Wiktionary hawiktionary https://ha.wiktionary.org/wiki/Babban_shafi MediaWiki 1.47.0-wmf.6 case-sensitive Midiya Musamman Tattaunawa User Tattaunawar user Wiktionary Tattaunawar Wiktionary Fayil Tattaunawar fayil MediaWiki Tattaunawar MediaWiki Samfuri Tattaunawar samfuri Taimako Tattaunawar taimako Rukuni Tattaunawar rukuni TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Cajin-rai 0 12891 46192 2026-06-10T16:21:52Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46192 wikitext text/x-wiki Kalmar "cajin-rai" a Hausa tana iya nufin abin da ke ɗaga ko ƙarfafa gwiwa, farin ciki, ko kuzarin zuciya. Ana amfani da ita wajen bayyana wani abu da ke sa mutum ya ji daɗi ko ya samu nishaɗi da kwarin guiwa. Misali: Ganinka ya zama min cajin-rai. (Wato ganinka ya faranta mini rai ko ya ƙarfafa mini zuciya.) Wannan labari cajin-rai ne ga marasa fata. Kalmar ta haɗu ne daga: caji = ƙara kuzari ko cika ƙarfi. rai = zuciya, ruhi, ko rayuwa. Saboda haka, cajin-rai na nufin abin da ke "caja" rai da farin ciki, bege, ko ƙwarin gwiwa. qivbkoqq0bssk07v0qpyka8m11umjee Daidaiton-zuciya 0 12892 46193 2026-06-10T16:23:37Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46193 wikitext text/x-wiki Ma'anar "daidaiton zuciya" ita ce yanayin da mutum yake da nutsuwa, kwanciyar hankali, da kuma daidaitaccen tunani da ji. Wato zuciyarsa ba ta cika da rikice-rikice, fushi, ko yawan damuwa ba, kuma yana iya yanke shawara cikin natsuwa da hikima. Misali: Daidaiton zuciya yana taimaka wa mutum ya magance matsaloli cikin hankali. Bayan ya yi addu'a, ya samu daidaiton zuciya. A taƙaice, daidaiton zuciya na nufin kwanciyar hankali da daidaituwar tunani da ji a zuciya. mwzmy98hclxgdcc91oyer33g7wksggd Karkatar,-tunani 0 12893 46194 2026-06-10T16:28:42Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46194 wikitext text/x-wiki Karkatar tunani na nufin yanayin da tunanin mutum ya kauce daga hanya madaidaiciya ko ta gaskiya, har ya fara kallon abubuwa ko yanke hukunci ta hanyar da ba ta dace ba. Ana iya amfani da kalmar a ma'anonin daban-daban gwargwadon mahallin magana: A ilimin halayyar ɗan adam, tana iya nufin kuskuren tunani ko son zuciya da ke sa mutum ya fassara abubuwa ba daidai ba. A magana ta yau da kullum, tana iya nufin karkacewar ra'ayi ko tunani daga abin da ya dace ko aka saba. Misali: Karkatar tunani na iya sa mutum ya ga matsala a inda babu ita. Yana da muhimmanci mutum ya guji karkatar tunani wajen yanke hukunci. A taƙaice, karkatar tunani na nufin karkacewar fahimta ko ra'ayi daga gaskiya ko daidaito. 8bnonfc8er42p3hrixryf0z9p5whlx4 Karkatar-tunani 0 12894 46195 2026-06-10T16:29:21Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46195 wikitext text/x-wiki Karkatar tunani na nufin yanayin da tunanin mutum ya kauce daga hanya madaidaiciya ko ta gaskiya, har ya fara kallon abubuwa ko yanke hukunci ta hanyar da ba ta dace ba. Ana iya amfani da kalmar a ma'anonin daban-daban gwargwadon mahallin magana: A ilimin halayyar ɗan adam, tana iya nufin kuskuren tunani ko son zuciya da ke sa mutum ya fassara abubuwa ba daidai ba. A magana ta yau da kullum, tana iya nufin karkacewar ra'ayi ko tunani daga abin da ya dace ko aka saba. Misali: Karkatar tunani na iya sa mutum ya ga matsala a inda babu ita. Yana da muhimmanci mutum ya guji karkatar tunani wajen yanke hukunci. A taƙaice, karkatar tunani na nufin karkacewar fahimta ko ra'ayi daga gaskiya ko daidaito. 8bnonfc8er42p3hrixryf0z9p5whlx4 Juyin-hali 0 12895 46196 2026-06-10T16:31:44Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46196 wikitext text/x-wiki Kalmar "juyin hali" a Hausa tana nufin babban canji mai zurfi da ke faruwa a cikin al'umma, gwamnati, tattalin arziki, ko wani fanni, sau da yawa cikin gaggawa ko ta hanyar gwagwarmaya. Misalai: Juyin juya halin siyasa: Sauya gwamnati ko tsarin mulki, kamar French Revolution. Juyin juya halin masana'antu: Babban canji a hanyoyin samar da kayayyaki da amfani da injuna, wato Industrial Revolution. Ana kuma amfani da kalmar a ma'ana ta canji mai girma, misali: "An samu juyin hali a fannin sadarwa." A taƙaice, juyin hali = babban sauyi ko sauya wani tsari daga yanayi ɗaya zuwa wani sabo. 4anuky1ckbjhob214o0ib477elbat8b Shimfidawa 0 12896 46197 2026-06-10T16:36:38Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46197 wikitext text/x-wiki Kalmar "shimfiɗawa" a Hausa tana nufin: 1. Yin abu ya bazu ko ya kwanta a faɗe, kamar shimfiɗa tabarma, zane, ko bargo. Misali: Ta shimfiɗa tabarma a ƙasa. 2. Faɗaɗa ko bayyana wani bayani dalla-dalla. Misali: Malamin ya shimfiɗa darasin sosai. 3. A wasu lokuta, tana iya nufin yaɗawa ko watsa wani abu zuwa wurare daban-daban. Idan kana nufin kalmar a wani takamaiman jimla ko fanni (misali ilimi, gine-gine, ko kwamfuta), ka rubuta jimlar domin a ba da ma'anar da ta dace da mahallin. a9rrhlr3t3iqs6i4jc2rgr04jdwicfi Luguden-kalma 0 12897 46198 2026-06-10T16:39:52Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46198 wikitext text/x-wiki Luguden kalma a Hausa na nufin yanayin yadda kalma take sauyawa ko karkata domin nuna ma'ana daban-daban na nahawu, kamar jam'i, jinsi, lokaci, mutum, ko mallaka. Misalai: Yaro → Yara (sauyi daga mufuradi zuwa jam'i) Tafi → Ya tafi, Sun tafi (sauyi bisa mutum da adadi) A ilimin harshe, luguden kalma yana nazarin yadda ake gina kalmomi da yadda sassan kalma ke canzawa don samar da ma'anoni daban-daban. ssjxyd2lwekzr05i42rz4c25865bn7p Kunshewar-magana 0 12898 46199 2026-06-10T16:41:19Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46199 wikitext text/x-wiki Kunshewar magana a Hausa na nufin taƙaita magana ko bayyana ma'ana da kalmomi kaɗan amma masu ɗauke da cikakkiyar ma'ana. Wato, magana ce da aka yi cikin gajarta ba tare da an yi dogon bayani ba, amma har yanzu ana fahimtar abin da ake nufi. Misali: Maimakon a ce: "Ya yi aiki sosai har ya samu nasara," za a iya cewa: "Aiki tuƙuru ya ba shi nasara." A fannin nahawu da adabi, kunshewar magana na nuna iya amfani da kalmomi cikin hikima da taƙaitawa ba tare da rasa ma'ana ba. ho4o6f60o4vao31ekxgejyfrtqojtpz Sarkewar-tunani 0 12899 46200 2026-06-10T16:42:41Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46200 wikitext text/x-wiki Sarkewar tunani na nufin yanayin da tunani ko zance yake fita daga jigo ko tsarin da ya kamata ya bi, har ya zama ba a iya bin sahun abin da ake nufi cikin sauƙi ba. A magana ko rubutu, sarkewar tunani kan faru idan mutum: Ya yi tsalle daga batu zuwa wani ba tare da haɗi ba. Ya kasa tsara ra'ayoyinsa cikin jerin da ya dace. Maganarsa ta zama mai rikitarwa ko rashin daidaito. Misali: Mutum yana magana kan karatu, sai kwatsam ya koma magana kan kasuwa, daga nan kuma ya koma batun wasanni ba tare da wata alaƙa ta fili ba. A ilimin harshe da rubutu, ana kallon sarkewar tunani a matsayin rashin daidaiton tsari a gabatar da ra'ayoyi. A fannin lafiyar kwakwalwa kuma, kalmar na iya nufin matsalar haɗa tunani yadda ya kamata, musamman a wasu yanayin cututtukan tunani. 5q8s7nqe8olk7vdixv2r0g7hfr6q1qo Sakin-magana 0 12900 46201 2026-06-10T16:44:05Z Jamilu Shago 4652 #HWACII 46201 wikitext text/x-wiki Sakin magana a Hausa na nufin ɓangaren zance ko rubutu da ya ƙunshi cikakkiyar ma'ana, yawanci yana tattare da jimloli masu alaƙa da juna da ke bayani kan batu ɗaya. A rubuce, sakin magana shi ne abin da ake kira paragraph a Turanci. Siffofin sakin magana: Yana magana ne a kan batu guda. Jimlolinsa suna da alaƙa da juna. Yana da cikakkiyar ma'ana. Misali: Karatu yana da matuƙar muhimmanci ga rayuwar ɗan Adam. Ta hanyar karatu mutum yana samun ilimi da hikima. Haka kuma, karatu yana taimakawa wajen bunƙasa al'umma da tattalin arziki. Wannan duka sakin magana ne guda ɗaya domin yana bayani ne kan muhimmancin karatu. j9gd0g9ipn2ruy8ackeh5iqtves0ztv Takaita-magana 0 12901 46202 2026-06-10T16:52:01Z Naduduwa 4653 #HWACII 46202 wikitext text/x-wiki “Takaita magana” a Hausa na nufin taƙaita abin da ake faɗa ko ƙyale dogon bayani ya koma gajere kuma mai ma’ana. Wato mutum yana cire karin bayani marar muhimmanci, ya bar jigon magana kawai domin a fahimta cikin sauƙi. Misali: Idan aka ba da dogon bayani, sai a “takaita magana” a ce: a taƙaice… A taƙaice: takaita magana = taƙaita ko taƙaita dogon bayani zuwa gajere mai sauƙin fahimta. nulqebyn36ghmhffyr7rhzxdxlyyoxz Tsawaita-magana 0 12902 46203 2026-06-10T16:53:36Z Naduduwa 4653 #HWACII 46203 wikitext text/x-wiki “Tsawaita magana” a Hausa na nufin ƙara bayani sosai a kan magana, wato a faɗa abu da cikakken bayani har ya zama dogo. A nan mutum yana faɗa dalla-dalla, yana ƙara misalai, bayani da bayanin ƙarin abubuwa domin a fahimta sosai. Misali: Maimakon a ce “ya tafi gida,” sai a tsawaita magana a ce: ya tashi daga makaranta bayan an tashi, ya bi hanya zuwa gida, sannan ya isa lafiya. A taƙaice: tsawaita magana = faɗa magana cikin dogon bayani mai cikakken bayani. qbem2057ii0qcjmc5l7h072r8vafk39