Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Sokolnik 0 10357 391662 391652 2026-07-23T22:42:22Z Gumideck 12564 mjeno, geologija 391662 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Sokolnik | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}} | wobraz=Valtenberg 01.jpg | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera | wysokosć=586,4 | šěrina=51/4/30/N | dołhosć=14/16/42/O | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]] }} '''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka. == Mjeno == Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17}}</ref> == Přirodne poměry == === Połoženje a wokolina === Leži něhdźe 2,5nbsp;km juhozapadnje wot gmejny [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]] a 5nbsp;km na sewjer wot [[Neustadt in Sachsen|Neustadta in Sachsen]]. Južna nakłona hory mjenuje so [[Hohwald]], tam je při samej hranicy z [[Čěska|Čěskej]] [[Hohwaldowa klinika]]. === Geologija === Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Valtenberga wobsteji z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do wuchodojužneho směra we wysokosći wot 560 do 520&nbsp;metrow. Dale so na Valtenbergu namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref> <gallery> MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center> MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center> MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center> MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z&nbsp;hematitom</center> MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center> </gallery> == Stawizny == [[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]] Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge'', hdźež [[kwarc]]owa chódba bě předmjet [[hórnistwo|hórnistwoweho]] pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]]. W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił. Jako stacija č-o 6 ''Valtenberg'' bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje [[Triangulacija|triangulacije]]. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje. == Rozhlad == Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej. == Puće na wjeršk == * Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje. * Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk. * Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom. == Žórła == <references/> == Literatura == * {{WdH|17}} == Wotkazy == * {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}} * [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]] [[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] [[Kategorija:Wjazońca]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] nh841mw2c64r67t0xlidxgw98szgfxe Serbski sydlenski rum 0 20398 391665 391472 2026-07-24T08:41:39Z Nowinska 28260 kartu sydlenskeho ruma 391665 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Sorbisches Siedlungsgebiet Juni 2026.png|mini|Karta serbskeho sydlenskeho rumu]] Jako '''Serbski sydlenski rum''' woznamjenja so powšitkownje region na wuchodźe [[Sakska|Sakskeje]] a na juhu [[Braniborska|Braniborskeje]], hdźež je zapadosłowjanski [[Serbja|serbski lud]] domoródny. == Oficielny sydlenski rum == Oficielnje připóznaty sydlenski rum Serbow, hdźež je serbšćina jako mjeńšinowa rěč škitana je w&nbsp;[[Sakski serbski zakoń|krajnymaj zakonjomaj Sakskeje]] a Braniborskeje definowany. W&nbsp;tutym teritoriju płaća w&nbsp;serbskimaj zakonjomaj postajene mjeńšinowe prawa kaž na přikład serbske šule, [[dwurěčne znamješka|dwurěčne wuhotowanje znamješkow]] a prawo, ze zarjadami w&nbsp;serbskej rěči komunikować. K&nbsp;sydlenskemu rumej słušeja tuchwilu slědowace gmejny a gmejnske dźěle: * w Swobodnym staće Sakskej: ** [[Wokrjes Budyšin]] (28 wot 59 gmejnow): [[Bóšicy]], [[Budestecy]] (nimo [[Jiłocy|Jiłoc]]), [[Budyšin]], [[Bukecy]] (nimo [[Wujězd]]a), [[Dobruša-Huska]] (nimo [[Kosarnja|Kosarnje]] a [[Nowa Wjes (Dobruša-Huska)|Noweje Wsy]]), [[Halštrow]] (jenož [[Krěpjecy]]), [[Halštrowska Hola]], [[Hodźij]], [[Hornja Hórka]], [[Chrósćicy]], [[Kamjenc]] ([[Brěznja]], [[Hlinowc]], [[Jěžow]], Kamjenc, [[Němske Pazlicy]]), [[Kubšicy]], [[Kulow]], [[Łaz]], [[Malešecy]], [[Njebjelčicy]], [[Njeswačidło]], [[Pančicy-Kukow]], [[Porchow]] (jenož [[Nowy Dwór]]), [[Radwor]], [[Rakecy]], [[Ralbicy-Róžant]], [[Sprjewiny Doł]], [[Wojerecy]], [[Worklecy]], [[Wóslink]] (jenož [[Jitro]]), [[Wóspork]] a [[Wulka Dubrawa]]. ** [[Wokrjes Zhorjelc]] (14 wot 54 gmejnow): [[Běła Woda]], [[Dźěwin (wjes)|Dźěwin]], [[Hamor]], [[Chrjebja-Nowa Wjes]], [[Jabłońc]], [[Krušwica]], [[Kwětanecy při jězoru]] (jenož [[Hóršow]] a [[Hóznica]]), [[Mikow]], [[Mužakow]], [[Rěčicy]], [[Slepo]], [[Trjebin]], [[Wuskidź]] a [[Wysoka Dubrawa]] (nimo [[Drěnow]]a, [[Jěrchecy|Jěrchec]] a [[Radšow]]a).<ref>Přir. přiwěšk zakonja w: Sächsisches Gesetz- und Verordnungsblatt, čisło 7/1999</ref> * w Braniborskej ** město [[Choćebuz]] ** [[Wokrjes Sprjewja-Nysa]] (23 wot 29 gmejnow): [[Baršć]], [[Bórkowy]], [[Brjazyna (Błóta)|Brjazyna]], [[Derbno (gmejna)|Derbno]] (gmejnske dźěle [[Dubojce]], [[Gósćeraz]], [[Granow]] a [[Keŕkojce]]), [[Dešno-Strjažow]], [[Drjenow]], [[Drjowk]], [[Feliksowy jazor]] (gmejnski dźěl [[Błobošojce]]), [[Gatojce]], [[Gołkojce]], [[Góry]], [[Grodk]], [[Hochoza]], [[Janšojce]], [[Kopańce]] (gmejnskej dźělej [[Hažow]] a [[Wjelike Dobrynje]]), [[Łukojce]], [[Móst (gmejna)|Móst]], [[Picnjo]], [[Smogorjow-Prjawoz]], [[Turjej]], [[Turnow-Pśiłuk]], [[Wjelcej]] a [[Wjerbno]]. ** [[Wokrjes Dubja-Błóta]] (7 wot 37 gmejnow): [[Běła Góra-Bělin]], [[Błośańska góla]], [[Lubin (Błóta)|Lubin]], [[Markojska Góla]] (gmejnske dźěle [[Dołgi]], [[Lutol (Markojska Góla)|Lutol]], [[Małe Linje]], [[Mrocna]]), [[Nowa Niwa]], [[Slopišća]] a [[Tšupc]] ** [[Wokrjes Hornje Błóta-Łužica]] (6 wot 25 gmejnow): [[Kalawa]], [[Lubnjow]], [[Nowa Jazorina]], [[Nowe Wiki]], [[Wětošow]] a [[Zły Komorow]]<ref>[https://www.rbb-online.de/politik/beitrag/2017/05/acht-weitere-gemeinden-gehoeren-zum-sorben-gebiet-brandenburg.html Das Brandenburger Sorben-Gebiet ist jetzt offiziell vergrößert] (RBB-Online: 10.05.17, 14:39 Uhr)</ref> ** Slědowace gmejny słušeja po měnjenju braniborskeho krajneho sejma a krajneho knježerstwa wot lěta 2016 do sydlenskeho ruma, skorža pak hišće přećiwo swojej přisłušnosći: [[Cersk]], město [[Derbno]], gmejna [[Derbno (gmejna)|Derbno]] (zbytk), [[Dolina Nysy a Małksy]] (gmejnskej dźělej [[Wjeliki Kólsk]] a [[Mały Kólsk]]), [[Feliksowy Jazor]] (zbytk), [[Gójacki jazor (gmejna)|Gójacki jazor]], [[Kopańce]] (zbytk), [[Markojska Góla]] (zbytk), [[Rań]] a [[Stara Niwa-Wózwjerch]].<ref>[http://www.mwfk.brandenburg.de/cms/detail.php/bb1.c.398734.de ''Aktualny staw''] na stronach braniborskeho ministerstwa za wědomosć, slědźenje a kulturu.</ref> == Historiski sydlenski rum w srjedźowěku == [[Dataja:Smoler korta01.jpg|thumb|upright=1.5|Sydlenski wobwod po Smolerju 1843. Z wobšěrnišej rešeršu přepytowaše Muka 40 lět pozdźišo wjetši rozsah.]] Dźensniši sydlenski rum Serbow je jenož mały dźěl historiskeho serbskeho wobwoda. W&nbsp;[[9.&nbsp;lětstotk]]u wobmjezowaše so serbski teritorij přez rěku [[Solawa|Solawy]] na zapadźe a rěce [[Bóbr]] a [[Hwizdź]] na wuchodźe. Kraj, kotryž serbske kmjeny wot 6. do 10.&nbsp;lětstotka wobydlachu a wobknježachu, wopřiješe w&nbsp;cyłku něhdźe 40.000 [[kwadratny kilometer|kwadratnych kilometrow]] wulku přestrjeń. Słowjansko-serbske kmjeny zasydlichu so w&nbsp;kraju wot lěta [[531]] po rozpadźe mócnarstwa Durinkow hač do lěta 620, do wutworjenja prěnjeho zapadosłowjanskeho wulkomócnarstwa. W&nbsp;tutym a slědowacym času wuwi so we wot Słowjanow wobsydlenym kraju zhromadnosć serbskich kmjenow, kotraž pak so z&nbsp;dalšim wuwićom chětro diferencowaše a wot spočatka 9.&nbsp;lětstotka na wjacore kmjeny rozpadny. Za [[Łužiska wuhroda|Łužiskej wuhrodu]] bydlachu [[Łužičenjo]] ze swojim husće wobsydlenym srjedźišćom mjez rěkomaj [[Brěšća]] a jeje přitokami na zapadźe a [[Sprjewja|Sprjewju]] na wuchodźe. Najwjace sydlišćow tutoho kmjena koncentrowaše so w&nbsp;rěčnišćomaj Brěšće a [[Žraka|Žraki]] (Schrake)-Dobry kaž tež w&nbsp;hornich [[Błóta]]ch zapadnje [[Choćebuz]]a. Wokoło tutoho sydlenskeho žra eksistowachu dalše sydlišća na přikład při [[Mały Halštrow|Małym Halštrowje]], sewjernje a wuchodnje [[Grabin]]a, při Neuendorfskim jězorje a při [[Gojac]]u kaž tež we wokolinje [[Bezkow]]a. Tež pola [[Baršć]]a ležeše mała sydlenska kupka. Po žórłach z&nbsp;9.&nbsp;lětstotka bydleše tehdy jenož hišće kmjen Łužičanow w&nbsp;kraju pozdźišeje Delnjeje Łužicy mjez rěku [[Dubja|Dubju]] a lěsnym pasmom při Bóbrje. Južnje Łužičanow, kotřiž běchu geografisce chětro wotzamknjeni, ležeše w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] jara husće wobydleny kraj [[Milčenjo|Milčanow]]. Milska wupřestrěwaše so w&nbsp;9.&nbsp;lětstotku w&nbsp;něhdźe dwaceći kilometrow šěrokim pasmje mjez [[Kamjenc]]om a [[Biskopicy|Biskopicami]] na zapadźe a [[Běły Šepc|Běłym Šepcom]] na wuchodźe. Něhdźe wot 10.&nbsp;lětstotka rozšěrichu so sydlišća do [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], do sewjerneje hole a do kónčinow zapadnje [[Kamjenc]]a a [[Biskopicy|Biskopic]], k&nbsp;[[Połčnica|Połčnicy]] a k&nbsp;srjedźnej [[Wjazońca|Wjazońcy]]. Tež sydlenska kupka wokoło [[Mužakow]]a wosta zwoprědka izolowana.<ref>Jan Brankačk, Frido Mětšk: ''Stawizny Serbow. Zwjazk I: Wot spočatkow hač do lěta 1789.'' Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1977, str. 18–22</ref> Dalše wjetše serbske kmjeny běchu [[Slubjenjo]] sewjernje [[Gubin]]a, [[Žarowjenjo]] wokoło [[Žarow]]a, [[Bjezunčenjo]] wokoło [[Zhorjelc]]a, [[Niženjo]] mjez [[Pěrno]]m a [[Mišno|Mišnom]] a [[Głomačenjo]] mjez [[Rědora|Wulkej Rědoru]] a [[Freibergska Modłej|Freibergskej Modłeju]]. Nimo toho jewjachu so w&nbsp;chronikach Nižičenjo, Sciticojo, Uuolaukojo, Zliuvinojo, Koledičenjo, Susłojo, Chytyčenjo a dalše. == Literatura == * Peter Kunze, Andreas Bensch: ''Die Sorben / Wenden in der Niederlausitz''. Ein geschichtlicher Überblick. W: ''Wobrazki ze Serbow ''. 2., durchgesehene Auflage. Domowina, Bautzen 2000 (Erstausgabe 1996), ISBN 3-7420-1668-7. * Gertraud Eva Schrage: ''Die Oberlausitz bis zum Jahr 1346''. W: Joachim Bahlke (Hrsg.): ''Geschichte der Oberlausitz''. 2., durchgesehene Auflage, Leipziger Universitätsverlag, Leipzig 2004 (prěni nakład 2001), ISBN 978-3-935693-46-2 (str. 55–97). * [[Arnošt Muka]]: ''[https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/100087/5/0/ Statistika łužiskich Serbow.]'' Swójski nakład, Budyšin 1884–1886; 5. nakład pod titulom ''Serbski zemjepisny słowničk.'' Budyšin 1927; nowočišć: LND, Budyšin 1979. * Awtorski kolektiw: ''[[Stawizny Serbow (rjad)|Stawizny Serbow]]'', zwjazki 1–4, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšin 1977 == Žórła == <references /> == Wotkaz == * [http://karta.luzica.la/ Serbska karta Łužicy] {{Coordinate|article=/|NS=51/30|EW=14/15|type=adm2nd|dim=120000|region=DE-BB/DE-SN}} [[Kategorija:Serbstwo]] [[Kategorija:Łužica]] p1zgjcckdc726hmtgztjiowf92x3tie Słanknowski wuběžk 0 41678 391663 391388 2026-07-23T22:50:36Z Gumideck 12564 typo 391663 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Mapy.com - turistická - Šluknovský výběžek.png|mini|Karta Słanknowskeho wuběžka]] '''Słanknowski wuběžk''' (čěsce ''Šluknovský výběžek'', němsce ''Schluckenauer Zipfel'' abo ''Böhmisches Niederland'') je najsewjerniši region [[Čěska|Čěskeje]]. Leži w sewjernym dźělu [[Wokrjes Děčín|Děčínskeho wokrjesa]] a w sewjerowuchodnym dźělu [[Ústecký kraj|Wusčanskeho kraja]]. Namaka so tu najsewjerniši dypk Čěskeje ([[Buková hora]] na teritoriju gmejny [[Lobendava|Lobendawy]]), kotryž je zdobom morju najbliši (něhdźe 300 kilometrow k [[Baltiske morjo|Baltiskemu morju]]). Słanknowski wuběžk wobdawa z třoch stron teritorij [[Sakska|Sakskeje]] a zdobom ze sewjera hač do wuchoda teritorij [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]]. Powjerch pokrywaja [[Łužiske hory]] (''Šluknovská pahorkatina''), [[Łužiske horiny]] (''Lužické hory'') a [[Połobske pěskowčiny]] (''Labské pískovce'' abo ''Děčínská vrchovina''). Najwyši dypk je hora [[Jedlová]] (776&nbsp;m) a najniši hładźina rěki [[Kirnitzsch|Křinicy]] (257&nbsp;m) při statnej hranicy. K wuznamnym rěkam a rěčkam słušeja [[Mandawa]] (přisłuša [[Baltiske morjo|Baltiskemu morju]]) abo [[Kirnitzsch|Křinica]], Vilémowska rěčka ([[Zebnica (rěka)|Zebnica]]) a [[Sprjewja]] (přisłušeja [[Sewjerne morjo|Sewjernemu morju]]). Na teritoriju wuběžka trjechi narodny park Čěska Šwica a krajinoškitnej kónčinje Połobske pěskowčiny a Łužiske horiny. W Słanknowskim wuběžku namaka so dźewjeć městow a dźewjeć gmejnow: [[Dolní Podluží]], '''[[Dolní Poustevna]]''', [[Doubice]], [[Horní Podluží]], '''[[Chřibská]]''', [[Jiřetín pod Jedlovou]], '''[[Jiříkov]]''', '''[[Krásná Lípa]]''', [[Lipová u Šluknova|Lipová]], [[Lobendava|Lobendawa]], '''[[Mikulášovice|Mikławšowicy]]''', '''[[Rumburk]]''', [[Rybniště]], [[Staré Křečany]], '''[[Šluknov|Słanknow]]''', '''[[Velký Šenov]]''', [[Vilémov u Šluknova|Vilémov]] a '''[[Warnoćicy (Čěska)|Warnoćicy]]'''. == Wotkazaj == * {{Commonscat|Šluknov Hook|Słanknowski wuběžk}} * [https://mapy.com/s/bososototo Mapy.com: pućowanska karta, Słanknowski wuběžk a wokolina] [[Kategorija:Geografija Čěskeje]] [[Kategorija:Ústecký kraj]] 4nm40sob09tgzs5fot4bjl883op2yow Nefelinit 0 41696 391660 391657 2026-07-23T15:21:45Z J budissin 7 391660 wikitext text/x-wiki [[Dataja:MRGS 481 - nefelinit.jpg|mini|Nefelinit z Velkeho Šenowa]] '''Nefelinit''' je wulkaniska magmatiska [[kamjenizna]], kotraž je podobna [[stołpowc]]ej a słuša do skupiny [[bazaltoid]]ow. Jeho hłowny wobstatk je [[nefelin]], kotryž słuša k [[Foidy|foidam]] (zastupjerjam [[žiwc]]ow), a tež čorny [[awgit]]. Dale husto wobsahuje [[oliwin]], [[leucit]], [[sodalit]] a małe mnóstwo žiwcow. Akcesoriske mineralije móža być [[melilit]], [[magnetit]] abo [[ilmenit]]. Nefelinit ma šěročornu hač čornu barbu a zwjetša porfyrisku abo drobnozornatu strukturu. Móže wopřijeć [[zaměšk]]i zeleneho oliwina abo [[xenolit]]y [[peridotit]]a. Hłuboki ekwiwalent nefelinita je [[ijolit]], kotryž jewi so w zemskej skorje jenož jara rědko. Nefelinit so zwjetša wužiwa jako twarski kamjeń (šćerk). Mjeno kamjenizny je wotwodźene wot hłowneho minerala – nefelina. == Rozšěrjenje == W [[Sakska|Sakskej]] wustupuje nefelinit, kaž druhe bazaltoidy, na městnach, kotrež běchu w tercieru wulkanisce aktiwne. Porno druhim bazaltoidam je mjenje rozšěrjeny a namaka so na přikład w [[Rudne horiny|Rudnych horinach]] abo na někotrych horach w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]].<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=fb2fdbfd-5f95-41ed-afdb-fd5f95f1ede3|title=Geologiska karta 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-22|language=němsce}}</ref> == Žórła == <references /> == Literatura == * {{Literatura|awtor=Arnošt Dudek, Miroslav Malkovský, Miloš Suk|titul=Atlas hornin|nakład=2.|nakładnistwo=Academia|městno=[[Praha]]|lěto=1984|strony=312}} == Wotkaz == {{Commonscat|Nephelinite|nefelinit}} {{DISPLAYTITLE:nefelinit}} [[Kategorija:Kamjenizna]] rlls437qlr306c6bof8t62ueu74ovt8 Limburgit 0 41697 391661 2026-07-23T15:48:42Z Gumideck 12564 kamjenizna 391661 wikitext text/x-wiki [[Dataja:MRGS 062 - limburgit.jpg|mini|Limburgit z [[Mikulášovice|Mikławšowic]]]] '''Limburgit''' je wulkaniska magmatiska [[kamjenizna]], kotraž je podobna [[stołpowc]]ej a słuša do skupiny [[bazaltoid]]ow. Wobsteji hłownje z [[oliwin]]a a [[awgit]]a, kotrež husto twori wulke [[zaměšk]]i, a wobsahuje tež wulke mnóstwo wulkaniskej škleńcy. Dalše date mineralije móža być [[amfibol]], [[magnetit]], [[ilmenit]], [[apatit]] abo [[nefelin]]. Limburgit njewobsahuje žane [[žiwc]]y. Prózdnjeńcy, kotrež su po płunach zwostali, su husto z [[kalcit]]om, [[zeolit]]om abo druhimi mineralijemi pjelnjene. Limburgit ma čornu hač ćmowu šěročornu barbu a zwjetša porfyrisku strukturu. Hłuboki ekwiwalent limburgita je [[ijolit]]. Limburgit so runje tak kaž druhe bazaltoidy zwjetša wužiwa jako twarski kamjeń (šćerk) a husto jón pytaja hromadźerjo mineralijow. Mjeno kamjenizny je wot stejnišća Limburg w Badensko-Württembergskej wotwodźene. == Rozšěrjenje == Limburgit je mało rozšěrjena kamjenizna. Wustupuje na městnach, hdźež běše w tercieru aktiwny wulkanizm, zwjetša blisko rozłamow. W [[Sakska|Sakskej]] wustupuje na přikład w [[Rudne horiny|Rudnych horinach]] a we wokolinje [[Łužiski rozłam|Łužiskeho rozłama]].<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=fb2fdbfd-5f95-41ed-afdb-fd5f95f1ede3|title=Geologiska karta 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-23|language=němsce}}</ref> == Žórła == <references /> == Literatura == * {{Literatura|awtor=Arnošt Dudek, Miroslav Malkovský, Miloš Suk|titul=Atlas hornin|nakład=2.|nakładnistwo=Academia|městno=[[Praha]]|lěto=1984|strony=312}} == Wotkaz == {{Commonscat|Limburgite|limburgit}} {{DISPLAYTITLE:limburgit}} [[Kategorija:Kamjenizna]] db7mw52bfjwl09vm2oh9ptn9f4eedy9 Diskusija:Ottendorf-Okrilla 1 41698 391664 2026-07-24T03:07:22Z 1pśe160 18738 nowy wotrězk: /* Okrugła/Wokruhła */ 391664 wikitext text/x-wiki == Okrugła/Wokruhła == W kotrym słowniku steji "Woćicy-Okrila"? Njedyrbjało rěkać "Woćicy-Wokruhła" abo "Otowicy-Wokruhła"? [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 24. julija 2026, 05:07 (CEST) 6vpv07zzi7vfncwblhdmeitlzcqav9b