Wiktionary
hawiktionary
https://ha.wiktionary.org/wiki/Babban_shafi
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
case-sensitive
Midiya
Musamman
Tattaunawa
User
Tattaunawar user
Wiktionary
Tattaunawar Wiktionary
Fayil
Tattaunawar fayil
MediaWiki
Tattaunawar MediaWiki
Samfuri
Tattaunawar samfuri
Taimako
Tattaunawar taimako
Rukuni
Tattaunawar rukuni
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Cajin-rai
0
12891
46192
2026-06-10T16:21:52Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46192
wikitext
text/x-wiki
Kalmar "cajin-rai" a Hausa tana iya nufin abin da ke ɗaga ko ƙarfafa gwiwa, farin ciki, ko kuzarin zuciya. Ana amfani da ita wajen bayyana wani abu da ke sa mutum ya ji daɗi ko ya samu nishaɗi da kwarin guiwa.
Misali:
Ganinka ya zama min cajin-rai. (Wato ganinka ya faranta mini rai ko ya ƙarfafa mini zuciya.)
Wannan labari cajin-rai ne ga marasa fata.
Kalmar ta haɗu ne daga:
caji = ƙara kuzari ko cika ƙarfi.
rai = zuciya, ruhi, ko rayuwa.
Saboda haka, cajin-rai na nufin abin da ke "caja" rai da farin ciki, bege, ko ƙwarin gwiwa.
qivbkoqq0bssk07v0qpyka8m11umjee
Daidaiton-zuciya
0
12892
46193
2026-06-10T16:23:37Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46193
wikitext
text/x-wiki
Ma'anar "daidaiton zuciya" ita ce yanayin da mutum yake da nutsuwa, kwanciyar hankali, da kuma daidaitaccen tunani da ji. Wato zuciyarsa ba ta cika da rikice-rikice, fushi, ko yawan damuwa ba, kuma yana iya yanke shawara cikin natsuwa da hikima.
Misali:
Daidaiton zuciya yana taimaka wa mutum ya magance matsaloli cikin hankali.
Bayan ya yi addu'a, ya samu daidaiton zuciya.
A taƙaice, daidaiton zuciya na nufin kwanciyar hankali da daidaituwar tunani da ji a zuciya.
mwzmy98hclxgdcc91oyer33g7wksggd
Karkatar,-tunani
0
12893
46194
2026-06-10T16:28:42Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46194
wikitext
text/x-wiki
Karkatar tunani na nufin yanayin da tunanin mutum ya kauce daga hanya madaidaiciya ko ta gaskiya, har ya fara kallon abubuwa ko yanke hukunci ta hanyar da ba ta dace ba.
Ana iya amfani da kalmar a ma'anonin daban-daban gwargwadon mahallin magana:
A ilimin halayyar ɗan adam, tana iya nufin kuskuren tunani ko son zuciya da ke sa mutum ya fassara abubuwa ba daidai ba.
A magana ta yau da kullum, tana iya nufin karkacewar ra'ayi ko tunani daga abin da ya dace ko aka saba.
Misali:
Karkatar tunani na iya sa mutum ya ga matsala a inda babu ita.
Yana da muhimmanci mutum ya guji karkatar tunani wajen yanke hukunci.
A taƙaice, karkatar tunani na nufin karkacewar fahimta ko ra'ayi daga gaskiya ko daidaito.
8bnonfc8er42p3hrixryf0z9p5whlx4
Karkatar-tunani
0
12894
46195
2026-06-10T16:29:21Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46195
wikitext
text/x-wiki
Karkatar tunani na nufin yanayin da tunanin mutum ya kauce daga hanya madaidaiciya ko ta gaskiya, har ya fara kallon abubuwa ko yanke hukunci ta hanyar da ba ta dace ba.
Ana iya amfani da kalmar a ma'anonin daban-daban gwargwadon mahallin magana:
A ilimin halayyar ɗan adam, tana iya nufin kuskuren tunani ko son zuciya da ke sa mutum ya fassara abubuwa ba daidai ba.
A magana ta yau da kullum, tana iya nufin karkacewar ra'ayi ko tunani daga abin da ya dace ko aka saba.
Misali:
Karkatar tunani na iya sa mutum ya ga matsala a inda babu ita.
Yana da muhimmanci mutum ya guji karkatar tunani wajen yanke hukunci.
A taƙaice, karkatar tunani na nufin karkacewar fahimta ko ra'ayi daga gaskiya ko daidaito.
8bnonfc8er42p3hrixryf0z9p5whlx4
Juyin-hali
0
12895
46196
2026-06-10T16:31:44Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46196
wikitext
text/x-wiki
Kalmar "juyin hali" a Hausa tana nufin babban canji mai zurfi da ke faruwa a cikin al'umma, gwamnati, tattalin arziki, ko wani fanni, sau da yawa cikin gaggawa ko ta hanyar gwagwarmaya.
Misalai:
Juyin juya halin siyasa: Sauya gwamnati ko tsarin mulki, kamar French Revolution.
Juyin juya halin masana'antu: Babban canji a hanyoyin samar da kayayyaki da amfani da injuna, wato Industrial Revolution.
Ana kuma amfani da kalmar a ma'ana ta canji mai girma, misali: "An samu juyin hali a fannin sadarwa."
A taƙaice, juyin hali = babban sauyi ko sauya wani tsari daga yanayi ɗaya zuwa wani sabo.
4anuky1ckbjhob214o0ib477elbat8b
Shimfidawa
0
12896
46197
2026-06-10T16:36:38Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46197
wikitext
text/x-wiki
Kalmar "shimfiɗawa" a Hausa tana nufin:
1. Yin abu ya bazu ko ya kwanta a faɗe, kamar shimfiɗa tabarma, zane, ko bargo.
Misali: Ta shimfiɗa tabarma a ƙasa.
2. Faɗaɗa ko bayyana wani bayani dalla-dalla.
Misali: Malamin ya shimfiɗa darasin sosai.
3. A wasu lokuta, tana iya nufin yaɗawa ko watsa wani abu zuwa wurare daban-daban.
Idan kana nufin kalmar a wani takamaiman jimla ko fanni (misali ilimi, gine-gine, ko kwamfuta), ka rubuta jimlar domin a ba da ma'anar da ta dace da mahallin.
a9rrhlr3t3iqs6i4jc2rgr04jdwicfi
Luguden-kalma
0
12897
46198
2026-06-10T16:39:52Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46198
wikitext
text/x-wiki
Luguden kalma a Hausa na nufin yanayin yadda kalma take sauyawa ko karkata domin nuna ma'ana daban-daban na nahawu, kamar jam'i, jinsi, lokaci, mutum, ko mallaka.
Misalai:
Yaro → Yara (sauyi daga mufuradi zuwa jam'i)
Tafi → Ya tafi, Sun tafi (sauyi bisa mutum da adadi)
A ilimin harshe, luguden kalma yana nazarin yadda ake gina kalmomi da yadda sassan kalma ke canzawa don samar da ma'anoni daban-daban.
ssjxyd2lwekzr05i42rz4c25865bn7p
Kunshewar-magana
0
12898
46199
2026-06-10T16:41:19Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46199
wikitext
text/x-wiki
Kunshewar magana a Hausa na nufin taƙaita magana ko bayyana ma'ana da kalmomi kaɗan amma masu ɗauke da cikakkiyar ma'ana. Wato, magana ce da aka yi cikin gajarta ba tare da an yi dogon bayani ba, amma har yanzu ana fahimtar abin da ake nufi.
Misali:
Maimakon a ce: "Ya yi aiki sosai har ya samu nasara," za a iya cewa: "Aiki tuƙuru ya ba shi nasara."
A fannin nahawu da adabi, kunshewar magana na nuna iya amfani da kalmomi cikin hikima da taƙaitawa ba tare da rasa ma'ana ba.
ho4o6f60o4vao31ekxgejyfrtqojtpz
Sarkewar-tunani
0
12899
46200
2026-06-10T16:42:41Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46200
wikitext
text/x-wiki
Sarkewar tunani na nufin yanayin da tunani ko zance yake fita daga jigo ko tsarin da ya kamata ya bi, har ya zama ba a iya bin sahun abin da ake nufi cikin sauƙi ba.
A magana ko rubutu, sarkewar tunani kan faru idan mutum:
Ya yi tsalle daga batu zuwa wani ba tare da haɗi ba.
Ya kasa tsara ra'ayoyinsa cikin jerin da ya dace.
Maganarsa ta zama mai rikitarwa ko rashin daidaito.
Misali: Mutum yana magana kan karatu, sai kwatsam ya koma magana kan kasuwa, daga nan kuma ya koma batun wasanni ba tare da wata alaƙa ta fili ba.
A ilimin harshe da rubutu, ana kallon sarkewar tunani a matsayin rashin daidaiton tsari a gabatar da ra'ayoyi. A fannin lafiyar kwakwalwa kuma, kalmar na iya nufin matsalar haɗa tunani yadda ya kamata, musamman a wasu yanayin cututtukan tunani.
5q8s7nqe8olk7vdixv2r0g7hfr6q1qo
Sakin-magana
0
12900
46201
2026-06-10T16:44:05Z
Jamilu Shago
4652
#HWACII
46201
wikitext
text/x-wiki
Sakin magana a Hausa na nufin ɓangaren zance ko rubutu da ya ƙunshi cikakkiyar ma'ana, yawanci yana tattare da jimloli masu alaƙa da juna da ke bayani kan batu ɗaya.
A rubuce, sakin magana shi ne abin da ake kira paragraph a Turanci.
Siffofin sakin magana:
Yana magana ne a kan batu guda.
Jimlolinsa suna da alaƙa da juna.
Yana da cikakkiyar ma'ana.
Misali:
Karatu yana da matuƙar muhimmanci ga rayuwar ɗan Adam. Ta hanyar karatu mutum yana samun ilimi da hikima. Haka kuma, karatu yana taimakawa wajen bunƙasa al'umma da tattalin arziki.
Wannan duka sakin magana ne guda ɗaya domin yana bayani ne kan muhimmancin karatu.
j9gd0g9ipn2ruy8ackeh5iqtves0ztv
Takaita-magana
0
12901
46202
2026-06-10T16:52:01Z
Naduduwa
4653
#HWACII
46202
wikitext
text/x-wiki
“Takaita magana” a Hausa na nufin taƙaita abin da ake faɗa ko ƙyale dogon bayani ya koma gajere kuma mai ma’ana.
Wato mutum yana cire karin bayani marar muhimmanci, ya bar jigon magana kawai domin a fahimta cikin sauƙi.
Misali:
Idan aka ba da dogon bayani, sai a “takaita magana” a ce: a taƙaice…
A taƙaice: takaita magana = taƙaita ko taƙaita dogon bayani zuwa gajere mai sauƙin fahimta.
nulqebyn36ghmhffyr7rhzxdxlyyoxz
Tsawaita-magana
0
12902
46203
2026-06-10T16:53:36Z
Naduduwa
4653
#HWACII
46203
wikitext
text/x-wiki
“Tsawaita magana” a Hausa na nufin ƙara bayani sosai a kan magana, wato a faɗa abu da cikakken bayani har ya zama dogo.
A nan mutum yana faɗa dalla-dalla, yana ƙara misalai, bayani da bayanin ƙarin abubuwa domin a fahimta sosai.
Misali:
Maimakon a ce “ya tafi gida,” sai a tsawaita magana a ce: ya tashi daga makaranta bayan an tashi, ya bi hanya zuwa gida, sannan ya isa lafiya.
A taƙaice: tsawaita magana = faɗa magana cikin dogon bayani mai cikakken bayani.
qbem2057ii0qcjmc5l7h072r8vafk39