Wikipedia
hawwiki
https://haw.wikipedia.org/wiki/Ka_papa_kinohi
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Pāpaho
Papa nui
Kūkākūkā
Mea hoʻohana
Kūkākūkā o mea hoʻohana
Wikipedia
Kūkākūkā o Wikipikia
Waihona
Kūkākūkā o waihona
MediaWiki
Kūkākūkā o MediaWiki
Anakuhi
Kūkākūkā o anakuhi
Kōkua
Kūkākūkā o kōkua
Māhele
Kūkākūkā o māhele
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
ʻōpala
0
9861
103117
91437
2026-08-12T01:24:21Z
InternetArchiveBot
13521
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260811)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
103117
wikitext
text/x-wiki
[[Waihona:Internal_organs.png|ʻākau|thumb|Kanaka kekahi ʻōpala]]
Kūkulu o '''ʻōpala''' — he mea kahi hui [[pepa (kālaimeaola)|pepa]]nipai o nāʻili me nā hana like. Ke hilinaʻi nei ke ola a me nā ola holoholona i nā mea kino he nui i hui pū i nā [[ʻōpala ʻōnaehana]].<ref>{{cite book.|author=Widmaier EP|author2=Raff H|author3=Strang KT|year=2014|title=Vander's Human Physiology|url=https://archive.org/details/isbn_9780071283663|edition=12th|isbn=978-0-07-128366-3}}{{page needed|date=May 2015}}</ref>
Hiki i nā kiko o kahi mea i hāʻawi ʻia ke kiko pālahalaha, nā ʻāpana o ka iwi (a i ʻole o) ka hui pepa a me ka hana i ka hana pepa kūikawā a ke okana, [[ʻōpio]], nā pepa me nā hana kākoʻo, hoʻopili, hoʻohui, a i ʻole nā — akā ma hana. Nekele mea o [[lōkuʻu]], ka māla e hana ai i nā [[hona]] ʻo ka — aʻo ka ʻōpio ka mea e — kēlā kūloko i ka palema, ka [[koko moku]] e hānai aku ana a hānai iā ia a lawe aku i nā haole [[pūnao]] hoʻopaumaha ʻia, a me ka [[pauoa pepa]] e hoʻolako ai i kahi kūpono e kūpono ai e waiho a hoʻopaʻa ʻia paha. Ka nui pepa make i ke ʻano he ʻōpala kokaki hanana maʻamau. He o kumu, e like me nā mea e kū mai ana [[ʻeleao ʻopiha]]. Hoʻohana pinepine ʻōpala mea pili i ke kino e hoʻopiha piha ʻōpala ʻōnaehana. ʻōpala aia i ka [[lehulehukikowaena]] [[pūʻai]]. Wokele o [[okahikikowaena pūʻai|okahi-pūloko pūʻai]] e like me [[koʻohune]], ʻo hana — o kahi mea i ʻike ʻia. I nā mea [[kanu]], aia ʻekolu mau kino nui ʻōpala. Nā pūha ʻōpala i a kekahi ʻōpala i kēlā mea pūha [[laulā]], a i ole [[poho]] e like me ka [[ʻōpū]], [[ipuna]], a poʻi [[hiʻona mohena|mohena]].
==Nā kūmole==
{{reflist}}
[[Māhele:ʻōpala ʻōnaehana]]
14fwmrj8v5zydezjchg4r6y6cndt71a
B. R. Ambedkar
0
10379
103116
102909
2026-08-12T01:23:58Z
InternetArchiveBot
13521
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260811)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
103116
wikitext
text/x-wiki
[[File:Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg|thumb|right|B. R. Ambedkar]]
'''Bhimrao Ramji Ambedkar''' (14 ʻApelila 1891 - 6 Kekemapa 1956), i kapa ʻia ʻo '''Dr. Babasaheb Ambedkar''', he akeakamai India, jurist, economist, politician a me social reformer. Ua hoʻoikaika ʻo ia i ka neʻe ʻana o ka Buddhist Dalit a neʻe e kūʻē aku i ka hoʻokae kūwaho i nā mea pili ʻole (Dalits). Kākoʻo pū ʻo ia i nā pono o nā wahine a me nā hana. He kūʻokoʻa ʻo ia no ke Kuhina mua mua o ke Kānāwai a me ka Hoʻokolokolo, ka mea hoʻolālā o ke Kumukanawai o India, a me ka makua hoʻokumu o ka Lepupalika ʻo India.<ref>{{Cite web |title=C250 Celebrates Columbias ahead of their times. Bhimrao Ambedkar |language=en |url=https://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html |website=Columbia University |accessdate=2026-04-28}}</ref><ref>[https://indianexpress.com/article/parenting/learning/ambedkar-jayanti-2019-facts-babasaheb-for-kids-5672744/ Ambedkar Jayanti 2019: Facts on Babasaheb to share with kids | Parenting News, The Indian Express]</ref><ref>{{Cite web |title=How India's Most Downtrodden Embraced the Power of Statues |url=https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues |accessdate=2020-11-15 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026043029/https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Bhimrao-Ramji-Ambedkar Bhimrao Ramji Ambedkar | Biography, Books, & Facts | Britannica]</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/all-you-need-to-know-about-br-ambedkar-on-his-129th-birth-anniversary-2211747 All You Need To Know About BR Ambedkar On His 129th Birth Anniversary]</ref>{{sfn|Buswell|Lopez|2013|p=34}}
I 1956, ua hoʻokumu ʻo ia i kahi hoʻohuli lehulehu o Dalits, e hoʻohuli ana i Buddhism me nā mea kākoʻo 600,000. Ua hoʻāla hou ʻo ia i ka Buddhism ma India. Ua manaʻo ʻia ʻo Ambedkar ma ke ʻano he bodhisattva, a me ka Maitreya, i waena o nā Buddhist Navayana.<ref>https://theprint.in/opinion/why-ambedkar-chose-buddhism-over-hinduism-islam-christianity/237599/</ref><ref>https://indianexpress.com/article/explained/buddha-purnima-special-why-ambedkar-coverted-to-buddhism-6397742/</ref><ref>https://www.thequint.com/news/india/br-ambedkar-conversion-to-buddhism</ref>{{sfn|Queen|Emmanuel|2015|p=529–531}}
I ka makahiki 1990, ka Bharat Ratna, ka makana kiwila kiʻekiʻe loa o India, i hāʻawi ʻia ma hope iā Ambedkar. ʻO kā Ambedkar hoʻoilina hoʻoilina me nā hoʻomanaʻo hoʻomanaʻo a me nā hōʻike i ka moʻomeheu kaulana. ʻO ka hoʻoilina a Ambedkar ma ke ʻano he reformer socio-politika, kahi hopena hohonu i India hou.{{sfn|Joshi|1986|p=11–14}}{{sfn|Keer|1990|p=61}}
Ua koho ʻia ʻo Ambedkar "ke ʻInikia Nui" (The greatest Indian) i ka makahiki 2012 e kahi balota i hoʻonohonoho ʻia e History TV18 a me CNN IBN.<ref>https://www.outlookindia.com/magazine/story/a-measure-of-the-man/281949</ref>
ʻO Ambedkar Jayanti (ka lā hānau o Ambedkar) kahi hoʻolauleʻa makahiki i hoʻolauleʻa ʻia ma ka 14 ʻApelila, i hoʻolauleʻa ʻia ʻaʻole ma India wale nō akā ma ka honua holoʻokoʻa. Hoʻolauleʻa ʻia ʻo Ambedkar Jayanti ma ke ʻano he lā nui lehulehu ma waena o India.<ref>http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405042913/http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf |date=5 April 2015 }} Ambedkar Jayanti from ccis.nic.in on 19 March 2015</ref><ref>http://persmin.gov.in/ Webpage of Ministry of Personnel and Public Grievance & Pension</ref><ref>[http://mea.gov.in/ambedkar-final/mcelebration.htm 125th Dr. Ambedkar Birthday Celebrations Around the World.] mea.gov.in</ref> Ua hoʻolauleʻa ka United Nations iā Ambedkar Jayanti ma 2016, 2017 a me 2018.<ref>{{Cite web |last=Mitra |first=Shreerupa |url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html |title=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event |language=en |website=Firstpost |accessdate=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|title=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|accessdate=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|title=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती |work=newsstate.com |language=en |accessdate=2020-11-15|archive-date=2019-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419065326/https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|deadurl=yes}}</ref>
== Nā kūmole ==
{{papakūmole}}
== Nā Kumuwaiwai ==
* {{Cite book. |last=Joshi |first=Barbara R. |url=https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13 |title=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement |publisher=Zed Books |year=1986 |isbn=9780862324605 |ref=harv}}
* {{Cite book. |last=Keer |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 |title=Dr. Ambedkar: Life and Mission |publisher=Popular Prakashan |year=1990 |isbn=9788171542376 |ref=harv}}
* {{Cite book. |editor-last1=Buswell |editor-first1=Robert Jr |editor-last2=Lopez |editor-first2=Donald S. Jr. |title=Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://archive.org/details/isbn_9780691157863 |date=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |location=Princeton, NJ |ref=harv}}
* {{cite book. |last1=Queen |first1=Christopher |last2=Emmanuel |first2=Steven M. |title=A Companion to Buddhist Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=P_lmCgAAQBAJ |year=2015 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-14466-3 |ref=harv}}
q6gyq3lvbw2i3092djuri1c0cjrkicp