Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 10357 391731 391729 2026-07-27T23:27:23Z Gumideck 12564 rostlinstwo 391731 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Sokolnik | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}} | wobraz=Valtenberg 01.jpg | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera | wysokosć=586,4 | šěrina=51/4/30/N | dołhosć=14/16/42/O | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]] }} '''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka. == Mjeno == Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17}}</ref> == Přirodne poměry == === Połoženje === Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> === Geomorfologija === Sokolnik je 586&nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a 5.&nbsp;najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Tež je najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliši pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&nbsp;m) zdalena 1,7&nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&nbsp;m) zdalena 2,1&nbsp;kilometrow tež sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&nbsp;m) zdaleny 2,6&nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&nbsp;m) zdaleny 2,9&nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&nbsp;m) zdalena 3,1&nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&nbsp;m) zdaleny 1,3&nbsp;kilometrow južnje, [[Rückenberg]] (479&nbsp;m) zdaleny 1,9&nbsp;kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&nbsp;m) zdaleny 2,0&nbsp;kilometrow sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" /> === Geologija a pódy === Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteji z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do wuchodojužneho směra we wysokosći wot 560 do 520&nbsp;metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi se tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> <gallery> MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center> MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center> MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center> MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z&nbsp;hematitom</center> MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center> </gallery> === Wodźizna === [[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]] Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž žórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515&nbsp;metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w [[Pěrno|Pěrnju]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w [[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke řěčki tak słušeja k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" /> === Klima === Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w [[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2&nbsp;°C a [[spadki]] wot 750 do 900&nbsp;milimetrow. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je něhdźe wjace hač wo 1&nbsp;°C niže hač zwučene w Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950&nbsp;milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210&nbsp;dnjow. Wětřik duje přewažnje wot zapada.<ref>{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a&nbsp;veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref> === Rostlinstwo === Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym hač měšanym lěsom porosćena. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a spočatna [[běła jědla]] (''Abies alba'') nimale wuběžała. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), kotrehož jewi so něhdźe 20&nbsp;družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym naprašowanju sewjerneje skłoniny zličichu 10&nbsp;družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54&nbsp;družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75&nbsp;družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27&nbsp;družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75&nbsp;družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z [[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5&nbsp;hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" /> == Stawizny == [[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]] Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge'', hdźež [[kwarc]]owa chódba bě předmjet [[hórnistwo|hórnistwoweho]] pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]]. W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił. Jako stacija č-o 6 ''Valtenberg'' bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje [[Triangulacija|triangulacije]]. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje. == Rozhlad == Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej. == Puće na wjeršk == * Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje. * Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk. * Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom. == Žórła == <references/> == Literatura == * {{WdH|17}} == Wotkazy == * {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}} * [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina] * [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik] * [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]] [[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] [[Kategorija:Wjazońca]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] c0ney8mtojiuq127sywtgjw7kntyhqj 391732 391731 2026-07-28T11:04:54Z J budissin 7 /* Přirodne poměry */ małke korektury 391732 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Sokolnik | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}} | wobraz=Valtenberg 01.jpg | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera | wysokosć=586,4 | šěrina=51/4/30/N | dołhosć=14/16/42/O | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]] }} '''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka. == Mjeno == Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17}}</ref> == Přirodne poměry == === Połoženje === Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> === Geomorfologija === Sokolnik je 586&nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&nbsp;m) 1,7&nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&nbsp;m) 2,1&nbsp;kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&nbsp;m) 2,6&nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&nbsp;m) 2,9&nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&nbsp;m) 3,1&nbsp;kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&nbsp;m) 1,3&nbsp;kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479&nbsp;m) 1,9&nbsp;kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&nbsp;m) 2&nbsp;kilometraj sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" /> === Geologija a pódy === Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520&nbsp;metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> <gallery> MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center> MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center> MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center> MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z&nbsp;hematitom</center> MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center> </gallery> === Wodźizny === [[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]] Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515&nbsp;metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w [[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w [[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" /> === Klima === Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w [[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2&nbsp;°C a [[spadki]] wot 750 do 900&nbsp;milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1&nbsp;°C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950&nbsp;milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210&nbsp;dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.<ref>{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a&nbsp;veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref> === Rostlinstwo === Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20&nbsp;družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10&nbsp;družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54&nbsp;družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75&nbsp;družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27&nbsp;družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75&nbsp;družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z [[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5&nbsp;hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" /> == Stawizny == [[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]] Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge'', hdźež [[kwarc]]owa chódba bě předmjet [[hórnistwo|hórnistwoweho]] pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]]. W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił. Jako stacija č-o 6 ''Valtenberg'' bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje [[Triangulacija|triangulacije]]. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje. == Rozhlad == Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej. == Puće na wjeršk == * Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje. * Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk. * Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom. == Žórła == <references/> == Literatura == * {{WdH|17}} == Wotkazy == * {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}} * [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina] * [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik] * [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]] [[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] [[Kategorija:Wjazońca]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] hwaa3rsrzpp43lrk5v9nexxuuu820qy 1 41698 391730 391726 2026-07-27T21:24:07Z J budissin 7 /* Okrugła/Wokruhła */ Wotmołwić 391730 wikitext text/x-wiki == Okrugła/Wokruhła == W kotrym słowniku steji "Woćicy-Okrila"? Njedyrbjało rěkać "Woćicy-Wokruhła" abo "Otowicy-Wokruhła"? [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 24. julija 2026, 05:07 (CEST) :W kotrym słowniku steji "Otowicy-Wokruhła"? [[Wužiwar:J budissin|j.nyča]]^{[[Diskusija z wužiwarjom:J budissin|+/-]]} 24. julija 2026, 22:24 (CEST) ::Wokruhła přińdźe wot staroserbskeho okrugła a Ottendorf wot mjena "Otto" (Ota) a "Dorf" (wjes) Otajecy-Wokruhła... Njedawno bu Ottendorf-Okrilla jako Wostrow pomjenowany. Woćicy a Wostrow, hdyž potom snano Otawoćicy. Snano měli raz nowu knihu městnych mjenow wudać w kotrychž so wšitke mjena z najwšelakorišich knihow a žórłow lisća a rozłožuja. Bych Ottendorf-Wokruhła do spinki napisał dokelž Ottendorf oficialnje do sydlenskeho ruma njesłuša a po wšěm zdaću tež žane serbske sydlišćo w jeho pochadźe njebě. Arnošt Muka ma městnosći Ottenhain (Wotlěhań / Otlěgań) a Otterschütz (Wotružica) a Ottendorf bu 1357 jako [https://hov.isgv.de/Ottendorf_(1) "Ottindorf"] prěni króć naspomnił. [[Wužiwar:1pśe160|1pśe160]] ([[Diskusija z wužiwarjom:1pśe160|diskusija]]) 25. julija 2026, 15:01 (CEST) :::Prašenje bě, w kotrym słowniku to steji. Ty derje wěš, zo njesměš sej tu žane nowe mjena wumyslić. [[Wužiwar:J budissin|j.nyča]]^{[[Diskusija z wužiwarjom:J budissin|+/-]]} 27. julija 2026, 23:24 (CEST) 7smrv5taq17c96ncmdrb8sy2eei2qq0 0 41701 391733 2026-07-28T11:30:24Z J budissin 7 posrědkuju k stronje „[[Jaseń]]” 391733 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jaseń]] 7v90nke7w5l825fyjq1g68pv1eyd231