Wikipedia
hifwiki
https://hif.wikipedia.org/wiki/Pahila_Panna
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
saadhan
khaas
baat
sadasya
sadasya ke baat
Wikipedia
Wikipedia baat
file
file ke baat
MediaWiki
MediaWiki ke baat
Template
Template ke baat
madat
madat ke baat
vibhag
voibhag ke baat
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Industrial Revolution
0
6343
336977
198455
2026-08-04T10:13:28Z
Snandan
529
336977
wikitext
text/x-wiki
[[File:Philipp Jakob Loutherbourg d. J. 002.jpg|thumb|right|200px|Coalbrookdale, England ke ek town hae, jahaan pe industry ke nawaa idea ke pahila dafe [[wikt:ajmaawa|ajmaawa]] gais rahaa. Hian pe ii 1801 ke raat me dekhae hae. Aagi dher loha banae se hae.]]
'''Industrial Revolution''', [[itihaas]] me uu time ke bola jaawe hae jab dher factory banawa gais rahaa. Dher log gaon se town me aae ke rahe lagin rahaa. [[England]] me ii [[1750]] aur [[1850]] ke biich me bhais rahaa.
== Suruwaat ==
Industrial Revolution, [[Great Britain]] me [[18th century]] me suruu bhais rahaa. Dher technological innovations British rahaa.<ref>{{cite book|title= Reconceptualizing the Industrial Revolution |last1= Horn|first1=Jeff |last2= Rosenband|first2= Leonard|last3= Smith|first3= Merritt|year= 2010|publisher =MIT Press|location=Cambridge MA, USA, London |isbn= 978-0262515627}}</ref> Khaas kar ke, County of [[Shropshire]] important, kaaheki isme duuno minerals (e.g. [[loha]] aur [[koila]]) aur transport [[River Severn]] me.<ref>Szostak, Rick 1991. ''The role of transportation in the industrial revolution: a comparison of England and France. Montreal: McGill-Queen's University Press.</ref><ref>Usher, Abbott Payson 1920. ''An introduction to the industrial history of England''. University of Michigan Press.</ref><ref>Uglow, Jenny 2002. ''The Lunar Men: the friends who made the future 1730–1810''. London: Faber and Faber.
</ref> Iske kaaran industries near [[Ironbridge Gorge]] aur [[Coalbrookdale]] ke lage banaa rahaa.
[[18th century]] ke biich me [[Great Britain]], [[dunia]] ke ke trading des me se sab se aage rahaa.<ref>{{cite book|title= Capitalism: A complete understanding of the nature and value of human economic life|url= https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis|last=Reisman|first= George|year= 1998|isbn= 0-915463-73-3
|publisher =Jameson Books |page=[https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis/page/127 127]}}</ref> Ii ek dunia bhar ke trading empire ke control karat rahaa, jisme [[North America]] ur [[Africa]] me colonies, aur political influencethe [[Indian subcontinent]] me, [[East India Company]] se.<ref name=David_Landes_1999>
{{cite book|title= The Wealth and Poverty of Nations|url= https://archive.org/details/wealthpovertyofn00land_0|last=Landes|first= David|year= 1999|publisher =W.W. Norton & Company|isbn= 978-0393318883}}</ref> Trade aur business ke barrnaa, Industrial Revolution ke khaas kaaran rahaa.
Industrial Revolution, itihaas ke ek khaas morr rahaa. Dainik jiwan ke lagbhag sab chij pe iske asar rahaa. Average [[wikt:aamdani|aamdani]] barrha rahaa, aur [[wikt:abaadi|abaadi]] bhi jorr se barrha rahaa. Kuchh economists ii bole hae ki Industrial Revolution ke khaas asar [[standard of living]] aam aadmi ke rahaa, jon itihaas me pahila dafe barrte rahaa, lekin aur log ii bole hae ki ii kuchh khaaas nai barrha rahaa, 19th aur 20th centuries talak.
Industrail Revolution, [[Europe]] aur [[Americas]] me faela,khaas kar ke [[United States]], 19th century ke suruu me. Samuel Slater, jon ek English cotton factory me apprentice rahaa, apne ke disguise kar ke America aais rahaa. Uu [[spinning Jenny|spinning machine]] ke fir se banais rahaa, aapan dimaag se aur apne se ek factory banais rahaa.
Nawaa ideas aur inventions ke [[mining]] me bhi kaam me laawa gais rahaa, [[wikt:dhaatu|dhaatu]] pe kaam karna, aur chij ke [[transport]] kare ke khaatir. Lagbhag yahii time [[wikt:kheti|kheti]] me nawaa idea ke kaaram khet me kaam kare waala dher [[wikt:majuur|majuur]] ke kaam nai rahaa. Bina kaam ke pahile khet me kaam kare waala majuur town gain, jahaan pe uulog factory me kaam khoje lagin.
[[File:Grazebrook Beam Engine.jpg|thumb|right|Suruu ke steam engines, jiske 1817 me kaam me laawa jaawat rahaa, paani ke bahaar pump kare ke khaatir aur hawaa ke bhitttar pump kare ke khaatir. Isse mining ke aur [[wikt:gahira|gahira]] karaa jaae sakaa rahaa.]]
Industrial revolution ke sab se khaas invention, [[steam engine]] rahaa. Steam engine, jiske [[James Watt]] lagbhag 1776 me aur achchhaa karis rahaa, ke kaam me laae ke factories ke power karaa jaawat rahaa aur gahira mine se [[wikt:paani|paani]] ke pump karaa jaawat rahaa. Iske [[railway]] [[wikt:injin|ingin]] me bhi kaam me laawa jaawat rahaa. Koila ke jaraana, power ke khaas source rahaa.
==References==
{{reflist}}
[[Category:I]]
[[Category:Itihaas]]
bsmiynxeqb5wcbj6zdejx6neyprvcf3
336978
336977
2026-08-04T10:27:37Z
Snandan
529
336978
wikitext
text/x-wiki
[[File:Philipp Jakob Loutherbourg d. J. 002.jpg|thumb|right|200px|Coalbrookdale, England ke ek town hae, jahaan pe industry ke nawaa idea ke pahila dafe [[wikt:ajmaawa|ajmaawa]] gais rahaa. Hian pe ii 1801 ke raat me dekhae hae. Aagi dher loha banae se hae.]]
'''Industrial Revolution''', [[itihaas]] me uu time ke bola jaawe hae jab dher factory banawa gais rahaa. Dher log gaon se town me aae ke rahe lagin rahaa. [[England]] me ii [[1750]] aur [[1850]] ke biich me bhais rahaa.
== Suruwaat ==
Industrial Revolution, [[Great Britain]] me [[18th century]] me suruu bhais rahaa. Dher technological innovations British rahaa.<ref>{{cite book|title= Reconceptualizing the Industrial Revolution |last1= Horn|first1=Jeff |last2= Rosenband|first2= Leonard|last3= Smith|first3= Merritt|year= 2010|publisher =MIT Press|location=Cambridge MA, USA, London |isbn= 978-0262515627}}</ref> Khaas kar ke, County of [[Shropshire]] important, kaaheki isme duuno minerals (e.g. [[loha]] aur [[koila]]) aur transport [[River Severn]] me.<ref>Szostak, Rick 1991. ''The role of transportation in the industrial revolution: a comparison of England and France. Montreal: McGill-Queen's University Press.</ref><ref>Usher, Abbott Payson 1920. ''An introduction to the industrial history of England''. University of Michigan Press.</ref><ref>Uglow, Jenny 2002. ''The Lunar Men: the friends who made the future 1730–1810''. London: Faber and Faber.
</ref> Iske kaaran industries near [[Ironbridge Gorge]] aur [[Coalbrookdale]] ke lage banaa rahaa.
[[18th century]] ke biich me [[Great Britain]], [[dunia]] ke ke trading des me se sab se aage rahaa.<ref>{{cite book|title= Capitalism: A complete understanding of the nature and value of human economic life|url= https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis|last=Reisman|first= George|year= 1998|isbn= 0-915463-73-3
|publisher =Jameson Books |page=[https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis/page/127 127]}}</ref> Ii ek dunia bhar ke trading empire ke control karat rahaa, jisme [[North America]] ur [[Africa]] me colonies, aur political influencethe [[Indian subcontinent]] me, [[East India Company]] se.<ref name=David_Landes_1999>
{{cite book|title= The Wealth and Poverty of Nations|url= https://archive.org/details/wealthpovertyofn00land_0|last=Landes|first= David|year= 1999|publisher =W.W. Norton & Company|isbn= 978-0393318883}}</ref> Trade aur business ke barrnaa, Industrial Revolution ke khaas kaaran rahaa.
Industrial Revolution, itihaas ke ek khaas morr rahaa. Dainik jiwan ke lagbhag sab chij pe iske asar rahaa. Average [[wikt:aamdani|aamdani]] barrha rahaa, aur [[wikt:abaadi|abaadi]] bhi jorr se barrha rahaa. Kuchh economists ii bole hae ki Industrial Revolution ke khaas asar [[standard of living]] aam aadmi ke rahaa, jon itihaas me pahila dafe barrte rahaa, lekin aur log ii bole hae ki ii kuchh khaaas nai barrha rahaa, 19th aur 20th centuries talak.
Industrail Revolution, [[Europe]] aur [[Americas]] me faela,khaas kar ke [[United States]], 19th century ke suruu me. Samuel Slater, jon ek English cotton factory me apprentice rahaa, apne ke disguise kar ke America aais rahaa. Uu [[spinning Jenny|spinning machine]] ke fir se banais rahaa, aapan dimaag se aur apne se ek factory banais rahaa.
Nawaa ideas aur inventions ke [[mining]] me bhi kaam me laawa gais rahaa, [[wikt:dhaatu|dhaatu]] pe kaam karna, aur chij ke [[transport]] kare ke khaatir. Lagbhag yahii time [[wikt:kheti|kheti]] me nawaa idea ke kaaram khet me kaam kare waala dher [[wikt:majuur|majuur]] ke kaam nai rahaa. Bina kaam ke pahile khet me kaam kare waala majuur town gain, jahaan pe uulog factory me kaam khoje lagin.
[[File:Grazebrook Beam Engine.jpg|thumb|right|Suruu ke steam engines, jiske 1817 me kaam me laawa jaawat rahaa, paani ke bahaar pump kare ke khaatir aur hawaa ke bhitttar pump kare ke khaatir. Isse mining ke aur [[wikt:gahira|gahira]] karaa jaae sakaa rahaa.]]
Industrial revolution ke sab se khaas invention, [[steam engine]] rahaa. Steam engine, jiske [[James Watt]] lagbhag 1776 me aur achchhaa karis rahaa, ke kaam me laae ke factories ke power karaa jaawat rahaa aur gahira mine se [[wikt:paani|paani]] ke pump karaa jaawat rahaa. Iske [[railway]] [[wikt:injin|ingin]] me bhi kaam me laawa jaawat rahaa. Koila ke jaraana, power ke khaas source rahaa.
== Sankat==
Rahan-sahan aur achchhaa bhais rahaa, log jaada kar ke aur dhani aur [[wikt:changaa|changaa]] hoe gay rahin, uulog ke aur dher larrkan rahaa jon barraa hoe gay rahin aur bhukmari ke kaaran mare nai rahin. Iske kaaran [[England]] ke [[wikt:abaadi|abaadi]] barrha aur isse aur nawaa problem bhais rahaa. Jab ji pahile khaali kuchh log dhani rahin kaaheki uulog ke lage jamiin rahaa, ab aur log industry ke kaaran dhani hoe gay rahin. Dher jan abhi talak garib rahin aur kharaab [[wikt:prastithiprastithi]] me rahat rahin. Larrkan aur aurat logan ke dher ghanta kaam kare ke parrat rahaa, kamti talab pe. Dher dafe, dher palwaar ek ghar me rahat rahin. Different time kaam kar ke, palwaar ke log turn lay ke sutat rahin, jab uulog kaam nai karat rahin. <ref name="world">{{cite book|title=World Studies|last=Koontz|first=Terri, Mark Sidwell, S.M.Bunker|date=June 2005|publisher=Bob Jones University Press|isbn=1-59166-431-4|location=Greenville, South Carolina}}</ref> Families were usually unable to get together. 12, 14, or even 18-hour workdays were common.
[[File:Edmund Cartwright.jpg|thumb|upright|[[Edmund Cartwright]], power [[loom]] ke inventer rahaa. Ii invention [[weaving]] process ke aur jor kar diis rahaa.]]
==References==
{{reflist}}
[[Category:I]]
[[Category:Itihaas]]
1oyqy0eq5v2wb9hbxm6w5zz265dn0yg
336979
336978
2026-08-04T10:53:23Z
Snandan
529
336979
wikitext
text/x-wiki
[[File:Philipp Jakob Loutherbourg d. J. 002.jpg|thumb|right|200px|Coalbrookdale, England ke ek town hae, jahaan pe industry ke nawaa idea ke pahila dafe [[wikt:ajmaawa|ajmaawa]] gais rahaa. Hian pe ii 1801 ke raat me dekhae hae. Aagi dher loha banae se hae.]]
'''Industrial Revolution''', [[itihaas]] me uu time ke bola jaawe hae jab dher factory banawa gais rahaa. Dher log gaon se town me aae ke rahe lagin rahaa. [[England]] me ii [[1750]] aur [[1850]] ke biich me bhais rahaa.
== Suruwaat ==
Industrial Revolution, [[Great Britain]] me [[18th century]] me suruu bhais rahaa. Dher technological innovations British rahaa.<ref>{{cite book|title= Reconceptualizing the Industrial Revolution |last1= Horn|first1=Jeff |last2= Rosenband|first2= Leonard|last3= Smith|first3= Merritt|year= 2010|publisher =MIT Press|location=Cambridge MA, USA, London |isbn= 978-0262515627}}</ref> Khaas kar ke, County of [[Shropshire]] important, kaaheki isme duuno minerals (e.g. [[loha]] aur [[koila]]) aur transport [[River Severn]] me.<ref>Szostak, Rick 1991. ''The role of transportation in the industrial revolution: a comparison of England and France. Montreal: McGill-Queen's University Press.</ref><ref>Usher, Abbott Payson 1920. ''An introduction to the industrial history of England''. University of Michigan Press.</ref><ref>Uglow, Jenny 2002. ''The Lunar Men: the friends who made the future 1730–1810''. London: Faber and Faber.
</ref> Iske kaaran industries near [[Ironbridge Gorge]] aur [[Coalbrookdale]] ke lage banaa rahaa.
[[18th century]] ke biich me [[Great Britain]], [[dunia]] ke ke trading des me se sab se aage rahaa.<ref>{{cite book|title= Capitalism: A complete understanding of the nature and value of human economic life|url= https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis|last=Reisman|first= George|year= 1998|isbn= 0-915463-73-3
|publisher =Jameson Books |page=[https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis/page/127 127]}}</ref> Ii ek dunia bhar ke trading empire ke control karat rahaa, jisme [[North America]] ur [[Africa]] me colonies, aur political influencethe [[Indian subcontinent]] me, [[East India Company]] se.<ref name=David_Landes_1999>
{{cite book|title= The Wealth and Poverty of Nations|url= https://archive.org/details/wealthpovertyofn00land_0|last=Landes|first= David|year= 1999|publisher =W.W. Norton & Company|isbn= 978-0393318883}}</ref> Trade aur business ke barrnaa, Industrial Revolution ke khaas kaaran rahaa.
Industrial Revolution, itihaas ke ek khaas morr rahaa. Dainik jiwan ke lagbhag sab chij pe iske asar rahaa. Average [[wikt:aamdani|aamdani]] barrha rahaa, aur [[wikt:abaadi|abaadi]] bhi jorr se barrha rahaa. Kuchh economists ii bole hae ki Industrial Revolution ke khaas asar [[standard of living]] aam aadmi ke rahaa, jon itihaas me pahila dafe barrte rahaa, lekin aur log ii bole hae ki ii kuchh khaaas nai barrha rahaa, 19th aur 20th centuries talak.
Industrail Revolution, [[Europe]] aur [[Americas]] me faela,khaas kar ke [[United States]], 19th century ke suruu me. Samuel Slater, jon ek English cotton factory me apprentice rahaa, apne ke disguise kar ke America aais rahaa. Uu [[spinning Jenny|spinning machine]] ke fir se banais rahaa, aapan dimaag se aur apne se ek factory banais rahaa.
Nawaa ideas aur inventions ke [[mining]] me bhi kaam me laawa gais rahaa, [[wikt:dhaatu|dhaatu]] pe kaam karna, aur chij ke [[transport]] kare ke khaatir. Lagbhag yahii time [[wikt:kheti|kheti]] me nawaa idea ke kaaram khet me kaam kare waala dher [[wikt:majuur|majuur]] ke kaam nai rahaa. Bina kaam ke pahile khet me kaam kare waala majuur town gain, jahaan pe uulog factory me kaam khoje lagin.
[[File:Grazebrook Beam Engine.jpg|thumb|right|Suruu ke steam engines, jiske 1817 me kaam me laawa jaawat rahaa, paani ke bahaar pump kare ke khaatir aur hawaa ke bhitttar pump kare ke khaatir. Isse mining ke aur [[wikt:gahira|gahira]] karaa jaae sakaa rahaa.]]
Industrial revolution ke sab se khaas invention, [[steam engine]] rahaa. Steam engine, jiske [[James Watt]] lagbhag 1776 me aur achchhaa karis rahaa, ke kaam me laae ke factories ke power karaa jaawat rahaa aur gahira mine se [[wikt:paani|paani]] ke pump karaa jaawat rahaa. Iske [[railway]] [[wikt:injin|ingin]] me bhi kaam me laawa jaawat rahaa. Koila ke jaraana, power ke khaas source rahaa.
== Sankat==
Rahan-sahan aur achchhaa bhais rahaa, log jaada kar ke aur dhani aur [[wikt:changaa|changaa]] hoe gay rahin, uulog ke aur dher larrkan rahaa jon barraa hoe gay rahin aur bhukmari ke kaaran mare nai rahin. Iske kaaran [[England]] ke [[wikt:abaadi|abaadi]] barrha aur isse aur nawaa problem bhais rahaa. Jab ji pahile khaali kuchh log dhani rahin kaaheki uulog ke lage jamiin rahaa, ab aur log industry ke kaaran dhani hoe gay rahin. Dher jan abhi talak garib rahin aur kharaab [[wikt:prastithiprastithi]] me rahat rahin. Larrkan aur aurat logan ke dher ghanta kaam kare ke parrat rahaa, kamti talab pe. Dher dafe, dher palwaar ek ghar me rahat rahin. Different time kaam kar ke, palwaar ke log turn lay ke sutat rahin, jab uulog kaam nai karat rahin. <ref name="world">{{cite book|title=World Studies|last=Koontz|first=Terri, Mark Sidwell, S.M.Bunker|date=June 2005|publisher=Bob Jones University Press|isbn=1-59166-431-4|location=Greenville, South Carolina}}</ref> Families were usually unable to get together. 12, 14, or even 18-hour workdays were common.
[[File:Edmund Cartwright.jpg|thumb|upright|[[Edmund Cartwright]], power [[loom]] ke inventer rahaa. Ii invention [[weaving]] process ke aur jor kar diis rahaa.]]
== [[wikt:Tarakki|Tarakki]] ==
During the industrial revolution, new technology brought many changes. For example:
* [[wikt:Naara|Naara]] (Canal) ke banaawa gais rahaa jisse jarrhu chij ke ek jagha se duusra jagha pe sahaj se karaa jaae sake.
* [[Steam engine]] power ke khaas source banaa rahaa, jiske ghorraa aur insaan ke kaam ke replace karis rahaa.
* Sastaa loha aur steel ke mass-produced karaa gais rahaa. Steel ke lakrri ke jagha ghar aur duusra chij banae me kaam me laawa jaae lagaa rahaa.
* Machine tools samaan hoe gais rahaa. Dher chij ke ek dafe banaawa jae sakaa, ghhar pe haanth se banae ke jagha.
* Seed drill aur duusra kisani ke machinery British [[agricultural revolution]] ke suruu karis. Kamti log ke khet me kaam kare ke parrat rahaa, tab uulog town jaae ke nawaa kaam, factory me, kare lagin. Dher nawaa kaam karraa aur kabh-kabhi dangerous rahaa.
* Railways ke England bhar banaawa gais rahaa, aur fir dunia bhar me. Ii [[freight]] aur [[passenger]] ke aur jaldi aur sasta me move karat rahaa.
* Bhaap waala jahaaj, paal waala jahaaj ke jagha kaam me laae jaga rahaa, jon aur barraa rahaa aur jor chalat rahaa aur ii hawaa aur mausam pe [[wikt:nirbhar|nirbhar]] nai rahaa.
* [[spinning Jenny]] aur power loom se dher kaprra aur fabrics banaawa jaae sakaa rahaa.
==References==
{{reflist}}
[[Category:I]]
[[Category:Itihaas]]
m7l0qprh26o0fyki3ddzcc4qt9abos3
336980
336979
2026-08-04T11:26:43Z
Snandan
529
336980
wikitext
text/x-wiki
[[File:Philipp Jakob Loutherbourg d. J. 002.jpg|thumb|right|200px|Coalbrookdale, England ke ek town hae, jahaan pe industry ke nawaa idea ke pahila dafe [[wikt:ajmaawa|ajmaawa]] gais rahaa. Hian pe ii 1801 ke raat me dekhae hae. Aagi dher loha banae se hae.]]
'''Industrial Revolution''', [[itihaas]] me uu time ke bola jaawe hae jab dher factory banawa gais rahaa. Dher log gaon se town me aae ke rahe lagin rahaa. [[England]] me ii [[1750]] aur [[1850]] ke biich me bhais rahaa.
== Suruwaat ==
Industrial Revolution, [[Great Britain]] me [[18th century]] me suruu bhais rahaa. Dher technological innovations British rahaa.<ref>{{cite book|title= Reconceptualizing the Industrial Revolution |last1= Horn|first1=Jeff |last2= Rosenband|first2= Leonard|last3= Smith|first3= Merritt|year= 2010|publisher =MIT Press|location=Cambridge MA, USA, London |isbn= 978-0262515627}}</ref> Khaas kar ke, County of [[Shropshire]] important, kaaheki isme duuno minerals (e.g. [[loha]] aur [[koila]]) aur transport [[River Severn]] me.<ref>Szostak, Rick 1991. ''The role of transportation in the industrial revolution: a comparison of England and France. Montreal: McGill-Queen's University Press.</ref><ref>Usher, Abbott Payson 1920. ''An introduction to the industrial history of England''. University of Michigan Press.</ref><ref>Uglow, Jenny 2002. ''The Lunar Men: the friends who made the future 1730–1810''. London: Faber and Faber.
</ref> Iske kaaran industries near [[Ironbridge Gorge]] aur [[Coalbrookdale]] ke lage banaa rahaa.
[[18th century]] ke biich me [[Great Britain]], [[dunia]] ke ke trading des me se sab se aage rahaa.<ref>{{cite book|title= Capitalism: A complete understanding of the nature and value of human economic life|url= https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis|last=Reisman|first= George|year= 1998|isbn= 0-915463-73-3
|publisher =Jameson Books |page=[https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis/page/127 127]}}</ref> Ii ek dunia bhar ke trading empire ke control karat rahaa, jisme [[North America]] ur [[Africa]] me colonies, aur political influencethe [[Indian subcontinent]] me, [[East India Company]] se.<ref name=David_Landes_1999>
{{cite book|title= The Wealth and Poverty of Nations|url= https://archive.org/details/wealthpovertyofn00land_0|last=Landes|first= David|year= 1999|publisher =W.W. Norton & Company|isbn= 978-0393318883}}</ref> Trade aur business ke barrnaa, Industrial Revolution ke khaas kaaran rahaa.
Industrial Revolution, itihaas ke ek khaas morr rahaa. Dainik jiwan ke lagbhag sab chij pe iske asar rahaa. Average [[wikt:aamdani|aamdani]] barrha rahaa, aur [[wikt:abaadi|abaadi]] bhi jorr se barrha rahaa. Kuchh economists ii bole hae ki Industrial Revolution ke khaas asar [[standard of living]] aam aadmi ke rahaa, jon itihaas me pahila dafe barrte rahaa, lekin aur log ii bole hae ki ii kuchh khaaas nai barrha rahaa, 19th aur 20th centuries talak.
Industrail Revolution, [[Europe]] aur [[Americas]] me faela,khaas kar ke [[United States]], 19th century ke suruu me. Samuel Slater, jon ek English cotton factory me apprentice rahaa, apne ke disguise kar ke America aais rahaa. Uu [[spinning Jenny|spinning machine]] ke fir se banais rahaa, aapan dimaag se aur apne se ek factory banais rahaa.
Nawaa ideas aur inventions ke [[mining]] me bhi kaam me laawa gais rahaa, [[wikt:dhaatu|dhaatu]] pe kaam karna, aur chij ke [[transport]] kare ke khaatir. Lagbhag yahii time [[wikt:kheti|kheti]] me nawaa idea ke kaaram khet me kaam kare waala dher [[wikt:majuur|majuur]] ke kaam nai rahaa. Bina kaam ke pahile khet me kaam kare waala majuur town gain, jahaan pe uulog factory me kaam khoje lagin.
[[File:Grazebrook Beam Engine.jpg|thumb|right|Suruu ke steam engines, jiske 1817 me kaam me laawa jaawat rahaa, paani ke bahaar pump kare ke khaatir aur hawaa ke bhitttar pump kare ke khaatir. Isse mining ke aur [[wikt:gahira|gahira]] karaa jaae sakaa rahaa.]]
Industrial revolution ke sab se khaas invention, [[steam engine]] rahaa. Steam engine, jiske [[James Watt]] lagbhag 1776 me aur achchhaa karis rahaa, ke kaam me laae ke factories ke power karaa jaawat rahaa aur gahira mine se [[wikt:paani|paani]] ke pump karaa jaawat rahaa. Iske [[railway]] [[wikt:injin|ingin]] me bhi kaam me laawa jaawat rahaa. Koila ke jaraana, power ke khaas source rahaa.
== Sankat==
Rahan-sahan aur achchhaa bhais rahaa, log jaada kar ke aur dhani aur [[wikt:changaa|changaa]] hoe gay rahin, uulog ke aur dher larrkan rahaa jon barraa hoe gay rahin aur bhukmari ke kaaran mare nai rahin. Iske kaaran [[England]] ke [[wikt:abaadi|abaadi]] barrha aur isse aur nawaa problem bhais rahaa. Jab ji pahile khaali kuchh log dhani rahin kaaheki uulog ke lage jamiin rahaa, ab aur log industry ke kaaran dhani hoe gay rahin. Dher jan abhi talak garib rahin aur kharaab [[wikt:prastithiprastithi]] me rahat rahin. Larrkan aur aurat logan ke dher ghanta kaam kare ke parrat rahaa, kamti talab pe. Dher dafe, dher palwaar ek ghar me rahat rahin. Different time kaam kar ke, palwaar ke log turn lay ke sutat rahin, jab uulog kaam nai karat rahin. <ref name="world">{{cite book|title=World Studies|last=Koontz|first=Terri, Mark Sidwell, S.M.Bunker|date=June 2005|publisher=Bob Jones University Press|isbn=1-59166-431-4|location=Greenville, South Carolina}}</ref> Families were usually unable to get together. 12, 14, or even 18-hour workdays were common.
[[File:Edmund Cartwright.jpg|thumb|upright|[[Edmund Cartwright]], power [[loom]] ke inventer rahaa. Ii invention [[weaving]] process ke aur jor kar diis rahaa.]]
== [[wikt:Tarakki|Tarakki]] ==
During the industrial revolution, new technology brought many changes. For example:
* [[wikt:Naara|Naara]] (Canal) ke banaawa gais rahaa jisse jarrhu chij ke ek jagha se duusra jagha pe sahaj se karaa jaae sake.
* [[Steam engine]] power ke khaas source banaa rahaa, jiske ghorraa aur insaan ke kaam ke replace karis rahaa.
* Sastaa loha aur steel ke mass-produced karaa gais rahaa. Steel ke lakrri ke jagha ghar aur duusra chij banae me kaam me laawa jaae lagaa rahaa.
* Machine tools samaan hoe gais rahaa. Dher chij ke ek dafe banaawa jae sakaa, ghhar pe haanth se banae ke jagha.
* Seed drill aur duusra kisani ke machinery British [[agricultural revolution]] ke suruu karis. Kamti log ke khet me kaam kare ke parrat rahaa, tab uulog town jaae ke nawaa kaam, factory me, kare lagin. Dher nawaa kaam karraa aur kabh-kabhi dangerous rahaa.
* Railways ke England bhar banaawa gais rahaa, aur fir dunia bhar me. Ii [[freight]] aur [[passenger]] ke aur jaldi aur sasta me move karat rahaa.
* Bhaap waala jahaaj, paal waala jahaaj ke jagha kaam me laae jaga rahaa, jon aur barraa rahaa aur jor chalat rahaa aur ii hawaa aur mausam pe [[wikt:nirbhar|nirbhar]] nai rahaa.
* [[spinning Jenny]] aur power loom se dher kaprra aur fabrics banaawa jaae sakaa rahaa.
===Textile ke manufacture===
====Great Britain ke textile industry====
[[File:Hand-loom weaving (Bonhams).jpg|thumb|Handloom se weave karna, [[William Hogarth]] ke ''[[Industry and Idleness]]'' (1747) se]]
1750 me, Great Britain 2.5 million pounds raw cotton ke import karis rahaa, jisme se jaada spin aur weave cottage industry [[Lancashire]] me karaa jaawat rahaa. Kaam ke haanth se majuur ke ghar aur dukaan me karaa jaawat rahaa. Jab ki talab India ke 1770 ke mukaable me chhe dafe rahaa, Great Britain me productivity khaali tiin dafe jaada rahaa.<ref name="Beckert_2014" /> 1787 me, raw cotton consumption 22 million pounds rahaa, jisme se jaaada ke safaa, carded aur spin machine se karaa jaawat rahaa.<ref name="David S. Landes 1969"/> British textile industry 52 million pound cotton ke 1800 me kaam me laais rahaa, aur 588 million pounds 1850 me rahaa.<ref>{{Cite book|title=Industrialization and Society|last=Hopkins|first=Eric|publisher=Routledge|year=2000|location=London|page=2}}</ref>
Jon value Britain me cotton industry se jorra gais rahaa, 1760 me 2.6% rahaa, 17% , 1801 me, aur 22%, 1831 me. Value jon woollen industry jorris rahaa, 1801 me 14% rahaa. 1797 me 900 cotton factory rahaa. 1760 me, lagbhag one-third cotton ke kaprraa jiske manufacture karaa gais rahaa ke export karaa gais rahaa aur 1800 talak ii two-third rahaa. 1781 me, cotton spun 5 million pounds ke rahaa, jon barr keo 56 million pounds 1800 talak rahaa. 1800 me, 0.1% dunia ke cotton ke kaprraa ke britain me machine se banaawa gais rahaa. 1788 me, Britain me 50,000 spindles rahaa jo 30 saal baad barr ke 7 million hoe gais rahaa.<ref name="Beckert_2014"/>
==References==
{{reflist}}
[[Category:I]]
[[Category:Itihaas]]
5dr26rsinwfmxvpohximuvbjvysho1j
336981
336980
2026-08-04T11:46:18Z
Snandan
529
336981
wikitext
text/x-wiki
[[File:Philipp Jakob Loutherbourg d. J. 002.jpg|thumb|right|200px|Coalbrookdale, England ke ek town hae, jahaan pe industry ke nawaa idea ke pahila dafe [[wikt:ajmaawa|ajmaawa]] gais rahaa. Hian pe ii 1801 ke raat me dekhae hae. Aagi dher loha banae se hae.]]
'''Industrial Revolution''', [[itihaas]] me uu time ke bola jaawe hae jab dher factory banawa gais rahaa. Dher log gaon se town me aae ke rahe lagin rahaa. [[England]] me ii [[1750]] aur [[1850]] ke biich me bhais rahaa.
== Suruwaat ==
Industrial Revolution, [[Great Britain]] me [[18th century]] me suruu bhais rahaa. Dher technological innovations British rahaa.<ref>{{cite book|title= Reconceptualizing the Industrial Revolution |last1= Horn|first1=Jeff |last2= Rosenband|first2= Leonard|last3= Smith|first3= Merritt|year= 2010|publisher =MIT Press|location=Cambridge MA, USA, London |isbn= 978-0262515627}}</ref> Khaas kar ke, County of [[Shropshire]] important, kaaheki isme duuno minerals (e.g. [[loha]] aur [[koila]]) aur transport [[River Severn]] me.<ref>Szostak, Rick 1991. ''The role of transportation in the industrial revolution: a comparison of England and France. Montreal: McGill-Queen's University Press.</ref><ref>Usher, Abbott Payson 1920. ''An introduction to the industrial history of England''. University of Michigan Press.</ref><ref>Uglow, Jenny 2002. ''The Lunar Men: the friends who made the future 1730–1810''. London: Faber and Faber.
</ref> Iske kaaran industries near [[Ironbridge Gorge]] aur [[Coalbrookdale]] ke lage banaa rahaa.
[[18th century]] ke biich me [[Great Britain]], [[dunia]] ke ke trading des me se sab se aage rahaa.<ref>{{cite book|title= Capitalism: A complete understanding of the nature and value of human economic life|url= https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis|last=Reisman|first= George|year= 1998|isbn= 0-915463-73-3
|publisher =Jameson Books |page=[https://archive.org/details/capitalismtreati0000reis/page/127 127]}}</ref> Ii ek dunia bhar ke trading empire ke control karat rahaa, jisme [[North America]] ur [[Africa]] me colonies, aur political influencethe [[Indian subcontinent]] me, [[East India Company]] se.<ref name=David_Landes_1999>
{{cite book|title= The Wealth and Poverty of Nations|url= https://archive.org/details/wealthpovertyofn00land_0|last=Landes|first= David|year= 1999|publisher =W.W. Norton & Company|isbn= 978-0393318883}}</ref> Trade aur business ke barrnaa, Industrial Revolution ke khaas kaaran rahaa.
Industrial Revolution, itihaas ke ek khaas morr rahaa. Dainik jiwan ke lagbhag sab chij pe iske asar rahaa. Average [[wikt:aamdani|aamdani]] barrha rahaa, aur [[wikt:abaadi|abaadi]] bhi jorr se barrha rahaa. Kuchh economists ii bole hae ki Industrial Revolution ke khaas asar [[standard of living]] aam aadmi ke rahaa, jon itihaas me pahila dafe barrte rahaa, lekin aur log ii bole hae ki ii kuchh khaaas nai barrha rahaa, 19th aur 20th centuries talak.
Industrail Revolution, [[Europe]] aur [[Americas]] me faela,khaas kar ke [[United States]], 19th century ke suruu me. Samuel Slater, jon ek English cotton factory me apprentice rahaa, apne ke disguise kar ke America aais rahaa. Uu [[spinning Jenny|spinning machine]] ke fir se banais rahaa, aapan dimaag se aur apne se ek factory banais rahaa.
Nawaa ideas aur inventions ke [[mining]] me bhi kaam me laawa gais rahaa, [[wikt:dhaatu|dhaatu]] pe kaam karna, aur chij ke [[transport]] kare ke khaatir. Lagbhag yahii time [[wikt:kheti|kheti]] me nawaa idea ke kaaram khet me kaam kare waala dher [[wikt:majuur|majuur]] ke kaam nai rahaa. Bina kaam ke pahile khet me kaam kare waala majuur town gain, jahaan pe uulog factory me kaam khoje lagin.
[[File:Grazebrook Beam Engine.jpg|thumb|right|Suruu ke steam engines, jiske 1817 me kaam me laawa jaawat rahaa, paani ke bahaar pump kare ke khaatir aur hawaa ke bhitttar pump kare ke khaatir. Isse mining ke aur [[wikt:gahira|gahira]] karaa jaae sakaa rahaa.]]
Industrial revolution ke sab se khaas invention, [[steam engine]] rahaa. Steam engine, jiske [[James Watt]] lagbhag 1776 me aur achchhaa karis rahaa, ke kaam me laae ke factories ke power karaa jaawat rahaa aur gahira mine se [[wikt:paani|paani]] ke pump karaa jaawat rahaa. Iske [[railway]] [[wikt:injin|ingin]] me bhi kaam me laawa jaawat rahaa. Koila ke jaraana, power ke khaas source rahaa.
== Sankat==
Rahan-sahan aur achchhaa bhais rahaa, log jaada kar ke aur dhani aur [[wikt:changaa|changaa]] hoe gay rahin, uulog ke aur dher larrkan rahaa jon barraa hoe gay rahin aur bhukmari ke kaaran mare nai rahin. Iske kaaran [[England]] ke [[wikt:abaadi|abaadi]] barrha aur isse aur nawaa problem bhais rahaa. Jab ji pahile khaali kuchh log dhani rahin kaaheki uulog ke lage jamiin rahaa, ab aur log industry ke kaaran dhani hoe gay rahin. Dher jan abhi talak garib rahin aur kharaab [[wikt:prastithiprastithi]] me rahat rahin. Larrkan aur aurat logan ke dher ghanta kaam kare ke parrat rahaa, kamti talab pe. Dher dafe, dher palwaar ek ghar me rahat rahin. Different time kaam kar ke, palwaar ke log turn lay ke sutat rahin, jab uulog kaam nai karat rahin. <ref name="world">{{cite book|title=World Studies|last=Koontz|first=Terri, Mark Sidwell, S.M.Bunker|date=June 2005|publisher=Bob Jones University Press|isbn=1-59166-431-4|location=Greenville, South Carolina}}</ref> Families were usually unable to get together. 12, 14, or even 18-hour workdays were common.
[[File:Edmund Cartwright.jpg|thumb|upright|[[Edmund Cartwright]], power [[loom]] ke inventer rahaa. Ii invention [[weaving]] process ke aur jor kar diis rahaa.]]
== [[wikt:Tarakki|Tarakki]] ==
During the industrial revolution, new technology brought many changes. For example:
* [[wikt:Naara|Naara]] (Canal) ke banaawa gais rahaa jisse jarrhu chij ke ek jagha se duusra jagha pe sahaj se karaa jaae sake.
* [[Steam engine]] power ke khaas source banaa rahaa, jiske ghorraa aur insaan ke kaam ke replace karis rahaa.
* Sastaa loha aur steel ke mass-produced karaa gais rahaa. Steel ke lakrri ke jagha ghar aur duusra chij banae me kaam me laawa jaae lagaa rahaa.
* Machine tools samaan hoe gais rahaa. Dher chij ke ek dafe banaawa jae sakaa, ghhar pe haanth se banae ke jagha.
* Seed drill aur duusra kisani ke machinery British [[agricultural revolution]] ke suruu karis. Kamti log ke khet me kaam kare ke parrat rahaa, tab uulog town jaae ke nawaa kaam, factory me, kare lagin. Dher nawaa kaam karraa aur kabh-kabhi dangerous rahaa.
* Railways ke England bhar banaawa gais rahaa, aur fir dunia bhar me. Ii [[freight]] aur [[passenger]] ke aur jaldi aur sasta me move karat rahaa.
* Bhaap waala jahaaj, paal waala jahaaj ke jagha kaam me laae jaga rahaa, jon aur barraa rahaa aur jor chalat rahaa aur ii hawaa aur mausam pe [[wikt:nirbhar|nirbhar]] nai rahaa.
* [[spinning Jenny]] aur power loom se dher kaprra aur fabrics banaawa jaae sakaa rahaa.
===Textile ke manufacture===
====Great Britain ke textile industry====
[[File:Hand-loom weaving (Bonhams).jpg|thumb|Handloom se weave karna, [[William Hogarth]] ke ''[[Industry and Idleness]]'' (1747) se]]
1750 me, Great Britain 2.5 million pounds raw cotton ke import karis rahaa, jisme se jaada spin aur weave cottage industry [[Lancashire]] me karaa jaawat rahaa. Kaam ke haanth se majuur ke ghar aur dukaan me karaa jaawat rahaa. Jab ki talab India ke 1770 ke mukaable me chhe dafe rahaa, Great Britain me productivity khaali tiin dafe jaada rahaa.<ref name="Beckert_2014" /> 1787 me, raw cotton consumption 22 million pounds rahaa, jisme se jaaada ke safaa, carded aur spin machine se karaa jaawat rahaa.<ref name="David S. Landes 1969"/> British textile industry 52 million pound cotton ke 1800 me kaam me laais rahaa, aur 588 million pounds 1850 me rahaa.<ref>{{Cite book|title=Industrialization and Society|last=Hopkins|first=Eric|publisher=Routledge|year=2000|location=London|page=2}}</ref>
Jon value Britain me cotton industry se jorra gais rahaa, 1760 me 2.6% rahaa, 17% , 1801 me, aur 22%, 1831 me. Value jon woollen industry jorris rahaa, 1801 me 14% rahaa. 1797 me 900 cotton factory rahaa. 1760 me, lagbhag one-third cotton ke kaprraa jiske manufacture karaa gais rahaa ke export karaa gais rahaa aur 1800 talak ii two-third rahaa. 1781 me, cotton spun 5 million pounds ke rahaa, jon barr keo 56 million pounds 1800 talak rahaa. 1800 me, 0.1% dunia ke cotton ke kaprraa ke britain me machine se banaawa gais rahaa. 1788 me, Britain me 50,000 spindles rahaa jo 30 saal baad barr ke 7 million hoe gais rahaa.<ref name="Beckert_2014"/>
====Wool====
Europe ke log sab se pahile wool ke spin kare ke mechanise kare rahin, lekin wwol ke mechanise karnaa cotton ke mechanise kare se aur karraa hae. Industrial Revolution ke time wool spinning aur achchhaa hoe gais rahaa, lekin cotton se kamti. <ref name="David S. Landes 1969" /><ref name="David_Landes_1999">
{{cite book |last=Landes |first=David |url=https://archive.org/details/wealthpovertyofn00land_0 |title=The Wealth and Poverty of Nations |publisher=W.W. Norton & Company |year=1999 |isbn=978-0-393-31888-3}}</ref>
====Resham====
[[File:Silkmill1.jpg|thumb|[[John Lombe]] ke silk mill site abhi [[Derby]] me, jiske fir se banaawa gais hae [[Derby Silk Mill]]]]
Sab se pahila highly mechanised factory was [[John Lombe]] ke [[Derby Silk Mill|water-powered silk mill]], [[Derby]] me rahaa, jon 1721 me chalat rahaa. Lombe silk thread manufacturing ke sikhis rahaa, Italy me ek kaam lae ke aur ek industrial spy ban ke; lekin, kaaheki Italian silk industry aapan secret ke guard karat rahaa, uutime ke state of the industry ke baare me bahut nai jaana jaawe hae. Jab Lombe ke factory technically successful rahaa, Italy ke raw silk ke supply ke kaat dewa gais rahaa, competition ke eliminate kare ke khaatir. Manufacturing ke promote kare ke khaatir, Crown models of Lombe's machinery khatir paisa diis rahaa, jiske [[Tower of London]] me dekhaawa gais rahaa.<ref>{{cite ODNB|id=75296|first=Richard L.|last=Hills|title=Cotchett, Thomas|author-link=Richard L. Hills}}</ref><ref>{{cite ODNB|id=47971|first=K. R.|last=Fairclough|title=Sorocold, George}}</ref>
==References==
{{reflist}}
[[Category:I]]
[[Category:Itihaas]]
c75zxq86p887746p4xqdfmyosav0jye
Sona
0
9422
336970
328932
2026-08-03T16:47:06Z
OutsideNormality
40867
/* Duusra websites */ remove spam ([[Special:Diff/272640/305498]])
336970
wikitext
text/x-wiki
[[file:Or Venezuela.jpg|thumb|A gold nugget, the name given to a piece of gold found in nature. This gold nugget is big.]]
'''Sona''' ek naram piyar [[metal]] hae jon ki hajaaro saal se [[jewelry]], aur [[paisa]] ke khatir kaam me lawa jaae hae. Sona ek [[chemical element]] hae jiske atomic number 79, [[atomic weight]] 199.96 a.m.u. aur [[symbol]] '''Au''' hae, jon ki [[Latin]] sabd ''aurum'' se aais hae.
== Duusra websites ==
{{commonscat|Gold}}
{{wiktionary}}
* [http://education.jlab.org/itselemental/ele079.html Atomic Properties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221183536/http://education.jlab.org/itselemental/ele079.html |date=2011-02-21 }}
* [http://www.goldinstitute.org/ Gold Institute]
{{Sci-stub}}
{{Periodic Table}}
<!-- interwiki -->
[[vibhag:Basic English 850 words]]
[[vibhag:Badalte dhaatu]]
8ne6y2nxgay61wy3lauwoi3o6ak1vse
Sylvia Kacal
0
51928
336976
326824
2026-08-04T02:21:21Z
InternetArchiveBot
26740
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
336976
wikitext
text/x-wiki
{{Non-hif language}}
'''Sylvia Kacal''' (nee greenavud; aprail 1939 - 24 aktoobar 2003) ek [[British]]-Trinidaadiyan sanrakshanavaadee, shikshak aur kala sanrakshak theen. Vah kairebiyan forest conservation esosieshan kee sansthaapak adhyaksh theen. Usne kaee sthaaneey paryaavaran kaarravaee samoohon ko khojane mein madad kee. vah trinidaad aur tobaigo pheeld nechuralists klab se bhee judee theen.<ref name=":0">{{Cite web|last=Hilton|first=Anne|date=2003-11-16|title=Sylvia Kacal an extraordinary life|url=https://archives.newsday.co.tt/2003/11/16/sylvia-kacal-an-extraordinary-life/|url-status=dead|access-date=2021-04-26|website=[[Trinidad and Tobago Newsday]] Archives|language=en-US|archive-date=2021-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426084600/https://archives.newsday.co.tt/2003/11/16/sylvia-kacal-an-extraordinary-life/}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=van Aardt-Buch|first=Detta|date=2004|title=In Memoriam: Sylvia Kacal|url=http://ttfnc.org/livworld/2004/Living%20World%202004.pdf|url-status=dead|journal=Living World|publisher=Trinidad and Tobago Field Naturalists’ Club|page=50|issn=1029-3299|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424102517/http://ttfnc.org/livworld/2004/Living%20World%202004.pdf|archive-date=24 April 2021|access-date=6 May 2022|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424102517/http://ttfnc.org/livworld/2004/Living%20World%202004.pdf}}</ref>
== Sakriyataavaad ==
Unhonne saathee pravaasee mahilaon kee madad kee. Unhonne 1966 mein british mahila klab kee sthaapana kee. unhonne paarivaarik vyavasaay, kaakal kee vudavarking mein bhee kaam kiya. Vah hiltan shoping aarked mein ek aart gailaree chalaatee theen. uinhonne nae kalaakaaron ka samarthan karane ke lie prasiddhi praapt kee. yah viliyam gordan ke saath tha. Sylvia Kacal ne 1982 mein shaastree mahaaraaj kee pahalee ekal pradarshanee ka aayojan kiya. giratee arthavyavastha ke kaaran 1980 ke dashak ke madhy mein gailaree band ho gaee. Haalaanki, vah trinidaad aur tobaigo kee kala sosaayatee kee sadasy banee raheen. vah pradarshaniyon ka aayojan karatee rahee. isamen aadim kala par ek raashtreey sangrahaalay pradarshanee shaamil hae. kaakal niyamit roop se trinidaad kaarnivaal utsavon mein bhaag lete the. kaakal aur unake pati ke do bete aur ek betee thee. 1977 mein donon ka talaak ho gaya. haalaanki, unhonne trinidaad mein rahane ka phaisala kiya aur apana vivaahit naam rakha. unhonne sent endrayooj skool mein ek shikshika ke roop mein kaam karana shuroo kiya. Sylvia Kacal pahalee baar apanee betee ko klab pheeld trip par le jaane ke lie trinidaad aur tobaigo pheeld nechuralists klab mein shaamil hueen. vah sthaaneey paudhon aur jaanavaron ke adhyayan mein klab ke kaam mein adhik shaamil ho gaee. kaakal ko bhee sanrakshan mein dilachaspee ho gaee. Unhonne aardrabhoomi ke lie sarakaaree samiti mein kaary kiya. Unhonne "1,000 pedon ka din" bhee aayojit kiya. unhonne sthaaneey khanikon kee paryaavaran-apamaanajanak prathaon ka virodh kiya. unhonne jangal jalaane ke khilaaph shaikshik kaaryakramon kee sthaapana kee. 1988 mein, kaakal, eedan shaind aur any sanrakshanavaadiyon ne kairebiyan van sanrakshan sangh (chfch) kee sthaapana kee. kaakal ne chaar saal tak isake pahale adhyaksh ke roop mein kaary kiya. kaakal ne sthaaneey prakrti sanrakshan sangathan sthaapit karane mein madad kee. unhonne in sangathanon ke beech behatar samanvay ke lie paryaavaran ke adhyakshon kee parishad (seeopeeee) kee sthaapana kee. unhonne trinidaad aur tobaigo gaarjiyan ke lie paryaavaraneey muddon ke baare mein jan jaagarookata badhaane ke lie saaptaahik "paryaavaran" kolam likha. 1995 mein, kaakal ne adhyaapan se sannyaas le liya. unhonne vest indeej vishvavidyaalay, kev hil, baarabaados se paryaavaran sansaadhan prabandhan mein apanee maastar digree shuroo kee. snaatak hone ke baad, kaakal paryaavaran pariyojanaon par poornakaalik kaam karane ke lie trinidaad laut aaya. unhonne vanyajeev sanrakshan vidheyak ka sah-masauda taiyaar kiya. vah chfch ke saath sakriy raheen. yah tab tha jab vishv baink ne desh ke lie ek raashtreey udyaan aur sanrakshit kshetron kee yojana vikasit karane ke lie chfch ko kameeshan kiya tha. anubandh kiya tha. is prakriya mein kaakal ne ek pramukh bhoomika nibhaee. isake baad unhonne viyatanaam aur shreelanka mein paryaavaran sangathanon ko salaah dene vaale vishv baink ka kaaryabhaar sambhaala. in kaaryon ne kaakal ko paaristhitik paryatan aur sanrakshan pariyojanaon ke saath paraamarsh anubandhon ke lie bolee lagaane mein madad kee, pahale tanjaaniya mein, phir (1999 ke baad) malaavee mein. vah 6-9 maheene ka kontraikt lengee. usane 1-2 maheene ke lie trinidaad ka daura kiya. vah ek aur anubandh karane ke lie laut aaee. unaka antim anubandh malaavee mein mulanje maunten kanjarveshan trast ke saath tha.<ref name=":0"/><ref name=":2"/><ref name="Gibbings">{{Cite web|last=Gibbings|first=Wesley|date=1997-06-04|title=RINIDAD AND TOBAGO: The Future Looks Bleak Say Environmentalists|url=http://www.ipsnews.net/1997/06/rinidad-and-tobago-the-future-looks-bleak-say-environmentalists/|url-status=live|access-date=2021-04-26|website=[[Inter Press Service]]}}</ref><ref name="Gibbings"/><ref name="Reddock 2003 312">{{Cite book|last=Reddock|first=Rhoda|url=https://www.worldcat.org/oclc/54778686|title=The Greenwood encyclopedia of women's issues worldwide|date=2003|publisher=Greenwood Press|isbn=0-313-32787-4|editor-last=Walter|editor-first=Lynn|volume=5|location=Westport, Conn.|pages=312|chapter=Trinidad and Tobago|oclc=54778686|author-link=Rhoda Reddock}}</ref><ref name="Reddock 2003 312"/>
== Sandarbh ==
{{Reflist}}
aw0x2lfe5i3zsm79bnilw0u1kiq187u
Sheikh Mohammad Al Nahyan
0
56761
336972
336075
2026-08-03T19:44:59Z
~2026-35653-59
40378
336972
wikitext
text/x-wiki
'''His Highness Sheikh Mohammad Bin Sultan Al Zayed Al Nahyan''' li UAE ke founder [[Zayed Al Nahyan|Sheikh Zayed]] ke bete hai aur [[Khalifa bin Sultan Al Zayed Al Nahyan|Sheikh Khalifa]] ke bhai hai. Term se phele defense minister aur Crown Prince the UAE ke. Li ke parivaar bada hai aur kai bache hai.
== References ==
UAE Space Related articles
== Related ==
Closed Raids
Countries with massive human rights violations
[[Narendra Modi]]
ISIS clinic warnings
[[vibhag:M]]
[[vibhag:A]]
[[vibhag:N]]
86s6euyg9dqrpowf4c5nbb12j8swp5f
336973
336972
2026-08-03T19:45:21Z
Morkoz
40509
Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-35653-59|~2026-35653-59]] ([[User talk:~2026-35653-59|talk]]) to last version by A09
336973
wikitext
text/x-wiki
'''His Highness Sheikh Mohammad Bin Sultan Al Zayed Al Nahyan''' li UAE ke founder [[Zayed Al Nahyan|Sheikh Zayed]] ke bete hai aur [[Khalifa bin Sultan Al Zayed Al Nahyan|Sheikh Khalifa]] ke bhai hai. Term se phele defense minister aur Crown Prince the UAE ke. Li ke parivaar bada hai aur kai bache hai.
== References ==
UAE Space Related articles
== Related ==
Closed Raids
Countries with massive human rights violations
[[Narendra Modi]]
[[vibhag:M]]
[[vibhag:A]]
[[vibhag:N]]
asjjlv9ywmpz613xvda4wrqre0l8t5y
336974
336973
2026-08-03T21:22:38Z
~2026-35653-59
40378
336974
wikitext
text/x-wiki
'''His Highness Sheikh Mohammad Bin Sultan Al Zayed Al Nahyan''' li UAE ke founder [[Zayed Al Nahyan|Sheikh Zayed]] ke bete hai aur [[Khalifa bin Sultan Al Zayed Al Nahyan|Sheikh Khalifa]] ke bhai hai. Term se phele defense minister aur Crown Prince the UAE ke. Li ke parivaar bada hai aur kai bache hai.
== References ==
UAE Space Related articles
== Related ==
Closed Raids
Countries with massive human rights violations
[[Narendra Modi]]
Airspace fraud
[[vibhag:M]]
[[vibhag:A]]
[[vibhag:N]]
mo7jeavudytptkywpy9zz8pjtkataod
336975
336974
2026-08-03T21:23:14Z
~2026-35653-59
40378
336975
wikitext
text/x-wiki
'''His Highness Sheikh Mohammad Bin Sultan Al Zayed Al Nahyan''' li UAE ke founder [[Zayed Al Nahyan|Sheikh Zayed]] ke bete hai aur [[Khalifa bin Sultan Al Zayed Al Nahyan|Sheikh Khalifa]] ke bhai hai. Term se phele defense minister aur Crown Prince the UAE ke. Li ke parivaar bada hai aur kai bache hai.
[[vibhag:M]]
[[vibhag:A]]
[[vibhag:N]]
78eio4b6cg7j1aya1jisu817gso471e
sadasya ke baat:.Khurshi
3
69371
336969
2026-08-03T15:26:50Z
New user message
12502
Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page
336969
wikitext
text/x-wiki
{{Template:Welcome|realName=|name=.Khurshi}}
-- [[sadasya:New user message|New user message]] ([[sadasya ke baat:New user message|talk]]) 15:26, 3 August 2026 (UTC)
p3rt0ry71jkzr2xp3yqvyuh68onwbom
sadasya ke baat:OutsideNormality
3
69372
336971
2026-08-03T16:47:07Z
New user message
12502
Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page
336971
wikitext
text/x-wiki
{{Template:Welcome|realName=|name=OutsideNormality}}
-- [[sadasya:New user message|New user message]] ([[sadasya ke baat:New user message|talk]]) 16:47, 3 August 2026 (UTC)
lutvkv5aiagcp821t3w994djo2jw8iw