Ryby

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hsb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedija</sitename>
    <dbname>hsbwiki</dbname>
    <base>https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialnje</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskusija</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Wužiwar</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskusija z wužiwarjom</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedija</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedija diskusija</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Dataja</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskusija k dataji</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki diskusija</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Předłoha</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskusija k předłoze</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Pomoc diskusija</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorija</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskusija ke kategoriji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul diskusija</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ryby</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3415</id>
    <revision>
      <id>391703</id>
      <parentid>390217</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="qibpl706co5cioxn8v71heg5hey618g" xml:space="preserve">[[Dataja:Goldfisch 1.jpg|thumb|right|250px|[[złota ryba]] (''Carassius auratus''), je jednu z najdlěšo [[Domestikowanje|domestikowanych]] rybow]]

'''Ryby''', wědomostnje '''''Pisces''''' (wot [[Łaćonšćina|łaćonskeho]] piscis = ryba), je rozšěrjene pomjenowanje za [[zymnokrejne zwěrjo|zymnokrejne]], přeco abo nimale přeco we wodźe žiwych [[rjapniki|rjapnikow]]. Dokelž ryby w zmysle [[Kladistika|kladistiki]] pak žadyn [[Kladistika#poměry přiwuznistwa|monofyletiski]] (z zhromadneho pochada nastaty) [[takson]] njepředstaja, wone buchu w coologiskej systematice často z [[pazorki|pazorkami]] pisane („ryby“, „pisces“), zo by je z tym jako tak mjenowany [[Kladistika#poměry přiwuznistwa|parafyletiski]] takson poznamjenili.

Na swěće je wokoło 24 - 30 tysac družinow rybow. 

== Wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20110525124822/http://www.biolib.cz/cz/taxontree/id15403/ Taxonomija rybow na BioLibu]
{{rq|bio-zarodk|sources}}
{{DISPLAYTITLE:ryby}}
[[Kategorija:Ryby]]</text>
      <sha1>qibpl706co5cioxn8v71heg5hey618g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wowči jazyčk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3813</id>
    <revision>
      <id>391716</id>
      <parentid>380460</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T03:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3303" sha1="nb9omhkt6kdzza7l89yw8lym5oabtk7" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Wowči jazyčk
|wobraz=Jitrocel prostřední.jpg
|wulkosć=300px
|wopis wobraza=Wowči jazyčk (''Plantago media'')
|klasa= 
|podklasa0=[[Asteridy]]&lt;br /&gt;[[Euasteridy I]]
|porjad=(Lamiales)
|swójba=[[Putnikowe rostliny]]&lt;br /&gt;(Plantaginaceae)
|ród=[[Putnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Wegerich}}&lt;/ref&gt; (Plantago)
|podród=(P. subg. Plantago)
|družina=Wowči jazyčk
|wědomostne mjeno=Plantago media
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=1753
}}

{{med-logo}} '''Wowči jazyčk''' (''Plantago media'') je [[rostlina]] ze swójby [[Putnikowe rostliny|putnikowych rostlinow]] (''Plantaginaceae''), z roda [[Putnik|putnikow]] (''Plantago''). Serbske botaniske mjeno je '''pyšny putnik'''.

[[Wobraz:Plantago_media0.jpg|thumb|left|150|kwět]]

[[Wobraz:Plantago media Sturm60.jpg|thumb|300px|right|ilustracija (Jacob Sturm, 1796)]]

== Etymologija ==
Botaniske mjeno „Plantago“ wotwodźuje so wot łaćonskeho słowa ''planta''. Woznjamjenja telko kaž ''póduš''. 

== Wopis ==
Wowči jazyčk dosahuje wysokosć wot 20 cm (wot 10 hač do 45 cm). 

Stołpik&lt;!--Stiel--&gt; je hromadźe ćehnjeny.

=== Łopjena ===
[[Łopjeno|Łopjena]] steja na spódku w rozeće, su eliptiske abo šěroko owalne, kónčkojte, na woběmaj bokomaj krótko kosmate, słabje zubate. 

=== Kćenja ===
Stołpik&lt;!--Stengel--&gt;  je bjezłopjenowy, wobłukaće postupowacy, na kóncu z hustej cylindriskej kćenjowej kłósku. Wón kćěje wot meja hač do septembra. [[Kćenje|Kćenja]] ma 4 keluchowe łopješka, kotrež steja nimale hač do spódku swobodne. Króna docpěwa dołhosć wot 4 mm a su rołkoformowe ze štyrjomi wótrymi, běłymi kónčkami. [[Próšnik]]i su blědźe lila abo běłe. 

=== Płody ===
[[Płód]] je 3- hač do 8-symjentna tobołka z wěčkom.

== Stejnišćo ==
Wón rosće na suchich łukach, pastwach, trawnikowych płoninach, pućach a dróhowych kromach. Preferuje słónčne, regularnje stupjene stejnišća.

== Rozšěrjenje ==
Wowči jazyčk je w Europje a sewjernej Aziji rozšěrjeny.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 230 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 124 {{ref-de}}
* [[Jurij Kral|Kral, Jurij]]: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica Serbska, Budyšin (1927)
* [[Filip Rězak|Rězak, Filip]]: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
* Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

== Wotkazy ==
{{projekty|commons=Plantago media|wikispecies=Plantago media}}

* [http://botanika.wendys.cz/kytky/K77.php Wendys] {{ref-cs}}
* [https://web.archive.org/web/20180923111428/https://www.biolib.cz/cz/taxon/id40989/ BioLib] {{ref-cs}}
* [http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Plantago_media.htm atlas-roslin.pl] {{ref-pl}}
* [https://web.archive.org/web/20070308054048/http://www.heilfastenkur.de/Wegerich.shtml heilfastenkur.de] {{ref-de}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PLME USDA] {{ref-en}}

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

[[Kategorija: Putnikowe rostliny]]
[[Kategorija: Hojenska rostlina]]</text>
      <sha1>nb9omhkt6kdzza7l89yw8lym5oabtk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zahrodna popla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3945</id>
    <revision>
      <id>391719</id>
      <parentid>390064</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3288" sha1="ij7who46ddfm60eqpq9lov3uc2v3p9u" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Zahrodna popla
|wobraz=Alcea rosea habito.JPG
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Zahrodna popla (''Alcea rosea'')
|klasa=[[Rosopsida]]
|podklasa=(Rosidae)
|porjad=(Malvales)
|swójba=[[Šlězowe rostliny]] (Malvaceae)
|podswójba=Malvoideae
|ród=(Alcea)
|družina=[[Zahrodna popla]]
|wědomostne mjeno=Alcea rosea
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}

{{med-logo}} '''Zahrodna popla''' (''Alcea rosea'', [[Takson#Synonymy|Syn.]]: ''Althaea rosea'' (L.) Cav.) je [[rostlina]] ze swójby [[Šlězowe rostliny|šlězowych rostlinow]].

== Wopis ==
[[Dataja:Feuilles rose tremiere.jpg|thumb|150px|left|[[Łopjeno|Łopjena]]]]
[[Dataja:Alcea rosea lv 1.jpg|thumb|150px|left|[[Kćenje|Kćenja]]]]
[[Dataja:2007-01-04Alcea rosea03.jpg|thumb|150px|left|[[Płód|Płody]]]]
[[Dataja:Weisse Stockmalve.jpg|thumb|150px|left|[[Kćenje|Kćenja]]]]

[[Dataja:Alcea_rosea_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-009.jpg|thumb|300px|Ilustracija (Koehler, 1887)]]

Zahrodna popla je wobstajna, zelišćowa, zwjetša [[dwulětna rostlina]] z krutymi, runymi stołpikami.

Zahrodna popla kćěje wot julija hač do oktobra. Lěkarska popla docpěwa wysokosć wot jednoho do třoch metrow.

== Pochad ==
Najskerje zahrodna popla pochadźa z krajow při wuchodnym Srjedźnym morju. Do Europy bu wona wot Turkow donjesena.

== Stejnišćo ==
Zahrodna popla rosće při železniskich nasypach, w pobrjóžnych pasmach a při płotach. Kultiwěruja zahrodnu poplu jako wozdobnu rostlinu wot 16. lětstotka.

Rostlina preferuje přesakliwu, wutkatu pódu.

== Wobsahowe maćizny ==
Droga wobsahuje slinowe maćizny, třěski a barbiznu anthocyan.

== Wužiwanje w žiwidłach ==
W [[Turkowska|Turkowskej]] a we [[Francoska|Francoskej]] barbjachu z barbiznu wino, liker a zelo.

== W rostlinskim lěkowanstwje ==
W rostlinskim lěkowanstwje wužiwaja so kwěty (łaćonsce ''Flores Malvae arboreae'').
Zběraja kwěty wot julija do septembra.

Wužiwaja rostlina při kašelo, zahorjenjach dychanskych pućow a žołdkowych abo črjewowych katarrhach.

== Synonym ==
* Althaea rosea (L.) Cav., 

&lt;br style=&quot;clear:left;&quot; /&gt;

== Žórła ==
* Dörfler, H.-P., Roselt, Gerhard: Heilpflanzen. Gestern und Heute. Urania, Leipzig - Jena - Berlin 1989 {{ref-de}} 
* Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
* Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Alcea rosea}}
{{wikispecies|Alcea rosea}}

* [https://web.archive.org/web/20070211180511/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39330 BioLib] {{ref-cs}}
* [https://web.archive.org/web/20070407211726/http://botanika.wendys.cz/kytky/K380.php Wendys] {{ref-cs}}
* [http://www.garten.cz/e/cz/58-topolovka-ruzova-alcea-rosea garten.cz] {{ref-mix|cs|pl|de|en|sk}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/AI/Alcea%20rosea.htm crescent bloom] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20100807011235/http://www.biologie.uni-ulm.de/lehre/botanik/nutzpflanzen/taxa/alcea_rosea.html Univ. Ulm] {{ref-de}}

[[Kategorija:Šlězowe rostliny]]
[[Kategorija:Hojenska rostlina]]</text>
      <sha1>ij7who46ddfm60eqpq9lov3uc2v3p9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lěkarska popla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3958</id>
    <revision>
      <id>391685</id>
      <parentid>390049</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T14:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5014" sha1="i3h079g9npfa9064i7wktn1352sd5bz" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Lěkarska popla
|wobraz=Althaea officinalis01.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=[[Kćenje]] lěkarskeje pople  (''Althaéa officinalis'')
|klasa=([[Rosopsida]])
|porjad=(Malvales)
|swójba=[[Šlězowe rostliny]] (Malvaceae)
|podswójba=(Malvoideae)
|ród=[[Popla]] (Althaea)
|družina=[[Lěkarska popla]]
|wědomostne mjeno=Althaea officinalis
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

{{Takson-logo|med|škitana}} '''Lěkarska popla''' (''Althaéa officinalis'') je [[rostlina]] ze swójby [[Šlězowe rostliny|šlězowych rostlinow]], z roda [[Popla|poplow]].

== Etymologija ==

[[Dataja:Althea officinalis corimbo.jpg|150px|thumb|left|Kćeni]]

Botaniske mjeno „althaea“ wotwodźuje so wot grjekskeho 
słowa „άλδανω“. Woznjamjenja telko kaž ''hojić''. Słowo ''malwa'' pochadźa wot grjekskeho słowa „μαλαχς“, kotrež ''mjechki'' a ''změrowacy'' woznjamjenja.

[[Dataja:Althaea_officinalis_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-008.jpg|250px|thumb|right|ilustracija (Koehler, 1887)]]

== Wopis ==
Lěkarska popla je zrunana, wjacelětna, zelišćowa rostlina z krutymi stołpikami. Rostlina je wšudźe kosmata. Lěkarska popla docpěwa wysokosć wot 60–150 cm (50–120 cm).

Delnje [[łopjeno|łopjena]] su wutrobojte a kónčkojte. Cyle horjeka wustupuja často njedźělene łopjena. 

Lěkarska popla kćěje wot julija hač do septembra. [[Kćenje|Kćenja]] su swětłoróžojte abo (zrědka) běłe, steja w łopjenowych rozporach a docpěja šěrokosć wot 3 hač 5 cm. Zwonkowne 7–9 [[keluškowe łopješko|keluškowych łopješkow]] su lancetojte, krótše hač jejkojte, wótre keluškowe łopjena.

Lěkarska popla je hódnotna picowanska rostlina za pčoły.

== Stejnišćo ==
Je lěkarska popla na włóžnych łučkach, w brjohowych kerčinach, na pastwišćach a w kultiwowanych pódy. Rostlina preferuje wapnojtu, selojtu pódu.

== Rozšěrjenje ==
Rozšěrjenje saha na zapadźe hač do [[Iberiska połkupa|Iberiskeje połkupy]], na juhu hač do [[Srjedźne morjo|Srjedźneho morja]], na wuchodźe hač do [[Sibirska|Sibirskeje]] a [[Altaj]]a a na sewjerje hač do južneje [[Skandinawiska|Skandinawiskeje]]. Do srjedźneje [[Europa|Europy]] bu tuta rostlina wot čłowjeka přinjesena (Archeofyt).

== Wobsahowe maćizny ==
Korušk wobsahuje slinowe maćizny (10–20 %), pektin (maksimalny 16 %) a škrob (maksimalny 37 %), trochu eteriski wolij, tučny wolij, třěski a šterole.

== W kuchinje ==
Lěkarska popla wužiwa so w francoskej kuchinje a ameriskej kuchinje. Přetrjebuja stołpiki, łopjenka a koruški. Kwěty hodźa so jěsć. Młode łopjenka wužiwaja so w solotejach. Romjenjo wužiwachu rostlinu w poliwkach. Zašo buchu korjenja jědźene. Najprjedy buchu warjene a potom pječene.

== W rostlinskim lěkowanstwje ==
W rostlinskim lěkowanstwje wužiwaja so koruški (łaćonsce ''Radix Althaeae'') a łopjenka (łaćonsce ''Folia Althaeae''). Zběraja koruški wot oktobra do nowembra a łopjenka wot meje do junija. Wužiwaja so drogi za zymnowodowy ekstrakt, za sirup abo za čajowy wobstatk. Grjekojo a Romjenjo znajachu wuskutki lěkowanja tuteje rostliny. Dioskurides, Theophrast, Galen a Plinius naspominaja rostlinu w swojich spisach. W srjedźowěku běše powšitkownje z wašnjom tutu rostlinu wužiwać.

== Synonymy ==
* Althaea kragujevacensis Pan. 
* Althaea micrantha Borbas 
* Althaea sublobata Stokes 
* Althaea taurinensis DC. 
* Althaea vulgaris Bubani 
* Malva althaea E.H.L. Krause 
* Malva maritima Salisb. 
* Malva officinalis (L.) Schimper &amp; Spenner.

== Žórła ==
* Dörfler, H.-P., Roselt, Gerhard: Heilpflanzen. Gestern und Heute. Urania, Leipzig – Jena – Berlin 1989 {{ref-de}}
* Sebald, Seybold, Philippi: Die Farn- und Blütenpflanzen Baden-Württembergs. Ulmer Verlag, Stuttgart 1990, ISBN 3-8001-3314-8. {{ref-de}}
* Adler, Oswald, Fischer: Exkursionsflora von Österreich. Ulmer Verlag, Stuttgart und Wien 1994, ISBN 3-8001-3461-6. {{ref-de}}
* Hiller, Karl; Melzig, Matthias F.; Lexikon der Arzneipflanzen und Drogen,. Area-Verlag, Erftstadt 2006, ISBN 3-89996-682-1. {{ref-de}}
* Schauer – Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 208 {{ref-de}}
* [[Jurij Kral|Kral, Jurij]]: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica Serbska, Budyšin (1927)
* [[Filip Rězak|Rězak, Filip]]: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
* {{Völkel1981}}
* [[:de:Echter Eibisch|něm. wikipedija]]

== Wotkazy ==
{{commons|Althaea officinalis}}
{{wikispecies|Althaea officinalis}}
* [https://web.archive.org/web/20071217233943/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39335/ BioLib.cz] {{ref-cs}}
* [https://web.archive.org/web/20070407123742/http://botanika.wendys.cz/kytky/K182.php Wendys] {{ref-cs}}
* [http://www.herbaversum.de/content-46-phpnukevkp.html Herbaversum] {{ref-de}}

[[Kategorija:Šlězowe rostliny]]
[[Kategorija:Hojenska rostlina]]
[[Kategorija:Škitane rostliny]]</text>
      <sha1>i3h079g9npfa9064i7wktn1352sd5bz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pisana čećorica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3984</id>
    <revision>
      <id>391695</id>
      <parentid>390054</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2834" sha1="5ksig7ve2po26k0khoo3d663s2frfqr" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Pisana čećorica
|wobraz=Coronilla_varia005.JPG
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Pisana čećorica
|klasa=
|podklasa0=[[Eurosidy I]]
|porjad=(Fabales)
|swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae)
|podswójba=[[Mjetelojte kwěty]]&lt;br /&gt;(Faboideae)
|ród=([[Securigera]])
|družina=[[Pisana čećorica]]
|wědomostne mjeno=Securigera varia
|slědźer=([[Carl von Linné|L.]]) [[Per Lassen|Lassen]]
|lěto=
}}

'''Pisana čećorica''' (''Securigera varia'') je [[rostlina]] ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]].  Wona bu prjedy rodej ''[[Coronilla]]'' přirjadowana.

[[Wobraz:Fabaceae_01_bgiu.jpg|thumb|150px|left|Polo pisaneje čećoricy]]
[[Wobraz:Coronilla_varia1.jpg|thumb|150px|left|Pisana čećorica]]
[[Wobraz:Cleaned-Illustration_Coronilla_varia.jpg|thumb|300px|ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885)]]

== Wopis ==
Pisana čećorica je wjacelětna, zelišćowa rostlina. Wona docpěwa wysokosć wot 80 cm.

[[Stołpik]]i su hranite.

Lisćowe [[łopjeno|łopjena]] su pjerite a z krótkim stołpikom.

Rostlina kćěje wot meje hač do oktobra. [[Wokołk]] wobsahuje maksimalnje 20 [[kćenje|kćenjow]].

Łušćinowy [[płód]] docpěwa dołhosć wot 25 hač do 50 mm. Wón je štyrihranity z hokatim pyskom.

== Stejnišćo ==
Wona rosće na suchich łukach, pućnych kromach, pod kerčinami a na ladźe; na wapnu. Rostlina preferuje wapnojtu pódu.

== Rozšěrjenje ==
Pisana čećorica je w nimale cyłej Europje, w Kawkazu a Małoaziji rozšěrjena.

== W ratarstwje ==
Pisana čećorica je picowanska rostlina.

== Synonymy ==
* Coronilla varia L.
* Bonaveria securidaca (L.) Halacsy
* Coronilla parviflora M. Bieb.
* Coronilla securidaca L.
* Securigera coronilla DC.
* Securigera legitima Gaertn.
* Securigera lutea Mill. 

&lt;br style=&quot;clear:left;&quot; /&gt;

== Žórła ==
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 116 {{ref-de}}
* M. A. Fischer, W. Adler &amp; K. Oswald: Exkursionsflora für Österreich, Liechtenstein und Südtirol. Linz 2005. ISBN 3-854-74140-5  {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==
{{commons|Securigera varia}}

* [https://web.archive.org/web/20070715052355/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id40099 BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070408172735/http://botanika.wendys.cz/kytky/K9.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Coronilla+varia&amp;mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Coronilla+varia Plants for a Future] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070715124023/http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=276&amp;fr=1&amp;sts= Global Invasive Species Database] {{ref-en}}
* [http://www.ildis.org/LegumeWeb?version~10.01&amp;LegumeWeb&amp;tno~3489&amp;genus~Securigera&amp;species~coronilla ILDIS Legume Web] {{ref-en}}

[[Kategorija:  Łušćinowcy]]</text>
      <sha1>5ksig7ve2po26k0khoo3d663s2frfqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwěćikaty dźećel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3992</id>
    <revision>
      <id>391682</id>
      <parentid>390633</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1136" sha1="f5nvnw65whomxwq5yyzr6l765h1btvi" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Kwěćikaty dźećel
|wobraz=Trifolium retusum L. 1851018686.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Kwěćikaty dźećel  (''Trifolium retusum'')
|porjad=(Fabales)
|swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae)
|podswójba=(Faboideae)
|ród=[[Dźećel]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=109}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Klee}}&lt;/ref&gt; (Trifolium)
|sekcija=Lotoidea
|družina=[[Kwěćikaty dźećel]]
|wědomostne mjeno=Trifolium retusum
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}

'''Kwěćikaty dźećel''' (''Trifolium retusum'') je [[rostlina]] ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]]  (''Fabaceae''). 

== Synonymy ==
* ''Amoria retusa'' (L.) Dostál
* ''Trifolium parviflorum'' Ehrh.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20080619225811/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id40062/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070212004539/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TRRE10 USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.ildis.org/LegumeWeb/6.00/taxa/5542.shtml ILDIS Legume Web] {{ref-en}}
{{-}}
{{Rq|bio-zarodk|img}}

[[Kategorija:Dźećel]]</text>
      <sha1>f5nvnw65whomxwq5yyzr6l765h1btvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosopsida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4226</id>
    <revision>
      <id>391702</id>
      <parentid>383555</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T21:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3479" sha1="fcavto0afbt7zo4e0om9342nqfja9gj" xml:space="preserve">{{Alternatiwny takson}}
'''Rosopsida''' (němsce tež: ''Dreifurchenpollen-Zweikeimblättrige'') tworja [[takson]] rostlinow z kmjena [[Krytosymjenjak|kćenjowych rostlin]] (Magnoliophyta). Jich embryjo ma, kaž wšitke [[dwuschadźikowe|dwuschadźikowe kćenjowe rostliny]], dwě [[schadźikowe łopjeno|schadźikowej łopjenje]], wuchadźa pak z próška z třoch charakteristiskich &quot;włóžow&quot;, kotrež su hakle pod elektroniskim mikroskopom widźeć. Tutón specielny typ próškoweho zornjatka mjenuje so ''tricolpat'', potajkim třimóršćinowy (třiwłóžowy).

W [[Systematika (biologija)|systematice]] biologije bu tuta skupina hakle před mało lětami znowa definowana, jako wotkry so z pomocu moderneje techniki nowy typ [[próškowe zornjatko|próškoweho zornjatka]]. W někotrych systemach bu wona jako třeća [[klasa (biologija)|klasu]] pódla [[jednoschadźikowe|jednoschadźikowych]] a wostatnych [[dwuschadźikowe|dwuschadźikowych]] zarjadowana. Často so wona tež jako ''Eudicots'' abo ''woprawdźite Dikotyledony'' woznamjenja. Dotal wuchadźa so z toho, zo je třimóršćinowe próškowe zornjatko něhdźe před 65 milionami lětami (wobrot mjez krydowej dobu a tercierom) nastało.

== Kajkosće ==
We wegetatiwnym wobłuku  dadźa so Rosopsida lědma wot wostatnych dwuschadźikowy rozeznawać. Při wšěm je móžno, někotre drobne kajkosće spowšitkownjeć. Łopjena su často zestajane a daloko rozšěrjene [[přiłopjena]] wustupuja w porach a njezrosćenej. Transwersalne předłopjena su na Achselsprossen. Kwět je zwjetša štyri- do pjećłopjenowy, po přaslenkach rjadowany a (často tež wjacekróć) do kelucha a króny dźěleny. Próškowe łopjena su zwjetša w jednym abo dwěmaj kružkomaj rjadowane, wustupuja pak nic zrědka rozmnožene ([[Polyandrie]]). Płodowe łopješka su často zrosćene ([[coenokarp]]).

== Systematika ==

* Podklasa Ranunculidae
** Ranunculales
* Podklasa Caryophyllidae
** Caryophyllales
* Podklasa Rosidae
** Vitales: z jeničkej swójbu:
*** Vitaceae
** Crossosomatales
** Geraniales
** Myrtales
** Huales: z jeničkej swójbu:
*** Huaceae
** Zygophyllales
** Celastrales
** Malpighiales
** Oxalidales
** Fabales
** Rosales
** Cucurbitales
** Fagales
** Brassicales
** Malvales
** Sapindales
** Tři swójby so wostaja Rosidae přirjadować, nic tola porjadźe; to su Picramniaceae, Tapisciaceae a Dipentodontaceae.

* Podklasa Asteridae
** Cornales
** Ericales
** Oncothecales
** Icacinales
** Garryales
** Vahliales
** Gentianales
** Lamiales
** Solanales
** Aquifoliales
** Escalloniales
** Paracryphiales
** Apiales
** Bruniales
** Asterales
** Desfontainiales
** Dipsacales

* Slědowace porjady njejsu žanej podklasy přirjadowane:
** Sabiales: z jeničkej swójbu:
*** Sabiaceae
** Proteales
** Buxales
** Trochodendrales
** Gunnerales
** Berberidopsidales
** Dilleniales: z jeničkej swójbu:
*** Dilleniaceae
** Santalales
** Saxifragales

* Slědowace ''taksa'' niže rjadowanskeje runiny su w swojim systematiskim zarjadowanju tohorunja hišće njejasne:
** Apodanthaceae
** Boraginaceae
** Centroplacus
** Cynomoriaceae
** Gumillea
** Haptanthaceae
** Hoplestigmataceae
** Medusandraceae
** Metteniusaceae
** Pottingeriaceae
** Trichostephanus

* ''Hlej tež:'' [[Magnoliopsida]]
== Wotkazy ==

{{Commons|Category:Rosopsida}}

* [https://web.archive.org/web/20070213050748/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id14771 BioLib] (česki)

{{rq|img|translate}}

[[Kategorija:Krytosymjenjaki]]</text>
      <sha1>fcavto0afbt7zo4e0om9342nqfja9gj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Popla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4452</id>
    <revision>
      <id>391698</id>
      <parentid>380375</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1521" sha1="85a8kb18wsc9u6xe3705lydajc2wduw" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Popla
|wobraz=Althea officinalis corimbo.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=[[Lěkarska popla]] (Althaea officinalis) 
|klasa=[[Rosopsida]]
|podklasa=(Rosidae)
|porjad=(Malvales)
|swójba=[[Šlězowe rostliny]]&lt;br /&gt;(Malvaceae)
|podswójba=(Malvoideae)
|ród=[[Popla]]
|wědomostne mjeno=Althaea
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

{{med-logo}} '''Popla''' (łaćonsce: ''Althaea'') je [[ród]] ze swójby [[Šlězowe rostliny|šlězowych rostlinow]].

&lt;br style=&quot;clear:left;&quot; /&gt;

== Etymologija ==
Botaniske mjeno „althaea“ wotwodźuje so wot grjekskeho słowa „άλδανω“.
Woznjamjenja telko kaž ''hojić''. Słowo ''malwa'' pochadźa wot grjekskeho słowa „μαλαχς“, kotrež ''mjechki'' a ''změrowacy'' woznjamjenja.

== Družiny ==
12 družinow:

* [[Kosmata popla]] (Althaea hirsuta) 
* [[Lěkarska popla]] (Althaea officinalis) 
* Althaea cannabina
* Althaea vranjensis
* Althaea armeniaca 
* Althaea broussonetiifolia
* Althaea longifolia
* Althaea ludwigii
* Althaea narbonensis 

== Eksterne wotkazy ==
{{commons|Category:Althaea}}
* [https://web.archive.org/web/20160305025938/http://www.biolib.cz/cz/formsearch/?action=execute&amp;searcharea=1&amp;string=Althaea BioLib] {{ref-cs}}
* [https://web.archive.org/web/20071021171329/http://212.185.118.226/publlehrbuch/xml/04920497.xml G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel] {{ref-de}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/A/L/Althaea.htm crescent bloom] {{ref-en}}

[[Kategorija:Šlězowe rostliny]]</text>
      <sha1>85a8kb18wsc9u6xe3705lydajc2wduw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Črijki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4472</id>
    <revision>
      <id>391721</id>
      <parentid>390660</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2552" sha1="56zgbd4fz5l7ks8hibxh7gc5yg3oigj" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Črijki
|wobraz=Aconitum_variegatum_110807c.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=[[Pisane stupnički]]&lt;br /&gt;(''Aconitum variegatum'')
|klasa0=[[Eudikotyledony]]
|porjad=(Ranunculales)
|swójba=[[Maslenkowe rostliny]]&lt;br /&gt;(Ranunculaceae)
|podswójba=(Ranunculoideae)
|tribus=(Delphinieae)
|ród=Črijki&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;&gt;{{Prawopisny2005|strona=72}}&lt;/ref&gt;
|wědomostne mjeno=Aconitum
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}
{{Jěd-logo}} '''Črijki'''&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;/&gt; (''Aconitum'') su [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Maslenkowe rostliny|maslenkowych rostlinow]] (''Ranunculaceae'').

== Družiny ==
Ród wobsahuje něhdźe 400 družinow, mjez kotrymiž su sćěhowace:
* [[chinske črijki]] (''Aconitum chinense'')
* [[japanske črijki]] (''Aconitum japonicum'')

* A. alboviolaceum
* A. anthora 
* A. baicalense 
* A. barbatum 
* A. bisma 
* A. brachypodum 
* A. x cammarum 
* A. carmichaelii 
* A. columbianum 
* A. coreanum 
* [[rozlatčene črijki]] (''A. degenii'')
* A. delphinifolium 
* A. falconeri 
* A. ferox 
* A. fischeri 
* A. forrestii 
* A. x fusungense 
* A. gymnandrum 
* A. hemsleyanum 
* A. henryi 
* A. heterophyllum 
* A. infectum 
* A. jaluense 
* A. kusnezoffii 
* [[žołte črijki]] A. lycoctonum 
* A. maximum 
* A. nagarum
* [[módre črijki]]&lt;ref&gt;{{boehmak|titul=Eisenhut}}&lt;/ref&gt; (''A. napellus'') 
* A. noveboracense 
* A. novoluridum 
* A. orientale 
* [[pakićojte črijki]] (''Aconitum paniculatum'')
* [[kosmate črijki]] (''A. pilipes'')
* A. pendulum 
* A. reclinatum 
* A. sachalinense
* A. scaposum 
* A. sinomontanum 
* A. spicatum 
* A. sungpanense 
* [[tauriske črijki]] (''A. tauricum'')
* A. x tokii 
* A. uncinatum 
* [[pisane črijki]] (''A. variegatum'')
* A. vilmorinianum 
* A. volubile 
* A. vulparia

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Wotkazy ==
{{projekty|commons=Category:Aconitum|wikispecies=Aconitum}}

* [https://web.archive.org/web/20070301061440/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id38317 BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070228050337/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ACONI USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.gartendatenbank.de/species/aconitum-1_infos_eisenhut Gartendatenbank] {{ref-de}}
* [https://web.archive.org/web/20070304111247/http://www.pfaf.org/database/search_name.php?ALLNAMES=Aconitum Plants for a Future] {{ref-en}}
* [http://www.1911encyclopedia.org/Aconite 1911 encyclopedia] {{ref-en}}
{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Maslenkowe rostliny]]
[[Kategorija:Jědojta rostlina]]</text>
      <sha1>56zgbd4fz5l7ks8hibxh7gc5yg3oigj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pisane črijki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4476</id>
    <revision>
      <id>391696</id>
      <parentid>390055</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3279" sha1="t6dsf5j472j3q17htuckw200nxbc3zr" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Pisane stupnički
|wobraz=Aconitum_variegatum_110807a.jpg
|wopis wobraza=[[pisane stupnički]]&lt;br /&gt;(Aconitum variegatum)
|wulkosć=250px
|porjad=(Ranunculales)
|swójba=[[Maslenkowe rostliny]]&lt;br /&gt;(Ranunculaceae)
|podswójba=(Ranunculoideae)
|tribus=(Delphinieae)
|ród=[[Črijki]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=72}}&lt;/ref&gt; (Aconitum)
|družina=Pisane črijki
|wědomostne mjeno=Aconitum variegatum
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}

{{Takson-logo|jědojty|škitany}} '''Pisane črijki''' (''Aconitum variegatum'') su [[rostlina]] ze swójby [[Maslenkowe rostliny|maslenkowych rostlinow]] (''Ranunculaceae''). Dalše serbske mjeno je '''pisane stupnički'''&lt;ref&gt;{{boehmak|titul=Eisenhut}}&lt;/ref&gt;.

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|šěrokosć=250px
|wobraz1=Aconitum_variegatum_110807f.jpg
|wopis1=[[Kćenje|Kćenja]]
|wobraz2=Aconitum_variegatum_110807c.jpg
|wopis2=Kćenja
}}

== Synonymy ==

* Aconitum campotrichum Gáyer
* Aconitum gracile Rchb.
* Aconitum judenbergense (Rchb.) Gáyer
* Aconitum odontandrum E.D.Wissjul.
* Aconitum rostratum Bernh. ex DC.

== Wopis ==
Pisane črijki su [[trajne zelo]], kotrež docpěje wysokosć wot 75 hač 150 cm.

[[Stołpik]] je často tam a wróćo zhibnjeny a čerwjenojće šakaty. 

[[Łopjeno|Łopjena]] su hač spódka třidźělne hač pjećdźělne. 

=== Kćenja ===
Kćěje wot julija hač do septembra. Módre, wioletne, zelenje a běle šakate [[kćenje|kćenja]] steja w čumpatych, dołhich [[kić]]ach. Jich helm je wyši hač šěroki. Kćenjowe stołpiki su nahe abo wotstejo kosmate.

=== Jěd ===
Hižo 1-2 g jěda tuteje rostliny skutkujetej smjerćonošnje. Alkaloid akonitin najprjedy nerwy rozbudźi a potom lemi. Jěd samo intaktnu kožu předrěwa.

== Stejnišćo ==
Rosće we wudolinowych lěsach, łučinowych lěsach&lt;!--, montanych Hochstaudenflure--&gt;. Ma radšo čerstwe hač włóžne, wutkate a zwjetša wapnite pódy.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w srjedźnych horinach a alpskim předkraju rozšěrjena.

== Wužiwanje ==

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 230 {{ref-de}}
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* [[Filip Rězak|Rězak, Filip]]: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

== Wotkazy ==
{{projekty|commons=Aconitum variegatum|wikispecies=Aconitum variegatum}}

* [https://web.archive.org/web/20070211180026/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id38325 BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070315185433/http://botanika.wendys.cz/kytky/K153.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://www.giftpflanzen.com/aconitum_variegatum.html giftpflanzen.com] {{ref-de}}
{{-}}
{{Bio-pjenk}}

[[Kategorija:Maslenkowe rostliny]]
[[Kategorija:Jědojta rostlina]]
[[Kategorija:Škitane rostliny]]</text>
      <sha1>t6dsf5j472j3q17htuckw200nxbc3zr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módre črijki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4478</id>
    <revision>
      <id>391690</id>
      <parentid>390641</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4670" sha1="reqzi45vrmfn95e62olse2ddvlizoaq" xml:space="preserve">{{infokašćik rostlina
|mjeno=Módre črijki
|wobraz=Aconitum napellus 230705.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Módre črijki  (''Aconitum napellus'')
|porjad=(Ranunculales)
|swójba=[[Maslenkowe rostliny]]&lt;br /&gt;(Ranunculaceae)
|podswójba=(Ranunculoideae)
|tribus=(Delphinieae)
|ród=[[Črijki]]&lt;ref&gt;{{prawopisny2005|strona=72}}&lt;/ref&gt; (Aconitum)
|družina=Módre črijki&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;&gt;{{boehmak|titul=Eisenhut}}&lt;/ref&gt;
|wědomostne mjeno=Aconitum napellus
|slědźer= [[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}

{{takson-logo|škitany|jědojty|med}} '''Módre črijki'''&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;/&gt; (''Aconitum napellus'') su [[rostlina]] ze swójby [[Maslenkowe rostliny|maslenkych rostlinow]], z [[ród (biologija)|roda]] [[Črijki|črijkow]]. Dalše serbske mjena su '''swjateje marcyne stupnički''', '''swjateje marcyne črijki''', '''swjateje marcyne kapički''', '''módre hołbiki''' a '''módre šišaki'''.

{{wertikalna lisćina wobrazow
|šěrokosć=250px
|wobraz1=Aconitum napellus flower.jpg
|wopis1=Kćenje
|wobraz2=Aconitum napellus a1.jpg
|wopis2=Kćenja
|wobraz3=Illustration Aconitum napellus0.jpg
|wopis3=Ilustracija  (Otto Wilhelm Thomé, 1885
|wobraz4=Aconitum napellus MHNT.BOT.2007.52.9.jpg
|wopis4=''Aconitum napellus''
}}

== Wopis ==
Módre črijki su [[trajne zelo]], kotrež docpěje wysokosć wot 0,5 hač do 1,5 m a maja sylny, najčasćišo njehałužkowany stołpik. Módre črijki su jara jědojte kaž wšě družiny tutoho roda.

=== Łopjena ===
Wulke [[Łopjeno|łopjena]] su rukoformowe a hač do póda 5- hač do 7-dźělne. Jich wotrězki maja šwižno-lancetojte kónčki.

=== Kćenja ===
Kćěje wot junija hač do awgusta. Mnoholičbne [[Kćenje|Kćenja]] steja w na kóncu stejacych w prawej měrje abo sylnje so rozhałuzowanych [[kić]]ach a su ćmowomódrowioletne abo ćmowomódre a docpěja dołhosć wot 2 hač 3 cm. 5 kćenjowych łopjenow su njesymetriske; najhorniše je kaž &quot;helm&quot; formowane a njeje wyši hač šěroki. [[Próškowe łopješko|Próškowe łopješka]] su zwjetša kosmate. Proterandriske kćenja su jako wuwzaće maslenkich rostlinow dorsiwentralne.

Kćenja bu wot čmjełow wopróšene.

=== Maćizny ===
Rostlina wobsahuje alkaloidy Aconitinoweho typa. Jěd móže samo intaktnu kožu předrěwać.

== Stejnišćo ==
Wón rosće w hórskich lěsach, wysokotrajnowych honach a na rěčnych brjohach.

== Rozšěrjenje ==
Módre črijki je w srjedźnych a wysokich horach cyłeje [[Europa|Europy]] rozšěrjeny.

== Wužiwanje ==
Prjedy je so jěd za preparaciju šipowych a hlebijowych kónčkow wužiwała. Medicinsce aconitinowe alkaloidy so jako sylnje skutkowacy anestezijowacy srědk wužiwa.

== Podobnej družinje ==
* [[Pakićojte črijki]] (''Aconitum paniculatum'') ma pakićojte kwětnistwo.
* [[Pisane stupnički]] (''Aconitum variegatum'') ma najčasćišo pakićojte kwětnistwo a wysoki helm kaž čećikata čapka.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 50 {{ref-de}}
* GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 9 {{ref-de}}
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 8-9 {{ref-de}}
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 300 {{ref-de}}
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 210-211 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 230 {{ref-de}}

== Wotkazy ==
{{projekty|commons=Aconitum napellus|wikispecies=Aconitum napellus}}
* {{FloraWeb|6539}}
* [https://web.archive.org/web/20071016084208/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id38324/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://www.garten.cz/e/cz/41-omej-salamounek-aconitum-napellus garten.cz] {{ref-mix|cs|pl|de|en|sk}}
* [https://web.archive.org/web/20080613203350/http://212.185.118.226/publlehrbuch/xml/03880400.xml G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel] {{ref-de}}
* [http://www.giftpflanzen.com/aconitum_napellus.html giftpflanzen.com] {{ref-de}}
* [https://web.archive.org/web/20210923181329/https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Aconitum+napellus&amp;mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.gartendatenbank.de/species/aconitum-napellus Gartendatenbank] {{ref-de}}
* [https://web.archive.org/web/20071112132959/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Aconitum+napellus Plants for a Future] {{ref-en}}
{{-}}
{{Zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Maslenkowe rostliny]]
[[Kategorija:Jědojta rostlina]]
[[Kategorija:Hojenska rostlina]]
[[Kategorija:Škitane rostliny]]</text>
      <sha1>reqzi45vrmfn95e62olse2ddvlizoaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prawy muchownik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5013</id>
    <revision>
      <id>391700</id>
      <parentid>390647</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T20:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5986" sha1="k1gh9wu0202sq8943f5ec9l1ty41jvw" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Prawy muchownik
|wobraz=Amelanchier ovalis01.jpg
|wopis wobraza=Prawy muchownik (''Amelanchier ovalis'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=([[Spiraeoideae]]) &lt;!--po němskej wikipediji--&gt;
|tribus=Pyreae
|podtribus=[[Jadrješkosadowe rostliny]] (Pyrinae)
|ród=[[Muchownik]]&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Felsenbirne}}&lt;/ref&gt; (Amelanchier)
|družina=[[Prawy muchownik]]
|wědomostne mjeno=Amelanchier ovalis
|slědźer=[[Friedrich Kasimir Medikus|Medik.]]
|lěto=
}}

'''Prawy muchownik''' (''Amelanchier ovalis'') je [[kerk]] ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]].

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|šěrokosć=250px
|wobraz1=Amelanchia ovalis.jpg
|wopis1=Kćějacy prawy muchownik
|wobraz2=Amelanchier ovalis fruits.jpg
|wopis2=[[Płód|Płody]] praweho muchownika
|wobraz3=Amelanchier ovalis.JPG
|wopis3=[[Habitus]] praweho muchownika
}} 

== Synonym ==

* Amelanchier vulgaris (Moench)

== Wopis ==
Prawy muchownik je w lěće zeleny, sylnje rozhałuzowany, kulowaty [[kerk]], kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 3 m. Wutwori wuběžki.

Króna je husta.

Kerk so z jeho [[korjeń|korjenjemi]] hłuboko do skalnych škałobow předobywaja.

[[Skora]] je oliwozelena hač bruna. Młode [[hałuza|hałuzy]] su na spočatku běłowołmojće kosmate, ale so pozdźišo wobnaža. Zymske pupki su jejkojte, husto pjelsćojće kosmate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 7 mm. [[Zdónk]] docpěwa tołstosć wot 6 cm.

=== Łopjena ===
Łopjency su owalne hač kulowate, wótro rězane, na hornim boku blědozelene a nahe, na delnim boku na spočatku nažołć, našěr abo naběl pjelsćojte, pozdźišo nahe a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 4 cm (2,5-5 cm) a šěrokosć wot hač do 3 cm. Měnjate [[Łopjeno|łopjena]] njesu 8 hač 15 mm dołhi stołpik. Jich nazymske barbjenje je oranžowe hač čerwjene.

Pódlanske łopjena su małke, třiróžkaće prynkojte a z łopjenowym stołpikom zrosćene.

=== Kćenja ===
Kćěje wot apryla hač meje (junija). [[Kćenje|Kćenja]] su pjećličbne, so před łopjenami jewja a steja po třoch hač po sedmjoch w zrunanych [[kić]]ach. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] su linealne, běłe abo nažołć běle, zwonka cybate, docpěwaja dołhosć wot 1,5 hač 2 cm a wostanu hač do zrałoty płodow. [[Keluškowe łopješko|Keluch]] je pjelsćojće kosmaty. Keluškowe łopješka su wusko-třiróžkate a krótše hač wuske krónowe łopješka. [[Próškowe łopješko|Próškowe łopješka]] su dwaceći. Pjeć płodowych łopješkow je zdźěla ze sobu zrosćene, při čimž kóžde płodowe łopješko wobsahuje jedne [[symjo]].

=== Płody ===
[[Jabłukowy płód|Jabłukowe płody]] su dołho stołpikate, kulowate, kaž hróšatko wulke, zrałe čorne, namódreń zwobručowane a jědźne. Docpěwaja wulkosć wot 8 hač do 10 mm. Wone wot awgusta hač do septembra dozrawja. Jich wuschnjeny keluch je zwjetša wobroćeny.

Płody su prjedy z městnami jako narunanje za [[rózynka|rózynki]] a rózynčki słužili. Wone so wot [[ptački|ptačkow]], předewšěm wot [[drózna|dróznow]] žeru.

== Stejnišćo ==
Rosće na skalach, skalnych wobkromach, w słónčnych dubowych a chójnowych lěsach. Ma radšo suche, bazowe, małowutkate, małohumusowe skalne a kamjentne pódy na dospołnje słónčnych, w lěće ćopłych, skalnych zwisach, w swětłych kerčinach a swětłych měšanych lěsach.

Často wustupuje hromadźe z [[kisalnik]]ami, [[Mnohokałačkata róža|mnohokałačkatymi róžami]], [[Čećikata wišnja|čećikatymi wišnjami]]&lt;!--(němsce [[:de:Steinweichsel|Steinweichsel]]--&gt;, ''Prunus mahaleb'') a [[brěčica]]mi.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje [[Europa|Europy]], w [[Alpy|Alpach]] hač do wysokosćow wot 1800 (2000) m, w [[Mała Azija|Małej Aziji]] a w sewjernej [[Afrika|Africe]] rozšěrjena, při čimž na wuchod hač do Luxemburgskeje a sewjerowuchodnje hač do Pólskeje wustupuje.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume &amp; Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5. strona 268 {{ref-de}}
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 168 {{ref-de}}
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 456 {{ref-de}}
* Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Enzyklopädie der Laubbäume. Die große Enzyklopädie mit über 800 Farbfotos unter Mitwirkung von 30 Experten. ISBN 978-3-937872-39-1, strona 39, hesło ''Amelanchier ovalis'' {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 414 {{ref-de}}
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 206 {{ref-de}}
* Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 84 {{ref-de}}
* Ulrich Hecker: BLV Handbuch Bäume und Sträucher, ISBN 978-3-8354-0021-4, strona 292 {{ref-de}}
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) {{ref-de}}
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) {{ref-de}}

{{-}}

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Amelanchier ovalis}}
{{wikispecies|Amelanchier ovalis}}

* [https://web.archive.org/web/20080504164151/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39578/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070402060608/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AMOV2 USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amelanchier+ovalis Plants for a Future] {{ref-en}}

[[Kategorija:Muchownik]]
[[Kategorija: Kerki]]</text>
      <sha1>k1gh9wu0202sq8943f5ec9l1ty41jvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wólšowy muchownik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5015</id>
    <revision>
      <id>391718</id>
      <parentid>290846</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="n1r5uf3cz01c6bqxstl49svlp67b595" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Wólšowy muchownik
|wobraz=Amelanchier alnifolia.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Wólšowy muchownik (''Amelanchier alnifolia'')
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=([[Spiraeoideae]])
|tribus=Pyreae
|podtribus=(Pyrinae)
|ród=[[Muchownik]]&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Felsenbirne}}&lt;/ref&gt; (Amelanchier)
|družina=[[Wólšowy muchownik]]
|wědomostne mjeno=Amelanchier alnifolia
|slědźer=([[Thomas Nuttall|Nutt.]]) Nutt. ex M.Roem. 
|lěto=
}}

'''Wólšowy muchownik''' (''Amelanchier alnifolia'') je kerk ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]  (''Rosaceae''). 

[[Dataja:Saskatoonberry flowering.jpg|thumb|left|200px|Kćějacy wólšowy muchownik]]
[[Dataja:Amal2 004 lhp.jpg|thumb|left|200px|Jadrješka wólšoweho muchownika]]
&lt;br style=&quot;clear:left;&quot; /&gt;

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
&lt;!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--&gt;
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002)

== Eksterne wotkazy ==

{{wikispecies|Amelanchier alnifolia}}

* [https://web.archive.org/web/20110125104237/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id135733/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/AI/Amelanchier%20alnifolia.htm crescent bloom] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amelanchier+alnifolia Plants for a Future] {{ref-en}}
{{-}}

{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Muchownik]]
[[Kategorija:Kerki]]</text>
      <sha1>n1r5uf3cz01c6bqxstl49svlp67b595</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kłóskaty muchownik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5016</id>
    <revision>
      <id>391684</id>
      <parentid>382290</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2839" sha1="dogfkrwla7wf63jgnseq7udf27uov9q" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Kłóskaty muchownik
|wobraz=Amelanchier-spicata.jpg
|wopis wobraza=Kłóskaty muchownik (''Amelanchier spicata'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=([[Spiraeoideae]]) &lt;!-- po němskej wikipediji --&gt;
|tribus=Pyreae
|podtribus=[[Jadrješkosadowe rostliny]] (Pyrinae)
|ród=[[Muchownik]]&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Felsenbirne}}&lt;/ref&gt; (Amelanchier)
|družina=[[Kłóskaty muchownik]]
|wědomostne mjeno=Amelanchier spicata
|slědźer=([[Lam.]]) [[K.Koch]]
|lěto=
}}

'''Kłóskaty muchownik''' (''Amelanchier spicata'') je kerk ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]].

[[Wobraz:Amelanchier spicata - young shoot (aka).jpg|thumb|left|200px|Młody kćějacy wurostk kłóskateho muchownika]]

== Wopis ==
Kłóskaty muchownik je šěroko wusahowacy [[kerk]], kotryž docpěwa wysokosć wot 2 hač do 4 m. Rozpušćuje wuběžki.

=== Łopjena ===
[[Łopjeno|Łopjena]] su šěroke, wopak jejkojte hač kulojte, rězane a docpěwaja dołhosć wot 3 ahč do 6 cm. Wone su za čas kćěwa jasnozelene a na delnim boku pjelsćojće kosmate a pozdźišo nahe. Jich nazymske barbjenje je žołtobrune.

=== Kćenja ===
Kćěje w meji. Małke, běłe [[kćenje|kćenja]] steja w zrunanych [[kić]]ach a su wołmojće kosmate.

=== Płody ===
Módročorne [[płód|płody]] su jědźne, ale mało słódne.

== Rozšěrjenje a stejnišćo ==
Pochad je njeznaty. Snadź je jako bastard ze sewjeroameriskich družinow nastał. 

Rostlina nic rědko z kultury w sewjernej srjedźnej [[Europa|Europje]] a pobrjohobliskej zapadnej Europje wodźiwi.

Derje rosće jenož w powětrowłóžnym klimaće z nic přewulkimi temperaturnych rozdźělemi.

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 168 {{ref-de}}
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) {{ref-de}}
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) {{ref-de}}

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{wikispecies|Amelanchier spicata}}

* [https://web.archive.org/web/20080504232506/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id135752/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/AI/Amelanchier%20spicata.htm crescent bloom] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20060509005418/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amelanchier+spicata Plants for a Future] {{ref-en}}

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

{{Bio-zarodk}}

[[Kategorija:Muchownik]]
[[Kategorija: Kerki]]</text>
      <sha1>dogfkrwla7wf63jgnseq7udf27uov9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muchownik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5022</id>
    <revision>
      <id>391689</id>
      <parentid>390640</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4823" sha1="qsqy0ec86ujiqbb7jeg7ggqi5icmutv" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Muchownik
|wobraz=Amelanchier alnifolia.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=[[Wólšowy muchownik]] (Amelanchier alnifolia)
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=([[Spiraeoideae]])
|tribus=Pyreae
|podtribus=[[Jadrješkosadowe rostliny]] (Pyrinae)
|ród=Muchownik&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;&gt;{{boehmak|titul= Felsenbirne}}&lt;/ref&gt;
|wědomostne mjeno=Amelanchier
|slědźer=[[Friedrich Casimir Medicus|Medik.]]
|lěto=
}}

'''Muchownik'''&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;/&gt; (''Amelanchier'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]  (''Rosaceae'').

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|šěrokosć=250px
|wobraz1=Amelanchier spicata - young shoot (aka).jpg
|wopis1=[[Kłóskaty muchownik]] (''Amelanchier spicata'')
|wobraz2=Amelanchier canadensis bloeiwijze.jpg
|wopis2=[[Kanadiski muchownik]] (''Amelanchier canadensis'')
|wobraz3=Amelanchier lamarckii bloeiwijze.jpg
|wopis3=Amelanchier lamarckii
|wobraz4=Amelanchier vulgaris Sturm10.jpg
|wopis4=Amelanchier ovalis (Jacob Sturm, 1796)
}}

== Wědomostne mjeno ==
Wědomostne mjeno pochadźa z francoskeho słowa ''la mélanche'' přez wopačne wottorhnjenje artikla (''l'amélanche'') a přidaće štomoweho sufiksa ''-ier''.

== Wopis ==
Najmjeńše družiny su w lěće zelene [[kerk]]i abo małke [[štom]]y.

Měnjate [[Łopjeno|łopjena]] su jednore, owalne a zubate abo karbowane.

=== Kćenja ===
Běłe [[Kćenje|kćenja]] su dołhe a wuske, steja w kićowych [[kwětnistwo|kwětnistwach]] a so před dospołnym rozwićom lisćowych łopjenow jewja.

Kćenja so wot [[insekty|insektow]] wopróša. 

=== Płody a symjenja ===
[[Płód|Płody]] su małke, jědźne, jahodojte [[jabłukowy płód|jabłukowe płody]]. Zrałe płody su purpurowe abo čorne a normalnje słódko słodźa. Wone so wot [[ptački|ptačkow]] žeru.

[[Symjo|Symjenja]] so wot ptačkow rozšěrjuja.

== Stejnišćo ==
Rostliny su relatiwnje njenaročne. Ma radšo wapnite pódy. Někotre družiny najlěpje rostu na trawoporosćenych swětlinach w škiće druhich štomow.

== Družiny a rozšěrjenje ==
K rodej Muchownik (''Amelanchier'') so 25 družinow w [[Eurazija|Euraziji]] a sewjernej [[Amerika|Americe]] liči, při čimž rozšěrjenske ćežišćo je sewjerna Amerika. W srjedźnej [[Europa|Europje]] je jenož 1 domjaca, a to [[prawy muchownik]] (''Amelanchier ovalis'').

* [[Wólšowy muchownik]] (''Amelanchier alnifolia'')
* Amelanchier arborea 
* [[Aziski muchownik]] (''Amelanchier asiatica'')
* Amelanchier bartramiana 
* Amelanchier basalticola 
* [[Kanadiski muchownik]] (''Amelanchier canadensis'')
* Amelanchier confusa 
* Amelanchier fernaldii 
* Amelanchier humilis 
* Amelanchier interior 
* [[Nahi muchownik]] (''Amelanchier laevis'')
* [[Koporowy muchownik]] (''Amelanchier lamarckii'', syn. ''A. grandiflora '')
* Amelanchier nantucketensis 
* Amelanchier obovalis
* [[Prawy muchownik]] (''Amelanchier ovalis'')
* Amelanchier pallida 
* Amelanchier pumila 
* [[Krejčerwjeny muchownik]] (''Amelanchier sanguinea'')
* [[Kłóskaty muchownik]] (''Amelanchier spicata'')
* Amelanchier stolonifera
* Amelanchier utahensis

== Wužiwanje ==
Někotre družiny so jako pyšne kerki w zahrodach a parkach plahuja.
{{-}}

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 89 {{ref-de}}
* Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Enzyklopädie der Laubbäume. Die große Enzyklopädie mit über 800 Farbfotos unter Mitwirkung von 30 Experten. ISBN 978-3-937872-39-1, strona 39, hesło ''Amelanchier'' {{ref-de}}
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 135 {{ref-de}}
* Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 84 {{ref-de}}
* Ulrich Hecker: BLV Handbuch Bäume und Sträucher, ISBN 978-3-8354-0021-4, stronje 292-293  {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==
{{projekty|commons=Amelanchier|wikispecies=Amelanchier}}
 
* [https://web.archive.org/web/20070422142046/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39577 BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/A/M/Amelanchier.htm crescent bloom] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20081016003325/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AMELA USDA plants database] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20090207102757/http://www.gartendatenbank.de/genus/amelanchier Gartendatenbank] {{ref-de}}
* [https://web.archive.org/web/20070416015021/http://www.pfaf.org/database/search_name.php?ALLNAMES=Amelanchier Plants for a Future] {{ref-en}}
* [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?509 Zapisk při GRIN] {{ref-en}}

{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Muchownik|!Muchownik]]
[[Kategorija:Kerki]]</text>
      <sha1>qsqy0ec86ujiqbb7jeg7ggqi5icmutv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mandlowc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5047</id>
    <revision>
      <id>391688</id>
      <parentid>390639</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T14:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4215" sha1="8jknvzjjikdi4hi9n839s7jjchvaa8c" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Mandlowc
|wobraz=Urueña almendro1 lou.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Mandlowc (''Prunus dulcis'')
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=([[Spiraeoideae]])
|tribus=Póčkosadowe rostliny (Amygdaleae)
|ród=[[Prunus]]
|družina=Mandlowc&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;&gt;{{Prawopisny2005|strona=247}}&lt;/ref&gt;
|wědomostne mjeno=Prunus dulcis
|slědźer=([[Phillip Miller|Mill.]]) [[David Allardice Webb|D. A. Webb]]
|lěto=
}}

'''Mandlowc'''&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;/&gt; (''Prunus dulcis'') je kerk a štom ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). Jeho [[płód]] je [[mandla]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul=Mandel}}&lt;/ref&gt;.

[[Dataja:Prunus dulcis flor.jpg|thumb|left|150px|[[Kćenje]]]]
[[Dataja:Almond tree leaf.JPG|thumb|left|150px|[[Łopjeno]]]]
[[Dataja:Almonds02.jpg|thumb|left|150px|[[Płód|Płody]]]]
[[Dataja:Unripe almond on tree.jpg|thumb|left|150px|Płody]]

[[Dataja:Illustration Prunus dulcis0.jpg|thumb|right|200px|Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé (1885)]]

== Wopis ==
Mandlowc je w lěću zeleny [[štom]] abo [[kerk]], kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 10 m. [[Zdónk]] je krótki a často křiwy.

[[Króna]] je kulojta hač šěroko wustupowaca.

=== Łopjena ===
Měnjate [[Łopjeno|łopjena]] su owalne hač dołhojće-lancetojte a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 12 cm. Jich stołpiki docpěwaja dołhosć wokoło 2 cm a njesu na bazy někotre žałzy.

=== Kćenja ===
Kćěje wot měrca hač do apryla. Swětłoróžojte abo běłe [[Kćenje|kćenja]] so před łopjenami jewja a docpěwaja přeměr wot 3 hač do 5 cm. Wone steja po pjećoch hač po šesćoch w promjenjach.

=== Płody ===
Płone, jejkojte, zelene, pjelsćojće kosmate [[płód|płody]] wobsahuja słabje brózdźenu [[póčka|póčku]] ze ćeńkej skorpiznu. Wone docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 6 cm. Jich płodowe mjaso je suche a póčka je jara twjerda.

Eksistuja hórke a słódke mandle, při tym hórke mandle wobsahuja hač do 8 % [[amygdalin]]a. Z amygdalina [[cyanowodźik]] nastanje, tak zo wulke mnóstwo je jara jědojte.

Z mandlow so [[mandlowy wolij]] a zhromadnu z [[cokor]]om a aromatiskimi maćiznami [[marcipan]] zhotowujetej. Nimo toho wobsahuja mineralne maćizny.

== Stejnišćo ==
Rosće na njeselenych, přesakliwych pódach.

== Rozšěrjenje ==
Pochadźa z wuchodneho regiona [[Srjedźne morjo|srjedźneho morja]].

== Wužiwanje ==
Ze słódkich mandlow kulturneje formy so [[marcipan]] zhotuje.

== Synonymy ==

* ''Amygdalus communis'' L.
* ''Amygdalus dulcis'' Mill.
* ''Prunus amygdalus'' (Linnaeus) Batsch.
* ''Prunus communis'' L.
* ''Prunus dulcis'' var. ''amara'' (DC.) Buchheim

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 682 {{ref-de}}
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume &amp; Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 260 {{ref-de}}
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 107 {{ref-de}}
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 176 {{ref-de}}
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002)
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002)

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

== Eksterne wotkazy ==
{{projekty|commons=Prunus dulcis|wikispecies=Prunus dulcis}}

* [https://web.archive.org/web/20080515211341/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39534/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20110918062756/http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Prunus+dulcis&amp;mode=sciname  USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Prunus+dulcis  Plants for a Future] {{ref-en}}

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Prunus]]
[[Kategorija:Štomy]]
[[Kategorija:Kerki]]</text>
      <sha1>8jknvzjjikdi4hi9n839s7jjchvaa8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Łažawy porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5063</id>
    <revision>
      <id>391722</id>
      <parentid>390067</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2575" sha1="js52g47gseov55h20hiif6yh7o5gua4" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Łažawy porstnik
|wobraz=Potentilla reptans3.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Łažawy porstnik (''Potentilla reptans'')
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=Łažawy porstnik
|wědomostne mjeno=Potentilla reptans
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

'''Łažawy porstnik''' (''Potentilla reptans'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. Dalše serbske ludowe mjeno je '''pumpotawa'''.

== Wopis ==
Łažawy porstnik je wjacelětna, zelišćowa rostlina, kotraž docpěje wysokosć mjezy 30 a 90 cm (10-20 cm). 

Łažace [[stołpik]]i docpěja dołhosć wot 1 m.

=== Łopjena ===
[[Łopjeno|Łopjena]] su dołho stołpikate, 5- hač do 7-ličbowe, hrubje zubate. 

=== Kćenja ===
Wón kćěje wot junija hač do awgusta. [[Kćenje|Kćenja]] su žłotožołte a maja pjeć [[krónowe łopješko|krónowych łopješkow]], kotrež su wutrobojte abo zažłobjene. Žołte kćenja steja po jednym we łopjenowych rozporach a docpěja wulkosć wot 1,5 hač do 2,5 cm. 5 kćenjowych přikrywnych łopješkow docpěja dołhosć mjezy 8 a 12 mm.

Kćenja buchu wot insektow wopróšene.

=== Płody ===
Płody buchu wot cycakow a mrowjow rozšěrjene.

== Stejnišćo ==
Wón rosće na rolach, pućach, žiwych płotach, łukach, hrjebjach a brjohach.

== Rozšěrjenje ==
Łažawy porstnik je w cyłej Europje rozšěrjeny.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 136 {{ref-de}}
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 30-31 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 280 {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==
{{commons|Potentilla reptans}}
* {{FloraWeb|4533}}
* [https://web.archive.org/web/20091018045057/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39845/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070526082901/http://botanika.wendys.cz/kytky/K139.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PORE6 USDA plants database] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070416013119/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+reptans Plants for a Future] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>js52g47gseov55h20hiif6yh7o5gua4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwěćikaty porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5070</id>
    <revision>
      <id>391683</id>
      <parentid>154440</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="5jgr2o2kfgcqdtxkw3rfl6lmi3s8kkd" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Kwěćikaty porstnik
|wobraz=
|wopis wobraza=Kwěćikaty porstnik
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Kwěćikaty porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla micrantha
|slědźer= [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]
}}
'''Kwěćikaty porstnik''' (''Potentilla micrantha'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae'').

== Wopis ==

== Stejnišćo ==

== Rozšěrjenje ==

== Wužiwanje ==

[[Wobraz:Potentilla micrantha Sturm24.jpg|thumb|200px|iluistracija, Jacob Sturm (1796)]]

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20080406042921/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39841/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>5jgr2o2kfgcqdtxkw3rfl6lmi3s8kkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lěsny porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5071</id>
    <revision>
      <id>391687</id>
      <parentid>390637</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T14:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3484" sha1="nx38zq77jlf8ce31vl4bhpe1ux58ho7" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Lěsny porstnik
|wobraz=Potentilla_erecta01.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Lěsny porstnik (''Potentilla erecta'')
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=Lěsny porstnik
|wědomostne mjeno=Potentilla erecta
|slědźer=([[Carl von Linné|L.]]) Raeuschel.
}}

{{med-logo}} '''Lěsny porstnik''' (''Potentilla erecta'', Syn.: ''Potentilla tormentilla'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. Druhe serbske mjeno je '''zawjaznik'''&lt;ref&gt;{{prawopisny2005|strona=646}}&lt;/ref&gt;.

[[Dataja:Potentilla erecta bloem.jpg|thumb|left|200px|kwět]]
[[Dataja:Potentilla erecta.jpeg|thumb|left|200px|lěsny porstnik]]
[[Dataja:Illustration_Potentilla_erecta0.jpg|thumb|Ilustracija lěsneho porstnika, w knize: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz'', 1885]]

== Synonymaj ==

* Potentilla sylvestris [[Noël Martin Joseph de Necker|Neck.]]
* Potentilla tormentilla [[Noël Martin Joseph de Necker|Neck.]]

== Wopis ==

Lěsny porstnik je [[trajne zelo]], kotrež docpěje wysokosć wot 10 hač do 30 cm. Wón je kosmata rostlina z njestajnje dulatym abo walcojtym, wonka ćmowobrunym, nutřka krejčerwjenym pjenkom. 

[[Stołpik]]i steja zrunanje a su najčasćišo wot spódka wobšěrne. 

=== Łopjena ===
Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su dołhe, ćeńkostołpikate, 3-dźělene a chětře wjadnjace. Stołpikowe łopjena su krótkostołpikate hač do sedźace, najčasćišo 5-ličbowe. Łopješka docpěja dołhosć wot 1 hač do 2 cm a su hrubje zubate.

=== Kćenja ===
Wón kćěje wot apryla hač do julija (wot meje hač do awgusta). [[Kćenje|Kćenja]] docpěja wulkosć wot 1 cm a njesu 4 tróšku zažłobjene [[krónowe łopješko|krónowe łopješka]]. 

== Stejnišćo ==
Wón rosće na suchich łukach, płonych bahnach, holach, słónčnych zwisach, skłoninach, we swětłych lěsach a na lěsnych pućach. Ma radšo małowutkate, často kisałe pódy. 

== Přestrjeń ==
Lěsny porstnik je w Europje, Aziji a sewjerej Americe rozšěrjeny.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 48 {{ref-de}}
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 52-53 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 260 {{ref-de}}

{{-}}

== Eksterne wotkazy ==
{{commons|Potentilla erecta}}
{{FloraWeb|4511}}
* [https://web.archive.org/web/20091018042121/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39835/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070509221444/http://botanika.wendys.cz/kytky/K138.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://212.185.118.226/publlehrbuch/xml/Frame.asp?D=27162720.xml&amp;S=POTENTILLA G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel] {{ref-de}} 
* [https://web.archive.org/web/20070216103247/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POER81 USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/PO/Potentilla%20erecta.htm crescent bloom] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070416041051/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+erecta Plants for a Future] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]
[[Kategorija:Hojenska rostlina]]</text>
      <sha1>nx38zq77jlf8ce31vl4bhpe1ux58ho7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Načerwjeń porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5074</id>
    <revision>
      <id>391692</id>
      <parentid>290673</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2008" sha1="nbsqprwa2vidt9rslyv8drw52gvxeqw" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Načerwjeń porstnik
|wobraz=Potentilla_heptaphylla1_eF.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Načerwjeń porstnik  (''Potentilla heptaphylla'')
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=Načerwjeń porstnik
|wědomostne mjeno=Potentilla heptaphylla
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=1755
}}

'''Načerwjeń porstnik''' (''Potentilla heptaphylla'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). 

== Synonymy ==

* ''Fragaria rubens'' [[Heinrich Johann Nepomuk von Crantz|Crantz]]
* ''Potentilla opaca'' [[Carl von Linné|L.]] 
* ''Potentilla rubens'' ([[Heinrich Johann Nepomuk von Crantz|Crantz]]) [[Albert Zimmeter|Zimmeter]]

== Wopis ==
Načerwjeń porstnik je kosmata, šěrje swěćaca rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 15 cm.

Stołpiki a keluchi často su čerwjenojte.

=== Łopjena ===
Spódne [[łopjeno|łopjena]] su 5- hač 7-ličbowe a dołhostołpikowe. Łopješka su podołhojće, na spódku nimale stołpikojće šwižne, na kóždej stronje maja 2 hač do 5 zubkow.

=== Kćenja ===
Rostlina kćěje wot apryla hač do julija. [[Kćenje|Kćenja]] su žołte, 5-ličbowe a dosahuja šěrokosć mjezy 1 a 1,5 cm. Wonkowne [[keluškowe łopješko|keluškowe łopješka]] su lancetojte kaž keluchowe łopjena.

== Stejnišćo ==
Wón rosće na suchich trawnikach a w swětłych lěsach.

== Rozšěrjenje ==
Načerwjeń porstnik je w srjedźnej Europje rozšěrjeny.

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==

*GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 52-53 {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla heptaphylla}}

* [https://web.archive.org/web/20080527200241/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39837/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}

{{-}}
{{zarodk -  botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>nbsqprwa2vidt9rslyv8drw52gvxeqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nalětni porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5075</id>
    <revision>
      <id>391691</id>
      <parentid>390052</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2587" sha1="8w2jfn86px56s000vs965yo1ytbwv2y" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Nalětni porstnik
|wobraz=Potentilla_neumanniana.jpg
|wopis wobraza=Nalětni porstnik (''Potentilla tabernaemontani'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Nalětni porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla tabernaemontani
|slědźer=[[Paul Friedrich August Ascherson|Asch.]]
}}

'''Nalětni porstnik'''  (''Potentilla tabernaemontani'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae'').

== Synonymy ==
* ''Potentilla neumanniana'' Auct.
* ''Potentilla verna'' Auct.

== Wopis ==
Nalětni porstnik je [[trajne zelo]], kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 20 cm.

Ležace [[stołpik]]i korjenja na sukach a wutworja na kónčku nowu rozetu łopjenow.

=== Łopjena ===
Spódnje [[łopjeno]] je zwjetša pjećličbne. Łopješka docpěwaja dołhosć wot 1 hač 3 cm. Stołpikowe łopjena su šwižniše hač spódnje łopjena. Łopjena su na woběmaj bokomaj zelene a kosmate. Pódlanske łopeška spódnich łopjenow su linealne, mjeztym zo pódlanske łopješka stołpikowych łopjenow su jejkojto-lancetojte.

=== Kćenja ===
Kćěje wot měrca hač junija. Žołte [[Kćenje|kćenja]] docpěwaja wulkosć wot 1 hač 2 cm a steja po třoch hač po dźesaćoch w čumpatym kwětnistwje. [[Pěstka]] je horjeka jako pleco stołstnjena. 

== Stejnišćo ==
Rosće na suchich trawnikach, skalnych zwisach, skalnych hłójčkach, winicowych murjach a nadróžnych skłoninach. Preferuje słónčne, ćopłe stejnišća na suchej, bazowej pódu.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w srjedźnej [[Europa|Europje]], sewjernje hač do Skandinawiskeje a južnje hač do južneje [[Francoska|Francoskeje]] rozšěrjena.

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 139 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 282 {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20091018043306/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39850/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070525164752/http://botanika.wendys.cz/kytky/K137.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/PO/Potentilla%20tabernaemontani.htm crescent bloom] {{ref-en}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>8w2jfn86px56s000vs965yo1ytbwv2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niski porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5076</id>
    <revision>
      <id>391693</id>
      <parentid>390642</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="g6dtmyyk113dp9xf9kdkw29v86no018" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Niski porstnik
|wobraz=Potentilla supina2 eF.jpg
|wopis wobraza=niski porstnik
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Niski porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla supina
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

'''Niski porstnik''' (''Potentilla supina'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. 

[[Wobraz:Potentilla supina1 eF.jpg|thumb|left|200px|niski porstnik]]
[[Wobraz:Potentilla supina Sturm16.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]]
{{-l}}
== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla supina}}

* [https://web.archive.org/web/20091018045102/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39847/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20061009203507/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=POSU25 USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+supina Plants for a Future] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>g6dtmyyk113dp9xf9kdkw29v86no018</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Norski porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5077</id>
    <revision>
      <id>391694</id>
      <parentid>390643</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1212" sha1="7qdi7ab9n8xfavf7f4k20uzr5687izk" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Norski porstnik
|wobraz=Potentilla norvegica sl10.jpg
|wopis wobraza=Norski porstnik (''Potentilla norvegica'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Norski porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla norvegica
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

'''Norski porstnik''' (''Potentilla norvegica'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]  (''Rosaceae''). 

[[Wobraz:Potentilla norvegica Sturm17.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]]

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20091018043251/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39842/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20130511102022/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PONO3 USDA plants database] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070420154501/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+norvegica Plants for a Future] {{ref-en}}

{{-}}
{{rq|zarodk|sources}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>7qdi7ab9n8xfavf7f4k20uzr5687izk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pjedličkaty porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5079</id>
    <revision>
      <id>391697</id>
      <parentid>390056</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="iloka9cx9drqatkyhfphhzhpafaw50i" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Pjedličkaty porstnik
|wobraz=Potentilla_crantzii_a1.jpg
|wopis wobraza=Pjedličkaty porstnik (''Potentilla crantzii'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Pjedličkaty porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla crantzii
|slědźer=([[Heinrich Johann Nepomuk von Crantz|Crantz]]) [[Günther Beck von Mannagetta und Lerchenau|Beck]] ex [[Karl Fritsch|Fritsch]]
|lěto=1897
}}
'''Pjedličkaty porstnik''' (''Potentilla crantzii'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]  (''Rosaceae'').

== Wopis ==

== Stejnišćo ==

== Rozšěrjenje ==

== Wužiwanje ==

== Synonymy ==

* Fragaria villosa [[Heinrich Johann Nepomuk von Crantz|Crantz]] 
* Potentilla alpestris Haller f. 
* Potentilla baldensis [[Albert Zimmeter|Zimmeter]]
* Potentilla salisburgensis [[Thaddeus Peregrinus Haenke|Haenke]]
* Potentilla serpentini [[Vincze von Borbás|Borbás]]
* Potentilla villosa ([[Heinrich Johann Nepomuk von Crantz|Crantz]]) [[Albert Zimmeter|Zimmeter]]

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20091018045031/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39833/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070408022742/http://botanika.wendys.cz/kytky/K454.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>iloka9cx9drqatkyhfphhzhpafaw50i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rańšoalpski porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5080</id>
    <revision>
      <id>391701</id>
      <parentid>290863</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T21:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="532he0cugbusr76pv16zryegahylwnt" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Rańšoalpski porstnik
|wobraz=Potentilla clusiana.jpg
|wopis wobraza=Rańšoalpski porstnik (''Potentilla clusiana'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Rańšoalpski porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla clusiana
|slědźer=[[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]]
|lěto=1774
}}

'''Rańšoalpski porstnik''' (''Potentilla clusiana'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae'').
 
== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla clusiana}}

* [https://web.archive.org/web/20091018042011/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id259864/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>532he0cugbusr76pv16zryegahylwnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skalny porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5083</id>
    <revision>
      <id>391711</id>
      <parentid>352757</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T23:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1267" sha1="iihy1i8kz7hybaskrj3d2borsxy9g7g" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Skalny porstnik
|wobraz=Potentilla rupestris2 eF.jpg
|wopis wobraza=skalny porstnik
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Skalny porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla rupestris
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

'''Skalny porstnik''' (''Potentilla rupestris'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]].
 
[[Wobraz:Potentilla rupestris1 eF.jpg|thumb|left|200px|skalny porstnik]]
[[Wobraz:Potentilla rupestris Sturm19.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]]

== Synonym ==

* Drymocallis rupestris ([[Carl von Linné|L.]]) Soják
{{-l}}
== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla rupestris}}

* [https://web.archive.org/web/20071215153728/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39819/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PORU17 USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+rupestris Plants for a Future] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>iihy1i8kz7hybaskrj3d2borsxy9g7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slěborny porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5084</id>
    <revision>
      <id>391712</id>
      <parentid>390652</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T23:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2878" sha1="0onypm0ct5uf3rszpsf9yo8m4icr295" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Slěborny porstnik
|wobraz=Potentilla argentea bluete.jpeg
|wopis wobraza=Slěborny porstnik (''Potentilla argentea'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Slěborny porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla argentea
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=1753
}}

'''Slěborny porstnik''' (''Potentilla argentea'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae'').

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|połoženje=
|šěrokosć= 250px
|šěrokosćKašćika= 
|wobraz1=Potentilla argentea habitus.jpeg
|wopis1=Slěborny porstnik
|wobraz2=Potentilla argentea1 eF.jpg
|wopis2=Slěborny porstnik
|wobraz3=Potentilla argentea Sturm31.jpg
|wopis3=Ilustracija, Jacob Sturm (1796)
|wobraz4=
|wopis4=
}}

== Synonymy ==

* Potentilla decumbens Jord. 
* Potentilla demissa Jord. 
* Potentilla grandiceps [[Albert Zimmeter|Zimmeter]]
* Potentilla macrotoma [[Vincze von Borbás|Borbás]]
* Potentilla magyarica [[Albert Zimmeter|Zimmeter]]
* Potentilla tenuiloba Jord.

== Wopis ==
Slěborny porstnik je [[trajne zelo]], kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 50 cm. Rostlina je zrunana abo nižoležaca.

[[Stołpik]] a [[Łopjeno|łopjena]] su na delnim boku běłopjelsćojte. Łopjena su tři- hač pjećličbnje pjerite.

=== Kćenja ===
Kćěje wot junija hač oktobra. [[Kćenje|Kćenja]] docpěwaja wulkosć wot 1 hač 1,5 cm a steja po dwěmaj hač po dwacećoch w čumpatych [[pakić]]ach. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] su žołte a dlěše hač lancetojty [[keluškowe łopješko|keluch]] a słabje zarěznjene. 

== Stejnišćo ==
Rosće na suchich a pěskowych trawnikach, skalnych hłójčkach, pućnych kromach a železniskim terenje. Preferuje skerje wotewrjene, zwjetša małowapnate, pěskowe hač šćerkowe pódy.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w nimale cyłej [[Europa|Europje]] rozšěrjena.

== Noty ==
&lt;references /&gt;

== Žórła ==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 136 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 282 {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla argentea}}

* [https://web.archive.org/web/20080422000037/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39830/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070606205438/http://botanika.wendys.cz/kytky/K140.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [https://web.archive.org/web/20060930115640/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=POAR8 USDA plants database] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>0onypm0ct5uf3rszpsf9yo8m4icr295</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Srěni porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5085</id>
    <revision>
      <id>391713</id>
      <parentid>390653</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T23:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="4w46g5o2nukmpgpkdym5dyclaa93v8v" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Srěni porstnik
|wobraz=Potentilla intermedia Herbar.jpg
|wopis wobraza=Srěni porstnik (''Potentilla intermedia'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Srěni porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla intermedia
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}

'''Srěni porstnik''' (''Potentilla intermedia'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]].

[[Wobraz:Potentilla intermedia BB-1913.jpg|thumb|left|200px|ilustracija]]
{{-l}}
== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20091018045047/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39839/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070216100305/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POIN8 USDA plants database] {{ref-en}}
{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>4w46g5o2nukmpgpkdym5dyclaa93v8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stawacy porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5086</id>
    <revision>
      <id>391714</id>
      <parentid>390654</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T23:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2570" sha1="9596l5zk3nxh6cad0jqwq4gfkpx3bgu" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Stawacy porstnik
|wobraz=Potentilla_anglica_agg_Herbar.jpg
|wopis wobraza=Stawacy porstnik (''Potentilla anglica'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=Stawacy porstnik
|wědomostne mjeno=Potentilla anglica
|slědźer=[[Laicharding|Laichard.]] 
|lěto=1790
}}

'''Stawacy porstnik''' (''Potentilla anglica'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). 

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|połoženje=
|šěrokosć= 250px
|šěrokosćKašćika= 
|wobraz1=Potentilla anglica agg..jpg
|wopis1=Stawacy porstnik
|wobraz2=Potentilla anglica BB-1913.jpg
|wopis2=Ilustracija
|wobraz3=
|wopis3=
|wobraz4=
|wopis4=
|wobraz5=
|wopis5=
}}

== Synonymaj ==

* Potentilla procumbens [[John Sibthorp|Sibth.]]
* Tormentilla reptans [[Carl von Linné|L.]]

== Wopis ==
Stawacy porstnik docpěje wysokosć wot 15 hač 30 cm a ma nižoležacy [[stołpik]], kotryž na sukach často korjeni. Rostlina je k družinje wuwity bastard z družinow [[lěsny porstnik]] (''P. erecta'') a [[łažawy porstnik]] (''P. reptans'').

=== Łopjena ===
Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su tři- hač pjećličbne, kotrychž łopješka maja na kóždym boku štyri hač šěsć zubkow. Stołpikowe łopjena su 1-2 cm dołho stołpikate. Pódlanske łopjena su zwjetša cyłokromne.

=== Kćenja ===
Kćěje wot junija hač awgusta. Žołte [[Kćenje|kćenja]] su štyriličbne abo pjećličbne. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] docpěja dołhosć wot 5 hač 7 mm.

== Stejnišćo ==
Rosće na lěsnych pućach, we włóžnych lěsach, na bahnowych łukach.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w srjedźnej a sewjernej [[Europa|Europje]] rozšěrjena.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórło ==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 134 {{ref-de}}
 
== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla anglica}}

* [https://web.archive.org/web/20091018045007/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39827/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070217093628/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POAN7 USDA plants database] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070302212824/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=3351 Flora of Northern Ireland] {{ref-en}}

{{-}}
{{Zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>9596l5zk3nxh6cad0jqwq4gfkpx3bgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šěry porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5088</id>
    <revision>
      <id>391724</id>
      <parentid>390663</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1243" sha1="lp68lovfhsphokdfui7rs2yazvsudtu" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Šěry porstnik
|wobraz=Potentilla inclinata1 eF.jpg
|wopis wobraza=Šěry porstnik (''Potentilla inclinata'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Šěry porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla inclinata
|slědźer=[[Dominique Villars|Vill.]]
|lěto=1788
}}

'''Šěry porstnik''' (''Potentilla inclinata'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]  (''Rosaceae'').

== Synonymaj ==

* Potentilla canescens [[Willibald Swibert Joseph Gottlieb von Besser|Besser]]
* Potentilla adscendens [[Franz de Paula Adam von Waldstein-Wartemberg|Waldst.]] &amp; [[Paul Kitaibel|Kit.]]

{{-l}}
== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla inclinata}}

* [https://web.archive.org/web/20091018045042/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39838/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070218141636/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POIN10 USDA plants database] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>lp68lovfhsphokdfui7rs2yazvsudtu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Truskalcojty porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5089</id>
    <revision>
      <id>391715</id>
      <parentid>382914</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T01:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1484" sha1="nkagy8pj5l8yud581vslmma2inkuovj" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Truskalcojty porstnik
|wobraz=Potentilla.sterilis.1.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Łopjena truskalcojteho porstnika
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=Truskalcojty porstnik
|wědomostne mjeno=Potentilla sterilis
|slědźer=([[Carl von Linné|L.]]) [[Christian August Friedrich Garcke|Garcke]]
}}

'''Truskalcojty porstnik''' (''Potentilla sterilis'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). 

== Wopis ==
Truskalcojty porstnik dosahuje wysokosć wot 15 cm. Wón kćěje wot apryla hač do meje.

== Stejnišćo ==
Wón rosće w lisćowych měšanych lěsach, na lěsowych a pućnych kromach.

== Rozšěrjenje ==
Truskalcojty porstnik je w nimale cyłej Europje z wuwzaćom regiona Srjedźneho morja rozšěrjeny.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 182-183 {{ref-de}}
 
== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla sterilis}}

* [https://web.archive.org/web/20080406042926/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39846/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070302180458/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=3339 Flora of Northern Ireland] {{ref-en}}
{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>nkagy8pj5l8yud581vslmma2inkuovj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wysoki porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5091</id>
    <revision>
      <id>391717</id>
      <parentid>390063</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2565" sha1="6i8tpkgnh5xo0u3eqsdnie4qfk3ixn9" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Wysoki porstnik
|wobraz=Potentilla recta ssp recta0 eF.jpg
|wopis wobraza=Wysoki porstnik  (''Potentilla recta'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br  /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Wysoki porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla recta
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}
'''Wysoki porstnik''' (''Potentilla recta'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae'').

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|połoženje=
|šěrokosć= 250px
|šěrokosćKašćika= 
|wobraz1=Potentilla recta.jpeg
|wopis1=Kćenje
|wobraz2=Pore5 002 lhp.jpg
|wopis2=Kćenja
|wobraz3=Pore5 005 lhp.jpg
|wopis3=Wysoki porstnik
|wobraz4=Potentilla recta Sturm32.jpg
|wopis4=Ilustracija, Jacob Sturm (1796)
|wobraz5=
|wopis5=
|wobraz6=
|wopis6=
|wobraz7=
|wopis7=
|wobraz8=
|wopis8=
|wobraz9=
|wopis9=
|wobraz10=
|wopis10=
}}

== Wopis ==
Wysoki porstnik docpěwa wysokosć wot 30 hač 70 cm.

[[Stołpik]] a [[łopjeno|łopjenowe]] stołpiki njesu mjechke, krótke, seršćate kosmy.

=== Łopjena ===
Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su pjećličbne hač sydomličbne, na woběmaj bokomaj zelene, často dołho kosmate, hłuboko rězane a sedźa na stołpikach z dołhosć wot 5 hač 20 cm.

=== Kćenja ===
Kćěje wot junija hač julija. [[Kćenje|Kćenja]] docpěwaja dołhosć wot 20 hač 25 mm a maja žołte [[keluškowe łopješko|keluškowe łopješka]].

== Stejnišćo ==
Rosće na suchich trawnikach, pućach, w [[šćerkowa jama|šćerkowych jamach]] a na pěskowych suchich trawnikach.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je rozšěrjena w Srjedźnej Europje a Juhowuchodnej Europje.

== Wužiwanje ==

{{-l}}

== Noty ==
&lt;references/&gt;

==Žórła==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 136 {{ref-de}}
 
== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla recta}}

* [https://web.archive.org/web/20091018045052/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39844/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070505071925/http://botanika.wendys.cz/kytky/K577.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PORE5 USDA plants database] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070814023009/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+recta Plants for a Future] {{ref-en}}
{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>6i8tpkgnh5xo0u3eqsdnie4qfk3ixn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Złoty porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5092</id>
    <revision>
      <id>391720</id>
      <parentid>390066</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="hl4bd8qqduoalt1lyhssrtacfi7b91t" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Złoty porstnik
|wobraz=Potentilla aurea3.jpg
|wopis wobraza=Złoty porstnik (''Potentilla aurea'')
|wulkosć=250px
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt; (Potentilla)
|družina=[[Złoty porstnik]]
|wědomostne mjeno=Potentilla aurea
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=1756
}}

'''Złoty porstnik''' (''Potentilla aurea'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). 

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|połoženje=
|šěrokosć=250px
|šěrokosćKašćika= 
|wobraz1=Potentilla aurea.jpg
|wopis1=Złoty porstnik
|wobraz2=Potentilla-aurea-160606-1.jpg
|wopis2=Złoty porstnik
|wobraz3=Potentilla aurea Sturm29.jpg
|wopis3=Ilustracija, Jacob Sturm (1796)
|wobraz4=
|wopis4=
|wobraz5=
|wopis5=
|wobraz6=
|wopis6=
|wobraz7=
|wopis7=
|wobraz8=
|wopis8=
|wobraz9=
|wopis9=
|wobraz10=
|wopis10=
}}

== Synonym ==

* Potentilla halleri [[Nicolas Charles Seringe|Ser.]]

== Wopis ==
Złoty porstnik docpěwa wysokosć wot 5 hač 20 cm.

Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su pjećličbne, błyšćace, prědku wótro zubate. Pódlanske łopjena su lancetojte. Stołpikowe łopjena su třiličbne.

Kćěje wot junija hač awgusta. [[Kćenje|Kćenja]] su złotožołte.

== Stejnišćo ==
Rosće na kamjentnych trawnikach, silikatowych suchich trawnikach a pastwach, hač do wysokosćow wot 1100-3000 m.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje [[Europa|Europy]] rozšěrjena.

== Noty ==
&lt;references/&gt;

== Žórło ==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 136 {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Potentilla aurea}}

* [https://web.archive.org/web/20091018042117/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39831/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070407225443/http://botanika.wendys.cz/kytky/K330.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [http://gastein-im-bild.info/plants/prosacea.html Gastein im Bild] {{ref-de}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}

[[Kategorija:Porstnik]]</text>
      <sha1>hl4bd8qqduoalt1lyhssrtacfi7b91t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porstnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5127</id>
    <revision>
      <id>391699</id>
      <parentid>390646</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5746" sha1="sit5yslrjrps6q4lzvqsljyi4x8rqy2" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Porstnik
|wobraz=Potentilla_palustris_180606a.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=[[Bahnowy porstnik]] (Potentilla palustris)
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad= (Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Porstnik]]&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;&gt;{{Prawopisny2005|strona=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;&gt;{{boehmak|titul= Fingerkraut}}&lt;/ref&gt;
|wědomostne mjeno=Potentilla 
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}

'''Porstnik'''&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;/&gt; (''Potentilla'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). 

[[Dataja:Potentilla atrosanguinea, cultivated, Germany 2.jpg|thumb|left|200px|Potentilla atrisanguinea]]
[[Dataja:Potentilla montenegrina RB.jpg|thumb|left|200px|Potentilla montenegrina]]
[[Dataja:Pieciornik turyngijski Potentilla thuringiaca.jpg|thumb|left|200px|Potentilla thuringiaca]]
[[Dataja:Potentilla wismariensis blatt.jpeg|thumb|left|200px|Potentilla wismariensis]]
[[Dataja:Potentilla spp Sturm34.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]]

== Družiny (wuběrk) ==
Ród porstnikow (''Potentilla'') wobsahuje něhdźe 300 hač 500 družinow:
* [[Potentilla acaulis]] L.
* [[Běły porstnik]] (''Potentilla alba'' L.)
* [[Stawacy porstnik]] (''Potentilla anglica''  Laich. agg.)
* [[Husacy porstnik]] (''Potentilla anserina'' L.)
* ''[[Potentilla arctica]]'' Rouy
* [[Sand-Fingerkraut]] (''Potentilla arenaria'' Borkh.)
* [[Slěborny porstnik]] (''Potentilla argentea'' L.)
* [[Potentilla argyrophylla]] Wall. ex Lehm.
* ''[[Potentilla astracanica]]'' Jacq.
* [[Blutrotes Fingerkraut]] (''Potentilla atrosanguinea'' Lodd., G. Lodd. &amp; W. Lodd.)
* [[Złoty porstnik]] (''Potentilla aurea'' L.)
* ''[[Potentilla betonicifolia]]'' Poir.
* ''[[Potentilla bifurca]]'' L.
* ''[[Potentilla borneensis]]'' (Stapf) Kalkman
* [[Mólički porstnik]] (''Potentilla brauneana'' Hoppe ex Nestl.)
* ''[[Potentilla callieri]]'' (T.Wolf) Juz.
* [[Stołpikaty porstnik]] (''Potentilla caulescens'' L.), wustupuje w Alpach a w horinach južneje Europy
* ''[[Potentilla chamissonis]]'' Hultén, wustupuje w Arktisu
* ''[[Potentilla chrysantha]]'' Trevir.
* [[Rańšoalpski porstnik]] (''Potentilla clusiana''  Jacq.)
* [[Hórčny porstnik]] (''Potentilla collina''  Wib.)
* ''[[Potentilla conferta]]'' Bunge
* [[Pjedličkaty porstnik]] (''Potentilla crantzii'')
* [[Lěsny porstnik]] (''Potentilla erecta''  (L.) Raeusch.)
* [[Gletscher-Fingerkraut]] (''Potentilla frigida'' Vill.)
* [[Kerkojty porstnik]] (''Potentilla fruticosa'' L.; Syn.: ''Dasiphora fruticosa'' (L.) Rydb.)
* [[Kahles Fingerkraut]] (''Potentilla glabra'' Lodd.)
* ''[[Potentilla grammopetala]]'' Moretti, endemit w centralnych Alpach
* [[Načerwjeń porstnik]] (''Potentilla heptaphylla'' L.)
* ''[[Potentilla hirta]]'' L., wustupuje jenož w zapadnym regionje Srjedźneho morja
* [[Polarfingerkraut]] (''Potentilla hyparctica'' Malte)
* [[Pěskowy porstnik]] (''Potentilla incana'')
* [[Šěry porstnik]] (''Potentilla inclinata'' Vill.)
* [[Indiska pozdatna truskalca]], (''Potentilla indica'' (G. Jackson) T. Wolf, prjedy ''Duchesnea indica'' G. Jackson) Focke)
* [[Srěni porstnik]] (''Potentilla intermedia'' L.)
* [[Běłohródski porstnik]] (''Potentilla leucopolitana'')
* [[Lindackerowy porstnik]] (''Potentilla lindackeri'') 
* ''[[Potentilla longifolia]]'' Willd. ex Schltdl.
* [[Kwěćikaty porstnik]] (''Potenilla micrantha'' Ram. ex DC.)
* ''[[Potentilla montana]]'' Brot., wustupuje jenož w Portugalskej, Španiskej, Francoskej a Belgiskej
* [[Vielspaltiges Fingerkraut]] (''Potentilla multifida'' L.)
* [[Frühlings-Fingerkraut]] (''Potentilla neumanniana'' Rchb.)
* ''[[Potentilla nevadensis]]'' Boiss.
* [[Dolomiten-Fingerkraut]] (''Potentilla nitida'' L.), wustupuje jenož w južnych Alpach a  Apenninach
* ''[[ Potentilla nivea]]'' L.
* [[Norski porstnik]] (''Potentilla norvegica'' L.)
* [[Bahnowy porstnik]] (''Potentilla palustris'' (L.) Scop.; Syn.: Comarum palustre L.)
* ''[[Potentilla patula]]'' Waldst. &amp; Kit.
* ''[[Potentilla pedata]]'' Nestl.
* ''[[Potentilla pensylvanica]]'' L.
* [[Zažny porstnik]] (''Potentilla praecox'')
* [[Ćeńkozubkaty porstnik]] (''Potentilla pusilla'' Host)
* [[Wysoki porstnik]] (''Potentilla recta'' L.)
* [[Łažawy porstnik]] (''Potentilla reptans'' L.)
* [[Skalny porstnik]] (''Potentilla rupestris'' L.)
* [[Steinbrech-Fingerkraut]] (''Potentilla saxifraga'' Ardoino ex De Not.), wustupuje jenož w mórskich Alpach
* [[Mazany porstnik]] (''Poentilla sordita'')
* [[Truskalcojty porstnik]] (''Potentilla sterilis''  (L.) Garcke)
* ''[[Potentilla stipularis]]'' L.
* [[Niski porstnik]] (''Potentilla supina'' L.)
* [[Nalětni porstnik]] (''Potentilla tabernaemontani'')
* [[Durinski porstnik]] (''Potentilla thuringiaca'' Bernh.)
* [[Mnohokwěćikaty porstnik]] (''Potentilla thyrsiflora'' Huels. ex Zimmeter)
* [[Seealpen-Fingerkraut]] (''Potentilla valderia'' L.), wustupuje jenož w mórskich Alpach vor
* [[Wismarer Hügelfingerkraut]] (''Potentilla wismariensis'' T. Gregor &amp; Henker)
{{translate}}

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Eksterne wotkazy ==

{{commons|Category:Potentilla}}

* [https://web.archive.org/web/20070522152034/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39825/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/P/O/Potentilla.htm crescent bloom]  {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20060930123150/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POTEN USDA plants database]  {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20160308182731/http://www.bgbm.org/IOPI/GPC/PTaxonDetail.asp?NameId=105067261&amp;PTRefFk=128127 International Organization for Plant Information]  {{ref-en}}

[[Kategorija:Porstnik|!Porstnik]]</text>
      <sha1>sit5yslrjrps6q4lzvqsljyi4x8rqy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rólna róža</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5159</id>
    <revision>
      <id>391705</id>
      <parentid>290868</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2045" sha1="3tgt48pjllqwidpw8ah0ufdsjrzz9hf" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Rólna róža
|wobraz=Rosa_agrestis_05072006_5.JPG
|wopis wobraza=Rólna róža (''Rosa agrestis'')
|wulkosć=250px
|klasa=
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=(Rosoideae)
|ród=[[Róža]]&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;&gt;{{Prawopisny2005|strona=439}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;&gt;{{boehmak|titul= Rose}}&lt;/ref&gt;  (Rosa)
|družina=Rólna róža
|wědomostne mjeno=Rosa agrestis
|slědźer=[[Gaetano Savi|Savi]]
}}

'''Rólna róža''' (''Rosa agrestis'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). 

[[Dataja:Rosa_agrestis_05072006.JPG|thumb|Rólna róža z někotrymi [[kćenje]]mi]]
== Synonymy ==

* Rosa albiflora (Opiz)
* Rosa gizellae (Borbas)

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
&lt;!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--&gt;
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

== Eksterne wotkazy ==

* [https://web.archive.org/web/20160305155152/http://www.biolib.cz/cz/formsearch/?action=execute&amp;searcharea=1&amp;string=Rosa+agrestis BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Rosa_agrestis.htm atlas-roslin.pl] {{ref-pl}}
* [http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Rosa+agrestis&amp;mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}}

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot; /&gt;

{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Róža]]</text>
      <sha1>3tgt48pjllqwidpw8ah0ufdsjrzz9hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Łučny kozync</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5539</id>
    <revision>
      <id>391723</id>
      <parentid>390661</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1728" sha1="gi10k5yxvslzhumq1rgqokkxt511xo0" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Łučny kozync
|wobraz=Astragalus danicus - aas-hundihammas.jpg
|wopis wobraza=Łučny kozync  (''Astragalus danicus'')
|klasa=
|podklasa0=[[Eurosidy I]]
|porjad=(Fabales)
|swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae)
|podswójba=[[Mjetelojte kwěty]] (Faboideae)
|ród=[[Kozync]]&lt;ref&gt;{{boehmak|titul=Tragant}}&lt;/ref&gt; (Astragalus)
|družina=Łučny kozync
|wědomostne mjeno=Astragalus danicus
|slědźer=[[Anders Jahan Retzius|Retz.]]
|lěto=
}}

'''Łučny kozync''' (''Astragalus danicus'') je rostlina ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae'').
 
[[Wobraz:Astragalus danicus Herbar.jpg|thumb|left|200px|Łučny kozync]]

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
&lt;!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--&gt;
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

== Eksterne wotkazy ==
{{projekty|commons=Astragalus danicus|wikispecies=Astragalus danicus}}
* [https://web.archive.org/web/20080418105334/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39920/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20060929114734/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=ASDA5 USDA plants database] {{ref-en}}

{{-}}
{{zarodk - botanika}}
[[Kategorija:Kozync]]</text>
      <sha1>gi10k5yxvslzhumq1rgqokkxt511xo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lěsny kozync</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5540</id>
    <revision>
      <id>391686</id>
      <parentid>390636</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T14:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="aiw6hvu0ga4gvgpkx7ukaw2fs3qj3xs" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Lěsny kozync
|wobraz=Astragalus glycyphyllos1.jpg
|wopis wobraza=Lěsny kozync (''Astragalus glycyphyllus'')
|wulkosć=250px
|klasa=
|podklasa0=[[Eurosidy I]]
|porjad=(Fabales)
|swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae)
|podswójba=[[Mjetelojte kwěty]] (Faboideae)
|ród=[[Kozync]]&lt;ref&gt;{{boehmak|titul=Tragant}}&lt;/ref&gt; (Astragalus)
|družina=Lěsny kozync
|wědomostne mjeno=Astragalus glycyphyllus
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}

'''Lěsny kozync''' (''Astragalus glycyphyllus'') je rostlina ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae'').

{{wertikalna lisćina wobrazow
|šěrokosć=250px
|wobraz1=Astragalus glycyphyllos3.jpg
|wopis1=Kćenja
|wobraz2=Astragalus glycyphyllos fruit.jpg
|wopis2=Płody
|wobraz3=Illustration Astragalus glycyphyllos0.jpg
|wopis3=Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé 1885)
}}

== Wopis ==
Lěsny kozync je [[trajne zelo]], kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm.

[[Stołpik]] je lězucy, kwaklojće rosćacy.

=== Łopjena ===
[[Łopjeno|Łopjena]] su njeporowje pjerite ze 7-13 jejkotymi, čerstwozelenymi, 2 cm dołhimi łopješkami.

=== Kćenja ===
Kćěje wot junija hač julija. Žołtozelene [[Kćenje|kćenja]] docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1,5 cm a steja po wosmoch hač po třicećoch w zawalitej, hustych [[kić]]i. [[Krónowe łopješko|Króna]] docpěwa dołhosć wot 13 hač 15 mm.

=== Płody ===
[[Płód|Płody]] su křiwjene, dołhojte, nimale nahe a docpěwaja dołhosć wot 3 hač 4 cm.
[[File:Astragalus glycyphyllos MHNT.BOT.2011.3.62.jpg|thumb|''Astragalus glycyphyllos'']]
== Stejnišćo ==
Rosće na lěsnych kromach, lěsnych pućach, skłoninach, drjebiznowych nasypach a pućowych mjezach.

== Rozšěrjenje ==
Rostlina w južnej [[Skandinawiska|Skandinawiskej]], srjedźnej [[Europa|Europje]] a rědko w južnej Europje rozšěrjena.

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła ==
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 152 {{ref-de}}
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 324 {{ref-de}}
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* [[Filip Rězak|Rězak, Filip]]: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

== Wotkazy ==

{{wikispecies|Astragalus glycyphyllos}}

* [https://web.archive.org/web/20070211180651/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39923 BioLib] {{ref-mix|cs|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070502102757/http://botanika.wendys.cz/kytky/K107.php Botanický herbář] {{ref-cs}}
* [https://web.archive.org/web/20060926043551/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ASGL4 USDA plants database] {{ref-en}}
* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Astragalus+glycyphyllos Plants for a Future] {{ref-en}}

{{-}}
{{Bio-zarodk}}

[[Kategorija:Kozync]]</text>
      <sha1>aiw6hvu0ga4gvgpkx7ukaw2fs3qj3xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neustadt in Sachsen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10032</id>
    <revision>
      <id>391707</id>
      <parentid>388123</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] bu přidata z [[Wikipedija:Specialne funkcije/HotCats|HotCat]]</comment>
      <origin>391707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20564" sha1="42yodu24p2quydwakr3i0b7c3p1b4mb" xml:space="preserve">{{Město DE
|wopon= Wappen_Neustadt_in_Sachsen.svg
|šěrina=51/01/26
|dołhota=14/13/0
|karta=Neustadt in Sachsen in PIR.svg
|region-ISO=DE-SN
|gmejnske čisło=14628260
|wysokosć=340
|póstowe čisło=01841–01844
|předwólba=03596
|adresa= Markt 1&lt;br /&gt;01844 Neustadt in Sachsen
|webstrona=[http://www.neustadt-sachsen.de/ neustadt-sachsen.de]
|měšćanosta=Alexander Sachse
|strona=FW
}}

'''Neustadt in Sachsen''' ({{wrěči|hsb|''Nowe Město w Sakskej''}}) je małe město w [[Sakska|sakskim]] krajnym wokrjesu [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]]. Do 31. julija 2008 słušeše ke krajnemu wokrjesej [[Krajny wokrjes Sächsische Schweiz|Sakska Šwica]], kotryž wot 1. awgusta 2008 hromadźe z něhdyšim krajnym wokrjesom [[Krajny wokrjes Weißeritzkreis|Weißeritzkreis]] nowy krajny wokrjes twori.

== Geografija ==

Neustadt leži w Neustadtskim dole mjez hórskim hrjebjenjom [[Hohwald (lěs)|Hohwalda]] a hory [[Unger]] blisko [[Čěska|čěskeje hranicy]].

[[Dataja:Neustadt in Sachsen.JPG|thumb|left|Pohlad na město ze sewjerowuchoda]]
Neustadtski doł leži při mjezu mjez [[Łužiske hory|Łužiskimi horami]] a [[Połobske pěskowčiny|Połobskimi pěskowčinami]] blisko ''[[Łužiske přesunjenje|Łužiskeho přesunjenja]]''. Štóž so ze zapadneho směra z [[Drježdźany|Drježdźan]] abo [[Stołpin|Stołpina]] městu bliži, přejědźe najprjedy hórku ''Karrenberg'' ([[Dialekt|w městnej narěči]] ''Kornberg'' wurjekowany). Byrnjež hórka dźensa bjez lěsa była a druhdy so tam žito plahowało, nima swoje pomjenowanje wot němskeho słowa „Korn“, ale wot Schubkarren, serbsce „kara“, z kotrejž wikowarjo w srjedźowěku tutu horu na starej  [[Sólnodróha|Sólnodróze]] přeńdźechu. Wottud skići so rjany pohlad nad městačko a jeho wokolinu, kotraž je derje z turistiskimi pućemi spřistupnjena.

Na juhozapadźe leži měšćanski dźěl ''Polenz''. Rěčka ze [[Polnica|samsnym mjenom]] ''(Pólnica)'' předobywa so přez [[zornowc]] a potom tež přez [[pěskowc]] hač k zliwej ze [[Zebnica (rěka)|Zebnicu]], zo by so potom po něšto kilometrach jako [[Lachsbach]] blisko [[Žandow]]a do [[Łobjo|Łobja]] wuliwała. ''Polencny doł'' je sławny za najwjetše přirodne wustupowanje samoróstnych  [[Běły zwónčk|běłych zwónčkow]] znutřka Němskeje.
[[Dataja:Ungerberg.JPG|130px|thumb|Hora Unger]]
[[Dataja:Neustadt Sachsen.JPG|130px|thumb|Pohlad z wyšiny ''Götzinger Höhe'' na Neustadt]]
Bóle južnje stupa hórski hrjebjeń hory ''[[Unger]]'' (538m) z telewizijnej wěžu a z rozhladnej wěžu. Předhora Ungera je ''Götzinger Höhe'' - rozhladnišćo z wěžu a hosćencom we wysokosći 425 m na juh wot Neustadta. Tuta je woblubowane wulětny cil Neustadćanow. Dóńdźe so ju z nowotwarskeho štwórća  „Bruno-Dietze-Ring“ přez „Promenadenweg“, hdźež je piknikowe městno z małej knaippowa připrawa (woduteptanje). Z wěže, kotraž ze železneje konstrukcije wobsteji, maće rjany rozhlad hač do wokolnych horin Połobske pěskowčiny, Rudne hory, Łužiske hory a při dobrym rozhledźe tež hač do [[Jizerske horiny|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]]. W zymje je zjězd z wysočiny jako [[sankowanišćo]] woblubowany.

Na wuchod dźe pohlad nad ''Langburkersdorfski doł'', hdźež so rěčka Polenz wužórla. Za tym su hory sewjernych Čech.

Na sewjerowuchod je lěs Hohwald ze swojim najwyšim wuhorbjenjom, [[Sokolnik]]om (588 m).

[[Dataja:Panorama Hohwald.jpg|thumb|center|500px|Pohlad na lěs Hohwald]]

== Měšćanske dźěle ==
Nimo hłowneho měšćanskeho dźěla Neustadt in Sachsen su měšćanske dźěle [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]], [[Krumhermsdorf]], [[Langburkersdorf]], [[Niederottendorf]], [[Oberottendorf]], [[Polenz (Neustadt in Sachsen)|Polenz]], [[Rückersdorf]] a [[Rugiswalde]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lds.sachsen.de/kommunal21/?art_param=339&amp;NR_KRS=14628|title=Gemeindeverzeichnis. Landkreis Sächsische Schweiz-Osterzgebirge|publisher=Landesdirektion Sachsen|accessdate=2025-08-23|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

== Stawizny ==
W lěće 1333 je so Neustadt prěni raz jako [[złoto]]hórnistwowe město přez wopismo naspomnił. Załožerjo běchu [[Freiberg (Saska)|Freibergscy]] hórnicy a mjenowachu město Nuwenstad resp. Niwenstad. Spočatnje słušeše město ke kralestwu [[Čechi]] pod knjejstwom zemjanskeho rodu [[Berka z Duby]]. Hačrunjež bě zaso a zaso pospyty k złotohórnistwu w tutych kónčinach do njedawneje doby a tež přewodne minerale eksistencu złotych žiłow pola Neustadt a w [[Hohwald (lěs)|Hohwaldźe]] wočakować, njeje so ženje ničo namakało.

Zo město najebać toho njezhubi na wuznamje, leži na tym, zo bě tu tehdy wažne křižowanišćo dweju wikowanskeju dróhow, [[Sólna dróha|Sólnodróhi]] wot [[Hala nad Solawu|Hale nad Solawu]] do [[Praha|Prahi]] a putniskeje dróhi wot Budyšina do čěskeho [[Putnikowanje|putniskeho]] městna ''Mariaschein'' (dźensa: Bohosudov w Čěskej, dźěl města Krupka). Při tehdyšej putniskej dróze steješe najskerje hižo před załoženjom města prěnja cyrkej, Hospitalna cyrkej, při nětčišej Hospitalnej hasy. Bórze po załoženju města je so Jakobowa cyrkej natwariła, kotraž bu kaž Jakobowa cyrkej we Freibergu po wučobniku Jakobus pomjenowana. Je tež móžno, zo srjedźowěkowski Jakobowy puć tu nimo wjedźeše a cyrkej tohodla swoje mjeno po Jakobje dósta.

[[Dataja:Neustadt Sachsen Postmeilensäule.JPG|thumb|left|Kursakski póstowy milowy stołp]]
W lěće 1451 so město přez kup do wobsydstwa sakskeho kurwjercha [[Bjedrich II. (Sakska)|Bjedricha Ćichomyslneho]] dósta a wostawaše wot toho w sakskim wobsydstwje.
W lěće 1768 wjetowachu mištrojo zjednoćenstwow kowarjow, zamkarjow a wojnarjow w Neustadće, štó da by w najkrótšim času drjewjane wózne koło zhotowić móhł. Koło je so potom za sydom hodźin zhotowiło a tež hišće do chowanja słónca do rezidencneho města Drježdźan kuliło. Kopija je dźensa w domizniskim muzeju widźeć. Original je na [[Hońtwjerski a barokny hród Moritzburg|hrodźe Moritzburg]].
Wot 1938 hač do 1945 buchu w najwjetšim industrijny zawod w měsće - Heringwerke - [[flak|flakowe kanony kalibra 8,8]] za wójnu zhotowjene. Produkcija podležeše striktnemu zatajenju.

W lěće 1945 rozsudźichu měšćenjo, město, w kotrymž njeběchu němske wojerske jednotki zaměstnjene, bjez boja přićahowacej ruskej [[Čerwjena armeja|Čerwjenej armiji]] a pólskim jednotkam přepodać a to přez wupowěšenje běłych chorhojow, na př. na twarjenje dźensnišeje Schilleroweje šule pokazać. Tón plan je fanatiski nawjedowar [[Hitlerowa młodźina|Hitleroweje młodźiny]] zničił, kiž so z někotrymi hitlerowymi hólcami w šuli schowa a třělenje na přićahowacych Rusow wotewri, štož na woběmaj stronomaj, mało dnjow před kóncom wójny, wjedźeše k njetrjebawšim woporam. Rusojo a Polacy započachu po tym, wobydlerjow, dalokož njeběchu ćeknył, z jich domow wuhnawać, w domach bencin wukidować a tute zapaleć. Połojca twarjenjow wokoło torhošća so na tute wašnje wotpali. Jenož přez zasadźenje katolskeho a ewangelskeho fararjow so zbytne twarjenja zachowachu. Dźěštej pod smjertnym strachom k sowjetskemu komandantej a prošachu jeho naležnje, zo by zbytk města přelutował. Spomóžnje při tym bě, zo katolski farar bě [[Serbja|Serb]] a tuž [[Maćeršćina|maćeršćinu]] rěčeše, kotraž je [[Rušćina|rušćinje]] a  [[Pólšćina|pólšćinje]] přiwuzna.

Po tym zo hižo spočatk 90ych lět prjedy samostatne gmejny Polenz a Krumhermsdorf so jako měšćanske dźěle zagmejnowaštej, sta so 1. awgusta 2007 po měšćanskim rozsudźe zarjadowanje wsow Berthelsdorf, Oberottendorf, Niederottendorf, Rückersdorf, Langburkersdorf a Rugiswalde, kotrež prjedy gmejnu [[Hohwald]] tworjachu.

[[Dataja:Neustadt in Europa.png|mini|Dźěłowe zjednoćenstwo Nowych městow w Europje]]
[[Dataja:Tafeln mit den Namen der Neustadts in Europa.jpg|mini|Do zemje zasadźene kamjentne platy Nowych městow w Europje (staw 2005)]]

== Měšćanske partnerstwa ==
Město hlada poćahi partnerstwa z městami [[Günzburg]], [[Titisee-Neustadt]] a [[Weilheim an der Teck]] kaž tež z gmejnami [[Meckenbeuren]], [[Frittlingen]] w [[Němska|Němskej]] a [[Kehlen (Luxemburgska)|Kehlen]] w [[Luxemburgska|Luxemburgskej]].

Nimo toho je město čłon w najwjetšim přećelstwje Europy. 36 městow a gmejnow z Němskeje, Awstriskeje, Madźarskeje, Słowakskeje, Čěskeje a Pólskeje, kotrež maja mjeno '''Nowe Město''' (Neustadt, Nové Město abo date druhe narodnorěčne mjeno), je so w dźěłowym zjednoćenstwje [[Nowe Města Europy]] zwjazało. Kóžde lěto so w druhim Nowym Měsće zetkanje wšěch Nowych Městow wotměwa, w Neustadće in Sachsen je so tute zetkanje hižo dwójce wotměło. Je tu tež naměsto, hdźež su kamjentne plečicy z mjenami Nowych Městow, kotrež su čłony dźěłoweho zjednoćenstwa, zasadźene.

== Kultura a zajimawosće ==
=== Zajimawosće ===
[[Dataja:Neustaedter Ziege.JPG|thumb|Neustadtska koza]]
Zajimawosće wosebiteje družiny je z bronzy zlěta koza, kotraž před muzejom steji. Bu w lěće 1969 za [[Pěstowarnja|pěstowarnju]] na Götzingerskej wutworjena a tam w zahrodźe nastajena, hdźež bu wot dźěći jako woblubowany łaženski grat wužita. Pozdźišo wšak bu stracha zranjenja dla wotstronjena a steješe potom něšto lět na wyšinje ''Götzinger Höhe'', prjedy hač w 90ych lětach zańdźeneho lětstotka we słodowej hasy swoje nětčiše městno namaka. Mjeztym koza zaso na wyšinje ''Götzinger Höhe'' steji.

Widźenja hódna je tež pěskowcowa figura, kotraž na róžku Böhmische Straße/Markt 5 we wysokosći 4,50 m zwobraznja kwětkowu holcu, kotruž w lěće 1956 Drježdźanski sochar [[Albert Braun]] wutwori. Ma na něhdy florěrowacu industriju kumštnych kwětkow dopominać. Tuta jenož mało zdrasćena figura zawinowa tójšto rozhorjenja při swojim nastajenju.
[[Dataja:Neustadt Sachsen Markt Eckhaus.JPG|thumb|Róžkowy dom z kwětkowej holcu. Pódla torhošćowa lěkarnja.]]

Na fasadźe twarjenja Dresdner Straße 3 - šokoladowy wobchod - dopomina relief na „Pfeng-Pauline“, wikowansku žonu, kotraž bě wokoło 1900 po cyłym měsće znata wosobina. We swojim korbiku měješe přeco słódčizny, kotrež za pjenježki, za fenki, (tohodla jeje mjeno) na ludowych swjedźenjach wokoliny předawaše. Bě stajnje chudobnje zdrasćena, z drjewjancami a nahłownym rubiškom, zawostaji wšak po legendźe při swojej smjerći nahladne zamóženje.

Na torhošću dominuja nowe twary z 1950ych lět. Jenož zbyty stareho wobtwarjenja su so zachowali.

=== Muzeje ===
Domizniski muzej w starej słodownicy bywšeje piwarnje Schmole informuje wo wokolnych ryćerkubłach, wuwiću industrije kumštnych kwětkow a wo stawiznach města. Před domizniskim muzeju steji dźensa Neustadtska koza.

Wot 19. oktobra 2007 je w měšćanskim dźělu Berthelsdorf ''Dožiwjenske městno &quot;Hohwald – Złoto – mineralije a kamjenje&quot;''. Tutón muzej nasta we wobłuku turizmoweho projekta &quot;Złoto w Hornjej Łužicy – turizmowy poskitk&quot;. Je informaciski centrum wo geologiji, stawiznach a wudobywanju [[złoto|złota]], mineralijow a kamjenizny w regionje a zwonka njeho.

=== Twary ===
[[Dataja:Neustadt Sachsen Rathaus.JPG|thumb|left|Radnica]]
''Radnica'' w srjedźiznje torhošća bu wokoło lěta 1700 natwarjena. Nad portalom radnicy stej Mišnjanski a Neustadtski woponaj. Zajimawa je radnicowa wěža wupažena z koporom z časnikom.
Njedaloko wot radnicy je [[póstowy milowy stołp]] z lěta 1729 kurwjerchno-sakskseho pósta z podaćemi wo zdalenosćach.
[[Dataja:Neustadt Sachsen Jacobikirche.JPG|thumb|Jakobowa cyrkej - w prědku ćišćernja „Julius Mißbach“]]
Najwyše twarjenje je wěža ewangelskeje cyrkwje ''Sankt Jacobi'' přetwarjeneje w lěće 1884 w [[Neogotika|neogotiskim]] stilu. Cyrkej Sankt Jacobi bu w lěće 1346 prěni raz naspomnjena. Najstarši dźěl cyrkwje je wołtarnišćo. We wjelbiku z łamanych kamjenjow so tři kónčne kamjenje, kotrež so hižo w jara starych dokumentach naspomnjeja. Wobrazy na kónčymaj kamjenjomaj: Hołb, Chrystusowa hłowa, swětowa kula.
Rjany, rězbarjeny wołtar měł so sej za wopyt w Neustadće na kóždy pad wobhladać. Tež epitafy we wołtarnišću, kotrež su jara stare.
Wěža z časnikom je zdaloka widźomna z wokolnych hórkow a štóž měješe dobre woči, móžeše tohodla tež za časy, hdyž ručne časniki hišće samozrozumliwe njeběchu, na přikład při dźěle na polach přeco dokładny čas wotčitać.

W lěću je [[Cyrkej Sankt Jacobi (Neustadt in Sachsen)|cyrkej Sankt Jacobi]] zwjetša na wutorach za wobhladanja wočinjena, po dorěčenju z faru su tež druhe časy móžno. Nimo bohosłužbow so kóžde lěto mnoholičbne koncerty w cyrkwi „Sankt Jacobi“ wotměwaja.

Najstarši bydlenski dom Neustadta je farski dom natwarjeny w lěće 1616 w [[renesansa|renesansnym]] stilu. Tu bydleše tež znaty wuslědźer [[Sakska Šwica|Sakskeje Šwicy]], Wilhelm Leberecht Götzinger.

Katolska cyrkej ''Sankt Gertraudis'' w bliskosći ''měšćanskeho parka'' bu w lětomaj 1927-1928 natwarjena.

== Hospodarstwo a infrastruktura ==
=== Metalowa industrija ===
Do lěta 1989 bě Neustadt srjedźišćo ratarskeho mašinotwara. Kombinat Fortschritt Landmaschinen, załoženy po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]], přinošowaše bytostnje k róstej města. Ličba wobydlerjow so wot 1948 do 1984 podwojowaše.

Zawod „Fortschrittwerk“ – nastaty z bywšich „Heringwerke“ (wotnožkowy zawod wot ''Hering AG Nürnberg'') – bě tehdy najwjetši dźěłodawar regiona. W zawodźe Neustadt buchu wałowe prasy a hrjadowe syčawy zhotowjene. Ke kombinatej słušachu tež druhe zawody, kaž na př. w  [[Dźěžnikecy|Dźěžnikecach]], hdźež buchu [[syčomłóčawa|syčomłóčawy]] serijow E 512 a pozdźišo E 516 zhotowjene abo w [[Korzym]]ju (zhotowjenje kolesynow). Ale wotrjadaj wuwiće a mustrowy twar za wšě tute mašiny, kotrež buchu we firmowymaj barbomaj módry a běły do cyłeho swěta eksportowane, bě w Neustadće. Wot 60ych lět buchu mjeńše zawody w měsće, kaž na pr. nožowa fabrika abo emaljowanski zawod zawrjene a do zawoda „Fortschrittwerk“ zarjadowane.

=== Industrija kumštnych kwětkow ===
Bě wjele małych kwětkowych fabrikow, kotrež je so pozdźišo zestatniło a jako zawod „VEB Kunstblume Sebnitz“ kumštne kwětki zhotowiło. Zhotowjenje kwětkow bě často dźěło žonow. Při &quot;činjenju kwětkow&quot; abo &quot;napołoženju lisća&quot; buchu wustancowane listy na stołpiki nalěpjene abo kwěty z dostancowanych dźělow zwjazane. Tute dźěła stawachu so často w domjacym dźěle. Wotličenje stawaše so po starym ličenskim wašnju z ''grosom'' a ''dwanatkom''. Dokelž dźěło so doma wotměwaše a zdźěla so ze strašnymi substancami kaž lěpkami abo škleńčanym grisom dźěłaše, nastachu při tym tež strachi wosebje za přitomne dźěći. Wustancowanje a druhe dźěła, kotrež njemóžachu so doma přewjesć, buchu wot &quot;kwětkowych holcow&quot; we fabrikach činjachu. Po &quot;wobroće&quot; tuta industrijna hałuza tunjej konkurency zrosćena hižo njebě.

=== Dźensniša situacija ===
Hospodarska situacija w Neustadće so dźensa předewšěm přez wysoku bjezdźěłnosć postaja. Zdźěla buchu njewobydlene bydlenja z [[wusydlenc]]ami ze [[Zhromadźenstwo njewotwisnych statow|ZNS]] wobsadźene, štož socialna situacija ani njewotputuje.

W bywšim kombinaće VEB Fortschritt Landmaschinen, hdźež do znowazjednoćenja 6500 ludźi dźěłaše, zahaji twarc bydlenskich wozow &quot;Capron&quot; w nowembrje 2006 produkciju a wutwori něhdźe 150 dźěłowych městnow. Nimo toho je hišće přemysłowy wobwod na sewjer. Tam su so nimo někotrych posłužbowych předewzaćow (na př. awtowe wobchody) tež někotre industrijne zawody zasydlili, na př. fabrika za zhotowjenje rołow z kumštneje maćizny a zawod za měšćanske meblowanje, tohorunja firma, kotraž dodawa wuhotowanja za wuznamne producenty ratarskich mašinow.

== Wobchad ==
Neustadt wobsedźi derje wutwarjene a wothladane wobjězdne dróhi. W měšćanskim žrje so wjele hasow saněruje a sanowaše. Bydlenske wobwody su zwjetša přez wobkruhowe hasy zwjazane.

=== Nadróžny wobchad ===
==== Měšćanske wobjězdy ====
* Wobjězd z wuchoda do zapada: Drježdźany-Lubij/Zebnica přez Dr.-Wilhelm-Kaulisch-Straße
* Wobjězd ze sewjera do juha: Biskupicy-Hohnstein přez Bischofswerdaer Str. - Dr.-W.-Kaulisch-Str. - F.Mildner Str. - Berghausstraße

==== Přijězdy na awtodróhi ====
* [[Zwjazkowa awtodróha 4]] Najězd ''Porchow''
* [[Zwjazkowa awtodróha 17]] Najězd ''Pěrno''

=== Železniski wobchad ===
[[Dataja:Neustadt.jpg|240px|thumb|&lt;small&gt;Dwórnišćo Neustadt&lt;/small&gt;]]
Neustadt leži na železniskej čarje [[Pěrno]]–Neustadt–[[Zebnica (město)|Zebnica]]–Žandow. Hač do 12. decembra 2004 bě čara hišće do dweju dźělneju čarow rozdźělena, čara Pěrno–Neustadt a čara Žandow–Zebnica–Neustadt–Budyšin. Tehdy bu na čarowymaj wotrězkomaj Neustadt–Wjazońca-zapad a Wjelećin–Budyšin wobchad zastajeny, mjez Neustadtom a Oberottendorfom je čara tež přetorhnjena. Wotrězk mjez Zebnicu a Žandowom rěka tež Sebnitztalbahn, dokelž čara přez doł [[Zebnica (rěka)|rěčki Zebnica]] wjedźe. Tradicionelne mjeno ''Sächsische Semmeringbahn'' hižo njesmě so wužiwać, dokelž mjeno bu čarje ''Windbergbahn'' na juhu wot Drježdźan přez sudnistwo přisudźene.

=== Kubłanišća ===
* Powšitkowne zdźěłanje
: Zakładna šula Julius-Mißbach
: Ewangelska zakładna šula Hohwald (wot 1. septembra 2007)
: Srjedźna šula Friedrich Schiller
: Spěchowanska šula Neustadt, měšćanski dźěl Polenz

* Powšitkowne a rěčne zdźěłanje
: Ludowa uniwersita Sächsische Schweiz, wotnožka Neustadt
* Powołanske přihotowanje a wukubłanje
: Mjezynarodny zwjazk (IB), wotnožka Neustadt

=== Městna swobodneho časa a sportnišća ===
==== kulturelne ====
* Měšćanska knihownja
* Kino &quot;Grenzlandlichtspiele&quot;

==== sportowe ====
* Sportowy forum Neustadt
* Stadion Neustadt
* Jěchanski dwór Mariengut
* Tenisownišća 1.TC Neustadt
* Płuwarnja „Monte mare“ a fitnesowy center
* Kupjel pod hołym njebjom Neustadt, Rugiswalder Weg
* Lěsna kupjel Polenz
* Sněhakowarski lift Rugiswalde [http://www.skiclub-rugiswalde.de/ Sněhakowarski klub Rugiswalde]
* Towarstwo konjaceho sporta PSV &quot;Schusterhof&quot; Polenz z.t.

== Wosobiny ==
[[Dataja:Inschrift Struve.JPG|thumb|120px|Napismo na měšćanskej lěkarni k spominanju na Friedricha Adolpha Struve]]
* [[Friedrich Adolph Struve]] (1781-1840) - wunamakar kumštneje mineralneje wody, załoži w lěće 1818 w Drježdźanach prěni wustaw mineralneje wody. Jeho ródny dom pola torhošća je dźensa měšćanska lěkarnja.
* [[Wilhelm Leberecht Götzinger]] (1758-1818) - Wot lěta 1787 skutkowaše jako diakon, pozdźišo jako farar na cyrkwi. Ze swojimi knihami, w kotrychž [[Sakska Šwica|Saksku Šwicu]] wopisuje, maja jeho za spřistupnjowaćela tuteje krajiny. Po nim je wyšina &quot;Götzingerhöhe&quot; pomjenowana.
* [[Carl Julius Fritzsche]], [[farmaceut]] a [[chemikar]].
* [[Julius Mißbach]] (1831-1896) - rjemjeslniski rjemjenjerstwa; pozdźišo nakładnik a knihikupc; nan wjele towarstwow załoženych w 19. lětstotku; prědni wojowar za twarjenje železnicy (t.mj. [[Sakska železnica Semmering]]), kaž tež za twarjenje ludoweje šule, hamtskeho sudnistwa a wěžow na wyšinje Götzinger a na horje Unger.
* [[Wilhelm Michael Schaffrath]] (1814-1893) - Předsyda wótčinskeho towarstwa Neustadt załoženeho w lěće 1848 a čłon [[Frankfurt nad Mohanom|Frankfurtskeje narodneje zhromadźizny]]
* [[Bruno Dietze]] - socialnodemokratiski měšćanosta w prěnich lětach po lěće 1945
* „Pfeng-Pauline“ - Neustadtski original wokoło lěta 1900

== Žórła ==
&lt;references /&gt;

== Wotkazy ==
* [http://www.neustadt-sachsen.de/ Webstrony města Neustadt z wjele wobrazami atd.]
* [http://www.neustadt-sachsen.de/neustadtcms/kultur-freizeit/museum.html Domizniski muzej Neustadt]
* [http://www.hohwald.de/ Hohwald]

{{Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory}}

[[Kategorija:Město w Sakskej]]
[[Kategorija:Sydlišćo we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]]
[[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1333]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]</text>
      <sha1>42yodu24p2quydwakr3i0b7c3p1b4mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokolnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10357</id>
    <revision>
      <id>391704</id>
      <parentid>391662</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>połoženje</comment>
      <origin>391704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7256" sha1="n2caymgoz7wnhivo2lxlc62jna6eqmz" xml:space="preserve">{{Infokašćik hora
 | mjeno=Sokolnik
 | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}}
 | wobraz=Valtenberg 01.jpg
 | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera
 | wysokosć=586,4
 | šěrina=51/4/30/N
 | dołhosć=14/16/42/O
 | region-ISO=DE-SN
 | masiw=[[Łužiske hory]]
 | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]]
 }}
'''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami&lt;ref name=&quot;topo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;10&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt; najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.

== Mjeno ==
Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&amp;nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.&lt;ref name=WdH&quot;&gt;{{WdH|17}}&lt;/ref&gt;

== Přirodne poměry ==
=== Połoženje ===
Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydło je Wjazońca (něhdźe 2,5 kilometrow). Valtenberg je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk. &lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Geologija ===
Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Valtenberga wobsteji z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&amp;nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&amp;nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do wuchodojužneho směra we wysokosći wot 560 do 520&amp;nbsp;metrow. Dale so na Valtenbergu namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;50&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Opletal&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&amp;nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&amp;nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;25&amp;nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&amp;nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Łužiski granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Dwubłyšćinkaty granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 526 - porfyr.jpg|&lt;center&gt;Granodioritowy porfyr&lt;/center&gt;
MRGS 524 - dolerit.jpg|&lt;center&gt;Dolerit&lt;/center&gt;
MRGS 527 - křemen.jpg|&lt;center&gt;Křemjeń&lt;/center&gt;
MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|&lt;center&gt;Granodiorit z&amp;nbsp;hematitom&lt;/center&gt;
MRGS 528 - bazanit.jpg|&lt;center&gt;Bazanit&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Stawizny ==
[[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]]
Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge'', hdźež [[kwarc]]owa chódba bě předmjet [[hórnistwo|hórnistwoweho]] pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]].

W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił.

Jako stacija č-o 6 ''Valtenberg'' bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje [[Triangulacija|triangulacije]]. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje.

== Rozhlad ==

Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej.

== Puće na wjeršk ==

* Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
* Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk.
* Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom.

== Žórła ==
&lt;references/&gt;

== Literatura ==
* {{WdH|17}}
== Wotkazy ==
* {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina]

{{Łužiske hory}}

[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]</text>
      <sha1>n2caymgoz7wnhivo2lxlc62jna6eqmz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>391709</id>
      <parentid>391704</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Połoženje */ -</comment>
      <origin>391709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7260" sha1="r91fu6m77012jg53vrqvha3k557m8km" xml:space="preserve">{{Infokašćik hora
 | mjeno=Sokolnik
 | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}}
 | wobraz=Valtenberg 01.jpg
 | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera
 | wysokosć=586,4
 | šěrina=51/4/30/N
 | dołhosć=14/16/42/O
 | region-ISO=DE-SN
 | masiw=[[Łužiske hory]]
 | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]]
 }}
'''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami&lt;ref name=&quot;topo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;10&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt; najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.

== Mjeno ==
Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&amp;nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.&lt;ref name=WdH&quot;&gt;{{WdH|17}}&lt;/ref&gt;

== Přirodne poměry ==
=== Połoženje ===
Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5 kilometrow). Valtenberg je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk. &lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Geologija ===
Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Valtenberga wobsteji z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&amp;nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&amp;nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do wuchodojužneho směra we wysokosći wot 560 do 520&amp;nbsp;metrow. Dale so na Valtenbergu namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;50&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Opletal&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&amp;nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&amp;nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;25&amp;nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&amp;nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Łužiski granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Dwubłyšćinkaty granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 526 - porfyr.jpg|&lt;center&gt;Granodioritowy porfyr&lt;/center&gt;
MRGS 524 - dolerit.jpg|&lt;center&gt;Dolerit&lt;/center&gt;
MRGS 527 - křemen.jpg|&lt;center&gt;Křemjeń&lt;/center&gt;
MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|&lt;center&gt;Granodiorit z&amp;nbsp;hematitom&lt;/center&gt;
MRGS 528 - bazanit.jpg|&lt;center&gt;Bazanit&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Stawizny ==
[[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]]
Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge'', hdźež [[kwarc]]owa chódba bě předmjet [[hórnistwo|hórnistwoweho]] pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]].

W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił.

Jako stacija č-o 6 ''Valtenberg'' bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje [[Triangulacija|triangulacije]]. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje.

== Rozhlad ==

Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej.

== Puće na wjeršk ==

* Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
* Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk.
* Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom.

== Žórła ==
&lt;references/&gt;

== Literatura ==
* {{WdH|17}}
== Wotkazy ==
* {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina]

{{Łužiske hory}}

[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]</text>
      <sha1>r91fu6m77012jg53vrqvha3k557m8km</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>391725</id>
      <parentid>391709</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T10:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>geomorfologija</comment>
      <origin>391725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8475" sha1="qrixo1ar1bpdc2ibemn7wrllzuv6kz6" xml:space="preserve">{{Infokašćik hora
 | mjeno=Sokolnik
 | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}}
 | wobraz=Valtenberg 01.jpg
 | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera
 | wysokosć=586,4
 | šěrina=51/4/30/N
 | dołhosć=14/16/42/O
 | region-ISO=DE-SN
 | masiw=[[Łužiske hory]]
 | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]]
 }}
'''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami&lt;ref name=&quot;topo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;10&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt; najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.

== Mjeno ==
Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&amp;nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.&lt;ref name=WdH&quot;&gt;{{WdH|17}}&lt;/ref&gt;

== Přirodne poměry ==
=== Połoženje ===
Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&amp;nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.&lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mapycom&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Geomorfologija ===
Sokolnik je 586&amp;nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.&lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt; Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a 5.&amp;nbsp;najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.&lt;ref name=&quot;Naturäume&quot;&gt;{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt; Tež je najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliši pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&amp;nbsp;m) zdalena 1,7&amp;nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&amp;nbsp;m) zdalena 2,1&amp;nbsp;kilometrow tež sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&amp;nbsp;m) zdaleny 2,6&amp;nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&amp;nbsp;m) zdaleny 2,9&amp;nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&amp;nbsp;m) zdalena 3,1&amp;nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&amp;nbsp;m) zdaleny 1,3&amp;nbsp;kilometrow južnje, [[Rückenberg]] (479&amp;nbsp;m) zdaleny 1,9&amp;nbsp;kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&amp;nbsp;m) zdaleny 2,0&amp;nbsp;kilometrow sewjerozapadnje.&lt;ref name=&quot;mapycom&quot; /&gt;

=== Geologija ===
Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Valtenberga wobsteji z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&amp;nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&amp;nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do wuchodojužneho směra we wysokosći wot 560 do 520&amp;nbsp;metrow. Dale so na Valtenbergu namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;50&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Opletal&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&amp;nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&amp;nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;25&amp;nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&amp;nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Łužiski granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Dwubłyšćinkaty granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 526 - porfyr.jpg|&lt;center&gt;Granodioritowy porfyr&lt;/center&gt;
MRGS 524 - dolerit.jpg|&lt;center&gt;Dolerit&lt;/center&gt;
MRGS 527 - křemen.jpg|&lt;center&gt;Křemjeń&lt;/center&gt;
MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|&lt;center&gt;Granodiorit z&amp;nbsp;hematitom&lt;/center&gt;
MRGS 528 - bazanit.jpg|&lt;center&gt;Bazanit&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Stawizny ==
[[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]]
Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge'', hdźež [[kwarc]]owa chódba bě předmjet [[hórnistwo|hórnistwoweho]] pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]].

W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił.

Jako stacija č-o 6 ''Valtenberg'' bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje [[Triangulacija|triangulacije]]. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje.

== Rozhlad ==

Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej.

== Puće na wjeršk ==

* Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
* Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk.
* Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom.

== Žórła ==
&lt;references/&gt;

== Literatura ==
* {{WdH|17}}
== Wotkazy ==
* {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina]

{{Łužiske hory}}

[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]</text>
      <sha1>qrixo1ar1bpdc2ibemn7wrllzuv6kz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salix pentandra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11917</id>
    <revision>
      <id>391710</id>
      <parentid>293795</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3374" sha1="s6nv6zxq1ttucrngf1o4sep6eu16mds" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Pjećmužna wjerba / Ławrjencowa wjerba
|wobraz=Salix_pentandra_jolster.jpg
|wulkosć=250px
|wopis wobraza=Pjećmužna wjerba / Ławrjencowa wjerba (''Salix pentandra'')
|klasa0=
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Malpighiales)
|swójba=[[Wjerbowe rostliny]] (Salicaceae)
|podswójba=
|ród=[[Wjerba]]&lt;ref name=&quot;prawopisny&quot;&gt;{{Prawopisny2005|strona=544}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;boehmak&quot;&gt;{{boehmak|titul= Weide}}&lt;/ref&gt; (Salix)
|družina=Pjećmužna wjerba / Ławrjencowa wjerba
|wědomostne mjeno=Salix pentandra
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
|lěto=
}}
'''Pjećmužna wjerba''' abo '''ławrjencowa wjerba''' (''Salix pentandra'') je rostlina ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlinow]] (''Salicaceae''). 

{{Wertikalna lisćina wobrazow
|šěrokosć=250px
|wobraz1=Salix pentandra(01).jpg
|wopis1=Habitus
|wobraz2=Salix pentandra(03).jpg
|wopis2=[[Łopjeno|Łopjena]] a [[kapslowy płód|kapsle]]
}}

== Wopis ==
Pjećmužna wjerba (Ławrjencowa wjerba) je [[kerk]] abo [[štom]], kotryž docpěwa wysokosć wot hač do 12 (wot 3 hač do 15) m. [[Hałuza|Hałuzy]] su błyšćace, oliwozelene hač čerwjenobrune. [[Skora]] je šěra a podołhostnje rozpukana.

=== Łopjena ===
[[Łopjeno|Łopjena]] su šěroko-lancetojte, dołho-kónčkojte, sćeńka rězane a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 15 cm. Na hornim boku su ćmowozelene błyšćace, při čimž srjedźna žiłka je žołta. Młode łopjena lěpjaty sekret wudźěluja, kotryž aromatisce wonja.

=== Kćenja ===
Kćěje wot meje hač do junija. Micki so z łopjenami jewja. Žónske micki su čumpatokćenjowe. Nošne łopješka su jednobarbne žołtozelene. [[Próškowe łopješko|Próškowe łopješka]] zwjetša su pjeć. 

== Stejnišćo ==
Rosće we łučinach a w žumpadłowych lěsach. 

== Rozšěrjenje ==
Rostlina je w srjedźnej a sewjernej [[Europa|Europje]] a [[Azija|Aziji]] rozšěrjena. Při tym na juhu hač do [[Pyreneje|Pyrenejow]], sewjerneje [[Italska|Italskeje]] a balkanskeje połkupy wustupuje. W Aziji wustupuje w [[Turkowska|Turkowskej]], w [[Kawkaz]]u, w [[Sibirska|Sibirskej]], w [[Kazachstan]]je, w [[Mongolska|Mongolskej]] a [[Chinska|Chinskej]].&lt;ref&gt;[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?104996 Družina při GRIN] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;

== Wužiwanje ==

== Nóžki ==
&lt;references/&gt;

== Žórła == 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 128 {{ref-de}}
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 450 {{ref-de}}
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

== Eksterne wotkazy ==
{{projekty|commons=Salix pentandra|species=Salix pentandra}}
{{FloraWeb|5186}}
*[https://web.archive.org/web/20080218182527/http://www.biolib.cz/cz/taxon/id38939/ Někotre wobrazy a wědomostne mjeno] {{ref-cs}}

[[Kategorija: Wjerbowe rostliny]]</text>
      <sha1>s6nv6zxq1ttucrngf1o4sep6eu16mds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ječna hora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40732</id>
    <revision>
      <id>391708</id>
      <parentid>388436</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] bu přidata z [[Wikipedija:Specialne funkcije/HotCats|HotCat]]</comment>
      <origin>391708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3422" sha1="rh53sjfgp1nlb3h40j5d8cehsuanjki" xml:space="preserve">{{Infokašćik hora
 | mjeno=Ječna hora
 | druhe mjeno={{lang|de|Gerstenberg}}
 | wobraz=Gerstenberg 01.jpg
 | wopis wobraza=Pohlad wot Noweje Wjeski
 | wysokosć= 533
 | šěrina=50/59/39.76/N
 | dołhosć=14/15/23.75/O
 | region-ISO=DE-SN
 | masiw=[[Łužiske hory]]
 | kamjenizna=dwubłyšćinkaty a łužiski [[granodiorit]]
 }}
'''Ječna hora''' ({{wrěči|de|''Gerstenberg''}}) je 533&amp;nbsp;metrow&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoviewer.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/geoportal/index.html|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;10&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2024-11-27|language=němsce}}&lt;/ref&gt; wysoki hórski chribjet w [[Sakska|Sakskej]] w gmejnje [[Neustadt in Sachsen]] (měšćanski dźěl [[Rugiswalde]]).

== Přirodne poměry ==
Hora ćehnje so do sewjerozapadneho hač juhowuchodneho směra. Leži w sakskim dźělu [[Łužiske hory|Łužiskich horow]] a jich mesogeochorje Zapadne hornjołužiske hory a na juhu nawjaza [[Zapadołužiska pahórčina]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/14DXPK|vydavatel=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2024-11-27|language=němsce}}&lt;/ref&gt; Wjeršk a wulki dźěl hory ležitej na teritoriju města Neustadt in Sachsen, měšćanski dźěl Rugiswalde, w [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|krajnym wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]]. Dźěl skłoninow namaka so na teritoriju městow [[Zebnica]] a [[Dolní Poustevna]]. Wuchodnje wjerška přeprěči němsko-čěska statna hranica. Geologisku podłohu twori drobnje hač srjedźnozornity dwubłyšćinkaty [[granodiorit]], wokoło wjerška a na južnej skłoninje namaka so potom łužiski granodiorit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mapy.geology.cz/geocr25/?extent=-743568.6658%2C-945287.9747%2C-734199.476%2C-940079.3133%2C102067|title=Geologická mapa 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;25&amp;nbsp;000|publisher=Česká geologická služba|accessdate=2024-11-27|language=čěsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/cps/karte.html|title=Geologische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;50&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2024-11-27|language=němsce}}&lt;/ref&gt; Na južnej skłoninje namaka so stara skała. Při wjeršku steji kamjentny triangulaciski stołp z&amp;nbsp;lěta 1865. Na zapadnej skłoninje wužórli so Złota rěčka, kotraž słuša k přitočnišću [[Zebnica (rěka)|Zebnice]] a [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]]. Najwjetši dźěl wjerška je zalěsnjeny, přewahuje monokultura [[šmrěk]]a. 

== Turistika a wobchad ==
Sewjerneje pod horu wjedźe žołto markěrowana pućowanska šćežka z Dolní Poustevny na [[Ungerberg]] (538&amp;nbsp;m), kotraž wužiwa historiske Selowe šćežki. Přez južne a zapadne skłoniny wjedu módre a čerwjene markěrowane pućowanske šćežki a kolesowarska šćežka. Na sewjernej skłoninje leži ''Skiclub und Skilift Rugiswalde''. Po južnej skłoninje a podnoze wjedźe železniska čara Budyšin – Bad Schandau.

== Žórła ==
&lt;references /&gt;

== Wotkazaj ==
* {{Commonscat|Gerstenberg (Lausitzer Bergland)|Ječna hora}}
* [https://de.mapy.com/s/kupogucutu Mapy.com: pućowanska karta, Ječna hora a wokolina]

{{Łužiske hory}}

[[Kategorija:Hora w Čěskej]]
[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]</text>
      <sha1>rh53sjfgp1nlb3h40j5d8cehsuanjki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskusija:Ottendorf-Okrilla</title>
    <ns>1</ns>
    <id>41698</id>
    <revision>
      <id>391680</id>
      <parentid>391668</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T12:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1pśe160</username>
        <id>18738</id>
      </contributor>
      <comment>/* Okrugła/Wokruhła */ Wotmołwić</comment>
      <origin>391680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="o7ge4ztu6pv3obowyey7xirqrbdeygj" xml:space="preserve">== Okrugła/Wokruhła ==

W kotrym słowniku steji &quot;Woćicy-Okrila&quot;? Njedyrbjało rěkać &quot;Woćicy-Wokruhła&quot; abo &quot;Otowicy-Wokruhła&quot;? [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 24. julija 2026, 05:07 (CEST)

:W kotrym słowniku steji &quot;Otowicy-Wokruhła&quot;? [[Wužiwar:J budissin|j.nyča]]&lt;sup&gt;[[Diskusija z wužiwarjom:J budissin|+/-]]&lt;/sup&gt; 24. julija 2026, 22:24 (CEST)
::Wokruhła přińdźe wot staroserbskeho okrugła a Ottendorf wot mjena &quot;Otto&quot; (Ota) a &quot;Wjes&quot; (wjes) Otajecy-Wokruhła... Njedawno bu Ottendorf-Okrilla jako Wostrow pomjenowany. Woćicy a Wostrow, hdyž potom snano Otawoćicy. Snano měli raz nowu knihu městnych mjenow wudać w kotrychž so wšitke mjena z najwšelakorišich knihow a žórłow lisća a rozłožuja. Bych Ottendorf-Wokruhła do spinki napisał dokelž Ottendorf oficialnje do sydlenskeho ruma njesłuša a po wšěm zdaću tež žane serbske sydlišćo w jeho pochadźe njebě. [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 25. julija 2026, 14:58 (CEST)</text>
      <sha1>o7ge4ztu6pv3obowyey7xirqrbdeygj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>391681</id>
      <parentid>391680</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1pśe160</username>
        <id>18738</id>
      </contributor>
      <comment>/* Okrugła/Wokruhła */ korektura dodank</comment>
      <origin>391681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1256" sha1="enn5kr0qhwuuqxvkpp9s34ozudbqzxk" xml:space="preserve">== Okrugła/Wokruhła ==

W kotrym słowniku steji &quot;Woćicy-Okrila&quot;? Njedyrbjało rěkać &quot;Woćicy-Wokruhła&quot; abo &quot;Otowicy-Wokruhła&quot;? [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 24. julija 2026, 05:07 (CEST)

:W kotrym słowniku steji &quot;Otowicy-Wokruhła&quot;? [[Wužiwar:J budissin|j.nyča]]&lt;sup&gt;[[Diskusija z wužiwarjom:J budissin|+/-]]&lt;/sup&gt; 24. julija 2026, 22:24 (CEST)
::Wokruhła přińdźe wot staroserbskeho okrugła a Ottendorf wot mjena &quot;Otto&quot; (Ota) a &quot;Wjes&quot; (wjes) Otajecy-Wokruhła... Njedawno bu Ottendorf-Okrilla jako Wostrow pomjenowany. Woćicy a Wostrow, hdyž potom snano Otawoćicy. Snano měli raz nowu knihu městnych mjenow wudać w kotrychž so wšitke mjena z najwšelakorišich knihow a žórłow lisća a rozłožuja. Bych Ottendorf-Wokruhła do spinki napisał dokelž Ottendorf oficialnje do sydlenskeho ruma njesłuša a po wšěm zdaću tež žane serbske sydlišćo w jeho pochadźe njebě.  Arnošt Muka ma městnosći Ottenhain (Wotlěhań / Otlěgań) a Otterschütz (Wotružica) a Ottendorf bu 1357 jako [https://hov.isgv.de/Ottendorf_(1) &quot;Ottindorf&quot;] prěni króć naspomnił. [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 25. julija 2026, 15:01 (CEST)</text>
      <sha1>enn5kr0qhwuuqxvkpp9s34ozudbqzxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorija:Neustadt w Sakskej</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41699</id>
    <revision>
      <id>391706</id>
      <timestamp>2026-07-25T22:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>nowa kategorija</comment>
      <origin>391706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="4nuy16iawxu2nm0qf6ih8v3pd3zn6nc" xml:space="preserve">* {{Commonscat|Category:Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej}}

[[Kategorija:Město w Sakskej]]
[[Kategorija:Sydlišćo we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]]</text>
      <sha1>4nuy16iawxu2nm0qf6ih8v3pd3zn6nc</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>