Pólska

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hsb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedija</sitename>
    <dbname>hsbwiki</dbname>
    <base>https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialnje</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskusija</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Wužiwar</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskusija z wužiwarjom</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedija</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedija diskusija</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Dataja</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskusija k dataji</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki diskusija</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Předłoha</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskusija k předłoze</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Pomoc diskusija</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorija</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskusija ke kategoriji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul diskusija</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Pólska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48</id>
    <revision>
      <id>391786</id>
      <parentid>387906</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T01:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10467" sha1="6wtzqfjo5366yew0awzu27q9yygmwn6" xml:space="preserve">{{Stat
|mjeno swójske=Rzeczpospolita Polska
|mjeno serbske=Republika Pólska 
|wopon=Herb Polski.svg
|chorhoj=Flag of Poland.svg{{!}}border
|ISO=PL
|šěrina=52.15
|dołhota=19.38
|hamtska rěč=[[Pólska rěč|pólšćina]] 
|stolica=[[Waršawa]] 
|forma knježerstwa=[[republika]]
|hłowa stata=prezident&lt;br /&gt;[[Karol Nawrocki]]
|hłowa stata wot=2025
|šef knježerstwa=ministerski prezident&lt;br /&gt;[[Donald Tusk]]
|šef knježerstwa wot=2023
|přestrjeń=312696
|wobydlerstwo=37285000
|wobydlerstwo-ref=Główny Urząd Statystyczny. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. Stan w dniu 31 XII [http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2013-r-stan-w-dniu-31-xii,6,12.html] 
|lěto=2025
|měna= [[złoty]] ([[ISO 4217|PLN]]) = 100 groszy
|njewotwisnosć=[[11. nowembra]] [[1918]]
|hymna=Mazurek Dąbrowskiego
|časowe pasmo=[[UTC]]+1 
|awtowa značka=PL
|TLD=.pl 
|telefon = +48
|mapa=Poland in European Union.svg
|imagemap=Europa1
}}

'''Pólska''' ({{wrěči|pl}} ''Polska'') je srjedźo[[Europa|europski]] [[stat]] mjez [[Baltiske morjo|Baltiskim morjom]] a [[Karpaty|Karpatami]]. Stolica a najwjetše město je [[Waršawa]].

Oficielna rěč w Pólskej je [[pólšćina]], su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład [[kašubšćina]], [[němčina]] a [[běłorušćina]].

== Geografija ==
Mjezuje z [[Němska|Němskej]] na zapadźe, z [[Čěska|Čěskej]] a ze [[Słowakska|Słowakskej]] na juhu, z [[Ukraina|Ukrainu]] na juhowuchodźe, z [[Běłoruska|Běłoruskej]] na sewjerowuchodźe, z [[Ruska|Ruskej]], [[Litawska|Litawskej]] a [[Baltiske morjo|Baltiskim morjom]] na sewjeru.

Najwyša hora je [[Rysy]] we [[Wysoke Tatry|Wysokich Tatrach]] (2499&amp;nbsp;m nad normalnej nulu), a najniše městno su Żuławy Wiślane (1,8&amp;nbsp;m pod normalnej nulu).

Wot kónca [[Druha swětowa wójna|Druheje swětoweje wójny]] słušeja tež wuchodne kónčiny [[Łužica|Łužicy]] k Pólskej.

=== Města ===
Tuta lisćina wobsahuje najwjetše města Pólskeje po ličbje wobydlerstwa:&lt;ref&gt;{{WOBDŽ|PL-KP}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Čisło
!Mjeno
!Wobydlerstwo
![[Wojewódstwo]]
|-
|align=center| 1 ||align=left| [[Dataja:POL Warszawa COA 1.svg|25px|Wopon Warszawy]] [[Waršawa]] ||align=center| {{WOB|PL-MZ|1465011}} ||align=left| [[Mazowske wojewódstwo|Mazowske]]
|-
|align=center| 2 ||align=left| [[Dataja:POL Kraków COA.svg|25px|Wopon Krakowa]] [[Krakow]] ||align=center| {{WOB|PL-MA|1261011}} ||align=left| [[Małopólske wojewódstwo|Małopólske]]
|-
|align=center| 3 ||align=left| [[Dataja:POL Łódź COA.svg|25px|Wopon Łodzi]] [[Łódź]] ||align=center| {{WOB|PL-LD|1061011}} ||align=left| [[łódźske wojewódstwo|Łódźske]]
|-
|align=center| 4 ||align=left| [[Dataja:Herb wroclaw.svg|25px|Wopon Wrocławia]] [[Wrócław]] ||align=center| {{WOB|PL-DS|0264011}} ||align=left| [[Delnjošleske wojewódstwo|Delnjošleske]]
|-
|align=center| 5 ||align=left| [[Dataja:POL Poznań COA.svg|25px|Wopon Poznania]] [[Poznań]] ||align=center| {{WOB|PL-WP|3064011}} ||align=left| [[Wulkopólske wojewódstwo|Wulkopólske]]
|-
|align=center| 6 ||align=left| [[Dataja:Gdansk COA.svg|25px|Wopon Gdańska]] [[Gdańsk]] ||align=center| {{WOB|PL-PM|2261011}} ||align=left| [[Pomorske wojewódstwo|Pomorske]]
|-
|align=center| 7 ||align=left| [[Dataja:POL Szczecin COA.svg|25px|Wopon Szczecina]] [[Šćećin]] ||align=center| {{WOB|PL-ZP|3262011}} ||align=left| [[Zapadopomorske wojewódstwo|Zapadopomorske]] 
|-
|align=center| 8 ||align=left| [[Dataja:POL Bydgoszcz COA.svg|25px|Wopon Bydgoszczy]] [[Bydgoszcz]] ||align=center| {{WOB|PL-KP|0461011}} ||align=left| [[Kujawsko-pomorske wojewódstwo|Kujawsko-Pomorske]]
|-
|align=center| 9 ||align=left| [[Dataja:POL Lublin COA 1.svg|25px|Wopon Lublina]] [[Lublin]] ||align=center| {{WOB|PL-LU|0663011}} ||align=left| [[Lublinske wojewódstwo|Lublinske]]
|-
|align=center| 10 ||align=left| [[Dataja:Bialystok Herb.PNG|27px|Wopon Białegostoku]] [[Białystok]] ||align=center| {{WOB|PL-PD|2061011}} ||align=left| [[Podlaske wojewódstwo|Podlaske]]
|- 
|align=center| 11 ||align=left| [[Dataja:Katowice Herb.svg|25px|Wopon Katowic]] [[Katowice]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2469011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 12 ||align=left| [[Dataja:POL Gdynia COA.svg|25px|Wopon Gdyni]] [[Gdynia]] ||align=center| {{WOB|PL-PM|2262011}} ||align=left| [[Pomorske wojewódstwo|Pomorske]] 
|-
|align=center| 13 ||align=left| [[Dataja:POL Częstochowa COA.svg|25px|Wopon Częstochowy]] [[Częstochowa]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2464011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 14 ||align=left| [[Dataja:POL Radom COA.svg|25px|Wopon Radomia]] [[Radom (Pólska)|Radom]] ||align=center| {{WOB|PL-MZ|1463011}} ||align=left| [[Mazowske wojewódstwo|Mazowske]]
|-
|align=center| 15 ||align=left| [[Dataja:POL Toruń COA.svg|25px|Wopon Torunia]] [[Toruń]] ||align=center| {{WOB|PL-KP|0463011}} ||align=left| [[Kujawsko-pomorske wojewódstwo|Kujawsko-Pomorske]]
|-
|align=center| 16 ||align=left| [[Dataja:Sosnowiec Herb.svg|25px|Wopon Sosnowca]] [[Sosnowiec]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2475011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 17 ||align=left| [[Dataja:Herb miasta Kielce.svg|25px|Wopon Kielc]] [[Kielce]] ||align=center| {{WOB|PL-SK|2661011}} ||align=left| [[Swjatokřižske wojewódstwo|Swjatokřižske]]
|-
|align=center| 18 ||align=left| [[Dataja:POL Rzeszów COA.svg|25px|Wopon Rzeszowa]] [[Rzeszów]] ||align=center| {{WOB|PL-PK|1863011}} ||align=left| [[Podkarpatske wojewódstwo|Podkarpatske]]
|-
|align=center| 19 ||align=left| [[Dataja:Gliwice herb.svg|25px|Wopon Gliwic]] [[Gliwice]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2466011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 20 ||align=left| [[Dataja:POL Zabrze COA.svg|25px|Wopon Zabrza]] [[Zabrze]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2478011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 21 ||align=left| [[Dataja:POL Olsztyn COA.svg|25px|Wopon Olsztyna]] [[Olsztyn]] ||align=center| {{WOB|PL-WN|2862011}} ||align=left| [[Warminsko-mazurske wojewódstwo|Warminsko-Mazurske]]
|-
|align=center| 22 ||align=left| [[Dataja:POL Bielsko-Biała COA.svg|50px|Wopon Bielska-Białej]] [[Bielsko-Biała]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2461011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 23 ||align=left| [[Dataja:POL Bytom COA.svg|25px|Wopon Bytomia]] [[Bytom]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2462011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 24 ||align=left| [[Dataja:POL Rybnik COA.svg|25px|Wopon Rybnika]] [[Rybnik]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2473011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|-
|align=center| 25 ||align=left| [[Dataja:POL Ruda Śląska COA.svg|25px|Wopon Rudy Śląskiej]] [[Ruda Śląska]] ||align=center| {{WOB|PL-SL|2472011}} ||align=left| [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
|}

== Wojewódstwa ==
{{Imagemap Pólska1|Relief Map of Poland.svg|right|thumb|Karta pólskich wojewódstwow (imagemap)}}
Pólska wobsteji ze slědowacych [[wojewódstwo]]w (pol. ''województwo''): 
# [[Delnjošleske wojewódstwo|Delnjošleske]]
# [[Kujawsko-pomorske wojewódstwo|Kujawsko-pomorske]]
# [[Łódźske wojewódstwo|Łódźske]]
# [[Lublinske wojewódstwo|Lublinske]]
# [[Lubušske wojewódstwo|Lubušske]]
# [[Małopólske wojewódstwo|Małopólske]]
# [[Mazowske wojewódstwo|Mazowske]]
# [[Opolske wojewódstwo|Opolske]]
# [[Podkarpatske wojewódstwo|Podkarpatske]]
# [[Podlaske wojewódstwo|Podlaske]]
# [[Pomorske wojewódstwo|Pomorske]]
# [[Šleske wojewódstwo|Šleske]]
# [[Swjatokřižske wojewódstwo|Swjatokřižske]]
# [[Warminsko-mazurske wojewódstwo|Warminsko-Mazurske]]
# [[Wulkopólske wojewódstwo|Wulkopólske]]
# [[Zapadopomorske wojewódstwo|Zapadopomorske]]

== Politika ==
Prezident Pólskeje je wot awgusta 2025 bjezstronski stawiznar [[Karol Nawrocki]], kotrehož bě we wólbnym boju podpěrała strona [[Prawo i Sprawiedliwość]] (PiS). Ministerski prezident je wot 2023 [[Donald Tusk]] ([[Platforma Obywatelska]]).

W pólskim parlamenće su wot 15. oktobra 2023 zastupjene slědowace strony: [[Platforma Obywatelska]], [[Prawo i Sprawiedliwość]], [[Sojusz Lewicy Demokratycznej]], [[Polskie Stronnictwo Ludowe]] a [[Konfederacja]].

== Stawizny ==
[[Dataja:Polska 992 - 1025.png|thumb|Pólska za čas Bolesława Chrobłeho]]
Spočatki Pólskeje namakaja so w času knježerstwa [[Mieszko I.|Mieszka I.]]. W lěće [[966]] je so Pólska z křesćanskim krajom stała. Prěni kral Pólskej běše w lěće [[1025]] [[Bolesław Chrobły]].

[[Dataja:Rzeczpospolita.png|thumb|[[Pólsko-Litawska]] unija w 17. lětstotku]]
Wot 1385 tworješe Pólska hromadźe z [[Litawska|Litawskej]] uniju, kotraž mjenowaše so tež ''[[Pólsko-Litawska|Rzeczpospolita Obojga Narodów]]'' („Republika dweju narodow“).

W lěće 1795 rozdźěli so Pólska mjez [[Pruska|Pruskej]], [[Ruska|Ruskej]] a [[Rakusko-Wuherska|Rakusko-Wuherskej]] a eksistenca jako njewotwisny stat přesta za wjace hač 120 lět. Hakle po [[Prěnja swětowa wójna|Prěnjej swětowej wójnje]] a rozpadźe Rakusko-Wuherskeje a ruskeho carstwa dósta swoju njewotwisnosć wróćo.

[[Dataja:RzeczpospolitaII.png|thumb|II. republika (1919–1939)]]

Za čas [[Druha swětowa wójna|Druheje swětoweje wójny]] zhubi Pólska wjace hač 5,6 milionow wobydlerjow, štož wotpowěduje 16&amp;nbsp;% dowójnskeho wobydlerstwa. Wot 1945 do 1989 bě pod wliwom [[Sowjetski zwjazk|Sowjetskeho zwjazka]] z komunistiskej Ludowej republiku (''Polska Rzeczpospolita Ludowa'', PRL).

Wot lěta 1999 je Pólska čłon [[NATO]], wot 1. meje 2004 tež [[Europska unija|Europskeje unije]].

== Žórła ==
&lt;references /&gt;

== Wotkazy ==
{{Commonscat|Poland|Pólska}}
* [http://www.polska.pl/ Portal Polska.pl]
* [https://web.archive.org/web/20180717145713/http://www.prezydent.pl/ Prezident Pólskeje]
* [https://web.archive.org/web/20091212163653/http://www.kprm.gov.pl/ Knježerstwo Pólskeje]
* [http://www.sejm.gov.pl/ Sejm Pólskeje]
* [https://web.archive.org/web/20090711100525/http://www.senat.gov.pl/ Senat Pólskeje]

{{Nawiblok
|Europska Unija
|Europa
}}

[[Kategorija:Pólska|!]]
[[Kategorija:Stat w Europje]]
[[Kategorija:Europska unija]]
[[Kategorija:Čłonski stat NATO]]
[[Kategorija:Čłonski stat Zjednoćenych narodow]]</text>
      <sha1>6wtzqfjo5366yew0awzu27q9yygmwn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokolnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10357</id>
    <revision>
      <id>391784</id>
      <parentid>391741</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>twarjenja</comment>
      <origin>391784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19939" sha1="pb5l5s0mikps4d7m3sq2cbojsxoh1nf" xml:space="preserve">{{Infokašćik hora
 | mjeno=Sokolnik
 | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}}
 | wobraz=Valtenberg 01.jpg
 | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera
 | wysokosć=586,4
 | šěrina=51/4/30/N
 | dołhosć=14/16/42/O
 | region-ISO=DE-SN
 | masiw=[[Łužiske hory]]
 | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]]
 }}
'''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami&lt;ref name=&quot;topo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;10&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt; najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.

== Mjeno ==
Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&amp;nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falcke = Sokol, Berg = hora), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.&lt;ref name=WdH&quot;&gt;{{WdH|17}}&lt;/ref&gt; Mjeno Valtenberg bu w běhu 19.&amp;nbsp;lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.&lt;ref name=&quot;příběhy&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}&lt;/ref&gt;

== Přirodne poměry ==
=== Połoženje ===
Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&amp;nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.&lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mapycom&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Geomorfologija ===
Sokolnik je 586&amp;nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.&lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt; Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.&lt;ref name=&quot;Naturäume&quot;&gt;{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt; Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&amp;nbsp;m) 1,7&amp;nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&amp;nbsp;m) 2,1&amp;nbsp;kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&amp;nbsp;m) 2,6&amp;nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&amp;nbsp;m) 2,9&amp;nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&amp;nbsp;m) 3,1&amp;nbsp;kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&amp;nbsp;m) 1,3&amp;nbsp;kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479&amp;nbsp;m) 1,9&amp;nbsp;kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&amp;nbsp;m) 2&amp;nbsp;kilometraj sewjerozapadnje.&lt;ref name=&quot;mapycom&quot; /&gt;

=== Geologija a pódy ===
Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&amp;nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&amp;nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520&amp;nbsp;metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;50&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Opletal&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&amp;nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&amp;nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;25&amp;nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&amp;nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}&lt;/ref&gt;

Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;50&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Łužiski granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|&lt;center&gt;Dwubłyšćinkaty granodiorit&lt;/center&gt;
MRGS 526 - porfyr.jpg|&lt;center&gt;Granodioritowy porfyr&lt;/center&gt;
MRGS 524 - dolerit.jpg|&lt;center&gt;Dolerit&lt;/center&gt;
MRGS 527 - křemen.jpg|&lt;center&gt;Křemjeń&lt;/center&gt;
MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|&lt;center&gt;Granodiorit z&amp;nbsp;hematitom&lt;/center&gt;
MRGS 528 - bazanit.jpg|&lt;center&gt;Bazanit&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Wodźizny ===
[[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]]
Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515&amp;nbsp;metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w [[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w [[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].&lt;ref name=&quot;topo&quot; /&gt;&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;

=== Klima ===
Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w [[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2&amp;nbsp;°C a [[spadki]] wot 750 do 900&amp;nbsp;milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1&amp;nbsp;°C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950&amp;nbsp;milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210&amp;nbsp;dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.&lt;ref name=&quot;Melichar&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a&amp;nbsp;veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Rostlinstwo ===
Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18.&amp;nbsp;lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20&amp;nbsp;družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), [[hajowy staršik]] (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia''), [[čerwjeny naporst]] (''Digitalis purpurea'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10&amp;nbsp;družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54&amp;nbsp;družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75&amp;nbsp;družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27&amp;nbsp;družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75&amp;nbsp;družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z [[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5&amp;nbsp;hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;

=== Zwěrinstwo ===
Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja [[lěsny jeleń]] (''Cervus elaphus''), [[sorna]] (''Capreolus capreolus'') a [[dźiwje swinjo]] (''Sus scrofa''), dale mjeńše [[rubježne zwěrjata]] kaž [[čerwjena liška]] (''Vulpes vulpes''), [[europski šwinc]] (''Meles meles''), [[štomova kuna]] (''Martes martes'') a [[skalna kuna]] (''Martes foina''). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje [[wjelk]]i (''Canis lupus''). Z druhich [[Cycaki|cycakow]] su rozšěrjene na přikład [[europska wjewjerčka]] (''Sciurus vulgaris''), [[lěsna myška]] (''Muscardinus avellanarius'') abo wšelake družiny [[njetopyr]]jow (''Microchiroptera''). [[Rubježne ptaki]] zastupuja [[pašturlica]] (''Buteo buteo'') abo [[wulki jatřob]] (''Astur gentilis''), [[sowy]] potom [[šubut]] (''Bubo bubo'') abo [[kiwka]] (''Strix aluco'') a z druhich ptačkow su rozšěrjenja [[čorny dypornak]] (''Dryocopus martius''), [[pisany dypornak]] (''Dendrocopos major''), [[šěry dypornak]] (''Picus canus''), [[škrěkawa]] (''Garrulus glandarius''), [[spěwna drózna]] (''Turdus philomelos''), [[čerwjeny ročk]] (''Erithacus rubecula'') abo [[sykorka čornohłownik]] (''Periparus ater'').&lt;ref name=&quot;Melichar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Wolf in Sachsen|url=https://www.wolf.sachsen.de/|publisher=
Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie|accessdate=2026-07-29|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Krajinoškit ===
Cyły Sokolnik leži w [[Krajinoškitna kónčina Hornjołužiske hory|krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory]], kotraž bu w lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje ''Hohwald a Sokolnik''. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću ''Hohwald a Sokolnik'' a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina ''Hornja Wjazońca a pódlanske rěki''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geodienste.bfn.de/schutzgebiete?lang=de|title=Schutzgebiete in Deutschland|publisher=Bundesamt für Naturschutz|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}&lt;/ref&gt; Mjez lětomaj 1961 a&amp;nbsp;1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma ''W Hohwaldźe''. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik ''Jasenjowo-klonowy lěs'' z přestrjenju 2,5&amp;nbsp;hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik ''Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika'' z přestrjenju 2,6&amp;nbsp;hektara.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=051208c2-6f71-4a42-9208-c26f71ca4293|title=Naturschutz: Flächennaturdenkmäler|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

== Stawizny ==
[[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]]
Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez [[Čěske kralestwo|Čěskim kralestwom]] a [[Mišnjanske markhrabinstwo|Mišnjanskim markhrabinstwom]]. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu [[Hohnstein (Sakska Šwica)|Hohnstein]] a w 15.&amp;nbsp;lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl [[Sakske kurwjerchowstwo|Sakskemu kurwjerchowstwu]].&lt;ref name=&quot;Meiche&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna|nakładnistwo=Buchdruckerei der Wilhelm und Bertha v. Baensch Stiftung|městno=[[Drježdźany|Dresden]]|lěto=1927|strony=123}}&lt;/ref&gt;

Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18.&amp;nbsp;lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge''. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo [[złoto]]) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Meiche&quot; /&gt;

Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija ''No. 6 Valtenberg'').&lt;ref name=WdH&quot; /&gt;

Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-01|date=2019-07-27|language=čěsce}}&lt;/ref&gt; W lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w lěće 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Stephanie|last=Schulze|first2=Matthias|last2=Zilch|url=https://www.radiolausitz.de/beitrag/vaultenbergbude-neue-paechtervertrag-unterschrieben-881190/|title=Valtenbergbaude öffnet wieder!|publisher=Radio Lausitz|accessdate=2026-08-01|date=2025-10-21|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

== Twarjenja ==
Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana [[wěža krala Jana]], kotraž so po planach [[Žitawa|Žitawskeho]] architekta [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] (1807–1869) natwari. Wěža je 22&amp;nbsp;metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127&amp;nbsp;schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho [[granodiorit]]a, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala [[Jan Sakski|Jana]] (1801–1873) z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje'').&lt;ref name=&quot;příběhy&quot; /&gt;

Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy.

== Rozhlad ==
Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej.

== Puće na wjeršk ==
* Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
* Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk.
* Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom.

== Žórła ==
&lt;references/&gt;

== Literatura ==
* {{WdH|17}}
== Wotkazy ==
* {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina]
* [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik]
* [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy]

{{Łužiske hory}}

[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]</text>
      <sha1>pb5l5s0mikps4d7m3sq2cbojsxoh1nf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wjazońca (gmejna)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10458</id>
    <revision>
      <id>391792</id>
      <parentid>391527</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>zajimawosće</comment>
      <origin>391792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6936" sha1="ji0lvx72mj5dr000rf8jxqw8seppgl8" xml:space="preserve">{{Město DE
|mjeno němske=Neukirch/Lausitz
|mjeno serbske=Wjazońca
|genitiw=Wjazońcy
|šěrina=51/06
|dołhota=14/19
|karta=Neukirch-Lausitz in BZ.svg
|region-ISO=DE-SN
|gmejnske čisło=14625380
|wysokosć=325
|póstowe čisło=01904
|předwólba=035951
|adresa=Hauptstraße 20&lt;br /&gt;01904 Neukirch
|webstrona=[http://www.neukirch-lausitz.de/ neukirch-lausitz.de]
|wjesnjanosta=Jens Zeiler
|strona=CDU
}}

'''Wjazońca'''&lt;ref&gt;{{Jakubaš|399}}&lt;/ref&gt; (prjedy tež ''Jazońca'';&lt;ref&gt;{{Pful|231}}&lt;/ref&gt; {{wrěči|de}} ''Neukirch/Lausitz'') je wjes, gmejna a statnje připóznate [[wočerstwjenišćo]] w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] na juhowuchodźe [[Sakska|Sakskeje]]. Słuša ke [[Wokrjes Budyšin|krajnemu wokrjesej Budyšin]] a leži zanurjena mjez dwěmaj hórskimaj rjećazomaj [[Łužiske hory|Hornjołužiskich hór]] pod bohaće zalěsnjenym 586&amp;nbsp;m wysokim [[Sokolnik]]om.

== Geografija ==
=== Geografiske połoženje ===

[[Sokolnik]] je Wjazońčanska „domjaca hora“ a najwyša hora gmejny kaž tež cyłeho Budyskeho wokrjesa. Pod nim so wužórli přez Wjazońcu běžaca rěka ze samsnym serbskim mjenom Wjazońca, kotrejež němske mjeno je ''Wesenitz''. Wjetše města we wokolinje stej [[Budyšin]] (15&amp;nbsp;km) a [[Biskopicy]] (12&amp;nbsp;km).

=== Geomorfologija ===
Geomorfologisce słuša cyły teritorij gmejny k [[Łužiske hory|Łužiskim horam]]. Najwyši dypk je [[Sokolnik]] (586&amp;nbsp;m) a dalše wuznamne dypki su [[Lipowa hora]] (459&amp;nbsp;m), [[Dawidowa hórka]] (420&amp;nbsp;m), [[Šibjeńčna hora (Wjazońca)|Šibjeńčna hora]] (413&amp;nbsp;m), [[Weickertsberg]] (408&amp;nbsp;m), [[Wjazońska hora]] (404&amp;nbsp;m), [[Jehnjaca hora]] (402&amp;nbsp;m) a [[Fuchssteinrücken]] (395&amp;nbsp;m).&lt;ref name=&quot;topo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&amp;nbsp;:&amp;nbsp;10&amp;nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2025-09-17|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

=== Susodne gmejny ===
Přimjezowace gmejny su (po směrje časnika) [[Dobruša-Huska]], [[Wjelećin]] a [[Wołbramecy]] z wjesnym dźělom [[Rynar]] w krajnym wokrjesu Budyšin, [[Neustadt in Sachsen]] w krajnym wokrjesu [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] kaž tež [[Smělna-Póckowy]] w krajnym wokrjesu Budyšin.

== Stawizny ==
W lěće 1222 je so Wjazońca ze swojim němskim mjenom „Neinkirgen“ prěni raz we wopismje naspomniła. Mjeztym zo so němske mjeno na tehdy nowotwarjenu cyrkej we wjesnym dźělu Delnja Wjazońca poćahuje, pokazuje serbske mjeno na geografiske połoženje nad rěku [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]]&lt;ref&gt;{{Meschgang1973|97}}&lt;/ref&gt;.

W bliskosći sydlišća su so w meji 1813 w zwisku z [[Bitwa pola Budyšina|Bitwu pola Budyšina]] boje mjez francoskimi a ruskimi jednotkami wotměli.

Dźensniša gmejna nasta hakle w lěće 1923 přez zjednoćenje dotal samostatneju gmejnow Delnja Wjazońca a Hornja Wjazońca (Hornjołužiska strona). W lěće 1928 bu tež zbytk Hornjeje Wjazońcy zagmejnowany.

== Wuwiće wobydlerjow ==

Ličby wobydlerjow ''(staw 31. decembra)'':
* 1960 - 7.134
* 2002 - 5.680
* 2004 - 5.540
:''&lt;small&gt; Datowe žórło wot lěta 2002: Statistisches Landesamt Sachsen&lt;/small&gt;''

== Měšćanske partnerstwo ==
Wot lěta 1992 je [[Bönnigheim]] w krajnym wokrjesu Ludwigsburg partnerske město Wjazońcy.

== Politika ==
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej [[Wólbny wokrjes Budyšin 1|52 (Budyšin 1)]] a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej [[Zwjazkowy wólbny wokrjes Budyšin I|156 (Budyšin I)]].

== Zajimawosće ==
* [[wěža krala Jana]] na [[Sokolnik]]u z lěta 1857
* ewangelsko-lutherska cyrkej, barokny twar z lěta 1753

== Hospodarstwo ==
Najebać woteběracych tendencow w Hornjej Łužicy, ma gmejna Wjazońca wobdźiwajomny hospodarski róst. Bytostny přinošk za to wukonja zhotowjer gratowych mašinow Trumpf, kotryž w regionje wjele dźěłowych městnow wutworja.

=== Wažne firmy we Wjazońcy: ===
* TRUMPF Sachsen GmbH
* Käppler und Pausch GmbH
* Tradicionelna cwibakowa fabrika

''Hornčernje:''
* Heise - Original Bunzlauer Keramik
* Kannegießer Keramik
* Karl Louis Lehmann GmbH
* Hornčernja Heinke Neukirch

K tradicije hornčerstwa we Wjazońcy słuša tež kóždolětny hornčerski swjedźeń.

== Infrastruktura ==
Wot Wjazońcy hač do [[Žitawa|Žitawy]] wjedźe derje z taflemi wuhotowana kolesowa ruta - hornjołužiska kolesowarska šćežka chěžow ze stołom.

=== Wobchad ===

[[Zwjazkowa awtodróha 4|Awtodróha A 4]], kotraž 13nbsp;km na sewjer Wjazońcy nimo wjedźe, je najspěšnišo po dojězdnej dróze k najězdej ''Słona Boršć'' docpějomna. [[Lětanišćo Drježdźany]] je 40 awtowych mjeńšin zdalene. Wjazońca leži direktnje na [[Zwjazkowa dróha 98|B 98]], kotraž so w Biskopicach započina a so we [[Wopaka|Wopakej]] z [[Zwjazkowa dróha B 96|B 96]] zjednoća, kotraž wot Budyšina přińdźe a k [[Čěska|čěskej hranicy]] na sewjernej kromje [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] wjedźe.

Za železniskich pućowacych stejitej wobě dwórnišći Wjazońca-zapad a Wjazońca-wuchod k dispoziciji, kotrejž při železniskej čarje Biskopicy–Žitawa ležitej, z direktnymi zwiskami do [[Drježdźany|Drježdźan]] a [[Liberec]]a. Hač před něšto lětami wobsteješe direktny železniski zwisk [[Žandow]]–[[Zebnica]]–Neustadt w Sakskej–Wjazońca-zapad–Wjazońca-wuchod–Wjelećin–Budyšin. Mjeztym wšak je wobchad na wotrězkomaj Neustadt w Sakskej–Wjazońca-zapad a Wjelećin–Budyšin zastajeny.

Z regionalnymi busowymi linijemi su [[Biskopicy]], [[Budyšin]], [[Wopaka]] a [[Neustadt w Sakskej]] docpějomne. Wot Neustadta su busowe linije do [[Zebnica (město)|Zebnicy]] a dale do Žandowa, do Drježdźan, do Pěrna a Hohnsteina. Nimo toho leži Neustadt w Sakskej při železniskej čarje Pěrno–Zebnica–Žandawa.

=== Kubłanje ===
Wjazońca ma dwě [[Zakładna šula|zakładnej šuli]], Pestalozziowa šula a Lessingowa šula a jedna [[Srjedźna šula (Sakska)|srjedźnu šulu]].

== Literatura ==
* Domizniski slědźer [[Jurij Pilk]] ([[Němčina|němsce]] ''Georg Pilk'') je dwě knize wo stawiznach Wjazońcy spisał: ''„Neukirch am Hohwald in den Befreiungskriegen“'' und ''„Neukirch im 18. Jahrhunderte“''.

== Žórła ==
&lt;references /&gt;

== Wotkazy ==
{{Commonscat|Neukirch/Lausitz|Wjazońca}}
* {{HOV|23190|Wjazońca}}
* [https://www.neukirch-lausitz.de/ Webstrony gmejny] {{ref-de}}
* [http://www.steffen-sobe.de/af/main.shtml Swójbne slědźenje we Wjazońcy]

{{Wokrjes Budyšin}}

[[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]]
[[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Gmejna w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Sydlišćo při Wjazońcy]]
[[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1222]]
[[Kategorija:Cyrkwinska wjes]]
[[Kategorija:Załoženje gmejny 1923]]</text>
      <sha1>ji0lvx72mj5dr000rf8jxqw8seppgl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Předłoha:Temowy kruh/debjenkowa barba</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14213</id>
    <revision>
      <id>391788</id>
      <parentid>303236</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>-předłoha</comment>
      <origin>391788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1276" sha1="9iwsl10qedoro30ovrw1s3lmxir5xfo" xml:space="preserve">{{#switch: {{LC:{{{1}}}}}
 | historija         = EEDBC3
 | rěč
 | rěčespyt       = D7E1EE
 | krajny wobchad
 | železnicowy wobchad
 | lětanski wobchad
 | wodowy wobchad
 | wobchad         = EBDFEB
 | dźělny stat
 | teritorij
 | zwjazkowy kraj
 | prowinca
 | krajina
 | wobwod
 | departement
 | kanton
 | wokrjes
 | piirikunta
 | kraj             = F7F7F7
 | město
 | wjes
 | sydlišćo         = E5E5FF
 | konflikt
 | wójna            = DEDBB5
 | kultura
 | film
 | literatura
 | hudźba
 | myto
 | poker
 | sarjakuva
 | telewizija
 | tietokonepeli
 | wideohra
 | wuměłstwo        = F2F2FC
 | hospodarstwo     = F7E37F
 | swětnišćowa technika
 | powěsćowa technika
 | technika         = CCD6FF
 | biologija
 | filozofija
 | fyzika
 | chemija
 | medicina
 | geografija
 | matematika
 | astronomija
 | wědomosć          = E9FFE9
 | joukkuelaji
 | kopańca
 | lodowy hokej
 | jääpallo
 | basketball
 | salibandy
 | kamppailulaji
 | motorsport
 | olympiada
 | pyöräily
 | zymny sport
 | tenis
 | płuwanje
 | lochkoatletika
 | sport            = F9E8B8
 | nabožina
 | wukubłanje
 | zjawny cyłk      = FFFFFF
 | #default         = F7F7F7
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;!--{{Mallineohje|Apumallineet|Aihealue}}--&gt;
[[Kategorija:Předłoha:Formatowanska pomoc]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9iwsl10qedoro30ovrw1s3lmxir5xfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Předłoha:Temowy kruh/barba</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14214</id>
    <revision>
      <id>391787</id>
      <parentid>303237</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>-předłoha</comment>
      <origin>391787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="gavm0l7c8aqu9kvy3i19csxpenfw86x" xml:space="preserve">{{#switch: {{LC:{{{1}}}}}
 | historija
 | rěč
 | rěčespyt
 | krajny wobchad
 | železnicowy wobchad
 | lětanski wobchad
 | wodowy wobchad
 | wobchad
 | kraj
 | dźělny stat
 | teritorij
 | zwjazkowy raj
 | prowinca
 | krajina
 | wobwod
 | departement
 | kanton
 | wokrjes
 | piirikunta
 | sydlišćo
 | město
 | wjes
 | wójna
 | konflikt
 | wuměłstwo
 | kultura
 | film
 | literatura
 | hudźba
 | myto
 | pokeri
 | sarjakuva
 | telewizija
 | tietokonepeli
 | wideohra
 | hospodarstwo
 | technika
 | swětnišćowa technika
 | powěsćowa technika
 | wědomosć
 | biologija
 | filozofija
 | fyzika
 | chemija
 | medicina  
 | geografija
 | matematika
 | astronomija
 | sport
 | joukkuelaji
 | kopańca
 | lodowy hokej
 | jääpallo
 | basketball
 | salibandy
 | kamppailulaji
 | motorsport
 | olympiada
 | pyöräily
 | zymny sport
 | tenis
 | płuwanje
 | lochkoatletika
 | nabožina
 | wukubłanje
 | zjawny cyłk
 | #default         = FFFFFF
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;!--{{Mallineohje|Apumallineet|Aihealue}}--&gt;
[[Kategorija:Předłoha:Formatowanska pomoc]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gavm0l7c8aqu9kvy3i19csxpenfw86x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Předłoha:Temowy kruh/pozadkowa barba</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14215</id>
    <revision>
      <id>391789</id>
      <parentid>303238</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>-předłoha</comment>
      <origin>391789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1276" sha1="qune8gfc5mggyrqoso39o1a6ww483c6" xml:space="preserve">{{#switch: {{LC:{{{1}}}}}
 | historija        = DEB887
 | rěč
 | rěčespyt         = B0C4DE
 | krajny wobchad
 | železnicowy wobchad
 | lětanski wobchad
 | wodowy wobchad
 | wobchad          = D8BFD8
 | dźělny stat
 | teritorij
 | zwjazkowy kraj
 | prowinca
 | krajina
 | wobwod
 | departement
 | kanton
 | wokrjes
 | piirikunta
 | kraj            = EFEFEF
 | město
 | wjes
 | sydlišćo        = CCCCFF
 | konflikt
 | wójna           = BDB76B
 | kultura
 | film
 | literatura
 | hudźba
 | myto
 | pokeri
 | sarjakuva
 | telewizija
 | tietokonepeli
 | wideohra
 | wuměłstwo        = E6E6FA
 | hospodarstwo     = FFDC6B
 | swětnišćowa technika
 | powěsćowa technika
 | technika         = AABBCC
 | biologija
 | filozofija
 | fyzika
 | chemija
 | medicina
 | geografija
 | matematika
 | astronomija
 | wědomosć          = B2DFB2
 | joukkuelaji
 | kopańca
 | lodowy hokej
 | jääpallo
 | basketball
 | salibandy
 | kamppailulaji
 | motorsport
 | olympiada
 | pyöräily
 | zymny sport
 | tenis
 | płuwanje
 | lochkoatletika
 | sport            = F3D161
 | nabožina
 | wukubłanje
 | zjawny cyłk      = FFFFFF
 | #default         = EFEFEF
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;!--{{Mallineohje|Apumallineet|Aihealue}}--&gt;
[[Kategorija:Předłoha:Formatowanska pomoc]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qune8gfc5mggyrqoso39o1a6ww483c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prunus × blireana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16764</id>
    <revision>
      <id>391785</id>
      <parentid>295564</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T01:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21326</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>391785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="ohufq38jx76zsd3ul59au9qb58z8vqd" xml:space="preserve">{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Prunus × blireana
|wobraz=
|wulkosć=
|wopis wobraza=
|podklasa0=[[Rosidy]]&lt;br /&gt;[[Eurosidy I]]
|porjad=(Rosales)
|swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae)
|podswójba=([[Spiraeoideae]])
|tribus=Amygdaleae
|ród=[[Prunus]]
|družina=Prunus × blireana
|wědomostne mjeno=Prunus × blireana
|slědźer=André
|lěto=
}}

(''Prunus'' × ''blireana'', syn. ''Prunus'' × ''blireiana'') je rostlina ze swójby [[róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). Rostlina je hybrida z [[Japanski aprikozowc|japanskeho aprikozowca]] (''Prunus mume'') a [[Bombawka|bombawki]] (''Prunus cerasifera'' 'Pissardii').

== Wopis ==
Zymnokruty, kulojty kerk docpěwa wysokosć wot hač do něhdźe 3,5 m.

[[Hałuza|Hałuzy]] su šwižne, zhibnjenje.

[[Łopjeno|Łopjena]] su relatiwnje ćeńke a purpurčerwjene. Jich nazymske barbjenje je złotobrune.

Kćěje na spočatku nalěta. [[Kćenje|Kćenja]] su wupjelnjene a blědoróžojte a docpěwaja šěrokosć wot 3 cm.

=== Hybrida ===
Kerk je w lěće 1895 we [[Francoska|Francoskej]] nastał.

== Žórło ==
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 679 {{ref-de}}

== Eksterne wotkazy ==
* [http://koju.de/pflanzen/de/info/PRUNUS_blireana_1736.php?gruppe=&amp;list=20&amp;sortierung=&amp;from=sortiement Informacije a wobraz] {{ref-de}}
* [http://medra.ru/index.php?id=13&amp;cat=25&amp;sort=4021 Informacije wo sorće 'Moseri'] {{ref-ru}}
* [https://web.archive.org/web/20100306070437/http://oregonstate.edu/dept/ldplants/prbl7.htm Wobrazaj], [https://web.archive.org/web/20120626182609/http://oregonstate.edu/dept/ldplants/prbl.htm Informacije wo družinje] {{ref-en}}
* [http://zipcodezoo.com/Plants/P/Prunus_x_blireiana/ Wopis a taksonomija, ale wědomostne mjeno tam je ''Prunus'' x ''blireiana'', tuž z přidatym pismikom i; (jendźelsce ''Purple-Leafed Plum'')] {{ref-en}}
* [http://www.pepinieres.potignon.fr/catalogues/gamme/arbustes-dornement/prunus/blireana.html Informacije a wobraz] {{ref-fr}}
[[Kategorija:Prunus]]</text>
      <sha1>ohufq38jx76zsd3ul59au9qb58z8vqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wěža krala Jana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41702</id>
    <revision>
      <id>391783</id>
      <parentid>391767</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>wopisanje</comment>
      <origin>391783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5886" sha1="e8hktsgujk0lad0m8gotjxzmwxdynr1" xml:space="preserve">{{Zajimawostka
|Тyp = wuhladna wěža
|Hornjoserbske mjeno = Wěža krala Jana
|Originalne mjeno = König-Johann-Turm
|Wobraz = König-Johann-Turm Valtenberg 01.jpg
|Wopisanje wobraza = Wuhladna wěža w lěće 2026
|Status = 
|Kraj = Sakska
|Mjeno połoženja = Gmejna
|Połoženje = [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]]
|Koordinaty = {{coord|51|4|26.684|N|14|16|43.261|E|type:landmark_region:SN|scale=5000}}
|Prěnje naspomnjenje = 
|Załoženje = 1857
|Commons = König-Johann-Turm Valtenberg
}}
'''Wěža krala Jana''' ({{wrěči|de}} ''König-Johann-Turm'') je wuhladna wěža na [[Sokolnik]]u (586&amp;nbsp;m) w gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]] w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Wona bu w lěće 1857 natwarjena a je 22 metrow wysoka.

== Stawizny ==
W prěnjej połojcy 19.&amp;nbsp;lětstotka steješe na wjeršku Sokolnika mócny [[buk]], ke kotremuž njedźelu rěbl připrawichu a kotrehož króna skićeše wuhlad do šěrokeje wokoliny. Z ideju wuhladnu wěžu twarić přińdźe w lěće 1855 ''Towaršnosć entuziastiskich přećelow rjaneje přirody'' pod nawodom nadlěsneho Morica Bachmanna, kotraž wubra pjenjezy we wokolnych gmejnach a zawěsći tež přihłosowanje wot wobsedźerja hory, swobodneho knjeza Alberta von Oppen-Huldenberga (1810–1889). Plany za wuhladnu wěžu je [[Žitawa|Žitawski]] architekt [[Carl August Schramm]] (1807–1869) zdźěłał a twar nawjedowaše twarski mišter Marx z [[Langburkersdorf]]a. Twar sam traješe 150&amp;nbsp;dnjow a płaćeše 1775 tolerjow. Wěža bu po štwórtym sakskim kralu [[Jan Sakski|Janje]] (1801–1873) pomjenowana. Dokónčenu wuhladnu wěžu su zhromadnje z hórskej bawdu swjatočnje wotewrěli (při dešćikojtym wjedrje) 1.&amp;nbsp;julija 1857.

Hižo w lěće 1859 wotpali so drjewjana hórska bawda (najskerje bě ju něchtó zapalił) a město njeje nowu murjowu natwarichu. Tuta njeskićeše w dalšich lětach jenož jědź a piće, ale tež přebytk. W lěće 1865 wuhladnnu wěžu wosobinsce wopyta kral Jan. W lěće 1938 wutwarichu studnju, dokelž dyrbješe so dotal woda dodawać. Bawda wotpali so dnja 28.&amp;nbsp;februara 1951. Wuhladna wěža wosta njepřistupna, dokelž ju policija wužiwaše. W lěće 1960 započa klempnerski mišter Walter Hultsch z Wjazońcy znowawotewrjenje wuhladneje wěže přesadźić, štož so w slědowacym lěće 1961 poradźi. Nowa hórska bawda so hakle 1977 dźakowano dźěłu entuziastow a brigadowarjow natwari.

Mjez lětomaj 2006 hač 2008 wotmě so cyłkowne saněrowanje wuhladneje wěže, kotrež pak so njeporadźi. Twar bu tuž wot lěta 2011 do 2013 zawrjeny a dyrbješe so znowa saněrować. Jeho swjatočne wotewrjenje slědowaše 31.&amp;nbsp;julija 2013 na 166. róčnicu. Mjez lětomaj 2023 a 2025 njebě wuhladna wěža dla zwady z wotnajerjom zjawnosći přistupna.&lt;ref name=&quot;příběhy&quot;&gt;{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cokoli&quot; /&gt;

== Wopisanje ==
Wuhladna wěža dopomina ze swojim napohladom na wuhladnu wěžu na [[Čornobóh]]u. Ma formu kwadra a je z cymbrami zakónčena. Wona je 22&amp;nbsp;metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127&amp;nbsp;schodow. Natwarjena je z łužiskeho [[granodiorit]]a, kotrehož dźěl pochadźa ze starych murjow, kotrež na wjeršku hory stejachu. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala Jana z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje''). Na wěžu nawjazuje niske twarjenje hosćenca (bawdy).&lt;ref name=&quot;příběhy&quot; /&gt;

== Turistika ==
Wuhladna wěža je woblubowany turistiski cil a tohodla wjedźe k njej wulka ličba pućowanskich šćežkow. Wot dwórnišća ''Wjazońca (Łužica) zapad'' wjedźetej dwě šćežce (čerwjena a zelena) a z Wjazońcy a [[Dawidowa hórka|Dawidoweje hórki]] (420&amp;nbsp;m) wjedźe zelena šćežka. Z wuchoda wjedźe z [[Rynar]]ja čerwjena šćežka. Z juha wjedźe čerwjena šćežka z [[Wołbramecy|Wołbramec]], módra wot čěsko-němskeje statneje hranicy, čerwjena a módra z [[Neustadt in Sachsen|Neustadta w Sakskej]] a žołta z [[Póckowy|Póckowow]]. Wěža skići kruhojty wuhlad do [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], [[Łužiske horiny|Łužiskich horin]] abo do [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]]. Derje widźomne su hory [[Tanečnice]] (599&amp;nbsp;m), [[Kotmar]] (582&amp;nbsp;m) abo [[Jedlová]] (776&amp;nbsp;m).&lt;ref name=&quot;cokoli&quot;&gt;{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-02|date=2019-07-27|language=čěsce}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-08-02|language=němsce}}&lt;/ref&gt;

== Žórła ==
&lt;references /&gt;

== Literatura ==
* {{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=224|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}

== Wotkazy ==
* {{Commonscat|König-Johann-Turm Valtenberg|Wěža krala Jana}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, wěža krala Jana a wokolina]
* [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik]
* [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy]

[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Załožene 1857]]
[[Kategorija:Twarjenje w Budyskim wokrjesu]]
[[Kategorija:Wuhladna wěža w Sakskej]]</text>
      <sha1>e8hktsgujk0lad0m8gotjxzmwxdynr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>König-Johann-Turm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41706</id>
    <redirect title="Wěža krala Jana" />
    <revision>
      <id>391790</id>
      <timestamp>2026-08-09T10:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>dalesposrědkowanje z němskeho mjena</comment>
      <origin>391790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="olvt4lvhucthlz492bwa4h4brrchxtx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wěža krala Jana]]</text>
      <sha1>olvt4lvhucthlz492bwa4h4brrchxtx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wuhladna wěža Sokolnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41707</id>
    <redirect title="Wěža krala Jana" />
    <revision>
      <id>391791</id>
      <timestamp>2026-08-09T10:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gumideck</username>
        <id>12564</id>
      </contributor>
      <comment>dalesposrědkowanje</comment>
      <origin>391791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="olvt4lvhucthlz492bwa4h4brrchxtx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wěža krala Jana]]</text>
      <sha1>olvt4lvhucthlz492bwa4h4brrchxtx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>