Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Chrósćicy 0 2305 391771 385832 2026-08-07T12:09:55Z J budissin 7 /* Kubłanje */ 391771 wikitext text/x-wiki {{Město DE |mjeno němske=Crostwitz |wopon=Crostwitz-wappen.png |region-ISO=DE-SN |šěrina=51.238333 |dołhota=14.244167 |karta=Crostwitz in BZ.svg |gmejnske čisło=14625080 |wysokosć=170 |póstowe čisło=01920 |předwólba=035796 |rozčłonkowanje gmejny=6 wjesnych dźělow |adresa-dróha=Při pastyrni 4 |wjesnjanosta=Marko Kliman |strona=CDU |webstrona=[http://www.crostwitz.de/ crostwitz.de] }} '''Chrósćicy''' ({{wrěči|de}} ''Crostwitz'') su wjes a gmejna w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž leži w [[Serbja|serbskich]] [[Horjany|Horjanach]] něhdźe dwanaće kilometrow wuchodnje města [[Kamjenc]] w katolskim jadrje [[serbski sydlenski rum|serbskeho sydlenskeho ruma]]. Gmejna słuša k [[Zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe|zarjadniskemu zwjazkej „Při Klóšterskej wodźe”]] a ma něhdźe tysac wobydlerjow, z kotrychž wjace hač połojca we wsy samej bydli. Wjace hač 90&nbsp;% ludnosće wobknježi [[Serbšćina|serbšćinu]] a [[Němčina|němčinu]] a wjele wobydlerjow ma serbšćinu jako maćeršćinu. Žiwe nabožne žiwjenje słuša k serbsko-katolskej tradiciji. W ludowym erće so husto praji, zo su Chrósćicy srjedźišćo serbskeje [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]]. Přez Chrósćicy běži [[rěčka]] [[Satkula]]. [[Dataja:Crostwitz Aerial alt.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Chrósćic]] == Stawizny == [[Dataja:Crostwitz Total View.JPG|thumb|left|Pohlad wsy z wuchoda]] Wjes so k prěnjemu razej w lěće [[1225]] jako ''Crostiz'' naspomni, bě pak hižo do toho wobsydlena, kaž dopokazuja štyri narowne kamjenje z 11. abo 12. lětstotka, kotrež słušeja k najstaršim wobchowanym swědkam křesćanskeje wěry w Hornjej Łužicy. W aprylu [[1945]], w druhich kónčinach běše [[Druha swětowa wójna]] hižo dokónčena, wotměwachu so w Chrósćicach wojowanja mjez wojerstwom juh, někotrymi [[SS]]-jednotkami a [[Čerwjene wójsko|Čerwjenym wójskom]]. Pomnik na Fulkec hórce w Chrósćicach wopomina woporow, kotřiž běchu předewšěm [[Pólska|pólscy]] wojacy. Dnja 10. meje 1945 (jenož pjeć dnjow po skónčenju poslednich wójnskich aktiwitow) so najwažniše serbske towarstwo [[Domowina]] znowazałoži. == Geografija == === Wjesne dźěle === Ke gmejnje słušeja wjeski [[Hórki]], Chrósćicy, [[Kopšin]], [[Kozarcy]], [[Nuknica]] a [[Prawoćicy]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Chrósćicach: Trjebjeń, Kunčowa hora, Zejičanske polo, Lěsk, Za hunami, Zatkula, Wroblec skałka, Čorna, Slěborna hórka, Kšibjeńca, W haju, W suchim, Kopače, Pjechec dubičk, Na štukach, Fulkec hórka, Gronsec hórka, Syporšća, Jězor, Kozarcy, Šołćic chójny, Stara cyhelnica, Matkec hat, Pola korčmarjec wowčernje.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 23 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/25/ digitalizat]).</ref> == Kubłanje == Kubłanje w Chrósćicach a wokolinje započina so hižo w pěstowarni: w serbskej pěstowarni „Chróšćan kołć". Tuta pěstowarnja w nošerstwje [[Serbske šulske towarstwo|Serbskeho šulskeho towarstwa]] wobdźěluje so na [[WITAJ]]-projekće k zdźerženju serbskeje rěče. Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka” z 71 šulerjemi w šulskim lěće 2022/23<ref>[https://schuldatenbank.sachsen.de/index.php?id=110&institution_key=4110896&_cp=%7B%22accordion-content-1%22%3A%7B%220%22%3Atrue%7D%2C%22previousOpen%22%3A%7B%22group%22%3A%22accordion-content-1%22%2C%22idx%22%3A0%7D%7D Schuldatenbank Sachsen]; abgerufen am 24. August 2024.</ref> je w nošerstwje Chróšćanskeje gmejny. Srjedźna šula „Jurij Chěžka” so w&nbsp;lěće 2001 małeje ličby šulerjow dla po wjele demonstracijach, tak mjenowanym „[[Chróšćan zběžk]]u“, zawrě. W&nbsp;lěće [[2002]] zakónči so twar starownje swj. Ludmile. Wot tutoho časa sem wita starownja wšěch pomocy potrěbnych starych ludźi. == Kultura a wobhladanja hódne == [[Dataja:Chrósćicy – Nawjes (2008).jpg|thumb|left|Chróšćanska nawjes z [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja|farskej cyrkwju]] w pozadku]] Chrósćicy leža w juhozapadźe sydlišćoweje kónčiny [[Serbja|Serbow]] w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při kromach pućow pokazaja křiže, modlerske stołpy a serbske napisma (na přikład wjesne tafle abo mjena pućow) žiwosć serbskeje rěče a kultury, kotraž nosy husto [[Romsko-katolska cyrkej|katolski]] raz. Serbske tradicije so wosebje w Chrósćicach a w kónčinje dokoławokoło jara hladaja, tak zo so tu kóžde lěto [[Chodojtypalenje|chodojty pala]], [[Mejemjetanje|meje mjetaja]], [[Ptači kwas|ptački kwasuja]] a [[swjateho Měrćina]] swjeći. Tež wjacezaměrowa hala „Jednota” so husto za kulturelne poskitki wužije: wotchadnička maturantow, kóžde druhe lěto [[mjezynarodny folklorny festiwal Łužica]], nazymske koncerty, [[Schadźowanka]], kopańcowy turněr [[Towarstwo swj. Cyrila a Metoda|TCM]], předstajenje ptačokwasneho programa [[Serbski ludowy ansambl|Serbskeho ludoweho ansambla]] za dźěći a dorosćenych so w tutej hali prawidłownje wotměwaja. [[1772]] natwarjena [[Cyrkej swjateju Symana a Judy|farska cyrkej]] je kóžde lěto centralny dypk wšěch Chróšćanskich [[Jutrowne jěchanje|křižerjow]]. Po zhromadnej mši wšitkich jěcharjow jěchaja tute do susodneje gmejny [[Pančicy-Kukow]]. Na Chróšćanskim kěrchowje bu sławny serbski spisowaćel [[Jurij Brězan]] pohrjebany. '''Dalše atrakcije:''' * serbska lajska dźiwadłowa skupina Chrósćicy * dujerska kapała [[Horjany (kapała)|Horjany]] * Serbski folklorny ansambl [[Wudwor (Worklecy)|Wudwor]] * stary a nowy pomnik za padłych pólskich wojakow * [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja|Cyrkej swjateju japoštołow Symana a Judy Tadeja]] * tykowany dom w Chrósćicach * swjećatko w [[Prawoćicy|Prawoćicach]] * postawa swj. Marije w prózdnjeńcy <br /> :''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Chrósćicach]]'' == Wobydlerstwo == [[Dataja:Chrósćicy Serbska šula Jurij Chěžka.jpg|mini|Serbšćina je w Chrósćicach wjetšinowa rěč]] Po [[Arnošt Muka|Arnošta Mukowej]] statistice mějachu Chrósćicy we 1880tych lětach 538 wobydlerjow, z nich 523 Serbow (97&nbsp;%) a 15 Němcow.<ref>{{Černik|96}}</ref> W lěće 1956 zwěsći [[Arnošt Černik]] serbskorěčny podźěl ludnosće wot jenož hišće 73,9&nbsp;%,<ref>{{Elle1995|251|681|391|0|112}}</ref> zdźěla přez přićehnjenje wuhnatych z něhdyšeho němskeho wuchoda po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]]. W lěće 1925 bě we wsy samej mjez 563 wobydlerjemi 540 katolskich (95,9&nbsp;%) a 23 ewangelskich. Po ludličenju lěta 2011 bě 93,4&nbsp;% wobydlerjow Chróšćanskeje gmejny katolskeje a 1,9&nbsp;% ewangelskeje konfesije. Z tym běchu Chrósćicy gmejna z najwyšim podźělom katolikow w Budyskim wokrjesu.<ref>[https://web.archive.org/web/20160331144429/https://ergebnisse.zensus2011.de/docs/map/karte.svg?ags=14625&indi=r55 Wuslědki censusa 2011 za Chróšćansku gmejnu: Nabožina]</ref> Po censusu 2022 běchu 90&nbsp;% Chróšćanow katolscy a 2,3&nbsp;% ewangelscy.<ref>[https://zensus.sachsen.de/05_03_Datenblatt_Gemeinden/statistik-sachsen_zensus_bev-hh_gemeinde_crostwitz.pdf Datowe łopjeno za gmejnu Chrósćicy] na zensus.sachsen.de; wotwołane 6. januara 2025 (pdf-dataja)</ref> === Gmejnske dźěle === {| class="sortable mw-datatable centered" style="text-align:right" |- ! width="18%" class="unsortable" style="text-align:center" | wjes !! <small>wob.</small> !! <small>přer.<br />staroba !! ♀/♂<sup>a</sup> !! <small>kwocient<br />młodych</small><sup>b</sup> !! <small>kwocient<br />starych</small><sup>c</sup> !! <small>wosoby/<br/>domjacnosć</small> |- |style="text-align:left"| [[Hórki]] || 282 || 42,0 || 103 || 31 || 34 || 3,0 |- |style="text-align:left"| Chrósćicy || 581 || 46,6 || 101 || 28 || 41 || 2,9 |- |style="text-align:left"| [[Kopšin]] || 21 || 38,7 || 91 || 39 || 23 || 5,3 |- |style="text-align:left"| [[Kozarcy]] || 40 || 39,6 || 100 || 24 || 14 || 3,3 |- |style="text-align:left"| [[Nuknica]] || 58 || 37,3 || 107 || 38 || 19 || 2,6 |- |style="text-align:left"| [[Prawoćicy]] || 76 || 40,2 || 153 || 26 || 13 || 3,2 |- |style="text-align:left"| '''gmejna Chrósćicy''' || '''1058''' || '''44,0''' || '''105''' || '''29''' || '''34''' || '''2,9''' |- !colspan="7" align="left" class="unsortable" | <small>podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625080.pdf Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Chrósćicy] {{ref-de}}</ref><br />a: ličba mužow na 100 žonow<br />b: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65<br />c: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65</small> |} == Politika == Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej [[Wólbny wokrjes Budyšin 2|53 (Budyšin 2)]] a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej [[Zwjazkowy wólbny wokrjes Budyšin I|156 (Budyšin I)]]. === Gmejnska rada === Chróšćanska [[gmejnska rada]] ma tuchwilu jědnaće čłonow, mjez nimi jenička žona. Komunalne wólby zašłych lět mějachu slědowace wuslědki:<ref>[https://wahlen.sachsen.de/gemeinderatswahlen-2024-wahlergebnisse.php?landkreis=14625&gemeinde=14625080&_ptabs=%7B%22%23tab-stimmenverteilung%22:1%7D Wuslědki komunalnych wólbow dnja 9. junija 2024] w Chrósćicach na wahlen.sachsen.de</ref> {| class="prettytable" |- class="hintergrundfarbe5" ! rowspan="2" | Strony a zjednoćenstwa ! colspan="2= | 2024 ! colspan="2= | 2019 ! colspan="2" | 2014 ! colspan="2" | 2009 |- class="hintergrundfarbe5" !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła |- |Swobodne wolerske zjednoćenstwo Chrósćicy/Prawoćicy |style="text-align: right;" |43,9 |style="text-align: right;" |5 |style="text-align: right;" |43,8 |style="text-align: right;" |6 |style="text-align: right;" |46,7 |style="text-align: right;" |5 |style="text-align: right;" |39,0 |style="text-align: right;" |5 |- |[[Křesćansko-demokratiska unija Němskeje]] (CDU) |style="text-align: right;" |33,6 |style="text-align: right;" |4 |style="text-align: right;" |43,4 |style="text-align: right;" |5 |style="text-align: right;" |53,3 |style="text-align: right;" |7 |style="text-align: right;" |61,0 |style="text-align: right;" |7 |- |Chrósćicy doprědka |style="text-align: right;" |16,0 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |12,9 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |- |Zhromadnje wudźeržliwje pohibować |style="text-align: right;" |6,4 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |- class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align: left;" | cyłkownje | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 |- class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align: left;" | wobdźělenje |colspan="2" style="text-align: center;" | 77,9&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 71,7&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 60,6&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 54,6&nbsp;% |} Gmejnskej radźe přisłušeja wot 2024 slědowacy radźićeljo a radźićelka: * '''Swobodni wolerjo gmejny Chrósćicy''': Jan Wjesela, Katharina Jurkowa, Benedikt Wjenk, Christian Zahrodnik, Uwe Macka * '''CDU''': Roman Nuk, Beno Hojer, Tadej Cyž, Mario Beuttenmüller * '''Chrósćicy doprědka''': Dawid Wróbl * '''Zhromadnje wudźeržliwje pohibować''': Jurij Bulank<ref>''Tole su woleni gmejnscy a měšćanscy radźićeljo.'' W [[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]] dnja 12. junija 2019.</ref> === Wjesnjanosta === Čestnohamtski wjesnjanosta Chrósćic je [[Marko Kliman]] (CDU). Wón bu dnja 7. junija 2015 ze 87,2&nbsp;% hłosow za naslědnika dołholětneho wjesnjanosty Maćija Brycki wuzwoleny. Wolerske wobdźělenje wučini 46,8&nbsp;%.<ref>[http://www.statistik.sachsen.de/wpr_neu/pkg_s10_bmlr.prc_erg_bm_a?p_bz_bzid=BM151&p_ebene=GE&p_ort=14625080 Wuslědki Chróšćanskich komunalnych wólbow dnja 7. junija 2015 na statistik.sachsen.de]</ref> Při komunalnych wólbach 2022 bu z&nbsp;92,3&nbsp;% w zastojnstwje wobkrućeny (wobdźělenje: 52,9&nbsp;%).<ref>[https://wahlen.sachsen.de/buergermeisterwahl-wahlergebnisse-2022.php?landkreis=14625&gemeinde=14625080&_ptabs=%7B%22%23tab-wahlgang_eins%22%3A1%7D Wólbne wuslědki] na wahlen.sachsen.de, wotwołany dnja 13. julija 2022 {{ref-de}}</ref> {| class="wikitable" |+wólby wjesnjanosty !wólba !wjesnjanosta !namjet !wuslědk (%) |- |2022 | rowspan="2" |Marko Kliman | rowspan="4" |CDU |92,3 |- |2015 |87,2 |- |2008 | rowspan="2" |Maćij Brycka |98,1 |- |2001 |86,3 |} == Wobchad == Přez Chrósćicy wjedźe statna dróha S 101 ([[Biskopicy]]–[[Rakecy]]), kotraž je sewjernje wsy jako „serbski highway“ znata. Z wuchoda přińdźe S 98 ([[Njeswačidło]]–Chrósćicy), kotraž so tule skónči. Wokrjesne dróhi zwjazuja wjes z [[Pančicy-Kukow|Pančicami]], [[Njebjelčicy|Njebjelčicami]] a [[Haslow]]om. Při busowym zastanišću na nawsy zastawaju regionalne busy linijow 186 (do [[Kamjenc]]a a [[Ralbicy|Ralbic]]), 195 (do Worklec, [[Róžant]]a, [[Hórki|Hórkow]]) a 196 (do Njebjelčic, Róžanta, [[Sernjany|Sernjan]]). == Wobrazarnja == <gallery> Chrósćicy Pomnik.JPG|Pomnik padnjenym pólskim wojakam 463 Crostwitz P1040017 (2).jpg|Chróšćanska fara Chrósćicy – serbska šula.jpg|Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka“ Kirche Crostwitz AB 2011 04.JPG|W cyrkwi swj. Symana a Judy Crostwitz Kirche.jpg|Cyrkej swj. Symana a Judy </gallery> == Wosobiny == === Tule so narodźili === * [[Donat Józef Ćěsla]] (1614–90) – duchowny, spisaćel * [[Jan Józef Ignac Freišlag ze Šmidentala]] (1669–1743) – duchowny a nabožinski prócowar * [[Jakub Jan Józef Wóski z Baerenstamma]] (1692–1771) – biskop * [[Mikławš Jakub Fulk]] (1754–1829) – duchowny, katolski rozswětler a nabožinski prócowar * [[Jurij Kislink]] (1788–1869) – pastyr, twarc časnikow a sykawow * [[Jakub Pjech]] (1797–1870) – farar a kulturny prócowar * [[Jakub Kral]] (1828–1911) – wučer, domiznowědnik a ludowy spisowaćel * [[Józef Božidar Lajder]] (1847–1937) – prawiznik a spisowaćel w młodych lětach * [[Jakub Skala]] (1851–1925) – duchowny, katolski kulturny prócowar a předsyda Maćicy Serbskeje * [[Jurij Winger]] (1872–1918) – farar, spisowaćel a přełožowar * [[Pawoł Wićaz-Chróšćanski]] (1901–33) – ratarski dźěłaćer, redaktor a basnik * [[Pawoł Völkel]] (1931–97) – slawist, słownikar, wudawaćel a přełožowar * [[Měrćin Völkel]] (1934–2007) – kulturny wědomostnik, publicist === We wsy skutkowali === * [[Jan Michał Haška]] (1778–1854) – farar a nabožinski spisowaćel; 1802–24 kapłan a 1824–34 farar w Chrósćicach * [[Michał Kokla]] (1840–1922) – burski kubler a zapósłanc Sakskeho krajneho sejma; bydleše w Chrósćicach a organizowaše tamniše towarstwowe žiwjenje * [[Pětr Hila]] (1860–1932) – wučer a kantor; wot 1880 w Chrósćicach, přez 40 lět dirigent spěwarskeho towarstwa ''Jednota'' * [[Jan Just]] (1869–1922) – farar a kulturny prócowar; 1894–1908 kapłan w Chrósćicach * [[Marja Kubašec]] (1890–1976) – spisowaćelka; wot 1911 do 1925 wučerka w Chrósćicach * [[Jurij Wuješ]] (1905–1968) – wučer, redaktor, basnik, dramaturg; wot 1926 do 1929 w Chrósćicach == Žórła == <references /> == Wotkazy == {{commonscat|Crostwitz/Chrósćicy|Chrósćicy}} * [https://www.domizna.net/ Towarstwo ''Domizna z.t.'' Chrósćicy] * {{HOV|26018}} {{Wokrjes Budyšin}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Gmejna w Sakskej]] [[Kategorija:Chrósćicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1225]] [[Kategorija:Cyrkwinska wjes]] goxg422ssnkvtwhcpvjkta7a0n98hgp 391779 391771 2026-08-07T13:37:50Z J budissin 7 /* Kubłanje */ 391779 wikitext text/x-wiki {{Město DE |mjeno němske=Crostwitz |wopon=Crostwitz-wappen.png |region-ISO=DE-SN |šěrina=51.238333 |dołhota=14.244167 |karta=Crostwitz in BZ.svg |gmejnske čisło=14625080 |wysokosć=170 |póstowe čisło=01920 |předwólba=035796 |rozčłonkowanje gmejny=6 wjesnych dźělow |adresa-dróha=Při pastyrni 4 |wjesnjanosta=Marko Kliman |strona=CDU |webstrona=[http://www.crostwitz.de/ crostwitz.de] }} '''Chrósćicy''' ({{wrěči|de}} ''Crostwitz'') su wjes a gmejna w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž leži w [[Serbja|serbskich]] [[Horjany|Horjanach]] něhdźe dwanaće kilometrow wuchodnje města [[Kamjenc]] w katolskim jadrje [[serbski sydlenski rum|serbskeho sydlenskeho ruma]]. Gmejna słuša k [[Zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe|zarjadniskemu zwjazkej „Při Klóšterskej wodźe”]] a ma něhdźe tysac wobydlerjow, z kotrychž wjace hač połojca we wsy samej bydli. Wjace hač 90&nbsp;% ludnosće wobknježi [[Serbšćina|serbšćinu]] a [[Němčina|němčinu]] a wjele wobydlerjow ma serbšćinu jako maćeršćinu. Žiwe nabožne žiwjenje słuša k serbsko-katolskej tradiciji. W ludowym erće so husto praji, zo su Chrósćicy srjedźišćo serbskeje [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]]. Přez Chrósćicy běži [[rěčka]] [[Satkula]]. [[Dataja:Crostwitz Aerial alt.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Chrósćic]] == Stawizny == [[Dataja:Crostwitz Total View.JPG|thumb|left|Pohlad wsy z wuchoda]] Wjes so k prěnjemu razej w lěće [[1225]] jako ''Crostiz'' naspomni, bě pak hižo do toho wobsydlena, kaž dopokazuja štyri narowne kamjenje z 11. abo 12. lětstotka, kotrež słušeja k najstaršim wobchowanym swědkam křesćanskeje wěry w Hornjej Łužicy. W aprylu [[1945]], w druhich kónčinach běše [[Druha swětowa wójna]] hižo dokónčena, wotměwachu so w Chrósćicach wojowanja mjez wojerstwom juh, někotrymi [[SS]]-jednotkami a [[Čerwjene wójsko|Čerwjenym wójskom]]. Pomnik na Fulkec hórce w Chrósćicach wopomina woporow, kotřiž běchu předewšěm [[Pólska|pólscy]] wojacy. Dnja 10. meje 1945 (jenož pjeć dnjow po skónčenju poslednich wójnskich aktiwitow) so najwažniše serbske towarstwo [[Domowina]] znowazałoži. == Geografija == === Wjesne dźěle === Ke gmejnje słušeja wjeski [[Hórki]], Chrósćicy, [[Kopšin]], [[Kozarcy]], [[Nuknica]] a [[Prawoćicy]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Chrósćicach: Trjebjeń, Kunčowa hora, Zejičanske polo, Lěsk, Za hunami, Zatkula, Wroblec skałka, Čorna, Slěborna hórka, Kšibjeńca, W haju, W suchim, Kopače, Pjechec dubičk, Na štukach, Fulkec hórka, Gronsec hórka, Syporšća, Jězor, Kozarcy, Šołćic chójny, Stara cyhelnica, Matkec hat, Pola korčmarjec wowčernje.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 23 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/25/ digitalizat]).</ref> == Kubłanje == Kubłanje w Chrósćicach a wokolinje započina so hižo w pěstowarni: w serbskej pěstowarni „Chróšćan kołć". Tuta pěstowarnja w nošerstwje [[Serbske šulske towarstwo|Serbskeho šulskeho towarstwa]] wobdźěluje so na [[WITAJ]]-projekće k zdźerženju serbskeje rěče. Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka” z 71 šulerjemi w šulskim lěće 2022/23<ref>[https://schuldatenbank.sachsen.de/index.php?id=110&institution_key=4110896&_cp=%7B%22accordion-content-1%22%3A%7B%220%22%3Atrue%7D%2C%22previousOpen%22%3A%7B%22group%22%3A%22accordion-content-1%22%2C%22idx%22%3A0%7D%7D Schuldatenbank Sachsen]; abgerufen am 24. August 2024.</ref> je w nošerstwje Chróšćanskeje gmejny. Na Serbskej srjedźnej šuli so w&nbsp;lěće 2001 małeje ličby šulerjow dla žadyn nowy pjaty lětnik njepřizwoli. Přećiwo tutomu rozsudej sakskeho kultusoweho ministerstwa so starši, šulerjo, Chróšćanski farar a Domowina z tak mjenowanym „[[Chróšćan zběžk]]om“ bjez wuspěcha wobarachu. W&nbsp;lěće 2003 so šula potom zawrě. W&nbsp;lěće [[2002]] zakónči so twar starownje swj. Ludmile. Wot tutoho časa sem wita starownja wšěch pomocy potrěbnych starych ludźi. == Kultura a wobhladanja hódne == [[Dataja:Chrósćicy – Nawjes (2008).jpg|thumb|left|Chróšćanska nawjes z [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja|farskej cyrkwju]] w pozadku]] Chrósćicy leža w juhozapadźe sydlišćoweje kónčiny [[Serbja|Serbow]] w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při kromach pućow pokazaja křiže, modlerske stołpy a serbske napisma (na přikład wjesne tafle abo mjena pućow) žiwosć serbskeje rěče a kultury, kotraž nosy husto [[Romsko-katolska cyrkej|katolski]] raz. Serbske tradicije so wosebje w Chrósćicach a w kónčinje dokoławokoło jara hladaja, tak zo so tu kóžde lěto [[Chodojtypalenje|chodojty pala]], [[Mejemjetanje|meje mjetaja]], [[Ptači kwas|ptački kwasuja]] a [[swjateho Měrćina]] swjeći. Tež wjacezaměrowa hala „Jednota” so husto za kulturelne poskitki wužije: wotchadnička maturantow, kóžde druhe lěto [[mjezynarodny folklorny festiwal Łužica]], nazymske koncerty, [[Schadźowanka]], kopańcowy turněr [[Towarstwo swj. Cyrila a Metoda|TCM]], předstajenje ptačokwasneho programa [[Serbski ludowy ansambl|Serbskeho ludoweho ansambla]] za dźěći a dorosćenych so w tutej hali prawidłownje wotměwaja. [[1772]] natwarjena [[Cyrkej swjateju Symana a Judy|farska cyrkej]] je kóžde lěto centralny dypk wšěch Chróšćanskich [[Jutrowne jěchanje|křižerjow]]. Po zhromadnej mši wšitkich jěcharjow jěchaja tute do susodneje gmejny [[Pančicy-Kukow]]. Na Chróšćanskim kěrchowje bu sławny serbski spisowaćel [[Jurij Brězan]] pohrjebany. '''Dalše atrakcije:''' * serbska lajska dźiwadłowa skupina Chrósćicy * dujerska kapała [[Horjany (kapała)|Horjany]] * Serbski folklorny ansambl [[Wudwor (Worklecy)|Wudwor]] * stary a nowy pomnik za padłych pólskich wojakow * [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja|Cyrkej swjateju japoštołow Symana a Judy Tadeja]] * tykowany dom w Chrósćicach * swjećatko w [[Prawoćicy|Prawoćicach]] * postawa swj. Marije w prózdnjeńcy <br /> :''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Chrósćicach]]'' == Wobydlerstwo == [[Dataja:Chrósćicy Serbska šula Jurij Chěžka.jpg|mini|Serbšćina je w Chrósćicach wjetšinowa rěč]] Po [[Arnošt Muka|Arnošta Mukowej]] statistice mějachu Chrósćicy we 1880tych lětach 538 wobydlerjow, z nich 523 Serbow (97&nbsp;%) a 15 Němcow.<ref>{{Černik|96}}</ref> W lěće 1956 zwěsći [[Arnošt Černik]] serbskorěčny podźěl ludnosće wot jenož hišće 73,9&nbsp;%,<ref>{{Elle1995|251|681|391|0|112}}</ref> zdźěla přez přićehnjenje wuhnatych z něhdyšeho němskeho wuchoda po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]]. W lěće 1925 bě we wsy samej mjez 563 wobydlerjemi 540 katolskich (95,9&nbsp;%) a 23 ewangelskich. Po ludličenju lěta 2011 bě 93,4&nbsp;% wobydlerjow Chróšćanskeje gmejny katolskeje a 1,9&nbsp;% ewangelskeje konfesije. Z tym běchu Chrósćicy gmejna z najwyšim podźělom katolikow w Budyskim wokrjesu.<ref>[https://web.archive.org/web/20160331144429/https://ergebnisse.zensus2011.de/docs/map/karte.svg?ags=14625&indi=r55 Wuslědki censusa 2011 za Chróšćansku gmejnu: Nabožina]</ref> Po censusu 2022 běchu 90&nbsp;% Chróšćanow katolscy a 2,3&nbsp;% ewangelscy.<ref>[https://zensus.sachsen.de/05_03_Datenblatt_Gemeinden/statistik-sachsen_zensus_bev-hh_gemeinde_crostwitz.pdf Datowe łopjeno za gmejnu Chrósćicy] na zensus.sachsen.de; wotwołane 6. januara 2025 (pdf-dataja)</ref> === Gmejnske dźěle === {| class="sortable mw-datatable centered" style="text-align:right" |- ! width="18%" class="unsortable" style="text-align:center" | wjes !! <small>wob.</small> !! <small>přer.<br />staroba !! ♀/♂<sup>a</sup> !! <small>kwocient<br />młodych</small><sup>b</sup> !! <small>kwocient<br />starych</small><sup>c</sup> !! <small>wosoby/<br/>domjacnosć</small> |- |style="text-align:left"| [[Hórki]] || 282 || 42,0 || 103 || 31 || 34 || 3,0 |- |style="text-align:left"| Chrósćicy || 581 || 46,6 || 101 || 28 || 41 || 2,9 |- |style="text-align:left"| [[Kopšin]] || 21 || 38,7 || 91 || 39 || 23 || 5,3 |- |style="text-align:left"| [[Kozarcy]] || 40 || 39,6 || 100 || 24 || 14 || 3,3 |- |style="text-align:left"| [[Nuknica]] || 58 || 37,3 || 107 || 38 || 19 || 2,6 |- |style="text-align:left"| [[Prawoćicy]] || 76 || 40,2 || 153 || 26 || 13 || 3,2 |- |style="text-align:left"| '''gmejna Chrósćicy''' || '''1058''' || '''44,0''' || '''105''' || '''29''' || '''34''' || '''2,9''' |- !colspan="7" align="left" class="unsortable" | <small>podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625080.pdf Statistiski krajny zarjad Sakskeje: gmejna Chrósćicy] {{ref-de}}</ref><br />a: ličba mužow na 100 žonow<br />b: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65<br />c: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65</small> |} == Politika == Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej [[Wólbny wokrjes Budyšin 2|53 (Budyšin 2)]] a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej [[Zwjazkowy wólbny wokrjes Budyšin I|156 (Budyšin I)]]. === Gmejnska rada === Chróšćanska [[gmejnska rada]] ma tuchwilu jědnaće čłonow, mjez nimi jenička žona. Komunalne wólby zašłych lět mějachu slědowace wuslědki:<ref>[https://wahlen.sachsen.de/gemeinderatswahlen-2024-wahlergebnisse.php?landkreis=14625&gemeinde=14625080&_ptabs=%7B%22%23tab-stimmenverteilung%22:1%7D Wuslědki komunalnych wólbow dnja 9. junija 2024] w Chrósćicach na wahlen.sachsen.de</ref> {| class="prettytable" |- class="hintergrundfarbe5" ! rowspan="2" | Strony a zjednoćenstwa ! colspan="2= | 2024 ! colspan="2= | 2019 ! colspan="2" | 2014 ! colspan="2" | 2009 |- class="hintergrundfarbe5" !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła |- |Swobodne wolerske zjednoćenstwo Chrósćicy/Prawoćicy |style="text-align: right;" |43,9 |style="text-align: right;" |5 |style="text-align: right;" |43,8 |style="text-align: right;" |6 |style="text-align: right;" |46,7 |style="text-align: right;" |5 |style="text-align: right;" |39,0 |style="text-align: right;" |5 |- |[[Křesćansko-demokratiska unija Němskeje]] (CDU) |style="text-align: right;" |33,6 |style="text-align: right;" |4 |style="text-align: right;" |43,4 |style="text-align: right;" |5 |style="text-align: right;" |53,3 |style="text-align: right;" |7 |style="text-align: right;" |61,0 |style="text-align: right;" |7 |- |Chrósćicy doprědka |style="text-align: right;" |16,0 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |12,9 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |- |Zhromadnje wudźeržliwje pohibować |style="text-align: right;" |6,4 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |- class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align: left;" | cyłkownje | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 |- class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align: left;" | wobdźělenje |colspan="2" style="text-align: center;" | 77,9&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 71,7&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 60,6&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 54,6&nbsp;% |} Gmejnskej radźe přisłušeja wot 2024 slědowacy radźićeljo a radźićelka: * '''Swobodni wolerjo gmejny Chrósćicy''': Jan Wjesela, Katharina Jurkowa, Benedikt Wjenk, Christian Zahrodnik, Uwe Macka * '''CDU''': Roman Nuk, Beno Hojer, Tadej Cyž, Mario Beuttenmüller * '''Chrósćicy doprědka''': Dawid Wróbl * '''Zhromadnje wudźeržliwje pohibować''': Jurij Bulank<ref>''Tole su woleni gmejnscy a měšćanscy radźićeljo.'' W [[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]] dnja 12. junija 2019.</ref> === Wjesnjanosta === Čestnohamtski wjesnjanosta Chrósćic je [[Marko Kliman]] (CDU). Wón bu dnja 7. junija 2015 ze 87,2&nbsp;% hłosow za naslědnika dołholětneho wjesnjanosty Maćija Brycki wuzwoleny. Wolerske wobdźělenje wučini 46,8&nbsp;%.<ref>[http://www.statistik.sachsen.de/wpr_neu/pkg_s10_bmlr.prc_erg_bm_a?p_bz_bzid=BM151&p_ebene=GE&p_ort=14625080 Wuslědki Chróšćanskich komunalnych wólbow dnja 7. junija 2015 na statistik.sachsen.de]</ref> Při komunalnych wólbach 2022 bu z&nbsp;92,3&nbsp;% w zastojnstwje wobkrućeny (wobdźělenje: 52,9&nbsp;%).<ref>[https://wahlen.sachsen.de/buergermeisterwahl-wahlergebnisse-2022.php?landkreis=14625&gemeinde=14625080&_ptabs=%7B%22%23tab-wahlgang_eins%22%3A1%7D Wólbne wuslědki] na wahlen.sachsen.de, wotwołany dnja 13. julija 2022 {{ref-de}}</ref> {| class="wikitable" |+wólby wjesnjanosty !wólba !wjesnjanosta !namjet !wuslědk (%) |- |2022 | rowspan="2" |Marko Kliman | rowspan="4" |CDU |92,3 |- |2015 |87,2 |- |2008 | rowspan="2" |Maćij Brycka |98,1 |- |2001 |86,3 |} == Wobchad == Přez Chrósćicy wjedźe statna dróha S 101 ([[Biskopicy]]–[[Rakecy]]), kotraž je sewjernje wsy jako „serbski highway“ znata. Z wuchoda přińdźe S 98 ([[Njeswačidło]]–Chrósćicy), kotraž so tule skónči. Wokrjesne dróhi zwjazuja wjes z [[Pančicy-Kukow|Pančicami]], [[Njebjelčicy|Njebjelčicami]] a [[Haslow]]om. Při busowym zastanišću na nawsy zastawaju regionalne busy linijow 186 (do [[Kamjenc]]a a [[Ralbicy|Ralbic]]), 195 (do Worklec, [[Róžant]]a, [[Hórki|Hórkow]]) a 196 (do Njebjelčic, Róžanta, [[Sernjany|Sernjan]]). == Wobrazarnja == <gallery> Chrósćicy Pomnik.JPG|Pomnik padnjenym pólskim wojakam 463 Crostwitz P1040017 (2).jpg|Chróšćanska fara Chrósćicy – serbska šula.jpg|Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka“ Kirche Crostwitz AB 2011 04.JPG|W cyrkwi swj. Symana a Judy Crostwitz Kirche.jpg|Cyrkej swj. Symana a Judy </gallery> == Wosobiny == === Tule so narodźili === * [[Donat Józef Ćěsla]] (1614–90) – duchowny, spisaćel * [[Jan Józef Ignac Freišlag ze Šmidentala]] (1669–1743) – duchowny a nabožinski prócowar * [[Jakub Jan Józef Wóski z Baerenstamma]] (1692–1771) – biskop * [[Mikławš Jakub Fulk]] (1754–1829) – duchowny, katolski rozswětler a nabožinski prócowar * [[Jurij Kislink]] (1788–1869) – pastyr, twarc časnikow a sykawow * [[Jakub Pjech]] (1797–1870) – farar a kulturny prócowar * [[Jakub Kral]] (1828–1911) – wučer, domiznowědnik a ludowy spisowaćel * [[Józef Božidar Lajder]] (1847–1937) – prawiznik a spisowaćel w młodych lětach * [[Jakub Skala]] (1851–1925) – duchowny, katolski kulturny prócowar a předsyda Maćicy Serbskeje * [[Jurij Winger]] (1872–1918) – farar, spisowaćel a přełožowar * [[Pawoł Wićaz-Chróšćanski]] (1901–33) – ratarski dźěłaćer, redaktor a basnik * [[Pawoł Völkel]] (1931–97) – slawist, słownikar, wudawaćel a přełožowar * [[Měrćin Völkel]] (1934–2007) – kulturny wědomostnik, publicist === We wsy skutkowali === * [[Jan Michał Haška]] (1778–1854) – farar a nabožinski spisowaćel; 1802–24 kapłan a 1824–34 farar w Chrósćicach * [[Michał Kokla]] (1840–1922) – burski kubler a zapósłanc Sakskeho krajneho sejma; bydleše w Chrósćicach a organizowaše tamniše towarstwowe žiwjenje * [[Pětr Hila]] (1860–1932) – wučer a kantor; wot 1880 w Chrósćicach, přez 40 lět dirigent spěwarskeho towarstwa ''Jednota'' * [[Jan Just]] (1869–1922) – farar a kulturny prócowar; 1894–1908 kapłan w Chrósćicach * [[Marja Kubašec]] (1890–1976) – spisowaćelka; wot 1911 do 1925 wučerka w Chrósćicach * [[Jurij Wuješ]] (1905–1968) – wučer, redaktor, basnik, dramaturg; wot 1926 do 1929 w Chrósćicach == Žórła == <references /> == Wotkazy == {{commonscat|Crostwitz/Chrósćicy|Chrósćicy}} * [https://www.domizna.net/ Towarstwo ''Domizna z.t.'' Chrósćicy] * {{HOV|26018}} {{Wokrjes Budyšin}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Gmejna w Sakskej]] [[Kategorija:Chrósćicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1225]] [[Kategorija:Cyrkwinska wjes]] c0ltop12xwme4rctaotrvhl9lfo865q Anton Nawka 0 4922 391780 382122 2026-08-07T15:38:55Z J budissin 7 391780 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Anton Nawka.JPG|mini|upright=0.6|Anton Nawka]] '''Anton Wjacław Nawka''' (* [[20. septembra]] [[1913]] w&nbsp;[[Radwor]]ju; † [[4. apryla]] [[1998]] w&nbsp;[[Budyšin]]je) bě [[Serbja|serbski]] spisowaćel, přełožowar, redaktor a wučer. ==Žiwjenje== Anton Nawka narodźi so 1913 jako syn wučerja [[Michał Nawka|Michała Nawki]] w Radworju. Jeho młódša sotra bě dźiwadźelnica [[Ludmila Nawka]], jedyn z bratrow ludowědnik [[Błažij Nawka]]. Wot 1920 wopytowaše wón Radworsku ludowu šulu a wot 1924 gymnazij w Budyšinje. Po maturje 1933 poda so Nawka na studij žurnalistiki, stawiznow a ekonomije do [[Berlin]]a a [[Wrócław]]ja. W lětomaj 1937 a 1938 studowaše wón prawa na [[Krakow]]skej uniwersiće a běše wot 1938 při wobchodnej akademiji w&nbsp;[[Poznań|Poznanju]] přistajeny. W&nbsp;lěće 1941 bu Nawka do wójska sćehnjeny a pušći so 1945 ze [[Sowjetski zwjazk|sowjetskeje]] jatby. Po tym, zo skutkowaše w nowozałoženej [[Domowina|Domowinje]], studowaše wón mjez 1946 do 1949 stawizny na uniwersiće w Poznanju. Mjez 1949 a 1954 běše wón wučer na [[Serbska wyša šula|Serbskej wyšej šuli]] w Budyšinje a wot 1954 docent na [[Serbski wučerski wustaw|Serbskim wučerskim wustawje]]. Z politiskich přičin zhubi 1958 tute přistajenje a sta so z korektorom w redakciji [[Nowa doba|Noweje doby]]. Wot lěta 1968 skutkowaše jako swobodnje tworjacy spisowaćel, bu 1972 redaktor [[Płomjo|Płomjenja]] a lektor w&nbsp;[[Ludowe nakładnistwo Domowina|Ludowym nakładnistwje Domowina]]. Nawka zemrě 1998 w Budyšinje. [[Dataja:Mikławšk Anton Nawka.jpg|mini|upright=0.6|Row Antona a Heleny Nawkec na Budyskim Mikławšku]] Hižo jako redaktor [[Druha swětowa wójna|dowójnskeho]] [[Serbski student|Serbskeho studenta]] pisaše Nawka powědančka a basnje. Wulke zasłužby zdoby sej Nawka z přełožkami ze swětoweje literatury, kaž na přikład ''Goriotec nan'' [[Honoré de Balzac|Balzaca]] abo ''Hrabina Kozelska'' [[Józef Ignacy Kraszewski|Kraszewskeho]] kaž tež z přełožkami wjace hač dwaceći dźiwadłowych hrow. Wón je tež awtor woblubowaneje přiručki ''Mjenje zmylkow. Rady a pokiwy za dobru serbšćinu'' (1972). Nawka bu 1965 z&nbsp;[[Literarne myto Domowiny|Literarnym mytom Domowiny]], 1970 z rjadom „Zasłużony dla Kultury Polskiej” a z čestnym znamješkom pólskeho zjednoćenstwa ZAIKS wuznamjenjeny. W&nbsp;lěće 1995 spožči so Antonej Nawce [[Myto Ćišinskeho]]. Zhromadnje z mandźelskej Helenu, rodź. Juraszek z Berlina, kotruž bě w&nbsp;lěće 1934 jako student žurnalistiki zeznał, měješe štyri dźěći. Wón zemrě w starobje 84 lět w Budyšinje a bu na tamnišim [[Mikławšk (Budyšin)|Mikławšku]] pochowany. == Twórby (wuběr) == * ''Kubło pod worješinu.'' Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2003. * ''Jadwiga.'' Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1969. * ''Pod wopačnej flintu.'' Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1964. * ''Pod wopačnej łopaću.'' Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1961. ==Wotkazaj== * {{PND|107876655}} {{ref-de}} * [http://www.slavistik-portal.de/datenpool/sorbib-db.html?field=any&query=anton%20nawka Literatura wot a wo Antonje Nawce] w Serbskej bibliografiji {{ref-de}} {{DEFAULTSORT:Nawka, Anton}} [[Kategorija:Nošer Myta Ćišinskeho]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Serbska literatura]] [[Kategorija:Přełožowar]] [[Kategorija:Redaktor]] [[Kategorija:Wučer]] [[Kategorija:Rodź. 1913]] [[Kategorija:Zemr. 1998]] [[Kategorija:Wosoba (Radwor)]] [[Kategorija:Wosoba w Druhej swětowej wójnje]] [[Kategorija:Wosoba (Poznań)]] 3mxe0pckkjf3tlo2aaa8n4xqxfz1vs6 10. februara 0 20093 391778 374934 2026-08-07T13:23:50Z J budissin 7 /* Narodniny */ 391778 wikitext text/x-wiki {{Protyčne łopjeno februara}} '''10. februara''' abo '''10. małeho róžka''' je 41. dźeń [[Gregorianiska protyka|gregorianiskeje protyki]], tuž wostawa hišće 324 dnjow (325 w [[Přestupne lěto|přestupnych lětach]]) hač do kónca lěta. == Narodniny == [[Dataja:Bundesarchiv Bild 183-W0409-300, Bertolt Brecht.jpg|thumb|Bertolt Brecht]] * [[1773]]: [[Jan Wjelan]] – serbski farar a wučer w Slepom * [[1791]]: [[Korla Jan Smoler]] – serbski wučer a kulturny prócowar, nan Jana Arnošta Smolerja * [[1822]]: [[Handrij Kerk]] – serbski kubler a sejmski zapósłanc * [[1890]]: [[Boris Leonidowič Pasternak]] – ruski basnik a spisowaćel, nošer Nobeloweho myta * [[1898]]: [[Bertolt Brecht]] – němski dramatikar, lyrikar a basnik * [[1924]]: [[Jan Handrik]] – serbski publicist a kulturny prócowar * [[1947]]: [[Louise Arbour]] – kanadiska sudnica * [[1950]]: [[Christine Clauß]] – sakska politikarka (CDU) a statna ministerka * [[1950]]: [[Mark Spitz]] – US-ameriski płuwar, olympiski dobyćer * [[1952]]: [[Frank Bsirske]] – němski dźěłarnik * [[1954]]: [[Peter Ramsauer]] – němski politikar strony CSU, zwjazkowy minister * [[1957]]: [[Steffen Flath]] – sakski politikar strony CDU * [[1962]]: [[Clifford Lee Burton]] – US-ameriski basist ''(Metallica)'' * [[1975]]: [[Kool Savas]] – němski rappowy hudźbnik * [[1977]]: [[Janek Wowčer]] – serbski nowinar * [[1982]]: [[Tom Schilling]] – němski dźiwadźelnik == Wumrěće == * [[1307]]: [[Timur Khan]] – mongolski khan a kejžor Chinskeje * [[1829]]: [[Leo XII.]] – katolski bamž * [[1837]]: [[Aleksander Sergejewič Puškin]] – ruski spisowaćel a basnik * [[1918]]: [[Abdülhamid II.]] – sultan Osmanskeho mócnarstwa * [[1923]]: [[Wilhelm Conrad Röntgen]] – němski fyzikar a nošer Nobeloweho myta * [[1932]]: [[Edgar Wallace]] – jendźelski spisowaćel krimijow * [[1939]]: [[Pius XI.]] – katolski bamž * [[1947]]: [[Jan Awgust Pětř]] – serbski wulkobur a wjednik saksoswěrnych Serbow * [[1960]]: [[Alojzije Stepinac]] – arcybiskop Zagreba a kardinal * [[1962]]: [[Max Švabinský]] – čěski moler a grafikar * [[1977]]: [[Sergej Wladimirowić Iljušin]] – ruski inženjer a twarc lětadłow * [[1979]]: [[Edvard Kardelj]] – juhosłowjanski politikar * [[2005]]: [[Arthur Miller]] – US-ameriski spisowaćel * [[2021]]: [[Larry Flynt]] – US-ameriski nakładnik, publicist a awtor * [[2021]]: [[Hinc Šewc]] – serbski slawist, sorabist a wysokošulski profesor == Swjate dny == * katolski: Šolastiki * ewangelski: Bjedricha Ch. Oetingera == Wotkaz == {{Commonscat|10 February|10. februara}} [[Kategorija:Dźeń|0210]] [[Kategorija:Dźeń w februarje|#10]] 58g5ghjysqabxqxh3gg4gq29cprcr1p 20. februara 0 20161 391777 359524 2026-08-07T13:23:32Z J budissin 7 /* Narodniny */ 10., nic 20.2. 391777 wikitext text/x-wiki {{Protyčne łopjeno februara}} '''20. februara''' abo '''20. małeho róžka''' je 51. dźeń [[Gregorianiska protyka|gregorianiskeje protyki]], tuž wostawa hišće 314 dnjow (315 w [[Přestupne lěto|přestupnych lětach]]) hač do kónca lěta. == Podawki == * [[1927]]: Hłowna zhromadźizna [[Domowina|Domowiny]] w [[Njeswačidło|Njeswačidle]]; [[Jakub Šewčik]] sta so z nowym předsydu. == Narodniny == [[Dataja:Jan Blahoslav.JPG|thumb|Jan Blahoslav]] * [[1523]]: [[Jan Blahoslav]] – čěski humanist, gramatikar a komponist * [[1841]]: [[Hendrich Jordan]] – serbski wučer, spisowaćel a narodny prócowar * [[1852]]: [[Jan Bohuwěr Šołta (1852)|Jan Bohuwěr Šołta]] – serbski publicist, literat, ludowědnik a pěstowar słowjanskeje wzajomnosće * [[1873]]: [[Benjamin Běgaŕ]] – serbski farar * [[1886]]: [[Béla Kun]] – madźarski politikar * [[1898]]: [[Enzo Ferrari]] – italski awtowc a wubědźowar * [[1906]]: [[John H. DeWitt]] – US-ameriski inženjer * [[1909]]: [[Heinz Erhardt]] – němski komikar, hudźbnik, zabawjer, dźiwadźelnik a basnik * [[1917]]: [[Jan Hempel]] – serbski filmowc * [[1927]]: [[Ibrahim Ferrer]] – kubanski hudźbnik ''(Buena Vista Social Club)'' * [[1937]]: [[Robert Huber]] – němski chemikar a nošer Nobeloweho myta * [[1945]]: [[Johannes Biebl]] – němski rockowy hudźbnik a spěwar * [[1947]]: [[Henry Hübchen]] – němski dźiwadźelnik * [[1949]]: [[Jiří Drahoš]] – čěski chemikar a politikar * [[1951]]: [[Gordon Brown]] – britiski politikar a premier * [[1966]]: [[Cindy Crawford]] – US-ameriska dźiwadźelnica a modl * [[1967]]: [[Kurt Cobain]] – US-ameriski hudźbnik ''(Nirvana)'' * [[1970]]: [[Julia Franck]] – němska spisowaćelka ''(Die Mittagsfrau)'' * [[1978]]: [[Julia Jentsch]] – němska dźiwadźelnica * [[1985]]: [[Julija Olegowna Wolkowa]] – ruska spěwarka ''(t.A.T.u)'' * [[1988]]: [[Rihanna]] – barbadoska spěwarka == Wumrěće == * [[1431]]: [[Měrćin V.]] – bamž * [[1437]]: [[Jakub I. (Šotiska)|Jakub I.]] – kral Šotiskeje * [[1513]]: [[Jan I. (Danska)|Jan I.]] – kral Danskeje * [[1762]]: [[Tobias Mayer]] – němski kartograf, geograf, matematikar, fyzikar a astronom * [[1790]]: [[Józef II.]] – kejžor Swjateho romskeho mócnarstwa; kral Čechow, Chorwatskeje a Madźarskeje * [[1810]]: [[Andreas Hofer]] – južnotirolski swobodnik * [[1816]]: [[Marja I. (Portugalska)|Marja I.]] – kralowna Portugalskeje a Brazilskeje * [[1824]]: [[Bogislav Friedrich Emanuel von Tauentzien]] – pruski general * [[1919]]: [[Habibullah Khan]] – emir Afghanistana * [[1920]]: [[Robert Edwin Peary]] – US-ameriski inženjer a polarny slědźer * [[1922]]: [[Reinhard Mannesmann]] – němski wunamakar a předewzaćel * [[1934]]: [[Jan Rězak]] – serbski wučer, redaktor a spisowaćel * [[1939]]: [[August Leonhard Bernoulli]] – šwicarski fyzikar * [[1970]]: [[Pawoł Lubjenski]] – serbski blidarski mišter, narodny prócowar a župan Lubijskeje župy * [[1973]]: [[Brigitte Reimann]] – wuchodoněmska spisowaćelka * [[1976]]: [[René Cassin]] – francoski prawiznik a nošer Nobeloweho myta * [[1993]]: [[Ferruccio Lamborghini]] – italski awtowc == Swjate dny == * katolski: Ulricha, Falka * ewangelski: Friedricha Weißlera == Wotkaz == {{Commonscat|20 February|20. februara}} [[Kategorija:Dźeń|0220]] [[Kategorija:Dźeń w februarje|#20]] dxaa3f9ferrdukfen9tehfc1998vrcl 1924 0 21985 391776 385711 2026-08-07T13:23:13Z J budissin 7 /* Narodniny */ po smjertnym nawěšku, SN 4.1.2016 391776 wikitext text/x-wiki {{Lěta}} {{Lětna protyka|lěto=1924}} {{Lěto w druhich kalendrach}} '''1924''' bě [[přestupne lěto]] z 366 [[dźeń|dnjemi]]. == Podawki == * [[13. januara]]: W [[Lichań|Lichanju]] załoži so [[Serbske towarstwo Zernička]]. * [[27. měrca]]: [[Zwjazk narodnych mjeńšin Němskeje]] so wutwori. * {{0}}[[4. meje]]: Při wólbach do němskeho mócnarstwoweho sejma nastupi tež [[Serbska ludowa strona]] a dósta cyłkownje 11.000 łužiskich hłosow, wot toho 2.000 z [[Delnja Łužica|Delnjeje Łužicy]]. We wjacorych katolskich gmejnach, mjez druhim w [[Ralbicy|Ralbicach]] (91 %), [[Serbske Pazlicy|Serbskich Pazlicach]] (87 %), [[Radwor]]ju (73 %), [[Chrósćicy|Chrósćicach]] (65 %) a [[Worklecy|Worklecach]] (58 %) kaž tež w ewangelskich [[Malešecy|Malešecach]], [[Wuježk pod Čornobohom|Wuježku]], [[Poršicy|Poršicach]] a [[Krakecy|Krakecach]] bě wona samo najsylniša strona.<ref>Ludwig Ela: ''4. meja 1924 – Serbska ludowa strona k wólbam Reichstaga nastupiła.'' W [[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]] dnja 5. meje 2014, s. 2</ref> * [[11. meje]]: W [[Delni Wujězd|Delnim Wujězdźe]] załoži so prěnja [[Serbski sokoł|sokołska]] jednota pruskeje [[Łužica|Łužicy]] ze starostu [[Gusta Mertin|Gustu Mertinom]]. * [[10. awgusta]]: W [[Hornja Hórka|Hornjej Hórce]] wotměje so pod nawodom [[Korla Riota|Korle Rioty]] 50. [[Schadźowanka]]. * [[21. septembra]]: W [[Pančicy|Pančicach]] wotmě so prěni zlět [[Serbski sokoł|serbskeho Sokoła]]. == Narodniny == * [[10. februara]]: [[Jan Handrik]] – serbski publicist a kulturny prócowar († [[2015]]) * [[21. februara]]: [[Robert Mugabe]] – simbabweski politikar a statny prezident († [[2019]]) * {{0}}[[9. měrca]]: [[Peter Scholl-Latour]] – němski žurnalist a awtor († [[2014]]) * [[28. apryla]]: [[Kenneth Kaunda]] – sambiski politikar, prěni statny prezident († [[2021]]) * [[22. meje]]: [[Charles Aznavour]] – armensko-francoski spěwar, komponist a dźiwadźelnik († [[2018]]) * [[31. meje]]: [[Gisela May]] – němska dźiwadźelnica († [[2016]]) * {{0}}[[8. junija]]: [[Josef Bláha]] – čěski dźiwadźelnik († [[1994]]) * [[12. junija]]: [[George H. W. Bush]] – US-ameriski politikar, 41. prezident Zjednoćenych statow († [[2018]]) * {{0}}[[7. julija]]: [[Dieter Nowka]] – delnjoserbski hudźbnik a komponist († [[1998]]) * {{0}}[[1. awgusta]]: [[Abdullah ibn Abd al-Aziz]] – kral Sawdi-Arabskeje († [[2015]]) * {{0}}[[1. oktobra]]: [[Jimmy Carter]] – US-ameriski politikar, 39. prezident Zjednoćenych statow († [[2024]]) * {{0}}[[3. oktobra]]: [[Jurij Měrćin]] – serbski žurnalist a kulturny funkcionar († [[1977]]) * {{0}}[[1. nowembra]]: [[Süleyman Demirel]] – turkowski politikar, statny a ministerski prezident († [[2015]]) * {{0}}[[2. nowembra]]: [[Beno Šram]] – serbski dźiwadźelnik a režiser († [[2016]]) * {{0}}[[4. decembra]]: [[Cyril Nawka]] – serbski wučer a kantor we Wotrowje († [[1999]]) * {{0}}[[7. decembra]]: [[Mário Soares]] – portugalski politikar, ministerski prezident a prezident († [[2017]]) * [[14. decembra]]: [[Marja Rječkojc]] – serbska wučerka a ludowa spisowaćelka († [[1981]]) * [[23. decembra]]: [[Albert Tica]] – serbski wučer, direktor serbskeje rěčneje šule w Dešanku == Wumrěće == * [[17. januara]]: [[Jan Grólmus]] – serbski wučer, šulski direktor a kulturny prócowar (* [[1851]]) * [[27. měrca]]: [[Korla Božidar Křižan]] – serbski farar a spisaćel nabožinskeje literatury (* [[1886]]) * {{0}}[[2. awgusta]]: [[Jurij Gustav Kubaš]] – serbski farar, redaktor, publicist a narodny prócowar (* [[1845]]) * [[19. decembra]]: [[Jan Kušk]] – serbski šewc, korčmar, ludowy herc (* [[1846]]) == Wotkaz == {{Commonscat}} [[Kategorija:1924| ]] [[Kategorija:Lěto (20. lětstotk)]] anwkngb9mqmlks00y6yrgp3ui731wvy 2001 0 25447 391772 390099 2026-08-07T12:12:05Z J budissin 7 /* We Łužicy */ 391772 wikitext text/x-wiki {{Lěta}} {{Lětna protyka|lěto=2001}} {{Lěto w druhich kalendrach}} '''2001''' bě powšitkowne [[lěto]] z 365 [[dźeń|dnjemi]] a prěnje lěto [[21. lětstotk]]a. Najwuznamniše podawki běchu teroristiske nadpady 11. septembra, kotrež słužachu jako přičina za wójnu w [[Afghanistan]]je kaž tež za [[Irak]]sku wójnu w lěće 2003. == Podawki == === We Łužicy === * Załoženje [[rěčny centrum WITAJ|Rěčneho centruma WITAJ]] * Załoženje serbskeje rockoweje skupiny [[DeyziDoxs]] * [[10. junija]]: Komunalne wólby we wjele łužiskich gmejnach * {{0}}[[9. awgusta]]: W&nbsp;[[Chrósćicy|Chrósćicach]] zahaji so [[Chróšćan zběžk]] přećiwo zawrjenju tamnišeje serbskeje srjedźneje šule, kotryž traje pjeć tydźenjow. * {{0}}[[8. septembra]]: Prěnje wusyłanje [[Wuhladko|Wuhladka]]. === Druhdźe === * [[15. januara]]: Załoženje prěnjeho wudaća [[Wikipedija|Wikipedije]] w jendźelskej rěči. Wudaća w dalšich rěčach, mjez nimi němske, sćěhuja 16. měrca. * [[20. januara]]: [[George W. Bush]] sta so ze 43. prezidentom [[Zjednoćene staty Ameriki|Zjednoćenych statow]]. * [[24. januara]]: W [[Pólska|Pólskej]] załoži so konserwatiwna [[Platforma Obywatelska]]. * [[27. januara]]: Při [[zemjerženje|zemjerženju]] w [[Indiska|indiskim]] zwjazkowym staće [[Gudźarat]] wumrě něhdźe 20.000 ludźi. * {{0}}[[4. měrca]]: W [[Šwicarska|Šwicarskej]] wupraja so 76,8% wothłosowacych přećiwo přistupej kraja do [[Europska unija|Europskeje unije]]. * [[25. měrca]]: [[Danska]], [[Finska]], [[Islandska]], [[Norwegska]] a [[Šwedska]] přistupja [[Schengenski rum|Schengenskemu rumej]]. * [[11. septembra]]: Při teroristiskim napadźe na World Trade Center w [[New York]]u wumrě wjace hač 3000 ludźi. == Narodniny == == Wumrěće == * [[16. januara]]: [[Laurent-Désiré Kabila]] – prezident Demokratiskeje republiki Kongo wot 1997 do 2001 (* [[1939]]) * [[25. měrca]]: [[Zdeněk Boháč]] – čěski stawiznar a přećel Serbow (* [[1933]]) * [[15. apryla]]: [[Joey Ramone]] – US-ameriski spěwar skupiny ''Ramones'' (* [[1951]]) * [[11. meje]]: [[Douglas Adams]] – britiski spisowaćel (* [[1952]]) * [[15. meje]]: [[Aleksej Andrejewič Tupolew]] – ruski konstrukter lětadłow (* [[1925]]) * [[26. meje]]: [[Alberto Korda]] – kubanski fotograf (* [[1928]]) * {{0}}[[1. junija]]: [[Birendra]] – kral Nepalskeje (* [[1945]]) * {{0}}[[3. junija]]: [[Anthony Quinn]] – US-ameriski filmowy hrajer (* [[1915]]) * [[21. junija]]: [[John Lee Hooker]] – US-ameriski bluesowy hudźbnik (* [[1917]]) * [[16. julija]]: [[Beate Uhse]] – němska pilotka a załožerka sekswobchoda (* [[1919]]) * {{0}}[[6. awgusta]]: [[Jorge Amado]] – brazilski spisowaćel (* [[1912]]) * [[23. awgusta]]: '''[[Lora Kowarjowa]]''' – serbska wučerka, redaktorka a přełožowarka (* [[1931]]) * [[25. awgusta]]: [[Aaliyah]] – US-ameriska R'n'B-spěwarka (* [[1979]]) * {{0}}[[9. septembra]]: [[Ahmed Šah Masud]] – afghaniski wojowar Mudźahedinow (* [[1953]]) * [[11. septembra]]: [[Mohammed Atta]] – egyptowski terorist (* [[1968]]) * [[23. nowembra]]: [[Gerhard Stoltenberg]] – němski politikar, zwjazkowy minister (* [[1928]]) * [[24. nowembra]]: [[Melanie Thornton]] US-ameriska popowa spěwarka (* [[1967]]) * [[26. nowembra]]: [[Regine Hildebrandt]] – němska biologowka a politikarka (* [[1941]]) * [[29. nowembra]]: [[George Harrison]] – britiski hudźbnik skupiny ''The Beatles'' (* [[1943]]) * [[16. decembra]]: [[Stefan Heym]] – němski spisowaćel (* [[1913]]) * [[18. decembra]]: [[Gilbert Bécaud]] – francoski šansonowy spěwar (* [[1927]]) == Myta == === Nobelowe myta === * za fyziku: [[Eric A. Cornell]], [[Wolfgang Ketterle]] a [[Carl E. Wieman]] * za chemiju: [[William S. Knowles]], [[Ryoji Noyori]] a [[K. Barry Sharpless]] * za medicinu: [[Leland H. Hartwell]], [[Tim Hunt]] a [[Paul M. Nurse]] * za literaturu: [[V. S. Naipaul]] * Měrowe Nobelowe myto: [[Zjednoćene narody]] a jich generalny sekretar [[Kofi Annan]] * za hospodarsku wědomosć: [[George A. Akerlof]], [[Michael Spence]] a [[Joseph E. Stiglitz]] === Myto Ćišinskeho === * hłowne myto: [[Manfred Starosta]] * spěchowanske myto: Delnjoserbski dźěćacy ansambl z.t. == Dalše == * [[Kulturna stolica Europy|Kulturnej stolicy Europy]]: [[Porto]], [[Rotterdam]] == Wotkaz == {{Commonscat}} [[Kategorija:2001| ]] [[Kategorija:Lěto (21. lětstotk)]] nmhit4mi1qeyol07itza3pyu4e4r3ip Jan Handrik 0 30472 391773 388999 2026-08-07T13:21:51Z J budissin 7 korektura 391773 wikitext text/x-wiki '''Jan Handrik''' ({{wrěči|de}} ''Johannes Handrik''; * [[10. februara]] [[1924]] we [[Worklecy|Worklecach]], † [[31. decembra]] [[2015]])<ref>Smjertnej nawěškaj w Serbskich a Sakskich Nowinach dnja 4. januara 2016</ref> bě [[Serbja|serbski]] kulturnik, [[Maćica Serbska|Maćicar]], dołholětny čłon Zwjazkoweho předsydstwa [[Domowina|Domowiny]] a lawreat [[Myto Ćišinskeho|Myta Ćišinskeho]] (1982) kaž tež [[Myto Domowiny|Myta Domowiny]]. Narodźi so jako syn Worklečanskeho małoratarja a braški Jurja Handrika a nawukny po ludowej šuli powołanje ćěsle. W lěću [[1948]] bě z komandantom brigady „Alojs Andricki“ [[Serbska młodźina|Serbskeje młodźiny]], kotraž pomhaše w&nbsp;[[Juhosłowjanska|Juhosłowjanskej]] při natwarje awtodróhi [[Běłohród]]–[[Zagreb]]. Słušeše hač do jeje rozpušćenja do wjednistwa organizacije. Powołansce sta so z nowowučerjom a pozdźišo z wučerjom serbšćiny a stawiznow. Wot 1950 bě z direktorom Serbskeje šule w&nbsp;[[Budyšin]]je a wot 1953 Šule Ćišinskeho w&nbsp;[[Pančicy-Kukow|Pančicach-Kukowje]]. W&nbsp;lěće 1951 wuzwolichu jeho za čłona Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, štož přez 11 legislaturnych periodow hač do lěta 1990 wosta. Z tym bě po [[Měrćin Nowak-Njechorński|Měrćinje Nowaku-Njechorńskim]] a [[Měrćin Kasper|Měrćinje Kasperje]] čłon z najdlěšej dobu skutkownosće w gremiju.<ref>Ludwig Elle: ''Die Domowina in der DDR.'' Domowina-Verlag, Bautzen 2010, str. 96</ref> 1956 bu wot narodneje organizacije jako kadrownik přistajeny a wot 1964 hač do julija 1989 bě ze sekretarom zwjazkoweho předsydstwa za kulturu a přisłušeše tuž nutřkownemu kruhej. W tutej poziciji zrodźi ideju [[Festiwal serbskeje kultury|Festiwalow serbskeje kultury]] a organizowaše je sydom króć hač do přewróta. Po tym, zo bě so w lěću 1989 na wuměnk podał, přewza [[Bjarnat Cyž]] jeho funkciju jako prěni bjezstronski sekretar Domowiny w NDRskim času. Handrik bě 30 lět dołho čłon chóra „[[Lipa (chór)|Lipa]]“ a w&nbsp;lěće 1964 mjez załožerjemi chóra „[[Budyšin (chór)|Budyšin]]“. Do knihow pod titlom „Spěw najrjeńši towarš je“ pisaše tež swójske teksty, kaž na přikład spěwy ''Młody je kraj'', ''Pod hrodźišćom'' a ''Wětřikec hólcy''. Zhromadnje z&nbsp;[[Jan Bulank|Janom Bulankom]] zestaji tež „[[Towaršny spěwnik]]“. Jako awtor dopisowaše do [[Serbske Nowiny|Noweje doby]], [[Rozhlad]]a a [[Serbska protyka|Serbskeje protyki]]. Jan Handrik bě woženjeny a měješe dwě dźěsći. Bu na Budyskim Marijinym pohrjebnišću pochowany. == Žórła == * Manfred Laduš: ''Swoje žiwjenje serbskej kulturje a spěwej wěnował.'' W&nbsp;[[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]] dnja 5. januara 2016. <references /> {{DEFAULTSORT:Handrik, Jan}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1924]] [[Kategorija:Zemr. 2015]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Wučer]] [[Kategorija:Awtor]] [[Kategorija:Literatura (20.&nbsp;lětstotk)]] [[Kategorija:Domowina]] [[Kategorija:Wosoba (Worklecy)]] [[Kategorija:Čłon SED]] [[Kategorija:Maćicar]] [[Kategorija:Nošer Myta Ćišinskeho]] d91gqx233ivr1rr34ldkre2hc7f7jmt Romuald Domaška 0 39921 391782 374454 2026-08-07T20:10:17Z J budissin 7 391782 wikitext text/x-wiki '''Romuald Mikławš Domaška''' ({{wrěči|de}} ''Nikolaus Romuald Domaschke''; * [[28. julija]] [[1869]] w&nbsp;[[Koslow]]je, † [[2. julija]] [[1945]] we [[Worklecy|Worklecach]]) bě [[Serbja|serbski]] rjadny duchowny, spisowaćel a kulturny prócowar. == Žiwjenje == [[Dataja:Koslow – wopomnjenska tafla Romuald Domaška.jpg|mini|Wopomnjenska tafla na městnje ródneho domu w Koslowje]] Narodźi so jako třeće dźěćo Koslowskeho žiwnosćerja Michała Domaški a jeho mandźelskeje Hany rodź. Lebzec,<ref>[https://data.matricula-online.eu/de/deutschland/dresden/ralbitz/17/?pg=99 Křćenske knihi Ralbičanskeje wosady; zapisk čo. 26/1869]</ref> wopytowaše wjesnu šulu w Róžeńće a Tachantsku šulu w&nbsp;[[Budyšin]]je a běše wot 1885 do 1889 chowanc [[Serbski seminar|Serbskeho seminara]] w&nbsp;[[Praha|Praze]]. W čěskej stolicy běše hač do lěta 1891 šuler němskorěčneho Małostronskeho gymnazija. Po złoženej maturje w tutym lěće zastupi do rjada cisterciensow w&nbsp;[[Osek]]u, přija mjeno Romuald a započa studij [[teologija|teologije]], filozofije a pedagogiki w&nbsp;[[Litomeřice|Litomeřicach]]. Po nawróće do Łužicy bě wot 1896 do 1906 kapłan w&nbsp;[[Klóšter Marijina hwězda|klóštrje Marijina hwězda]]. Po dalšim třilětnym přebywanju w Čěskej nastupi 1909 městno administratora hnadowneje cyrkwje a katechet ludoweje šule w&nbsp;[[Róžant|Róžeńće]], hdźež skutkowaše hač do lěta 1940. Wot 1936<!--pola Šołty, w Nbs steji 1938--> bě zdobom probst Marijineje hwězdy. Za čas [[nacionalsocializm]]a bě wot 1940 ze Serbow wuhnaty w Oseku a nawróći so w meji 1945 jako 76lětny zaso do domizny, hdźež połdra měsaca pozdźišo we Worklečanskej chorowni zemrě. Pochowany bu na kěrchowje klóštra Marijineje hwězdy. == Skutkowanje == Hižo jako čłon Praskeho towarstwa [[Serbowka]] běše Domaška pilny a za stawizny katolskeje Łužicy zajimowany dopisowar ludowědno-stawizniskich přinoškow do rukopisneje antologije ''[[Kwětki]]''. Róžeńčanske lěta běchu najpłódniši čas jeho literarneho tworjenja, kotrež wobsteji předewšěm z historiskich nowelow ze zašłosće Serbow kaž tež z kritisko-realistiskich a humoristiskich powědančkach. Swoje motiwy čerpaše zwjetša z ludoweho žiwjenja w&nbsp;[[Delany (krajina)|Delanach]]. Jako zahority pućowar přeměri wulki dźěl [[Europa|Europy]] wot južneho kónca [[Italska|Italskeje]] hač k Lodowemu morju a zawostaji wo tym zajimawe pućowanske skicy. We wjesnych towarstwach přednošowaše wo stawiznach domizny a wot pućowanjach we wukraju. Podpěrowaše tež lajske dźiwadła w Serbach. Na jeho iniciatiwu přewjedźechu so 1928 wulke swjatočnosće krónowanja hnadowneje postawy w Róžeńće, za kotrež spisa hru ''Namakanje hnadowneje postawy w Róžeńće'' a wuda wobrazow album ''Tysac lět hnadowne městno Róžant''. Sydom lět pozdźišo bě mjez iniciatorami swjedźenja k česći stotych posmjertnin [[Tecelin Mět|Tecelina Měta]] w&nbsp;lěće 1935, jednoho z poslednich wulkich serbskich zarjadowanjow za čas [[nacionalsocializm]]a. Jeho 1936 wušła knižka ''Wbohec mosty, Pilatusowy jězor a druhe powědančka'' bu do nacionalsocialistiskeje lisćiny "škódneje literatury" zapisana. Domaška bě wot lěta 1894 čłon [[Maćica Serbska|Maćicy Serbskeje]]. Wot 1912 bě předsyda Zwjazka serbskich młodźinskich towarstwow a hač do zakaza w&nbsp;lěće 1937 tež posledni předsyda [[Koło serbskich spisowaćelow|Koła serbskich spisowaćelow]]. == Dalše spisy == * ''Něšto ze spisa "epitome historiae Rosenthalensis" Jakuba Ticina z&nbsp;lěta 1692.'' [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 84 (1931), str. 76–83 * ''Pokładopytar a Le chevalier de Saxe. Stawizniskej powědančcy.'' Budyšin 1931. * ''Wrjós. Powědančko z Delan.'' Budyšin 1934. * ''Swobodni. Powědančko z našeho časa.'' Budyšin 1935. * ''Wokoło stareho młyna. Powědančka a wobrazki.'' Budyšin 1961. == Literatura == * [[Dietrich Šołta|Dietrich Scholze]]: ''Stawizny serbskeho pismowstwa 1918–1945.'' LND, Budyšin 1998, str. 101–110 * [[Ota Wićaz]]: ''Administrator P. Romuald Domaška.'' We [[Łužica (časopis)|Łužicy]] 44 (1929), str. 50–51 * Lm: ''Wuhnaty serbski wótčinc-spisowaćel.'' W&nbsp;[[Nowa doba|Nowej dobje]] čo. 87/1949, dnja 30. julija 1949 * [[Jurij Młynk]]: ''Spisowaćel z delanskich wrjosow.'' W Nowej dobje čo. 224/1966, dnja 24. septembra (Předźenak) == Žórło == {{Nbs|Fr|Domaška, Romuald|116sl.}} == Nóžki == <references /> {{DEFAULTSORT:Domaška, Romuald}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1869]] [[Kategorija:Zemr. 1945]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Romsko-katolski duchowny]] [[Kategorija:Awtor]] [[Kategorija:Serbska literatura]] [[Kategorija:Literatura (20.&nbsp;lětstotk)]] [[Kategorija:Chowanc Serbskeho seminara]] [[Kategorija:Maćicar]] [[Kategorija:Wosoba (Koslow)]] [[Kategorija:Wosoba (Róžant)]] n9squ129fk7jbkds75rtn5x66glzmhl Johannes 0 40514 391774 382778 2026-08-07T13:22:27Z J budissin 7 391774 wikitext text/x-wiki '''Johannes''' (serbsce: ''[[Jan]]'') je muske [[předmjeno]], mjez druhim slědowacych wosobinow: * [[Johannes Handrik]] – serbski kulturnik * [[Johannes Hempel]] – serbski režiser * [[Johannes Goltzsch]] – serbski ewangelski farar w Budyšinskej * [[Johannes Just]] – serbski katolski farar a kulturny prócowar * [[Johannes Grollmuß]] – serbski wučer, šulski direktor a kulturny prócowar * [[Johannes Müller]] – sakski lěkar a něhdyši prawicarski politikar Nacionaldemokratiskeje strony Němskeje * [[Johannes Karl Rentsch]] – serbski ewangelski farar w Ketličanskej wosadźe * [[Johannes Rau]] – němski politikar * [[Johannes Hansky]] – serbski moler a grafikar * [[Johannes Heesters]] – nižozemsko-awstriski dźiwadźelnik a spěwar * [[Johannes Lichdi]] – sakski politikar Zwjazka 90/Zelenych * [[Johannes Schütze]] – serbski wučer, ludowy spisowaćel [[Kategorija:Muske předmjeno]] k8vw5wqh04m7nuimxocsuinguemuhue Konrad Zenda 0 40774 391781 385994 2026-08-07T19:52:48Z J budissin 7 /* Wotkaz */ 391781 wikitext text/x-wiki '''Konrad Zenda''' ({{wrěči|de}} ''Konrad Sende''; * [[7. februara]] [[1900]] we [[Wojerecy|Wojerecach]], † [[25. septembra]] [[1958]] runje tam) bě [[Serbja|serbsko]]-němski rězbar. Syn direktora Wojerowskeje nalutowarnje wopytowaše wot 1915 wuměłsku šulu w [[Drježdźany|Drježdźanach]] a studowaše tam hač do lěta 1918 pola Alberta Starka rězbarstwo. 1918 wobdźěli so jako wojak na [[Prěnja swětowa wójna|Prěnjej swětowej wójnje]]. Wot 1920 dźěłaše w Drježdźanach jako swobodny rězbar, wot 1936 steji w adresowej knize jako ''akademiski rězbar''. Při bombowych nadpadach na Drježdźany so jeho bydlenje a wulki dźěl jeho dotalnych twórbow skóncowa. Po wójnje bydleše zaso w Drježdźanach a sta so z čłonom Zwjazka tworjacych wuměłcow w NDR. W tehdy wot njeho sobu załoženym [[Koło serbskich tworjacych wuměłcow|Kole serbskich tworjacych wuměłcow]] bě jenički rězbar. Wón stwori w serbskim konteksće mjez druhim połpostawy [[Handrij Zejler|Handrija Zejlerja]], [[Jakub Bart-Ćišinski|Jakuba Barta-Ćišinskeho]] (za pomnik w Lipju), [[Michał Hórnik|Michała Hórnika]] (za Worklečanski pomnik) a [[Jurij Winar|Jurja Winarja]] kaž tež postawu [[Pawoł Šenkar|Pawoła Šenkarja]] při [[Serbski dom|Serbskim domje]] w [[Budyšin]]je. == Twórby == <gallery> Skulptur Postplatz 2 (Bautzen) Pawoł Šenkar&Konrad Sende&.jpg|Postawa Pawoła Šenkarja při Serbskim domje Lipjo – pomnik Ćišinskeho.jpg|Pomnik Ćišinskeho w Lipju Worklecy – Michał Hórnik.jpg|Pomnik Michała Hórnika we Worklecach </gallery> == Žórło == * {{Nbs|Wj|Zenda, Konrad|645}} == Wotkaz == {{Commonscat|Konrad Zenda (sculptor)|Konrad Zenda}} * [https://www.deutschefotothek.de/documents/obj/71624614/bz_hei-kb_0001437 Portret Konrada Zendy] wot [[Kurt Hajna|Kurta Hajny]] {{DEFAULTSORT:Zenda, Konrad}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1900]] [[Kategorija:Zemr. 1958]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Rězbar]] [[Kategorija:Wosoba (Wojerecy)]] [[Kategorija:Wosoba (Drježdźany)]] 1pvlfkohfvdjd61bid5vvflohp038ql Johannes Handrik 0 41705 391775 2026-08-07T13:22:39Z J budissin 7 posrědkuju k stronje „[[Jan Handrik]]” 391775 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jan Handrik]] 46q7jca4ew4ghxisrwithzpzwqlo9mh