Wikipedija
hsbwiki
https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Specialnje
Diskusija
Wužiwar
Diskusija z wužiwarjom
Wikipedija
Wikipedija diskusija
Dataja
Diskusija k dataji
MediaWiki
MediaWiki diskusija
Předłoha
Diskusija k předłoze
Pomoc
Pomoc diskusija
Kategorija
Diskusija ke kategoriji
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul diskusija
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
HTML5
0
15291
390985
380162
2026-05-15T15:50:07Z
InternetArchiveBot
21326
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
390985
wikitext
text/x-wiki
'''HTML5''' je hišće njewudate dalewuwiće woznamjenjenskeje rěče [[Hypertext Markup Language|HTML]] (aktualna: wersija 4.01).
== Nastaće ==
Prěni namjet za HTML5 bu najprjedy w srjedźišću lěta 2004 wot [[Web Hypertext Application Technology Working Group|WHATWG]] pod mjenom '''Web Applications 1.0''' wozjewjeny.
Na kóncu lěta 2006 je [[Tim Berners-Lee]] připowědźił, zo budźe nowa dźělowa skupina nastać, kotraž ma HTML dale wuwiwać.<ref>Tim Berners-Lees Blogeintrag „Reinvent HTML“ https://web.archive.org/web/20070609092703/http://dig.csail.mit.edu/breadcrumbs/node/166</ref> Z tym je so [[World Wide Web Consortium|W3C]] konkurencu w swójskim domje tworił, dokelž tu tež na HTML-podobnej rěči [[XHTML]] 2.0 dźěłaja, čisce XML-bazowany format zo by strony woznamjenił.
Mjez nowembrom 2006 a měrcom 2007 bu tohodla eksistowace dźělowe skupiny při [[World Wide Web Consortium|W3C]] přetworjene. Nowa HTML-dźělowa skupina ma rěč wuwić, kotrež so na klasiskej HTML-syntaksy orientuje, ale so tež móže jako XML-formulowanje wužiwa. Nimo toho matej rěčnej warianće jara podobne zwobraznjenje rěče w składźišću<!-- Speicherabbildung der Sprache--> zmóžnić (t.r. reprodukcija přez [[Document Object Model|DOM]]). Prawdźepodobnje sej su tu hižo z naćiskom [[Web Hypertext Application Technology Working Group|WHATWG]] z mysličku hrali, přetož tutón je tutu směrnicu k tutym časowym dypku hižo dopjelnił.
We wothłosowanju w meji 2007 su čłonojo HTML-dźěłoweje skupiny rozsudźili, zo so budźe specifikacija '''Web Applications 1.0''' [[Web Hypertext Application Technology Working Group|WHATWG]] jako startowy dypk k diskusiji a dalewuwiću wot [[Hypertext Markup Language|HTML]] wužiwać.<ref>Rezultat wothłosowanja wo prašenju hač WHATWG-naćiski (HTML 5 resp. Web Applications 1.0 a Web Forms 2.0) jako startowy dypk dźěłoweje skupiny ma słužić. http://www.w3.org/2002/09/wbs/40318/htmlbg/results</ref>
Dnja 22. januara 2008 je [[World Wide Web Consortium|W3C]] prěni working draft (dźěłowy naćisk) wot HTML5 wozjewjeny.<ref>Nowinska zdźělenka wo wozjewjenju prěnjeho HTML5-dźěłoweho naćiska. http://www.w3.org/2008/02/html5-pressrelease</ref> Dnja 10. junija 2008 sćěhowaše druhi dźěłowy naćisk, do kotryž bu prěni raz Web-Forms-2.0-specifikacija zwjazana; dnja 12. februara 2009 třeći; dnja 23. apryla štwórty.
Specifikacija sam na tym wobkedźbuje, zo wěste wotrězki su bóle dozrawjene hač druhe. Wot bóle zrałych nowowuwićow so někotre hižo w aktualnych wersijach wobhladowakow wobsahuja a so směja wuraznje wužiwać.<ref>WHATWG-wotmołwa na prašenju hdy HTML-5-features so směja wužiwać. https://web.archive.org/web/20170626235445/https://wiki.whatwg.org/wiki/FAQ#When_will_we_be_able_to_start_using_these_new_features.3F</ref>
== Cile ==
HTML5 so chce eksistowace specifikacije (HTML 4.01, XHTML 1.0 a DOM 2 HTML) narunać. Naćisk definuje tohodla tři rěčne formy: HTML5, XHTML 5 a DOM 5.
Při nastaću HTML-dźěłoweje skupiny bu postajene, kotre cile so maja a što specifikacija ma wobsahować.<ref>Zaměr w załoženskim dokumenće HTML-dźěłoweje skupiny. http://www.w3.org/2007/03/HTML-WG-charter#deliverables</ref> Krótki a njedospołny přehlad:
* Rěč kotraž so je z HTML 4.01 wuwiła.
** Tuta rěč so dyrbi jako klasiski HTML, jako XML-formulěrowanje a jako DOM-zwobraznjenje wužiwać.
** Za wariantu na bazy wot klasiskeho HTML ma nastroj za přepruwowanje na zmylki k dispoziciji stać.
** DOM-zwobraznjenje rěče dyrbi [[Programowanska tykačka|programowanske tykački]] k dynamiskemu dźěłu z tutej rěču wobsedźeć.
* Tykački za dźěło ze zwjazanymi multimedijowymi wobsahami
* atd.
Jako prěni zjawny dźěłowy naćisk je HTML-dźěłowa skupina mjeztym „[http://www.w3.org/TR/html-design-principles/ HTML Design Principles]“ (přetworjenske principy rěče) wozjewiła. Tute wobsahuja dalše cile a směrnicy, na zakładźe kotrychž so ma rozsudźić, hač so něšto stare polěpšić móže abo hač so něšto nowje wuwiwać ma. W poslednim padźe su směrnicy, što nowowuwiće dyrbi móc (na př. alternatiwny wobsah za multimedijowe objekty k dispoziciji stajić).
== Natwar ==
Aktualna HTML-wersija (4.01) bu w lěću 1997 k W3C-poručenju wuzwolena a definuje jenož rěč jako SGML-nałoženje. K HTML 4.01 so přidružli w poslednich lětach dalše poručenja, na př. [[Extensible Markup Language|XML]] a [[Document Object Model|DOM]].
HTML 4.01 bu z pomocu wot XML nowo formulěrowany, z kotrehož je XHTML 1.0 nastał. Wobej rěči wobsedźitej přisamom identiski wokabular. Nimo toho bu na DOM-bazy HTML-DOM specificěrowany, kotryž je dynamisku manipulaciju wot HTML-dokumentow dowolił.
Jako wuslědk tutych mnoholičbnych wozjewjenjow su tři specifikacije, kotrež so z HTML, XHTML a DOM zaběraja.
HTML 5 to změni. Aktualny naćisk njedefinuje jenož HTML 5 jako swójsku rěč, ale powšitkowny wokabular, kotryž je jako HTML, XHTML a jako DOM-zwobraznjenje wužitne.
Cil je, rozdźěle mjez wuraženjemi rěče pomjeńšić a lěpše zhromadne dźěło komponentow docpěć.
<!-- njezrozumliwe === HTML5 ===
HTML je hač do wersije 4.01 [[Standard Generalized Markup Language|SGML]]-wužiće, ale disponuja sam moderne wobhladowaki nad žadne „woprawdźite“ SGML-parsery, ale jenož nad HTML- resp. tag-soup-parsery. Tohodla so njemóžeja wěste syntaktiske SGML-prawidła w HTML nałožić. Nimo toho maja wobhladowaki rozdźělne nahlady, kak HTML-parser funguje.
HTML5 spyta dlěje na SGML njebazować; město toho definuje so swójska HTML-syntaksa definuje, kotrež so drje na klasiskim, SGML-inspirowanym HTML orientuje, ale tež wobłuki <!--Bereiche--> kaž wothladanje zmylkow znowa definować. Runje při tym spyta specifikacija, so na hižo eksistowacych implementěrowanjach wobhladowakow orientować, při čimž syntaksa wostanje wróćo kompatibelna. Tak budu wobhladowaki drje změny wotměć, při čimž da so rěč w rozdźělnych wobhladowakach<!--browserweit--> identisce předźěłać, ale tež dźensa hižo hodźa so wjele HTML-5-features znajmjeńša teoretisce (dokelž hišće njeimplementěrowane) wot aktualnych wobhladowakow předźěłać. -->
=== XHTML 5 ===
Specifikacija wot XHTML 1.0 dowoli pod wobkedźbowanjom někotrych prawidłow, dokumenty tuteje wersije z medijowym typom text/html rozposyłać. To je nuzne, zo bychu so XHTML-dokumenty tež wot wobhladowakow kaž Microsoft Internet Explorera a Lynx předźěłać hodźeli (wone so potom pak jako HTML předźěłaja).
W praksy eksistuja někotre rozdźěle mjez „woprawdźitym“ XHTML a tajkim XHTML, kotryž so jako text/html rozposyła. HTML5 so chce tute rozdźěle pomjeńšić zo by bjezproblemowy přechad mjez rěčnymi wariantami zmóžnił.
XHTML 5 je XML-format a podleži jako tajki prawidłam wo předźěłanju wot XML-dokumentow. Na tute nima HTML5-dźěłowa skupina žanu wliw, dokelž so kompromisy za HTML-formulěrowanje a DOM činja.
To woznamjeni na př., zo w XML dowolene sam začinjace wašnje pisanja prózdnych elementow w HTML5 budźe dowolene, hačrunjež po HTML 4.01 interpretowane je zmylk.
WHATWG je stronu z rozdźělemi mjez HTML5 a XHTML 5 wudźěłał. Hlej <ref>Rozdźěle mjez HTML 5 a XHTML 5 http://wiki.whatwg.org/wiki/HTML_vs._XHTML</ref>.
=== DOM 5 ===
<!--
Cyłkowna HTML-5-specifikacija je přez DOM-terminologiju geprägt.
-->
Wězo su nic wšě wužiwarscy agenća (zwobraznjenske programy, pytanske mašiny) DOM-kmane, HTML 5 definuje pak tež, kak so dyrbja tute programy zadźeržeć, jeli wone na HTML-5-dokumenty storka.
Dokumentowy objektowy model sam nazhoni tohorunja přiměrjenja a rozšěrjenja w specifikaciji.
Přichodnje maja wšě HTML-elementy (na rozdźěl wot XHTML-elementy nad žadyn mjenowy rum njedisponuja) XHTML-mjenowemu rumej (http://www.w3.org/1999/xhtml) słušeć.
=== Rěčny wobjim ===
HTML5 definuje mnoholičbne elementy a atributy, kotrež hodźa so jako jadro rěče wobhladować. Přirunajomne je tuto z HTML-4.01-wariantu ''strict''.
Specifikacija chce pak přichodnje tež definować, kak so maja starše elementy a atributy předźěłać. Přetož HTML-5-wobhladowak ma tež bjezproblemowy z hižo eksistowacymi websydłami trjebać móc, kotrež njebuchu z prawidłami tuteje rěče pisane.
To woznamjenja: njeschwalene elementy a atributy su to dale a njesmědźa so wužiwać. Jeli so bychu pak wužiwać, da by wobhladowak kaž wotmyslene předźěłać. Cyłe by přirunajomne z HTML-4.01-wariantu ''transitional''.
== Rozdźěle k HTML 4.01 ==
Dotal wočakujomne rozdźěle su:
=== Strukturowace elementy ===
;article
:article-element wobda njewotwisny wotrězk, kotryž pak w konteksće k prjedownikowym elementam steji. Z tym su na př. powěsćowe nastawki, blogowe abo forumowe zapiski měnjene.
;aside
:Woznamjeni wobsah, kotryž so tematisce k wobdawacemu wobsahej hodźi, ale nic direktnje k tomu słuša. Politiski powěsćowy tekst by w aside-elemenće prěčne wotkazy k podobnym powěsćam wobsahować móhł.
;dialog
:Specielnje za dialogy zawjedźeny element.
;figure
:figure-element dowoli, wěsty medium (na př. wobrazy, wideja atd.) z wobrazowym podpisom wuhotować.
;footer
:footer-element definuje spódnju linku za aktualny wotrězk (na př. w article-elemenće) a da na př. informaciju wo awtorje abo wudźěłanskim času teksta.
;header
:header-element definuje hłowny wobłuk za aktualny wotrězk (na př. w section-elemenće). Nimo nadpisa móže tež dalše informacije, na př. wersijowe daty wobsahować.
;nav
:Tutón element wobda nawigaciski wobłuk. Z tym su nic jenož wotkazy k druhim stronam websydła měnjene, ale na př. tež wotkazy kotrež na wotrězki znutřka dokumenta pokazuja (kaž we Wikipediji).
;section
:section-element grupěruje tematisce zwisowacy wobsah a wobsedźi zwjetša hłowny a spódni wobłuk. Na zakładźe typiskeho websydła bychu přikłady za section-element předstajenski, powěsćowy a kontaktowy wobłuk.
=== Elementy za zwobraznjenje datow ===
;audio, video
:Audijowe a widejowe dataje so maja přichodnje z tutymi elementami wjazać. HTML5 staji k tutym elementam někotre tykačka hotowe, na př. zo by předstajenje<!--Wiedergabe--> wodźić móhł.
;embed
:Z embed-elementom so maja nałoženja a interaktiwne wobsahi zasadźić. Element je standardowanje dotal proprietarneho elementa.
;mark
:mark-element zwobrazuje wuzběhnjeny tekst. To njeje k zaměnjenju z akcentowanymi tekstami. Město toho dźe tu na př. wo tekst, kotryž wot pytanskeje mašiny bu namakany a bu widźomnje markěrowany, tak zo da so skoku wot wužiwarjow a jich zwobrazowanskich programow namakać.
;meter
:meter-element podźěl swojemu maksimumej napřećo staji. Móžeja wužiwać tutón element na př. zo by pokazowali, kak dobry je pytanski rezultat přirunajo z pytanskim słowom, kak dobry bu hódnoćeny produkt přirunajo z najlěpšim hódnoćenjom atd.
;source
:Z tutym elementom hodźa so za medijowy element rozdźělne žórła podać, z kotrychž zwobrazowanski program přihódne wupyta.
;time
:time-element so wužiwa, zo by časowe podaća wuznamjenił a časowe podaća z metadaty wuhotował, tak zo móže wobhladowak z tym na př. interaktiwny kalender napłodźić.
=== Nałoženske elementy ===
;canvas
:canvas-element płodźi rysowanski powjerch na kotrymž hodźi so z pomocu DOM-metodow rysować. Specifikacija přewidźi jenož dwudimensionalny rysowanski powjerch, wuchadźi pak wot toho, zo so bychu přichodnje tež třidimensionalne konteksty zawjesć móhli.
;progress
:progress-element reprodukuje postup wěsteho nadawka. Element so tež z DOM wodźi. Nałoženske přikłady su na př. postup při wjacestronskim naprašowanju.
=== Formulary ===
WHATWG a W3C dźěłaja hromadźe na dalšej specifikaciji, mjenowana '''Web Forms 2.0''', kotraž ma z HTML znate formulary rozšěrić. Tuta specifikacija je hižo jara dozrawjena a so ma do HTML-5-specifikacije zasadźić, jeli tuta tež je bóle zrała. Web Forms 2.0 přinjese na př. tute nowe features:
* Nowe inputowe typy, na př. za e-mejlki, internetowe adresy, časowe podaća atd., tak zo hodźa so tute wot wobhladowaka pruwować.
* Inputowe pola hodźa so jako nuzne polo definować
* Inputowe templaty hodźa so wudźěłać a dynamisce přidać (na př. zo by so skazanski formular wo móžne zapiski rozšěrił).
* Datowe lisćiny, na př. zo by přestajomny kontrolowy objekt płodźił z kotrymž so móže na př. sylnosć zwuka audio abo video-elementa postajić.
<!--* Klärung wie [[Cascading Style Sheets|CSS]]-Eigenschaften sich auf Formularelemente auswirken.
-->
=== Znowa definowane elementy ===
WHATWGej je jasnje, zo wěste elementy, kotrež jenož prezentaciju słuža, njemóžeja so wjace wobeńć. Tohodla buchu tute elementy znowa definowane, zo by jich nałoženju wotpowědowali a jich mysl wšěm wužiwarjam spřistupnili.
;i
:Prjedy płodźeše element kursiwny tekst. Nětko so maja z tym teksty woznamjenić, kotrež so zwučenje kursiwnje pisaja, na př. tekst w druhim hłosowym abo rozpołoženskim połoženju, mysle, mjena łódźow atd.
;b
:Prjedy formatowaše element tekst jako tučny. Nětko so ma z tym tekst woznamjenić, kotryž so ma drje stilistisce wuzběhnyć, ale žane wažniši wuznam nima ahč zbytk teksta, na př. klučowe słowa, produktowe mjena atd.
;em
:Tutón element dale tekst woznamjeni, kotryž so ma akcentować. Akcentowanje so zesylni nětko tola, jeli tutón element so do sebje přetyzkuje<!--verschachtelt wird-->.
;hr
:Słužiše najprjedy płodźenju dźělaceje linije. Nětko symbolizuje tuta dźělaca linija tematiski łamanje <!--Umbruch--> mjez wotstawkami.
;small
:Prjedy bu z tym tekst mjeńšo hač normalnje formatowany. Nětko so ma małko ćišćane <!--Kleingedrucktes--> z tym woznamjenić, na př. pokazki na awtorske prawo, njelěpšiny <!--durch Sternchenreferenzierung-->, prawowe wobmjezowanja.
;strong
:Prjedy woznamjenješe tute woznamjenjenje sylne akcentowanje. Tute so nětko wot přetyzkowanych <!--verschachtelten -->em-elementow přezwa. strong-element woznamjeni nětko wulku wažnosć.
=== Zaso dowolene elementy ===
Atribut <code>start</code> ol-elementa a atribut <code>value</code> li-elementa stej nětko zaso dźěl jadra rěče <!--Kernsprache-->, dokelž njejsu wot prezentacionelneje přirody.
=== Nowe DOM-metody ===
Nimo metodow za wodźenje wot audio- a video-elementow bu tež nowa metoda z mjenom getElementsByClassName přidata. Tuta metoda namaka wšě elementy w dokumenće, kotrež jako klasa argumentowe mjeno wobsedźa (při tym su tež wjacore klasowe podaća móžne). Wona so hižo wot někotrych skriptowych bibliotekow k dispoziciji staji, ale we wobhladowaku implementowana wersija by móhła nadawk zwjetša spěšnišo a bóle eficientnje wukonjeć.
=== Wotstronjene elementy a atributy ===
Sćěhowace elementy buchu wotstronjene:
* acronym
** Město toho so ma jenož dale abbr-element za skrótšenki wužiwać, dokelž je bóle powšitkowny a acronym-element móže jeničce runje tak małko wjelestronski akronymy reprodukować<!--wiedergeben-->.
* big
* tt
Tež někotre atributy buchu wotstronjene. Sylnje bu kritizowane w tutym nastupanju falowanje atributow <code>summary</code> <code>header</code>-elementa a <code>axis</code>, kotrež maja tabele bóle přistupne činić. Dokelž specifikacija pak hišće je naćisk, je njejasnje, hač so tute atributy hišće přidawaja.
W XHTML 5 ([[Internet Media Type|Mime-Type]] ''application/xhtml+xml'' ) njeje <code>noscript</code>-element wjace dowoleny, dokelž elementowy model njeje z XML-předźěłanskimi prawidłami zjednoćomny. W HTML 5 (Mime-Type ''text/html'') je <code>noscript</code> dale dowoleny.<ref>Noscript-element w specifikaciji [http://www.w3.org/TR/html5/semantics.html#the-noscript-element No-Scriptelement w specifikaciji]</ref>
== Nóžki ==
<references/>
== Wotkazy ==
* [http://www.w3.org/html/wg/html5/ Aktualny naćisk HTML5-specifikacije w jednostronskej W3C-wersiji] {{ref-en}}
* [http://www.whatwg.org/specs/web-apps/current-work/multipage/ Aktualny naćisk wot HTML5 w wjacestronskej WHATWG-warianće] {{ref-en}}
* [http://www.whatwg.org/specs/web-forms/current-work/ Web-Forms-2.0-specifikacija při WHATWG] {{ref-en}}
* [http://www.w3.org/TR/html5/forms.html#forms Web Forms 2.0 při W3C] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20090428070517/http://www.xhtml.com/de/future/x-html-5-versus-xhtml-2/ Přirunanje wot HTML5 a XHTML 2.0]
* [http://lists.w3.org/Archives/Public/www-html/2007Jun/0008.html Satiriska E-Mail] wo času po dospołnjenja wot HTML5 {{ref-en}}.
{{Nawigaciska lajsta W3C-standardy}}
{{DEFAULTSORT:Html5}}
<!--[[Kategorie:IT-Standard]]
[[Kategorija:World Wide Web]]
[[Kategorie:Webanwendung]]-->
<!--[[Kategorija:Datenformat]]
[[Kategorie:Web-Entwicklung]]-->
[[Kategorija:Woznamjenjenske rěče]]
[[Kategorija:HTML]]
6aj1d6ggseyoywgscrholcx229az45e
Rafael Correa
0
19666
390988
384270
2026-05-15T23:31:52Z
InternetArchiveBot
21326
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
390988
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik politikar
| Mjeno = Rafael Correa
| titul1=43. prezident [[Ekwador]]a
| wot1=20. januara 2007
| hač1=24. meje 2017
| naměstnik1=
| předchadnik1=Alfredo Palacio
| naslědnik1=[[Lenín Moreno]]
| titul2=
| wot2=
| hač2=
| naměstnik2=
| předchadnik2=
| naslědnik2=
| wobraz=
| Wopisanje =
| datum narodźenja = {{Narodniny a staroba|1963|4|6|df=haj}}
| ródne město =
| datum zemrěća =
| městno zemrěća =
| bydlišćo = Guayaquil
| dźěło=
| strona=Alianza PAIS
| mandźelska=
| nabožina=
| podpis=
}}
'''Rafael Correa''' (* [[6. apryla]] [[1963]] w [[Guayaquil]]u) je [[Ekwador|ekwadorski]] socialistiski politikar a wot 15. januara 2007 z 43. prezidentom južnoameriskeho kraja.
== Wotkaz ==
{{commonscat|Rafael Correa}}
* [https://web.archive.org/web/20090429085831/http://revolucionciudadana.com.ec/ Red Social de la Revolución Ciudadana] (španisce)
{{DEFAULTSORT:Correa, Rafael}}
[[Kategorija:Muž]]
[[Kategorija:Ekwadorčan]]
[[Kategorija:Statny prezident]]
[[Kategorija:Politikar (21. lětstotk)]]
[[Kategorija:Rodź. 1963]]
oge8v1l2se8tappvan6w5ji50y9nb9p
21. decembra
0
20849
390981
377816
2026-05-15T14:39:55Z
J budissin
7
/* 1951–2000 */
390981
wikitext
text/x-wiki
{{Protyčne łopjeno decembra}}
'''21. decembra''' abo '''21. hodownika''' je 355. dźeń [[Gregorianiska protyka|gregorianiskeje protyki]] (356. w [[Přestupne lěto|přestupnych lětach]]), tuž wostawa hišće dźesać dnjow hač do kónca lěta. 21. decembra je dźeń [[zymski zawrót słónca|zymskeho zawróta słónca]]. Na sewjernej połkupje započnje so [[zyma]].
== Podawki ==
* [[1958]]: [[Charles de Gaulle]] wuzwoli so za prěnjeho prezidenta pjateje francoskeje republiki.
== Narodniny ==
=== Do 19. lětstotka ===
* [[1118]]: [[Thomas Becket]] – jendźelski lordkancler a arcybiskop
* [[1336]]: [[Bałcar z Durinskeje]] – Mišnjanski markhrabja, krajny hrabja Durinskeje
* [[1401]]: [[Masaccio]] – italski moler
* [[1511]]: [[Erasmus Ebner]] – němski diplomat, wučenc a statnik
* [[1537]]: [[Jan III. (Šwedska)|Jan III.]] – šwedski kral
* [[1540]]: [[Thomas Schweicker]] – bjezručny wuměłstwowy pisar
* [[1550]]: [[Ägidius Hunnius der Ältere]] – němski teologa
* [[1651]]: [[Dimitri Tuptalo]] – ruski metropolit
* [[1672]]: [[Benjamin Schmolck]] – němski kěrlušer
* [[1672]]: [[Johann Christoph Schwedler]] – němski teologa a kěrlušer
* [[1696]]: [[Johann Thomas von Quentel]] – měšnik a tachantski knjez w Kölnje
* [[1728]]: [[Hermann Friedrich Raupach]] – němski komponist
* [[1734]]: [[Manuel do Nascimento]] – portugalski lyrikar a rjadnik
* [[1748]]: [[Ludwig Christoph Heinrich Hölty]] – němski ludowy basnik
* [[1751]]: [[Konrad Wilhelm Ledderhose]] – němski jurist
* [[1753]]: '''[[Jan Bohumił Junghänel]]''' – serbski farar, składnostny basnik a ludowědnik
* [[1762]]: [[Friedrich Karl Gottlob Hirsching]] – němski uniwersalny wučenc a leksikograf
* [[1764]]: [[John Parker Boyd]] – US-ameriski mytnik a general
* [[1767]]: [[Christian Jakob Salice-Contessa]] – šleski komunalny politikar a romantiski spisowaćel
* [[1773]]: [[Robert Brown (šotiski botanikar)|Robert Brown]] – šotiski botanikar
* [[1783]]: [[Charles Murray Cathcart, 2. Earl Cathcart]] – britiski general
* [[1795]]: [[Leopold von Ranke]] – němski stawiznar
* [[1799]]: [[David Don]] – britiski botanikar
=== 19. lětstotk ===
* [[1802]]: '''[[Jan Mjerwa]]''' – serbski farar, regionalny slědźer a publicist
* [[1804]]: [[Benjamin Disraeli]] – britiski premierminister a spisowaćel romanow
* [[1805]]: [[Thomas Graham (chemikar)|Thomas Graham]] – britiski chemikar
* [[1810]]: [[Johann Christian Konrad von Hofmann]] – němski protestantiski teologa
* [[1813]]: [[Philipp Galen]] – němski spisowaćel a lěkar
* [[1815]]: [[Christian Friedrich Budenberg]] – němski předewzaćel
* [[1815]]: [[Thomas Couture]] – francoski moler
* [[1823]]: [[Jean-Henri Fabre]] – francoski insektowědnik a awtor
* [[1824]]: [[Jenny Bürde-Ney]] – němska spěwarka
* [[1826]]: [[Tomás León]] – mexiski komponist a pianist
* [[1833]]: [[Walther Franz Georg Bronsart von Schellendorff]] – pruski general a wójnski minister
* [[1834]]: [[Adolf von Sonnenthal]] – awstrisko-madźarski dźiwadźelnik
* [[1838]]: [[Wilhelm Maurenbrecher]] – němski stawiznar
* [[1843]]: [[Charles Phelps Taft]] – US-ameriski politikar
* [[1846]]: [[Hermann Ahlwardt]] – němski wučer na ludowej šuli a antisemitiski agitator
* [[1847]]: [[John Rouse Merriott Chard]] – britiski oficěr
* [[1850]]: [[Zdeněk Fibich]] – čěski komponist
* [[1850]]: [[Francesco Ragonesi]] – vatikanski diplomat a kurijowy kardinal
* [[1853]]: [[Isolde Kurz]] – němska spisowaćelka
* [[1857]]: '''[[Marko Smoler]]''' – serbski redaktor Serbskich Nowin, narodny prócowar, syn Jana Arnošta Smolerja
* [[1861]]: [[Karl August Lingner]] – němski předewzaćel a filantrop
* [[1862]]: '''[[Jurij Šewčik (1862)|Jurij Šewčik]]''' – serbski wučer a towarstwowy prócowar
* [[1865]]: [[Georg Deycke]] – němski lěkar
* [[1866]]: [[Maud Gonne]] – irska rewolucionarka
* [[1866]]: [[Rudolf von Tavel]] – šwicarski žurnalist a awtor
* [[1868]]: [[Hans Wacker]] – němski moler
* [[1871]]: [[Charles Galloway]] – US-ameriski komponist
* [[1873]]: [[Blagoje Bersa]] – chorwatski komponist
* [[1873]]: [[Josip Ipavec]] – słowjenski komponist
* [[1874]]: [[Tadeusz Boy-Żeleński]] – pólski basnik a literarny přełožowar
* [[1876]]: [[Karl Mensing]] – němski jurist
* [[1878]]: [[Jan Łukasiewicz]] – pólski filozof, matematikar a logikar
* [[1884]]: [[Camillo Ugi]] – němski kopar
* [[1885]]: [[Erich Friderici]] – němski general infanterije
* [[1885]]: [[Hermann Heimerich]] – němski politikar
* [[1886]]: [[Fritz Baumgarten (kopar)|Fritz Baumgarten]] – němski kopar
* [[1886]]: [[Hermann Kees]] – němski egyptologa
* [[1889]]: [[Sewall Wright]] – US-ameriski biologa a genetikar
* [[1890]]: [[Hermann Joseph Muller]] – US-ameriski biologa a genetikar, nošer Nobeloweho myta
* [[1890]]: [[Mikalaj Aladau]] – běłoruski komponist
* [[1891]]: [[Philipp Etter]] – šwicarski politikar
* [[1896]]: [[Konstantin Konstantinowič Rokossowskij]] – maršal Sowjetskeho zwjazka a Pólskeje († [[1968]])
* [[1891]]: [[Walter Schmidt (duchowny)|Walter Schmidt]] – němski duchowny, zdónkowy japoštoł Nowojapoštołskeje cyrkwje
[[Dataja:Rebecca West.jpg|thumb|120px|Rebecca West (* 1892)]]
* [[1892]]: [[Rebecca West]] – britiska spisowaćelka a žurnalistka
* [[1893]]: [[Anton Dietzenschmidt]] – němski dramatikar
* [[1894]]: [[Walter Hahm]] – němski general
* [[1895]]: [[Hermann Stopperich]] – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* [[1896]]: [[Leroy Robertson]] – US-ameriski komponist
* [[1896]]: [[Konstantin Konstantinowič Rokosowski]] – sowjetski a pólski maršal
* [[1898]]: [[Helmut Stellrecht]] – němski politikar a spisowaćel w času nacionalsocializma
* [[1900]]: [[Immanuel Baumann]] – besarabsko-němski duchowny
* [[1900]]: [[Marinus van der Goes van Naters]] – nižozemski politikar
* [[1900]]: [[Oda Schaefer]] – němska spisowaćelka
=== 20. lětstotk ===
==== 1901–1950 ====
* [[1902]]: [[Peetie Wheatstraw]] – US-ameriski bluesowy hudźbnik
[[Dataja:Schwerin Urlich-Wilhelm mit 24 Jahren (Okt. 1927).jpg|thumb|120px|Ulrich-Wilhelm Graf von Schwerin von Schwanenfeld (* 1927)]]
* [[1902]]: [[Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld]] – němski oficěr a spjećowar
* [[1904]]: [[Jean René Bazaine]] – francoski moler
* [[1904]]: [[Erling Sivertsen]] – norwegski rakowinowy slědźer a coologa
* [[1905]]: [[Bernhard Ahrens]] – němski politikar, čłon krajneho sejma
* [[1906]]: [[Georg Knepler]] – němski hudźbnowědnik
* [[1909]]: [[Erich Arp]] – němski politikar, čłon krajneho sejma, krajny minister
* [[1909]]: [[George Ball]] – US-ameriski jurist, politikar a diplomat
* [[1909]]: [[Hermann Heemsoth]] – němski šachownik
* [[1909]]: [[Pi Scheffer]] – nižozemski komponist a dirigent
* [[1911]]: [[Paul Burkhard (komponist)|Paul Burkhard]] – šwicarski komponist
* [[1912]]: [[Walter Krause (politikar)|Walter Krause]] – němski politikar, čłon krajneho sejma, krajny minister
* [[1913]]: [[Heinz Conrads]] – awstriski dźiwadźelnik
* [[1913]]: [[Andor Foldes]] – US-ameriski pianist
[[Dataja:Bundesarchiv B 145 Bild-F062164-0004, Bonn, Heinrich Böll.jpg|thumb|120px|Heinrich Böll (* 1981)]]
* [[1917]]: [[Heinrich Böll]] – němski spisowaćel, nošer Nobeloweho myta
* [[1917]]: [[Ivor Dean]] – britiski dźiwadźelnik
* [[1918]]: [[Kurt Waldheim]] – awstriski zwjazkowy prezident
* [[1919]]: [[Ivan Blatný]] – čěski basnik a spisowaćel
* [[1919]]: [[Ove Sprogøe]] – danski dźiwadźelnik
* [[1921]]: [[Heinrich Adameck]] – němski funkcionar w NDR
* [[1921]]: [[Karl-Günther Bechem]] – němski wubědźowar
* [[1921]]: [[Paul Falk (krasnosmykar)|Paul Falk]] – němski krasnosmykar
* [[1921]]: [[Ogawa Kunio]] – japanski spisowaćel
* [[1921]]: [[Augusto Monterroso]] – guatemalski spisowaćel a diplomat
* [[1925]]: [[Billy Emerson]] – US-ameriski keyboarder
* [[1925]]: [[Otto Schlecht]] – němski statny sekretar
* [[1926]]: [[Herbert Ehrenberg]] – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma, zwjazkowy minister
* [[1926]]: [[Freddie Hart]] – US-ameriski hudźbnik
* [[1930]]: [[Wolfgang Pietzsch]] – němski šachownik
* [[1930]]: [[Kalevi Sorsa]] – finski statnik a premierminister
* [[1931]]: [[Julia Gschnitzer]] – awstriska dźiwadźelnica
* [[1931]]: [[Redha Malek]] – algeriski premierminister
* [[1931]]: [[Tadeusz Styczeń]] – pólski teologa
* [[1932]]: [[Hinrich Lehmann-Grube]] – němski komunalny politikar, Lipšćanski wyši měšćanosta
* [[1934]]: [[Hank Crawford|Bennie Ross Crawford]] – US-ameriski altsaksofonist
* [[1935]]: [[John G. Avildsen]] – US-ameriski filmowy režiser
* [[1935]]: [[Lorenzo Bandini]] – italski wubědźowar
* [[1936]]: [[Hershel W. Gober]] – US-ameriski politikar
* [[1937]]: [[Jane Fonda]] – US-ameriska filmowa hrajerka
* [[1937]]: [[David Levy (politikar)|David Levy]] – israelski politikar
* [[1938]]: [[Felix Huby]] – němski awtor wjertnych knihow
[[Dataja:Zappa.jpg|thumb|120px|Frank Zappa (* 1940)]]
* [[1940]]: [[Frank Zappa]] – US-ameriski hudźbnik a komponist
* [[1941]]: [[Klaus-Jürgen Hedrich]] – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* [[1941]]: [[John Hicks (pianist)|John Hicks]] – US-ameriski jazzowy pianist
* [[1941]]: [[Christine Spielberg]] – němska lochkoatletka
* [[1942]]: [[Uwe Dick]] – němski spisowaćel
* [[1942]]: [[Hu Jintao]] – chinski statny prezident
* [[1942]]: [[Reinhard Mey]] – němski spěwotwórc
* [[1942]]: [[Peter Propping]] – němski humanogenetikar
* [[1942]]: [[Manfred Such]] – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* [[1942]]: [[Carla Thomas]] – US-ameriska soulowa spěwarka
* [[1943]]: [[Albert Lee]] – britiski hudźbnik a spěwar
* [[1943]]: [[Jack Nance]] – US-ameriski dźiwadźelnik
* [[1943]]: [[Petra Pascal]] – němska spěwarka
* [[1944]]: [[Werner Busch]] – němski wuměłstwowy stawiznar
* [[1945]]: [[Dietmar Mues]] – němski dźiwadźelnik, rěčnik a spisowaćel
* [[1946]]: [[Carl Wilson]] – US-ameriski hudźbnik, spěwar a spěwotwórc
* [[1947]]: [[Christian Bienert]] – němski rozhłosowy moderator
* [[1947]]: [[Paco de Lucía]] – španiski gitarist a wulkomišter flamenco-gitary
* [[1948]]: [[Samuel L. Jackson]] – US-ameriski dźiwadźelnik
* [[1948]]: [[Willi Resetarits]] – hrodowskochorwatski hudźbnik a wojowar za čłowjeske prawa
* [[1949]]: [[Gottfried Böttger]] – němski pianist
* [[1949]]: [[Thomas Sankara]] – burkinski politikar
* [[1949]]: [[Marilyn Scott]] – US-ameriska jazzowa spěwarka
* [[1950]]: [[Jeffrey Katzenberg]] – US-ameriski filmowy producent
* [[1950]]: [[Thomas Hürlimann]] – šwicarski spisowaćel
==== 1951–2000 ====
* [[1953]]: [[András Schiff]] – madźarski pianist
* [[1953]]: [[Betty Wright]] – US-ameriska soulowa spěwarka
* [[1954]]: [[Chris Evert]] – US-ameriska tennisowa hrajerka
* [[1955]]: [[Jane Kaczmarek]] – US-ameriska dźiwadźelnica
* [[1955]]: [[Ute Christensen]] – němska dźiwadźelnica
* [[1955]]: [[Garegin Nžde]] – armenski politikar, filozof a nacionalist
* [[1956]]: [[Roc LaFortune]] – kanadiski dźiwadźelnik
* [[1956]]: [[Lee Roy Parnell]] – US-ameriski countryjowy spěwar a spěwydźěłar
* [[1958]]: [[Jürgen Domian]] – němski moderator
* [[1958]]: [[Tamara Bykowa]] – ruska lochkoatletka
* [[1958]]: [[Rolf Lappert]] – šwicarski spisowaćel
* [[1959]]: [[Florence Griffith-Joyner]] – US-ameriska lochkoatletka a olympiska dobyćerka
* [[1959]]: [[Sergio Rubini]] – italski dźiwadźelnik
* [[1959]]: [[Michael Spindelegger]] – awstriski politikar
* [[1961]]: [[Markus Anton Huber]] – awstriski wuměłc
* [[1963]]: [[Patricia Lips]] – němska politikarka, čłonka zwjazkoweho sejma
* [[1964]]: [[Fabiana Udenio]] – argentinska dźiwadźelnica
* [[1965]]: [[Anke Engelke]] – němska komikarka a filmowa hrajerka
* [[1965]]: [[Cem Özdemir]] – němski politikar Zwjazka 90/Zelenych, zwjazkowy minister, ministerski prezident Badensko-Württembergskeje
* [[1966]]: [[Kiefer Sutherland]] – kanadiski dźiwadźelnik
* [[1967]]: [[Micheil Saakaschwili]] – georgiski statny prezident
* [[1969]]: [[Julie Delpy]] – francoska dźiwadźelnica
* [[1970]]: [[Stefan Lövgren]] – šwedski mjetar
* [[1971]]: [[Harri Ylönen]] – finski kopar
* [[1973]]: [[Matías Almeyda]] – argentinski kopar
* [[1975]]: [[Ricard Imbernon|Ricard Imbernon Rios]] – andorraski kopar
* [[1975]]: [[Javier Martín Sánchez|Francisco Javier Martín Sánchez]] – andorraski kopar
* [[1977]]: [[Klodian Duro]] – albanski kopar
* [[1977]]: [[Emmanuel Macron]] – francoski politikar a statny prezident
* [[1978]]: [[Alexander Wolf (biatlet)|Alexander Wolf]] – němski biatlet
* [[1979]]: [[Obaidulla Karimi]] – afghanski kopar
* [[1980]]: [[Ricardo Mello]] – brazilski tennisowy hrajer
* [[1981]]: [[Cristian Zaccardo]] – italski kopar
* [[1982]]: [[Primo (wrestler)|Edwin Carlos Colón]] – puertorikoski wrestler
* [[1984]]: [[Peter Chrappan]] – słowakski kopar
* [[1984]]: [[Michael McDowell]] – US-ameriski wubědźowar
* [[1984]]: [[Myvanwy Ella Penny]] – němsko-britiska wiolinistka
* [[1985]]: [[Matthew Mbuta]] – kamerunski kopar
* [[1986]]: [[Mandy-Marie Mahrenholz]] – němska dźiwadźelnica
* [[1989]]: [[Shōhei Tochimoto]] – japanski sněhakowy skakar
* [[1996]]: [[Kaitlyn Dever]] – US-ameriska dźiwadźelnica
== Wumrěće ==
=== Do 19. lětstotka ===
[[Dataja:Andrea del Castagno Giovanni Boccaccio c 1450.jpg|thumb|120px|Giovanni Boccaccio († 1375)]]
* {{0}}{{0}}[[69]]: [[Gnaeus Caecilius Simplex]] – romski politikar
* {{0}}[[882]]: [[Hinkmar z Reimsa]] – cyrkwinski wjerch Frankowskeho mócnarstwa
* [[1282]]: [[Jon Raude]] – arcybiskop Norwegskeje
* [[1375]]: [[Giovanni Boccaccio]] – italski spisowaćel
* [[1549]]: [[Marhata z Angoulême]] – kralowna wot Navarry, basnica a diplomatka
* [[1597]]: [[Petrus Canisius]] – němski teologa a cyrkwinski wučer, přećiwny reformator
* [[1660]]: [[Johann Bellin]] – němski rěčespytnik
* [[1712]]: [[Jan Václav Vratislav z Mitrovic]] – čěski kancler
* [[1777]]: [[Anton Cajetan Adlgasser]] – němski komponist
=== 19. lětstotk ===
* [[1811]]: [[Johanne Friederike Lohmann]] – němska spisowaćelka
* [[1824]]: [[James Parkinson]] – britiski medicinar
* [[1832]]: [[Johann Friedrich Pierer]] – němski medicinar a leksikograf
* [[1834]]: [[Erduin Julius Koch]] – němski literarny stawiznar
* [[1839]]: [[Andreas Dung-Lac]] – vietnamski katolski měšnik a martrar
* [[1840]]: [[Johannes Herzog]] – šwicarski politikar a předewzaćel
* [[1840]]: [[Christian Rudolph Wilhelm Wiedemann]] – němski fyzikar, stawiznar, přirodowědnik a insektowědnik
* [[1844]]: [[Oluf de Schouboe]] – norwegski jurist a minister
* [[1845]]: [[Robert Henry Sale]] – britiski general
* [[1855]]: [[Christian Friedrich von Boeckh]] – badenski zastojnik a politikar
* [[1860]]: [[Peter Friedhofen]] – němski saznik a załožer rjada (''Barmherzige Brüder von Maria Hilf'')
* [[1863]]: [[Désiré Beaulieu]] – francoski komponist
* [[1869]]: [[Wilhelm Wackernagel]] – němski spisowaćel a germanist
* [[1871]]: [[Louise Aston]] – němska wojowarka za prawa žonow a spisowaćelka
* [[1880]]: [[Amos T. Akerman]] – US-ameriski politikar
* [[1885]]: [[Eduard Hölzel]] – awstriski nakładnik
* [[1889]]: '''[[Křesćan Bohuwěr Pful]]''' – serbski gymnazialny profesor, rěčespytnik, słownikar a powědančkar
* [[1889]]: [[Friedrich August Quenstedt]] – němski geologa, paleontologa, mineraloga a kristalograf
* [[1899]]: [[Charles Lamoureux]] – francoski dirigent
=== 20. lětstotk ===
[[Dataja:TucholskyParis1928.jpg|thumb|120px|Kurt Tucholsky († 1935)]]
[[Dataja:FrankKellogg.jpg|thumb|120px|Frank Billings Kellog († 1937)]]
[[Dataja:Pattonphoto.jpg|thumb|120px|Gerorge S. Patton († 1945)]]
[[Dataja:Carl Van Vechten.jpg|thumb|120px|Carl van Vechten († 1964)]]
* [[1907]]: [[Klara Hitler]] – mać Adolfa Hitlera
* [[1918]]: [[Walter Hines Page]] – US-ameriski žurnalist, nakładnik a diplomat
* [[1919]]: [[Louis Diémer]] – francoski pianist a komponist
* [[1922]]: [[Emil Doepler]] – němski moler
* [[1935]]: [[Kurt Tucholsky]] – němski žurnalist a spisowaćel
* [[1937]]: [[Frank Billings Kellogg]] – US-ameriski jurist a diplomat, nošer Nobeloweho myta
* [[1940]]: [[F. Scott Fitzgerald]] – US-ameriski spisowaćel
* [[1942]]: [[Franz Boas]] – němsko-US-ameriski etnologa
* [[1942]]: [[Francis Bousquet]] – francoski komponist
* [[1945]]: [[George S. Patton]] – US-ameriski general
* [[1950]]: [[Konrad Graf von Preysing|Konrad von Preysing]] – němski teologa, biskop wot Eichstätta a Berlina
* [[1954]]: [[Reinhold Burger]] – němski inženjer, wunamakar termoski
* [[1958]]: [[Lion Feuchtwanger]] – němski spisowaćel
* [[1958]]: [[H. B. Warner]] – US-ameriski dźiwadźelnik
* [[1961]]: [[Hinrich Wilhelm Kopf]] – němski politikar, ministerski prezident Delnjeje Sakskeje
* [[1962]]: [[Gary Hocking]] – rhodeski motorski
* [[1964]]: [[Carl van Vechten]] – US-ameriski fotograf, spisowaćel
* [[1965]]: [[Claude Champagne]] – kanadiski komponist
* [[1965]]: [[Friedrich Jähne]] – němski inženjer a předewzaćel
* [[1966]]: [[Walter Fisch]] – němski politikar, čłon krajneho a zwjazkoweho sejma
* [[1968]]: [[Hugo Rahner]] – němski teologa
* [[1968]]: [[Vittorio Pozzo]] – italski kopanski trenar
* [[1974]]: [[Richard Long (dźiwadźelnik)|Richard Long]] – US-ameriski dźiwadźelnik
* [[1975]]: [[Jean Bertin]] – francoski inženjer a aeronawtikar
* [[1979]]: [[Michl Lang]] – němski dźiwadźelnik
* [[1979]]: [[Ermindo Onega]] – argentinski kopar
* [[1982]]: [[John Hargrave]] – britiski rysowar, awtor a politikar
* [[1983]]: [[Paul de Man]] – belgiski literarny teoretikar
* [[1987]]: [[Eugene Lukacs]] – US-ameriski matematikar
* [[1988]]: [[Gottfried Amann]] – němski lěsnistwowy wědomostnik
* [[1988]]: [[Nikolaas Tinbergen]] – nižozemski coologa, nošer Nobeloweho myta
* [[1989]]: [[Ján Cikker]] – słowakski komponist
* [[1990]]: [[Anne-Marie Barat]] – francoska pišćelerka
* [[1990]]: [[Iwan Ljudwigowič Knunjanc]] – sowjetski chemikar
* [[1990]]: [[Susi Weigel]] – awstriska ilustratorka dźěćacych knihow
* [[1992]]: [[Philip Farkas]] – US-ameriski hornist, sobuzałožer International Horn Society
* [[1992]]: [[Albert King]] – US-ameriski hudźbnik
* [[1992]]: [[Nathan Milstein]] – US-ameriski wiolinist
* [[1994]]: [[Audrey Sale-Barker]] – britiska sněhakowarka a pilotka
* [[1996]]: [[Christine Brückner]] – němska spisowaćelka
* [[1996]]: [[Carmelo Cappello]] – italski rězbar
* [[1997]]: [[Joseph Ahrens]] – němski komponist a pišćeler
* [[1997]]: [[Johnny Coles]] – US-ameriski jazzowy trubjer
* [[1998]]: [[Ernst-Günther Schenck]] – němski lěkar a SS-oficěr
=== 21. lětstotk ===
* [[2002]]: [[Giò Pomodoro]] – italski rězbar a architekt
* [[2003]]: [[Alfonso Prinz zu Hohenlohe]] – němski zemjan
* [[2004]]: [[Lennart Bernadotte]] – šwedski zemjan
* [[2004]]: [[Roland Ploeger]] – němski komponist
* [[2005]]: [[Martin Herbst]] – němski wutrobowy chirurg
* [[2006]]: [[Saparmurat Nijazow]] – turkmenski prezident
* [[2006]]: [[Philippa Pearce]] – britiska awtorka dźěćacych knihow
* [[2007]]: [[Hans Imhoff]] – němski šokoladowy fabrikant
* [[2008]]: [[Dale Wasserman]] – US-ameriski spisowaćel
* [[2010]]: [[Enzo Bearzot]] – italski kopar a trenar
* [[2011]]: [[Gerd Deutschmann (dźiwadźelnik)|Gerd Deutschmann]] – němski dźiwadźelnik
* [[2011]]: [[Jürgen Hentsch]] – němski dźiwadźelnik
* [[2011]]: [[Werner Otto (předewzaćel)|Werner Otto]] – němski předewzaćel
* [[2014]]: [[Udo Jürgens]] – awstriski komponist, pianist a spěwar
== Swjate dny ==
* katolski: Becele
* ewangelski: Tomaša
* Sewjerna Europa: [[Julowy swjedźeń]]
== Wotkaz ==
{{Commonscat|21 December|21. decembra}}
[[Kategorija:Dźeń|1221]]
[[Kategorija:Dźeń w decembrje|#21]]
lupgfczxhvk0a55gd515q7aci7koi0p
Děčín
0
21197
390984
373037
2026-05-15T14:58:44Z
InternetArchiveBot
21326
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
390984
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik město
|mjeno swójske=Děčín
|mjeno serbske=Dźěčin
|wopon=Coat of arms of Děčín.jpg
|šěrina=50/46/00
|dołhota=14/11/00
|region-ISO=CZ-US
|gmejnske čisło=042562335
|wysokosć=135
|přestrjeń=118.04
|póstowe čisło=405 02
|předwólba=412
|Stronka w syći=[http://www.mmdecin.cz mmdecin.cz]
|Adresa=Mírové nám. 1175/5<br />405 38 Děčín 4
|mapa=
}}
'''Děčín''' ({{wrěči|hsb|'''Dźěčin'''}}<ref>{{Słownik Filipa Rězaka}}</ref> abo '''Dźěćin'''<ref>{{Słownik Jurija Krala}}</ref>, {{wrěči|de|''Tetschen-Bodenbach''}}) je město w [[Čěska republika|Čěskej republice]]. Leži pri [[Łobjo|Łobju]] njedaloko hranicy ze [[Sakska|Sakskej]] a ma někak pjećdźesat tysac wobydlerjow.
== Wosobiny ==
* [[Měrosław Tyrš]] (1832–1884) – załožer ćěłozwučowanskeho hibanja [[Sokoł]]
== Wotkazy ==
=== Žórła ===
<references />
=== Wotkazy ===
{{commonscat|Děčín}}
* [https://web.archive.org/web/20200320002959/https://www.mmdecin.cz/ Oficialne stronki]
* [http://www.virtualczech.cz/kraj-ustecky/929-decin virtual show]
{{Města a gmejny we wokrjesu Děčín}}
[[Kategorija:Sydlišćo při Łobju]]
jxzmc0ni4ezni0fr7o0w4vi3l8uo85u
Cem Özdemir
0
21754
390976
386900
2026-05-15T14:33:44Z
J budissin
7
aktualizowane
390976
wikitext
text/x-wiki
[[Dataja:16-09-02-Cem Özdemir-RalfR-RR2 4940.jpg|thumb|upright|Cem Özdemir]]
'''Cem Özdemir''' (* [[21. decembra]] [[1965]] w [[Urach]]) je [[Němska|němski]] politikar [[Zwjazk 90/Zeleni|Zelenych]], kotryž je wot 13. meje 2026 jako naslědnik [[Winfried Kretschmann|Winfrieda Kretschmanna]] z ministerskim prezidentom [[Badensko-Württembergska|Badensko-Württembergskeje]] na čole zeleno-čorneje koalicije.
Do toho bě Özdemir wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 zwjazkowy minister za zežiwjenje a ratarstwo w [[Kabinet Scholz|kabineće Scholz]]. Wón bě wot 1994 do 2002 a znowa wot 2013 z čłonom [[zwjazkowy sejm|zwjazkoweho sejma]] a wot nowembra [[2008]] hač do januara [[2018]] jedyn ze zwjazkoweju předsydow strony Zelenych.
W lěće 1994 bě Özdemir zhromadnje z [[Leyla Onur|Leylu Onur]] prěni zapósłanc turkowskeho pochada w němskim parlamenće; 2021 prěni zwjazkowy minister z turkowskim pozadkom. Při wólbach 2017 běše pódla [[Katrin Göring-Eckardt]] jedyn z načolneju kandidatow Zelenych.
Při wólbach do zwjazkoweho sejma dnja 26. septembra 2021 bu Cem Özdemir jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 258 ([[Stuttgart|Stuttgart I]]) z 39,9 % hłosow woleny.
== Wotkazaj ==
{{Commonscat|Cem Özdemir}}
* [https://oezdemir.de/ Oficielna webstrona]
{{Nawiblok
|Amtěrowacy šefojo knježerstwa Němska
|Ministerscy prezidenća Badensko-Württembergskeje
|Zwjazkowi ministerjo za ratarstwo
|Kabinet Scholz
|Předsydźa Zelenych
}}
{{DEFAULTSORT:Özdemir, Cem}}
[[Kategorija:Muž]]
[[Kategorija:Rodź. 1965]]
[[Kategorija:Němc]]
[[Kategorija:Čłon Zwjazka 90/Zelenych]]
[[Kategorija:Zapósłanc zwjazkoweho sejma]]
[[Kategorija:Zwjazkowy minister]]
[[Kategorija:Němski ministerski prezident]]
[[Kategorija:Politika w Badensko-Württembergskej]]
[[Kategorija:Politikar (20. lětstotk)]]
[[Kategorija:Politikar (21. lětstotk)]]
elqjmx4phwmqjvz0vygkqpd68d2gden
1965
0
23051
390982
377489
2026-05-15T14:40:30Z
J budissin
7
/* Narodniny */
390982
wikitext
text/x-wiki
{{Lěta}}
{{Lětna protyka|lěto=1965}}
{{Lěto w druhich kalendrach|lěto=1965}}
== Podawki ==
* [[19. septembra]]: Při wólbach k pjatemu [[Zwjazkowy sejm|Zwjazkowemu sejmej]] Němskeje dóstanje [[CDU/CSU]] 47,6 %, [[SPD]] 39,3 % a [[FDP]] 9,5 %.
== Narodniny ==
* '''[[Bogna Korjeńkowa]]''' – serbska žurnalistka a moderatorka
* {{0}}[[3. januara]]: [[Aiman Abdallah]] – němski moderator
* [[12. januara]]: [[Maybrit Illner]] – němska žurnalistka a moderatorka a awtorka
* [[17. januara]]: '''[[Wito Sćapan]]''' – serbski tachantski farar
* {{0}}[[4. februara]]: '''[[Timo Meškank]]''' – serbski wysokošulski wučer, stawiznar a awtor
* {{0}}[[6. februara]]: [[Jan Svěrák]] – čěski filmowy hrajer, režiser a awtor wjertnych knihow
* {{0}}[[9. februara]]: [[Dieter Baumann]] – němski běhar
* [[15. februara]]: [[Kathrin Kagelmann]] – němska politikarka Lěwicy, čłonka sakskeho sejma
* [[18. februara]]: [[Dr. Dre]] – US-ameriski rapper a hudźbny producent
* {{0}}[[4. měrca]]: [[Khaled Hosseini]] – afghanski spisowaćel
* {{0}}[[4. měrca]]: [[WestBam]] – němski DJ
* [[11. apryla]]: [[Simone Thomalla]] – němska filmowa hrajerka
* [[30. apryla]]: [[Gundula Gause]] – němska moderatorka
* [[23. meje]]: [[Tom Tykwer]] – němski režiser a producent
* [[25. meje]]: [[Yahya Jammeh]] – ghanaski politikar a prezident
* [[19. junija]]: [[Christine Lambrecht]] – němska politikarka (SPD), zwjazkowa ministerka
* {{0}}[[2. julija]]: [[Norbert Röttgen]] – němski politikar (CDU), čłon zwjazkoweho sejma a minister
* [[10. julija]]: '''[[Gabriela Šmajdźina]]''' – serbska dźiwadźelnica
* [[23. julija]]: [[Barbara Klepsch]] – němska politikarka (CDU), sakska statna ministerka
* [[31. julija]]: [[Joanne K. Rowling]] – britiska spisowaćelka ''(Harry Potter)''
* {{0}}[[4. awgusta]]: [[Michael Skibbe]] – němski kopar a trenar
* {{0}}[[3. septembra]]: [[Charlie Sheen]] – US-ameriski filmowy hrajer
* [[11. septembra]]: [[Bašar al-Asad]] – prezident Syriskeje
* [[11. septembra]]: [[Moby]] – US-ameriski DJ a producent elektroniskeje hudźby
* [[12. septembra]]: [[Oliver Kalkofe]] – němski komikar, kolumnist a filmowy hrajer
* [[14. septembra]]: [[Dmitrij Mjedwjedjew]] – ruski politikar, premierminister a prezident
* [[23. septembra]]: [[Aleqa Hammond]] – grönlandska politikarka a premierka
* [[26. septembra]]: [[Petro Oleksijowyč Porošenko]] – ukrainski politikar a prezident
* {{0}}[[2. nowembra]]: [[Eva Jähnigen]] – němska politikarka, čłonka sakskeho sejma
* {{0}}[[2. nowembra]]: [[Shahrukh Khan]] – indiski filmowy hrajer
* [[13. nowembra]]: [[Götz Widmann]] – němski spěwydźěłar
* [[21. nowembra]]: [[Björk]] – islandska spěwarka
* [[22. nowembra]]: [[Mads Mikkelsen]] – danski filmowy hrajer
* {{0}}[[3. decembra]]: [[Katarina Witt]] – němska krasnosmykarka a olympiska dobyćerka
* {{0}}[[7. decembra]]: [[Dirk Stermann]] – němski satirikar, moderator a kabaretist
* [[21. decembra]]: [[Anke Engelke]] – němska komikarka a filmowa hrajerka
* [[21. decembra]]: [[Cem Özdemir]] – němski politikar Zwjazka 90/Zelenych, zwjazkowy minister, ministerski prezident Badensko-Württembergskeje
* [[31. decembra]]: [[Nicholas Sparks]] – US-ameriski spisowaćel
== Wumrěće ==
* {{0}}[[6. januara]]: '''[[Alwin Hładki]]''' – serbski muler a kulturny prócowar (* [[1898]])
* [[24. januara]]: [[Winston Churchill]] – britiski politikar a premier (* [[1874]])
* [[13. februara]]: [[Humberto Delgado]] – portugalski general a politikar (* [[1906]])
* [[15. februara]]: [[Nat King Cole]] – US-ameriski spěwar a jazzowy hudźbnik (* [[1919]])
* [[21. februara]]: [[Malcolm X]] – US-ameriski wojowar za byrgarske prawa (* [[1925]])
* [[23. februara]]: [[Stan Laurel]] – britiski komikar a filmowy hrajer (* [[1890]])
* [[27. februara]]: '''[[Fryco Grešeńc]]''' – delnjoserbski wučer a wojowar za socialne prawa dźěławych (* [[1891]])
* [[18. měrca]]: [[Faruq I.]] – kral Egyptowskeje (* [[1920]])
* [[19. měrca]]: [[Gheorghe Gheorghiu-Dej]] – rumunski politikar a prezident (* [[1901]])
* [[30. apryla]]: '''[[Michał Kětan]]''' – serbski farar, kulturny stawiznar a redaktor (* [[1892]])
* [[19. meje]]: [[Maria Dąbrowska]] – pólska spisowaćelka (* [[1889]])
* [[27. awgusta]]: [[Le Corbusier]] – francosko-šwicarski architekt, měšćanski planowar, moler a rězbar (* [[1887]])
* {{0}}[[4. septembra]]: [[Albert Schweitzer]] – němski lěkar, teologa, hudźbnik a filozof (* [[1875]])
* [[16. oktobra]]: '''[[Richard Iselt]]''' – serbski wučer a spisowaćel (* [[1889]])
* [[18. oktobra]]: '''[[Měrćin Kerk]]''' – serbski pjekarski mišter a kulturny prócowar (* [[1896]])
* [[18. nowembra]]: '''[[Wójćech Kóčka]]''' – serbski archeolog a profesor (* [[1911]])
* [[22. nowembra]]: '''[[Pawoł Wićaz (1900)|Pawoł Wićaz]]''' – serbski wučer, kulturny historikar, lektor a awtor biografskich nastawkow (* [[1900]])
== Myta ==
[[Dataja:Anton Nawka.JPG|mini|upright=0.4|[[Anton Nawka]], nošer Literarneho myta Domowiny 1965]]
* Nobelowe myto
** za fyziku: [[Richard Feynman]], [[Julian Schwinger]] a [[Shinichirō Tomonaga]]
** za chemiju: [[Robert B. Woodward]]
** za medicinu: [[François Jacob]], [[André Lwoff]] a [[Jacques Monod]]
** za literaturu: [[Michail Aleksandrowič Šolochow|Michail Šolochow]]
** měrowe Nobelowe myto: [[UNICEF]]
* [[Literarne myto Domowiny]]: [[Anton Nawka]] (1913–1998)
== Wotkaz ==
{{Commonscat}}
[[Kategorija:1965| ]]
[[Kategorija:Lěto (20. lětstotk)]]
pmpo7bcw4pr4fii97qjsnysx77f3pjh
Předłoha:Ministerscy prezidenća Badensko-Württembergskeje
10
23361
390978
378899
2026-05-15T14:36:41Z
J budissin
7
390978
wikitext
text/x-wiki
{{Nawigaciska lajsta
|titul=Ministerscy prezidenća [[Badensko-Württembergska|Badensko-Württembergskeje]]
|wobrazPoz=1.8em
|PozadkBarbaW=transparent
|wobsah=
[[Reinhold Maier]] (1952–53) |
[[Gebhard Müller]] (1953–58) |
[[Kurt Georg Kiesinger]] (1958–66) |
[[Hans Filbinger]] (1966–78) |
[[Lothar Späth]] (1978–91) |
[[Erwin Teufel]] (1991–2005) |
[[Günther Oettinger]] (2005–10) |
[[Stefan Mappus]] (2010–11) |
[[Winfried Kretschmann]] (2011–26) |
[[Cem Özdemir]] (2026– )
|wobraz=[[Dataja:Lesser coat of arms of Baden-Württemberg.svg|40px|Wopon Badensko-Württembergskeje]]
|align=center
}}<noinclude>
[[Kategorija:Předłoha:Nawigaciska lajsta Ministerscy prezidenća|Badensko-Württembergska]]
[[Kategorija:Předłoha:Badensko-Württembergska]]
</noinclude>
4xt88g2vamv8m48287lyvgrugb5kbme
17. meje
0
24944
390980
359609
2026-05-15T14:39:20Z
J budissin
7
/* Narodniny */
390980
wikitext
text/x-wiki
{{Protyčne łopjeno meje}}
'''17. meje''' abo '''17. róžownika''' je 137. dźeń [[Gregorianiska protyka|gregorianiskeje protyki]] (138. w [[Přestupne lěto|přestupnych lětach]]), tuž wostawa hišće 228 dnjow hač do kónca lěta.
== Podawki ==
*
== Narodniny ==
* [[1836]]: [[Pětr Innocenc Jawork]] – serbski farar, publicist
* [[1948]]: [[Winfried Kretschmann]] – němski politikar Zelenych, ministerski prezident Badensko-Württembergskeje (2011–2026)
== Wumrěće ==
* [[1905]]: [[Michał Awgust Kral]] – serbski wučer, spisowaćel, ilustrator
* [[1941]]: [[Jan Symank]] – serbski wučer, kulturny stawiznar
== Swjate dny ==
* katolski: Paskala
* ewangelski: Walerija
== Wotkaz ==
{{Commonscat|17 May|17. meje}}
[[Kategorija:Dźeń|0517]]
[[Kategorija:Dźeń w meji|#17]]
cxfpz8sn0ljbcii07vyub3zduf4hrbv
Noworossijsk
0
26974
390986
381759
2026-05-15T21:40:34Z
InternetArchiveBot
21326
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
390986
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik město RU
|mjeno ruske=Новороссийск
|mjeno2=
|mjeno serbske=Noworossijsk
|čisło=03420
|ISO=RU-KDA
|wopon= Coat of Arms of Novorossiysk.svg
|chorhoj= Flag of Novorossiysk.svg
|šěrina=44/43/00/N
|dołhota=37/46/00/E
|wysokosć=10
|přestrjeń=81.1
|póstowe čisło=353900—353925
|předwólba=(+7) 8617
|webstrona= http://admnvrsk.ru/
}}
[[Dataja:Novo-2010-03-11.jpg|thumb|left]]
'''Noworossijsk''' ({{wrěči|ru|''Новороссийск''}}) je město w [[Region Krasnodar|Krasnodarskim regionje]] w južnej [[Ruska|Ruskej]]. Leži při wuchodnym brjoze [[Čorne morjo|Čorneho morja]]. Ma něhdźe 256 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1838 załožiło a ma wot lěta 1866 měšćanske prawa.
== Nóžki ==
<references/>
== Wotkazy ==
{{Commonscat|Novorossiysk|Noworossijsk}}
* [https://web.archive.org/web/20120917002821/http://admnvrsk.ru/ Oficielne webstrony]
* [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Новороссийск Новороссийск]// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —СПб., 1890—1907.
[[Kategorija:Sydlišćo při Čornym morju]]
4hw2srrdy7txdhphis1xe3hsu5h0j2i
Bor (oblasć Nižny Nowgorod)
0
27373
390974
321111
2026-05-15T13:22:19Z
InternetArchiveBot
21326
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
390974
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik město RU
|mjeno ruske= Боp
|mjeno2=
|mjeno serbske=Bor
|čisło=22412
|ISO=RU-NIZ
|wopon=Coat of Arms of Bor (Nizhny Novgorod oblast).png
|chorhoj=
|šěrina=56/21/37/N
|dołhota=44/03/33/E
|wysokosć=75
|přestrjeń=42
|póstowe čisło=606440
|předwólba= +7 83159
|webstrona=http://www.borcity.ru/
}}
[[Dataja:Nizhny-Novgorod-Bor-seen-from-Sennaya-Sq-C0277.jpg|thumb|left]]
[[Dataja:Bor. Uspenskaya Church.jpg|thumb|left]]
'''Bor''' ({{wrěči|ru|''Бор''}}) je město w [[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži při [[Wolga|Wolze]] w [[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w oblasći [[Oblasć Nižny Nowgorod|Nižny Nowgorod]]. Ma něhdźe 78 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
== Literatura ==
* [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Бор,_село Бор, село]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
== Žórło ==
<references />
== Wotkazaj ==
{{Commonscat| Bor (Nizhny Novgorod Oblast)|Bor}}
* [https://web.archive.org/web/20100130070710/http://borcity.ru/ Oficielne webstrony]
[[Kategorija:Sydlišćo při Wolze]]
rappfrr0sdlq3t6yc6udxi39du00zyq
Pjer Žalica
0
33440
390987
380368
2026-05-15T22:36:37Z
InternetArchiveBot
21326
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
390987
wikitext
text/x-wiki
[[Dataja:Kratkofil 2007 example.jpg|mini|Pjer Žalica (2007)]]
'''Pjer Žalica''' (* [[7. meje]] [[1964]] w [[Sarajewo|Sarajewje]], [[Juhosłowjanska]]) je [[Bosniska a Hercegowina|bosniski]] filmowy režiser a producent.
Syn dramaturga-basnika Miodraga Žalicy (1926–1992) studowaše wot 1989 – mjez druhim hromadźe z [[Danis Tanović|Danisom Tanovićom]] – režiju na Akademiji sceniskich wuměłstwow w Sarajewje, hdźež tež diplomowaše. Za čas woblěhowanja města wot 1992 do 1996 wjerćeše wjacore dokumentariske filmy a wójnske rozprawnistwo mjez druhim za [[BBC]].<ref>Boro Kontić: [https://web.archive.org/web/20230318230757/http://www.sveske.ba/bs/content/moji-junaci-nisu-sretni-ljudi-vec-oni-koji-su-dovoljno-hrabri-da-se-za-srecu-bore ''Moji junaci nisu sretni ljudi već oni koji su dovoljno hrabri da se za sreću bore.''] W: Sarajevske sveske, čo. 11/12. Přistup: 11. februara 2017.</ref> Za film ''Savršeni krug'' („Dočinjeny kruh“, 1997) spisa hromadźe z Ademirom Kenovićom wjertnu knihu. Jako režiser wjerći dwaj hrajnej filmaj, kotrejž dóstaštej tež mjezynarodne připóznaće (''Gori vatra'', 2003, a ''Kod amidže Idriza'', 2004).
Wot lěta 2013 je wón z dekanom Akademije sceniskich wuměłstwow w Sarajewje.<ref>[https://web.archive.org/web/20161112135307/http://www.asu.unsa.ba/ba/dekanat/slube Webstrona] akademije. Přistup: 11. februara 2017.</ref>
Pjer Žalica je woženjeny z dźiwadźelnicu [[Jasna Žalica|Jasnu Žalicu]] a ma z njej jednoho syna.
== Filmografija ==
* ''Godot Sarajevo'' (dokumentacija wo wopyće [[Susan Sontag|Susany Sontag]] w Sarajewje, 1993)
* ''Savršeni krug'' („Dočinjeny kruh“, wjertna kniha, 1997)
* ''Kraj doba neprijatnosti'' (krótkofilm, 1998)
* ''Made in Sarajevo'' (dokumentacija, 1998)
* ''Mostar Sevdah Reunion'' (hudźbna dokumentacija, 2000)
* ''Gori vatra'' („Pali woheń“, hrajny film, 2003)
* ''Kod amidže Idriza'' (hrajny film, 2004)
== Žórle ==
<references />
== Wotkaz ==
* [http://www.imdb.com/name/nm0952429/ Pjer Žalica] w ''Internet Movie Database'' {{ref-en}}
{{DEFAULTSORT:Žalica, Pjer}}
[[Kategorija:Muž]]
[[Kategorija:Rodź. 1964]]
[[Kategorija:Režiser]]
[[Kategorija:Bosničan]]
[[Kategorija:Wosoba (Sarajewo)]]
rhnmwszgbvmlpembagpqkyl4csfn0ad
Lewon Ter-Petrosjan
0
33705
390975
390973
2026-05-15T14:26:37Z
J budissin
7
390975
wikitext
text/x-wiki
[[Dataja:Levon ter-petrosian.jpg|thumb|upright|Lewon Ter-Petrosjan w lěće 2008]]
'''Lewon Ter-Petrosjan''' ({{wrěči|hy}} Լեւոն Տեր-Պետրոսյան; * [[9. januara]] [[1945]] w [[Aleppo]], [[Syriska]]) je [[Armenska|armenski]] stawiznar a politikar.
Wot 11. nowembra 1991 hač do 3. februara 1998 běše z prěnim prezidentom njewotwisneje [[Armenska|Armenskeje]].
== Wotkaz ==
{{Commonscat|Levon Ter-Petrosyan|Lewon Ter-Petrosjan}}
{{Prezidenća Armenskeje}}
{{DEFAULTSORT:Petrosjan, Lewon|Lewon Petrosjan}}
[[Kategorija:Muž]]
[[Kategorija:Rodź. 1945]]
[[Kategorija:Armenjan]]
[[Kategorija:Politikar (20. lětstotk)]]
[[Kategorija:Politikar (21. lětstotk)]]
ij5grghwrbg80uxj8i6wg3ap7dc9a98
Předłoha:Amtěrowacy šefojo knježerstwa Němska
10
36547
390979
390331
2026-05-15T14:37:14Z
J budissin
7
390979
wikitext
text/x-wiki
{{Nawigaciska lajsta
|titul=Amtěrowacy šefojo knježerstwa [[Němska|němskich]] zwjazkowych krajow
|wobrazPoz=1.8em
|PozadkBarbaW=transparent
|wobsah=
[[Cem Özdemir]] (Badensko-Württembergska) |
[[Markus Söder]] (Bayerska) |
[[Kai Wegner]] (Berlin) |
[[Dietmar Woidke]] (Braniborska) |
[[Andreas Bovenschulte]] (Bremen) |
[[Olaf Lies]] (Delnja Sakska) |
[[Mario Voigt]] (Durinska) |
[[Peter Tschentscher]] (Hamburg) |
[[Boris Rhein]] (Hessenska) |
[[Manuela Schwesig]] (Mecklenburgsko-Předpomorska) |
[[Alexander Schweitzer]] (Porynsko-Pfalca) |
[[Anke Rehlinger]] (Posaarska) |
[[Michael Kretschmer]] (Sakska) |
[[Sven Schulze]] (Saksko-Anhaltska) |
[[Daniel Günther]] (Schleswigsko-Holsteinska) |
[[Hendrik Wüst]] (Sewjerorynsko-Westfalska)
|wobraz=[[Dataja:Flag of Germany.svg|40px|Němska chorhoj]]
|align=center
}}<noinclude>
[[Kategorija:Předłoha:Nawigaciska lajsta Ministerscy prezidenća]]
[[Kategorija:Předłoha:Němska]]
</noinclude>
9p07v6y7ghcrno7qtk76ukj4m60ks29
Winfried Kretschmann
0
36550
390977
354918
2026-05-15T14:35:50Z
J budissin
7
aktualizowane
390977
wikitext
text/x-wiki
[[Dataja:2024-10-24 Politik, Ministerpräsidentenkonferenz 2024 Leipzig STP 7970 by Stepro (cropped).jpg|mini|upright|Winfried Kretschmann w lěće 2024]]
'''Winfried Kretschmann''' (* [[17. meje]] [[1948]] w [[Spaichingen]]je) je [[Němska|němski]] politikar [[Zwjazk 90/Zeleni|Zwjazka 90/Zelenych]], kiž bě wot 12. meje 2011 hač do 13. meje 2026 dźewjaty ministerski prezident [[Badensko-Württembergska|Badensko-Württembergskeje]]. Wón bě prěni politikar swojeje strony w tutym zastojnstwje a nawjedowaše prěnju zeleno-čornu koaliciju na runinje němskich zwjazkowych krajow. 2016 a 2021 bu znowa za ministerskeho prezidenta woleny. Wot oktobra 2012 do oktobra 2013 bě jako tajki zdobom předsyda [[Zwjazkowa rada|Zwjazkoweje rady]].
Wón studowaše wot 1970 do 1975 biologiju a chemiju na wučerstwo při gymnazijach a skutkowaše z přestawkami hač do 1995 jako wučer. 1979/80 bě sobuzałožer Zelenych w Badensko-Württembergskeje a bu 1980 prěni raz do krajneho sejma woleny. Tam bě wot 1983 do 1984 a znowa wot 2002 do 2011 předsyda zeleneje frakcije. Wot 1984 do 1988 njebě čłon krajneho sejma. Při wólbach w měrcu 2011 – krótko po nuklearnym njezbožu w [[Fukushima|Fukushimje]] – docpěchu Zeleni ze 24,2 % najlěpši wuslědk swojich stawiznow a stachu so z druhej najwjetšej frakciju po CDU. Kretschmann wutwori hromadźe ze [[Socialdemokratiska strona Němskeje|SPD]] prěnju zeleno-čerwjenu koaliciju w jednym zwjazkowym kraju. W měrcu 2016 běchu Zeleni prěni raz najsylniša strona, dalewjedźenje stareje koalicije pak dla słabosće SPD móžne njebě, tak zo dojednaštej so Zeleni a CDU na wutworjenje zeleno-čorneje koalicije.
W swojej strony płaći Kretschmann jako wažny zastupjer liberalno-konserwatiwneho křidła.
Wón je katolski, wot lěta 1975 woženjeny a ma tři dźěći.
== Literatura ==
* Peter Henkel, Johanna Henkel-Waidhofer: ''Winfried Kretschmann – Das Porträt''. [[Verlag Herder]], Freiburg 2011, ISBN 978-3-451-33255-5.
== Wotkazaj ==
{{Commonscat}}
* [http://winfried-kretschmann.de/ Oficielna webstrona]
{{Ministerscy prezidenća Badensko-Württembergskeje}}
{{DEFAULTSORT:Kretschmann, Winfried}}
[[Kategorija:Muž]]
[[Kategorija:Rodź. 1948]]
[[Kategorija:Němc]]
[[Kategorija:Čłon Zwjazka 90/Zelenych]]
[[Kategorija:Němski ministerski prezident]]
[[Kategorija:Wučer]]
[[Kategorija:Politika w Badensko-Württembergskej]]
[[Kategorija:Politikar (20. lětstotk)]]
[[Kategorija:Politikar (21. lětstotk)]]
pfq9hw6xyijt0bxcqv2vvb1gyjobiox
Hańža Winarjec-Orsesowa
0
40703
390983
385251
2026-05-15T14:42:16Z
J budissin
7
/* Nóžki */
390983
wikitext
text/x-wiki
[[Dataja:Foto ródny dom (Walentina Koklic).jpg|mini|ródny dom Hańže Winarjec-Orsesoweje w Radworju]]
'''Hańža Winarjec-Orsesowa''' (* [[20. meje]] [[1926]] w [[Radwor|Radworju]], † [[1. meje]] [[2016]] w [[Budyšin|Budyšinje]]) bě serbska Wyša wučerka (1964) a spisowaćelka.<ref>žórła: Helmut Kaltšmit: ''Leksikon awtorow serbskich knihow''; rozmołwa z Radworčanami</ref>
== Žiwjenje ==
Bě dźowka ratarja a rěznika. Jeje ródny dom je dźensniša pjekarnja w Radworju. Wot [[1932]] do [[1940]] wopyta ludowu šulu.
1940 – [[1942]] běše w powołanskej šuli we [[Wulka Dubrawa|Wulkej Dubrawje]].
Absolwuje [[1946]] w Radworju wučerski wustaw a sta so z [[nowowučerjo|nowowučerku]]. Studowaše serbšćinu a němčinu w dalokostudiju na Serbskim pedagogiskim instituće w [[Mały Wjelkow|Małym Wjelkowje]] a Budyšinje.
[[1966]] zmandźeli so w [[Praha|Praze]] z Arnoštom Orsesom. Wona běše žiwa w Radworju, Počatkach (ČSSR) a Budyšinje. W [[Čěska|Čěskej]] podawaše němčinu.
Wudawaše wučbnicy za serbšćinu, basnješe a publikowaše w nowinach a časopisach. Nimo toho pisaše wjele wo stawiznach Radworskeje wjeski a cyrkwje.
Po smjerći mandźelskeho nawróći so do [[Łužica|Łužicy]]. Wodźeše zajimowanych ludźi po Radworju, wosebje tež šulske rjadownje. Wjele lět je pola Šmitec wozydłownistwa jako busowa přewodźerka po puću była.
Hańža Winarjec-Orsesowa je pochowana na Radworskim kěrchowje.
== Literatura ==
* ''Radwor – starodawna cyrkwinska wjes.'' Radwor 1996, 116 str.
* ''Radwor – ze stawiznow wjesneje šule.'' LND, Budyšin 2006, 168 str.
== Nóžki ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Winarjec-Orsesowa, Hańža}}
[[Kategorija:Žona]]
[[Kategorija:Rodź. 1926]]
[[Kategorija:Zemr. 2016]]
[[Kategorija:Serb]]
[[Kategorija:Awtor]]
[[Kategorija:Spisowaćel]]
[[Kategorija:Wučer]]
[[Kategorija:Literatura (20. lětstotk)]]
[[Kategorija:Serbska literatura]]
[[Kategorija:Wosoba (Radwor)]]
e5c2bw665siwapzjpwv5s565oyiyir0