477c44447/content}}</ref>
== Tarihin saƙar tufafi a Gombe ==
Kafin zuwan mulkin mallaka, saƙar tufafi ta kasance ɗaya daga cikin sana'o'in sarrafa kayayyaki a yankin Gombe. Ana noman auduga, a sarrafa ta zuwa zare, sannan a yi amfani da zaren wajen saƙa yadudduka da ake amfani da su wajen ɗinkin tufafin maza da mata. Binciken Misbahu Sa'idu ya nuna cewa yankunan Deba, Dukku da Akko sun kasance cikin wuraren da ake noman auduga mai muhimmanci ga wannan sana'a. <ref name="SaId2015"/>
A tsarin sana'ar gargajiya, mata sun taka muhimmiyar rawa wajen juyar da auduga zuwa zare, yayin da maza da mata suka shiga ayyukan saƙa bisa ga irin kayan aikin da ake amfani da su. An yi amfani da ƙananan kayan saƙa na hannu wajen samar da wasu yadudduka, yayin da na'urorin saƙa da ake sarrafawa da ƙafa suka taimaka wajen saƙa dogayen tsarukan yadi. Wannan rabon ayyuka ya taimaka wajen bunƙasa ƙwarewa da samar da kayayyakin da suka dace da buƙatun al'umma. <ref name="SaId2015"/>
Binciken ya kuma ambaci al'ummomin Tangale da Waja a cikin wuraren da saƙar tufafi ta kasance sana'a mai muhimmanci. A yankin Tangale, ana saƙa wasu nau'ikan tufafi na gargajiya, yayin da al'ummar Waja ke samar da yadudduka na musamman. A Gombe Doma, wato yankin da ya zama birnin Gombe na yanzu, binciken ya nuna cewa saƙar tufafi ta kasance cikin sana'o'in da ake gudanarwa a wasu tsoffin ƙauyuka da unguwanni. <ref name="SaId2015"/>
== Sana'ar rini ta gargajiya ==
Rini shi ne tsarin canza launin zare ko yadi ta hanyar amfani da sinadaran launi. A tsohuwar Gombe, masu rini sun yi amfani da kayan halitta da ake samu daga tsirrai, ganye, saiwoyi da itatuwa. Binciken Misbahu Sa'idu ya ambaci shukar ''baba rini'', wadda ake amfani da ita wajen samun launin indigo, a matsayin ɗaya daga cikin muhimman albarkatun da ake amfani da su a sana'ar rini. Haka kuma, an samu wasu launuka daga sarrafa itatuwa da sauran kayan halitta. <ref name="SaId2015"/>
Gina ramin rini na daga cikin ayyukan da ke buƙatar ƙwarewa da aiki mai yawa. A irin wannan tsarin, ana tanadar wurin haɗa sinadaran rini da sarrafa yadi domin ya ɗauki launin da ake so. Masu rini suna buƙatar sanin yadda ake haɗa sinadaran, tsawon lokacin da za a bar yadi cikin rini da kuma yadda za a busar da shi bayan an gama sarrafawa. Binciken tarihi kan masana'antun gargajiya na Gombe ya bayyana gina ramukan rini a matsayin ɗaya daga cikin ayyukan da ke da wahala a wannan sana'a. <ref name="SaId2015"/>
Binciken ya kuma nuna cewa zuwan Hausawa daga Kano, Sakkwato da Zamfara zuwa wasu garuruwa, ciki har da Nafada da Kuri, ya taimaka wajen bunƙasa ayyukan rini a yankin. Wannan ya nuna cewa ƙaura, hulɗar kasuwanci da musayar ƙwarewa tsakanin al'ummomi sun taka rawa wajen yaɗa hanyoyin sarrafa tufafi a Gombe. <ref name="SaId2015"/>
== Bugun tufafi da kammala yadi ==
Bayan saƙa ko rina yadi, ana iya yin aikin bugun tufafi, wanda ake kira ''bugu'', domin gyara yanayin yadin da kuma ƙara masa kyalli. A wannan hanya, ana amfani da wani kayan bugun katako wajen bugun yadin a hankali bisa wani tushe mai ƙarfi. Wannan aikin yana buƙatar kulawa domin a daidaita yadin ba tare da yage shi ba. Binciken Misbahu Sa'idu ya bayyana bugun tufafi a matsayin ɗaya daga cikin matakan gargajiya na samar da tufafi a Gombe. <ref name="SaId2015"/>
Saƙa, rini da bugun tufafi sun haɗa sana'o'i daban-daban cikin jerin samar da kaya. Mai saƙa na samar da yadi, mai rini na ba shi launi, sannan mai bugun tufafi ya kammala wasu nau'ikan yadi kafin a kai su kasuwa ko a yi amfani da su wajen ɗinkin tufafi. Wannan tsarin ya samar da damar samun kuɗin shiga ga masu sana'o'i da 'yan kasuwa a yankin. <ref name="SaId2015"/>
== Tufafin gargajiya da kayayyakin da ake samarwa ==
Saƙar gargajiya a yankin Gombe ta taimaka wajen samar da yadudduka da ake amfani da su wajen yin riguna, wanduna da sauran tufafin al'ada. Nau'in zaren da aka yi amfani da shi, kaurin yadi da salon saƙa sun danganta da irin tufafin da ake son samarwa. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya bayyana bambancin zaren da ake amfani da shi wajen samar da yadudduka masu kauri da kuma waɗanda suka fi laushi. <ref name="SaId2015"/>
Tufafin gargajiya suna da amfani a rayuwar yau da kullum da kuma bukukuwan al'adu da addini. Saƙa da rini sun ba masu sana'a damar samar da yadi mai launi da yanayi daban-daban, wanda za a iya amfani da shi wajen ɗinkin tufafi bisa ga bukatu da zaɓin masu saye. Duk da haka, takamaiman sunayen tufafi da ake samarwa a kowace al'umma suna bambanta, kuma ana buƙatar ƙarin bayanan tarihi da na al'adu domin tabbatar da kowanne suna da asalinsa. <ref name="SaId2015"/>
== Tasirin mulkin mallaka ga sana'ar saƙa ==
Zuwan mulkin mallaka a yankin Gombe a farkon ƙarni na 20 ya kawo sauye-sauye ga sana'o'in gargajiya. Binciken Misbahu Sa'idu ya bayyana cewa, tun daga shekarar 1903, shigowar kayan masaku na Turai masu rahusa zuwa kasuwannin yankin ya taimaka wajen raunana gasa da yaduddukan da ake samarwa a gida. Wannan ya rage damar da wasu masu saƙa na gargajiya suke da ita ta sayar da kayayyakinsu a kasuwa. <ref name="SaId2015"/>
Binciken ya kuma nuna cewa kafa masana'antun sarrafa auduga a Gombe da Kumo a lokacin mulkin mallaka ya kasance wani ɓangare na tsarin tattara auduga domin samar da albarkatun da masana'antun masaku na Turai suke buƙata. Wannan ya bambanta da tsarin gargajiya, wanda ya haɗa noman auduga da samar da zare, saƙa da sarrafa yadi a cikin gida. <ref name="SaId2015"/>
== Saƙar tufafi da rini a zamanin yau ==
Duk da sauye-sauyen da suka faru a kasuwar masaku, rini da samar da tufafin gargajiya sun ci gaba da kasancewa cikin sana'o'in da ake ƙoƙarin bunƙasa a Najeriya. A ranar 29 ga Nuwamba 2017, jaridar ''Blueprint'' ta ruwaito wani taron wayar da kan masu sana'ar masaku da rini da Ma'aikatar Kimiyya da Fasaha ta Tarayya ta shirya a Gombe tare da wasu hukumomin fasaha. A taron, an ƙarfafa masu sana'a su yi amfani da sabbin dabaru da ingantattun hanyoyin sarrafa kayan aiki domin inganta kayayyakinsu da samun kasuwanni. <ref name="Blueprint2017">{{Cite web |last=Ahmad |first=Auwal |title=FG tasks local manufacturers on quality |url=https://blueprint.ng/fg-tasks-local-manufacturers-on-quality/ |website=Blueprint Newspapers |date=29 November 2017}}</ref>
Taron ya haɗa da batutuwan samo kayan aiki na cikin gida da kuma sarrafa sinadaran rini da ake amfani da su wajen samar da tufafi. An gudanar da shi tare da haɗin gwiwar cibiyoyin bincike da fasaha, ciki har da Nigeria Institute of Leather and Science Technology da National Research Institute for Chemical Technology. Wannan ya nuna ƙoƙarin haɗa ƙwarewar sana'ar gargajiya da ilimin fasaha domin inganta samar da kayayyaki. <ref name="Blueprint2017"/>
Jihar Gombe tana da muhimmiyar alaƙa da noman auduga. Hukumar Nigerian Investment Promotion Commission ta bayyana cewa yankunan auduga na Gombe, Yamaltu-Deba da Akko sun kasance cikin wuraren da a tarihi suke samar da auduga ga masana'antun masaku na Kano da Kaduna. Wannan albarkatu na iya taimakawa wajen bunƙasa saƙar tufafi idan aka ƙarfafa samar da zare, sarrafa auduga da kasuwancin yadudduka a cikin jihar. <ref name="NIPC">{{Cite web |title=Gombe |url=https://nipc.gov.ng/nigeria/gombe |website=Nigerian Investment Promotion Commission}}</ref>
== Muhimmancin sana'ar ga tattalin arziki da al'adu ==
Sana'ar saƙa da rini tana da muhimmanci saboda tana samar da aikin yi ga masu sarrafa auduga, masu yin zare, masu saƙa, masu rini, masu ɗinki da 'yan kasuwar tufafi. Ta hanyar haɗa waɗannan ayyuka, ana iya ƙara darajar auduga da sauran kayan da ake amfani da su wajen samar da yadi. Binciken tarihi kan Gombe ya sanya saƙa da rini cikin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da kayayyaki da tallafa wa rayuwar al'umma. <ref name="SaId2015"/>
Sana'o'in kuma suna da muhimmanci wajen adana ilimin gargajiya, ƙwarewar hannu da salon tufafin al'ummomin Gombe. Koyar da matasa hanyoyin saƙa da rini, da kuma haɗa su da sabbin dabarun ƙira da kasuwanci, na iya taimakawa wajen ci gaba da wannan gado na al'adu. Ƙarfafa inganci da kirkire-kirkire na daga cikin matakan da Ma'aikatar Kimiyya da Fasaha ta Tarayya ta jaddada a taron masu sana'ar masaku da aka gudanar a Gombe a shekarar 2017. <ref name="Blueprint2017"/>
== Kalubalen sana'ar saƙa da rini ==
Ɗaya daga cikin ƙalubalen da sana'o'in gargajiya ke fuskanta shi ne gasa daga yadudduka da aka ƙera da injina a manyan masana'antu. Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya nuna cewa shigowar kayan masaku na Turai masu rahusa ya taimaka wajen raunana masana'antar saƙar gargajiya. Wannan tarihi yana nuna muhimmancin inganta inganci, rage kuɗin samarwa da bunƙasa kasuwannin kayayyakin da ake samarwa a cikin gida. <ref name="SaId2015"/>
Sauran matsalolin da za su iya shafar masu sana'ar sun haɗa da samun isassun kayan aiki, jari, horo da ingantattun sinadaran rini. Taron masu sana'ar masaku da rini da aka gudanar a Gombe a shekarar 2017 ya mayar da hankali kan inganta amfani da kayan cikin gida, sarrafa sinadaran da kuma ƙara ingancin kayayyaki. <ref name="Blueprint2017"/>
== Makomar saƙar tufafi da rini a Gombe ==
Ƙarfafa noman auduga, koyar da ƙwarewar saƙa da rini, samar da kayan aiki da kuma inganta haɗin kai tsakanin masu sana'a da kasuwanni na iya taimakawa wajen farfaɗo da sana'o'in masaku a Gombe. Alaƙar tarihi tsakanin yankunan noman auduga na jihar da masana'antun masaku na Arewacin Najeriya na nuna cewa akwai damar haɓaka sarkar samar da kaya daga auduga zuwa zare, yadi da tufafin da aka gama sarrafawa. <ref name="NIPC"/>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
cj9r6zdpqudt14f0aalocxyw7x9pes9
Tarihin tsarin banki da kuɗi a Gombe
0
179682
969879
2026-10-20T15:20:19Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Tarihin tsarin banki da kuɗi a Gombe''' ya shafi sauye-sauyen hanyoyin adana dukiya, musayar kayayyaki, bayar da lamuni da kuma gudanar da harkokin kuɗi a yankin da ya zama [[Jihar Gombe]]. Tarihin ya ƙunshi tsarin kasuwanci na gargajiya, zuwan bankunan zamani, kafa hukumomin kula da harkokin kuɗi da kuma yaɗuwar bankunan ƙananan lamuni da hanyoyin biyan kuɗi na zamani. Jihar Gombe ta samu matsayinta na jiha a ranar 1 ga Oktoba 1996, bayan an raba ta da tsohuwar Jih...
969879
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin tsarin banki da kuɗi a Gombe''' ya shafi sauye-sauyen hanyoyin adana dukiya, musayar kayayyaki, bayar da lamuni da kuma gudanar da harkokin kuɗi a yankin da ya zama [[Jihar Gombe]]. Tarihin ya ƙunshi tsarin kasuwanci na gargajiya, zuwan bankunan zamani, kafa hukumomin kula da harkokin kuɗi da kuma yaɗuwar bankunan ƙananan lamuni da hanyoyin biyan kuɗi na zamani. Jihar Gombe ta samu matsayinta na jiha a ranar 1 ga Oktoba 1996, bayan an raba ta da tsohuwar Jihar Bauchi. <ref name="GombeHistory">{{Cite web |title=Our History |url=https://gombestate.gov.ng/pages/history.php |website=Gombe State Government}}</ref>
== Tsarin kuɗi da kasuwanci kafin kafa bankunan zamani ==
Kafin yaɗuwar bankunan zamani, al'ummomin yankin Gombe sun dogara da harkokin noma, kiwo, sana'o'in hannu da kasuwanci wajen samun dukiya da biyan bukatunsu. Cinikin kayayyaki tsakanin al'ummomi ya kasance muhimmin ɓangare na tattalin arzikin yankin. Binciken Misbahu Sa'idu mai taken ''A History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011'', wanda aka gabatar a Jami'ar Ahmadu Bello a shekarar 2015, ya tattauna tattalin arzikin gargajiya da kasuwanci a yankin Gombe kafin da kuma bayan kafa jihar. <ref name="Saidu2015">{{Cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=A History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |publisher=Ahmadu Bello University |date=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981477c44447/content}}</ref>
A wannan tsarin tattalin arziki, mutane suna amfani da kayayyakin da suka samar ko suka saya wajen biyan bukatunsu, yayin da cinikayya da hulɗar kasuwanni suka taimaka wajen rarraba kayayyaki tsakanin yankuna. Duk da haka, babu isassun takardun tarihi da suka tabbatar da takamaiman lokacin da aka fara amfani da kowane irin tsarin ajiyar kuɗi ko bayar da lamuni a yankin Gombe. <ref name="Saidu2015"/>
== Zuwan tsarin banki na zamani ==
Ci gaban bankunan zamani a Najeriya ya fara ne a zamanin mulkin mallaka. A shekarar 1952, an kafa dokar banki ta farko wadda ta samar da tsarin kula da bankunan kasuwanci. Daga baya, an kafa Babban Bankin Najeriya (CBN), wanda ya fara gudanar da aikinsa a ranar 1 ga Yuli 1959. Waɗannan sauye-sauye na ƙasa sun samar da tsarin doka da hukumomin da suka jagoranci bunƙasar bankuna a sassan Najeriya, ciki har da yankin da ya zama Jihar Gombe. <ref name="CBNHistory">{{Cite web |title=History of the CBN |url=https://www.cbn.gov.ng/AboutCBN/History.html |website=Central Bank of Nigeria}}</ref>
Kafin Gombe ta zama jiha a 1996, yankin yana ƙarƙashin tsarin gudanarwa na wasu jihohin da suka gabace ta, ciki har da tsohuwar Jihar Bauchi. Saboda haka, tarihin bankunan da suka yi aiki a yankin kafin 1996 yana cikin babban tarihin banki na Najeriya da na tsohuwar Jihar Bauchi. Ba a tabbatar da shekarar da kowane bankin kasuwanci ya buɗe reshen farko a Gombe ba daga majiyoyin da aka ambata a wannan rubutu. <ref name="GombeHistory"/><ref name="Saidu2015"/>
== Kafa Jihar Gombe da bunƙasar harkokin kuɗi ==
Kafa Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba 1996 ya samar da sabon tsarin gudanarwa wanda ya haɗa da ma'aikatun gwamnati, hukumomin jihar da kuma bukatar samar da ayyukan kuɗi ga mazauna birane da karkara. Harkokin gwamnati, kasuwanci, noma da albashi sun kasance cikin ayyukan tattalin arzikin da bankuna da sauran cibiyoyin kuɗi za su iya tallafawa. <ref name="GombeHistory"/><ref name="Saidu2015"/>
Bankunan kasuwanci suna taka rawa wajen karɓar ajiyar kuɗi, gudanar da asusun kasuwanci, biyan albashi da kuma ba da lamuni ga wasu abokan ciniki bisa ƙa'idodinsu. A Gombe, bunƙasar harkokin kasuwanci da gudanarwar gwamnati ta ƙara muhimmancin samun cibiyoyin kuɗi da za su taimaka wajen gudanar da ma'amaloli. Sai dai ba a bayar da cikakken jerin shekarun buɗe rassan bankunan kasuwanci a jihar ba a cikin majiyoyin da aka yi amfani da su a nan. <ref name="Saidu2015"/>
== Reshen Babban Bankin Najeriya a Gombe ==
Babban Bankin Najeriya (CBN) shi ne babban bankin ƙasar da ke kula da tsarin kuɗi, tsara manufofin kuɗi da sa ido kan harkokin bankuna. A cikin shekarun 2000, bankin ya faɗaɗa ayyukansa ta hanyar gina rassansa da cibiyoyin sarrafa kuɗi a wasu biranen Najeriya. Rahoton shekara na CBN na 2008 ya bayyana cewa an kammala gina cibiyar kuɗi ta Gombe a wannan shekarar, yayin da aikin gina sabon reshen bankin a Gombe yake ci gaba. <ref name="CBN2008">{{Cite report |title=Annual Report and Financial Statements for the Year Ended 31 December 2008 |publisher=Central Bank of Nigeria |url=https://www.cbn.gov.ng/out/2010/publications/reports/gov/annual%20report%202008final.pdf |date=2009}}</ref>
Bunƙasar reshen CBN a Gombe ta kasance wani ɓangare na shirin faɗaɗa ayyukan bankin a ƙasar. Cibiyoyin irin wannan suna taimakawa wajen gudanar da ayyukan da suka shafi kuɗin ƙasa, hulɗa da bankunan da ke ƙarƙashinsa da kuma aiwatar da manufofin tsarin kuɗi. Rahoton CBN na shekarar 2008 ya sanya Gombe cikin biranen da aka gina ko aka fara gina irin waɗannan cibiyoyi. <ref name="CBN2008"/>
== Bankunan ƙananan lamuni ==
Bankunan ƙananan lamuni suna ba wa ƙananan 'yan kasuwa, masu sana'o'i da wasu ƙungiyoyin jama'a damar samun ajiyar kuɗi, ƙananan lamuni da sauran ayyukan kuɗi. Irin waɗannan bankuna suna da muhimmanci musamman ga mutanen da ba sa iya cika wasu sharuɗɗan bankunan kasuwanci na yau da kullum. A Najeriya, CBN ce ke tsara lasisin bankunan ƙananan lamuni tare da sa ido kan yadda suke gudanar da ayyukansu. <ref name="Shongom">{{Cite web |title=About Us |url=https://shongommfb.com.ng/about-us/ |website=Shongom Micro Finance Bank}}</ref>
Shongom Micro Finance Bank ya bayyana cewa an kafa shi a matsayin bankin al'umma a watan Disamba 1992, kafin a mayar da shi bankin ƙananan lamuni a shekarar 2008 bayan sauye-sauyen dokokin banki. Bankin yana da adireshin ofishinsa a Kaltungo, Jihar Gombe. Tarihinsa yana nuna cewa tsarin bankunan al'umma da ƙananan lamuni ya fara aiki a yankin kafin ko a farkon shekarun da suka biyo bayan kafa Jihar Gombe. <ref name="Shongom"/>
A shekarar 2018, jaridar ''Vanguard'' ta buga hira da manajan daraktan Shongom Microfinance Bank kan matsalolin da bankunan ƙananan lamuni ke fuskanta a Gombe. Rahoton ya tattauna tasirin manufofin gwamnati da yadda wasu matakan da suka shafi biyan albashi ta bankunan kasuwanci suka shafi hulɗar ma'aikata da bankunan ƙananan lamuni. Rahoton ya nuna cewa bankunan ƙananan lamuni suna fuskantar ƙalubalen samun kwastomomi da faɗaɗa ayyukansu. <ref name="Vanguard2018">{{Cite web |title=How govt policy undermines MfBs, financial inclusion – MD Shongom MfB |url=https://www.vanguardngr.com/2018/12/how-govt-policy-undermines-mfbs-financial-inclusion-md-shongom-mfb/ |website=Vanguard |date=16 December 2018}}</ref>
Jewel Microfinance Bank ma yana daga cikin cibiyoyin kuɗi da ke aiki a birnin Gombe. Shafin bankin ya bayyana cewa yana ba da ayyukan ajiyar kuɗi, lamuni da ilimin sarrafa kuɗi ga abokan cinikinsa, musamman masu sana'o'i da ƙananan 'yan kasuwa. Irin waɗannan ayyuka suna taimakawa wajen haɗa ƙananan harkokin kasuwanci da tsarin kuɗi na hukuma. <ref name="Jewel">{{Cite web |title=Jewel Microfinance Bank |url=https://www.jewelcoopmfb.com/ |website=Jewel Microfinance Bank}}</ref>
== Bankin Masana'antu da tallafin kasuwanci ==
Bankin Masana'antu na Najeriya (Bank of Industry, BOI) wata cibiyar kuɗi ce da ke taimakawa wajen tallafawa masana'antu da ƙananan da matsakaitan 'yan kasuwa. Binciken Misbahu Sa'idu ya bayyana cewa Bank of Industry ya samo asali ne daga sake fasalin Nigerian Industrial Development Bank, wanda aka kafa a shekarar 1964, kuma bankin ya fara kasancewa a Gombe a shekarun 2012 zuwa 2013. Binciken ya kuma ambaci shirye-shiryen bayar da lamuni masu sauƙi ga ƙananan da matsakaitan masana'antu a jihar. <ref name="Saidu2015"/>
Irin wannan tallafin kuɗi yana da muhimmanci ga masana'antun sarrafa amfanin gona, masu samar da kayayyaki da masu sana'o'in hannu, domin suna iya buƙatar jari wajen sayen injuna, albarkatun ƙasa da faɗaɗa kasuwancinsu. Duk da haka, samun lamuni yana danganta da sharuɗɗan banki, cancantar mai neman lamuni da kuma irin shirye-shiryen tallafi da ake gudanarwa a lokacin. <ref name="Saidu2015"/>
== Yaɗuwar bankunan dijital da harkokin kuɗi ta wayar hannu ==
Ci gaban fasahar sadarwa ya kawo sauyi a yadda ake aika kuɗi, karɓar kuɗi da gudanar da ma'amalolin banki. A Najeriya, hanyoyin biyan kuɗi na lantarki da wakilan kuɗi ta wayar hannu sun taimaka wajen samar da wasu ayyukan banki a wuraren da ba su da rassan bankuna da yawa. Wannan tsarin yana ba wa jama'a damar gudanar da wasu ma'amaloli ba tare da zuwa babban reshen banki ba. <ref name="BusinessDay2025">{{Cite web |title=Mobile money agents to celebrate decade of financial inclusion impact in Gombe |url=https://businessday.ng/news/article/mobile-money-agents-to-celebrate-decade-of-financial-inclusion-impact-in-gombe/ |website=BusinessDay |date=1 November 2025}}</ref>
A watan Nuwamba 2025, jaridar ''BusinessDay'' ta ruwaito cewa ƙungiyar Association of Mobile Money and Bank Agents in Nigeria (AMMBAN) ta shirya bikin cika shekaru goma na ayyukanta da taronta na ƙasa a Gombe. Rahoton ya nuna muhimmancin wakilan kuɗi ta wayar hannu wajen faɗaɗa ayyukan kuɗi a matakin al'umma da kuma haɗa masu amfani da fasahar biyan kuɗi da cibiyoyin kuɗi. <ref name="BusinessDay2025"/>
Wakilan kuɗi ta wayar hannu na iya taimakawa wajen karɓar kuɗi, cire kuɗi, aika kuɗi da kuma wasu ayyukan da aka ba su izinin gudanarwa. Wannan na iya rage buƙatar tafiya zuwa rassan bankuna masu nisa, musamman ga wasu mazauna karkara da ƙananan 'yan kasuwa. Sai dai yaɗuwar irin waɗannan ayyuka tana buƙatar ingantaccen sadarwa, tsaro da wayar da kan masu amfani domin rage haɗarin zamba. <ref name="BusinessDay2025"/>
== Shirin haɗa kowa da tsarin kuɗi ==
Haɗa kowa da tsarin kuɗi, wanda aka fi sani da ''financial inclusion'', yana nufin samar da damar amfani da ajiyar kuɗi, lamuni, inshora da hanyoyin biyan kuɗi ga jama'a masu bambancin matsayi da wurin zama. A watan Agusta 2026, jaridar ''Channels Television'' ta ruwaito cewa CBN ta gudanar da shirin wayar da kan jama'a a Gombe domin ƙarfafa amfani da hanyoyin biyan kuɗi na zamani, kare masu amfani da ayyukan banki da kuma faɗaɗa damar shiga tsarin kuɗi. <ref name="Channels2026">{{Cite web |title=CBN Steps Up Financial Inclusion Drive In Gombe, Highlights Macroeconomic Progress |url=https://www.channelstv.com/2026/08/05/cbn-steps-up-financial-inclusion-drive-in-gombe-highlights-macroeconomic-progress/ |website=Channels Television |date=5 August 2026}}</ref>
Rahoton ya bayyana cewa shirin ya haɗa da jami'an gwamnati, masu kasuwanci, ɗalibai da sauran jama'a, inda aka tattauna batutuwan biyan kuɗi na dijital, kare masu amfani da ayyukan banki da kuma manufofin kuɗi. Irin waɗannan shirye-shirye suna da nufin ƙara fahimtar yadda ake amfani da ayyukan kuɗi cikin aminci da kuma faɗaɗa damar samun ayyukan banki a birane da karkara. <ref name="Channels2026"/>
== Kalubalen tsarin banki da kuɗi a Gombe ==
Ɗaya daga cikin ƙalubalen da bankunan ƙananan lamuni ke fuskanta shi ne samun isassun jari, faɗaɗa ayyuka da kuma samun kwastomomi masu iya biyan lamuni. Hira da manajan daraktan Shongom Microfinance Bank da ''Vanguard'' ta wallafa a shekarar 2018 ta nuna cewa manufofin gwamnati da tsarin biyan albashi na iya shafar yadda bankunan ƙananan lamuni ke gudanar da ayyukansu. <ref name="Vanguard2018"/>
Wani ƙalubale shi ne haɗa mazauna karkara da mutanen da ba su da cikakkiyar masaniyar fasahar zamani da ayyukan kuɗi na hukuma. Shirye-shiryen CBN na wayar da kan jama'a a Gombe da yaɗuwar wakilan kuɗi ta wayar hannu suna nuna cewa samun damar ayyukan banki ba ya tsaya ga buɗe rassan bankuna kawai; yana kuma buƙatar ilimin kuɗi, tsaro da hanyoyin biyan kuɗi da jama'a za su iya amfani da su. <ref name="Channels2026"/><ref name="BusinessDay2025"/>
== Muhimmancin banki ga tattalin arzikin Gombe ==
Bankuna da sauran cibiyoyin kuɗi suna taimakawa wajen adana kuɗi, gudanar da kasuwanci, biyan albashi da samar da lamuni ga mutanen da suka cancanta. Ga jihar da tattalin arzikinta ya ƙunshi noma, kasuwanci da ƙananan masana'antu, ayyukan kuɗi na iya taimakawa wajen samar da jari da faɗaɗa harkokin kasuwanci. Binciken tarihin ci gaban masana'antu a Gombe ya tattauna rawar cibiyoyin kuɗi da Bank of Industry wajen tallafawa masana'antu da kasuwanci a jihar. <ref name="Saidu2015"/>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
2747ezc870w5h4irmkyc2psooo4xr53
Romuald Hazoumè
0
179683
969923
2026-10-20T16:13:14Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1378194406|Romuald Hazoumè]]"
969923
wikitext
text/x-wiki
An fi saninsa da aikinsa La Bouche du Roi, sake fasalin hoton 1789 na [[Jiragen bayi|Jirgin bawa]] Brookes . <ref>{{Cite web |year=2007 |title=1807 Commemorated |url=http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516121557/http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |archive-date=2011-05-16 |access-date=2008-03-06}}</ref> An nuna La Bouche du Roi a ko'ina a [[Birtaniya|Ƙasar Ingila]] a matsayin wani ɓangare na tunawa da((((((((((((He is best known for his work ''[[:en:La_Bouche_du_Roi_(artwork)|La Bouche du Roi]]'', a reworking of the 1789 image of the [[:en:Slave_ship|slave ship]] ''[[:en:Brookes_(ship)|Brookes]]''.<ref>{{cite web |year=2007 |title=1807 Commemorated |url=http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516121557/http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |archive-date=2011-05-16 |access-date=2008-03-06}}</ref> ''La Bouche du Roi'' was widely exhibited in the [[:en:United_Kingdom|United Kingdom]] as part of the centenary remembrance of the [[:en:Slave_Trade_Act_1807|Slave Trade Act 1807]] by [[:en:Parliament_of_the_United_Kingdom|Parliament]]. He only uses recycled materials to create his works.))))))) shekara ɗari na [[Dokar Kasuwancin Bayi ta 1807|Dokar Cinikin Bauta ta 1807]] ta Majalisar. Yana amfani da kayan da aka sake amfani da su ne kawai don ƙirƙirar ayyukansa.
Hazoumè kuma an san shi da jerin abin rufe fuska, wanda ya fara a tsakiyar shekarun 1980. Wadannan abin rufe fuska, waɗanda aka yi da kwandon man fetur, suna kama da waɗanda aka yi amfani da su a al'adun gargajiya na Afirka da bukukuwan. A cikin bayanin waɗannan ayyukan, Hazoumè ya ce: "Ina aikawa zuwa Yamma abin da ke nasu, wato, ƙarancin al'ummar masu amfani da ke mamaye mu kowace rana. "<ref name="Caacart">{{Cite web |title=CAACart. |url=http://www.caacart.com/pigozzi-artist.php?i=Hazoume-Romuald&m=35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222150036/http://www.caacart.com/pigozzi-artist.php?i=Hazoume-Romuald&m=35 |archive-date=2015-12-22 |access-date=2010-10-28}}</ref>
Hazoumè yana daga cikin masu zane-zane da aka wakilta a cikin The Contemporary African Art Collection (CAAC) na Jean Pigozzi . <ref name="Caacart" />
== Zaɓuɓɓukan nune-nunen ==
=== Kawai ===
* 1997: ''Romuald Hazoumè'', Galerie 20, Arnhem
* 1998: ''Romuald Hazoumè'', Art Gallery of New South Wales, shush, Sydney, Australia
* 2001: ''Romuald Hazoumè'', Galerie Olivier Houg, Lyon
* 2005: ''ARTicle 14 - débrouilles-toi, toi-même'', October Gallery, London
* 2005: ''Romuald Hazoumè Installation Art'', CAISA (City of Helsinki Cultural Office), Helsinki, Finland
* 2006: ''La Bouche du Roi'', Musée du quai Branly, Paris, France
* 2007: ''La Bouche du Roi'': An artwork by Romuald Hazoumè, [[Gidan kayan tarihi na Biritaniya|The British Museum]], London, England
* 2008: ''La Bouche du Roi'', Horniman Museum and Gardens, London
* 2009: ''Exit Ball'', Aliceday, Brussels, Belgium
* 2009: ''Romuald Hazoumè: Made in Porto-Novo'', October Gallery, London
* 2010: ''Romuald Hazoumè: My Paradise - Made in Porto Novo'', Gerisch-Stiftung, Neumünster, Germany
* 2011: ''Romuald Hazoumè''
* 2012: ''Cargoland'' - October Gallery, London
=== Rukunin ===
* 1992: ''Daga Afirka: Masu zane-zane na Afirka na zamani daga tarin Pigozzi'', Saatchi Gallery, London
* 1999: ''Liverpool Biennial: Bikin Duniya na Fasaha ta zamani'', Liverpool, Burtaniya
* 1999: ''Aljanna 8'', Exit Art, New York
* 1999: ''Jirgin sararin samaniya Duniya'', Art in General, New York
* 2004-2007: ''Afirka Remix'', Dusseldorf; Hayward Gallery, London; Cibiyar Pompidou, Paris; Mori Art Museum, Tokyo; Moderna Museet, Stockholm, Johannesburg Art Gallery, Johannesburg, Afirka ta Kudu
* 2007/2008: Me ya sa Afirka?''Me ya sa Afirka ta kasance?'', Pinacoteca Giovanni da Marella Agnelli, [[Torino|Turin]], Italiya
* 2007: Daga Ƙarfin zuciya zuwa 'Yanci - El Anatsui / Romuald Hazoumè / Owusu-Ankomah, Gidan Oktoba, London
* 2007: UN/FAIR TRADE, Die Kunst der Gerechtigkeit, Neue Galerie Graz am Landesmuseum Joanneum, Graz, Austria
* 2008: ''Angaza Afrika - Fasahar Afirka Yanzu'', Gidan Oktoba, London
* 2008: ''PetrodollART'', Galerie Motte da Rouard, Paris, Faransa
* 2009: A kan Exclusion, 3rd biennale na zamani Art, The Garage Center for Contemporary Culture, Moscow, Rasha
* 2010: ''Labaran Afirka'', Marrakech Art Fair], Marrakesh
* 2010/2011: ''Karni na 21: Fasaha a cikin Shekaru goma na Farko'', Gidan Fasaha na Queensland, Brisbane, Ostiraliya
* 2010/2011: Shirin Afirka na Duniya, MAD - Gidan Tarihi da Zane, New York
* 2010/2011: The Land Between Us, Whitworth Art Gallery, Manchester, Burtaniya
== Kyaututtuka da kyaututtuka ==
* 1996: George-Maciunas-Preis, Wiesbaden
* 2007: Arnold-Bode-Preis, documenta 12, Kassel
* 2009: Biennale na 3 na Fasaha ta zamani, Moscow
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
19we2l6607d6ier1qnc0gbvie4daqi9
969925
969923
2026-10-20T16:14:03Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
969925
wikitext
text/x-wiki
An fi saninsa da aikinsa La Bouche du Roi, sake fasalin hoton 1789 na [[Jiragen bayi|Jirgin bawa]] Brookes . <ref>{{Cite web |year=2007 |title=1807 Commemorated |url=http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516121557/http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |archive-date=2011-05-16 |access-date=2008-03-06}}</ref> An nuna La Bouche du Roi a ko'ina a [[Birtaniya|Ƙasar Ingila]] a matsayin wani ɓangare na tunawa da shekara ɗari na [[Dokar Kasuwancin Bayi ta 1807|Dokar Cinikin Bauta ta 1807]] ta Majalisar. Yana amfani da kayan da aka sake amfani da su ne kawai don ƙirƙirar ayyukansa.
Hazoumè kuma an san shi da jerin abin rufe fuska, wanda ya fara a tsakiyar shekarun 1980. Wadannan abin rufe fuska, waɗanda aka yi da kwandon man fetur, suna kama da waɗanda aka yi amfani da su a al'adun gargajiya na Afirka da bukukuwan. A cikin bayanin waɗannan ayyukan, Hazoumè ya ce: "Ina aikawa zuwa Yamma abin da ke nasu, wato, ƙarancin al'ummar masu amfani da ke mamaye mu kowace rana. "<ref name="Caacart">{{Cite web |title=CAACart. |url=http://www.caacart.com/pigozzi-artist.php?i=Hazoume-Romuald&m=35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222150036/http://www.caacart.com/pigozzi-artist.php?i=Hazoume-Romuald&m=35 |archive-date=2015-12-22 |access-date=2010-10-28}}</ref>
Hazoumè yana daga cikin masu zane-zane da aka wakilta a cikin The Contemporary African Art Collection (CAAC) na Jean Pigozzi . <ref name="Caacart" />
== Zaɓuɓɓukan nune-nunen ==
=== Kawai ===
* 1997: ''Romuald Hazoumè'', Galerie 20, Arnhem
* 1998: ''Romuald Hazoumè'', Art Gallery of New South Wales, shush, Sydney, Australia
* 2001: ''Romuald Hazoumè'', Galerie Olivier Houg, Lyon
* 2005: ''ARTicle 14 - débrouilles-toi, toi-même'', October Gallery, London
* 2005: ''Romuald Hazoumè Installation Art'', CAISA (City of Helsinki Cultural Office), Helsinki, Finland
* 2006: ''La Bouche du Roi'', Musée du quai Branly, Paris, France
* 2007: ''La Bouche du Roi'': An artwork by Romuald Hazoumè, [[Gidan kayan tarihi na Biritaniya|The British Museum]], London, England
* 2008: ''La Bouche du Roi'', Horniman Museum and Gardens, London
* 2009: ''Exit Ball'', Aliceday, Brussels, Belgium
* 2009: ''Romuald Hazoumè: Made in Porto-Novo'', October Gallery, London
* 2010: ''Romuald Hazoumè: My Paradise - Made in Porto Novo'', Gerisch-Stiftung, Neumünster, Germany
* 2011: ''Romuald Hazoumè''
* 2012: ''Cargoland'' - October Gallery, London
=== Rukunin ===
* 1992: ''Daga Afirka: Masu zane-zane na Afirka na zamani daga tarin Pigozzi'', Saatchi Gallery, London
* 1999: ''Liverpool Biennial: Bikin Duniya na Fasaha ta zamani'', Liverpool, Burtaniya
* 1999: ''Aljanna 8'', Exit Art, New York
* 1999: ''Jirgin sararin samaniya Duniya'', Art in General, New York
* 2004-2007: ''Afirka Remix'', Dusseldorf; Hayward Gallery, London; Cibiyar Pompidou, Paris; Mori Art Museum, Tokyo; Moderna Museet, Stockholm, Johannesburg Art Gallery, Johannesburg, Afirka ta Kudu
* 2007/2008: Me ya sa Afirka?''Me ya sa Afirka ta kasance?'', Pinacoteca Giovanni da Marella Agnelli, [[Torino|Turin]], Italiya
* 2007: Daga Ƙarfin zuciya zuwa 'Yanci - El Anatsui / Romuald Hazoumè / Owusu-Ankomah, Gidan Oktoba, London
* 2007: UN/FAIR TRADE, Die Kunst der Gerechtigkeit, Neue Galerie Graz am Landesmuseum Joanneum, Graz, Austria
* 2008: ''Angaza Afrika - Fasahar Afirka Yanzu'', Gidan Oktoba, London
* 2008: ''PetrodollART'', Galerie Motte da Rouard, Paris, Faransa
* 2009: A kan Exclusion, 3rd biennale na zamani Art, The Garage Center for Contemporary Culture, Moscow, Rasha
* 2010: ''Labaran Afirka'', Marrakech Art Fair], Marrakesh
* 2010/2011: ''Karni na 21: Fasaha a cikin Shekaru goma na Farko'', Gidan Fasaha na Queensland, Brisbane, Ostiraliya
* 2010/2011: Shirin Afirka na Duniya, MAD - Gidan Tarihi da Zane, New York
* 2010/2011: The Land Between Us, Whitworth Art Gallery, Manchester, Burtaniya
== Kyaututtuka da kyaututtuka ==
* 1996: George-Maciunas-Preis, Wiesbaden
* 2007: Arnold-Bode-Preis, documenta 12, Kassel
* 2009: Biennale na 3 na Fasaha ta zamani, Moscow
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
d2yy06aj48fc8iwah9v90d3uzkhuv19
969929
969925
2026-10-20T16:20:52Z
Baby juuu
38856
969929
wikitext
text/x-wiki
An fi saninsa da aikinsa La Bouche du Roi, sake fasalin hoton 1789 na [[Jiragen bayi|Jirgin bawa]] Brookes . <ref>{{Cite web |year=2007 |title=1807 Commemorated |url=http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516121557/http://www.history.ac.uk/1807commemorated/exhibitions/art/labouche.html |archive-date=2011-05-16 |access-date=2008-03-06}}</ref> An nuna La Bouche du Roi a ko'ina a [[Birtaniya|Ƙasar Ingila]] a matsayin wani ɓangare na tunawa da shekara ɗari na [[Dokar Kasuwancin Bayi ta 1807|Dokar Cinikin Bauta ta 1807]] ta Majalisar. Yana amfani da kayan da aka sake amfani da su ne kawai don ƙirƙirar ayyukansa.
Hazoumè kuma an san shi da jerin abin rufe fuska, wanda ya fara a tsakiyar shekarar 1980. Wadannan abin rufe fuska, waɗanda aka yi da kwandon man fetur, suna kama da waɗanda aka yi amfani da su a al'adun gargajiya na Afirka da bukukuwan. A cikin bayanin waɗannan ayyukan, Hazoumè ya ce: "Ina aikawa zuwa Yamma abin da ke nasu, wato, ƙarancin al'ummar masu amfani da ke mamaye mu kowace rana. "<ref name="Caacart">{{Cite web |title=CAACart. |url=http://www.caacart.com/pigozzi-artist.php?i=Hazoume-Romuald&m=35 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222150036/http://www.caacart.com/pigozzi-artist.php?i=Hazoume-Romuald&m=35 |archive-date=2015-12-22 |access-date=2010-10-28}}</ref>
Hazoumè yana daga cikin masu zane-zane da aka wakilta a cikin The Contemporary African Art Collection (CAAC) na Jean Pigozzi . <ref name="Caacart" />
== Zaɓuɓɓukan nune-nunen ==
=== Kawai ===
* 1997: ''Romuald Hazoumè'', Galerie 20, Arnhem
* 1998: ''Romuald Hazoumè'', Art Gallery of New South Wales, shush, Sydney, Australia
* 2001: ''Romuald Hazoumè'', Galerie Olivier Houg, Lyon
* 2005: ''ARTicle 14 - débrouilles-toi, toi-même'', October Gallery, London
* 2005: ''Romuald Hazoumè Installation Art'', CAISA (City of Helsinki Cultural Office), Helsinki, Finland
* 2006: ''La Bouche du Roi'', Musée du quai Branly, Paris, France
* 2007: ''La Bouche du Roi'': An artwork by Romuald Hazoumè, [[Gidan kayan tarihi na Biritaniya|The British Museum]], London, England
* 2008: ''La Bouche du Roi'', Horniman Museum and Gardens, London
* 2009: ''Exit Ball'', Aliceday, Brussels, Belgium
* 2009: ''Romuald Hazoumè: Made in Porto-Novo'', October Gallery, London
* 2010: ''Romuald Hazoumè: My Paradise - Made in Porto Novo'', Gerisch-Stiftung, Neumünster, Germany
* 2011: ''Romuald Hazoumè''
* 2012: ''Cargoland'' - October Gallery, London
=== Rukunin ===
* 1992: ''Daga Afirka: Masu zane-zane na Afirka na zamani daga tarin Pigozzi'', Saatchi Gallery, London
* 1999: ''Liverpool Biennial: Bikin Duniya na Fasaha ta zamani'', Liverpool, Burtaniya
* 1999: ''Aljanna 8'', Exit Art, New York
* 1999: ''Jirgin sararin samaniya Duniya'', Art in General, New York
* 2004-2007: ''Afirka Remix'', Dusseldorf; Hayward Gallery, London; Cibiyar Pompidou, Paris; Mori Art Museum, Tokyo; Moderna Museet, Stockholm, Johannesburg Art Gallery, Johannesburg, Afirka ta Kudu
* 2007/2008: Me ya sa Afirka?''Me ya sa Afirka ta kasance?'', Pinacoteca Giovanni da Marella Agnelli, [[Torino|Turin]], Italiya
* 2007: Daga Ƙarfin zuciya zuwa 'Yanci - El Anatsui / Romuald Hazoumè / Owusu-Ankomah, Gidan Oktoba, London
* 2007: UN/FAIR TRADE, Die Kunst der Gerechtigkeit, Neue Galerie Graz am Landesmuseum Joanneum, Graz, Austria
* 2008: ''Angaza Afrika - Fasahar Afirka Yanzu'', Gidan Oktoba, London
* 2008: ''PetrodollART'', Galerie Motte da Rouard, Paris, Faransa
* 2009: A kan Exclusion, 3rd biennale na zamani Art, The Garage Center for Contemporary Culture, Moscow, Rasha
* 2010: ''Labaran Afirka'', Marrakech Art Fair], Marrakesh
* 2010/2011: ''Karni na 21: Fasaha a cikin Shekaru goma na Farko'', Gidan Fasaha na Queensland, Brisbane, Ostiraliya
* 2010/2011: Shirin Afirka na Duniya, MAD - Gidan Tarihi da Zane, New York
* 2010/2011: The Land Between Us, Whitworth Art Gallery, Manchester, Burtaniya
== Kyaututtuka da kyaututtuka ==
* 1996: George-Maciunas-Preis, Wiesbaden
* 2007: Arnold-Bode-Preis, documenta 12, Kassel
* 2009: Biennale na 3 na Fasaha ta zamani, Moscow
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
515mh71gz78551s3b6veh1m0rc9rzdt
Gidan kayan gargajiya na Giovanni da Marella Agnelli
0
179684
969927
2026-10-20T16:18:29Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1374998651|Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli]]"
969927
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ls_Pinacoteca_Giovanni_e_Marella_Agnelli_progettata_da_Renzo_Piano.jpg|thumb|Ra'ayi na Pinacoteca Giovanni da Marella Agnelli]]
Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli ko Pinacoteque Agnelli wani tashar zane-zane ne a [[Torino|Turin]], Italiya. <ref>{{Cite web |date= |title=Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli |url=https://www.piemonteitalia.eu/en/cultura/musei/pinacoteca-giovanni-e-marella-agnelli |access-date=16 February 2023 |website=Piemonte Italia}}</ref> An buɗe shi a shekara ta 2002 a saman bene na Lingotto, hedkwatar babbar mota ta Italiya Fiat S.p.A. wanda [[Giovanni Agnelli]] ya kafa a shekara ta 1899. A matsayin wani ɓangare na hadaddun, Lo scrigno, tsarin ƙarfe na murabba'in mita 450 wanda Renzo Piano ya tsara, an ɗaga shi mita 34 daga hanyar gwajin a rufin shuka. Halinsa yana wakiltar sararin samaniya, yana mai da hankali ga salon ginin na asali. Tarinsa na dindindin shine zaɓi na zane-zane da siffofi daga tarin masu zaman kansu na Gianni da [[Marella Agnelli]], kamar su ''Blonde Bather'' na Pierre-Auguste Renoir da La Négresse na Édouard Manet, da kuma (((((((((original building's futuristic style. Its permanent collection is a selection of paintings and sculptures from [[:en:Gianni_Agnelli|Gianni]] and [[:en:Marella_Agnelli|Marella Agnelli]]'s private collection, such as [[:en:Pierre-Auguste_Renoir|Pierre-Auguste Renoir]]'s ''[[:en:Blonde_Bather|Blonde Bather]]'' and [[:en:Édouard_Manet|Édouard Manet]]'s ''[[:en:La_Négresse_(Manet)|La Négresse]],'' as well as paintings by [[:en:Henri_Matisse|Henri Matisse]], [[:en:Canaletto|Canaletto]], [[:en:Giovanni_Battista_Tiepolo|Giovanni Battista Tiepolo]], [[:en:Antonio_Canova|Antonio Canova]], [[:en:Pablo_Picasso|Pablo Picasso]], and [[:en:Amedeo_Modigliani|Amedeo Modigliani]]. The gallery also puts on temporary modern art exhibitions)))))))))zane-zane na [[Henri Matisse]], Canaletto, Giovanni Battista Tiepolo, Antonio Canova, [[Pablo Picasso]], da Amedeo Modigliani. Gidan kuma yana sanya nune-nunen fasahar zamani na wucin gadi.
Bayan mutuwarsa a ranar 24 ga watan Janairun shekara ta 2003, Gianni Agnelli ya kwanta a jihar a cikin Pinacoteca, inda sama da mutane 100,000 suka ba da girmamawa.<ref>{{Cite journal |last=Numa |first=Massimo |date=January 26, 2003 |title=Quelli della rampa |trans-title=Those on the ramp |language=it |edition=25 |location=Turin |volume=137}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
8ahc1ejm7rc9dsz7u6bg0jql2rtyf3w
969928
969927
2026-10-20T16:19:19Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
969928
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ls_Pinacoteca_Giovanni_e_Marella_Agnelli_progettata_da_Renzo_Piano.jpg|thumb|Ra'ayi na Pinacoteca Giovanni da Marella Agnelli]]
Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli ko Pinacoteque Agnelli wani tashar zane-zane ne a [[Torino|Turin]], Italiya. <ref>{{Cite web |date= |title=Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli |url=https://www.piemonteitalia.eu/en/cultura/musei/pinacoteca-giovanni-e-marella-agnelli |access-date=16 February 2023 |website=Piemonte Italia}}</ref> An buɗe shi a shekara ta 2002 a saman bene na Lingotto, hedkwatar babbar mota ta Italiya Fiat S.p.A. wanda [[Giovanni Agnelli]] ya kafa a shekara ta 1899. A matsayin wani ɓangare na hadaddun, Lo scrigno, tsarin ƙarfe na murabba'in mita 450 wanda Renzo Piano ya tsara, an ɗaga shi mita 34 daga hanyar gwajin a rufin shuka. Halinsa yana wakiltar sararin samaniya, yana mai da hankali ga salon ginin na asali. Tarinsa na dindindin shine zaɓi na zane-zane da siffofi daga tarin masu zaman kansu na Gianni da [[Marella Agnelli]], kamar su ''Blonde Bather'' na Pierre-Auguste Renoir da La Négresse na Édouard Manet, da kuma zane-zane na [[Henri Matisse]], Canaletto, Giovanni Battista Tiepolo, Antonio Canova, [[Pablo Picasso]], da Amedeo Modigliani. Gidan kuma yana sanya nune-nunen fasahar zamani na wucin gadi.
Bayan mutuwarsa a ranar 24 ga watan Janairun shekara ta 2003, Gianni Agnelli ya kwanta a jihar a cikin Pinacoteca, inda sama da mutane 100,000 suka ba da girmamawa.<ref>{{Cite journal |last=Numa |first=Massimo |date=January 26, 2003 |title=Quelli della rampa |trans-title=Those on the ramp |language=it |edition=25 |location=Turin |volume=137}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
th0lepvywsvqmw7s2c7qgo82wij84mu
October Gallery
0
179685
969953
2026-10-20T18:04:38Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1363574104|October Gallery]]"
969953
wikitext
text/x-wiki
Gidan Oktoba wani gidan zane-zane ne a tsakiyar [[Landan]], Ingila, wanda aka kafa a shekara ta 1979. sananne ne don inganta aikin masu zane-zane na "Transvangarde" ko motsi na al'adu. Gidan kuma yana karbar bakuncin jawabai, wasan kwaikwayo da kuma tarurruka.
Daga cikin sanannun masu zane-zane na duniya na zamani waɗanda aka nuna ayyukansu a Gidan Oktoba sune Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
== Tarihi ==
An kafa shi a shekara ta 1979, October Gallery ya inganta fasaha da masu zane-zane na "Transvangarde" - "wani ra'ayi wanda ya dogara da ra'ayin cewa ainihin gefen yankewa shine haɗuwa da al'adun al'adu na gaba" - yana ba da dandamali ga masu zane-zanen duniya da wallafe-wallafen gwaji, gami da zane-zane ta irin waɗannan manyan mutane kamar William Burroughs, <ref>{{Cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> J. G. Ballard da Lawrence Durrell.<ref name="ArtNewspaper2019">{{Cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> Gidan ya nuna aikin masu zane-zane daga kasashe sama da 65, kuma daga yankuna ciki har((((((((((((((Established in 1979, October Gallery has promoted the art and artists of the "Transvangarde" – "a concept based on the idea that the true cutting edge is the coming together of the cross-cultural avant-garde"— giving a platform to international artists and experimental literature, including artwork by such significant literary figures as [[:en:William_S._Burroughs|William Burroughs]],<ref>{{cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> [[:en:J._G._Ballard|J. G. Ballard]] and [[:en:Lawrence_Durrell|Lawrence Durrell]].<ref name="ArtNewspaper20192">{{cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> The gallery has exhibited the work of artists from more than 65 different countries,))))))))))))) da Afirka, Asiya, Ostiraliya, Amurka, Turai, Gabas ta Tsakiya, Indiya da Oceania. <ref name="ArtNewspaper2019" />
Hotunan Oktoba sun nuna aikin sanannun masu zane-zane na duniya kamar Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
Wanda ya kafa kuma darektan October Gallery shine Chili Hawes kuma darektin zane shine Elisabeth Lalouschek .
Gidan ya yi bikin cika shekaru 40 tare da bugawa a cikin 2020 na littafin Dream No Small Dream: The Story of October Gallery, wanda ya haɗa da rubutun Chili Hawes, Elisabeth Lalouschek, Niru Ratnam, Dr Chris Spring, Dr Gus Casely-Hayford, Dr Mark Nelson, John Allen, Ian MacFadyen, Farfesa Paul Goodwin, tare da daukar hoto da zane na Jonathan Greet.
== Bayanan da aka ambata ==
i04w4aexmmb622qqazqqpoisxut7o1x
969954
969953
2026-10-20T18:05:44Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sanon shafi
969954
wikitext
text/x-wiki
Gidan Oktoba wani gidan zane-zane ne a tsakiyar [[Landan]], Ingila, wanda aka kafa a shekara ta 1979. sananne ne don inganta aikin masu zane-zane na "Transvangarde" ko motsi na al'adu. Gidan kuma yana karbar bakuncin jawabai, wasan kwaikwayo da kuma tarurruka.
Daga cikin sanannun masu zane-zane na duniya na zamani waɗanda aka nuna ayyukansu a Gidan Oktoba sune Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
== Tarihi ==
An kafa shi a shekara ta 1979, October Gallery ya inganta fasaha da masu zane-zane na "Transvangarde" - "wani ra'ayi wanda ya dogara da ra'ayin cewa ainihin gefen yankewa shine haɗuwa da al'adun al'adu na gaba" - yana ba da dandamali ga masu zane-zanen duniya da wallafe-wallafen gwaji, gami da zane-zane ta irin waɗannan manyan mutane kamar William Burroughs, <ref>{{Cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> J. G. Ballard da Lawrence Durrell.<ref name="ArtNewspaper2019">{{Cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> Gidan ya nuna aikin masu zane-zane daga kasashe sama da 65, kuma daga yankuna ciki har da Afirka, Asiya, Ostiraliya, Amurka, Turai, Gabas ta Tsakiya, Indiya da Oceania. <ref name="ArtNewspaper2019" />
Hotunan Oktoba sun nuna aikin sanannun masu zane-zane na duniya kamar Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
Wanda ya kafa kuma darektan October Gallery shine Chili Hawes kuma darektin zane shine Elisabeth Lalouschek .
Gidan ya yi bikin cika shekaru 40 tare da bugawa a cikin 2020 na littafin Dream No Small Dream: The Story of October Gallery, wanda ya haɗa da rubutun Chili Hawes, Elisabeth Lalouschek, Niru Ratnam, Dr Chris Spring, Dr Gus Casely-Hayford, Dr Mark Nelson, John Allen, Ian MacFadyen, Farfesa Paul Goodwin, tare da daukar hoto da zane na Jonathan Greet.
== Bayanan da aka ambata ==
q8kineemuoqnf9l0s21jg430a24nnfx
969978
969954
2026-10-20T19:53:27Z
Em-mustapha
6594
Em-mustapha moved page [[Gidan shakatawa na Oktoba]] to [[October Gallery]] without leaving a redirect
969954
wikitext
text/x-wiki
Gidan Oktoba wani gidan zane-zane ne a tsakiyar [[Landan]], Ingila, wanda aka kafa a shekara ta 1979. sananne ne don inganta aikin masu zane-zane na "Transvangarde" ko motsi na al'adu. Gidan kuma yana karbar bakuncin jawabai, wasan kwaikwayo da kuma tarurruka.
Daga cikin sanannun masu zane-zane na duniya na zamani waɗanda aka nuna ayyukansu a Gidan Oktoba sune Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
== Tarihi ==
An kafa shi a shekara ta 1979, October Gallery ya inganta fasaha da masu zane-zane na "Transvangarde" - "wani ra'ayi wanda ya dogara da ra'ayin cewa ainihin gefen yankewa shine haɗuwa da al'adun al'adu na gaba" - yana ba da dandamali ga masu zane-zanen duniya da wallafe-wallafen gwaji, gami da zane-zane ta irin waɗannan manyan mutane kamar William Burroughs, <ref>{{Cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> J. G. Ballard da Lawrence Durrell.<ref name="ArtNewspaper2019">{{Cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> Gidan ya nuna aikin masu zane-zane daga kasashe sama da 65, kuma daga yankuna ciki har da Afirka, Asiya, Ostiraliya, Amurka, Turai, Gabas ta Tsakiya, Indiya da Oceania. <ref name="ArtNewspaper2019" />
Hotunan Oktoba sun nuna aikin sanannun masu zane-zane na duniya kamar Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
Wanda ya kafa kuma darektan October Gallery shine Chili Hawes kuma darektin zane shine Elisabeth Lalouschek .
Gidan ya yi bikin cika shekaru 40 tare da bugawa a cikin 2020 na littafin Dream No Small Dream: The Story of October Gallery, wanda ya haɗa da rubutun Chili Hawes, Elisabeth Lalouschek, Niru Ratnam, Dr Chris Spring, Dr Gus Casely-Hayford, Dr Mark Nelson, John Allen, Ian MacFadyen, Farfesa Paul Goodwin, tare da daukar hoto da zane na Jonathan Greet.
== Bayanan da aka ambata ==
q8kineemuoqnf9l0s21jg430a24nnfx
969979
969978
2026-10-20T19:53:51Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
969979
wikitext
text/x-wiki
Gidan Oktoba wani gidan zane-zane ne a tsakiyar [[Landan]], Ingila, wanda aka kafa a shekara ta 1979. sananne ne don inganta aikin masu zane-zane na "Transvangarde" ko motsi na al'adu. Gidan kuma yana karbar bakuncin jawabai, wasan kwaikwayo da kuma tarurruka.
Daga cikin sanannun masu zane-zane na duniya na zamani waɗanda aka nuna ayyukansu a Gidan Oktoba sune Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
== Tarihi ==
An kafa shi a shekara ta 1979, October Gallery ya inganta fasaha da masu zane-zane na "Transvangarde" - "wani ra'ayi wanda ya dogara da ra'ayin cewa ainihin gefen yankewa shine haɗuwa da al'adun al'adu na gaba" - yana ba da dandamali ga masu zane-zanen duniya da wallafe-wallafen gwaji, gami da zane-zane ta irin waɗannan manyan mutane kamar William Burroughs, <ref>{{Cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> J. G. Ballard da Lawrence Durrell.<ref name="ArtNewspaper2019">{{Cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> Gidan ya nuna aikin masu zane-zane daga kasashe sama da 65, kuma daga yankuna ciki har da Afirka, Asiya, Ostiraliya, Amurka, Turai, Gabas ta Tsakiya, Indiya da Oceania. <ref name="ArtNewspaper2019" />
Hotunan Oktoba sun nuna aikin sanannun masu zane-zane na duniya kamar Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
Wanda ya kafa kuma darektan October Gallery shine Chili Hawes kuma darektin zane shine Elisabeth Lalouschek .
Gidan ya yi bikin cika shekaru 40 tare da bugawa a cikin 2020 na littafin Dream No Small Dream: The Story of October Gallery, wanda ya haɗa da rubutun Chili Hawes, Elisabeth Lalouschek, Niru Ratnam, Dr Chris Spring, Dr Gus Casely-Hayford, Dr Mark Nelson, John Allen, Ian MacFadyen, Farfesa Paul Goodwin, tare da daukar hoto da zane na Jonathan Greet.
== Manazarta ==
3vpbjgqwnacd4ajekbo8zzbumc5o5og
969980
969979
2026-10-20T19:54:12Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */
969980
wikitext
text/x-wiki
Gidan Oktoba wani gidan zane-zane ne a tsakiyar [[Landan]], Ingila, wanda aka kafa a shekara ta 1979. sananne ne don inganta aikin masu zane-zane na "Transvangarde" ko motsi na al'adu. Gidan kuma yana karbar bakuncin jawabai, wasan kwaikwayo da kuma tarurruka.
Daga cikin sanannun masu zane-zane na duniya na zamani waɗanda aka nuna ayyukansu a Gidan Oktoba sune Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
== Tarihi ==
An kafa shi a shekara ta 1979, October Gallery ya inganta fasaha da masu zane-zane na "Transvangarde" - "wani ra'ayi wanda ya dogara da ra'ayin cewa ainihin gefen yankewa shine haɗuwa da al'adun al'adu na gaba" - yana ba da dandamali ga masu zane-zanen duniya da wallafe-wallafen gwaji, gami da zane-zane ta irin waɗannan manyan mutane kamar William Burroughs, <ref>{{Cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> J. G. Ballard da Lawrence Durrell.<ref name="ArtNewspaper2019">{{Cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> Gidan ya nuna aikin masu zane-zane daga kasashe sama da 65, kuma daga yankuna ciki har da Afirka, Asiya, Ostiraliya, Amurka, Turai, Gabas ta Tsakiya, Indiya da Oceania. <ref name="ArtNewspaper2019" />
Hotunan Oktoba sun nuna aikin sanannun masu zane-zane na duniya kamar Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
Wanda ya kafa kuma darektan October Gallery shine Chili Hawes kuma darektin zane shine Elisabeth Lalouschek .
Gidan ya yi bikin cika shekaru 40 tare da bugawa a cikin 2020 na littafin Dream No Small Dream: The Story of October Gallery, wanda ya haɗa da rubutun Chili Hawes, Elisabeth Lalouschek, Niru Ratnam, Dr Chris Spring, Dr Gus Casely-Hayford, Dr Mark Nelson, John Allen, Ian MacFadyen, Farfesa Paul Goodwin, tare da daukar hoto da zane na Jonathan Greet.
== Manazarta ==
{{reflist}}
nibugtktahet58awb1egbrczn5aix92
969981
969980
2026-10-20T19:54:58Z
Em-mustapha
6594
/* */
969981
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oktoba Gallery''' wani gidan zane-zane ne a tsakiyar [[Landan]], Ingila, wanda aka kafa a shekara ta 1979. sananne ne don inganta aikin masu zane-zane na "Transvangarde" ko motsi na al'adu. Gidan kuma yana karbar bakuncin jawabai, wasan kwaikwayo da kuma tarurruka.
Daga cikin sanannun masu zane-zane na duniya na zamani waɗanda aka nuna ayyukansu a Gidan Oktoba sune Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
== Tarihi ==
An kafa shi a shekara ta 1979, October Gallery ya inganta fasaha da masu zane-zane na "Transvangarde" - "wani ra'ayi wanda ya dogara da ra'ayin cewa ainihin gefen yankewa shine haɗuwa da al'adun al'adu na gaba" - yana ba da dandamali ga masu zane-zanen duniya da wallafe-wallafen gwaji, gami da zane-zane ta irin waɗannan manyan mutane kamar William Burroughs, <ref>{{Cite web |last=Cumming |first=Tim |date=10 December 2012 |title=William Burroughs: All Out Of Time and Into Space, October Gallery |url=https://theartsdesk.com/visual-arts/william-burroughs-all-out-time-and-space-october-gallery |access-date=21 June 2024 |website=[[The Arts Desk]]}}</ref> J. G. Ballard da Lawrence Durrell.<ref name="ArtNewspaper2019">{{Cite web |last=Abrams |first=Amah-Rose |date=19 June 2019 |title=Transvangarde pioneer October Gallery turns 40 |url=https://www.theartnewspaper.com/2019/06/19/transvangarde-pioneer-october-gallery-turns-40 |access-date=21 June 2024 |website=[[The Art Newspaper]]}}</ref> Gidan ya nuna aikin masu zane-zane daga kasashe sama da 65, kuma daga yankuna ciki har da Afirka, Asiya, Ostiraliya, Amurka, Turai, Gabas ta Tsakiya, Indiya da Oceania. <ref name="ArtNewspaper2019" />
Hotunan Oktoba sun nuna aikin sanannun masu zane-zane na duniya kamar Aubrey Williams, [[El Anatsui]], James Barnor, [[Sokari Douglas Camp]], Eddy Kamuanga Ilunga, Naomi Gakunga, [[Ablade Glover]], Owusu-Ankomah, Romuald Hazoumè, da Rachid Koraïchi.
Wanda ya kafa kuma darektan October Gallery shine Chili Hawes kuma darektin zane shine Elisabeth Lalouschek .
Gidan ya yi bikin cika shekaru 40 tare da bugawa a cikin 2020 na littafin Dream No Small Dream: The Story of October Gallery, wanda ya haɗa da rubutun Chili Hawes, Elisabeth Lalouschek, Niru Ratnam, Dr Chris Spring, Dr Gus Casely-Hayford, Dr Mark Nelson, John Allen, Ian MacFadyen, Farfesa Paul Goodwin, tare da daukar hoto da zane na Jonathan Greet.
== Manazarta ==
{{reflist}}
i9ssgvcylipeinv9bbp7ddu7buzrvic
Girgam
0
179686
969975
2026-10-20T18:49:13Z
SaadatuAliyu5484
48956
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347453793|Girgam]]"
969975
wikitext
text/x-wiki
'''''Girgam''''' (ko ''Diwan'') shine tarihin sarauta na [[Daular Kanem-Bornu]], wanda aka rubuta a [[Larabci]]. Girgam kuma ana amfani dashi azaman sunan rubuce-rubucen tarihi a wasu mulki a yammacin Bornu, gami da [[Daura]], [[Fika Emirate|Fika]] da [[Daular Mandara|Mandara]], wanda aka bayyana a matsayin "labari ko 'jerin kakanninmu'" <ref>{{Cite journal |last=Palmer |first=H. R. |date=October 1912 |title=The Bornu Girgam |url=https://books.google.com/books?id=xFM4AQAAMAAJ&pg=PA71 |journal=African Affairs |volume=12 |access-date=16 May 2019}}</ref> ko kuma kawai "ranar".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vTAOAAAAIAAJ&pg=PA157|title=Collection of vocabularies of Central-African languages|last=Barth|first=Heinrich|volume=3|page=157|date=1862|publisher=J. Perthes|access-date=16 May 2019}}</ref>
"Wani ɗan gajeren lokaci kuma ba daidai ba" na ''Girgam'' ya ba da shi daga wani yanki da ke da alaka(((((((((((((very meagre and incorrect abridgement" of the ''Girgam'' was provided by a local associated with the Sefuwa dynasty to the [[:en:Germans|German]] traveller [[:en:Heinrich_Barth|Heinrich Barth]] in 1851, in [[:en:Kukawa|Kukawa]], the nineteenth century capital of Bornu.<ref>Henry Barth 1857, ''Travels'', II, p. 253-255.</ref><ref>Heinrich Barth 1857, ''Travels'', II, p. 16.</ref> Barth reported that a translation was published in 1852.<ref>Blau 1852</ref>))))))))) da daular Sefuwa ga matafiyin Jamus [[Heinrich Barth]] a 1851, a [[Kukawa]], babban birnin Bornu na ƙarni na sha tara.<ref>Henry Barth 1857, ''Travels'', II, p. 253-255.</ref><ref>Heinrich Barth 1857, ''Travels'', II, p. 16.</ref> Barth ya ba da rahoton cewa an buga fassarar a 1852.<ref>Blau 1852</ref>
Yana ba da sunayen sarakuna 69 na Kanem-Bornu da wasu ƙarin bayani game da tsawon mulkin su, hauhawarsu, kuma sau da yawa wasu abubuwan da suka faruwa na mulkin su.<ref>Palmer, ''Bornu Sahara'', 89–95</ref> Bayanan da marubuta Larabawa da yawa suka bayar (Ibn Sa'īd, al-Maqrīzī da al-Qalqashandī) sun tabbatar da ingancin bayanan da ''Girgam'' ya bayar.<ref>Levtzion/Hopkins, ''Corpus'', pp. 188, 347, 354-5.</ref> Bisa ga waɗannan tushe, ana iya kafa kusan daidaitattun lokaci na sarakunan Kanem-Bornu tsakanin ƙarni na goma da na sha tara. Tun lokacin da Daular Sefuwa ta fadi a 1846, "sabuwar daular Kánemíyín [Kānemī] tana ƙoƙari ta shafe ƙwaƙwalwar tsohuwar daular Kanúri [Sefuwa], kuma ta lalata duk bayanan ta a duk inda za a iya riƙe su."<ref>Henry Barth 1957, p. 255</ref>.
== Dubi kuma ==
* [[Daular Kanem-Bornu|Daular Bornu]]
* [[Daular Kanem-Bornu|Daular Kanem]]
* Daular Sayfawa
== Bayanan da aka ambata ==
ebxwrnw3as7tg7gxh3o3c70cjw7aeyu
969976
969975
2026-10-20T18:50:14Z
SaadatuAliyu5484
48956
Sabon shafi
969976
wikitext
text/x-wiki
'''''Girgam''''' (ko ''Diwan'') shine tarihin sarauta na [[Daular Kanem-Bornu]], wanda aka rubuta a [[Larabci]]. Girgam kuma ana amfani dashi azaman sunan rubuce-rubucen tarihi a wasu mulki a yammacin Bornu, gami da [[Daura]], [[Fika Emirate|Fika]] da [[Daular Mandara|Mandara]], wanda aka bayyana a matsayin "labari ko 'jerin kakanninmu'" <ref>{{Cite journal |last=Palmer |first=H. R. |date=October 1912 |title=The Bornu Girgam |url=https://books.google.com/books?id=xFM4AQAAMAAJ&pg=PA71 |journal=African Affairs |volume=12 |access-date=16 May 2019}}</ref> ko kuma kawai "ranar".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vTAOAAAAIAAJ&pg=PA157|title=Collection of vocabularies of Central-African languages|last=Barth|first=Heinrich|volume=3|page=157|date=1862|publisher=J. Perthes|access-date=16 May 2019}}</ref>
"Wani ɗan gajeren lokaci kuma ba daidai ba" na ''Girgam'' ya ba da shi daga wani yanki da ke da alaka da daular Sefuwa ga matafiyin Jamus [[Heinrich Barth]] a 1851, a [[Kukawa]], babban birnin Bornu na ƙarni na sha tara.<ref>Henry Barth 1857, ''Travels'', II, p. 253-255.</ref><ref>Heinrich Barth 1857, ''Travels'', II, p. 16.</ref> Barth ya ba da rahoton cewa an buga fassarar a 1852.<ref>Blau 1852</ref>
Yana ba da sunayen sarakuna 69 na Kanem-Bornu da wasu ƙarin bayani game da tsawon mulkin su, hauhawarsu, kuma sau da yawa wasu abubuwan da suka faruwa na mulkin su.<ref>Palmer, ''Bornu Sahara'', 89–95</ref> Bayanan da marubuta Larabawa da yawa suka bayar (Ibn Sa'īd, al-Maqrīzī da al-Qalqashandī) sun tabbatar da ingancin bayanan da ''Girgam'' ya bayar.<ref>Levtzion/Hopkins, ''Corpus'', pp. 188, 347, 354-5.</ref> Bisa ga waɗannan tushe, ana iya kafa kusan daidaitattun lokaci na sarakunan Kanem-Bornu tsakanin ƙarni na goma da na sha tara. Tun lokacin da Daular Sefuwa ta fadi a 1846, "sabuwar daular Kánemíyín [Kānemī] tana ƙoƙari ta shafe ƙwaƙwalwar tsohuwar daular Kanúri [Sefuwa], kuma ta lalata duk bayanan ta a duk inda za a iya riƙe su."<ref>Henry Barth 1957, p. 255</ref>.
== Dubi kuma ==
* [[Daular Kanem-Bornu|Daular Bornu]]
* [[Daular Kanem-Bornu|Daular Kanem]]
* Daular Sayfawa
== Bayanan da aka ambata ==
d58o3atmemhjrnbhjqjiw7vpwpkbglv
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson
0
179687
969988
2026-10-20T20:55:43Z
A'isha A Ibrahim
22074
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1282054484|Electa Amanda Wright Johnson]]"
969988
wikitext
text/x-wiki
Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Electa Amanda '''Wright''' Johnson (née, Wright; Nuwamba 13, 1838 - Janairu 17, 1929) ta kasance mai ba da agaji ta Amurka. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, kuma gwamnan Wisconsin ya zaba ta sau da yawa don wakiltar jihar a kan batutuwan sadaka da sake fasalin. Johnson ya rubuta litattafai, gajerun labaru, da zane-zane na tafiya don takardun yau da kullun na Milwaukee .
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Electa Amanda Wright a garin Arcadia, New York, a ranar 13 ga Nuwamba, 1838. Mahaifinta, Bezaleel Wright Jr. (1796-1878), ya fito ne daga dangin da suka yi yaƙi a Juyin Juya Halin Amurka, kuma mahaifiyarta, Catharina Kipp (1799-1863), <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright">{{Cite web |title=Electa Amanda Wright 1838–1919 • K6H3-SYH |url=https://www.familysearch.org/tree/person/details/K6H3-SYH |access-date=16 June 2022 |website=ident.familysearch.org}}</ref> ta fito ne daga tsohuwar Iyalin Knickerbocker. Ta kasance zuriyar Bezaleel Wright, wanda ya yi aiki a kamfanin Kyaftin Abijah Child, mulkin Colonel Thomas Gardner, a lokacin da aka kewaye Boston .
Yayinda take yarinya, iyayenta sun koma yamma kuma sun zauna kusa da Madison, Wisconsin. Ta halarci makarantun unguwa kuma ta kammala makarantar sakandare a Madison . <ref name="WillardLivermore1893" />
== Ayyuka ==
Johnson ya zama malami mai nasara a Madison .
A ranar 24 ga Satumba, 1860, a Madison, ta auri Daniel Harris Johnson, <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" /> lauya na Prairie du Chien, Wisconsin. A shekara ta 1862, ita da mijinta sun zauna a Milwaukee, inda ya zama alƙali na Kotun Gundumar Wisconsin. Suna da ɗa ɗaya, 'yar, Kate (1861-1892). <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
Tun da wuri, ta mayar da hankalinta ga ayyukan sadaka da sake fasalin. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, ta kasance sakatarenta na shekaru da yawa, kuma daga baya har yanzu, memba mai aiki a kwamitin manajojin ta.
Sau da yawa, Gwamnan Wisconsin ya ba da izini ga Johnson don wakiltar Jihar a taron kasa na agaji da sake fasalin. A wannan matsayin, ta shiga cikin tattaunawarsu a [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Louisville, Kentucky, [[St. Louis]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], Madison, Wisconsin, da [[San Francisco]], [[California]].
Ta shiga cikin kungiyoyin agaji na Milwaukee, tana goyon bayan kokarin taimakawa da ƙarfafa wasu su zama masu tallafawa kansu, maimakon kawai bayar da sadaka. Ta kasance memba mai aiki kuma ta kasance sakatariyar kulob din mata na Wisconsin na tsawon shekaru biyu. Ba ƙwararren mace ce mai rubuce-rubuce ba, amma ta rubuta gajerun labarai da taƙaitaccen labaru don bugawa, da takardu da yawa da za a karanta a gaban al'ummomi, tarurruka, kungiyoyi da azuzuwan da take da alaƙa da su. Johnson ta kasance memba na Daughters of the American Revolution .
== Mutuwa ==
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson ta mutu a New York, Janairu 17, 1919. <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
== Ayyukan da aka zaɓa ==
* "Makarantar masana'antu ta Wisconsin", Milwaukee Monthly, v. 11, 1876, shafi na 118-120.
* "Milwaukee gida ga marasa abokantaka", Milwaukee Monthly, shafi na 246-250.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
*
* Works by or about Electa Amanda Wright Johnsona cikinTarihin Intanet
azv3sqav7avkb2lbo80gk7a736qc4w2
969989
969988
2026-10-20T20:57:19Z
A'isha A Ibrahim
22074
969989
wikitext
text/x-wiki
Electa Amanda '''Wright''' Johnson (née, Wright; Nuwamba 13, 1838 - Janairu 17, 1929) ta kasance mai ba da agaji ta Amurka. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, kuma gwamnan Wisconsin ya zaba ta sau da yawa don wakiltar jihar a kan batutuwan sadaka da sake fasalin. Johnson ya rubuta litattafai, gajerun labaru, da zane-zane na tafiya don takardun yau da kullun na Milwaukee .
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Electa Amanda Wright a garin Arcadia, New York, a ranar 13 ga Nuwamba, 1838. Mahaifinta, Bezaleel Wright Jr. (1796-1878), ya fito ne daga dangin da suka yi yaƙi a Juyin Juya Halin Amurka, kuma mahaifiyarta, Catharina Kipp (1799-1863), <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright">{{Cite web |title=Electa Amanda Wright 1838–1919 • K6H3-SYH |url=https://www.familysearch.org/tree/person/details/K6H3-SYH |access-date=16 June 2022 |website=ident.familysearch.org}}</ref> ta fito ne daga tsohuwar Iyalin Knickerbocker. Ta kasance zuriyar Bezaleel Wright, wanda ya yi aiki a kamfanin Kyaftin Abijah Child, mulkin Colonel Thomas Gardner, a lokacin da aka kewaye Boston .
Yayinda take yarinya, iyayenta sun koma yamma kuma sun zauna kusa da Madison, Wisconsin. Ta halarci makarantun unguwa kuma ta kammala makarantar sakandare a Madison . <ref name="WillardLivermore1893" />
== Ayyuka ==
Johnson ya zama malami mai nasara a Madison .
A ranar 24 ga Satumba, 1860, a Madison, ta auri Daniel Harris Johnson, <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" /> lauya na Prairie du Chien, Wisconsin. A shekara ta 1862, ita da mijinta sun zauna a Milwaukee, inda ya zama alƙali na Kotun Gundumar Wisconsin. Suna da ɗa ɗaya, 'yar, Kate (1861-1892). <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
Tun da wuri, ta mayar da hankalinta ga ayyukan sadaka da sake fasalin. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, ta kasance sakatarenta na shekaru da yawa, kuma daga baya har yanzu, memba mai aiki a kwamitin manajojin ta.
Sau da yawa, Gwamnan Wisconsin ya ba da izini ga Johnson don wakiltar Jihar a taron kasa na agaji da sake fasalin. A wannan matsayin, ta shiga cikin tattaunawarsu a [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Louisville, Kentucky, [[St. Louis]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], Madison, Wisconsin, da [[San Francisco]], [[California]].
Ta shiga cikin kungiyoyin agaji na Milwaukee, tana goyon bayan kokarin taimakawa da ƙarfafa wasu su zama masu tallafawa kansu, maimakon kawai bayar da sadaka. Ta kasance memba mai aiki kuma ta kasance sakatariyar kulob din mata na Wisconsin na tsawon shekaru biyu. Ba ƙwararren mace ce mai rubuce-rubuce ba, amma ta rubuta gajerun labarai da taƙaitaccen labaru don bugawa, da takardu da yawa da za a karanta a gaban al'ummomi, tarurruka, kungiyoyi da azuzuwan da take da alaƙa da su. Johnson ta kasance memba na Daughters of the American Revolution .
== Mutuwa ==
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson ta mutu a New York, Janairu 17, 1919. <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
== Ayyukan da aka zaɓa ==
* "Makarantar masana'antu ta Wisconsin", Milwaukee Monthly, v. 11, 1876, shafi na 118-120.
* "Milwaukee gida ga marasa abokantaka", Milwaukee Monthly, shafi na 246-250.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
*
* Works by or about Electa Amanda Wright Johnsona cikinTarihin Intanet
avhmp4ct2mfv8jaxpj7f3zupg2y3x9q
969992
969989
2026-10-20T21:00:55Z
A'isha A Ibrahim
22074
969992
wikitext
text/x-wiki
Electa Amanda '''Wright''' Johnson (née, Wright; Nuwamba 13, 1838 - Janairu 17, 1929) ta kasance mai ba da agaji ta Amurka. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, kuma gwamnan Wisconsin ya zaba ta sau da yawa don wakiltar jihar a kan batutuwan sadaka da sake fasalin. Johnson ya rubuta litattafai, gajerun labaru, da zane-zane na tafiya don takardun yau da kullun na Milwaukee .<ref name="Bibliography-1893">{{cite book |author1=State Historical Society of Wisconsin Library |title=Bibliography of Wisconsin Authors: Being a List of Books and Other Publications Written by Wisconsin Authors, in the Library of the State Historical Society of Wisconsin |date=1893 |publisher=Democrat printing Company, state printers |page=136 |url=https://books.google.com/books?id=cWI-AAAAYAAJ&pg=PA136 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Electa Amanda Wright a garin Arcadia, New York, a ranar 13 ga Nuwamba, 1838. Mahaifinta, Bezaleel Wright Jr. (1796-1878), ya fito ne daga dangin da suka yi yaƙi a Juyin Juya Halin Amurka, kuma mahaifiyarta, Catharina Kipp (1799-1863), <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright">{{Cite web |title=Electa Amanda Wright 1838–1919 • K6H3-SYH |url=https://www.familysearch.org/tree/person/details/K6H3-SYH |access-date=16 June 2022 |website=ident.familysearch.org}}</ref> ta fito ne daga tsohuwar Iyalin Knickerbocker. Ta kasance zuriyar Bezaleel Wright, wanda ya yi aiki a kamfanin Kyaftin Abijah Child, mulkin Colonel Thomas Gardner, a lokacin da aka kewaye Boston .
Yayinda take yarinya, iyayenta sun koma yamma kuma sun zauna kusa da Madison, Wisconsin. Ta halarci makarantun unguwa kuma ta kammala makarantar sakandare a Madison . <ref name="WillardLivermore1893" />
== Ayyuka ==
Johnson ya zama malami mai nasara a Madison .
A ranar 24 ga Satumba, 1860, a Madison, ta auri Daniel Harris Johnson, <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" /> lauya na Prairie du Chien, Wisconsin. A shekara ta 1862, ita da mijinta sun zauna a Milwaukee, inda ya zama alƙali na Kotun Gundumar Wisconsin. Suna da ɗa ɗaya, 'yar, Kate (1861-1892). <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
Tun da wuri, ta mayar da hankalinta ga ayyukan sadaka da sake fasalin. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, ta kasance sakatarenta na shekaru da yawa, kuma daga baya har yanzu, memba mai aiki a kwamitin manajojin ta.
Sau da yawa, Gwamnan Wisconsin ya ba da izini ga Johnson don wakiltar Jihar a taron kasa na agaji da sake fasalin. A wannan matsayin, ta shiga cikin tattaunawarsu a [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Louisville, Kentucky, [[St. Louis]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], Madison, Wisconsin, da [[San Francisco]], [[California]].
Ta shiga cikin kungiyoyin agaji na Milwaukee, tana goyon bayan kokarin taimakawa da ƙarfafa wasu su zama masu tallafawa kansu, maimakon kawai bayar da sadaka. Ta kasance memba mai aiki kuma ta kasance sakatariyar kulob din mata na Wisconsin na tsawon shekaru biyu. Ba ƙwararren mace ce mai rubuce-rubuce ba, amma ta rubuta gajerun labarai da taƙaitaccen labaru don bugawa, da takardu da yawa da za a karanta a gaban al'ummomi, tarurruka, kungiyoyi da azuzuwan da take da alaƙa da su. Johnson ta kasance memba na Daughters of the American Revolution .
== Mutuwa ==
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson ta mutu a New York, Janairu 17, 1919. <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
== Ayyukan da aka zaɓa ==
* "Makarantar masana'antu ta Wisconsin", Milwaukee Monthly, v. 11, 1876, shafi na 118-120.
* "Milwaukee gida ga marasa abokantaka", Milwaukee Monthly, shafi na 246-250.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
*
* Works by or about Electa Amanda Wright Johnsona cikinTarihin Intanet
hxnd6zm1evrxpykxyidw6d1dzemkfog
969993
969992
2026-10-20T21:02:21Z
A'isha A Ibrahim
22074
/* Rayuwa ta farko da ilimi */
969993
wikitext
text/x-wiki
Electa Amanda '''Wright''' Johnson (née, Wright; Nuwamba 13, 1838 - Janairu 17, 1929) ta kasance mai ba da agaji ta Amurka. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, kuma gwamnan Wisconsin ya zaba ta sau da yawa don wakiltar jihar a kan batutuwan sadaka da sake fasalin. Johnson ya rubuta litattafai, gajerun labaru, da zane-zane na tafiya don takardun yau da kullun na Milwaukee .<ref name="Bibliography-1893">{{cite book |author1=State Historical Society of Wisconsin Library |title=Bibliography of Wisconsin Authors: Being a List of Books and Other Publications Written by Wisconsin Authors, in the Library of the State Historical Society of Wisconsin |date=1893 |publisher=Democrat printing Company, state printers |page=136 |url=https://books.google.com/books?id=cWI-AAAAYAAJ&pg=PA136 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Electa Amanda Wright a garin Arcadia, New York, a ranar 13 ga Nuwamba, 1838. Mahaifinta, Bezaleel Wright Jr. (1796-1878), ya fito ne daga dangin da suka yi yaƙi a Juyin Juya Halin Amurka, kuma mahaifiyarta, Catharina Kipp (1799-1863), <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright">{{Cite web |title=Electa Amanda Wright 1838–1919 • K6H3-SYH |url=https://www.familysearch.org/tree/person/details/K6H3-SYH |access-date=16 June 2022 |website=ident.familysearch.org}}</ref> ta fito ne daga tsohuwar Iyalin Knickerbocker. Ta kasance zuriyar Bezaleel Wright, wanda ya yi aiki a kamfanin Kyaftin Abijah Child, mulkin Colonel Thomas Gardner, a lokacin da aka kewaye Boston .<ref name="DAR-1898">{{cite book |author1=Daughters of the American Revolution |title=Lineage Book |date=1898 |publisher=The Society |page=346 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=aZ0ziEzdS50C&pg=PA346 |access-date=17 June 2022 |language=en |chapter=Mrs. Electa Amanda Wright Johnson. 5493}} {{Source-attribution}}</ref>
Yayinda take yarinya, iyayenta sun koma yamma kuma sun zauna kusa da Madison, Wisconsin. Ta halarci makarantun unguwa kuma ta kammala makarantar sakandare a Madison . <ref name="WillardLivermore1893" />
== Ayyuka ==
Johnson ya zama malami mai nasara a Madison .
A ranar 24 ga Satumba, 1860, a Madison, ta auri Daniel Harris Johnson, <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" /> lauya na Prairie du Chien, Wisconsin. A shekara ta 1862, ita da mijinta sun zauna a Milwaukee, inda ya zama alƙali na Kotun Gundumar Wisconsin. Suna da ɗa ɗaya, 'yar, Kate (1861-1892). <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
Tun da wuri, ta mayar da hankalinta ga ayyukan sadaka da sake fasalin. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, ta kasance sakatarenta na shekaru da yawa, kuma daga baya har yanzu, memba mai aiki a kwamitin manajojin ta.
Sau da yawa, Gwamnan Wisconsin ya ba da izini ga Johnson don wakiltar Jihar a taron kasa na agaji da sake fasalin. A wannan matsayin, ta shiga cikin tattaunawarsu a [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Louisville, Kentucky, [[St. Louis]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], Madison, Wisconsin, da [[San Francisco]], [[California]].
Ta shiga cikin kungiyoyin agaji na Milwaukee, tana goyon bayan kokarin taimakawa da ƙarfafa wasu su zama masu tallafawa kansu, maimakon kawai bayar da sadaka. Ta kasance memba mai aiki kuma ta kasance sakatariyar kulob din mata na Wisconsin na tsawon shekaru biyu. Ba ƙwararren mace ce mai rubuce-rubuce ba, amma ta rubuta gajerun labarai da taƙaitaccen labaru don bugawa, da takardu da yawa da za a karanta a gaban al'ummomi, tarurruka, kungiyoyi da azuzuwan da take da alaƙa da su. Johnson ta kasance memba na Daughters of the American Revolution .
== Mutuwa ==
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson ta mutu a New York, Janairu 17, 1919. <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
== Ayyukan da aka zaɓa ==
* "Makarantar masana'antu ta Wisconsin", Milwaukee Monthly, v. 11, 1876, shafi na 118-120.
* "Milwaukee gida ga marasa abokantaka", Milwaukee Monthly, shafi na 246-250.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
*
* Works by or about Electa Amanda Wright Johnsona cikinTarihin Intanet
k9jyp1p07n227i4ah9kre3ylfuiz1xw
969995
969993
2026-10-20T21:05:45Z
A'isha A Ibrahim
22074
/* Ayyuka */
969995
wikitext
text/x-wiki
Electa Amanda '''Wright''' Johnson (née, Wright; Nuwamba 13, 1838 - Janairu 17, 1929) ta kasance mai ba da agaji ta Amurka. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, kuma gwamnan Wisconsin ya zaba ta sau da yawa don wakiltar jihar a kan batutuwan sadaka da sake fasalin. Johnson ya rubuta litattafai, gajerun labaru, da zane-zane na tafiya don takardun yau da kullun na Milwaukee .<ref name="Bibliography-1893">{{cite book |author1=State Historical Society of Wisconsin Library |title=Bibliography of Wisconsin Authors: Being a List of Books and Other Publications Written by Wisconsin Authors, in the Library of the State Historical Society of Wisconsin |date=1893 |publisher=Democrat printing Company, state printers |page=136 |url=https://books.google.com/books?id=cWI-AAAAYAAJ&pg=PA136 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Electa Amanda Wright a garin Arcadia, New York, a ranar 13 ga Nuwamba, 1838. Mahaifinta, Bezaleel Wright Jr. (1796-1878), ya fito ne daga dangin da suka yi yaƙi a Juyin Juya Halin Amurka, kuma mahaifiyarta, Catharina Kipp (1799-1863), <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright">{{Cite web |title=Electa Amanda Wright 1838–1919 • K6H3-SYH |url=https://www.familysearch.org/tree/person/details/K6H3-SYH |access-date=16 June 2022 |website=ident.familysearch.org}}</ref> ta fito ne daga tsohuwar Iyalin Knickerbocker. Ta kasance zuriyar Bezaleel Wright, wanda ya yi aiki a kamfanin Kyaftin Abijah Child, mulkin Colonel Thomas Gardner, a lokacin da aka kewaye Boston .<ref name="DAR-1898">{{cite book |author1=Daughters of the American Revolution |title=Lineage Book |date=1898 |publisher=The Society |page=346 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=aZ0ziEzdS50C&pg=PA346 |access-date=17 June 2022 |language=en |chapter=Mrs. Electa Amanda Wright Johnson. 5493}} {{Source-attribution}}</ref>
Yayinda take yarinya, iyayenta sun koma yamma kuma sun zauna kusa da Madison, Wisconsin. Ta halarci makarantun unguwa kuma ta kammala makarantar sakandare a Madison . <ref name="WillardLivermore1893" />
== Ayyuka ==
Johnson ya zama malami mai nasara a Madison .
A ranar 24 ga Satumba, 1860, a Madison, ta auri Daniel Harris Johnson, <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" /> lauya na Prairie du Chien, Wisconsin. A shekara ta 1862, ita da mijinta sun zauna a Milwaukee, inda ya zama alƙali na Kotun Gundumar Wisconsin. Suna da ɗa ɗaya, 'yar, Kate (1861-1892). <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
Tun da wuri, ta mayar da hankalinta ga ayyukan sadaka da sake fasalin. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, ta kasance sakatarenta na shekaru da yawa, kuma daga baya har yanzu, memba mai aiki a kwamitin manajojin ta.
Sau da yawa, Gwamnan Wisconsin ya ba da izini ga Johnson don wakiltar Jihar a taron kasa na agaji da sake fasalin. <ref name="Logan-1912">{{cite book |last1=Logan |first1=Mrs John A. |title=The Part Taken by Women in American History |date=1912 |publisher=Perry-Nalle publishing Company |page=539 |url=https://books.google.com/books?id=hnIEAAAAYAAJ&pg=PA539 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref>A wannan matsayin, ta shiga cikin tattaunawarsu a [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Louisville, Kentucky, [[St. Louis]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], Madison, Wisconsin, da [[San Francisco]], [[California]].
Ta shiga cikin kungiyoyin agaji na Milwaukee, tana goyon bayan kokarin taimakawa da ƙarfafa wasu su zama masu tallafawa kansu, maimakon kawai bayar da sadaka. Ta kasance memba mai aiki kuma ta kasance sakatariyar kulob din mata na Wisconsin na tsawon shekaru biyu. Ba ƙwararren mace ce mai rubuce-rubuce ba, amma ta rubuta gajerun labarai da taƙaitaccen labaru don bugawa, da takardu da yawa da za a karanta a gaban al'ummomi, tarurruka, kungiyoyi da azuzuwan da take da alaƙa da su. Johnson ta kasance memba na Daughters of the American Revolution .
== Mutuwa ==
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson ta mutu a New York, Janairu 17, 1919. <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
== Ayyukan da aka zaɓa ==
* "Makarantar masana'antu ta Wisconsin", Milwaukee Monthly, v. 11, 1876, shafi na 118-120.
* "Milwaukee gida ga marasa abokantaka", Milwaukee Monthly, shafi na 246-250.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
*
* Works by or about Electa Amanda Wright Johnsona cikinTarihin Intanet
d625uog10d8pjrf18m6msthif1kdokj
969996
969995
2026-10-20T21:08:56Z
A'isha A Ibrahim
22074
/* Ayyuka */
969996
wikitext
text/x-wiki
Electa Amanda '''Wright''' Johnson (née, Wright; Nuwamba 13, 1838 - Janairu 17, 1929) ta kasance mai ba da agaji ta Amurka. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, kuma gwamnan Wisconsin ya zaba ta sau da yawa don wakiltar jihar a kan batutuwan sadaka da sake fasalin. Johnson ya rubuta litattafai, gajerun labaru, da zane-zane na tafiya don takardun yau da kullun na Milwaukee .<ref name="Bibliography-1893">{{cite book |author1=State Historical Society of Wisconsin Library |title=Bibliography of Wisconsin Authors: Being a List of Books and Other Publications Written by Wisconsin Authors, in the Library of the State Historical Society of Wisconsin |date=1893 |publisher=Democrat printing Company, state printers |page=136 |url=https://books.google.com/books?id=cWI-AAAAYAAJ&pg=PA136 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Electa Amanda Wright a garin Arcadia, New York, a ranar 13 ga Nuwamba, 1838. Mahaifinta, Bezaleel Wright Jr. (1796-1878), ya fito ne daga dangin da suka yi yaƙi a Juyin Juya Halin Amurka, kuma mahaifiyarta, Catharina Kipp (1799-1863), <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright">{{Cite web |title=Electa Amanda Wright 1838–1919 • K6H3-SYH |url=https://www.familysearch.org/tree/person/details/K6H3-SYH |access-date=16 June 2022 |website=ident.familysearch.org}}</ref> ta fito ne daga tsohuwar Iyalin Knickerbocker. Ta kasance zuriyar Bezaleel Wright, wanda ya yi aiki a kamfanin Kyaftin Abijah Child, mulkin Colonel Thomas Gardner, a lokacin da aka kewaye Boston .<ref name="DAR-1898">{{cite book |author1=Daughters of the American Revolution |title=Lineage Book |date=1898 |publisher=The Society |page=346 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=aZ0ziEzdS50C&pg=PA346 |access-date=17 June 2022 |language=en |chapter=Mrs. Electa Amanda Wright Johnson. 5493}} {{Source-attribution}}</ref>
Yayinda take yarinya, iyayenta sun koma yamma kuma sun zauna kusa da Madison, Wisconsin. Ta halarci makarantun unguwa kuma ta kammala makarantar sakandare a Madison . <ref name="WillardLivermore1893" />
== Ayyuka ==
Johnson ya zama malami mai nasara a Madison .
A ranar 24 ga Satumba, 1860, a Madison,<ref name="TheNational-1901">{{cite book |title=The National Cyclopedia of American Biography ... V.1- |date=1901 |publisher=J. T. White |page=95 |url=https://books.google.com/books?id=VMhKAAAAYAAJ&pg=PA95 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref> ta auri Daniel Harris Johnson, <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" /> lauya na Prairie du Chien, Wisconsin. A shekara ta 1862, ita da mijinta sun zauna a Milwaukee, inda ya zama alƙali na Kotun Gundumar Wisconsin. Suna da ɗa ɗaya, 'yar, Kate (1861-1892). <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
Tun da wuri, ta mayar da hankalinta ga ayyukan sadaka da sake fasalin. Ta kasance ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Makarantar Masana'antu ta Wisconsin don 'yan mata, ta kasance sakatarenta na shekaru da yawa, kuma daga baya har yanzu, memba mai aiki a kwamitin manajojin ta.
Sau da yawa, Gwamnan Wisconsin ya ba da izini ga Johnson don wakiltar Jihar a taron kasa na agaji da sake fasalin. <ref name="Logan-1912">{{cite book |last1=Logan |first1=Mrs John A. |title=The Part Taken by Women in American History |date=1912 |publisher=Perry-Nalle publishing Company |page=539 |url=https://books.google.com/books?id=hnIEAAAAYAAJ&pg=PA539 |access-date=17 June 2022 |language=en}} {{Source-attribution}}</ref>A wannan matsayin, ta shiga cikin tattaunawarsu a [[Washington, D.C.|Washington, DC]], Louisville, Kentucky, [[St. Louis]], [[Missouri (jiha)|Missouri]], Madison, Wisconsin, da [[San Francisco]], [[California]].
Ta shiga cikin kungiyoyin agaji na Milwaukee, tana goyon bayan kokarin taimakawa da ƙarfafa wasu su zama masu tallafawa kansu, maimakon kawai bayar da sadaka. Ta kasance memba mai aiki kuma ta kasance sakatariyar kulob din mata na Wisconsin na tsawon shekaru biyu. Ba ƙwararren mace ce mai rubuce-rubuce ba, amma ta rubuta gajerun labarai da taƙaitaccen labaru don bugawa, da takardu da yawa da za a karanta a gaban al'ummomi, tarurruka, kungiyoyi da azuzuwan da take da alaƙa da su. Johnson ta kasance memba na Daughters of the American Revolution .
== Mutuwa ==
Zaɓaɓɓen Amanda Wright Johnson ta mutu a New York, Janairu 17, 1919. <ref name="familysearch-ElectaAmandaWright" />
== Ayyukan da aka zaɓa ==
* "Makarantar masana'antu ta Wisconsin", Milwaukee Monthly, v. 11, 1876, shafi na 118-120.
* "Milwaukee gida ga marasa abokantaka", Milwaukee Monthly, shafi na 246-250.
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
*
* Works by or about Electa Amanda Wright Johnsona cikinTarihin Intanet
gcao527xxp22vr9x0cavrocmf0zsvn1
Tattaunawar user:Alkasim Muhammad AM jewelry
3
179688
970001
2026-10-20T21:23:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970001
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Alkasim Muhammad AM jewelry! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Alkasim Muhammad AM jewelry|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 20 Oktoba 2026 (UTC)
rgqg1g4zvfcsny7e0ol5uy3hqxxh2yh
Tattaunawar user:DogandPerson85910
3
179689
970002
2026-10-20T21:23:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970002
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, DogandPerson85910! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/DogandPerson85910|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 20 Oktoba 2026 (UTC)
i22tcybtu2wajd6quontzzvk32phghd
Tattaunawar user:Morengal
3
179690
970003
2026-10-20T21:23:35Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970003
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Morengal! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Morengal|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 20 Oktoba 2026 (UTC)
fzc8ai4tdo0bx2kcyrc7gaqis23naw6
Tattaunawar user:Alisteron
3
179691
970004
2026-10-20T21:23:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970004
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Alisteron! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Alisteron|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 20 Oktoba 2026 (UTC)
qs0722ndcl5dy2rv3oulbjtktudwcv6
Khawaja Imran Nazir
0
179692
970005
2026-10-20T21:23:51Z
A'isha A Ibrahim
22074
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1356365767|Khawaja Imran Nazir]]"
970005
wikitext
text/x-wiki
[[File:Beautiful_view_of_Punjab_Assembly_Lahore_-_panoramio.jpg|alt=Beautiful view of Punjab Assembly Lahore - panoramio.jpg|thumb|Taron Punjab Lahore]]
'''Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Muhammad Al Fatih Khawaja Imran Nazir''' (an haife shi a ranar 18 ga watan Nuwamba shekara ta 1974) ɗan siyasan Pakistan ne wanda a halin yanzu ke aiki a matsayin Ministan Lafiya na Firamare da Sakandare na Punjab, Pakistan a ma'aikatar Maryam . Ya kuma kasance memba na Majalisar lardin Punjab tun daga 2024 kuma kafin wannan ya kasance memba na majalisar daga 2008 zuwa Mayu 2018 kuma daga Agusta 2018 zuwa Janairu 2023.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a ranar 18 ga Nuwamba 1974 a [[Lahore]] . <ref name="pap">{{Cite web |title=Punjab Assembly |url=http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614125005/http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |archive-date=14 June 2017 |access-date=15 January 2018 |website=www.pap.gov.pk}}</ref>
Ya kammala karatu a shekara ta 2005 daga Jami'ar Punjab kuma yana da digiri na farko na Arts . <ref name="pap" />
== Ayyukan siyasa ==
An zabe shi a Majalisar lardin Punjab a matsayin dan takarar Pakistan Muslim League (N) (PML-N) daga mazabar PP-139 (Lahore-III) a Babban zaben Pakistan na 2008. Ya samu kuri'u 29,955 kuma ya ci Chaudhry Muhammad Asghar, dan takarar jam'iyyar Pakistan Peoples Party (PPP). A cikin wannan zaben, ya kuma yi takara don kujerar Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takara mai zaman kansa daga mazabar PP-140 (Lahore-IV), daga mazabarPP-146 (Lahores-X), daga mazaunin PP-147 (Lahor-XI), daga mazaunar PP-149 (Lahora-XIII) kuma daga mazabar MP-151 (Lahoro-XV) amma bai yi nasara ba kuma ya rasa dukkan kujeru.<ref>{{Cite web |title=2008 election result |url=https://www.ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105060230/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |archive-date=5 January 2018 |access-date=24 March 2018 |ref=ECP}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-137 (Lahore-I) a Babban zaben Pakistan na 2013. Ya samu kuri'u 50,936 kuma ya ci Muhammd Yasir, dan takarar Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). <ref>{{Cite web |title=2013 election result |url=https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526173608/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |archive-date=26 May 2018 |access-date=10 July 2018 |publisher=ECP}}</ref>
A watan Disamba na shekara ta 2013, an nada shi Sakataren Majalisar na kiwon lafiya.
An shigar da shi cikin majalisar ministocin lardin Punjab na Babban Minista [[Shehbaz Sharif]] a watan Nuwamba na shekara ta 2016 kuma an sanya shi Ministan lardin Punjabi na kiwon lafiya na firamare da sakandare.
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-153 (Lahore-X) a Babban zaben Pakistan na 2018.
An zabe shi a hukumance daga kujerar PP-150 Lahore-IV a Zaben lardin Punjab na 2024 a matsayin dan takarar PML-N. Bayan wannan an shigar da shi cikin ma'aikatar Maryam a matsayin Ministan Lardin na kiwon lafiya na farko da na biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
bj2744gfurjfo2o2jmw4q57otxvaq06
970011
970005
2026-10-20T21:24:44Z
A'isha A Ibrahim
22074
970011
wikitext
text/x-wiki
[[File:Beautiful_view_of_Punjab_Assembly_Lahore_-_panoramio.jpg|alt=Beautiful view of Punjab Assembly Lahore - panoramio.jpg|thumb|Taron Punjab Lahore]]
'''Khawaja Imran Nazir''' (an haife shi a ranar 18 ga watan Nuwamba shekara ta 1974) ɗan siyasan Pakistan ne wanda a halin yanzu ke aiki a matsayin Ministan Lafiya na Firamare da Sakandare na Punjab, Pakistan a ma'aikatar Maryam . Ya kuma kasance memba na Majalisar lardin Punjab tun daga 2024 kuma kafin wannan ya kasance memba na majalisar daga 2008 zuwa Mayu 2018 kuma daga Agusta 2018 zuwa Janairu 2023.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a ranar 18 ga Nuwamba 1974 a [[Lahore]] . <ref name="pap">{{Cite web |title=Punjab Assembly |url=http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614125005/http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |archive-date=14 June 2017 |access-date=15 January 2018 |website=www.pap.gov.pk}}</ref>
Ya kammala karatu a shekara ta 2005 daga Jami'ar Punjab kuma yana da digiri na farko na Arts . <ref name="pap" />
== Ayyukan siyasa ==
An zabe shi a Majalisar lardin Punjab a matsayin dan takarar Pakistan Muslim League (N) (PML-N) daga mazabar PP-139 (Lahore-III) a Babban zaben Pakistan na 2008. Ya samu kuri'u 29,955 kuma ya ci Chaudhry Muhammad Asghar, dan takarar jam'iyyar Pakistan Peoples Party (PPP). A cikin wannan zaben, ya kuma yi takara don kujerar Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takara mai zaman kansa daga mazabar PP-140 (Lahore-IV), daga mazabarPP-146 (Lahores-X), daga mazaunin PP-147 (Lahor-XI), daga mazaunar PP-149 (Lahora-XIII) kuma daga mazabar MP-151 (Lahoro-XV) amma bai yi nasara ba kuma ya rasa dukkan kujeru.<ref>{{Cite web |title=2008 election result |url=https://www.ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105060230/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |archive-date=5 January 2018 |access-date=24 March 2018 |ref=ECP}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-137 (Lahore-I) a Babban zaben Pakistan na 2013. Ya samu kuri'u 50,936 kuma ya ci Muhammd Yasir, dan takarar Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). <ref>{{Cite web |title=2013 election result |url=https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526173608/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |archive-date=26 May 2018 |access-date=10 July 2018 |publisher=ECP}}</ref>
A watan Disamba na shekara ta 2013, an nada shi Sakataren Majalisar na kiwon lafiya.
An shigar da shi cikin majalisar ministocin lardin Punjab na Babban Minista [[Shehbaz Sharif]] a watan Nuwamba na shekara ta 2016 kuma an sanya shi Ministan lardin Punjabi na kiwon lafiya na firamare da sakandare.
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-153 (Lahore-X) a Babban zaben Pakistan na 2018.
An zabe shi a hukumance daga kujerar PP-150 Lahore-IV a Zaben lardin Punjab na 2024 a matsayin dan takarar PML-N. Bayan wannan an shigar da shi cikin ma'aikatar Maryam a matsayin Ministan Lardin na kiwon lafiya na farko da na biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
877d3l4ukbubu4uqkjboww1nzb9jckq
970029
970011
2026-10-20T21:27:17Z
A'isha A Ibrahim
22074
/* Ayyukan siyasa */
970029
wikitext
text/x-wiki
[[File:Beautiful_view_of_Punjab_Assembly_Lahore_-_panoramio.jpg|alt=Beautiful view of Punjab Assembly Lahore - panoramio.jpg|thumb|Taron Punjab Lahore]]
'''Khawaja Imran Nazir''' (an haife shi a ranar 18 ga watan Nuwamba shekara ta 1974) ɗan siyasan Pakistan ne wanda a halin yanzu ke aiki a matsayin Ministan Lafiya na Firamare da Sakandare na Punjab, Pakistan a ma'aikatar Maryam . Ya kuma kasance memba na Majalisar lardin Punjab tun daga 2024 kuma kafin wannan ya kasance memba na majalisar daga 2008 zuwa Mayu 2018 kuma daga Agusta 2018 zuwa Janairu 2023.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a ranar 18 ga Nuwamba 1974 a [[Lahore]] . <ref name="pap">{{Cite web |title=Punjab Assembly |url=http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614125005/http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |archive-date=14 June 2017 |access-date=15 January 2018 |website=www.pap.gov.pk}}</ref>
Ya kammala karatu a shekara ta 2005 daga Jami'ar Punjab kuma yana da digiri na farko na Arts . <ref name="pap" />
== Ayyukan siyasa ==
An zabe shi a Majalisar lardin Punjab a matsayin dan takarar Pakistan Muslim League (N) (PML-N) daga mazabar PP-139 (Lahore-III) a Babban zaben Pakistan na 2008. Ya samu kuri'u 29,955 kuma ya ci Chaudhry Muhammad Asghar, dan takarar jam'iyyar Pakistan Peoples Party (PPP). A cikin wannan zaben, ya kuma yi takara don kujerar Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takara mai zaman kansa daga mazabar PP-140 (Lahore-IV), daga mazabarPP-146 (Lahores-X), daga mazaunin PP-147 (Lahor-XI), daga mazaunar PP-149 (Lahora-XIII) kuma daga mazabar MP-151 (Lahoro-XV) amma bai yi nasara ba kuma ya rasa dukkan kujeru.<ref>{{Cite web |title=2008 election result |url=https://www.ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105060230/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |archive-date=5 January 2018 |access-date=24 March 2018 |ref=ECP}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-137 (Lahore-I) a Babban zaben Pakistan na 2013. Ya samu kuri'u 50,936 kuma ya ci Muhammd Yasir, dan takarar Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). <ref>{{Cite web |title=2013 election result |url=https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526173608/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |archive-date=26 May 2018 |access-date=10 July 2018 |publisher=ECP}}</ref>
A watan Disamba na shekara ta 2013, an nada shi Sakataren Majalisar na kiwon lafiya.
An shigar da shi cikin majalisar ministocin lardin Punjab na Babban Minista [[Shehbaz Sharif]] a watan Nuwamba na shekara ta 2016 kuma an sanya shi Ministan lardin Punjabi na kiwon lafiya na firamare da sakandare.
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-153 (Lahore-X) a Babban zaben Pakistan na 2018.<ref>{{cite news |title=Pakistan election 2018 results: National and provincial assemblies |url=https://www.samaa.tv/news/2018/07/live-pakistan-election-2018-results/ |accessdate=3 September 2018 |work=Samaa TV |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729083521/https://www.samaa.tv/news/2018/07/live-pakistan-election-2018-results/ |archive-date=2018-07-29 |url-status=live }}</ref>
An zabe shi a hukumance daga kujerar PP-150 Lahore-IV a Zaben lardin Punjab na 2024 a matsayin dan takarar PML-N. Bayan wannan an shigar da shi cikin ma'aikatar Maryam a matsayin Ministan Lardin na kiwon lafiya na farko da na biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
9uexwd14y23ccww0q2suva7vm0m3mwv
970042
970029
2026-10-20T21:29:12Z
A'isha A Ibrahim
22074
/* Ayyukan siyasa */
970042
wikitext
text/x-wiki
[[File:Beautiful_view_of_Punjab_Assembly_Lahore_-_panoramio.jpg|alt=Beautiful view of Punjab Assembly Lahore - panoramio.jpg|thumb|Taron Punjab Lahore]]
'''Khawaja Imran Nazir''' (an haife shi a ranar 18 ga watan Nuwamba shekara ta 1974) ɗan siyasan Pakistan ne wanda a halin yanzu ke aiki a matsayin Ministan Lafiya na Firamare da Sakandare na Punjab, Pakistan a ma'aikatar Maryam . Ya kuma kasance memba na Majalisar lardin Punjab tun daga 2024 kuma kafin wannan ya kasance memba na majalisar daga 2008 zuwa Mayu 2018 kuma daga Agusta 2018 zuwa Janairu 2023.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a ranar 18 ga Nuwamba 1974 a [[Lahore]] . <ref name="pap">{{Cite web |title=Punjab Assembly |url=http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614125005/http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |archive-date=14 June 2017 |access-date=15 January 2018 |website=www.pap.gov.pk}}</ref>
Ya kammala karatu a shekara ta 2005 daga Jami'ar Punjab kuma yana da digiri na farko na Arts . <ref name="pap" />
== Ayyukan siyasa ==
An zabe shi a Majalisar lardin Punjab a matsayin dan takarar Pakistan Muslim League (N) (PML-N) daga mazabar PP-139 (Lahore-III) a Babban zaben Pakistan na 2008. Ya samu kuri'u 29,955 kuma ya ci Chaudhry Muhammad Asghar, dan takarar jam'iyyar Pakistan Peoples Party (PPP). A cikin wannan zaben, ya kuma yi takara don kujerar Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takara mai zaman kansa daga mazabar PP-140 (Lahore-IV), daga mazabarPP-146 (Lahores-X), daga mazaunin PP-147 (Lahor-XI), daga mazaunar PP-149 (Lahora-XIII) kuma daga mazabar MP-151 (Lahoro-XV) amma bai yi nasara ba kuma ya rasa dukkan kujeru.<ref>{{Cite web |title=2008 election result |url=https://www.ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105060230/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |archive-date=5 January 2018 |access-date=24 March 2018 |ref=ECP}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-137 (Lahore-I) a Babban zaben Pakistan na 2013. Ya samu kuri'u 50,936 kuma ya ci Muhammd Yasir, dan takarar Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). <ref>{{Cite web |title=2013 election result |url=https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526173608/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |archive-date=26 May 2018 |access-date=10 July 2018 |publisher=ECP}}</ref>
A watan Disamba na shekara ta 2013, an nada shi Sakataren Majalisar na kiwon lafiya.
An shigar da shi cikin majalisar ministocin lardin Punjab na Babban Minista [[Shehbaz Sharif]] a watan Nuwamba na shekara ta 2016 kuma an sanya shi Ministan lardin Punjabi na kiwon lafiya na firamare da sakandare.<ref>{{cite news|title=Punjab govt hands over portfolios to newly appointed cabinet ministers|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2016/11/29/punjab-govt-hands-over-portfolios-to-newly-appointed-cabinet-ministers/|accessdate=22 January 2018|work=www.pakistantoday.com.pk|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324181221/http://www.pakistantoday.com.pk/2016/11/29/punjab-govt-hands-over-portfolios-to-newly-appointed-cabinet-ministers/|archivedate=24 March 2017}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-153 (Lahore-X) a Babban zaben Pakistan na 2018.<ref>{{cite news |title=Pakistan election 2018 results: National and provincial assemblies |url=https://www.samaa.tv/news/2018/07/live-pakistan-election-2018-results/ |accessdate=3 September 2018 |work=Samaa TV |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729083521/https://www.samaa.tv/news/2018/07/live-pakistan-election-2018-results/ |archive-date=2018-07-29 |url-status=live }}</ref>
An zabe shi a hukumance daga kujerar PP-150 Lahore-IV a Zaben lardin Punjab na 2024 a matsayin dan takarar PML-N. Bayan wannan an shigar da shi cikin ma'aikatar Maryam a matsayin Ministan Lardin na kiwon lafiya na farko da na biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
5jeu0hoeidsy4tr7ffzmqq73bfq8b2u
970048
970042
2026-10-20T21:30:57Z
A'isha A Ibrahim
22074
/* Ayyukan siyasa */
970048
wikitext
text/x-wiki
[[File:Beautiful_view_of_Punjab_Assembly_Lahore_-_panoramio.jpg|alt=Beautiful view of Punjab Assembly Lahore - panoramio.jpg|thumb|Taron Punjab Lahore]]
'''Khawaja Imran Nazir''' (an haife shi a ranar 18 ga watan Nuwamba shekara ta 1974) ɗan siyasan Pakistan ne wanda a halin yanzu ke aiki a matsayin Ministan Lafiya na Firamare da Sakandare na Punjab, Pakistan a ma'aikatar Maryam . Ya kuma kasance memba na Majalisar lardin Punjab tun daga 2024 kuma kafin wannan ya kasance memba na majalisar daga 2008 zuwa Mayu 2018 kuma daga Agusta 2018 zuwa Janairu 2023.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haife shi a ranar 18 ga Nuwamba 1974 a [[Lahore]] . <ref name="pap">{{Cite web |title=Punjab Assembly |url=http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614125005/http://www.pap.gov.pk/index.php/members/profile/en/20/989 |archive-date=14 June 2017 |access-date=15 January 2018 |website=www.pap.gov.pk}}</ref>
Ya kammala karatu a shekara ta 2005 daga Jami'ar Punjab kuma yana da digiri na farko na Arts . <ref name="pap" />
== Ayyukan siyasa ==
An zabe shi a Majalisar lardin Punjab a matsayin dan takarar Pakistan Muslim League (N) (PML-N) daga mazabar PP-139 (Lahore-III) a Babban zaben Pakistan na 2008. Ya samu kuri'u 29,955 kuma ya ci Chaudhry Muhammad Asghar, dan takarar jam'iyyar Pakistan Peoples Party (PPP). A cikin wannan zaben, ya kuma yi takara don kujerar Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takara mai zaman kansa daga mazabar PP-140 (Lahore-IV), daga mazabarPP-146 (Lahores-X), daga mazaunin PP-147 (Lahor-XI), daga mazaunar PP-149 (Lahora-XIII) kuma daga mazabar MP-151 (Lahoro-XV) amma bai yi nasara ba kuma ya rasa dukkan kujeru.<ref>{{Cite web |title=2008 election result |url=https://www.ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105060230/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202008/Report,%20General%20Election%202008,%20Vol-II.pdf |archive-date=5 January 2018 |access-date=24 March 2018 |ref=ECP}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-137 (Lahore-I) a Babban zaben Pakistan na 2013. Ya samu kuri'u 50,936 kuma ya ci Muhammd Yasir, dan takarar Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI). <ref>{{Cite web |title=2013 election result |url=https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526173608/https://ecp.gov.pk/Documents/General%20Elections%202013%20report/Election%20Report%202013%20Volume-II.pdf |archive-date=26 May 2018 |access-date=10 July 2018 |publisher=ECP}}</ref>
A watan Disamba na shekara ta 2013, an nada shi Sakataren Majalisar na kiwon lafiya.<ref>{{cite news |last1=Reporter |first1=The Newspaper's Staff |title=35 parliamentary secys appointed |url=https://www.dawn.com/news/1072208 |accessdate=13 September 2018 |work=DAWN.COM |date=13 December 2013}}</ref>
An shigar da shi cikin majalisar ministocin lardin Punjab na Babban Minista [[Shehbaz Sharif]] a watan Nuwamba na shekara ta 2016 kuma an sanya shi Ministan lardin Punjabi na kiwon lafiya na firamare da sakandare.<ref>{{cite news|title=Punjab govt hands over portfolios to newly appointed cabinet ministers|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2016/11/29/punjab-govt-hands-over-portfolios-to-newly-appointed-cabinet-ministers/|accessdate=22 January 2018|work=www.pakistantoday.com.pk|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324181221/http://www.pakistantoday.com.pk/2016/11/29/punjab-govt-hands-over-portfolios-to-newly-appointed-cabinet-ministers/|archivedate=24 March 2017}}</ref>
An sake zabarsa a Majalisar Lardin Punjab a matsayin dan takarar PML-N daga mazabar PP-153 (Lahore-X) a Babban zaben Pakistan na 2018.<ref>{{cite news |title=Pakistan election 2018 results: National and provincial assemblies |url=https://www.samaa.tv/news/2018/07/live-pakistan-election-2018-results/ |accessdate=3 September 2018 |work=Samaa TV |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729083521/https://www.samaa.tv/news/2018/07/live-pakistan-election-2018-results/ |archive-date=2018-07-29 |url-status=live }}</ref>
An zabe shi a hukumance daga kujerar PP-150 Lahore-IV a Zaben lardin Punjab na 2024 a matsayin dan takarar PML-N. Bayan wannan an shigar da shi cikin ma'aikatar Maryam a matsayin Ministan Lardin na kiwon lafiya na farko da na biyu.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
2ah4wsrwdzk8hrm4t81ays3p44i3mmq
Tattaunawar user:Gauss
3
179693
970006
2026-10-20T21:23:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970006
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Gauss! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Gauss|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 20 Oktoba 2026 (UTC)
6g7dpdv2fkkfgtxubw3lmkazql24kfh
Tattaunawar user:Milena244
3
179694
970007
2026-10-20T21:24:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970007
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Milena244! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Milena244|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 20 Oktoba 2026 (UTC)
rp0o0dvffjzbezdoskyadrlp98yy6ip
Tattaunawar user:Trabzonluyuz-rumuz-elhamdulillah
3
179695
970008
2026-10-20T21:24:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970008
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Trabzonluyuz-rumuz-elhamdulillah! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Trabzonluyuz-rumuz-elhamdulillah|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 20 Oktoba 2026 (UTC)
h2hxunj4ig7mtu2zwbz7x0oeexkr00o
Tattaunawar user:JanManisijun
3
179696
970009
2026-10-20T21:24:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970009
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, JanManisijun! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/JanManisijun|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 20 Oktoba 2026 (UTC)
bk5ynn4l3rrjdvcaujek9edlqktyykp
Tattaunawar user:Vaurith
3
179697
970010
2026-10-20T21:24:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970010
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Vaurith! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Vaurith|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 20 Oktoba 2026 (UTC)
5f40ezgzonhepf564zfwzplm5wf8k95
Tattaunawar user:NHN2214
3
179698
970012
2026-10-20T21:24:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970012
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, NHN2214! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/NHN2214|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 20 Oktoba 2026 (UTC)
7zggskg2u2clzct98jtzu36uvadjgqe
Tattaunawar user:YoussifMohammed23
3
179699
970013
2026-10-20T21:24:55Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970013
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, YoussifMohammed23! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/YoussifMohammed23|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 20 Oktoba 2026 (UTC)
bfr5sy4tw2a8rvm7tyyrga5ojwrvz1a
Tattaunawar user:PeacockSociety
3
179700
970014
2026-10-20T21:25:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970014
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, PeacockSociety! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/PeacockSociety|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 20 Oktoba 2026 (UTC)
bo1mwdgfjgn33lm0goo5x3548raq2iv
Tattaunawar user:Salim Gombe Heritage
3
179701
970015
2026-10-20T21:25:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970015
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Salim Gombe Heritage! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Salim Gombe Heritage|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 20 Oktoba 2026 (UTC)
egygz6k28e6tt6cnkibnujcmgbtcjhb
Tattaunawar user:Abdollahi mousa
3
179702
970016
2026-10-20T21:25:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970016
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Abdollahi mousa! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Abdollahi mousa|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 20 Oktoba 2026 (UTC)
swm3cmg04pf55youu56hs1jol0t01ai
Tattaunawar user:Underhandmidas
3
179703
970017
2026-10-20T21:25:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970017
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Underhandmidas! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Underhandmidas|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 20 Oktoba 2026 (UTC)
7xwzl22yl3gcdkymeupga8ofzzx88y7
Tattaunawar user:Eren maker 2009
3
179704
970019
2026-10-20T21:25:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970019
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Eren maker 2009! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Eren maker 2009|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 20 Oktoba 2026 (UTC)
oc49eifqzreqk0n7t0pmj7eqqx9xgsm
Tattaunawar user:Ceviche25
3
179705
970020
2026-10-20T21:25:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970020
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Ceviche25! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Ceviche25|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 20 Oktoba 2026 (UTC)
sp1p5qw3ero0vsvz05lzqat33io19nj
Tattaunawar user:NagareKiba
3
179706
970021
2026-10-20T21:26:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970021
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, NagareKiba! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/NagareKiba|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 20 Oktoba 2026 (UTC)
1p1mtgi45syhzvtmo7k02ll4ubw5esh
Tattaunawar user:ابراهيم معزوز
3
179707
970022
2026-10-20T21:26:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970022
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, ابراهيم معزوز! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/ابراهيم معزوز|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 20 Oktoba 2026 (UTC)
9o89m4c7l7r1lkqgbjs8rguin87tiit
Tattaunawar user:RW Gamer (a typical editor and a gamer)
3
179708
970023
2026-10-20T21:26:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970023
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, RW Gamer (a typical editor and a gamer)! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/RW Gamer (a typical editor and a gamer)|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 20 Oktoba 2026 (UTC)
6xb3mh79iv47y10jub5x923kttfiffm
Tattaunawar user:Yosephus
3
179709
970024
2026-10-20T21:26:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970024
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Yosephus! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Yosephus|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 20 Oktoba 2026 (UTC)
rkh9ceja2ngj9ke0d6muxxkvbfn2sqm
Tattaunawar user:Christina12567
3
179710
970025
2026-10-20T21:26:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970025
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Christina12567! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Christina12567|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 20 Oktoba 2026 (UTC)
hdsgx285njutk7rzxvcdrrca96jut0a
Tattaunawar user:अमेठीवाला
3
179711
970026
2026-10-20T21:26:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970026
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, अमेठीवाला! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/अमेठीवाला|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 20 Oktoba 2026 (UTC)
o2yg2mfinensm12jhx4id1orx6r8srh
Tattaunawar user:Vexistentialist
3
179712
970027
2026-10-20T21:27:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970027
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Vexistentialist! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Vexistentialist|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 20 Oktoba 2026 (UTC)
ok8ayq8r16fllxfekeu04umde82a6ga
Tattaunawar user:Bhola Khan
3
179713
970028
2026-10-20T21:27:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970028
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Bhola Khan! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Bhola Khan|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 20 Oktoba 2026 (UTC)
a5iopzjb7uhr17bwcu68anaaj840did
Tattaunawar user:Dugoasmeur
3
179714
970030
2026-10-20T21:27:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970030
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Dugoasmeur! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Dugoasmeur|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 20 Oktoba 2026 (UTC)
ijni05r6153ojz933tqnzcfuipuy4bh
Tattaunawar user:Shixart1985
3
179715
970031
2026-10-20T21:27:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970031
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Shixart1985! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Shixart1985|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 20 Oktoba 2026 (UTC)
eqnk2b0ag6co90mf3832qiwo1df5qw0
Tattaunawar user:AnOldSky
3
179716
970032
2026-10-20T21:27:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970032
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, AnOldSky! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/AnOldSky|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 20 Oktoba 2026 (UTC)
i7rqtk5d4uz7tk4rk8y5kpznqhlpteb
Tattaunawar user:Coby Henderson
3
179717
970033
2026-10-20T21:27:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970033
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Coby Henderson! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Coby Henderson|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:27, 20 Oktoba 2026 (UTC)
qrz8c1k75l5kqpfvmr9ftwe8sbrdj4v
Tattaunawar user:Hassana Salman Haruna
3
179718
970034
2026-10-20T21:28:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970034
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Hassana Salman Haruna! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Hassana Salman Haruna|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 20 Oktoba 2026 (UTC)
f34wij2pghkcj9a6q6fi4bju3esg0mw
Tattaunawar user:2buism3il
3
179719
970036
2026-10-20T21:28:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970036
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, 2buism3il! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/2buism3il|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 20 Oktoba 2026 (UTC)
asv3v5deb5omva55q0v8knswkf8wopv
Tattaunawar user:Juppi lantteineen
3
179720
970037
2026-10-20T21:28:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970037
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Juppi lantteineen! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Juppi lantteineen|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 20 Oktoba 2026 (UTC)
fhq1xhn8f6uesjwnt4smmmwbgv88qbu
Tattaunawar user:Underdejahvu
3
179721
970038
2026-10-20T21:28:35Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970038
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Underdejahvu! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Underdejahvu|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 20 Oktoba 2026 (UTC)
3fv6rln2ncq88nn4suzwbqiutf7lqqn
Tattaunawar user:Robertpd85
3
179722
970039
2026-10-20T21:28:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970039
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Robertpd85! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Robertpd85|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 20 Oktoba 2026 (UTC)
1w7wb293mquiy583g8mvr6r3d77zxsa
Tattaunawar user:Thurstonrs
3
179723
970040
2026-10-20T21:28:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970040
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Thurstonrs! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Thurstonrs|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:28, 20 Oktoba 2026 (UTC)
ogyy9ix294mda51xb623sfonrbc150w
Tattaunawar user:FerasetVeBasiret
3
179724
970041
2026-10-20T21:29:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970041
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, FerasetVeBasiret! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/FerasetVeBasiret|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:29, 20 Oktoba 2026 (UTC)
198glhzse03n4jpyvvqeygcnyt38bis
Tattaunawar user:Muittafaaminu
3
179725
970043
2026-10-20T21:29:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970043
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Muittafaaminu! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Muittafaaminu|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:29, 20 Oktoba 2026 (UTC)
g5ll894vagkkarb9gcrokheeo1hn4id
Tattaunawar user:Wikappe
3
179726
970044
2026-10-20T21:29:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970044
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Wikappe! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Wikappe|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:29, 20 Oktoba 2026 (UTC)
6r7c8x5s81cbim43nunejjl5ha7bbkb
Tattaunawar user:SachaAL2026;
3
179727
970045
2026-10-20T21:29:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
970045
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, SachaAL2026;! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/SachaAL2026;|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:29, 20 Oktoba 2026 (UTC)
alnurginyju05e5q8ctyhkfkk9zylzn
Tsarin samar da ruwan sha na yankin Gombe
0
179728
970061
2026-10-21T04:55:26Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Tsarin Samar da Ruwan Sha na Yankin Gombe''' wani babban tsarin samar da ruwan sha ne da aka gina domin samar da ruwa ga birnin Gombe da wasu garuruwa da al'ummomin da ke kewaye da shi a Jihar Gombe, Najeriya. Tsarin ya haɗa da matatar ruwa, bututun jigilar ruwa, wuraren tura ruwa da tankunan ajiya. An gina shi ne domin inganta samun ruwan sha da rage matsalolin ƙarancin ruwa a yankin. <ref>{{cite web |title=Gombe, Nigeria regional water supply project |url=https://www.sa...
970061
wikitext
text/x-wiki
'''Tsarin Samar da Ruwan Sha na Yankin Gombe''' wani babban tsarin samar da ruwan sha ne da aka gina domin samar da ruwa ga birnin Gombe da wasu garuruwa da al'ummomin da ke kewaye da shi a Jihar Gombe, Najeriya. Tsarin ya haɗa da matatar ruwa, bututun jigilar ruwa, wuraren tura ruwa da tankunan ajiya. An gina shi ne domin inganta samun ruwan sha da rage matsalolin ƙarancin ruwa a yankin. <ref>{{cite web |title=Gombe, Nigeria regional water supply project |url=https://www.sandrltd.com/projects/water/gombe-nigeria |website=S and R Limited |access-date=21 October 2026}}</ref>
== Tarihi da kafa tsarin ==
An fara aikin babban tsarin samar da ruwan yankin Gombe a farkon shekarun 2000. Bayanan kamfanin S and R Limited, wanda ya bayyana aikin a matsayin ɗaya daga cikin manyan ayyukan samar da ruwa da aka bayar a Najeriya, sun nuna cewa an gudanar da aikin daga watan Agustan 2001 zuwa Nuwamba 2004. Manufar aikin ita ce samar da ruwa daga yankin Dadin Kowa zuwa birnin Gombe da wasu garuruwa da ke kan hanyar bututun ruwan. <ref>{{cite web |title=Gombe, Nigeria regional water supply project |url=https://www.sandrltd.com/projects/water/gombe-nigeria |website=S and R Limited |access-date=21 October 2026}}</ref>
A cewar bayanan aikin, an gina bututun ruwa masu girma daban-daban, tashoshin famfo, tankunan ajiya da sauran kayan aikin da ake buƙata wajen tacewa da rarraba ruwa. Wannan tsarin ya ba da damar jigilar ruwa daga matatar ruwa zuwa wuraren ajiya kafin a rarraba shi ga masu amfani. <ref>{{cite web |title=Gombe, Nigeria regional water supply project |url=https://www.sandrltd.com/projects/water/gombe-nigeria |website=S and R Limited |access-date=21 October 2026}}</ref>
== Tushen ruwa da matatar ruwa ==
Babban tushen ruwan da ake amfani da shi a tsarin shi ne madatsar ruwa ta Dadin Kowa, wadda ke yankin Kogin Gongola. Ana ɗaukar ruwa daga tushen, sannan a bi da shi ta matakan tacewa kafin a tura shi cikin bututun rarrabawa. Matatar ruwan Dadin Kowa tana daga cikin muhimman kayan aikin da ke taimaka wa birnin Gombe samun ruwan sha. <ref>{{cite news |title=Gombe spends N150m monthly on water treatment |url=https://punchng.com/gombe-spends-n150m-monthly-on-water-treatment/ |work=Punch |date=22 March 2024}}</ref>
Bayanan aikin da kamfanin S and R Limited ya wallafa sun bayyana cewa an tsara matatar ruwan ne da ƙarfin sarrafa ruwa har zuwa lita miliyan 100 a rana. Sai dai wani shirin raya Jihar Gombe ya bayyana cewa matatar tana da ƙarfin samar da lita miliyan 50 a rana, tare da rahoton cewa ana samar da kusan lita miliyan 39 a rana a lokacin da aka tattara bayanan. Waɗannan alkaluma sun shafi bayanai da lokuta daban-daban, don haka bai kamata a ɗauke su a matsayin adadin samar da ruwa na yanzu ba tare da sabuwar shaida ba. <ref>{{cite web |title=Gombe, Nigeria regional water supply project |url=https://www.sandrltd.com/projects/water/gombe-nigeria |website=S and R Limited}}</ref><ref>{{cite report |title=Gombe State Development Plan 2021–2030 |url=https://media.premiumtimesng.com/wp-content/files/2021/12/MAIN-INNER-compressed.pdf |publisher=Gombe State Government}}</ref>
== Yadda ake samarwa da rarraba ruwa ==
Tsarin samar da ruwa yana buƙatar haɗin gwiwar matatar ruwa, tashoshin famfo, tankunan ajiya da bututun rarrabawa. Bayan an tace ruwan, ana amfani da famfo wajen tura shi zuwa wuraren ajiya da kuma yankunan da ake bukatar ruwa. Daga nan ne ake rarraba ruwan zuwa gidaje da sauran wuraren amfani da shi ta hanyar bututun da aka shimfiɗa. <ref>{{cite web |title=Gombe, Nigeria regional water supply project |url=https://www.sandrltd.com/projects/water/gombe-nigeria |website=S and R Limited}}</ref>
Rahoton gwamnatin tarayya na shekarar 2018 ya kuma ambaci wasu ayyukan samar da ruwa da aka kammala a Kwami, Gadam da Bojude, domin inganta samun ruwan sha a waɗannan al'ummomi da yankunan da ke kewaye da su. Waɗannan ayyukan sun nuna cewa samar da ruwa a jihar ya ƙunshi manyan tsare-tsaren birane da kuma ayyukan da aka tsara domin takamaiman al'ummomi. <ref>{{cite web |last=Oyeyemi |first=Tunji |title=Federal Government Records Milestones in Delivery of Water Projects to Teeming Nigerians in Gombe State |url=https://fmino.gov.ng/federal-government-records-milestones-in-delivery-of-water-projects-to-teeming-nigerians-in-gombe-state/ |website=Federal Ministry of Information and National Orientation |date=22 May 2018}}</ref>
== Gyaran fuska da faɗaɗa tsarin ==
A watan Janairun 2023, gwamnatin tarayya da gwamnatin Jihar Gombe sun ƙaddamar da aikin gyara, faɗaɗa da inganta Tsarin Samar da Ruwan Sha na Yankin Gombe. An bayyana kuɗin aikin a matsayin kusan naira biliyan 11.49. An tsara aikin ne domin gyara kayan aikin da suka lalace, inganta matatar ruwa da kuma faɗaɗa hanyar bututun ruwa domin ƙarin al'ummomi su samu ruwan sha. <ref>{{cite news |last=Ochojila |first=Ameh |title=FG begins Gombe water expansion project |url=https://guardian.ng/property/fg-begins-gombe-water-expansion-project/ |work=The Guardian Nigeria |date=9 January 2023}}</ref>
Bisa rahoton da jaridar *The Guardian* ta wallafa a ranar 6 ga Janairun 2023, gwamnatin tarayya ta ɗauki kashi 30 cikin 100 na kuɗin aikin, yayin da gwamnatin Jihar Gombe ta ɗauki kashi 70 cikin 100 tare da biyan kuɗin shawarwari. Rahoton ya bayyana cewa gudummawar gwamnatin tarayya ta kai naira biliyan 3.447, ta jihar kuma naira biliyan 8.43, yayin da kuɗin shawarwari ya kai naira miliyan 419. <ref>{{cite news |title=Gombe government partners FG on N11bn water supply project |url=https://guardian.ng/news/gombe-government-partners-fg-on-n11bn-water-supply-project/ |work=The Guardian Nigeria |date=6 January 2023}}</ref>
Bayanan aikin da aka wallafa a shafin sa ido kan ayyukan gwamnati na Jihar Gombe sun lissafa gyaran matatar ruwa, faɗaɗa bututun rarrabawa, inganta tashoshin famfo da tankunan ajiya, da kuma girka kayan auna yawan ruwan da ake amfani da shi a matsayin wasu muhimman sassan aikin. An bayyana waɗannan matakai a matsayin hanyoyin inganta rarraba ruwa da rage matsalolin ƙarancin ruwa. <ref>{{cite web |title=Contract for the Rehabilitation and Expansion of the Gombe Regional Water Supply |url=https://project.dueprocess.gm.gov.ng/projects/683db7811c2d58edbf6edf4c |website=Gombe State Due Process Office}}</ref>
== Matsalolin samar da ruwa ==
Duk da kasancewar babban tsarin samar da ruwa, birnin Gombe ya fuskanci matsalolin ƙarancin ruwa. A watan Maris na 2024, jaridar *Punch* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar tana kashe kusan naira miliyan 150 a kowane wata wajen samar da ruwa da kula da matatar. Rahoton ya kuma bayyana cewa haɗa bututun ruwa ba bisa ƙa'ida ba, musamman zuwa gidaje da gonaki, na rage yawan ruwan da ke isa wasu yankuna. <ref>{{cite news |title=Gombe spends N150m monthly on water treatment |url=https://punchng.com/gombe-spends-n150m-monthly-on-water-treatment/ |work=Punch |date=22 March 2024}}</ref>
Wata matsala ita ce dogaro da wutar lantarki wajen sarrafa matatar da tura ruwa. A watan Afrilun 2024, an ruwaito cewa iska mai ƙarfi ta lalata sandunan lantarki a layin wutar da ke taimaka wa matatar Dadin Kowa. Lalacewar ta kawo cikas ga samarwa da rarraba ruwa, abin da ya nuna muhimmancin samun ingantaccen tsarin wutar lantarki da madadin makamashi ga manyan ayyukan samar da ruwa. <ref>{{cite news |title=Governor Inuwa Yahaya Takes Swift Action To Address Water Crisis In Gombe |url=https://leadership.ng/governor-inuwa-yahaya-takes-swift-action-to-address-water-crisis-in-gombe/ |work=Leadership |date=April 2024}}</ref>
A watan Yulin 2025, an ruwaito cewa gwamnatin Jihar Gombe ta kashe sama da naira biliyan 9 kan ayyukan samar da ruwa a cikin shekaru shida. Kwamishinan da ke kula da ruwa ya bayyana cewa rashin biyan kuɗin ruwa daga wasu masu amfani yana kawo cikas ga dorewar ayyukan. Wannan ya nuna cewa samar da ruwa mai ɗorewa yana buƙatar ba kawai gina kayan aiki ba, har ma da kula da su da samar da kuɗin gudanarwa. <ref>{{cite news |title=Gombe govt spent N9b on water supply in six years – Official |url=https://guardian.ng/news/nigeria/metro/gombe-govt-spent-n9b-on-water-supply-in-six-years-official/ |work=The Guardian Nigeria |date=29 July 2025}}</ref>
== Sabbin shirye-shiryen inganta samar da ruwa ==
A watan Fabrairun 2026, gwamnatin Jihar Gombe ta sanar da haɗin gwiwa da wani haɗin gwiwar kamfanonin ƙasar Tunisiya domin neman mafita ga matsalolin samar da ruwa da wutar lantarki. Rahoton *Premium Times* ya bayyana cewa haɗin gwiwar na da manufar inganta kayayyakin more rayuwa da samar da mafita na gajeren lokaci da na dogon lokaci ga matsalolin ruwa da makamashi. <ref>{{cite news |last=Umar |first=Auwal |title=Gombe government, Tunisian firm partner to fix water supply crisis |url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nnorth-east/856990-gombe-government-tunisian-firm-partner-to-fix-water-supply-crisis.html |work=Premium Times |date=16 February 2026}}</ref>
Rahoton *Voice of Nigeria* na ranar 17 ga Fabrairun 2026 ya bayyana cewa an samu lita miliyan 64 na ruwan da aka tace a cikin tankunan ajiya na karkashin ƙasa, amma rashin isasshen wutar lantarki ya hana rarraba shi yadda ya kamata a lokacin binciken. Wannan rahoto ya nuna cewa samun damar tace ruwa kaɗai ba ya tabbatar da cewa ruwan zai isa ga masu amfani; ana kuma buƙatar isasshen makamashi da ingantaccen tsarin famfo da rarrabawa. <ref>{{cite news |last=Mu’azu |first=Rebecca |title=Gombe, Tunisian Consortium Seal Deal on Water, Energy Solutions |url=https://von.gov.ng/gombe-tunisian-consortium-seal-deal-on-water-energy-solutions/ |work=Voice of Nigeria |date=17 February 2026}}</ref>
== Muhimmancin tsarin ga al'umma ==
Tsarin samar da ruwan sha na yankin Gombe yana da muhimmanci ga lafiyar jama'a, tsaftar muhalli da ayyukan tattalin arziki. Samun ruwa mai tsafta yana taimaka wa gidaje, makarantu, cibiyoyin lafiya da wuraren kasuwanci wajen gudanar da ayyukansu. Ayyukan samar da ruwa da aka gudanar a Gadam, Kwami da Bojude sun kuma nuna muhimmancin kai ruwan sha zuwa al'ummomin da ke wajen babban birni. <ref>{{cite web |last=Oyeyemi |first=Tunji |title=Federal Government Records Milestones in Delivery of Water Projects to Teeming Nigerians in Gombe State |url=https://fmino.gov.ng/federal-government-records-milestones-in-delivery-of-water-projects-to-teeming-nigerians-in-gombe-state/ |website=Federal Ministry of Information and National Orientation |date=22 May 2018}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Madatsar Ruwa ta Dadin Kowa]]
* [[Jihar Gombe]]
* [[Ruwan sha]]
* [[Gwamnatin Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
ei2qyla4txi0oa5mmg955rawzr9h4lh
Tarihin sana'ar sarrafa fata a Gombe
0
179729
970062
2026-10-21T04:59:57Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Sana'ar sarrafa fata a Jihar Gombe''' sana'a ce da ta shafi sarrafa fatun dabbobi domin mayar da su kayan da za a iya amfani da su wajen samar da takalma, jaka, bel da sauran kayayyakin fata. Sana'ar tana cikin ayyukan sana'o'in gargajiya da aka gudanar a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe kafin mulkin mallaka. Binciken tarihi kan tattalin arzikin tsohuwar Gombe ya lissafa sarrafa fata tare da sana'o'in ƙira, tukwane, sassaken itace, saƙar ciyawa da samar da gishiri a...
970062
wikitext
text/x-wiki
'''Sana'ar sarrafa fata a Jihar Gombe''' sana'a ce da ta shafi sarrafa fatun dabbobi domin mayar da su kayan da za a iya amfani da su wajen samar da takalma, jaka, bel da sauran kayayyakin fata. Sana'ar tana cikin ayyukan sana'o'in gargajiya da aka gudanar a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe kafin mulkin mallaka. Binciken tarihi kan tattalin arzikin tsohuwar Gombe ya lissafa sarrafa fata tare da sana'o'in ƙira, tukwane, sassaken itace, saƙar ciyawa da samar da gishiri a matsayin wasu daga cikin ayyukan masana'antun gargajiya na yankin. <ref>{{cite book |last1=Musa |first1=Abubakar |last2=Muhammed |first2=Dahiru |title=The Legend Goje: An Architect of Modern Gombe |publisher=Continuum International Research Centre |year=2021 |url=https://www.researchgate.net/publication/366580484_LEGEND_GOJE_AN_ARCHITECT_OF_MODERN_GOMBE}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'ar sarrafa fata kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe sun gudanar da sana'o'in hannu domin samar da kayayyakin amfanin yau da kullum. A cikin waɗannan sana'o'in akwai sarrafa fata, ƙira, tukwane da sassaken itace. Binciken Musa da Muhammed ya bayyana cewa sana'o'in masana'antu na gargajiya sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin al'ummomin yankin, inda ake samun ƙwarewa ta musamman da rabon ayyuka tsakanin masu sana'o'i. Sai dai binciken bai bayyana takamaiman shekarar da aka fara sarrafa fata a Gombe ba. <ref>{{cite book |last1=Musa |first1=Abubakar |last2=Muhammed |first2=Dahiru |title=The Legend Goje: An Architect of Modern Gombe |publisher=Continuum International Research Centre |year=2021 |url=https://www.researchgate.net/publication/366580484_LEGEND_GOJE_AN_ARCHITECT_OF_MODERN_GOMBE}}</ref>
A arewacin Najeriya gaba ɗaya, sana'ar sarrafa fata tana da dogon tarihi. Rahoton Hukumar Bunƙasa Masana'antu ta Majalisar Ɗinkin Duniya (UNIDO) na shekarar 1971 ya bayyana cewa masu sarrafa fata na gargajiya a Najeriya suna amfani da kayan sarrafa fata na cikin gida wajen samar da fata don amfanin gida, yayin da ake fitar da ragowar zuwa wasu yankuna ta hanyoyin kasuwancin Sahara. Wannan bayani yana nuna muhimmancin sana'ar fata a tarihin tattalin arzikin arewacin Najeriya, ko da yake ba ya tabbatar da cewa fata daga Gombe ce aka fitar a waɗannan hanyoyin. <ref>{{cite report |last=Entonu |first=I. |title=Statement on the Situation of the Hides and Skins, Leather and Leather Products Industries in Nigeria |publisher=United Nations Industrial Development Organization |date=11 June 1971 |url=https://www.unido.org/publications/ot/9637239/pdf}}</ref>
=== Sana'ar fata a tsarin tattalin arzikin gargajiya ===
A al'ummomin yankin Gombe na gargajiya, sana'o'in hannu sun taimaka wajen samar da kayayyakin amfani da musayar kayayyaki tsakanin al'ummomi. Binciken tarihin yankin ya nuna cewa ana samar da kayayyakin sana'o'i domin amfanin cikin gida, sannan ana yin ciniki da wasu al'ummomi. A wannan yanayi, sarrafa fata na daga cikin sana'o'in da za a iya fahimtar rawarsu wajen samar da kayayyakin da mutane ke amfani da su, duk da cewa ba a samu cikakken kididdiga kan yawan masu sana'ar ko girman cinikin fata a Gombe a wancan lokaci ba. <ref>{{cite book |last1=Musa |first1=Abubakar |last2=Muhammed |first2=Dahiru |title=The Legend Goje: An Architect of Modern Gombe |publisher=Continuum International Research Centre |year=2021 |url=https://www.researchgate.net/publication/366580484_LEGEND_GOJE_AN_ARCHITECT_OF_MODERN_GOMBE}}</ref>
== Hanyoyin sarrafa fata ==
Sarrafa fata yana nufin sauya fatar dabba daga yanayin da take ciki bayan yanka zuwa wani yanayi mai ɗorewa wanda za a iya amfani da shi wajen ƙera kayayyaki. Binciken fasahohin gargajiya a arewacin Najeriya ya bayyana cewa sarrafa fata na iya haɗawa da cire ragowar nama da kitsen jiki, tsabtace fata, cire gashi, amfani da sinadaran sarrafa fata, busarwa da kuma laushanta. Hanyoyin da ake amfani da su suna bambanta gwargwadon irin fatar da ake sarrafawa da kuma kayan aikin da masu sana'ar ke da su. <ref>{{cite web |title=Indigenous Technologies and Innovation in Nigeria: Opportunities for SMEs |url=https://www.researchgate.net/publication/276489350_Indigenous_Technologies_and_Innovation_in_Nigeria_Opportunities_for_SMEs |website=ResearchGate}}</ref>
A wasu hanyoyin gargajiya na arewacin Najeriya, ana amfani da kayan tsirrai masu sinadaran tannin wajen sarrafa fata. Ɗaya daga cikin tsirran da aka sani a wannan fanni shi ne ƙirya (''Acacia nilotica''), wadda ake amfani da kwasfan 'ya'yanta wajen taimakawa wajen canza fata zuwa fata mai ɗorewa. Ana kuma amfani da wasu dabarun gargajiya wajen laushanta da ba ta launi. Sai dai ba a samu isasshiyar majiya da ta tabbatar da cewa duk waɗannan hanyoyin ne aka yi amfani da su a kowane yanki na Jihar Gombe ba. <ref>{{cite report |last=Entonu |first=I. |title=Statement on the Situation of the Hides and Skins, Leather and Leather Products Industries in Nigeria |publisher=United Nations Industrial Development Organization |date=11 June 1971 |url=https://www.unido.org/publications/ot/9637239/pdf}}</ref><ref>{{cite web |title=Indigenous Technologies and Innovation in Nigeria: Opportunities for SMEs |url=https://www.researchgate.net/publication/276489350_Indigenous_Technologies_and_Innovation_in_Nigeria_Opportunities_for_SMEs |website=ResearchGate}}</ref>
== Kayayyakin da ake samarwa ==
Ana amfani da fata wajen samar da kayayyaki masu amfani a rayuwar yau da kullum, ciki har da takalma, jakunkuna, bel da wasu kayan ado. Rahoton shirin L-PRES na Jihar Gombe ya bayyana cewa sabuwar masana'antar sarrafa dabbobi da kasuwar dabbobin da aka tsara za ta ƙunshi sashen sarrafa fatun dabbobi da masana'antar kayayyakin fata. An ambaci jaka, takalma da bel a matsayin misalan kayayyakin da ake fatan samarwa domin biyan bukatun cikin gida da kuma faɗaɗa kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |date=7 April 2023 |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), Gombe State}}</ref>
== Rawar sana'ar a tattalin arziki ==
Sana'ar sarrafa fata tana da damar samar da aikin yi ga masu sana'o'in hannu, masu sayar da fatun dabbobi, masu ƙera takalma da jakunkuna, da masu sayar da kayayyakin da aka gama. A tsarin sarrafa dabbobi, fata wani abu ne da ake iya amfani da shi bayan yanka, maimakon a bar ta ta lalace. Shirin L-PRES na Gombe ya bayyana manufar haɗa kasuwar dabbobi, mahautar zamani da sashen sarrafa fata domin ƙara darajar kayayyakin dabbobi da faɗaɗa damar kasuwanci. <ref>{{cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |date=7 April 2023 |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), Gombe State}}</ref>
Haka kuma, masana'antar fata tana da damar haɗa kiwo da sana'o'in hannu da kasuwanci. Idan aka sarrafa fata a cikin gida, za a iya samar da kayayyakin da ake sayarwa a kasuwannin jihar da sauran sassan Najeriya. Sai dai cimma wannan buri yana buƙatar samun ingantattun kayan aiki, horar da ma'aikata, ingantaccen tsarin tattara fatun dabbobi da kasuwa mai ɗorewa. Waɗannan su ne muhimman abubuwan da ke tasiri ga ci gaban masana'antar fata a Najeriya. <ref>{{cite journal |title=Biophysical and biochemical innovations for Nigeria's leather sector: A sustainable roadmap for industrial practices and policy perspectives |journal=Environmental Science and Pollution Research |date=31 January 2026 |doi=10.1007/s11356-026-37441-4 |url=https://doi.org/10.1007/s11356-026-37441-4}}</ref>
== Sabbin shirye-shiryen bunƙasa masana'antar fata ==
A ranar 7 ga Afrilu, 2023, shirin L-PRES na Jihar Gombe ya wallafa sanarwar shirin kafa mahautar dabbobi ta zamani da kasuwar dabbobi ta ƙasa da ƙasa. Tsarin wurin ya haɗa da sashen sarrafa fatun dabbobi, masana'antar fata, wuraren ajiyar kayayyaki, samar da ruwa da sauran kayan more rayuwa. A cewar sanarwar, an gudanar da tattaunawa da masu ruwa da tsaki a harkokin kiwo da kasuwancin dabbobi domin tsara wurin da zai dace da buƙatunsu. <ref>{{cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |date=7 April 2023 |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), Gombe State}}</ref>
Sanarwar ta kuma bayyana cewa jami'an shirin L-PRES da gwamnatin jihar sun ziyarci masana'antun fata a Kano domin nazarin dabarun da za a iya amfani da su wajen bunƙasa masana'antar fata a Gombe. An bayyana manufar samar da kayayyakin fata kamar takalma, jaka da bel domin rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje da kuma samar da damar fitar da kayayyaki zuwa wasu kasuwanni. Wannan bayani yana bayyana shirin gwamnati ne; ba hujja ba ce cewa an kammala gina masana'antar ko ta fara aiki. <ref>{{cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |date=7 April 2023 |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), Gombe State}}</ref>
== Kalubalen sana'ar ==
Masana'antar fata a Najeriya tana fuskantar matsaloli da suka haɗa da ƙarancin fasahar zamani, tsadar kayan sarrafawa, rashin isasshen horo da matsalolin kula da ruwan sharar masana'antu. Wani bincike da aka wallafa a shekarar 2026 ya bayyana cewa amfani da wasu sinadarai wajen sarrafa fata ba tare da ingantaccen tsarin kula da sharar ruwa ba na iya jawo illa ga muhalli da lafiyar ma'aikata. Waɗannan matsaloli sun shafi masana'antar fata ta Najeriya gaba ɗaya; ana buƙatar ƙarin bincike na musamman domin tantance girman tasirinsu a Jihar Gombe. <ref>{{cite journal |title=Biophysical and biochemical innovations for Nigeria's leather sector: A sustainable roadmap for industrial practices and policy perspectives |journal=Environmental Science and Pollution Research |date=31 January 2026 |doi=10.1007/s11356-026-37441-4 |url=https://doi.org/10.1007/s11356-026-37441-4}}</ref>
Wani ƙalubale shi ne buƙatar haɗa masu kiwo, masu sayar da fatun dabbobi, masu sarrafa fata da masu ƙera kayayyakin fata a cikin tsarin kasuwanci guda. Shirin L-PRES ya bayyana cewa sabuwar kasuwar dabbobi da mahautar zamani za su samar da wuraren kasuwanci da sashen sarrafa fata domin inganta darajar kayayyakin dabbobi. Nasarar wannan shiri za ta dogara da aiwatar da aikin, samun masu zuba jari, horar da ma'aikata da kuma samar da kasuwa ga kayayyakin da za a ƙera. <ref>{{cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |date=7 April 2023 |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), Gombe State}}</ref>
== Makomar sana'ar ==
Makomar sana'ar sarrafa fata a Jihar Gombe tana da alaƙa da yadda za a haɗa dabarun gargajiya da fasahar zamani. Samar da ingantattun kayan sarrafawa, horar da masu sana'a, inganta tsaftar wuraren sarrafawa da kula da sharar masana'antu na iya taimakawa wajen samar da fata mai inganci. Binciken masana'antar fata ta Najeriya ya nuna muhimmancin amfani da sabbin fasahohin sarrafawa da hanyoyin rage illar sinadarai ga muhalli. <ref>{{cite journal |title=Biophysical and biochemical innovations for Nigeria's leather sector: A sustainable roadmap for industrial practices and policy perspectives |journal=Environmental Science and Pollution Research |date=31 January 2026 |doi=10.1007/s11356-026-37441-4 |url=https://doi.org/10.1007/s11356-026-37441-4}}</ref>
Idan aka aiwatar da shirye-shiryen samar da mahautar dabbobi ta zamani da sashen sarrafa fata yadda aka tsara, za a iya ƙara darajar fatun dabbobi a cikin jihar, samar da ƙarin ayyukan yi da ƙarfafa sana'o'in ƙera kayayyakin fata. Duk da haka, ya dace a bambanta manufar da aka sanar da sakamakon da aka tabbatar bayan kammala aikin. <ref>{{cite web |title=Gombe State Govt Unveils 30 Hectare Site Plan for Ultra-Modern Abattoir, International Livestock Market |date=7 April 2023 |url=https://lpres.gm.gov.ng/home/2023/04/07/shopping-gathering-plan-for-the-2021-holiday-season/ |website=Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), Gombe State}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Jihar Gombe]]
* [[Sana'ar ƙira a Jihar Gombe]]
* [[Kiwo a Jihar Gombe]]
* [[Sana'ar tukwane a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
g0e4299xbsuroornimzer1iioi0qdwm
Sana'ar ƙira a Jihar Gombe
0
179730
970063
2026-10-21T05:02:00Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Sana'ar ƙira a Jihar Gombe''' sana'a ce ta sarrafa ƙarfe domin samar da kayan aikin noma, kayan amfanin gida da sauran kayayyakin ƙarfe. Sana'ar tana daga cikin tsoffin sana'o'in masana'antu da ake gudanarwa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe. Binciken tarihin ci gaban masana'antu a jihar ya bayyana cewa ƙira ta kasance muhimmiyar sana'a kafin mulkin mallaka, inda ake amfani da ƙarfe wajen ƙera kayan aikin noma da wasu kayan aikin yau da kullum. <ref>{{cite thesis...
970063
wikitext
text/x-wiki
'''Sana'ar ƙira a Jihar Gombe''' sana'a ce ta sarrafa ƙarfe domin samar da kayan aikin noma, kayan amfanin gida da sauran kayayyakin ƙarfe. Sana'ar tana daga cikin tsoffin sana'o'in masana'antu da ake gudanarwa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe. Binciken tarihin ci gaban masana'antu a jihar ya bayyana cewa ƙira ta kasance muhimmiyar sana'a kafin mulkin mallaka, inda ake amfani da ƙarfe wajen ƙera kayan aikin noma da wasu kayan aikin yau da kullum. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981421c44447/content}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'ar ƙira kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, sana'ar ƙira ta kasance wani ɓangare na tattalin arzikin al'ummomin yankin Gombe. Masu sana'ar suna ƙera kayan ƙarfe da ake amfani da su a noma, farauta da sauran ayyukan yau da kullum. Binciken Misbahu Sa'idu ya nuna cewa ana samun albarkatun tama a tuddai da tsaunukan da ke kewaye da tsohuwar masarautar Gombe, kuma wannan ya taimaka wajen samar da kayan ƙarfe da ake amfani da su a yankin. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981421c44447/content}}</ref>
Binciken ya ambaci Bima Hill, Kwadon, Tula da yankin Waja a matsayin wuraren da aka samo tama a yankin. A cewar bayanan binciken, ana iya samun tama bayan ruwan sama mai yawa, lokacin da ruwa ke laushanta gefen tuddai, wanda hakan ke sauƙaƙa gano ko haƙo ma'adinin. Wannan bayani yana nuna alaƙar da ke tsakanin albarkatun ƙasa da ci gaban sana'ar ƙira a yankin Gombe. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981421c44447/content}}</ref>
=== Kayan aikin ƙira a gargajiyance ===
A tsarin gargajiya, ƙira tana buƙatar wurin kunna wuta, na'urar hura iska, guduma da wani ƙarfe mai ƙarfi da ake ɗora ƙarfen da ake sarrafawa a kai. Ana dumama ƙarfe har ya yi laushi, sannan a buga shi da guduma domin a ba shi siffar da ake buƙata. Binciken fasahohin sarrafa ƙarfe a Najeriya ya bayyana cewa irin waɗannan dabaru sun kasance muhimman hanyoyin samar da kayan ƙarfe kafin yaɗuwar masana'antun zamani. <ref>{{cite journal |last1=Okpoko |first1=A. Ikechukwu |last2=Ibeanu |first2=A. M. |title=Early Metal-working in Nigeria |journal=West African Journal of Archaeology |volume=29 |issue=1–2 |pages=34–46 |year=1999 |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=213612828}}</ref>
Masu ƙira a gargajiyance suna amfani da na'urar hura iska domin ƙara ƙarfin wutar garwashin da ake amfani da shi wajen dumama ƙarfe. A wasu wurare, ana amfani da fata wajen kera bututun hura iska, yayin da guduma da maƙera suke taimakawa wajen sarrafa ƙarfen. Rahoton jaridar *Leadership* kan makera a Kasuwar Gombe ta Tsakiya ya bayyana cewa wasu masu sana'ar har yanzu suna amfani da tsoffin na'urorin hura iska na fata da guduma wajen ƙera kayayyakin ƙarfe. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
== Kayayyakin da ake ƙerawa ==
=== Kayan aikin noma ===
Kayan aikin noma na daga cikin muhimman kayayyakin da masu ƙira a Gombe ke samarwa. Binciken tarihin masana'antu a jihar ya ambaci fartanya, adduna, gatari da lauje a matsayin wasu daga cikin kayan aikin ƙarfe da ake ƙerawa. Waɗannan kayan suna taimaka wa manoma wajen shirya gonaki, share ciyawa, girbin amfanin gona da sauran ayyukan noma. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981421c44447/content}}</ref>
A yau, ana ci gaba da samun buƙatar kayan aikin noma da ake ƙerawa a ƙananan wuraren sana'a. Rahoton *Leadership* ya bayyana cewa masu ƙira a Kasuwar Gombe ta Tsakiya suna samar da fartanya, wuƙaƙe da adduna, tare da wasu kayan aikin zamani. Wannan yana nuna yadda sana'ar gargajiya ke ci gaba da taimakawa ayyukan noma da sauran sana'o'in hannu. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
=== Kayan aikin gida da sauran kayayyaki ===
Baya ga kayan aikin noma, masu ƙira suna samar da wuƙaƙe, gatari da wasu kayan ƙarfe da ake amfani da su a gida da wajen sana'o'i. A binciken tarihin yankin, an kuma ambaci ƙera makamai irin su kibau da māsu, da kuma bindigogin gargajiya a matsayin wani ɓangare na kayayyakin ƙarfe da aka samar a wasu lokutan tarihi. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981421c44447/content}}</ref>
A zamanin yau, sana'ar ta faɗaɗa daga ƙera kayan gargajiya zuwa wasu kayayyakin ƙarfe da ake buƙata a gine-gine da ayyukan fasaha. Rahoton *Leadership* ya bayyana cewa makera a Gombe suna ƙera sassan tirela, amalanke, sassan injinan niƙa, sandunan fitilun titi da gadajen asibiti. Waɗannan misalai suna nuna cewa masu sana'ar suna amfani da ƙwarewarsu wajen samar da kayayyakin da suka dace da buƙatun zamani. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
== Wuraren sana'ar ƙira ==
=== Kasuwar Gombe ta Tsakiya ===
Kasuwar Gombe ta Tsakiya tana daga cikin wuraren da ake gudanar da sana'ar ƙira a birnin Gombe. Rahoton *Leadership* ya ziyarci wuraren aikin makera a kasuwar, inda ya bayyana yadda masu sana'ar ke amfani da ƙananan wuraren aiki, guduma, wuta da kayan ƙarfe domin samar da kayayyaki. Rahoton ya kuma bayyana cewa sana'ar tana samar da hanyar samun kuɗin shiga ga masu sana'ar da iyalansu. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
Rahoton ya ambaci Malam Ibrahim Makeri a matsayin ɗaya daga cikin tsofaffin masu sana'ar da ke aiki a kasuwar, tare da wasu makera kamar Usman Mohammed da Musa Abdulhamid. Haka kuma, an ambaci Usman Hassan Adamu a matsayin Sarkin Mekera, wato jagoran gargajiya na masu sana'ar ƙira. Waɗannan sunaye sun fito ne daga rahoton jaridar, kuma suna nuna kasancewar masu sana'ar da suka ci gaba da wannan aiki a birnin Gombe. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
== Tsarin koyon sana'ar ==
A al'adance, ana koyon sana'ar ƙira ta hanyar aiki tare da ƙwararren maƙeri. Mai koyon sana'ar yana lura da yadda ake zaɓar ƙarfe, kunna wuta, dumama ƙarfe da sarrafa shi da guduma, sannan ya fara aiwatar da ayyuka masu sauƙi kafin ya ƙware. Binciken masana'antun gargajiya a Najeriya ya bayyana cewa ana iya gadon ilimin sana'ar daga iyaye zuwa 'ya'ya ko kuma ta hanyar tsarin koyon sana'a a wajen ƙwararru. <ref>{{cite journal |last1=Okpoko |first1=A. Ikechukwu |last2=Ibeanu |first2=A. M. |title=Early Metal-working in Nigeria |journal=West African Journal of Archaeology |volume=29 |issue=1–2 |pages=34–46 |year=1999 |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=213612828}}</ref>
A Gombe ta yau, tsarin koyon sana'ar yana ci gaba da kasancewa hanya ta samun ƙwarewa da sana'ar dogaro da kai. Rahoton *Leadership* ya bayyana cewa matasa suna shiga sana'ar, ciki har da waɗanda suka kammala karatu amma ba su samu aikin ofis ba. Rahoton ya kawo misalin wani matashi mai suna Mohammed Musa wanda ya kammala koyon sana'ar kuma yake samun kuɗin shiga daga aikin ƙira. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
== Muhimmancin sana'ar ga tattalin arziki ==
Sana'ar ƙira tana samar da aikin yi ga masu ƙera ƙarfe, masu sayar da tsoffin ƙarafa, masu samar da garwashi, masu walda da masu sayar da kayayyakin da aka ƙera. Rahoton *Leadership* ya bayyana cewa ayyukan makera suna da alaƙa da wasu sana'o'i a cikin birnin Gombe, kuma suna taimaka wa iyalai da dama wajen samun kuɗin shiga. Wannan yana nuna cewa sana'ar ba ta amfanar da maƙera kaɗai ba, tana kuma tallafa wa wasu sassan tattalin arzikin ƙananan sana'o'i. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
Sana'ar tana da muhimmanci ga aikin noma saboda tana samar da kayan aikin da manoma ke buƙata. Idan kayan aikin gona suka lalace, masu amfani da su za su iya kai su wajen maƙera domin gyara ko sake sarrafa su. Haka kuma, amfani da tsoffin ƙarafa wajen samar da sababbin kayayyaki na taimakawa wajen sake amfani da albarkatun da aka riga aka samar. Rahoton *Leadership* ya bayyana cewa masu ƙira a Gombe suna amfani da tarkacen ƙarfe wajen ƙera kayan aiki daban-daban. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
== Sana'ar ƙira a lokacin mulkin mallaka ==
Zuwan mulkin mallaka ya kawo sauye-sauye ga sana'o'in gargajiya a arewacin Najeriya, musamman ta fuskar samun kayan aiki da sauyin fasahar sarrafa ƙarfe. Binciken Shehu Tijjani Yusuf kan makera a arewacin Najeriya ya bayyana cewa manufofin mulkin mallaka da sauye-sauyen tattalin arziki sun shafi hanyoyin samun ƙarfe da kuma dabarun da masu sana'ar ke amfani da su. Wasu makera sun koma amfani da ƙarafa daga layukan dogo da sauran kayayyakin ƙarfe da aka yi amfani da su, domin biyan buƙatun sana'arsu. <ref>{{cite book |last=Yusuf |first=Shehu Tijjani |chapter=Stealing from the Railways: Blacksmiths, Colonialism and Innovation in Northern Nigeria |title=Transforming Innovations in Africa: Explorative Studies on Appropriation in African Societies |publisher=Brill |year=2012 |doi=10.1163/9789004245440_015 |url=https://doi.org/10.1163/9789004245440_015}}</ref>
A yankin Gombe, binciken tarihin masana'antu ya nuna cewa sana'ar ƙira ta kasance cikin ayyukan masana'antu na gargajiya kafin mulkin mallaka. Sai dai ba a samu cikakken bayanin da zai tabbatar da takamaiman sauye-sauyen da suka faru a dukkan garuruwan Gombe a lokacin mulkin mallaka ba. Saboda haka, ana buƙatar ƙarin binciken tarihi da hirarraki da tsofaffin masu sana'ar domin cikakken bayani kan wannan lokaci. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni-backend.abu.edu.ng/server/api/core/bitstreams/d83b5366-9dc0-42e9-902d-981421c44447/content}}</ref>
== Kalubalen sana'ar ƙira ==
Masu sana'ar ƙira a Gombe suna fuskantar ƙalubale da suka haɗa da tsadar tarkacen ƙarfe da garwashi, rashin wadataccen jari, ƙarancin wutar lantarki da ƙaruwar kayayyakin masana'antu da ake shigowa da su. Rahoton *Leadership* ya bayyana cewa waɗannan matsaloli suna rage ƙarfin masu sana'ar wajen faɗaɗa wuraren aikinsu da sayen kayan aiki na zamani. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
Wani ƙalubale shi ne haɗarin da ke tattare da aiki da wuta da ƙarfe mai zafi, musamman idan babu kayan kariya da ingantaccen tsarin aiki. Masu sana'ar na iya fuskantar ƙonewa, raunin hannu ko ido da kuma shakar hayaƙi daga garwashi. Saboda haka, samun kayan kariya, kyakkyawan iska a wurin aiki da horo kan matakan tsaro na da muhimmanci wajen rage haɗurra a wuraren ƙira. Bincike kan ayyukan ƙira a wasu sassan Najeriya ya nuna muhimmancin inganta matakan kariya a ƙananan wuraren sarrafa ƙarfe. <ref>{{cite journal |title=An Analysis of Engineering Safety Practices and Occupational Hazards in Local Blacksmith Forging Workshops: A Cross-Sectional Study of Damaturu Metropolis, Nigeria |journal=FANE-FANE International Multidisciplinary Journal |date=2026 |url=https://fimjournal.com/index.php/fimj/article/view/389}}</ref>
== Ƙoƙarin bunƙasa sana'ar ==
A cewar rahoton *Leadership*, gwamnatin Jihar Gombe ta bayyana wasu matakai da ake ɗauka domin tallafa wa masu sana'o'in hannu, ciki har da inganta hanyoyin shiga wuraren sana'a, samar da taimako a lokutan matsaloli da shirin mayar da wuraren ƙira zuwa wani wuri mafi aminci da zamani. Rahoton ya kuma ambaci shirin tallafa wa masu sana'a ta hanyar tallafin kuɗi da rance marar ruwa, tare da amfani da dandalin dijital domin tallata kayayyakin da suke samarwa. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
Masu sana'ar sun bayyana bukatar samun kayan aiki na zamani, isasshen jari da ingantacciyar wutar lantarki domin ƙara yawan kayayyakin da suke samarwa. Tallafa wa sana'ar ƙira na iya taimakawa wajen kiyaye fasahar gargajiya da kuma samar da ayyukan yi ga matasa. Sai dai tasirin shirye-shiryen gwamnati ya danganta da aiwatar da su da kuma yadda masu sana'ar za su samu damar amfana da tallafin da aka sanar. <ref>{{cite news |last=Babaji |first=Usman Babaji |title=Embers Of Tradition: Gombe's Blacksmiths Fight For Survival |work=Leadership |url=https://leadership.ng/embers-of-tradition-gombes-blacksmiths-fight-for-survival/}}</ref>
== Makomar sana'ar ==
Makomar sana'ar ƙira a Jihar Gombe tana da alaƙa da yadda za a haɗa ƙwarewar gargajiya da sabbin fasahohin sarrafa ƙarfe. Horar da matasa, samar da jari, inganta wuraren aiki da amfani da ingantattun kayan aiki na iya taimaka wa masu sana'ar wajen ƙera kayayyaki masu inganci da biyan bukatun kasuwa. Binciken masana'antun ƙarfe a Najeriya ya nuna cewa fahimtar fasahohin gargajiya na da muhimmanci wajen bunƙasa sabbin hanyoyin samar da kayayyaki da ci gaban masana'antu. <ref>{{cite journal |last1=Okpoko |first1=A. Ikechukwu |last2=Ibeanu |first2=A. M. |title=Early Metal-working in Nigeria |journal=West African Journal of Archaeology |volume=29 |issue=1–2 |pages=34–46 |year=1999 |url=https://www.africabib.org/rec.php?RID=213612828}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Tarihin masana'antu a Jihar Gombe]]
* [[Sana'ar sarrafa fata a Jihar Gombe]]
* [[Noma a Jihar Gombe]]
* [[Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
f0sscmwcyei7apcauc8q5o6kd6haibl
Tarihin masana'antu a Jihar Gombe
0
179731
970064
2026-10-21T05:11:04Z
Ummu Ilham
45024
Sabon shafi: '''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa sana'o'in gargajiya, masana'antun sarrafa amfanin gona, samar da siminti da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'...
970064
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa sana'o'in gargajiya, masana'antun sarrafa amfanin gona, samar da siminti da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
c6qayj3xkiflyta0tws58c8ffo6hg1i
970066
970064
2026-10-21T05:13:41Z
Ummu Ilham
45024
970066
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa sana'o'in gargajiya, masana'antun sarrafa amfanin gona, samar da siminti da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
lxhgkwx81i82tj49p1wg6d2awtcj0zk
970067
970066
2026-10-21T05:15:26Z
Ummu Ilham
45024
970067
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa sana'o'in gargajiya, masana'antun sarrafa amfanin gona, samar da siminti da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
tojm4s8qrbvbyzc8r7nriobtr1jfswg
970068
970067
2026-10-21T05:17:14Z
Ummu Ilham
45024
970068
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa sana'o'in gargajiya, masana'antun sarrafa amfanin gona, samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
dw6q2xotu8key0fty58vnc87evg9cny
970069
970068
2026-10-21T05:18:40Z
Ummu Ilham
45024
970069
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], masana'antun sarrafa amfanin gona, samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
m4j547xve2502mrdcmwkwzhaq7vc23p
970070
970069
2026-10-21T05:20:09Z
Ummu Ilham
45024
970070
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], [[Amfanin Gona|masana'antun sarrafa amfanin gona]], samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira Jihar Gombe, Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
05pzgw38mmg04mgrejv7ih9av552v6z
970071
970070
2026-10-21T05:20:56Z
Ummu Ilham
45024
970071
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], [[Amfanin Gona|masana'antun sarrafa amfanin gona]], samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], Najeriya. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
3o7h93sfksfu3oe7g23vye7e8axnh61
970072
970071
2026-10-21T05:21:30Z
Ummu Ilham
45024
970072
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], [[Amfanin Gona|masana'antun sarrafa amfanin gona]], samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na tattalin arzikin yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
1buy8dso7bzzlpgwqk5axs5ktfwzhrj
970073
970072
2026-10-21T05:23:10Z
Ummu Ilham
45024
970073
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], [[Amfanin Gona|masana'antun sarrafa amfanin gona]], samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na [[Tattalin arzikin Najeriya|tattalin arzikin]] yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin masana'antu na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
gsj9hdh94khxft7w27gq5hxcju3jitw
970074
970073
2026-10-21T05:24:49Z
Ummu Ilham
45024
970074
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], [[Amfanin Gona|masana'antun sarrafa amfanin gona]], samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na [[Tattalin arzikin Najeriya|tattalin arzikin]] yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin [[Masana'anta|masana'antu]] na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar tufafi, rini, ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
msstiz60x36jdwr2nqqa700ox1vffk8
970075
970074
2026-10-21T05:28:15Z
Ummu Ilham
45024
970075
wikitext
text/x-wiki
'''Tarihin masana'antu a Jihar Gombe''' ya shafi bunƙasa [[Sana'o'in Hausawa na gargajiya|sana'o'in gargajiya]], [[Amfanin Gona|masana'antun sarrafa amfanin gona]], samar da [[siminti]] da sauran ayyukan sarrafa albarkatun ƙasa a yankin da yanzu ake kira [[Gombe (jiha)|Jihar Gombe]], [[Najeriya]]. Masana'antu sun kasance wani ɓangare na [[Tattalin arzikin Najeriya|tattalin arzikin]] yankin tun kafin kafa jihar a shekarar 1996, amma bunƙasarsu ta sha bamban daga wannan zamani zuwa wancan. Binciken tarihin [[Masana'anta|masana'antu]] na Misbahu Sa'idu ya yi nazari kan ci gaban masana'antu a yankin daga kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 zuwa ƙarshen gwamnatin farar hula ta biyu a jihar a shekarar 2011. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Tarihi ==
=== Sana'o'in masana'antu kafin mulkin mallaka ===
Kafin mulkin mallaka, al'ummomin yankin Gombe suna gudanar da sana'o'in hannu da suka haɗa da saƙar [[tufafi]], [[rini]], ƙira da sauran sana'o'in sarrafa kayayyaki. Waɗannan sana'o'i sun taimaka wajen samar da tufafi, kayan aikin noma da wasu kayayyakin amfanin gida, tare da samar da hanyoyin samun kuɗin shiga ga masu sana'ar. Binciken tarihin masana'antu na yankin ya bayyana cewa sana'o'in gargajiya sun kasance tushen ayyukan samar da kayayyaki tun kafin zuwan manyan masana'antun zamani. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Sana'ar sarrafa amfanin gona da sana'o'in hannu sun ba da damar mayar da albarkatun da ake samu a yankin zuwa kayayyakin da jama'a za su iya amfani da su. Daga cikin sana'o'in da binciken tarihi ya ambata akwai saƙa, rini, ƙira da sarrafa wasu kayayyakin abinci. Duk da haka, ba a samu cikakken kididdiga da za ta nuna yawan masana'antun gargajiya ko adadin ma'aikatansu a dukkan yankunan Gombe a wannan lokaci ba. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
=== Mulkin mallaka da sauye-sauyen masana'antu ===
A lokacin mulkin mallaka, manufofin tattalin arziki da sauye-sauyen tsarin samar da kayayyaki sun yi tasiri ga masana'antun gargajiya a arewacin Najeriya. Binciken tarihin masana'antu a yankin Gombe ya bayyana tasirin mulkin mallaka a kan ci gaban masana'antu, tare da nuna cewa wasu masana'antun gargajiya sun fuskanci matsalolin bunƙasa yayin da tsarin tattalin arziki ya sauya. Binciken ya bayyana wannan a matsayin wani ɓangare na abubuwan da suka taimaka wajen jinkirin ci gaban masana'antu a yankin. <ref>{{cite journal |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=From Marginalization to Tokenism: The Political Economy of Industrialization in Gombe, North East Nigeria, 1963–2013 |journal=Economic History of Developing Regions |date=31 July 2025 |doi=10.1080/20780389.2025.2505929 |url=https://doi.org/10.1080/20780389.2025.2505929}}</ref>
A lokacin da yankin yake ƙarƙashin tsohuwar Jihar Bauchi da kuma gwamnatocin da suka gabace ta, manufofin kafa masana'antu da rarraba ayyukan raya tattalin arziki sun taka muhimmiyar rawa wajen inda aka kafa masana'antu. Binciken Sa'idu ya yi nazari kan yadda manufofin gwamnatin yankin Arewa, tsohuwar Jihar Arewa maso Gabas da tsohuwar Jihar Bauchi suka shafi wuraren da aka kafa masana'antu, waɗanda aka mayar da su wasu wurare, da kuma waɗanda suka daina aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Kafa kamfanin Ashaka Cement ===
Kafa kamfanin Ashaka Cement a shekarar 1974 ya kasance muhimmin mataki a tarihin manyan masana'antu a yankin Gombe. An kafa kamfanin a ranar 7 ga Agusta, 1974, kuma ya fara aiki a watan Satumba na shekarar 1979. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta Najeriya ta bayyana cewa an kafa kamfanin ne ta hanyar haɗin gwiwar bankunan raya masana'antu, hukumomin gwamnati da wani kamfanin samar da siminti na ƙasashen waje. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Ashaka Cement tana yankin Ashaka, a ƙaramar hukumar Funakaye ta Jihar Gombe. Kamfanin yana samar da siminti daga albarkatun ƙasa da ake amfani da su wajen ƙera siminti, ciki har da farar ƙasa. Samuwar masana'antar ta taimaka wajen mayar da yankin Ashaka sananne a fannin samar da siminti, tare da samar da ayyukan yi da kuma tallafa wa sassan sufuri da cinikin kayayyakin gini. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
Kamfanin ya shiga tsarin mayar da wasu kamfanonin gwamnati zuwa hannun masu zaman kansu a shekarar 2001. Hukumar Bunƙasa Kamfanonin Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa an kammala sayar da hannun jari ga babban mai zuba jari da sauran masu hannun jari a wannan shekarar. A watan Yulin 2022, kamfanin LivingStone Nigeria ya karɓi hannun jarin da Blue Circle Industries ke da shi a baya. <ref>{{cite web |title=Living-Stone Cement |website=Bureau of Public Enterprises |url=https://bpe.gov.ng/staging/transaction/living-stone/}}</ref>
A watan Fabrairun 2026, jaridar BusinessDay ta ruwaito cewa Lafarge Africa ta sanar da shirin faɗaɗa masana'antar Ashaka da wata masana'antarta a Sagamu. An bayyana cewa sabon tsarin samar da siminti zai yi amfani da fasahohin da ake sa ran za su ƙara ingancin amfani da makamashi. Rahoton ya ce ana sa ran ƙarfin samar da siminti na Ashaka zai kai tan miliyan biyu a shekara bayan kammala aikin faɗaɗawar. <ref>{{cite news |last=Abang |first=Mike |title=Lafarge Africa expands Sagamu and Ashaka plants to boost cement production |work=BusinessDay |date=4 February 2026 |url=https://businessday.ng/news/article/lafarge-africa-expands-sagamu-and-ashaka-plants-to-boost-cement-production/}}</ref>
=== Masana'antun sarrafa amfanin gona ===
Sarrafa amfanin gona ya kasance wani muhimmin ɓangare na ayyukan masana'antu a yankin Gombe saboda muhimmancin noma a tattalin arzikin jihar. Binciken tarihi ya ambaci Gombe Oil Mill da Frontline Oil Mill a cikin masana'antun sarrafa kayayyakin noma da suka yi aiki a yankin, tare da wasu masana'antun da suka fuskanci durƙushewa ko daina aiki. Wannan yana nuna alaƙar da ke tsakanin bunƙasar masana'antu da samar da albarkatun noma a yankin. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Masana'antun sarrafa man fetur na shuke-shuke, kamar man gyada, na iya taimakawa wajen ƙara darajar amfanin gona da samar da ayyukan yi a sassan tattalin arzikin karkara. A shekarar 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa an samu sabbin zuba jari a Gombe, ciki har da wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji da kamfanin Mazan Jiya Engineering Services ya kafa. Wannan ya nuna cewa sarrafa amfanin gona yana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin fannonin da ake neman bunƙasawa a jihar. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
=== Masana'antun auduga, saƙa da rini ===
Masana'antun auduga da sarrafa tufafi sun kasance daga cikin ayyukan masana'antu da aka samu a tarihin yankin Gombe. Binciken masana'antu na Misbahu Sa'idu ya ambaci masana'antun auduga da ke Gombe da Kumo a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Haka kuma, binciken ya ambaci saƙa da rini a matsayin sana'o'in gargajiya da suka taimaka wajen samar da tufafi da sauran kayayyakin masaku. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Durƙushewar wasu masana'antun sarrafa auduga ya rage damar sarrafa albarkatun noma a cikin gida. Binciken tarihi ya danganta matsalolin masana'antun da dama da raunin tsarin masana'antu, matsalolin kuɗi da rashin isassun kayan more rayuwa. Duk da haka, ba a samu bayanai na yanzu da za su tabbatar da cikakken matsayin kowace tsohuwar masana'antar auduga a Gombe da Kumo ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
=== Masana'antun lemo, jakunkuna da sauran kayayyaki ===
Binciken tarihin masana'antu na yankin Gombe ya ambaci Azuma Bottling Company da Landa Sack Factory a cikin masana'antun da suka fuskanci durƙushewa. Azuma Bottling Company tana cikin masana'antun sarrafa abubuwan sha, yayin da masana'antun jakunkuna ke da muhimmanci wajen samar da kayan tattara kayayyaki da amfanin gona. Bayanan binciken sun nuna cewa wasu daga cikin waɗannan masana'antu sun daina aiki ko sun yi rauni a tsawon lokaci. <ref>{{cite conference |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=Industry-Cide in Gombe State Area, 1973–2011: A Historical Appraisal of the Suspects and Prospects for Revitalization |booktitle=7th International Inter-Disciplinary Research Conference & Professional Training of Researchers |url=https://internationalpolicybrief.org/wp-content/uploads/2023/10/Proceedings-10.pdf}}</ref>
Binciken ya kuma yi amfani da rarrabuwar masana'antu zuwa rukunan da suka haɗa da masana'antun da ke tasowa, waɗanda suka durƙushe da waɗanda aka shirya a kafa amma aka mayar da su wasu wurare. Wannan rarrabuwa ta taimaka wajen bayyana yadda masana'antu a Gombe suka fuskanci yanayi daban-daban, maimakon ɗaukar cewa dukkan masana'antun sun bi hanya iri ɗaya. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Kafa Jihar Gombe da manufofin masana'antu ==
An ƙirƙiri Jihar Gombe a ranar 1 ga Oktoba, 1996, bayan raba tsohuwar Jihar Bauchi. Ƙirƙirar jihar ta ba da sabon tsarin gudanarwa da damar tsara manufofin tattalin arziki da ayyukan raya ƙasa a matakin jiha. Sai dai binciken masana'antu ya nuna cewa ƙirƙirar jiha kaɗai ba ta wadatar wajen tabbatar da bunƙasar masana'antu ba, domin ana buƙatar jari, makamashi, kayayyakin more rayuwa da manufofin da za su tallafa wa masu zuba jari. <ref>{{cite web |title=Our History |website=Gombe State Government |url=https://www.gombestate.gov.ng/pages/history.php}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
A shekarun bayan ƙirƙirar jihar, gwamnatin Gombe ta ci gaba da neman hanyoyin jawo masu zuba jari da bunƙasa masana'antu. Binciken tarihi ya nuna cewa wasu masana'antun sun ci gaba da aiki, yayin da wasu suka durƙushe ko suka daina aiki. Ya kuma nuna cewa ciniki, kasuwanci da haɓakar birnin Gombe sun taimaka wajen sauya tsarin tattalin arzikin jihar, ko da yake ba duk wannan haɓaka ta samo asali daga masana'antu ba. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
== Muhammadu Buhari Industrial Park ==
Muhammadu Buhari Industrial Park wani babban shiri ne da gwamnatin Jihar Gombe ta tsara domin jawo masana'antun cikin gida da na ƙasashen waje. An tsara wurin ne a yankin Dadin Kowa da ke ƙaramar hukumar Yamaltu-Deba, a kan fili mai girman hekta 1,000. Shirin ya ƙunshi damar kafa masana'antun sarrafa amfanin gona, masaku, magunguna, fasaha da sauran harkokin masana'antu. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
A watan Satumba na 2022, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa gwamnatin jihar ta samu aikace-aikace 269 daga masu zuba jari da ke neman wurare a cikin masana'antar. Daga cikin waɗannan, 50 sun fito daga fannin masana'antu, takwas daga fannin abubuwan sha, yayin da 211 suka fito daga fannin sarrafa amfanin gona da sauran ayyukan da ke da alaƙa da noma. Rahoton ya bayyana cewa gwamnati tana neman amfani da shirin domin samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar. <ref>{{cite news |last=Aramide |first=Mansur |title=Over 260 investors apply to explore Gombe |work=The Guardian Nigeria |date=30 September 2022 |url=https://guardian.ng/news/over-260-investors-apply-to-explore-gombe/}}</ref>
A watan Mayu na 2024, Hukumar Ƙarfafa Zuba Jari ta Najeriya ta ziyarci wurin tare da jami'an gwamnatin jihar. Rahoton hukumar ya bayyana cewa wurin yana da shirin samar da kayayyakin more rayuwa kamar wutar lantarki, ruwa da hanyoyin sufuri domin tallafa wa ayyukan masana'antu. An kuma bayyana rukunin sarrafa shinkafa da man fetur na shuke-shuke a matsayin wani ɓangare na shirin ƙara darajar amfanin gona da rage dogaro da kayayyakin da ake shigowa da su daga waje. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref>
== Sabbin zuba jari a masana'antu ==
A ranar 30 ga Disamba, 2025, jaridar *The Guardian* ta ruwaito cewa Jihar Gombe ta samu sabbin zuba jari guda biyar a fannonin masana'antu, sarrafa amfanin gona, kayan aikin lafiya da sarrafa abinci. Daga cikin ayyukan da aka ambata akwai shirin kafa wuraren samar da fenti da kayayyakin tsafta na kamfanin Centre Point Real Estate Limited, da kuma wurin sarrafa man gyada da niƙa abincin kaji na Mazan Jiya Engineering Services. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
Rahoton ya kuma ambaci kafa masana'antar samar da iskar oxygen ta Salida Ventures Limited da kuma masana'antar haɗa taki da sarrafa sinadaran aikin gona ta Pummis Group of Companies. Waɗannan ayyukan suna nuna cewa sabbin zuba jari a jihar ba su tsaya ga siminti da sana'o'in gargajiya kaɗai ba, sun haɗa da kayayyakin da ake amfani da su a aikin gona da kiwon lafiya. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Tasirin masana'antu ga tattalin arziki ==
Masana'antu suna taimakawa wajen samar da ayyukan yi, ƙara darajar albarkatun ƙasa da samar da kuɗaɗen shiga ga gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na Gombe ya nuna cewa masana'antu sun taimaka wajen samar da aikin yi da kuɗaɗen shiga, tare da tasiri ga haɓakar birane da muhalli. Duk da haka, binciken ya nuna cewa masana'antu ba su kasance babban abin da ya haifar da dukkan haɓakar birnin Gombe ba; ciniki, kasuwanci, ƙirƙirar jihar da dawo da mulkin farar hula a 1999 ma sun taka muhimmiyar rawa. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Sarrafa amfanin gona a cikin gida na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona bayan girbi, samar da kayayyakin da za a sayar a kasuwa da ƙarfafa alaƙar noma da masana'antu. Sabbin zuba jari da aka ruwaito a shekarar 2025, musamman a sarrafa man gyada, abincin kaji da taki, suna nuna yadda ake ƙoƙarin ƙarfafa wannan alaƙa a Jihar Gombe. <ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Ƙalubalen ci gaban masana'antu ==
Binciken tarihin masana'antu a Gombe ya gano matsaloli da suka haɗa da rashin tabbatattun manufofin masana'antu, raunin fannin noma, ƙarancin samun kuɗin jari, ƙarancin kayayyakin more rayuwa da matsalolin samar da makamashi. Waɗannan matsaloli sun rage damar kafa sabbin masana'antu da kuma taimaka wa waɗanda suka riga suka wanzu su ci gaba da aiki. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Wani binciken da aka wallafa a shekarar 2021 ya yi nazari kan dalilan da suka sa masu zaman kansu da masu zuba jari ba su nuna isasshen sha'awa wajen kafa da kula da masana'antun sarrafawa a jihar ba. Binciken ya nuna cewa matsalolin tattalin arziki da manufofin gwamnati suna da alaƙa da raunin masana'antu, tare da jaddada bukatar inganta yanayin zuba jari da samar da hanyoyin farfaɗo da masana'antun da suka durƙushe. <ref>{{cite journal |last1=Sa'idu |first1=Misbahu |last2=Buba |first2=Aminu Bakari |last3=Usman |first3=Ahmed |title=Interrogating the Causes of Industrial Apathy in Gombe, North East Nigeria |journal=Konfrontasi: Jurnal Kultural, Ekonomi dan Perubahan Sosial |volume=8 |issue=1 |pages=23–32 |year=2021 |doi=10.33258/konfrontasi2.v8i1.138 |url=https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v8i1.138}}</ref>
== Makomar masana'antu a Jihar Gombe ==
Makomar masana'antu a Jihar Gombe tana da alaƙa da samun makamashi mai ɗorewa, ingantattun hanyoyin sufuri, sauƙin samun jari, samar da ƙwararrun ma'aikata da ƙarfafa haɗin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu. Binciken tarihin masana'antu na jihar ya ba da shawarar ƙarfafa noma, inganta kayayyakin more rayuwa, samar da manufofin da za su taimaka wa masu zuba jari da kuma tabbatar da samar da makamashi mai ɗorewa domin bunƙasa masana'antu. <ref>{{cite thesis |last=Sa'idu |first=Misbahu |title=History of Industrial Development in Gombe State, 1974–2011 |type=MA dissertation |publisher=Ahmadu Bello University, Zaria |year=2015 |url=https://kubanni.abu.edu.ng/items/46009bd6-6dcc-4121-b7c8-d4e2d927e984}}</ref>
Muhammadu Buhari Industrial Park da sabbin zuba jari a sarrafa amfanin gona, samar da kayayyakin gini da kayayyakin masana'antu suna daga cikin shirye-shiryen da ake sa ran za su ƙara bunƙasa masana'antu a jihar. Sai dai nasarar waɗannan shirye-shirye za ta dogara da aiwatar da ayyukan yadda aka tsara, jawo masana'antun da za su fara samar da kayayyaki, da kuma tabbatar da cewa kayayyakin more rayuwa da aka yi alkawari sun wadatar. <ref>{{cite web |title=NIPC Delegation Tours Muhammadu Buhari Industrial Park in Gombe State |website=Nigerian Investment Promotion Commission |date=27 May 2024 |url=https://nipc.gov.ng/news/2024/05/27/nipc-delegation-tours-muhammadu-buhari-industrial-park-in-gombe-state}}</ref><ref>{{cite news |last=Falaju |first=Joke |title=Gombe state boosts investors’ confidence, secures five new investments |work=The Guardian Nigeria |date=30 December 2025 |url=https://guardian.ng/news/gombe-state-boosts-investors-confidence-secures-five-new-investments/}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Masana'antar Siminti ta Ashaka|Ashaka Cement]]
* [[Muhammadu Buhari Industrial Park]]
* [[Haƙar ma'adinai a Jihar Gombe]]
* [[Samar da Ɗankon Itacen Ƙirya a Jihar Gombe|Samar da ɗankon itacen ƙirya a Jihar Gombe]]
* [[Ciniki da Kasuwanci a Jihar Gombe.|Ciniki da kasuwanci a Jihar Gombe]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
qrk0vcxqaa4noelhyqpyzl6315vdltq
Bulbophyllum griffithii
0
179732
970077
2026-10-21T07:39:45Z
Baffa ali
47435
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1212322904|Bulbophyllum griffithii]]"
970077
wikitext
text/x-wiki
Bulbophyllum griffithii wani nau'in orchid ne da ke cikin dangin Bulbophyllum .
== Manazarta ==
* [http://bulbophyllum-checklist.bulbophyllum.at/ Jerin Abubuwan da ke Buga Bulbophyllum]
* [http://www.orchidspecies.com/indexbulb.htm Kundin Hoton Nau'in Orchid na Intanet]
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Commons-inline|2=''Bulbophyllum griffithii''}}
fkk8l3pa9ug3yxptjfd999cu5qidnf6
970078
970077
2026-10-21T07:40:34Z
Baffa ali
47435
970078
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bulbophyllum griffithii''' wani nau'in orchid ne da ke cikin dangin Bulbophyllum .
== Manazarta ==
* [http://bulbophyllum-checklist.bulbophyllum.at/ Jerin Abubuwan da ke Buga Bulbophyllum]
* [http://www.orchidspecies.com/indexbulb.htm Kundin Hoton Nau'in Orchid na Intanet]
== Hanyoyin haɗi na waje ==
{{Commons-inline|2=''Bulbophyllum griffithii''}}
rmolk0giysq8yjueqj06vd8viyy7a1e
Halyciae
0
179733
970089
2026-10-21T10:25:50Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1284075849|Halyciae]]"
970089
wikitext
text/x-wiki
'''Halyciae''' (Halykiai, Halykiae) shine tsohon sunan daya daga cikin ƙauyukan Elymians a tsibirin [[Sisiliya|Sicily]], wanda aka sani da ''Alicia'' a cikin ƙwarewar Italiyanci na baya-bayan nan.
Kodayake ba a san inda yake a yanzu ba, binciken da Michael Kolb na Jami'ar Arewacin Illinois ya gudanar a Sicily ya nuna cewa an gina birnin Salemi na yanzu a lardin Trapani a kan rushewar tsohuwar Halyciae.[1] Abubuwan da aka gano sun rubuta kasancewar sauran ayyukan karni na 6 BC da kuma karni na 4th-3rd BC, suna ba da tabbaci ga ra'ayin cewa Salemi tsohuwar Halyciae ce. Duk da ƙarni na zamani da na zamani, kasancewar yumbu na zamanin Girka da mosaics a ko'ina cikin tsohon garin Salemi ya nuna kasancewar babban cibiyar kasuwanci da zama ta ƙarni na 4 BC.
An kuma gudanar da tonowa a wani shafin da ke kusa da shi da aka sani da Monte Polizzo ta hanyar masu binciken tarihi daga Jami'ar Oslo da Soprintendenza di Trapani, tare da taimako daga Jami'an Gothenburg da [[Jami'ar Stanford]] da kuma ƙungiyar daga MiT.
== Manazarta ==
ka91wqrabfxlw2r1zivbzgr70nxqmie
970090
970089
2026-10-21T10:26:08Z
Sardeeq
39275
970090
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Halyciae''' (Halykiai, Halykiae) shine tsohon sunan daya daga cikin ƙauyukan Elymians a tsibirin [[Sisiliya|Sicily]], wanda aka sani da ''Alicia'' a cikin ƙwarewar Italiyanci na baya-bayan nan.
Kodayake ba a san inda yake a yanzu ba, binciken da Michael Kolb na Jami'ar Arewacin Illinois ya gudanar a Sicily ya nuna cewa an gina birnin Salemi na yanzu a lardin Trapani a kan rushewar tsohuwar Halyciae.[1] Abubuwan da aka gano sun rubuta kasancewar sauran ayyukan karni na 6 BC da kuma karni na 4th-3rd BC, suna ba da tabbaci ga ra'ayin cewa Salemi tsohuwar Halyciae ce. Duk da ƙarni na zamani da na zamani, kasancewar yumbu na zamanin Girka da mosaics a ko'ina cikin tsohon garin Salemi ya nuna kasancewar babban cibiyar kasuwanci da zama ta ƙarni na 4 BC.
An kuma gudanar da tonowa a wani shafin da ke kusa da shi da aka sani da Monte Polizzo ta hanyar masu binciken tarihi daga Jami'ar Oslo da Soprintendenza di Trapani, tare da taimako daga Jami'an Gothenburg da [[Jami'ar Stanford]] da kuma ƙungiyar daga MiT.
== Manazarta ==
770qqt7jiu860vxz1m9j0g9acdfyhyx
970094
970090
2026-10-21T10:28:46Z
Sardeeq
39275
970094
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Halyciae''' (Halykiai, Halykiae) shine tsohon sunan daya daga cikin ƙauyukan Elymians a tsibirin [[Sisiliya|Sicily]], wanda aka sani da ''Alicia'' a cikin ƙwarewar Italiyanci na baya-bayan nan.
Kodayake ba a san inda yake a yanzu ba, binciken da Michael Kolb na Jami'ar Arewacin Illinois ya gudanar a Sicily ya nuna cewa an gina birnin Salemi na yanzu a lardin Trapani a kan rushewar tsohuwar Halyciae.[1] Abubuwan da aka gano sun rubuta kasancewar sauran ayyukan karni na 6 BC da kuma karni na 4th-3rd BC, suna ba da tabbaci ga ra'ayin cewa Salemi tsohuwar Halyciae ce. Duk da ƙarni na zamani da na zamani, kasancewar yumbu na zamanin Girka da mosaics a ko'ina cikin tsohon garin Salemi ya nuna kasancewar babban cibiyar kasuwanci da zama ta ƙarni na 4 BC.<ref>The Lost Settlement of Halikyai</ref>
An kuma gudanar da tonowa a wani shafin da ke kusa da shi da aka sani da Monte Polizzo ta hanyar masu binciken tarihi daga Jami'ar Oslo da Soprintendenza di Trapani, tare da taimako daga Jami'an Gothenburg da [[Jami'ar Stanford]] da kuma ƙungiyar daga MiT.
== Manazarta ==
h4hrarj21yfk7jbllf8wyozaqnxs4zy
Terhemen Tarzoor
0
179734
970097
2026-10-21T10:30:12Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1353916380|Terhemen Tarzoor]]"
970097
wikitext
text/x-wiki
'''Terhemen Tarzoor''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Janairun shekara ta 1972) masanin tattalin arziki ne kuma mai haɓaka dukiya daga yankin karamar hukuma na [[Makurdi]] na [[Benue (jiha)|Jihar Benue]] a Arewacin Tsakiyar [[Najeriya]] wanda a halin yanzu yake aiki a matsayin Jakadan Najeriya a [[Namibiya|Namibia]] . <ref>{{Cite web |title=Home |url=https://nigeriahighcommissionwindhoek.org/ |access-date=2023-01-04 |website=Nigeria High Commission Windhoek |language=en-US}}</ref> A baya ya yi aiki a matsayin Kakakin Majalisar Dokokin Jihar Benue inda ya wakilci mazabarsa. Tarzoor ya zama sananne lokacin da ya yi takara ba tare da nasara ba don kujerar [[Gwamna]] Jihar Benue, ya sha kashi a hannun [[Samuel Ortom]] a [[Zaben Najeriya na 2015|Babban Zabe na 2015]]. Ya kammala matsayi na biyu duk da gudu a matsayin dan takarar da aka fi so a dandalin jam'iyyar People's Democratic Party (PDP) mai mulki a lokacin.<ref name="channelstv.com">{{Cite web |title=Tag: Terhemen Tarzoor |url=https://www.channelstv.com/2015/04/11/voting-ends-peacefully-in-benue-state/ |access-date=2017-07-03 |publisher=channelstv.com}}</ref><ref name="web.facebook.com">{{Cite web |title=Terhemen Tarzoor Page |url=https://web.facebook.com/1000669336626188/photos/a.1002737166419405.1073741829.1000669336626188/1002793676413754/?type=1&theater |access-date=2017-07-01 |publisher=web.facebook.com}}</ref><ref name="http://candidates.nigeriaelections.org">{{Cite web |title=RT. HON. PRINCE TERHEMEN TARZOOR |url=http://candidates.nigeriaelections.org/candidate/profile/candidate/753/me/rt.%20hon.%20prince%20terhemen%20tarzoor-/v/news-events/ |access-date=2017-07-01 |publisher=candidates.nigeriaelections.org}}</ref> Ya ci gaba da kalubalanci sakamakon zaben a cikin wata takarda da aka shigar a Kotun Gwamnatin Jihar Benue yana mai da'awar cewa wanda ya ci nasara, Gwamna Samuel Ortom, ba a zaba shi da kyau don yin takara ga kujerar ba. Duk da haka kotun daukaka kara ta yi watsi da ikirarinsa a kan dalilin da ya sa ba ta da cancanta.<ref name="http://www.lasgidionline.com.ng">{{Cite web |title=Update: Terhemen Tarzoor Appeal Dismissed Over Lack Of Merit |url=http://www.lasgidionline.com.ng/2015/11/update-terhemen-tarzoor-appeal.html |access-date=2017-07-02 |publisher=lasgidionline.com.ng}}</ref><ref name="https://www.informationng.com">{{Cite web |title=Tag Archives: Terhemen Tarzoor |url=https://www.informationng.com/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=informationng.com}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
1qko5zpfdlnj6b20m8o5mucgrlvj9mg
970098
970097
2026-10-21T10:30:27Z
Dev ammar
21046
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1353916380|Terhemen Tarzoor]]"
970098
wikitext
text/x-wiki
'''Terhemen Tarzoor''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Janairun shekara ta 1972) masanin tattalin arziki ne kuma mai haɓaka dukiya daga yankin karamar hukuma na [[Makurdi]] na [[Benue (jiha)|Jihar Benue]] a Arewacin Tsakiyar [[Najeriya]] wanda a halin yanzu yake aiki a matsayin Jakadan Najeriya a [[Namibiya|Namibia]] . <ref>{{Cite web |title=Home |url=https://nigeriahighcommissionwindhoek.org/ |access-date=2023-01-04 |website=Nigeria High Commission Windhoek |language=en-US}}</ref> A baya ya yi aiki a matsayin Kakakin Majalisar Dokokin Jihar Benue inda ya wakilci mazabarsa. Tarzoor ya zama sananne lokacin da ya yi takara ba tare da nasara ba don kujerar [[Gwamna]] Jihar Benue, ya sha kashi a hannun [[Samuel Ortom]] a [[Zaben Najeriya na 2015|Babban Zabe na 2015]]. Ya kammala matsayi na biyu duk da gudu a matsayin dan takarar da aka fi so a dandalin jam'iyyar People's Democratic Party (PDP) mai mulki a lokacin.<ref name="channelstv.com">{{Cite web |title=Tag: Terhemen Tarzoor |url=https://www.channelstv.com/2015/04/11/voting-ends-peacefully-in-benue-state/ |access-date=2017-07-03 |publisher=channelstv.com}}</ref><ref name="web.facebook.com">{{Cite web |title=Terhemen Tarzoor Page |url=https://web.facebook.com/1000669336626188/photos/a.1002737166419405.1073741829.1000669336626188/1002793676413754/?type=1&theater |access-date=2017-07-01 |publisher=web.facebook.com}}</ref><ref name="http://candidates.nigeriaelections.org">{{Cite web |title=RT. HON. PRINCE TERHEMEN TARZOOR |url=http://candidates.nigeriaelections.org/candidate/profile/candidate/753/me/rt.%20hon.%20prince%20terhemen%20tarzoor-/v/news-events/ |access-date=2017-07-01 |publisher=candidates.nigeriaelections.org}}</ref> Ya ci gaba da kalubalanci sakamakon zaben a cikin wata takarda da aka shigar a Kotun Gwamnatin Jihar Benue yana mai da'awar cewa wanda ya ci nasara, Gwamna Samuel Ortom, ba a zaba shi da kyau don yin takara ga kujerar ba. Duk da haka kotun daukaka kara ta yi watsi da ikirarinsa a kan dalilin da ya sa ba ta da cancanta.<ref name="http://www.lasgidionline.com.ng">{{Cite web |title=Update: Terhemen Tarzoor Appeal Dismissed Over Lack Of Merit |url=http://www.lasgidionline.com.ng/2015/11/update-terhemen-tarzoor-appeal.html |access-date=2017-07-02 |publisher=lasgidionline.com.ng}}</ref><ref name="https://www.informationng.com">{{Cite web |title=Tag Archives: Terhemen Tarzoor |url=https://www.informationng.com/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=informationng.com}}</ref>
A ranar 30 ga Afrilu 2017 jaridar Daily Trust ta ruwaito cewa Tarzoor na fatan sake tsayawa takara a babban zaben 2019 mai zuwa.
A ranar 12 ga watan Yulin shekara ta 2017, akwai rahotanni na jarida cewa Tarzoor ya tsere wa mutuwa a wani hari da 'yan siyasa suka kai a Yandev a [[Gboko]], garin matarsa Sophie. Sauran jaridu sun kama wani labari daban-daban tare da da'awar cewa Tarzoor yana da hannu a cikin rikicin wanda ya haifar da kiran shi don yin tambayoyi ga 'yan sanda.<ref name="www.today.ng">{{Cite web |title=Police summons ex-PDP guber candidate over crisis |url=https://www.today.ng/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=www.today.ng}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
l8ollpdm1glbci0tggqzm60xs7ofz98
970100
970098
2026-10-21T10:31:11Z
Dev ammar
21046
970100
wikitext
text/x-wiki
'''Terhemen Tarzoor''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Janairun shekara ta 1972) masanin tattalin arziki ne kuma mai haɓaka dukiya daga yankin karamar hukuma na [[Makurdi]] na [[Benue (jiha)|Jihar Benue]] a Arewacin Tsakiyar [[Najeriya]] wanda a halin yanzu yake aiki a matsayin Jakadan Najeriya a [[Namibiya|Namibia]] . <ref>{{Cite web |title=Home |url=https://nigeriahighcommissionwindhoek.org/ |access-date=2023-01-04 |website=Nigeria High Commission Windhoek |language=en-US}}</ref> A baya ya yi aiki a matsayin Kakakin Majalisar Dokokin Jihar Benue inda ya wakilci mazabarsa. Tarzoor ya zama sananne lokacin da ya yi takara ba tare da nasara ba don kujerar [[Gwamna]] Jihar Benue, ya sha kashi a hannun [[Samuel Ortom]] a [[Zaben Najeriya na 2015|Babban Zabe na 2015]]. Ya kammala matsayi na biyu duk da gudu a matsayin dan takarar da aka fi so a dandalin jam'iyyar People's Democratic Party (PDP) mai mulki a lokacin.<ref name="channelstv.com">{{Cite web |title=Tag: Terhemen Tarzoor |url=https://www.channelstv.com/2015/04/11/voting-ends-peacefully-in-benue-state/ |access-date=2017-07-03 |publisher=channelstv.com}}</ref><ref name="web.facebook.com">{{Cite web |title=Terhemen Tarzoor Page |url=https://web.facebook.com/1000669336626188/photos/a.1002737166419405.1073741829.1000669336626188/1002793676413754/?type=1&theater |access-date=2017-07-01 |publisher=web.facebook.com}}</ref><ref name="http://candidates.nigeriaelections.org">{{Cite web |title=RT. HON. PRINCE TERHEMEN TARZOOR |url=http://candidates.nigeriaelections.org/candidate/profile/candidate/753/me/rt.%20hon.%20prince%20terhemen%20tarzoor-/v/news-events/ |access-date=2017-07-01 |publisher=candidates.nigeriaelections.org}}</ref> Ya ci gaba da kalubalanci sakamakon zaben a cikin wata takarda da aka shigar a Kotun Gwamnatin Jihar Benue yana mai da'awar cewa wanda ya ci nasara, Gwamna Samuel Ortom, ba a zaba shi da kyau don yin takara ga kujerar ba. Duk da haka kotun daukaka kara ta yi watsi da ikirarinsa a kan dalilin da ya sa ba ta da cancanta.<ref name="http://www.lasgidionline.com.ng">{{Cite web |title=Update: Terhemen Tarzoor Appeal Dismissed Over Lack Of Merit |url=http://www.lasgidionline.com.ng/2015/11/update-terhemen-tarzoor-appeal.html |access-date=2017-07-02 |publisher=lasgidionline.com.ng}}</ref><ref name="https://www.informationng.com">{{Cite web |title=Tag Archives: Terhemen Tarzoor |url=https://www.informationng.com/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=informationng.com}}</ref>
A ranar 30 ga Afrilu 2017 jaridar Daily Trust ta ruwaito cewa Tarzoor na fatan sake tsayawa takara a babban zaben 2019 mai zuwa.
A ranar 12 ga watan Yulin shekara ta 2017, akwai rahotanni na jarida cewa Tarzoor ya tsere wa mutuwa a wani hari da 'yan siyasa suka kai a Yandev a [[Gboko]], garin matarsa Sophie. Sauran jaridu sun kama wani labari daban-daban tare da da'awar cewa Tarzoor yana da hannu a cikin rikicin wanda ya haifar da kiran shi don yin tambayoyi ga 'yan sanda.<ref name="www.today.ng">{{Cite web |title=Police summons ex-PDP guber candidate over crisis |url=https://www.today.ng/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=www.today.ng}}</ref>
==Manazarta==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
3rcmob3wltaof8bd8qxb9uh226rfgy1
970101
970100
2026-10-21T10:31:36Z
Dev ammar
21046
970101
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Terhemen Tarzoor''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Janairun shekara ta 1972) masanin tattalin arziki ne kuma mai haɓaka dukiya daga yankin karamar hukuma na [[Makurdi]] na [[Benue (jiha)|Jihar Benue]] a Arewacin Tsakiyar [[Najeriya]] wanda a halin yanzu yake aiki a matsayin Jakadan Najeriya a [[Namibiya|Namibia]] . <ref>{{Cite web |title=Home |url=https://nigeriahighcommissionwindhoek.org/ |access-date=2023-01-04 |website=Nigeria High Commission Windhoek |language=en-US}}</ref> A baya ya yi aiki a matsayin Kakakin Majalisar Dokokin Jihar Benue inda ya wakilci mazabarsa. Tarzoor ya zama sananne lokacin da ya yi takara ba tare da nasara ba don kujerar [[Gwamna]] Jihar Benue, ya sha kashi a hannun [[Samuel Ortom]] a [[Zaben Najeriya na 2015|Babban Zabe na 2015]]. Ya kammala matsayi na biyu duk da gudu a matsayin dan takarar da aka fi so a dandalin jam'iyyar People's Democratic Party (PDP) mai mulki a lokacin.<ref name="channelstv.com">{{Cite web |title=Tag: Terhemen Tarzoor |url=https://www.channelstv.com/2015/04/11/voting-ends-peacefully-in-benue-state/ |access-date=2017-07-03 |publisher=channelstv.com}}</ref><ref name="web.facebook.com">{{Cite web |title=Terhemen Tarzoor Page |url=https://web.facebook.com/1000669336626188/photos/a.1002737166419405.1073741829.1000669336626188/1002793676413754/?type=1&theater |access-date=2017-07-01 |publisher=web.facebook.com}}</ref><ref name="http://candidates.nigeriaelections.org">{{Cite web |title=RT. HON. PRINCE TERHEMEN TARZOOR |url=http://candidates.nigeriaelections.org/candidate/profile/candidate/753/me/rt.%20hon.%20prince%20terhemen%20tarzoor-/v/news-events/ |access-date=2017-07-01 |publisher=candidates.nigeriaelections.org}}</ref> Ya ci gaba da kalubalanci sakamakon zaben a cikin wata takarda da aka shigar a Kotun Gwamnatin Jihar Benue yana mai da'awar cewa wanda ya ci nasara, Gwamna Samuel Ortom, ba a zaba shi da kyau don yin takara ga kujerar ba. Duk da haka kotun daukaka kara ta yi watsi da ikirarinsa a kan dalilin da ya sa ba ta da cancanta.<ref name="http://www.lasgidionline.com.ng">{{Cite web |title=Update: Terhemen Tarzoor Appeal Dismissed Over Lack Of Merit |url=http://www.lasgidionline.com.ng/2015/11/update-terhemen-tarzoor-appeal.html |access-date=2017-07-02 |publisher=lasgidionline.com.ng}}</ref><ref name="https://www.informationng.com">{{Cite web |title=Tag Archives: Terhemen Tarzoor |url=https://www.informationng.com/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=informationng.com}}</ref>
A ranar 30 ga Afrilu 2017 jaridar Daily Trust ta ruwaito cewa Tarzoor na fatan sake tsayawa takara a babban zaben 2019 mai zuwa.
A ranar 12 ga watan Yulin shekara ta 2017, akwai rahotanni na jarida cewa Tarzoor ya tsere wa mutuwa a wani hari da 'yan siyasa suka kai a Yandev a [[Gboko]], garin matarsa Sophie. Sauran jaridu sun kama wani labari daban-daban tare da da'awar cewa Tarzoor yana da hannu a cikin rikicin wanda ya haifar da kiran shi don yin tambayoyi ga 'yan sanda.<ref name="www.today.ng">{{Cite web |title=Police summons ex-PDP guber candidate over crisis |url=https://www.today.ng/tag/terhemen-tarzoor |access-date=2017-07-14 |publisher=www.today.ng}}</ref>
==Manazarta==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
lvt6acuh2j6f9t4wfbb5rlsjillqapd
Bahija Jallal
0
179735
970099
2026-10-21T10:31:02Z
Alameen khalid200
14082
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1379607545|Bahija Jallal]]"
970099
wikitext
text/x-wiki
'''Bahija Jallal''' (an haife ta a ranar 8 ga watan Mayu, 1961) <ref>{{Cite web |last=Meddings |first=Sabah |date=2021-05-02 |title=Interview: Bahija Jallal — Immunocore's cancer pioneer who hit the New York jackpot |url=https://www.thetimes.com/article/interview-bahija-jallal-immunocores-cancer-pioneer-who-hit-the-new-york-jackpot-bm0jxk5cn |url-access=subscription |website=The Sunday Times}}</ref> ita ce babban jami'ar zartarwa kuma darektan kwamitin Immunocore . Ta kasance shugabar MedImmune da AstraZeneca a baya. Kuma Ita memba ce ta majalisa ta Kwamitin Binciken Gwamnati-Jami'a-Masana'antu na Kwalejin Kimiyya, Injiniya da Magunguna na Kasa.
She was one of seven children, and her mother raised them alone because her father died at an early age. She became She was one of seven children, and her mother raised them alone because her father died at an early age. She became
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Jallal ta girma ne a [[Moroko|Maroko]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Immunocore's Bahija Jallal: 'There was fantastic science, but without financing, we could not go anywhere' |url=https://www.ft.com/content/f575e537-3d18-4aea-b19e-abb320a02b68 |access-date=2024-03-21 |website=www.ft.com}}</ref> Tana ɗaya daga cikin yara bakwai, kuma mahaifiyarta ta yi renonsu ita kaɗai saboda mahaifinta ta mutu tun tana ƙarama. Ta zama mai sha'awar kimiyya, ta fara samun karatun digiri a fannin ilimin lissafi a Jami'ar Paris VI . Ta kasance mai bincike na postdoctoral a cikin ilmin halitta da oncology a Cibiyar Max Planck ta Biochemistry . <ref name=":0" />
== Bincike da kulawa ==
Jallal ta koma Amurka kuma ta koma masana'antar biotechnology.<ref name=":0" /> kuma ta fara shiga SUGEN, inda ta yi aiki a kan ƙananan kwayoyin anticancer kinase inhibitors. A farkon shekarun 2000 ta fara aiki a kan rigakafin monoclonal, a Kamfanin Chiron da MedImmune . A Chiron an sanya ta Mataimakin Shugaban Ci gaban Magunguna, kuma ta haɓaka ƙungiyar mai da hankali kan maganin fassara.
A cikin 2019 an nada Jallal a matsayin shugaban zartarwa na Immunocore, wanda ke mai da hankali kan Masu karɓar T-cell don maganin salula. <ref name=":1">{{Cite journal |date=2019-03-08 |title=Bahija Jallal |url=https://www.nature.com/articles/d41573-019-00050-7 |journal=Nature Reviews Drug Discovery |language=en |volume=18 |issue=4 |pages=246–247 |doi=10.1038/d41573-019-00050-7 |pmid=30936512 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Immunocore's Bahija Jallal embraced the 'a-ha' moment of promising science |url=https://www.pharmavoice.com/news/Immunocore-Bahija-Jalla-PRAME-platform/649500/ |access-date=2024-03-21 |website=PharmaVoice |language=en-US}}</ref> Sauran kamfanonin warkarwa na salula sun kasance Masu karɓar T-cell a kan sel na T ex vivo, Immunocore ta gano dabarun amfani da TCRs don ƙwayoyin halitta masu narkewa.<ref name=":1" /> Immunocore ta tara $ 320m na tallafin farko na jerin A, kuma an sanya Jallal alhakin tabbatar da ƙarin kuɗi. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> TCRs suna ba da dabarun sake tura sel T zuwa cikin kumburi.<ref name=":1" /> Immunocore sun haɓaka rigakafin cutar kansa wanda ke tattara monoclonal TCRs (ImmTACs), waɗanda ke da nau'i-nau'i (suna da iyakar halittu guda biyu). An tsara ƙarshen ɗaya don samun alaƙa da wani abu mai ƙayyade antigenic, kuma yana amfani da antigens don juya su cikin kayan aikin rigakafin cutar kansa. Sauran antigen yana da Anti-CD3 monoclonal antibody don shiga tare da Kwayoyin T na polyclonal. Wannan yana nufin za su iya ɗaukar kowane CD3-positive T cells zuwa ciwon daji.<ref name=":1" /> Ana iya bayyana ImmTACs ɗin su ta hanyar escherichia coli, wanda ke sa su zama masu sauƙi da arha don sikelin. Baya ga yaki da ciwon daji, aikin haɗin CD3 yana ba da alkawari don amfani da tsarin rigakafi don yaki da cututtukan cututtuka, kuma canza aikin mai tasiri yana ba da bege na magance cutar autoimmune.<ref name=":1" />
A cikin 2023 Jallal ta fito tare da Jim Al-Khalili a kan The Life Scientific . <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – The Life Scientific, Bahija Jallal on the biotech revolution in cancer therapies |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001q670 |access-date=2024-03-19 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2017 Kungiyar Mata ta Kasuwanci ta Shekara <ref>{{Cite web |title=2017 Bahija Jallal {{!}} Healthcare Businesswomen's Association |url=https://hbanet.org/2017-bahija-jallal |access-date=2024-03-21 |website=hbanet.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=Bahija Jallal: pharma's Woman of the Year in a landmark 12 months |url=https://pharmaphorum.com/views-analysis-oncology/bahija-jallal-pharmas-women-of-the-year-in-a-landmark-12-months |access-date=2024-03-21 |website=pharmaphorum |language=en}}</ref>
* 2017 Shugaba na Kungiyar Mata a Kimiyya <ref>{{Cite web |title=Association for Women in Science Elects New Board Members to Focus on Innovation and Entrepreneurship in STEM |url=https://www.newswise.com/articles/association-for-women-in-science-elects-new-board-members-to-focus-on-innovation-and-entrepreneurship-in-stem |access-date=2024-03-21 |website=www.newswise.com |language=en}}</ref>
== Zaɓuɓɓukan wallafe-wallafen ==
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
strr4cl6nbxrhtrxk1bgcuns8htamof
970103
970099
2026-10-21T10:32:20Z
Alameen khalid200
14082
Gyara
970103
wikitext
text/x-wiki
'''Bahija Jallal''' (an haife ta a ranar 8 ga watan Mayu, 1961) <ref>{{Cite web |last=Meddings |first=Sabah |date=2021-05-02 |title=Interview: Bahija Jallal — Immunocore's cancer pioneer who hit the New York jackpot |url=https://www.thetimes.com/article/interview-bahija-jallal-immunocores-cancer-pioneer-who-hit-the-new-york-jackpot-bm0jxk5cn |url-access=subscription |website=The Sunday Times}}</ref> ita ce babban jami'ar zartarwa kuma darektan kwamitin Immunocore . Ta kasance shugabar MedImmune da AstraZeneca a baya. Kuma Ita memba ce ta majalisa ta Kwamitin Binciken Gwamnati-Jami'a-Masana'antu na Kwalejin Kimiyya, Injiniya da Magunguna na Kasa.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Jallal ta girma ne a [[Moroko|Maroko]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Immunocore's Bahija Jallal: 'There was fantastic science, but without financing, we could not go anywhere' |url=https://www.ft.com/content/f575e537-3d18-4aea-b19e-abb320a02b68 |access-date=2024-03-21 |website=www.ft.com}}</ref> Tana ɗaya daga cikin yara bakwai, kuma mahaifiyarta ta yi renonsu ita kaɗai saboda mahaifinta ta mutu tun tana ƙarama. Ta zama mai sha'awar kimiyya, ta fara samun karatun digiri a fannin ilimin lissafi a Jami'ar Paris VI . Ta kasance mai bincike na postdoctoral a cikin ilmin halitta da oncology a Cibiyar Max Planck ta Biochemistry . <ref name=":0" />
== Bincike da kulawa ==
Jallal ta koma Amurka kuma ta koma masana'antar biotechnology.<ref name=":0" /> kuma ta fara shiga SUGEN, inda ta yi aiki a kan ƙananan kwayoyin anticancer kinase inhibitors. A farkon shekarun 2000 ta fara aiki a kan rigakafin monoclonal, a Kamfanin Chiron da MedImmune . A Chiron an sanya ta Mataimakin Shugaban Ci gaban Magunguna, kuma ta haɓaka ƙungiyar mai da hankali kan maganin fassara.
A cikin 2019 an nada Jallal a matsayin shugaban zartarwa na Immunocore, wanda ke mai da hankali kan Masu karɓar T-cell don maganin salula. <ref name=":1">{{Cite journal |date=2019-03-08 |title=Bahija Jallal |url=https://www.nature.com/articles/d41573-019-00050-7 |journal=Nature Reviews Drug Discovery |language=en |volume=18 |issue=4 |pages=246–247 |doi=10.1038/d41573-019-00050-7 |pmid=30936512 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Immunocore's Bahija Jallal embraced the 'a-ha' moment of promising science |url=https://www.pharmavoice.com/news/Immunocore-Bahija-Jalla-PRAME-platform/649500/ |access-date=2024-03-21 |website=PharmaVoice |language=en-US}}</ref> Sauran kamfanonin warkarwa na salula sun kasance Masu karɓar T-cell a kan sel na T ex vivo, Immunocore ta gano dabarun amfani da TCRs don ƙwayoyin halitta masu narkewa.<ref name=":1" /> Immunocore ta tara $ 320m na tallafin farko na jerin A, kuma an sanya Jallal alhakin tabbatar da ƙarin kuɗi. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> TCRs suna ba da dabarun sake tura sel T zuwa cikin kumburi.<ref name=":1" /> Immunocore sun haɓaka rigakafin cutar kansa wanda ke tattara monoclonal TCRs (ImmTACs), waɗanda ke da nau'i-nau'i (suna da iyakar halittu guda biyu). An tsara ƙarshen ɗaya don samun alaƙa da wani abu mai ƙayyade antigenic, kuma yana amfani da antigens don juya su cikin kayan aikin rigakafin cutar kansa. Sauran antigen yana da Anti-CD3 monoclonal antibody don shiga tare da Kwayoyin T na polyclonal. Wannan yana nufin za su iya ɗaukar kowane CD3-positive T cells zuwa ciwon daji.<ref name=":1" /> Ana iya bayyana ImmTACs ɗin su ta hanyar escherichia coli, wanda ke sa su zama masu sauƙi da arha don sikelin. Baya ga yaki da ciwon daji, aikin haɗin CD3 yana ba da alkawari don amfani da tsarin rigakafi don yaki da cututtukan cututtuka, kuma canza aikin mai tasiri yana ba da bege na magance cutar autoimmune.<ref name=":1" />
A cikin 2023 Jallal ta fito tare da Jim Al-Khalili a kan The Life Scientific . <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – The Life Scientific, Bahija Jallal on the biotech revolution in cancer therapies |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001q670 |access-date=2024-03-19 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2017 Kungiyar Mata ta Kasuwanci ta Shekara <ref>{{Cite web |title=2017 Bahija Jallal {{!}} Healthcare Businesswomen's Association |url=https://hbanet.org/2017-bahija-jallal |access-date=2024-03-21 |website=hbanet.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=Bahija Jallal: pharma's Woman of the Year in a landmark 12 months |url=https://pharmaphorum.com/views-analysis-oncology/bahija-jallal-pharmas-women-of-the-year-in-a-landmark-12-months |access-date=2024-03-21 |website=pharmaphorum |language=en}}</ref>
* 2017 Shugaba na Kungiyar Mata a Kimiyya <ref>{{Cite web |title=Association for Women in Science Elects New Board Members to Focus on Innovation and Entrepreneurship in STEM |url=https://www.newswise.com/articles/association-for-women-in-science-elects-new-board-members-to-focus-on-innovation-and-entrepreneurship-in-stem |access-date=2024-03-21 |website=www.newswise.com |language=en}}</ref>
== Zaɓuɓɓukan wallafe-wallafen ==
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
lxnqxj03lfcz11izl22xez5n4jwao43
970104
970103
2026-10-21T10:33:02Z
Alameen khalid200
14082
Gyara
970104
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bahija Jallal''' (an haife ta a ranar 8 ga watan Mayu, 1961) <ref>{{Cite web |last=Meddings |first=Sabah |date=2021-05-02 |title=Interview: Bahija Jallal — Immunocore's cancer pioneer who hit the New York jackpot |url=https://www.thetimes.com/article/interview-bahija-jallal-immunocores-cancer-pioneer-who-hit-the-new-york-jackpot-bm0jxk5cn |url-access=subscription |website=The Sunday Times}}</ref> ita ce babban jami'ar zartarwa kuma darektan kwamitin Immunocore . Ta kasance shugabar MedImmune da AstraZeneca a baya. Kuma Ita memba ce ta majalisa ta Kwamitin Binciken Gwamnati-Jami'a-Masana'antu na Kwalejin Kimiyya, Injiniya da Magunguna na Kasa.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Jallal ta girma ne a [[Moroko|Maroko]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Immunocore's Bahija Jallal: 'There was fantastic science, but without financing, we could not go anywhere' |url=https://www.ft.com/content/f575e537-3d18-4aea-b19e-abb320a02b68 |access-date=2024-03-21 |website=www.ft.com}}</ref> Tana ɗaya daga cikin yara bakwai, kuma mahaifiyarta ta yi renonsu ita kaɗai saboda mahaifinta ta mutu tun tana ƙarama. Ta zama mai sha'awar kimiyya, ta fara samun karatun digiri a fannin ilimin lissafi a Jami'ar Paris VI . Ta kasance mai bincike na postdoctoral a cikin ilmin halitta da oncology a Cibiyar Max Planck ta Biochemistry . <ref name=":0" />
== Bincike da kulawa ==
Jallal ta koma Amurka kuma ta koma masana'antar biotechnology.<ref name=":0" /> kuma ta fara shiga SUGEN, inda ta yi aiki a kan ƙananan kwayoyin anticancer kinase inhibitors. A farkon shekarun 2000 ta fara aiki a kan rigakafin monoclonal, a Kamfanin Chiron da MedImmune . A Chiron an sanya ta Mataimakin Shugaban Ci gaban Magunguna, kuma ta haɓaka ƙungiyar mai da hankali kan maganin fassara.
A cikin 2019 an nada Jallal a matsayin shugaban zartarwa na Immunocore, wanda ke mai da hankali kan Masu karɓar T-cell don maganin salula. <ref name=":1">{{Cite journal |date=2019-03-08 |title=Bahija Jallal |url=https://www.nature.com/articles/d41573-019-00050-7 |journal=Nature Reviews Drug Discovery |language=en |volume=18 |issue=4 |pages=246–247 |doi=10.1038/d41573-019-00050-7 |pmid=30936512 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Immunocore's Bahija Jallal embraced the 'a-ha' moment of promising science |url=https://www.pharmavoice.com/news/Immunocore-Bahija-Jalla-PRAME-platform/649500/ |access-date=2024-03-21 |website=PharmaVoice |language=en-US}}</ref> Sauran kamfanonin warkarwa na salula sun kasance Masu karɓar T-cell a kan sel na T ex vivo, Immunocore ta gano dabarun amfani da TCRs don ƙwayoyin halitta masu narkewa.<ref name=":1" /> Immunocore ta tara $ 320m na tallafin farko na jerin A, kuma an sanya Jallal alhakin tabbatar da ƙarin kuɗi. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> TCRs suna ba da dabarun sake tura sel T zuwa cikin kumburi.<ref name=":1" /> Immunocore sun haɓaka rigakafin cutar kansa wanda ke tattara monoclonal TCRs (ImmTACs), waɗanda ke da nau'i-nau'i (suna da iyakar halittu guda biyu). An tsara ƙarshen ɗaya don samun alaƙa da wani abu mai ƙayyade antigenic, kuma yana amfani da antigens don juya su cikin kayan aikin rigakafin cutar kansa. Sauran antigen yana da Anti-CD3 monoclonal antibody don shiga tare da Kwayoyin T na polyclonal. Wannan yana nufin za su iya ɗaukar kowane CD3-positive T cells zuwa ciwon daji.<ref name=":1" /> Ana iya bayyana ImmTACs ɗin su ta hanyar escherichia coli, wanda ke sa su zama masu sauƙi da arha don sikelin. Baya ga yaki da ciwon daji, aikin haɗin CD3 yana ba da alkawari don amfani da tsarin rigakafi don yaki da cututtukan cututtuka, kuma canza aikin mai tasiri yana ba da bege na magance cutar autoimmune.<ref name=":1" />
A cikin 2023 Jallal ta fito tare da Jim Al-Khalili a kan The Life Scientific . <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – The Life Scientific, Bahija Jallal on the biotech revolution in cancer therapies |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001q670 |access-date=2024-03-19 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2017 Kungiyar Mata ta Kasuwanci ta Shekara <ref>{{Cite web |title=2017 Bahija Jallal {{!}} Healthcare Businesswomen's Association |url=https://hbanet.org/2017-bahija-jallal |access-date=2024-03-21 |website=hbanet.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=Bahija Jallal: pharma's Woman of the Year in a landmark 12 months |url=https://pharmaphorum.com/views-analysis-oncology/bahija-jallal-pharmas-women-of-the-year-in-a-landmark-12-months |access-date=2024-03-21 |website=pharmaphorum |language=en}}</ref>
* 2017 Shugaba na Kungiyar Mata a Kimiyya <ref>{{Cite web |title=Association for Women in Science Elects New Board Members to Focus on Innovation and Entrepreneurship in STEM |url=https://www.newswise.com/articles/association-for-women-in-science-elects-new-board-members-to-focus-on-innovation-and-entrepreneurship-in-stem |access-date=2024-03-21 |website=www.newswise.com |language=en}}</ref>
== Zaɓuɓɓukan wallafe-wallafen ==
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
eyp852lsape6axmxfpvv9dl9bu2lt21
970105
970104
2026-10-21T10:35:11Z
Alameen khalid200
14082
Gyara
970105
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bahija Jallal''' (an haife ta a ranar 8 ga watan Mayu, 1961) <ref>{{Cite web |last=Meddings |first=Sabah |date=2021-05-02 |title=Interview: Bahija Jallal — Immunocore's cancer pioneer who hit the New York jackpot |url=https://www.thetimes.com/article/interview-bahija-jallal-immunocores-cancer-pioneer-who-hit-the-new-york-jackpot-bm0jxk5cn |url-access=subscription |website=The Sunday Times}}</ref> ita ce babban jami'ar zartarwa kuma darektan kwamitin Immunocore . Ta kasance shugabar MedImmune da AstraZeneca a baya. Kuma Ita memba ce ta majalisa ta Kwamitin Binciken Gwamnati-Jami'a-Masana'antu na Kwalejin Kimiyya, Injiniya da Magunguna na Kasa.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Jallal ta girma ne a [[Moroko|Maroko]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Immunocore's Bahija Jallal: 'There was fantastic science, but without financing, we could not go anywhere' |url=https://www.ft.com/content/f575e537-3d18-4aea-b19e-abb320a02b68 |access-date=2024-03-21 |website=www.ft.com}}</ref> Tana ɗaya daga cikin yara bakwai, kuma mahaifiyarta ta yi renonsu ita kaɗai saboda mahaifinta ta mutu tun tana ƙarama. Ta zama mai sha'awar kimiyya, ta fara samun karatun digiri a fannin ilimin lissafi a Jami'ar Paris VI . Ta kasance mai bincike na postdoctoral a cikin ilmin halitta da oncology a Cibiyar Max Planck ta Biochemistry . <ref name=":0" />
== Bincike da kulawa ==
Jallal ta koma Amurka kuma ta koma masana'antar biotechnology.<ref name=":0" /> kuma ta fara shiga SUGEN, inda ta yi aiki a kan ƙananan kwayoyin anticancer kinase inhibitors. A farkon shekarun 2000 ta fara aiki a kan rigakafin monoclonal, a Kamfanin Chiron da MedImmune . A Chiron an sanya ta Mataimakin Shugaban Ci gaban Magunguna, kuma ta haɓaka ƙungiyar mai da hankali kan maganin fassara.
A cikin 2019 an nada Jallal a matsayin shugaban zartarwa na Immunocore, wanda ke mai da hankali kan Masu karɓar T-cell don maganin salula. <ref name=":1">{{Cite journal |date=2019-03-08 |title=Bahija Jallal |url=https://www.nature.com/articles/d41573-019-00050-7 |journal=Nature Reviews Drug Discovery |language=en |volume=18 |issue=4 |pages=246–247 |doi=10.1038/d41573-019-00050-7 |pmid=30936512 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Immunocore's Bahija Jallal embraced the 'a-ha' moment of promising science |url=https://www.pharmavoice.com/news/Immunocore-Bahija-Jalla-PRAME-platform/649500/ |access-date=2024-03-21 |website=PharmaVoice |language=en-US}}</ref> Sauran kamfanonin warkarwa na salula sun kasance Masu karɓar T-cell a kan sel na T ex vivo, Immunocore ta gano dabarun amfani da TCRs don ƙwayoyin halitta masu narkewa.<ref name=":1" /> Immunocore ta tara $ 320m na tallafin farko na jerin A, kuma an sanya Jallal alhakin tabbatar da ƙarin kuɗi. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> TCRs suna ba da dabarun sake tura sel T zuwa cikin kumburi.<ref name=":1" /> Immunocore sun haɓaka rigakafin cutar kansa wanda ke tattara monoclonal TCRs (ImmTACs), waɗanda ke da nau'i-nau'i (suna da iyakar halittu guda biyu). An tsara ƙarshen ɗaya don samun alaƙa da wani abu mai ƙayyade antigenic, kuma yana amfani da antigens don juya su cikin kayan aikin rigakafin cutar kansa. Sauran antigen yana da Anti-CD3 monoclonal antibody don shiga tare da Kwayoyin T na polyclonal. Wannan yana nufin za su iya ɗaukar kowane CD3-positive T cells zuwa ciwon daji.<ref name=":1" /> Ana iya bayyana ImmTACs ɗin su ta hanyar escherichia coli, wanda ke sa su zama masu sauƙi da arha don sikelin. Baya ga yaki da ciwon daji, aikin haɗin CD3 yana ba da alkawari don amfani da tsarin rigakafi don yaki da cututtukan cututtuka, kuma canza aikin mai tasiri yana ba da bege na magance cutar autoimmune.<ref name=":1" />
A cikin 2023 Jallal ta fito tare da Jim Al-Khalili a kan The Life Scientific . <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – The Life Scientific, Bahija Jallal on the biotech revolution in cancer therapies |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001q670 |access-date=2024-03-19 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2017 Kungiyar Mata ta Kasuwanci ta Shekara <ref>{{Cite web |title=2017 Bahija Jallal {{!}} Healthcare Businesswomen's Association |url=https://hbanet.org/2017-bahija-jallal |access-date=2024-03-21 |website=hbanet.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=Bahija Jallal: pharma's Woman of the Year in a landmark 12 months |url=https://pharmaphorum.com/views-analysis-oncology/bahija-jallal-pharmas-women-of-the-year-in-a-landmark-12-months |access-date=2024-03-21 |website=pharmaphorum |language=en}}</ref>
* 2017 Shugaba na Kungiyar Mata a Kimiyya <ref>{{Cite web |title=Association for Women in Science Elects New Board Members to Focus on Innovation and Entrepreneurship in STEM |url=https://www.newswise.com/articles/association-for-women-in-science-elects-new-board-members-to-focus-on-innovation-and-entrepreneurship-in-stem |access-date=2024-03-21 |website=www.newswise.com |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
3lrx8wgu6ee2fvwu82rmrjapf80zasw
970111
970105
2026-10-21T10:44:53Z
Alameen khalid200
14082
Gyara
970111
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bahija Jallal''' (an haife ta a ranar 8 ga watan Mayu, 1961) <ref>{{Cite web |last=Meddings |first=Sabah |date=2021-05-02 |title=Interview: Bahija Jallal — Immunocore's cancer pioneer who hit the New York jackpot |url=https://www.thetimes.com/article/interview-bahija-jallal-immunocores-cancer-pioneer-who-hit-the-new-york-jackpot-bm0jxk5cn |url-access=subscription |website=The Sunday Times}}</ref> ta babban jami'ar zartarwa kuma darektan kwamitin Immunocore . Ta kasance shugabar MedImmune da AstraZeneca a baya. Kuma Ita memba ce ta majalisa ta Kwamitin Binciken Gwamnati-Jami'a-Masana'antu na Kwalejin Kimiyya, Injiniya da Magunguna na Kasa.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Jallal ta girma ne a [[Moroko|Maroko]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Immunocore's Bahija Jallal: 'There was fantastic science, but without financing, we could not go anywhere' |url=https://www.ft.com/content/f575e537-3d18-4aea-b19e-abb320a02b68 |access-date=2024-03-21 |website=www.ft.com}}</ref> Tana ɗaya daga cikin yara bakwai, kuma mahaifiyarta ta yi renonsu ita kaɗai saboda mahaifinta ta mutu tun tana ƙarama. Ta zama mai sha'awar kimiyya, ta fara samun karatun digiri a fannin ilimin lissafi a Jami'ar Paris VI . Ta kasance mai bincike na postdoctoral a cikin ilmin halitta da oncology a Cibiyar Max Planck ta Biochemistry . <ref name=":0" />
== Bincike da kulawa ==
Jallal ta koma Amurka kuma ta koma masana'antar biotechnology.<ref name=":0" /> kuma ta fara shiga SUGEN, inda ta yi aiki a kan ƙananan kwayoyin anticancer kinase inhibitors. A farkon shekarun 2000 ta fara aiki a kan rigakafin monoclonal, a Kamfanin Chiron da MedImmune . A Chiron an sanya ta Mataimakin Shugaban Ci gaban Magunguna, kuma ta haɓaka ƙungiyar mai da hankali kan maganin fassara.
A cikin 2019 an nada Jallal a matsayin shugaban zartarwa na Immunocore, wanda ke mai da hankali kan Masu karɓar T-cell don maganin salula. <ref name=":1">{{Cite journal |date=2019-03-08 |title=Bahija Jallal |url=https://www.nature.com/articles/d41573-019-00050-7 |journal=Nature Reviews Drug Discovery |language=en |volume=18 |issue=4 |pages=246–247 |doi=10.1038/d41573-019-00050-7 |pmid=30936512 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Immunocore's Bahija Jallal embraced the 'a-ha' moment of promising science |url=https://www.pharmavoice.com/news/Immunocore-Bahija-Jalla-PRAME-platform/649500/ |access-date=2024-03-21 |website=PharmaVoice |language=en-US}}</ref> Sauran kamfanonin warkarwa na salula sun kasance Masu karɓar T-cell a kan sel na T ex vivo, Immunocore ta gano dabarun amfani da TCRs don ƙwayoyin halitta masu narkewa.<ref name=":1" /> Immunocore ta tara $ 320m na tallafin farko na jerin A, kuma an sanya Jallal alhakin tabbatar da ƙarin kuɗi. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> TCRs suna ba da dabarun sake tura sel T zuwa cikin kumburi.<ref name=":1" /> Immunocore sun haɓaka rigakafin cutar kansa wanda ke tattara monoclonal TCRs (ImmTACs), waɗanda ke da nau'i-nau'i (suna da iyakar halittu guda biyu). An tsara ƙarshen ɗaya don samun alaƙa da wani abu mai ƙayyade antigenic, kuma yana amfani da antigens don juya su cikin kayan aikin rigakafin cutar kansa. Sauran antigen yana da Anti-CD3 monoclonal antibody don shiga tare da Kwayoyin T na polyclonal. Wannan yana nufin za su iya ɗaukar kowane CD3-positive T cells zuwa ciwon daji.<ref name=":1" /> Ana iya bayyana ImmTACs ɗin su ta hanyar escherichia coli, wanda ke sa su zama masu sauƙi da arha don sikelin. Baya ga yaki da ciwon daji, aikin haɗin CD3 yana ba da alkawari don amfani da tsarin rigakafi don yaki da cututtukan cututtuka, kuma canza aikin mai tasiri yana ba da bege na magance cutar autoimmune.<ref name=":1" />
A cikin 2023 Jallal ta fito tare da Jim Al-Khalili a kan The Life Scientific . <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – The Life Scientific, Bahija Jallal on the biotech revolution in cancer therapies |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001q670 |access-date=2024-03-19 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2017 Kungiyar Mata ta Kasuwanci ta Shekara <ref>{{Cite web |title=2017 Bahija Jallal {{!}} Healthcare Businesswomen's Association |url=https://hbanet.org/2017-bahija-jallal |access-date=2024-03-21 |website=hbanet.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=Bahija Jallal: pharma's Woman of the Year in a landmark 12 months |url=https://pharmaphorum.com/views-analysis-oncology/bahija-jallal-pharmas-women-of-the-year-in-a-landmark-12-months |access-date=2024-03-21 |website=pharmaphorum |language=en}}</ref>
* 2017 Shugaba na Kungiyar Mata a Kimiyya <ref>{{Cite web |title=Association for Women in Science Elects New Board Members to Focus on Innovation and Entrepreneurship in STEM |url=https://www.newswise.com/articles/association-for-women-in-science-elects-new-board-members-to-focus-on-innovation-and-entrepreneurship-in-stem |access-date=2024-03-21 |website=www.newswise.com |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
lf8zvr9pnkmsdwyaiy0t5acuuv3jygu
970112
970111
2026-10-21T10:45:51Z
Alameen khalid200
14082
Gyara
970112
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bahija Jallal''' (an haife ta a ranar 8 ga watan Mayu, 1961) <ref>{{Cite web |last=Meddings |first=Sabah |date=2021-05-02 |title=Interview: Bahija Jallal — Immunocore's cancer pioneer who hit the New York jackpot |url=https://www.thetimes.com/article/interview-bahija-jallal-immunocores-cancer-pioneer-who-hit-the-new-york-jackpot-bm0jxk5cn |url-access=subscription |website=The Sunday Times}}</ref> ta kasance babban jami'ar zartarwa kuma darektan kwamitin Immunocore . Ta kasance shugabar MedImmune da AstraZeneca a baya. Kuma Ita memba ce ta majalisa ta Kwamitin Binciken Gwamnati-Jami'a-Masana'antu na Kwalejin Kimiyya, Injiniya da Magunguna na Kasa.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Jallal ta girma ne a [[Moroko|Maroko]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Immunocore's Bahija Jallal: 'There was fantastic science, but without financing, we could not go anywhere' |url=https://www.ft.com/content/f575e537-3d18-4aea-b19e-abb320a02b68 |access-date=2024-03-21 |website=www.ft.com}}</ref> Tana ɗaya daga cikin yara bakwai, kuma mahaifiyarta ta yi renonsu ita kaɗai saboda mahaifinta ta mutu tun tana ƙarama. Ta zama mai sha'awar kimiyya, ta fara samun karatun digiri a fannin ilimin lissafi a Jami'ar Paris VI . Ta kasance mai bincike na postdoctoral a cikin ilmin halitta da oncology a Cibiyar Max Planck ta Biochemistry . <ref name=":0" />
== Bincike da kulawa ==
Jallal ta koma Amurka kuma ta koma masana'antar biotechnology.<ref name=":0" /> kuma ta fara shiga SUGEN, inda ta yi aiki a kan ƙananan kwayoyin anticancer kinase inhibitors. A farkon shekarun 2000 ta fara aiki a kan rigakafin monoclonal, a Kamfanin Chiron da MedImmune . A Chiron an sanya ta Mataimakin Shugaban Ci gaban Magunguna, kuma ta haɓaka ƙungiyar mai da hankali kan maganin fassara.
A cikin 2019 an nada Jallal a matsayin shugaban zartarwa na Immunocore, wanda ke mai da hankali kan Masu karɓar T-cell don maganin salula. <ref name=":1">{{Cite journal |date=2019-03-08 |title=Bahija Jallal |url=https://www.nature.com/articles/d41573-019-00050-7 |journal=Nature Reviews Drug Discovery |language=en |volume=18 |issue=4 |pages=246–247 |doi=10.1038/d41573-019-00050-7 |pmid=30936512 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Immunocore's Bahija Jallal embraced the 'a-ha' moment of promising science |url=https://www.pharmavoice.com/news/Immunocore-Bahija-Jalla-PRAME-platform/649500/ |access-date=2024-03-21 |website=PharmaVoice |language=en-US}}</ref> Sauran kamfanonin warkarwa na salula sun kasance Masu karɓar T-cell a kan sel na T ex vivo, Immunocore ta gano dabarun amfani da TCRs don ƙwayoyin halitta masu narkewa.<ref name=":1" /> Immunocore ta tara $ 320m na tallafin farko na jerin A, kuma an sanya Jallal alhakin tabbatar da ƙarin kuɗi. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> TCRs suna ba da dabarun sake tura sel T zuwa cikin kumburi.<ref name=":1" /> Immunocore sun haɓaka rigakafin cutar kansa wanda ke tattara monoclonal TCRs (ImmTACs), waɗanda ke da nau'i-nau'i (suna da iyakar halittu guda biyu). An tsara ƙarshen ɗaya don samun alaƙa da wani abu mai ƙayyade antigenic, kuma yana amfani da antigens don juya su cikin kayan aikin rigakafin cutar kansa. Sauran antigen yana da Anti-CD3 monoclonal antibody don shiga tare da Kwayoyin T na polyclonal. Wannan yana nufin za su iya ɗaukar kowane CD3-positive T cells zuwa ciwon daji.<ref name=":1" /> Ana iya bayyana ImmTACs ɗin su ta hanyar escherichia coli, wanda ke sa su zama masu sauƙi da arha don sikelin. Baya ga yaki da ciwon daji, aikin haɗin CD3 yana ba da alkawari don amfani da tsarin rigakafi don yaki da cututtukan cututtuka, kuma canza aikin mai tasiri yana ba da bege na magance cutar autoimmune.<ref name=":1" />
A cikin 2023 Jallal ta fito tare da Jim Al-Khalili a kan The Life Scientific . <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – The Life Scientific, Bahija Jallal on the biotech revolution in cancer therapies |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001q670 |access-date=2024-03-19 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Kyaututtuka da girmamawa ==
* 2017 Kungiyar Mata ta Kasuwanci ta Shekara <ref>{{Cite web |title=2017 Bahija Jallal {{!}} Healthcare Businesswomen's Association |url=https://hbanet.org/2017-bahija-jallal |access-date=2024-03-21 |website=hbanet.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=Bahija Jallal: pharma's Woman of the Year in a landmark 12 months |url=https://pharmaphorum.com/views-analysis-oncology/bahija-jallal-pharmas-women-of-the-year-in-a-landmark-12-months |access-date=2024-03-21 |website=pharmaphorum |language=en}}</ref>
* 2017 Shugaba na Kungiyar Mata a Kimiyya <ref>{{Cite web |title=Association for Women in Science Elects New Board Members to Focus on Innovation and Entrepreneurship in STEM |url=https://www.newswise.com/articles/association-for-women-in-science-elects-new-board-members-to-focus-on-innovation-and-entrepreneurship-in-stem |access-date=2024-03-21 |website=www.newswise.com |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
0qsmy87vqo4cxaehpkvs2d11rr74tl7
Sandrine Thiébaud-Kangni
0
179736
970118
2026-10-21T11:11:09Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376166842|Sandrine Thiébaud-Kangni]]"
970118
wikitext
text/x-wiki
'''Sandrine Carmen Genevieve Thiébaud-Kangni''' (an haife shi 21 Afrilu 1976 a Sucy-en-Brie, [[Faransa]] ) ɗan wasan Faransa ne na Togo 1990 tp 2000. An kafa tarihin Faransa na tsawon mita 400 tun daga shekarar 1995. 53sec73 .4×400 mita 3.32.79 canja sheka 2001 zuwa Togo sprinter da heptathlete. <ref>{{Cite sports-reference|title=Sandrine Thiébaud-Kangni|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/th/sandrine-thiebaud-kangni-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418071128/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/th/sandrine-thiebaud-kangni-1.html|url-status=dead|archive-date=18 April 2020|access-date=18 December 2012}}</ref> Ta lashe gasar Olympics sau biyu kuma ta lashe rikodin ƙasa sau da yawa a tseren mita 400 da heptathlon. Ita kuma 'yar Roger Kangni, ɗan tseren tsakiya, wanda ya fafata a tseren mita 800 a gasar Olympics ta bazara ta 1972 da aka yi a [[München|Munich]] .
== Aikin 'yan wasa ==
Tsohon ɗan wasan Faransa. Koci Jacques Piasenta da Georges Wieczorek.
Ƙungiyar Faransa - Matasa, Matasa - 'Yan ƙasa da shekara 23 daga 1992 zuwa 1999.
- Matasan Zakaran Faransa (haɗin Récents, 300 m, tsalle mai tsayi, 4 × 100 mita. 1993
- Zakaran Faransa Junior 1994 Gasar Duniya ta Matasa Semi Final Lisbon 1994
Zakaran Faransa na Junior 400 m, 4 x 400
- Gasar cin kofin Turai ta 4ieme 400 m 1995
- Zakaran Turai 4x400 mètres (1995) - Zakaran Faransa na cikin gida 400 m - Zakaran Faransa na waje 400 m
- Babban Jami'i
Club Athlétique de Montreuil, ST DENIS Émotion
Memban ƙungiyar Us Creteil Cus Bologna Stade Français Martigues Athle Sud 77
Farkon bayyanar ƙungiyar manyan 'yan wasan Faransa : - Gasar Cin Kofin Cikin Gida ta Duniya Bercy 1997 4 × 400 m
- Zakaran kulob na Turai 1997 Athens
Kangni tana da takardar zama 'yar ƙasar Togo, kuma ta zaɓi ta wakilci mahaifar mahaifinta a shekarar 2001 a gasar cin kofin Afirka guda 6. Wasannin Afirka guda 3 da kuma gasar cin kofin duniya guda 9 (Ƙungiyar TOGO), gami da wasannin Olympics. Ta fara fafatawa a gasar tsere ta Afirka ta 2002 da aka yi a Radès, [[Tunisiya|Tunisia]], inda ta kai wasan kusa da na karshe a tseren mita 400 na mata. A shekara mai zuwa, Kangni ta kai ga kakarta ta nasara ta hanyar karya tarihin ƙasa da kuma mafi kyawun tseren daƙiƙa 52.50 a Gasar Cin Kofin Duniya ta IAAF ta 2003 a Saint-Denis, [[Faransa]] .
Kangni ta bi sawun mahaifinta ta hanyar fafatawa a tseren mita 400 na mata a gasar Olympics ta bazara ta 2004 da aka yi a [[Athens]] . Ta zo ta shida a zagaye na biyar na gasar da kashi biyu bisa ɗari na daƙiƙa ɗaya (0.02) bayan Allison Beckford 'yar Jamaica, da lokacin daƙiƙa 52.85.
A gasar Olympics ta bazara ta 2008 da aka yi a [[Beijing]], Kangni ta sake fafatawa a karo na biyu a tseren mita 400 . Ta yi tsere a zagaye na bakwai kuma na ƙarshe da wasu 'yan wasa shida, ciki har da Shericka Williams 'yar Jamaica, wacce daga ƙarshe ta lashe lambar azurfa a wasan ƙarshe. Ta kammala tseren a matsayi na bakwai da daƙiƙa biyar kafin [[Temalangeni Dlamini]] na Swaziland, a waje da mafi kyawun tserenta na 54.16. Duk da haka, Kangni ta kasa shiga zagayen kusa da na karshe, yayin da ta zo ta arba'in da biyar gaba daya, kuma an sanya ta a matsayi mafi kasa da guraben wasa uku da ake bukata a zagaye na gaba. <ref>{{Cite web |title=Women's 400m Round 1 – Heat 7 |url=http://www.2008.nbcolympics.com/trackandfield/resultsandschedules/rsc=ATW004900/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120821004512/http://www.2008.nbcolympics.com/trackandfield/resultsandschedules/rsc%3DATW004900/index.html |archive-date=21 August 2012 |access-date=18 December 2012 |publisher=[[NBC Olympics]]}}</ref> Bayan kawarta daga gasar, Kangni ta sanar da cewa wasannin Olympics da aka yi a Beijing "babban biki ne ga wasan", kuma hakan ya nuna ƙarshen aikinta.
Duk da cewa ta yi ritaya ba zato ba tsammani daga gasar Olympics, Kangni ta ci gaba da gina nasararta a fagen tsere ta hanyar shiga cikin wasannin motsa jiki da dama. A shekarar 2010, ta zaɓi ta mayar da hankali kan kuma ta fafata a gasar heptathlon a taron Meeting International de Maurice da ke Réduit, [[Moris|Mauritius]], inda ta kafa mafi kyawun matsayi da kuma maki 5,079 a ƙasa da ta karya tarihin wasanni.
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
8wgq3pl4b0edzimy45cfsax82jjssu8
970119
970118
2026-10-21T11:11:54Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1376166842|Sandrine Thiébaud-Kangni]]"
970119
wikitext
text/x-wiki
'''Sandrine Carmen Genevieve Thiébaud-Kangni''' (an haife shi 21 Afrilu 1976 a Sucy-en-Brie, [[Faransa]] ) ɗan wasan Faransa ne na Togo 1990 tp 2000. An kafa tarihin Faransa na tsawon mita 400 tun daga shekarar 1995. 53sec73 .4×400 mita 3.32.79 canja sheka 2001 zuwa Togo sprinter da heptathlete. <ref>{{Cite sports-reference|title=Sandrine Thiébaud-Kangni|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/th/sandrine-thiebaud-kangni-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418071128/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/th/sandrine-thiebaud-kangni-1.html|url-status=dead|archive-date=18 April 2020|access-date=18 December 2012}}</ref> Ta lashe gasar Olympics sau biyu kuma ta lashe rikodin ƙasa sau da yawa a tseren mita 400 da heptathlon. Ita kuma 'yar Roger Kangni, ɗan tseren tsakiya, wanda ya fafata a tseren mita 800 a gasar Olympics ta bazara ta 1972 da aka yi a [[München|Munich]] .
== Aikin 'yan wasa ==
Tsohon ɗan wasan Faransa. Koci Jacques Piasenta da Georges Wieczorek.
Ƙungiyar Faransa - Matasa, Matasa - 'Yan ƙasa da shekara 23 daga 1992 zuwa 1999.
- Matasan Zakaran Faransa (haɗin Récents, 300 m, tsalle mai tsayi, 4 × 100 mita. 1993
- Zakaran Faransa Junior 1994 Gasar Duniya ta Matasa Semi Final Lisbon 1994
Zakaran Faransa na Junior 400 m, 4 x 400
- Gasar cin kofin Turai ta 4ieme 400 m 1995
- Zakaran Turai 4x400 mètres (1995) - Zakaran Faransa na cikin gida 400 m - Zakaran Faransa na waje 400 m
- Babban Jami'i
Club Athlétique de Montreuil, ST DENIS Émotion
Memban ƙungiyar Us Creteil Cus Bologna Stade Français Martigues Athle Sud 77
Farkon bayyanar ƙungiyar manyan 'yan wasan Faransa : - Gasar Cin Kofin Cikin Gida ta Duniya Bercy 1997 4 × 400 m
- Zakaran kulob na Turai 1997 Athens
Kangni tana da takardar zama 'yar ƙasar Togo, kuma ta zaɓi ta wakilci mahaifar mahaifinta a shekarar 2001 a gasar cin kofin Afirka guda 6. Wasannin Afirka guda 3 da kuma gasar cin kofin duniya guda 9 (Ƙungiyar TOGO), gami da wasannin Olympics. Ta fara fafatawa a gasar tsere ta Afirka ta 2002 da aka yi a Radès, [[Tunisiya|Tunisia]], inda ta kai wasan kusa da na karshe a tseren mita 400 na mata. A shekara mai zuwa, Kangni ta kai ga kakarta ta nasara ta hanyar karya tarihin ƙasa da kuma mafi kyawun tseren daƙiƙa 52.50 a Gasar Cin Kofin Duniya ta IAAF ta 2003 a Saint-Denis, [[Faransa]] .
Kangni ta bi sawun mahaifinta ta hanyar fafatawa a tseren mita 400 na mata a gasar Olympics ta bazara ta 2004 da aka yi a [[Athens]] . Ta zo ta shida a zagaye na biyar na gasar da kashi biyu bisa ɗari na daƙiƙa ɗaya (0.02) bayan Allison Beckford 'yar Jamaica, da lokacin daƙiƙa 52.85.
A gasar Olympics ta bazara ta 2008 da aka yi a [[Beijing]], Kangni ta sake fafatawa a karo na biyu a tseren mita 400 . Ta yi tsere a zagaye na bakwai kuma na ƙarshe da wasu 'yan wasa shida, ciki har da Shericka Williams 'yar Jamaica, wacce daga ƙarshe ta lashe lambar azurfa a wasan ƙarshe. Ta kammala tseren a matsayi na bakwai da daƙiƙa biyar kafin [[Temalangeni Dlamini]] na Swaziland, a waje da mafi kyawun tserenta na 54.16. Duk da haka, Kangni ta kasa shiga zagayen kusa da na karshe, yayin da ta zo ta arba'in da biyar gaba daya, kuma an sanya ta a matsayi mafi kasa da guraben wasa uku da ake bukata a zagaye na gaba. <ref>{{Cite web |title=Women's 400m Round 1 – Heat 7 |url=http://www.2008.nbcolympics.com/trackandfield/resultsandschedules/rsc=ATW004900/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120821004512/http://www.2008.nbcolympics.com/trackandfield/resultsandschedules/rsc%3DATW004900/index.html |archive-date=21 August 2012 |access-date=18 December 2012 |publisher=[[NBC Olympics]]}}</ref> Bayan kawarta daga gasar, Kangni ta sanar da cewa wasannin Olympics da aka yi a Beijing "babban biki ne ga wasan", kuma hakan ya nuna ƙarshen aikinta.
Duk da cewa ta yi ritaya ba zato ba tsammani daga gasar Olympics, Kangni ta ci gaba da gina nasararta a fagen tsere ta hanyar shiga cikin wasannin motsa jiki da dama. A shekarar 2010, ta zaɓi ta mayar da hankali kan kuma ta fafata a gasar heptathlon a taron Meeting International de Maurice da ke Réduit, [[Moris|Mauritius]], inda ta kafa mafi kyawun matsayi da kuma maki 5,079 a ƙasa da ta karya tarihin wasanni.
A gasar cin kofin duniya ta IAAF ta shekarar 2011 da aka yi a [[Daegu|Daegu, Koriya ta Kudu]], Kangni ta dawo fagen duniya a matsayin 'yar tseren mita 400 . Ta kare a matsayi na ƙarshe a zagaye na farko kuma ta yi nasara a zagaye na talatin da biyar, inda ta yi jinkiri mafi yawa na daƙiƙa 59.68.
== Duba kuma ==
* Jerin canjin cancanta a wasannin motsa jiki
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{World Athletics}}
* [https://web.archive.org/web/20120822121043/http://www.2008.nbcolympics.com/athletes/athlete=52985/bio/index.html NBC 2008 Olympics profile]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r3jjwlt51l2phna1c5qgc4fzjabsc10
Kreshnik Hajrizi
0
179737
970120
2026-10-21T11:14:32Z
Abdurra'uf
23412
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1356266915|Kreshnik Hajrizi]]"
970120
wikitext
text/x-wiki
'''Kreshnik Hajrizi''' (an haife shi a ranar 28 ga Mayu 1999) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya]] a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Sion ta ƙasar Switzerland. An haife shi a [[Switzerland]], kuma yana bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Kosovo wasa .
== Aikin kulob ==
=== Chiasso ===
A ranar 19 ga Yuni 2019, Hajrizi ya koma ƙungiyar Chiasso ta Swiss Challenge League . Bayan wata guda, ya fara buga wasa a wasan da aka doke Wil da ci 0-1 a gida bayan ya yi canji a minti na 74 a madadin Ivan Lurati. <ref>{{Cite web |title=Chiasso vs. Wil 0–1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/07/20/switzerland/challenge-league/fc-chiasso/fc-wil-1900/3039668/ |access-date=20 July 2019 |website=Soccerway}}</ref>
=== Lugano ===
A ranar 25 ga Maris 2021, Hajrizi ta wani hoto a shafinsa na [[Instagram]] ya sanar da cewa daga kakar wasa ta 2021 zuwa 22, zai kasance cikin kungiyar kwallon kafa ta Swiss Super League Lugano . Bayan watanni huɗu, ya fara buga wasa a wasan da suka sha kashi a gida da ci 0-2 a hannun Zürich bayan an sanya shi a cikin jerin 'yan wasan farko. <ref>{{Cite web |date=25 July 2021 |title=Lugano–Zurigo 0–2 |trans-title=Lugano–Zurich 0–2 |url=https://www.fclugano.com/lugano-zurigo-0-2/ |publisher=[[FC Lugano]] |language=Italian}}</ref>
=== Widzew Łódź ===
A ranar 17 ga Yuni 2024, Hajrizi ya koma ƙungiyar Widzew Łódź ta Poland a Ekstraklasa bayan ya amince da yarjejeniyar shekaru biyu tare da zaɓin tsawaita shekara ɗaya kuma ya sami lambar 5 ta ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=17 June 2024 |title=Kreshnik Hajrizi nowym piłkarzem Widzewa Łódź |trans-title=Kreshnik Hajrizi is the new player of Widzew Łódź |url=https://widzew.com/aktualnosci/item/Kreshnik-Hajrizi-nowym-pilkarzem-Widzewa-Lodz/ |publisher=[[Widzew Łódź]] |language=Polish}}</ref>
=== Sion ===
A ranar 15 ga Janairun 2025, ya koma Switzerland don komawa Sion a matsayin aro har zuwa sauran kakar wasa, tare da zaɓin siye. <ref>{{Cite web |last=Galiński |first=Tomasz |date=15 January 2025 |title=Nieudany eksperyment. Widzew wypożyczył Kosowianina |url=https://sportowefakty.wp.pl/pilka-nozna/1167358/nieudany-eksperyment-widzew-wypozyczyl-kosowianina |access-date=15 January 2025 |website=sportowefakty.wp.pl |language=pl}}</ref> A watan Yunin 2025, Sion ta yi amfani da yarjejeniyar sayen Hajrizi. <ref>{{Cite web |date=18 June 2025 |title=Kreshnik Hajrizi jednak w FC Sion |url=https://lodzkisport.pl/kreshnik-hajrizi-jednak-w-fc-sion/ |access-date=2 July 2025 |website=lodzkisport.pl |language=pl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
=== Matasa ===
A kakar wasa ta 2015-16, Hajrizi ya kasance wani ɓangare na ƙungiyar matasa ta ƙasa da ƙasa [[Switzerland|ta Switzerland]], bi da bi yana cikin ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17 kuma ya buga wasanni goma sha biyu tare da wannan ƙungiyar kuma ya zira kwallaye biyu. A ranar 4 ga Oktoba 2018, Kosovo U21 ta gayyaci shi don buga wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin Turai ta 'yan kasa da shekara 21 ta UEFA ta 2019 da Isra'ila U21, <ref>{{Cite web |date=4 October 2018 |title=Prekazi publikon listën e futbollistëve për ndeshjen kundër Izraelit |trans-title=Prekazi publishes the list of footballers for the match against Israel |url=http://www.ffk-kosova.com/federata/2018/10/04/prekazi-publikon-listen-e-futbollisteve-per-ndeshjen-kunder-izraelit/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009041201/http://www.ffk-kosova.com/federata/2018/10/04/prekazi-publikon-listen-e-futbollisteve-per-ndeshjen-kunder-izraelit/ |archive-date=9 October 2018 |access-date=25 July 2021 |publisher=[[Football Federation of Kosovo]] |language=Albanian}}</ref> kuma ya fara wasa ne bayan ya maye gurbin Fuad Rahimi a minti na 46. <ref>{{Cite web |title=Israel U21 vs. Kosovo U21 3–0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/10/16/europe/uefa-u21-championship/israel-under-21/kosovo-u21/2429830/ |access-date=16 October 2018 |website=Soccerway}}</ref>
=== Babban ɗalibi ===
A ranar 11 ga Nuwamba 2022, Hajrizi ya sami kiran shiga gasar daga Kosovo don buga wasannin sada zumunta da Armenia da Faroe Islands . <ref>{{Cite web |date=11 November 2022 |title=Giresse publikon listën e futbollistëve për miqësoret e nëntorit |trans-title=Giresse publishes the list of footballers for the November friendlies |url=http://www.ffk-kosova.com/giresse-publikon-listen-e-futbollisteve-per-miqesoret-e-nentorit/ |publisher=[[Football Federation of Kosovo]] |language=Albanian}}</ref> Wasansa na farko da Kosovo ya faru ne bayan kwana takwas a wasan sada zumunci da Faroe Islands bayan an sanya shi a cikin jerin 'yan wasan da za su fara wasa.
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Hajrizi a Switzerland ga iyayensa 'yan asalin Albaniya daga Shtime .
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 22 May 2025|<ref name=WF/><ref>{{cite web|url=https://www.sfl.ch/superleague/klubs/fc-chiasso/player/kreshnik-hajrizi/season/202122/|title=Kreshnik Hajrizi {{!}} FC Lugano {{!}} Super League 2021/22|website=Swiss Football League|accessdate=25 July 2021}}</ref>}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Swiss Cup]], [[Polish Cup]]}}
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Young Boys U21
|2016–17
|Swiss 1. Liga
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|2017–18
|Swiss 1. Liga
|22
|0
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Swiss 1. Liga (football)|Swiss 1. Liga]] play-offs|name=S1LPO}}
|0
|24
|0
|-
|2018–19
|Swiss 1. Liga
|22
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
|22
|1
|-
! colspan="2" |Total
!45
!1
!0
!0
!2
!0
!47
!1
|-
| rowspan="3" |Chiasso
|2019–20
|Swiss Challenge League
|26
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|27
|0
|-
|2020–21
|Swiss Challenge League
|29
|1
|1
|0
| colspan="2" |—
|30
|1
|-
! colspan="2" |Total
!55
!1
!2
!0
! colspan="2" |—
!57
!1
|-
| rowspan="4" |Lugano
|2021–22
|Swiss Super League
|30
|1
|4
|0
| colspan="2" |—
|34
|1
|-
|2022–23
|Swiss Super League
|19
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|21
|1
|-
|2023–24
|Swiss Super League
|22
|2
|2
|0
|8{{Efn|Two appearances in [[UEFA Europa League]], six appearances in [[UEFA Europa Conference League]]}}
|0
|32
|2
|-
! colspan="2" |Total
!71
!4
!8
!0
!8
!0
!87
!4
|-
|Widzew Łódź
|2024–25
|Ekstraklasa
|4
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|6
|0
|-
|Sion (loan)
|2024–25
|Swiss Super League
|15
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|2
|-
! colspan="3" |Career total
!190
!8
!12
!0
!10
!0
!212
!8
|}
{{Notelist}}
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallayen da ƙungiyar ƙasa ta samu da kuma shekarar da ta gabata
! Tawagar ƙasa
! Shekara
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Kosovo
| 2022
| 1
| 0
|-
| 2023
| 3
| 0
|-
| 2025
| 1
| 0
|-
| 2026
| 2
| 1
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 7
! 1
|}
: ''Sakamakon maki da sakamakon sun fara nuna adadin kwallayen da Kosovo ta ci, ginshiƙin maki yana nuna maki bayan kowace ƙwallo da Hajrizi ta ci.''
{| class="wikitable sortable"
|+Jerin kwallayen da Kreshnik Hajrizi ya ci a wasannin kasa da kasa
! scope="col" | A'a.
! scope="col" | Kwanan wata
! scope="col" | Wuri
! scope="col" | Abokin hamayya
! scope="col" | Ci
! scope="col" | Sakamako
! scope="col" | Gasar
|-
| style="text-align:center" | 1
| 26 Maris 2026
| Tehelné pole, [[Bratislava]], Slovakia
|{{Fb|SVK}}
| style="text-align:center" | 1–1
| style="text-align:center" | 4–3
| Gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2026
|}
== Daraja ==
'''Lugano'''
* Kofin Switzerland : 2021–22 <ref>{{Cite web |last=svizzera |first=RSI Radiotelevisione |title=Tripudio bianconero, la Coppa è del Lugano! |url=https://www.rsi.ch/sport/calcio/Tripudio-bianconero-la-Coppa-%C3%A8-del-Lugano-15328390.html |website=rsi}}</ref>
== Nassoshi ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{Soccerway}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
0jwjn8h9mmzgmz6wczr7hn8pgk3w744