Wikipedija
hsbwiki
https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Media
Specialnje
Diskusija
Wužiwar
Diskusija z wužiwarjom
Wikipedija
Wikipedija diskusija
Dataja
Diskusija k dataji
MediaWiki
MediaWiki diskusija
Předłoha
Diskusija k předłoze
Pomoc
Pomoc diskusija
Kategorija
Diskusija ke kategoriji
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul diskusija
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Předłoha:For
10
3848
391814
386568
2026-08-11T03:54:16Z
오하희
28633
/* */
391814
wikitext
text/x-wiki
{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:For loop|main}}
ewggf2003dsibrgj6i15xsx8kx94yq3
Mangrowa
0
9015
391808
40199
2026-08-10T19:08:01Z
Amherst99
3344
/* */
391808
wikitext
text/x-wiki
''Mangrowa'' (mangrove) je ród ze swójby [[Mangrowowe rostliny|mangrowowych rostlinow]] (Rhizophoraceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
*** [[čerwjena mangrowa]] (''Mangrove mangle'')
[[Kategorija: Mangrowowe rostliny]]
[[Kategorija: Rostliny]]
0gut2m1xh7k5rx9tntcvz2eolyavesu
Sokolnik
0
10357
391809
391804
2026-08-10T21:24:36Z
Gumideck
12564
twarjenja
391809
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik hora
| mjeno=Sokolnik
| druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}}
| wobraz=Valtenberg 01.jpg
| wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera
| wysokosć=586,4
| šěrina=51/4/30/N
| dołhosć=14/16/42/O
| region-ISO=DE-SN
| masiw=[[Łužiske hory]]
| kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]]
}}
'''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1 : 10 000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.
== Mjeno ==
Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18. lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falke = [[sokoł]], Berg = [[hora]]), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17}}</ref> Mjeno Valtenberg bu w běhu 19. lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.<ref name="příběhy">{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}</ref>
== Přirodne poměry ==
=== Połoženje ===
Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5 kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref>
=== Geomorfologija ===
Sokolnik je 586 metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420 m) 1,7 kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459 m) 2,1 kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462 m) 2,6 kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472 m) 2,9 kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512 m) 3,1 kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519 m) 1,3 kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479 m) 1,9 kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321 m) 2 kilometraj sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" />
=== Geologija a pódy ===
Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500 milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450 milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520 metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1 : 50 000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a kol.|titul=Vysvětlivky k základní geologické mapě České republiky 1 : 25 000. 02–214 Dolní Poustevna a 02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref>
Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1 : 50 000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref>
<gallery>
MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center>
MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center>
MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center>
MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center>
MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center>
MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z hematitom</center>
MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center>
</gallery>
=== Wodźizny ===
[[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]]
Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515 metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w [[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w [[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" />
=== Klima ===
Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w [[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2 °C a [[spadki]] wot 750 do 900 milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1 °C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950 milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210 dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.<ref name="Melichar">{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref>
=== Rostlinstwo ===
Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18. lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20 družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), [[hajowy staršik]] (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia''), [[čerwjeny naporst]] (''Digitalis purpurea'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10 družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54 družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75 družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27 družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75 družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z [[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5 hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" />
=== Zwěrinstwo ===
Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja [[lěsny jeleń]] (''Cervus elaphus''), [[sorna]] (''Capreolus capreolus'') a [[dźiwje swinjo]] (''Sus scrofa''), dale mjeńše [[rubježne zwěrjata]] kaž [[čerwjena liška]] (''Vulpes vulpes''), [[europski šwinc]] (''Meles meles''), [[štomova kuna]] (''Martes martes'') a [[skalna kuna]] (''Martes foina''). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje [[wjelk]]i (''Canis lupus''). Z druhich [[Cycaki|cycakow]] su rozšěrjene na přikład [[europska wjewjerčka]] (''Sciurus vulgaris''), [[lěsna myška]] (''Muscardinus avellanarius'') abo wšelake družiny [[njetopyr]]jow (''Microchiroptera''). [[Rubježne ptaki]] zastupuja [[pašturlica]] (''Buteo buteo'') abo [[wulki jatřob]] (''Astur gentilis''), [[sowy]] potom [[šubut]] (''Bubo bubo'') abo [[kiwka]] (''Strix aluco'') a z druhich ptačkow su rozšěrjenja [[čorny dypornak]] (''Dryocopus martius''), [[pisany dypornak]] (''Dendrocopos major''), [[šěry dypornak]] (''Picus canus''), [[škrěkawa]] (''Garrulus glandarius''), [[spěwna drózna]] (''Turdus philomelos''), [[čerwjeny ročk]] (''Erithacus rubecula'') abo [[sykorka čornohłownik]] (''Periparus ater'').<ref name="Melichar" /><ref>{{Cite web|title=Wolf in Sachsen|url=https://www.wolf.sachsen.de/|publisher=
Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie|accessdate=2026-07-29|language=němsce}}</ref>
=== Krajinoškit ===
Cyły Sokolnik leži w [[Krajinoškitna kónčina Hornjołužiske hory|krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory]], kotraž bu w lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje ''Hohwald a Sokolnik''. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću ''Hohwald a Sokolnik'' a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina ''Hornja Wjazońca a pódlanske rěki''.<ref>{{Cite web|url=https://geodienste.bfn.de/schutzgebiete?lang=de|title=Schutzgebiete in Deutschland|publisher=Bundesamt für Naturschutz|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> Mjez lětomaj 1961 a 1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma ''W Hohwaldźe''. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik ''Jasenjowo-klonowy lěs'' z přestrjenju 2,5 hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik ''Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika'' z přestrjenju 2,6 hektara.<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=051208c2-6f71-4a42-9208-c26f71ca4293|title=Naturschutz: Flächennaturdenkmäler|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref>
== Stawizny ==
[[Dataja:Neukirch (Lausitz), Sachsen - Aussichtsturm vom Valtenberg (Zeno Ansichtskarten).jpg|mini|Wuhladna wěža na pohladnicy z lěta 1906]]
Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez [[Čěske kralestwo|Čěskim kralestwom]] a [[Mišnjanske markhrabinstwo|Mišnjanskim markhrabinstwom]]. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu [[Hohnstein (Sakska Šwica)|Hohnstein]] a w 15. lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl [[Sakske kurwjerchowstwo|Sakskemu kurwjerchowstwu]].<ref name="Meiche">{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna|nakładnistwo=Buchdruckerei der Wilhelm und Bertha v. Baensch Stiftung|městno=[[Drježdźany|Dresden]]|lěto=1927|strony=123}}</ref>
Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18. lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge''. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo [[złoto]]) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.<ref name=WdH" /><ref name="Meiche" />
Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija ''No. 6 Valtenberg'').<ref name=WdH" />
Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013.<ref>{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-01|date=2019-07-27|language=čěsce}}</ref> W lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w lěće 2025.<ref>{{Cite web|first=Stephanie|last=Schulze|first2=Matthias|last2=Zilch|url=https://www.radiolausitz.de/beitrag/vaultenbergbude-neue-paechtervertrag-unterschrieben-881190/|title=Valtenbergbaude öffnet wieder!|publisher=Radio Lausitz|accessdate=2026-08-01|date=2025-10-21|language=němsce}}</ref>
== Twarjenja ==
[[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]]
Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana [[wěža krala Jana]], kotraž so po planach [[Žitawa|Žitawskeho]] architekta [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] (1807–1869) natwari. Wěža je 22 metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127 schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho [[granodiorit]]a, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala [[Jan Sakski|Jana]] (1801–1873) z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje'').<ref name="příběhy" />
Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy, kotraž mjenowaše so ''Berggaststätte Valtenberg-Baude'' (Hórski hosćenc Sokolnikowa bawda). Prěnjotna hórska bawda steješe wuchodnje wot wuhladneje wěže.
Zapadnje wot wuhladneje wěže steji ekumeniska hórska kapałka, kotraž so 3. julija 2022 zhromadnje wot ewangelskeho a romsko-katolskeho fararja poswjeći. Prěnjotnje słužeše twar jako dźěl policajskeho sćelaka. Zhromadnje z kapałku natwari so Šćežka powěsćow.<ref>{{Cite web|url=https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html|title=Valtenberg|publisher=gmejna Wjazońca|accessdate=2026-08-10|language=němsce}}</ref>
== Rozhlad ==
Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej.
== Puće na wjeršk ==
* Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je [[Hornjołužiski nahórski puć]], kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
* Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo ''Wjazońca-zapad'' słužić, wottam wjedźe puć přez ''zelenu'' markěrowanu šćežku na wjeršk.
* Tež korčma ''Hohwaldschänke'' při [[statna dróha|statnej dróze]] [[Neustadt in Sachsen]] - [[Wołbramecy]] je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z ''módrym'' znamjenjom.
== Žórła ==
<references/>
== Literatura ==
* {{WdH|17}}
== Wotkazy ==
* {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina]
* [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik]
* [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy]
{{Łužiske hory}}
[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]
5s3yfkxoagn81gvhhdjhs26345x77o4
391810
391809
2026-08-10T22:38:29Z
Gumideck
12564
turistika
391810
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik hora
| mjeno=Sokolnik
| druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}}
| wobraz=Valtenberg 01.jpg
| wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera
| wysokosć=586,4
| šěrina=51/4/30/N
| dołhosć=14/16/42/O
| region-ISO=DE-SN
| masiw=[[Łužiske hory]]
| kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]]
}}
'''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1 : 10 000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w [[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.
== Mjeno ==
Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18. lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falckenberg'' (Falke = [[sokoł]], Berg = [[hora]]), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17}}</ref> Mjeno Valtenberg bu w běhu 19. lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.<ref name="příběhy">{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}</ref>
== Přirodne poměry ==
=== Połoženje ===
Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5 kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref>
=== Geomorfologija ===
Sokolnik je 586 metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420 m) 1,7 kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459 m) 2,1 kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462 m) 2,6 kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472 m) 2,9 kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512 m) 3,1 kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519 m) 1,3 kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479 m) 1,9 kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321 m) 2 kilometraj sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" />
=== Geologija a pódy ===
Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500 milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450 milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520 metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1 : 50 000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a kol.|titul=Vysvětlivky k základní geologické mapě České republiky 1 : 25 000. 02–214 Dolní Poustevna a 02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref>
Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1 : 50 000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref>
<gallery>
MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center>
MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center>
MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center>
MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center>
MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center>
MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z hematitom</center>
MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center>
</gallery>
=== Wodźizny ===
[[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]]
Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515 metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w [[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w [[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" />
=== Klima ===
Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w [[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2 °C a [[spadki]] wot 750 do 900 milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1 °C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950 milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210 dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.<ref name="Melichar">{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref>
=== Rostlinstwo ===
Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18. lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20 družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), [[hajowy staršik]] (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia''), [[čerwjeny naporst]] (''Digitalis purpurea'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10 družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54 družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75 družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27 družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75 družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z [[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5 hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" />
=== Zwěrinstwo ===
Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja [[lěsny jeleń]] (''Cervus elaphus''), [[sorna]] (''Capreolus capreolus'') a [[dźiwje swinjo]] (''Sus scrofa''), dale mjeńše [[rubježne zwěrjata]] kaž [[čerwjena liška]] (''Vulpes vulpes''), [[europski šwinc]] (''Meles meles''), [[štomova kuna]] (''Martes martes'') a [[skalna kuna]] (''Martes foina''). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje [[wjelk]]i (''Canis lupus''). Z druhich [[Cycaki|cycakow]] su rozšěrjene na přikład [[europska wjewjerčka]] (''Sciurus vulgaris''), [[lěsna myška]] (''Muscardinus avellanarius'') abo wšelake družiny [[njetopyr]]jow (''Microchiroptera''). [[Rubježne ptaki]] zastupuja [[pašturlica]] (''Buteo buteo'') abo [[wulki jatřob]] (''Astur gentilis''), [[sowy]] potom [[šubut]] (''Bubo bubo'') abo [[kiwka]] (''Strix aluco'') a z druhich ptačkow su rozšěrjenja [[čorny dypornak]] (''Dryocopus martius''), [[pisany dypornak]] (''Dendrocopos major''), [[šěry dypornak]] (''Picus canus''), [[škrěkawa]] (''Garrulus glandarius''), [[spěwna drózna]] (''Turdus philomelos''), [[čerwjeny ročk]] (''Erithacus rubecula'') abo [[sykorka čornohłownik]] (''Periparus ater'').<ref name="Melichar" /><ref>{{Cite web|title=Wolf in Sachsen|url=https://www.wolf.sachsen.de/|publisher=
Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie|accessdate=2026-07-29|language=němsce}}</ref>
=== Krajinoškit ===
Cyły Sokolnik leži w [[Krajinoškitna kónčina Hornjołužiske hory|krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory]], kotraž bu w lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje ''Hohwald a Sokolnik''. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću ''Hohwald a Sokolnik'' a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina ''Hornja Wjazońca a pódlanske rěki''.<ref>{{Cite web|url=https://geodienste.bfn.de/schutzgebiete?lang=de|title=Schutzgebiete in Deutschland|publisher=Bundesamt für Naturschutz|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> Mjez lětomaj 1961 a 1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma ''W Hohwaldźe''. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik ''Jasenjowo-klonowy lěs'' z přestrjenju 2,5 hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik ''Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika'' z přestrjenju 2,6 hektara.<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=051208c2-6f71-4a42-9208-c26f71ca4293|title=Naturschutz: Flächennaturdenkmäler|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref>
== Stawizny ==
[[Dataja:Neukirch (Lausitz), Sachsen - Aussichtsturm vom Valtenberg (Zeno Ansichtskarten).jpg|mini|Wuhladna wěža na pohladnicy z lěta 1906]]
Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez [[Čěske kralestwo|Čěskim kralestwom]] a [[Mišnjanske markhrabinstwo|Mišnjanskim markhrabinstwom]]. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu [[Hohnstein (Sakska Šwica)|Hohnstein]] a w 15. lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl [[Sakske kurwjerchowstwo|Sakskemu kurwjerchowstwu]].<ref name="Meiche">{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna|nakładnistwo=Buchdruckerei der Wilhelm und Bertha v. Baensch Stiftung|městno=[[Drježdźany|Dresden]]|lěto=1927|strony=123}}</ref>
Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18. lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge''. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo [[złoto]]) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.<ref name=WdH" /><ref name="Meiche" />
Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija ''No. 6 Valtenberg'').<ref name=WdH" />
Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013.<ref>{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-01|date=2019-07-27|language=čěsce}}</ref> W lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w lěće 2025.<ref>{{Cite web|first=Stephanie|last=Schulze|first2=Matthias|last2=Zilch|url=https://www.radiolausitz.de/beitrag/vaultenbergbude-neue-paechtervertrag-unterschrieben-881190/|title=Valtenbergbaude öffnet wieder!|publisher=Radio Lausitz|accessdate=2026-08-01|date=2025-10-21|language=němsce}}</ref>
== Twarjenja ==
[[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]]
Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana [[wěža krala Jana]], kotraž so po planach [[Žitawa|Žitawskeho]] architekta [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] (1807–1869) natwari. Wěža je 22 metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127 schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho [[granodiorit]]a, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala [[Jan Sakski|Jana]] (1801–1873) z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje'').<ref name="příběhy" />
Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy, kotraž mjenowaše so ''Berggaststätte Valtenberg-Baude'' (Hórski hosćenc Sokolnikowa bawda). Prěnjotna hórska bawda steješe wuchodnje wot wuhladneje wěže.
Zapadnje wot wuhladneje wěže steji ekumeniska hórska kapałka, kotraž so 3. julija 2022 zhromadnje wot ewangelskeho a romsko-katolskeho fararja poswjeći. Prěnjotnje słužeše twar jako dźěl policajskeho sćelaka. Zhromadnje z kapałku natwari so Šćežka powěsćow.<ref>{{Cite web|url=https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html|title=Valtenberg|publisher=gmejna Wjazońca|accessdate=2026-08-10|language=němsce}}</ref>
== Turistika ==
Na wjeršk Sokolnika wjedźe wulka ličba pućowanskich šćežkow. Čerwjene markěrowane su šćežki ''Łužiski had'', kotryž wjedźe do [[Berthelsdorf (Neustadt w Sakskej)|Berthelsdorfa]] a [[Wołbramecy|Wołbramec]], dale ''Hornjołužiski kołopuć'', kotryž wjedźe k Rückenbergu (479 m) a [[Rynar]]ju, a ''Turistiska šćežka němskeje jednoty'', kotraž wjedźe do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]] a [[Neustadt in Sachsen|Neustadta w Sakskej]]. Módrje markěrowanej stej čarje ''Dalokowobchadna pućowanska čara Žitawa – Wernigerode'' a ''Hornjołužiski hórski puć'', kotrejž wjedźetej k Neustadtu a čěsko-němskej statnej hranicy. ''Hornjołužiski hórski puć'' wjedźe wot wjerška Sokolnika do sewjerneho směra dale jako zelenje markěrowana šćežka. Z [[Póckowy|Póckowow]] wjedźe žołto markěrowana šćežka a wot dwórnišća Wjazońca zapad wjedźe zeleny puć.<ref name="mapycom" />
[[Dataja:Mapy.com - turistická - Valtenberg.png|left|600px|Pućowanska karta Sokolnika a wokoliny]]
{{clear}}
== Rozhlad a wokolina ==
Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do [[Žitawske horiny|Žitawskich horin]] a tež hač do [[Połobske pěskowčiny|Połobskich pěskowčin]] a k hrjebjenju [[Rudne hory|Rudnych hór]]. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni [[Jizerske hory|Jizerskich horin]] a [[Kyrkonoše|Kyrkonošow]] widźomnej.
== Žórła ==
<references/>
== Literatura ==
* {{WdH|17}}
== Wotkazy ==
* {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}}
* [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina]
* [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik]
* [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy]
{{Łužiske hory}}
[[Kategorija:Hora w Sakskej]]
[[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Neustadt w Sakskej]]
[[Kategorija:Wjazońca]]
[[Kategorija:Hora w Europje]]
[[Kategorija:Łužiske hory]]
bxfn6idf6g3gqkppun1yjs6j4abe39z
Bjezłopjenčk
0
19329
391815
296435
2026-08-11T06:38:36Z
Wolverène
11108
the genus is called just Monotropa, M. hypopitys is for the species
391815
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik rostlina
|mjeno=Bjezłopjenčk
|wobraz=MonotropaHypopitys.jpg
|wulkosć=250px
|wopis=[[Prawy bjezłopjenčk]] (''Monotropa hypopitys'')
|klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]]
|podklasa0=[[Asteridy]]
|porjad=(Ericales)
|swójba=[[Wrjosowe rostliny]] (Ericaceae)
|podswójba=[[Bjezłopjenčkowe rostliny]] Monotropoideae
|ród=Bjezłopjenčk<ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Fichtenspargel}}</ref>
|wědomostne mjeno=Monotropa
|slědźer=[[Carl von Linné|L.]]
}}
'''Bjezłopjenčk'''<ref name="boehmak"/> (''Monotropa'') je [[ród (biologija)|ród]] z podswójby [[bjezłopjenčkowe rostliny|bjezłopjenčkowych rostlinow]] (''Monotropoideae'') znutřka swójby [[Wrjosowe rostliny|wrjosowych rostlinow]] (''Ericaceae''). Dalše serbske mjeno je '''hribowe zelo'''<ref name="boehmak"/>.
* [[Prawy bjezłopjenčk]] (''Monotropa hypopitys'')
* ''[[Monotropa uniflora]]'' L. (Indian pipe, Ghost plant)
== Nóžki ==
<references/>
== Eksterne wotkazy ==
{{Commonscat|Monotropa}}
{{-}}
{{rq|zarodk|sources}}
[[Kategorija:Bjezłopjenčkowe rostliny]]
l7ksf9miooa730w57g6alc2cpl4n3yx
Wužiwar:J budissin/Radwor
2
41711
391807
391806
2026-08-10T13:24:49Z
J budissin
7
391807
wikitext
text/x-wiki
'''Lisćina kulturnych pomnikow w Radworju''' wobsahuje pŕipóznate kulturne pomniki w [[Radwor]]skej gmejnje a wšěch gmejnskich dźělach, kotrež běchu so hač do septembra 2024 wot krajneho zarjada za pomnikoškit zapisali – bjez archeologiskich pomnikow.
{{All Coordinates|pos=inline}}
== Legenda ==
{{Lisćina pomnikow Sakska (legenda)}}
== Radwor ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Radwor}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253169
|mjeno = Pokutny kŕiž
|adresa = (na kóncu smy směr na Boranecy, na polu)
|adresa-sort =
|NS = 51.241130
|EW = 14.401230
|datum = 15.–17. lětstotk
|datum-sort = 1500
|wopisanje = wuznam za lokalne stawizny
|wobraz = Radwor – kamjentny křiž při starym Budyskim puću.jpg
|commonscat =
|wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306608
|mjeno = Modlerski stołp
|adresa = (ležownosć 56)
|adresa-sort =
|NS = 51.24475
|EW = 14.40156
|datum = 1811 aufgestellt
|datum-sort = 1811
|wopisanje = Bestehend aus schlichter klassizistischer Säule und Tabernakel mit Reliefs sowie Bekrönung durch kleines lateinisches Kreuz, ortsbildprägende und regionalgeschichtliche Bedeutung
|wobraz =
|commonscat =
|wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09304050
|mjeno = Radworske ryćerkubło a kubłowy park (cyłkowny pomnik)
|adresa = Při hrodźe 1, 2, 3, 4, 5, 6 (Nawjes 30, 31; Při wuhlowym přirowje 1; Bronjanski puć 1; Alojsa Andrickeho 4)
|adresa-sort =
|NS = 51.244953
|EW = 14.396228
|datum = 1719 (ryćerkubło); 1. połojca 19. lětstotka (domaj za kublerskich dźěłaćerjow Bronjanski puć 1, Při hrodźe 1 kaž tež domske Při wuhlowym přirowje 1); 2. połojca 19. lětstotka (dwě kublerskej bróžni); wokoło 1900 (bydlenske a hospodarske twarjenje Při hrodźe 5/6 a južna hródź/bróžnja); wokoło 1900 (dom Při hrodźe 2)
|datum-sort = 1719
|wopisanje = cyłkowny pomnik Radworske ryćerkubło ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: Hród (Při hrodźe 3), pawiljonaj und Reste der [[Einfriedung]]smauer (hlej obj. 09253156, Při hrodźe 3), Gesindewohnhaus (Při hrodźe 4, hlej obj. 09253157), torož (hlej obj. 09253164, Nawjes 30, 31), Gutspark mit Schlossteich (zahrodny pomnik) und folgenden Sachgesamtheitsteilen: östliches Wohn- und Wirtschaftsgebäude (Při hrodźe 5, 6), pódla stejaca bróžnja, westliche Scheune mit angebauten Stallgebäuden und nordwestlicher Anbau am Gesindewohnhaus des südwestlichen Wirtschaftshofes und südliches Stall-Scheunengebäude des südwestlichen Wirtschaftshofes (ohne Anbauten auf Nordseite, Alojsa Andrickeho 4) kaž tež sewjerowuchodne bydlenske twarjenje (Am Kohlegraben 1), zwei Gutsarbeiterhäuser (Bronjanski puć 1, Při hrodźe 1) a bydlenski dom (Při hrodźe 2) des Schlossareals; wuznam za twarske, lokalne a hospodarske stawizny. Südliches Stall-Scheunengebäude des südwestlichen Wirtschaftshofes: im Erdgeschoss durchgängig in voller Länge des Gebäudes Stall mit [[Kappengewölbe]]n, im Obergeschoss Heuboden und Speicher.
|wobraz = Radibor - Am Schloß - Schloss Radibor 07 ies.jpg
|commonscat = Schloss Radibor
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253156
|mjeno = [[Radworski hród|Hród]] (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304050)
|adresa = Při hrodźe 3
|adresa-sort =
|NS = 51.245280
|EW = 14.395695
|datum = 1709
|datum-sort = 1709
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Radworske ryćerkubło; knježi dom als zweigeschossiger, massiver Bau mit griechisch gegiebeltem [[Mittelrisalit]], [[Mansarddach]] mit [[Dachhaus|Dachhäuschen]], Portal mit [[Toskanische Ordnung|toskanischen]] [[Pilaster]]n, auf den [[Kapitell]]en sitzende [[Relief]]figuren, im Torscheitel Wappen, [[Freitreppe]], wuznam za twarske a lokalne stawizny. Fenster im Erdgeschoss zugesetzt, [[Kartusche (Kunst)|Kartusche]] im Giebel, Front mit sieben [[Achse (Architektur)|Achsen]], seitlich acht Achsen.
|wobraz = Radibor - Am Schloß - Schloss Radibor 05 ies.jpg
|commonscat = Schloss Radibor
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253156
|mjeno = Pawiljonaj (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304050)
|adresa = Při hrodźe 3
|adresa-sort =
|NS = 51.245676
|EW = 14.395250
|datum = 1709
|datum-sort = 1709
|wopisanje = jednotliwej pomnikaj cyłkowneho pomnika Radworske ryćerkubło
|wobraz = 20060602090DR Radibor Rittergut Schloß.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253156
|mjeno = Reste der Einfriedungsmauer (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304050)
|adresa = Při hrodźe 3
|adresa-sort =
|NS = 51.245627
|EW = 14.396445
|datum = 1709
|datum-sort = 1709
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Radworske ryćerkubło
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253157
|mjeno = Gesindewohnhaus (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304050)
|adresa = Při hrodźe 4
|adresa-sort =
|NS = 51.245141
|EW = 14.395037
|datum = wokoło 1850
|datum-sort = 1850
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Radworski hród; Obergeschoss zum Teil [[Fachwerkhaus|Fachwerk]] (ausgemauert), ältester bestehender Teil des Gutshofs, wuznam za twarske a lokalne stawizny. Frontfenster im Obergeschoss original, mit Winterfenstern, [[Granit]]-Türgewände.
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253179
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Dwórnišćo
|adresa-sort = Dwórnišćo 0
|NS = 51.239706
|EW = 14.379213
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Wegkreuz Schwarzadler(Radibor).jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253178
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Dwórnišćo (Richtung Schwarzadler)
|adresa-sort = Dwórnišćo 0
|NS = 51.241766
|EW = 14.385622
|datum = napisane 1873
|datum-sort = 1873
|wopisanje = [[Kruzifix]] auf profiliertem Granitsockel, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radwor – swjaty křiž při puću do Čorneho Hodlerja.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253203
|mjeno = Eisenbahnerwohnhaus
|adresa = Dwórnišćo 1
|adresa-sort =
|NS = 51.239712
|EW = 14.378861
|datum = wokoło 1905
|datum-sort = 1905
|wopisanje = Weitgehend original erhaltenes Beispiel für [[Späthistorismus|späthistoristische]] Eisenbahnarchitektur nach 1900, eisenbahngeschichtlich von Bedeutung, kleines anderthalbgeschossiges Wohnhaus für Eisenbahnbeamte, Teil eines Ensembles, Giebel und obere Wandteile holzverziert, Segmentbogenfenster, [[Satteldach]]
|wobraz = Eisenbahnerwohnhaus Bahnhof 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253204
|mjeno = Empfangsgebäude des [[Bahnhof Radibor (Sachs)|Bahnhofs Radibor]]
|adresa = Dwórnišćo 2, 3
|adresa-sort =
|NS = 51.240277
|EW = 14.378092
|datum = wokoło 1905
|datum-sort = 1905
|wopisanje = Teil eines Ensembles, baugeschichtlich und eisenbahngeschichtlich von Bedeutung, zweieinhalbgeschossiger Hauptbau, eineinhalbgeschossiger Verbindungsbau und niedrigerer Seitenbau, unregelmäßig in Grundriss und Dachlandschaft, überstehende [[Krüppelwalmdach|Krüppelwalmdächer]], Giebel und obere Wandteile verbrettert, Segmentbogenfenster teilweise verändert
|wobraz = Radworske dwórnišćo 2.JPG
|commonscat = Bahnhof Radibor (Sachs)
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253205
|mjeno = Eisenbahnerwohnhaus
|adresa = Dwórnišćo 4
|adresa-sort =
|NS = 51.239895
|EW = 14.377989
|datum = wokoło 1905
|datum-sort = 1905
|wopisanje = Teil eines weitgehend original erhaltenen kaiserzeitlichen Eisenbahn-Bauensembles, eisenbahngeschichtlich von Bedeutung, kleines eingeschossiges Wohnhaus mit Ausbau des Krüppelwalmdachs, Giebel und obere Wandteile verbrettert
|wobraz = Radworske dwórnišćo 1.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253206
|mjeno = Eisenbahnerwohnhaus
|adresa = Dwórnišćo 5
|adresa-sort =
|NS = 51.239519
|EW = 14.377821
|datum = wokoło 1905
|datum-sort = 1905
|wopisanje = Teil eines weitgehend original erhaltenen Eisenbahn-Bauensembles der Kaiserzeit, eisenbahngeschichtlich von Bedeutung, kleines Wohnhaus aus Backstein, Giebel und obere Wandteile verbrettert, Giebelfenster ornamental bekrönt, weiter Satteldachüberstand, Fenster zum Teil stark verändert
|wobraz = Radworske dwórnišćo 1.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253163
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Nawjes
|adresa-sort = Nawjes 0
|NS = 51.244942
|EW = 14.398185
|datum = napisane 1855
|datum-sort = 1855
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, mit Widmungstafel, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radwor Nawjes Swjaty křiž.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253162
|mjeno = Swjaty křiž z wobhrodźenjom
|adresa = Nawjes
|adresa-sort = Nawjes 0
|NS = 51.244676
|EW = 14.397382
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = Aus Stein auf breitem Sockel, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radibor - Dorfplatz 05 ies.jpg
|commonscat = Swjaty křiž na Radworskej nawsy
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253161
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Nawjes 5
|adresa-sort = Nawjes 05
|NS = 51.244080
|EW = 14.398080
|datum = napisane 1867
|datum-sort = 1867
|wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na profilowanym podstołpje ze zornowca, z napisom, wuznam za regionalne stawizny, napis: „Gott zu Ehren“ und sorbischer Text
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253166
|mjeno = Domske z hródźu
|adresa = Nawjes 19
|adresa-sort =
|NS = 51.245525
|EW = 14.398651
|datum = 2. połojca 19. lětstotk
|datum-sort = 1875
|wopisanje = Obergeschoss Fachwerk, Giebel verbrettert, eines der wenigen weitgehend original erhaltenen Gebäude mit Holzkonstruktion in der Umgebung, baugeschichtlich von Bedeutung, Erdgeschoss Fenster verändert, im Obergeschoss gesprosst und in Originalgröße
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253167
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Nawjes 19 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.245198
|EW = 14.398731
|datum = napisane 1884
|datum-sort = 1884
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radwor – swjaty křiž Nawjes čo 19.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253164
|mjeno = Torhaus (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304050)
|adresa = Nawjes 30, 31
|adresa-sort =
|NS = 51.244752
|EW = 14.396497
|datum = w jadrje ze 17. lětstotka
|datum-sort = 1650
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Radibor; zweigeschossiges, massives Haus mit großer gewölbter Tordurchfahrt, baugeschichtlich, ortsgeschichtlich und ortsbildprägend von Bedeutung, Sprossenfenster, Krüppelwalmdach
|wobraz = Radibor - Dorfplatz-Am Schloß - Torhaus Schloss Radibor 01 ies.jpg
|commonscat = Torhaus Schloss Radibor
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253165
|mjeno = Wołtarnišćo a sakristija stareje wosadneje cyrkwje a wobdawaca wobhrodźenska murja
|adresa = Nawjes 32
|adresa-sort =
|NS = 51.244602
|EW = 14.396208
|datum = 15. lětstotk
|datum-sort = 1450
|wopisanje = Nur noch der dreiseitig geschlossenen Chor und Sakristei vorhanden, alle anderen Bauteile wurden 1896 nach Neubau an anderer Stelle abgebrochen, Erdgeschoss des ehemaligen Turmes ebenfalls erhalten, innen Holzstatue Maria (14. lětstotk) und Altarschrein (15. lětstotk), baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny, Biberschwanzdeckung um die Grate herumgeführt.<ref group="Ausführlich">[[Dehio-Handbuch]] der deutschen Kunstdenkmäler, Sachsen, Band 1:<br />Alte kath. Pfarrkirche. Im 15. lětstotk erbaut, nur noch der dreiseitig geschlossene, von Strebepfeilern umgebene Chor mit Sakristei erhalten, das Schiff 1896 nach einem Neubau an anderer Stelle abgerissen. Restaurierung 1995/96. Stimmungsvoller Innenraum, Tonnengewölbe mit Stichkappen, bezeichnet 1680, die Ansätze der Stichkappen mit Engelsköpfen. Exemplarisch an einem Fenster freigelegte [[Gotik|gotische]] Malerei einer gequaderten Rahmung sowie unterhalb des Fensters ein Weihekreuz. An der Nordseite Malerei vermutlich um 1680, unter einem prächtigen Baldachin reiche Draperie und um eine Konsole geschwungene Palmenzweige. Dazwischen ein gotisches Sakramentshäuschen mit filigranem Astwerk, bezeichnet 1519, mit hl. Barbara und Jakobus d. Ä. mit Steinmetzzeichen des Wolff Hrabisch (Kirche in Göda, Kr. Bautzen). In der Sakristei unvollständiges Netzgewölbe, die doppelt gekehlten Rippen bemalt, die rechteckigen Schlusssteine am Gewölbeansatz aufgemalt. Ausstattungsstücke in der Neuen Kirche.</ref>
|wobraz = Radibor - Dorfplatz - Alte Pfarrkirche 02 ies.jpg
|commonscat = Alte Pfarrkirche (Radibor)
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253158
|mjeno = Cyrkej swjateje Marije, kralowny róžowca
|adresa = dr. Marje Grólmusec 1
|adresa-sort =
|NS = 51.242810
|EW = 14.396636
|datum = napisane 1895 (zakładny kamjeń)
|datum-sort = 1895
|wopisanje = Dreischiffige [[neoromanisch]]e Basilika mit halbrunder Apsis, mächtiger Turm mit Rautendach, Zyklopenmauerwerk, innen hölzerne Madonnenstatue 15. lětstotk, ansonsten zeitgenössische Ausstattung, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny, Buntverglasung, Rundbogenfries, stand bis 2011 irrtümlich unter Kirchweg 2 in der Denkmalliste<ref group="Ausführlich">Dehio-Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, Sachsen, Band 1:<br />Neue kath. Pfarrkirche, Rosenkranzkirche. Mächtige neuromanische Pfeilerbasilika, 1895 von [[Ernst Giese (Architekt)|Ernst Giese]] errichtet. Bruchsteinbau, das lange Schiff mit Lisenen und Rundbogenfriesen, Satteldach, eingezogener Chor mit Apsis und rundbogigen Blendbögen sowie Anbauten. Die als Zweiturmfassade geplante Westseite nur mit massivem Nordturm mit Faltdach ausgeführt. Rundbogiges, von Säulen gerahmtes Portal mit Freitreppe, darüber in einer Nische Maria mit Christuskind als Himmelskönigin auf einer Mondsichel, Dreieckgiebel. Weiträumiger Innenraum, das Mittelschiff mit offenem, farbig gefasstem Dachstuhl, die Seitenschiffe mit flachen Holzbalkendecken. Der Triumphbogen bemalt mit Ranken und Medaillons mit Evangelisten, in der Kalotte der Chorapsis Christus in einer Mandorla und die Evangelistensymbole. Im Westen über der Eingangshalle geräumige Empore. Zahlreiche Ausstattungsstücke aus der Erbauungszeit der Kirche, besonders hervorzuheben das aufwendige Altarziborium sowie die beiden Seitenaltäre. Aus der alten Pfarrkirche mehrere Ausstattungsstücke: Schöne barocke Verkündigungsgruppe, Holz, farbig gefasst, Ende 17. lětstotk. Bewegte Figuren von Petrus- und Paulus, Holz, farbig gefasst, um 1690. Anna Selbdritt, Holz mit Resten einer modernen Fassung, um 1490. Vermutlich spätgotische Madonnenfigur und zehn kleine Apostel, Holz, farbig gefasst, mit modernen Ergänzungen. Reich gestaltete Holztaufe mit kurzem Fuß und hoher Kuppa, Ende 18. lětstotk, farbig gefasst, der Deckel mit Puttenköpfen vor Volutenanschwüngen und bekrönender Figurengruppe der Taufe Christi. Jehmlich-Orgel von 1883, von Eule 1938 umgebaut.</ref>
|wobraz = Radibor - Dr.-Maria-Grollmuß-Straße - Maria Rosenkranzkönigin 03 ies.jpg
|commonscat = Swj. Marija, kralowna róžowca
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253159
|mjeno = Serbska šula, před njej pomnik za dr. [[Marja Grólmusec|Marju Grólmusec]]
|adresa = dr. Marje Grólmusec 3
|adresa-sort =
|NS = 51.242231
|EW = 14.396196
|datum = 1927
|datum-sort = 1927
|wopisanje = Putzbau mit Walmdach und Dachreiter, Freitreppe vor Haupteingang, Denkmal Stele mit Frauenbüste, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny, Sprossenfenster, Wetterfahne, Basis rustiziert, Eingangshäuschen mit geschwungenem Giebel
|wobraz = Radwor - Serbska wyša šula 1.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253173
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Jakuba Lorenca Zalěskeho 4 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.244456
|EW = 14.399495
|datum = napisane 1841
|datum-sort = 1841
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radwor – swjaty křiž Dróha Jakuba Lorenca-Zalěskeho čo 4.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253168
|mjeno = [[Křižna cyrkej (Radwor)|Křižna cyrkej]] a wobhrodźenska murja
|adresa = Jakuba Lorenca Zalěskeho 7
|adresa-sort =
|NS = 51.244521
|EW = 14.401212
|datum = spočatki ze 14. lětstotka
|datum-sort = 1350
|wopisanje = Putzbau mit eingezogenem Chor, umgeben von Strebepfeilern, Satteldach mit Dachreiter, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny, stand bis 2011 irrtümlich unter Lilienstraße in der Denkmalliste.
Kath. Kreuzkirche (Lilienstraße/J.-L.-Zaleskistraße). Auf einem Friedhof stehende, schlichte Saalkirche. Kern aus dem 14. lětstotk 1887/88 erneuert, Putzbau mit eingezogenem Chor und 3/8-Schluss, umgeben von Strebepfeilern, die Westwand mit einem Mittelpfeiler, Satteldach mit Dachreiter. Der helle Innenraum mit flacher Putzdecke mit einfacher Kehlung, Triumphbogen. Im Westen Holzempore.<ref name="Dehio" />
|wobraz = Radwor - Křižna cyrkej 1.JPG
|commonscat = Kreuzkirche (Radibor)
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253160
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = blisko Cyrkwinskeho puća 1 (Ecke Dr.-Maria-Grollmuß-Straße)
|adresa-sort = Cyrkwinski puć 01
|NS = 51.243374
|EW = 14.396368
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radwor – swjaty křiž Cyrkwinski puć čo 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253176
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Młynske chěže 6 (blisko)
|adresa-sort = Młynske chěže 06
|NS = 51.247198
|EW = 14.390954
|datum = napisane 1884
|datum-sort = 1884
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, mit Reliefs, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Radwor – swjaty křiž Młynske chěže čo 6.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253177
|mjeno = Domske a pódlanskej twarjeni třistronskeho dwora, mit Einfriedungsmauer
|adresa = Młynske chěže 21
|adresa-sort =
|NS = 51.248228
|EW = 14.391017
|datum = 2. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1875
|wopisanje = Domske Putzbau mit zwei Rundbogenfenstern im Giebel und Satteldach, weitgehend im originalen Aussehen erhalten, die Siedlung „Mühlhäuser“ prägendes Ensemble, wuznam za twarske a hospodarske stawizny, Winterfenster, ursprünglich Schloss-Forsthaus
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253174
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = Pod dubami (Ecke Alois-Andritzki-Straße)
|adresa-sort =
|NS = 51.244145
|EW = 14.393008
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny
|wobraz = Radwor – kamjentny pućnik Pod dubami (2020) 1.jpg
|commonscat = Kamjentny pućnik w Radworju, Pod dubami
|Wikidata = Q49410465
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253175
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Na wětrniku 7 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.245663
|EW = 14.388649
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny, bis 2011 irrtümlich unter Windmühle 7 (blisko) in der Denkmalliste
|wobraz = Radwor – swjaty křiž Na wětrniku čo 7.jpg
|commonscat =
}}
|}
== [[Boranecy]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Boranecy}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253170
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (mjez Radworjom a Boranecami)
|adresa-sort =
|NS = 51.238625
|EW = 14.406818
|datum = napisane 1896
|datum-sort = 1896
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Boranecy – křiž při Radworskim puću 3.jpg
|commonscat = Swjaty křiž mjez Boranecami a Radworjom
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253171
|mjeno = Domske z hródźu
|adresa = Boranecy 26
|adresa-sort =
|NS = 51.234475
|EW = 14.409985
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = Obergeschoss Fachwerk, Giebel verschalt, mit Dachüberstand, einziges weitgehend original erhaltenes Fachwerkhaus im Ort, baugeschichtlich von Bedeutung, Fenster Originalgröße, Erdgeschoss verändert
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253172
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Boranecy 26 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.234351
|EW = 14.410239
|datum = napisane 1818
|datum-sort = 1818
|wopisanje = Kruzifix auf spindelförmigem Granitsockel, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Bronjo]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Brohna}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253197
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = (směr na Nowe Bronjo, wotbóčka do Bronja)
|adresa-sort =
|NS = 51.257004
|EW = 14.403579
|datum = 1. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1825
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny
|wobraz = Wegestein (Richtung Neubrohna, Abzweig Brohna).jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253196
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (na kóncu smy směr na Radwor)
|adresa-sort =
|NS = 51.252356
|EW = 14.398260
|datum = napisane 1786
|datum-sort = 1786
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, krucifiks na prostym podstołpje ze zornowca
|wobraz = Bronjo Swjaty křiž 1.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306952
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Bronjo 8 (vor)
|NS = 51.25339
|EW = 14.39681
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
|Wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253194
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Bronjo 17 (vor)
|adresa-sort =
|NS = 51.253199
|EW = 14.397603
|datum = napisane 1888
|datum-sort = 1888
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, Kruzifix auf profiliertem und reliefiertem Granitsockel
|wobraz = Bronjo Swjaty křiž 2.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253195
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Bronjo (nawjes)
|adresa-sort =
|NS = 51.253369
|EW = 14.397273
|datum = napisane 1828
|datum-sort = 1828
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, Kruzifix auf spindelförmigem Sockel
|wobraz = Bronjo Stołp.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306996
|mjeno = Milchrampe
|adresa = Nawjes
|NS = 51.25335
|EW = 14.39710
|datum = wokoło 1950
|datum-sort = 1950
|wopisanje = Aus Bruchsteinen gemauert, von hohem Authentizitätsgrad und ortsgeschichtlicher Bedeutung
|wobraz =
|commonscat =
|Wikidata =
}}
|}
== [[Čorny Hodler]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Čorny Hodler}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253180
|mjeno = Domske, zwei Seitengebäude und Scheune eines Vierseithofes, mit intakter Hofpflasterung und Torbogen
|adresa = Čorny Hodler 9
|adresa-sort =
|NS = 51.237761
|EW = 14.370979
|datum = 1. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1825
|wopisanje = Domske w hornim poschodźe Fachwerk verputzt, ein Seitengebäude mit hölzernem Treppenaufgangm, Struktur von großer Seltenheit im nördlichen Landkreis, baugeschichtlich und wirtschaftsgeschichtlich von Bedeutung, Fenster des Wohnhauses in originaler Größe
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Droby]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Droby}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09305606
|mjeno = Saksko-pruski měznik: Pilar Nr. 100 sowie vier Läufersteine
|adresa = (ležownosć 501)
|adresa-sort =
|NS = 51.296229
|EW = 14.399524
|datum = Nach 1828
|datum-sort = 1829
|wopisanje = Siehe auch Sachgesamtheitsdokument – Obj. 09305644; vermessungsgeschichtlich und landesgeschichtlich von Bedeutung als Zeitdokument der historischen Grenzziehung zwischen Sachsen und Preußen nach dem Wiener Kongress 1815. Pyramidenstumpf (Grundmaß 53 × 53 cm) aus Granit mit gegenüberliegend eingemeißelter Nummer 100 und Landeskürzel K.P./ K.S. direkt auf der Grenzlinie; zugehörig vier Läufersteine in unregelmäßigen Abständen auf der Grenzlinie. Reste der Farbfassung (gezackte Bordüren in den Landesfarben grün-weiß/schwarz-weiß) sind noch schemenhaft erkennbar.
|Bild = Grenzstein 100 KS KP-01.jpg
|commonscat =
}}
|}
== [[Hat (Radwor)|Hat]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Hat}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253224
|mjeno = Domske z hródźu z integrowanej bróžnju
|adresa = Rudźanska 6
|adresa-sort =
|NS = 51.303979
|EW = 14.457159
|datum = 1. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1825
|wopisanje = Obergeschoss Fachwerk verbrettert, Schmalseite verputzt, alter Dachstuhl, einziges, weitgehend ursprünglich erhaltenes Haus mit Holzkonstruktion im Ort, baugeschichtlich von Bedeutung, Fenster gesprosst und in originaler Größe
|wobraz =
|commonscat =
|wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253241
|mjeno = Wopon
|adresa = Při starym wudworje 2
|adresa-sort =
|NS = 51.305648
|EW = 14.461047
|datum = 18. lětstotk
|datum-sort = 1750
|wopisanje = wuznam za lokalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
|wikidata =
}}
|}
== [[Chasow]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Chasow}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253182
|mjeno = Chasowske ryćerkubło; Herrenhaus und ein Wirtschaftsgebäude des ehemaligen Gutshofes
|adresa = Chasow 1, 1a
|adresa-sort = Chasow 01
|NS = 51.250992
|EW = 14.368147
|datum = napisane 1804 (Herrenhaus); um 1850 (Wirtschaftsgebäude)
|datum-sort = 1804
|wopisanje = Ortsbildprägende Anlage, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny. Herrenhaus mit Mansarddach, verputzt, Wirtschaftsgebäude in Bruchstein mit Krüppelwalmdach und Granitgewänden.
Ehemaliges Rittergut (Nummer 1/1a). Herrenhaus, bezeichnet mit 1804. Stattlicher zweigeschossiger Barockbau mit Mansardwalmdach, die schlichte Putzfassade mit flachem dreiachsigem Mittelrisalit. Zweigeschossiges Wirtschaftsgebäude mit Krüppelwalmdach, um 1850.<ref name="Dehio" />
|wobraz = Chasowski hród 1.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253181
|mjeno = Domske z hródźu mit integriertem Wirtschaftsteil
|adresa = Chasow 26
|adresa-sort =
|NS = 51.250574
|EW = 14.366818
|datum = 2. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1875
|wopisanje = Einziges, im ursprünglichen Aussehen erhaltenes Haus in Holzbauweise im Ort, baugeschichtlich von Bedeutung, Obergeschoss Fachwerk, Fenster im Obergeschoss gesprosst und in originaler Größe, Erdgeschoss geringfügig verändert
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Chelno]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Cölln}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09300757
|mjeno = Pomnikoškitna kónčina wjes Chelno
|adresa = Wjesna łučina
|NS = 51.22669
|EW = 14.38845
|datum =
|datum-sort =
|wopisanje = Denkmalschutzgebiet Ortslage Cölln
|wobraz =
|commonscat =
|Wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253100
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (na kóncu wsy, 500 m směr na Čorny Hodler)
|adresa-sort =
|NS = 51.230267
|EW = 14.377656
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, krucifiks na zornowcowym podstołpje, krucifiks z dalšimaj swjatymaj
|wobraz = Chelno – swjaty křiž při kružnym wobchadźe.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253099
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (mjez Chelnom a Šibjeńčnej korčmu)
|adresa-sort =
|NS = 51.225343
|EW = 14.397875
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, krucifiks ze serbskim napisom na profilowanym podstołpje ze zornowca
|wobraz = Chelno – swjaty křiž wuchodnje wsy.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253093
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = Wjesna łučina (napřećo zastanišću)
|adresa-sort = Wjesna łučina 0
|NS = 51.226365
|EW = 14.389757
|datum = 1. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1825
|wopisanje = ze zornowca; wuznam za wobchadne stawizny
|wobraz = Chelno – kamjentny pućnik.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253092
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Wjesna łučina (při zastanišću)
|adresa-sort = Wjesna łučina 0
|NS = 51.226471
|EW = 14.389628
|datum = napisane 1880
|datum-sort = 1880
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, kamjentny swjaty křiž na klasicistisce profilowanym podstołpje, pódla Chrystusa dwě figurje: Marja a najskerje Jan Křćenik, němski napis prawdźepodobnje tekst kěrluša, wobnowjeny 1973
|wobraz = WK-Cölln-Dorfaue.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253090
|mjeno = Bróžnja
|adresa = Wjesna łučina 8
|adresa-sort = Wjesna łučina 08
|NS = 51.226852
|EW = 14.386526
|datum = wokoło 1850
|datum-sort = 1850
|wopisanje = Bruchsteinbau mit Durchfahrt, traufständig, von großer Wirkung auf den zentralen Anger, wuznam za twarske stawizny
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253091
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Wjesna łučina 15 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.227045
|EW = 14.388370
|datum = napisane 1809 (podstołp)
|datum-sort = 1809
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, Kruzifix auf spindelförmigem Granitsockel, serbski napis: „Chrysće Kralo škituj nas tón a wšón čas!“
|wobraz = Chelno – swjaty křiž Wjesna łučina 15.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253094
|mjeno = Domske z hródźu (ze stołom)
|adresa = Wjesna łučina 19
|adresa-sort =
|NS = 51.226689
|EW = 14.390215
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = do dalokeje měry originalnje wobchowane jeničke twarjenje tajkeje drjewjaneje konstrukcije we wsy, wuznam za twarske stawizny, chěža ze stołom, jara niska, ausgemauert mit großem Überstand des Obergeschosses, Fachwerk
|wobraz = Wohnstallhaus (Umgebinde) Dorfaue 19.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253097
|mjeno = Domske z hornjej łubju
|adresa = Wjesna łučina 20
|adresa-sort =
|NS = 51.226237
|EW = 14.388694
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = Obergeschoss Fachwerk verputzt, baugeschichtlich von Bedeutung, in offener Bebauung, alter Baukörper erhalten, Giebelstellung zum Dorfplatz, Fenster gesprosst und in originaler Größe, Biberschwanzdeckung
|wobraz = Chelno – Wjesna łučina 20.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253098
|mjeno = Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny
|adresa = Wjesna łučina 20 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.226619
|EW = 14.388611
|datum = napisane 1920
|datum-sort = 1920
|wopisanje = wuznam za lokalne stawizny, Granitstele mit Inschrift und Eisernem Kreuz
|wobraz = Chelno Wojerski pomnik 3.jpg
|commonscat = Kriegerdenkmal Cölln
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253095
|mjeno = Domske (jenož prědni dźěl)
|adresa = Wjesna łučina 21
|adresa-sort =
|NS = 51.226527
|EW = 14.390579
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = w hornim poschodźe tykowane, jedne z mało originalnje wobchowanych twarjenjow we wsy; wuznam za twarske stawizny, Dachüberstand, mit später ausgemauerten Streben, Fenster gesprosst a w originalnej wulkosći
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253096
|mjeno = Pódlanske twarjenje
|adresa = Wjesna łučina 23
|adresa-sort =
|NS = 51.226419
|EW = 14.391011
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = w hornim poschodźe tykowane, im Ort selten gewordene Holzkonstruktion, baugeschichtlich von Bedeutung, přizemjo masiwne, Granitgewände
|wobraz = Chelno – Wjesna łučina 23.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09300740
|mjeno = Kugelhaus (cyłkowny pomnik)
|adresa = Wojerowska 7
|adresa-sort = Wojerowska 07
|NS = 51.222357
|EW = 14.387895
|datum = 1932–1936
|datum-sort = 1936
|wopisanje = cyłkowny pomnik Kugelhaus ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: Künstlervilla und Garteneinfriedung (hlej obj. 09253085) a zahroda wile (zahrodny pomnik); künstlerisch und baugeschichtlich von Bedeutung, Gesamtkunstwerk Kugelhaus mit Garten
|wobraz = Kugelhaus von Cölln.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253085
|mjeno = Künstlervilla und Garteneinfriedung (jednotliwy pomnik k ID čo. 09300740)
|adresa = Wojerowska 7
|adresa-sort = Wojerowska 07
|NS = 51.222210
|EW = 14.388046
|datum = 1932–1936
|datum-sort = 1936
|wopisanje = Einzeldenkmale der Sachgesamtheit Kugelhaus; künstlerisch und baugeschichtlich von Bedeutung. Pittoresker Zentralbau mit vier Seiten-Turmansätzen, darüber [[Beton]]-Strahlenkranz und namengebendes Kugeldach, Architekt war Kurt Domschke (1889–1975, lernte bei Heinrich Tessenow in Berlin), innen ebenfalls jedes Detail selbst gearbeitet im Sinn eines [[Gesamtkunstwerk]]s.
|wobraz = Kugelhaus von Cölln.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253087
|mjeno = Bydlenski dom
|adresa = Wojerowska 9
|adresa-sort = Wojerowska 09
|NS = 51.222849
|EW = 14.387737
|datum = Kern 1870; nach 1948
|datum-sort = 1870
|wopisanje = Künstlerisch und baugeschichtlich von Bedeutung, nach dem Zweiten Weltkrieg im Sinne der Formensprache der 1920er Jahre umgestaltete ehemalige Bäckerei, vielgestaltiges Dach, Sprossenfenster, architekt: Kurt Domschke (1889–1975)
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09300741
|mjeno = Wila Domschke (cyłkowny pomnik)
|adresa = Wojerowska 10
|adresa-sort =
|NS = 51.222430
|EW = 14.389159
|datum = 1955
|datum-sort = 1955
|wopisanje = cyłkowny pomnik Domschkec wila ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: wila a wobhrodźenje zahrody (hlej obj. 09253086) sowie Villengarten (Gartendenkmal); künstlerisch und baugeschichtlich von Bedeutung, Gesamtkunstwerk Villa Domschke mit Garten
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253086
|mjeno = Wila a wobhrodźenje zahrody (jednotliwy pomnik k ID čo. 09300741)
|adresa = Wojerowska 10
|adresa-sort =
|NS = 51.222340
|EW = 14.388941
|datum = 1955
|datum-sort = 1955
|wopisanje = jednotliwej pomnikaj cyłkowneho pomnika Domschkec wila; korrespondierend mit dem gegenüberliegenden Kugelhaus vom gleichen Architekten, künstlerisch und baugeschichtlich von Bedeutung. Villa auf rechteckigem Grundriss, mit dominantem Okulusgiebel, zum Teil pittoreske Formen, Garteneinfriedung mit kunstvollem Tor, Architekt: Kurt Domschke (1889–1975), lernte bei Tessenow in Berlin, innen ebenfalls jedes Detail selbst gearbeitet – im Sinne der Idee des Gesamtkunstwerkes.
|wobraz = Landhaus in Cölln.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253088
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Wojerowska 11 (napřećo)
|adresa-sort =
|NS = 51.223209
|EW = 14.387761
|datum = napisane 1794
|datum-sort = 1794
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, spindelförmiger Granitsockel und schmiedeeisernes Kreuz mit goldgefasstem Christus
|wobraz = WK-Cölln-B96-Abzweig-Radibor.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253210
|mjeno = Něhdyša pjekarnja z dźělemi techniskeho wuhotowanja
|adresa = Wojerowska 26
|adresa-sort =
|NS = 51.225780
|EW = 14.385650
|datum = do 1850, přitwar pozdźišo
|datum-sort = 1840
|wopisanje = wuznam za lokalne a techniske stawizny. Gebäude mit weitgehend originalem und gutem Erhaltungszustand. Ebenfalls geschlossen erhaltenes Anwesen mit Nebengebäuden in Form eines Gehöftes. Zweigeschossiger Massivbau mit Krüppelwalmdach, Granitgewänden (überputzt), die von sonstigem Fassadenputz farbig abgesetzt sind, massiver straßenseitiger Eingangsvorbau, Granitpfeiler rechts und links der seitlichen Eingangstür, im Inneren noch Teile der ursprünglichen technischen Ausstattung erhalten (z. B. Backofen). Unterschutzstellung auf Anregung des Landratsamts Bautzen.
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253089
|mjeno = Domske z hródźu a třomi pódlanskimi twarjenjemi kaž tež z wrotami, hołbjencom a swjatym křižom burskeho statoka
|adresa = Wojerowska 29
|adresa-sort =
|NS = 51.225460
|EW = 14.385479
|datum = w jadrje 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = Große Einheitlichkeit, baugeschichtlich und ortsgeschichtlich und straßenbildprägend von Bedeutung
|wobraz = Wohnstallhaus und drei Seitengebäude sowie Toreinfahrt, Taubenhaus und Betkreuz eines Bauernhofes Hoyerswerdaer Straße 29.jpg
|commonscat =
}}
|}
== [[Kamjenej (Radwor)|Kamjenej]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Kamjenej}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306767
|mjeno = Zornowcowy podstołp něhdyšeho krucifiksa
|adresa = (ležownosć 181)
|NS = 51.25731
|EW = 14.44016
|datum = 2. połojca 19. lětstotk
|datum-sort = 1875
|wopisanje = křiž pobrachuje, horjeka skulojćeny kamjeń bjez napisa abo grawury; wuznam za regionalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
|wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306768
|mjeno = Křižny kamjeń
|adresa = (ležownosć 70)
|adresa-sort =
|NS = 51.258625
|EW = 14.426589
|datum = 1860
|datum-sort = 1860
|wopisanje = ze zornowca, regelmäßig bearbeiteter plattiger Granitstein, oben bogenförmig abgeschlossen, an der nach Süden weisender Schauseite ein im Umriss vertieft ausgehauenes Johanniterkreuz, von regionalgeschichtlicher Bedeutung
|wobraz = Camina Steinkreuz II.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306769
|mjeno = Křižny kamjeń
|adresa = (ležownosć 70)
|adresa-sort =
|NS = 51.258717
|EW = 14.426764
|datum = 14. lětstotk
|datum-sort = 1350
|wopisanje = ze zornowca, niedriger Block mit rechteckigem Querschnitt und abgeschrägter Kopfostseite, an Westseite eingekürztes Kreuz mit sich zur Kreuzung hin verjüngenden Kreuzbalken an Ostseite Ritzzeichnung eines linearen Kreuzes, schlecht sichtbar, von regionalgeschichtlicher Bedeutung
|wobraz = Camina Steinkreuz I.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09306770
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (ležownosć 185/1)
|NS = 51.25651
|EW = 14.44052
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na podstołpje z pěskowca (z napisom MDCCCCX); wuznam za regionalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
|wikidata =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253189
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (na kóncu wsy směr na Haj)
|adresa-sort =
|NS = 51.256053
|EW = 14.424197
|datum = napisane 1892
|datum-sort = 1892
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, serbski napis, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Kamjenej – swjaty křiž 1 01.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253187
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = (při puću z Lutobča/wotbóčka do Kamjeneje)
|adresa-sort =
|NS = 51.251026
|EW = 14.425196
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny
|wobraz = Kamjenej – kamjentny pućnik.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253192
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Kamjenej (nawjes)
|adresa-sort =
|NS = 51.254633
|EW = 14.421111
|datum = napisane 1865
|datum-sort = 1865
|wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na profilowanym podstołpje ze zornowca, mit Inschrift, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Kamjenej – křiž na nawsy.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253191
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Camina (na kóncu wsy směr na Radwor)
|adresa-sort =
|NS = 51.253550
|EW = 14.420993
|datum = napisane 1822
|datum-sort = 1822
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz = Kamjenej – swjaty křiž při Radworskim puću 3.jpg
|commonscat = Swjaty křiž w Kamjenej (1822)
}}
|}
== [[Lipič]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Lipič}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09305597
|mjeno = Saksko-pruski měznik: Pilar čo. 96 sowie 12 Läufersteine
|adresa = (ležownosć 1139)
|adresa-sort =
|NS = 51.337179
|EW = 14.440763
|datum = Nach 1828
|datum-sort = 1829
|wopisanje = Siehe auch Sachgesamtheitsdokument – Obj. 09305644; vermessungsgeschichtlich und landesgeschichtlich von Bedeutung als Zeitdokument der historischen Grenzziehung zwischen Sachsen und Preußen nach dem Wiener Kongress 1815. Pyramidenstumpf (Grundmaß 53 × 53 cm) aus Granit mit gegenüberliegend eingemeißelter Nummer 96 und Landeskürzel K.P./ K.S. direkt auf der Grenzlinie, zugehörig 12 Läufersteine in unregelmäßigen Abständen auf der Grenzlinie. Reste der Farbfassung (gezackte Bordüren in den jeweiligen Landesfarben KS – grün-weiß, KP – schwarz-weiß) sind erhalten.
|Bild = Grenzstein 96 KS KP 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09305602
|mjeno = Saksko-pruski měznik: Pilar čo. 97 sowie vier Läufersteine
|adresa = (ležownosć 1101)
|adresa-sort =
|NS = 51.326717
|EW = 14.432906
|datum = po 1828
|datum-sort = 1829
|wopisanje = Siehe auch Sachgesamtheitsdokument – Obj. 09305644; vermessungsgeschichtlich und landesgeschichtlich von Bedeutung als Zeitdokument der historischen Grenzziehung zwischen Sachsen und Preußen nach dem Wiener Kongress 1815. Pyramidenstumpf (Grundmaß 53 × 53 cm) aus Granit mit gegenüberliegend eingemeißelter Nummer 97 und Landeskürzel K.P./ K.S. direkt auf der Grenzlinie, zugehörig vier Läufersteine in unregelmäßigen Abständen auf der Grenzlinie.
|Bild = Grenzstein 97 KS KP.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09305603
|mjeno = Saksko-pruski měznik: Pilar čo. 98
|adresa = (ležownosć 902/3)
|adresa-sort =
|NS = 51.320031
|EW = 14.425222
|datum = po 1828
|datum-sort = 1829
|wopisanje = Siehe auch Sachgesamtheitsdokument – Obj. 09305644; vermessungsgeschichtlich und landesgeschichtlich von Bedeutung als Zeitdokument der historischen Grenzziehung zwischen Sachsen und Preußen nach dem Wiener Kongress 1815. Pyramidenstumpf (Grundmaß 53 × 53 cm) aus Granit mit gegenüberliegend eingemeißelter Nummer 98 und Landeskürzel K.P./ K.S. direkt auf der Grenzlinie.
|Bild = Grenzstein 98 KS KP 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09304047
|mjeno = Lipičanske ryćerkubło a kubłowy park (cyłkowny pomnik)
|adresa = Při ryćerkuble 1, 2, 3, 4, 5 (Młynska hasa 4, 6)
|adresa-sort =
|NS = 51.312955
|EW = 14.440093
|datum = 2. połojca 18. lětstotk
|datum-sort = 1775
|wopisanje = cyłkowny pomnik Rittergut Lippitsch ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: Herrenhaus (Nr. 1) und Brunnenschale im Park (hlej obj. 09253237, gleiche Anschrift), Gutspark (Gartendenkmal) sowie südliches Wirtschaftsgebäude (Nr. 3 – bestehend aus Scheune und Wohnteil, westliches Wirtschaftsgebäude (Nr. 5 – bestehend aus Scheune und Wohnteil), nordwestliche Scheune (Nr. 4), nordwestliches Wirtschaftsgebäude (Mühlgasse 4, 6 – heute Wohnhaus), nordöstliches Gutsverwalterhaus (Nr. 2) und Reste der Einfriedungsmauer als Sachgesamtheitsteile; baugeschichtlich, ortsgeschichtlich und wirtschaftsgeschichtlich von Bedeutung
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253237
|mjeno = Knježi dom (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304047)
|adresa = Při ryćerkuble 1
|adresa-sort =
|NS = 51.312508
|EW = 14.441516
|datum = 2. połojca 18. lětstotk
|datum-sort = 1775
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Lipičanske ryćerkubło; twarjenje z połdra poschodom, masiwne, z wulkimi woknami (wobchowane zymske wokna), mit prägendem Krüppelwalmdach und Freitreppe; wuznam za twarske, lokalne a hospodarske stawizny
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253237
|mjeno = Brunnenschale w parku (jednotliwy pomnik k ID čo. 09304047)
|adresa = Při ryćerkuble 1
|adresa-sort =
|NS = 51.312777
|EW = 14.441519
|datum = 2. połojca 18. lětstotka
|datum-sort = 1775
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Lipičanske ryćerkubło
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Łupjanska Dubrawka]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Łupjanska Dubrawka}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253200
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = (na kóncu wsy směr na Łupoj)
|adresa-sort =
|NS = 51.276018
|EW = 14.388613
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny
|wobraz = Wegestein (Ortsausgang Richtung Luppa).jpg
|commonscat =
}}
|}
== [[Łupoj]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Luppa}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253202
|mjeno = Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny
|adresa = Łupoj (před cyrkwju)
|adresa-sort = Łupoj 0
|NS = 51.266660
|EW = 14.398684
|datum = po 1918
|datum-sort = 1920
|wopisanje = wuznam za lokalne stawizny
|wobraz = Łupoj Wojerski pomnik.JPG
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253201
|mjeno = [[Łupjanska cyrkej]]
|adresa = Łupoj
|adresa-sort = Łupoj 0
|NS = 51.266703
|EW = 14.399102
|datum = 1879
|datum-sort = 1879
|wopisanje = prosta žurłowa cyrkej z kwadratiskej wěžu na zapadźe, gotisierender Bruchsteinbau, 3/8-Chorschluss und Satteldach, bau- und wuznam za lokalne stawizny.
Evangelische Pfarrkirche. [[Neogotik|Neugotischer]] Bruchsteinbau, Ende 19. lětstotk, mit 3/8-Chorschluss und Satteldach, quadratischer Westturm mit Helmdach. Heller, einschiffiger Innenraum über vier Joche mit Kreuzrippengewölbe, die filigranen Rippen ziegelfarben gefasst. Im Westen tiefe Orgelempore aus Holz. Eule-Orgel von 1880.<ref name="Dehio">Barbara Bechter, Wiebke Fastenrath (Bearb.): ''[[Dehio-Handbuch]] der deutschen Kunstdenkmäler, Sachsen, Band 1, Regierungsbezirk Dresden.'' Deutscher Kunstverlag, München / Berlin 1996, ISBN 3-422-03043-3, S. #.</ref>
|wobraz = Łupjanska cyrkej 1.JPG
|commonscat = Dorfkirche Luppa
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09304138
|mjeno = Knježi dom něhdyšeho ryćerkubła z wobhrodźenskej murju
|adresa = Luppa 1a
|adresa-sort = Luppa 01
|NS = 51.265215
|EW = 14.396917
|datum = 2. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1875
|wopisanje = Baugeschichtlicher und ortsgeschichtlicher Zeugniswert, ortsbildprägende Bedeutung
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Lutobč]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Lutobč}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253183
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = (na kóncu wsy)
|adresa-sort =
|NS = 51.239438
|EW = 14.424643
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny
|wobraz = Lutobč – kamjentny pućnik.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253184
|mjeno = Domske z hródźu z hornjej łubju
|adresa = Při lódnicy 5
|adresa-sort =
|NS = 51.242080
|EW = 14.419973
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = Obergeschoss und Giebel Fachwerk verbrettert, Dachüberstand, einziges im ursprünglichen Aussehen erhaltenes Wohnhaus mit Holzkonstruktion, baugeschichtlich von Bedeutung, Fenster in den Größen zum Teil verändert, Baukörper jedoch ursprünglich
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Měrkow]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Měrkow}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253185
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Wjesna 11 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.245492
|EW = 14.429607
|datum = napisane 1886
|datum-sort = 1886
|wopisanje = krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253208
|mjeno = Östliches Wohnstallhaus und Scheune über Eck
|adresa = Wjesna 12
|adresa-sort =
|NS = 51.245406
|EW = 14.430571
|datum = Türgewände bezeichnet mit 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = Beide Gebäude Obergeschoss Fachwerk verbrettert, baugeschichtlich von Bedeutung, Dach erneuert
|wobraz = Östliches Wohnstallhaus und Scheune über Eck Dorfstraße 12.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253186
|mjeno = Domske z hródźu třistronskeho dwora
|adresa = Wjesna 14
|adresa-sort =
|NS = 51.245466
|EW = 14.431222
|datum = wokoło 1800
|datum-sort = 1800
|wopisanje = Obergeschoss Fachwerk, Giebel verbrettert, Frackdach, baugeschichtlich von Bedeutung, Fenster originale Größe
|wobraz = Wohnstallhaus eines Dreiseithofes Dorfstraße 14.jpg
|commonscat =
}}
|}
== [[Miłkecy]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Miłkecy}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253025
|mjeno = Domske statoka
|adresa = Miłkecy 2
|adresa-sort = Miłkecy 02
|NS = 51.230616
|EW = 14.364104
|datum = 2. połojca 18. lětstotka
|datum-sort = 1775
|wopisanje = Obergeschoss Fachwerk, Giebel verbrettert, Dachüberstand, weitgehend original erhalten, einziges erhaltenes Beispiel seiner Art im Ort, baugeschichtlich von Bedeutung, Fenster in originaler Größe, bis 2012 irrtümlich unter Nummer 4 in der Denkmalliste
|wobraz = Miłkecy – domske čo 2.jpg
|commonscat =
|Wikidata = Q49410742
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253023
|mjeno = Wohnmühlenhaus, Schneidemühle und Wirtschaftsgebäude mit Hakengrundriss eines Mühlengehöfts
|adresa = Miłkecy 14
|adresa-sort =
|NS = 51.231406
|EW = 14.361105
|datum = 1. połojca 19. lětstotka
|datum-sort = 1825
|wopisanje = Mühlenwohnhaus Obergeschoss Fachwerk verbrettert, Dachgaupen, Erdgeschoss Granitgewände, kleines Wirtschaftsgebäude: massiv, mit Resten von Putzgliederung, baugeschichtlich, ortsgeschichtlich und technikgeschichtlich von Bedeutung, Wohnhaus mit alter Biberschwanzdeckung
|wobraz = Milkwitz 2008.jpg
|commonscat = Milkwitzer Mühle
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253022
|mjeno = Rittergut und Gutspark Milkwitz (cyłkowny pomnik)
|adresa = Miłkecy 17, 18, 19, 20, 21, 21a, 22, 23, 24, 25, 26
|adresa-sort =
|NS = 51.231073
|EW = 14.358764
|datum = wokoło 1900 (im Kern wahrscheinlich älter)
|datum-sort = 1900
|wopisanje = cyłkowny pomnik Rittergut Milkwitz ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: Brücke und Einfriedungsmauer sowie Haustür am ehemaligen Herrenhaus Nr. 26 (hlej obj. 09301687, gleiche Anschrift), Gutspark (Gartendenkmal) sowie folgenden Sachgesamtheitsteilen: Herrenhaus Nr. 26, vier ehemaligen Wirtschaftsgebäude Nr. 18, 22, 23/24, 25, zwei Stallgebäude Nr. 19, 21a und zwei ehemalige Kavaliershäuser Nr. 20, 21 einer weitgehend authentisch erhaltenen Anlage um einen rechteckigen Wirtschaftshof; baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny.
* Herrenhaus mit originaler zweiflügeliger Haustür (Einzeldenkmal), Gebäude tot saniert.
* Stallgebäude Nummer 19 mit originaler Kubatur und Proportionen, innen zwei Reihen originale schmiedeeiserne Säulen erhalten, preußische Kappen, Bruchsteinmauerwerk verputzt mit zum Teil großflächigen Ziegelausfüllungen, hofseitig Schüttöffnungen im Dachgeschoss, umlaufendes Ziegelprofil (Gurtband) über Erdgeschoss, Granitsockel, teilweise hofseitig veränderte Öffnungen.
* Kavaliershäuser (Nummer 20, 21) an jeweilige Stallgebäude unmittelbar baulich angeschlossen, quadratischer Grundriss, Zeltdach
* Park (Gartendenkmal): mit historischem Baumbestand, durch Brücke (Einzeldenkmal) mit kleiner kreisrunder Insel verbunden (diese lt. Auskunft von Landratsamt Bautzen/Untere Denkmalschutzbehörde ehemaliger Standort einer mittelalterlichen Wasserschlossanlage)
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09301687
|mjeno = Móst a wobhrodźenska murja (jednotliwy pomnik k ID čo. 09253022)
|adresa = Miłkecy 26
|adresa-sort =
|NS = 51.231117
|EW = 14.359006
|datum = wokoło 1900 (wobhrodźenje)
|datum-sort = 1900
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut; baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny. Originale zweiflügelige Haustür, Holz, reich ornamentiert mit schmiedeeisernen Fenstervergitterungen, [[jugendstil]]ig
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09301687
|mjeno = Durje pŕi něhdyšim knježim domje čo. 26 (jednotliwy pomnik k ID čo. 09253022)
|adresa = Miłkecy 26
|adresa-sort =
|NS = 51.230623
|EW = 14.358095
|datum = wokoło 1900
|datum-sort = 1900
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkwitz; wuznam za lokalne stawizny
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== [[Minakał]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Minakał}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09305596
|mjeno = Saksko-pruski měznik: Pilar čo. 95 sowie 19 Läufersteine
|adresa = (ležownosć 2162)
|adresa-sort =
|NS = 51.346220
|EW = 14.465148
|datum = po 1828
|datum-sort = 1829
|wopisanje = Siehe auch Sachgesamtheitsdokument – Obj. 09305644; vermessungsgeschichtlich und landesgeschichtlich von Bedeutung als Zeitdokument der historischen Grenzziehung zwischen Sachsen und Preußen nach dem Wiener Kongress 1815. Pyramidenstumpf (Grundmaß 53 × 53 cm) aus Granit mit gegenüberliegend eingemeißelter Nummer 95 und Landeskürzel K.P./ K.S. direkt auf der Grenzlinie, zugehörig 19 Läufersteine in unregelmäßigen Abständen auf der Grenzlinie. Reste der Farbfassung (gezackte Bordüren in den jeweiligen Landesfarben KS – grün-weiß, KP – schwarz-weiß) sind erhalten.
|Bild = Grenzstein 95 KS KP 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253239
|mjeno = Grabstätte von Einsiedel (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = (wuchodnje Minakała)
|adresa-sort =
|NS = 51.300508
|EW = 14.467926
|datum = 1905
|datum-sort = 1905
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkel; Gruftbau mit repräsentativer Eingangsfront mit Wappen und vorgelagerter dreistufiger Treppe, bau-, orts-, sozial- und kulturgeschichtlicher Wert. Eingang vorgezogen, Steinquadermauerwerk mit aufwändigem Wappen über geschweiftem Türbogen, profiliertes Traufgesims, auf dem Dach Kreuzaufsatz als Bekrönung Rundbau mit glattgeputzter Außenhaut, Stufen geschweift ansteigend.
|wobraz = Milkel Gruft.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253236
|mjeno = Křižny kamjeń
|adresa = (při wotbóčce do Drobow)
|adresa-sort =
|NS = 51.292280
|EW = 14.443660
|datum = 16./17. lětstotk
|datum-sort = 1600
|wopisanje = ze zadypanym malteskim křižom; wuznam za lokalne stawizny
|wobraz = Droben Steinkreuz I.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253235
|mjeno = Kamjentny křiž
|adresa = (při wotbóčce do Drobow)
|adresa-sort =
|NS = 51.292280
|EW = 14.443660
|datum = 15.–17. lětstotk
|datum-sort = 1500
|wopisanje = sewjerowuchodna ruka pobrachuje; wuznam za lokalne stawizny
|wobraz = Droben Steinkreuz II.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253225
|mjeno = Domske
|adresa = Hłowna 17
|adresa-sort =
|NS = 51.301431
|EW = 14.455620
|datum = 18. lětstotk, später überformt
|datum-sort = 1750
|wopisanje = Putzbau über T-förmigem Grundriss, Mansardwalmdach, womöglich ursprünglich zum Schlosskomplex gehörig, baugeschichtlich von Bedeutung
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253987
|mjeno = Torwächterhaus (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = Hłowna 18
|adresa-sort =
|NS = 51.301340
|EW = 14.456247
|datum = wokoło 1720, pozdźišo přetwarjene
|datum-sort = 1720
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkel; eingeschossiges Wohnhaus, Mansarddach mit Gaupen, Winterfenster, Schlagläden, fungierte als Torhaus zum Park von Schloss Milkel, in diesem Zusammenhang von elementarer Bedeutung, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny. Winterfenster, Schlagläden, zum größten Teil originale Fenster, Biberschwanzdeckung.
|wobraz =
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253227
|mjeno = Fara
|adresa = Cyrkwinska 6
|adresa-sort =
|NS = 51.298209
|EW = 14.458268
|datum = wokoło 1750
|datum-sort = 1750
|wopisanje = masiwna, dwuposchodowa fara mit steilem Walmdach, Resten von Putzgliederung und profiliertem Granitportal, wuznam za lokalne stawizny und weitgehend ursprünglich erhalten, alte Biberschwanzdeckung, Winterfenster
|wobraz = Pfarrhaus Kirchstraße 6.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253230
|mjeno = Wobhrodźenska murja
|adresa = Cyrkwinska 6 (napřećo)
|adresa-sort =
|NS = 51.298140
|EW = 14.458474
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = Feldsteinmauer, straßenbildprägend von Bedeutung
|wobraz = Einfriedungsmauer Kirchstraße 6 (gegenüber).jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253228
|mjeno = [[Minakałska cyrkej|Minakałska cyrkej z kěrchowom a wobhrodźenjom]], ćěłownja (ehemaliges Grufthaus), pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny a štyri narowne kamjenje
|adresa = Cyrkwinska 8
|adresa-sort =
|NS = 51.297947
|EW = 14.457929
|datum = 1857 (naslědnica staršeje cyrkwje); 19. lětstotk (ćěłownja); 17./18. lětstotk (narowne kamjenje); po 1918 (wojerski pomnik)
|datum-sort = 1857
|wopisanje = Neugotische Saalkirche, von Strebepfeilern umgebener Putzbau mit Rundbogenfenstern, eingezogener dreiseitig geschlossener Chor, Anbauten an Nord- und Ostseite, Satteldach, massiver quadratischer Westturm, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny. Kanzelaltar von 1686, Kriegerdenkmal 1. Weltkrieg: sich verjüngender, frei stehender Pfeiler mit Soldatenhelm.<ref group="Ausführlich">Dehio-Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler, Sachsen, Band 1:<br />Evangelische Pfarrkirche. Neugotische Saalkirche, Anfang 14. lětstotk, nach einem Brand 1550 neu erbaut, 1616 erweitert, 1744, 1827 und 1838 umfassende Reparaturarbeiten, 1857 Neubau unter Einbeziehung älterer Teile, 1890 innen erneuert. Von Strebepfeilern umgebener Putzbau mit Rundbogenfenstern, eingezogenem dreiseitig geschlossenem Chor sowie Anbauten an der Ost- und Nordseite, Satteldach. Massiver quadratischer Westturm, das Glockengeschoss mit abgeschrägten Ecken, abgeknicktes Helmdach. Turm und Westfassade mit Lisenen und Rundbogenfriesen gestaltet. Der Innenraum mit flacher, durch ein schmales Gesims abgesetzter Putzdecke. Eingeschossige, schlicht gefasste Holzemporen an drei Seiten. An der Nordseite des Chores Logen mit Rundbogen- und Segmentbogenfenstern sowie Buntglasfenster mit den Evangelisten umgeben von Weinreben, 2. połojca 19. lětstotka, bezeichnet mit „W. Franke“.<br />Ausstattung: Prächtiger, weiß-gold gefasster Kanzelaltar aus Holz, bezeichnet mit 1686. Neben der Altarmensa große rankengeschmückte Konsolen mit Putten, auf denen Postamente mit Säulen stehen. Dazwischen die Kanzel, gestützt von einem mit reichem Rankenwerk umgebenen Engel, der Kanzelkorb mit Hochrelief, Darstellung der Dreifaltigkeit, seitlich der Kanzel kräftige Festons. Über der rundbogigen Kanzeltür mit Muschel ein Rankenfries sowie ein abschließendes, sich über den Säulen verkröpfendes Gesims und seitliche Anschwünge. Neben den Säulen Petrus und Paulus mit reich drapierten Gewändern. Der Giebel des Altars mit einer ovalen Bildtafel mit der Geburt Christi, umrahmt von reichem Rankenwerk. Seitlich, über den Säulen, zwei Engel mit Palmenzweigen. Auf dem abschließenden Rundgiebel ein Kruzifix und zwei Putten. Weiß-gold gefasste Holzkanzel, 18. lětstotk, auf einer Säule ruhende Kuppa mit Blattranken bemalt, der Deckel mit einer großen stilisierten Blüte. Schuster-Orgel von 1950. Großes Sandstein-Epitaph für Johann von Ponickau († 1721), über einem Sockel mit Wappen eine große Schriftkartusche mit Ranken, auf seitlichen Postamenten zwei gefasste weibliche Holzfiguren, Ecclesia und Fortitudo. Auf dem abschließenden Segmentgiebel eine bewegte Chronosfigur und zwei trauernde Putten.<br />An den Außenwänden Sandstein-Grabmal der Katharina von Schreibersdorf († 1604), Relief einer betenden Frau mit Haube und Umhang. Denkmal des Joseph von Gersdorf (?, † 1608), ganzfiguriges Relief eines Ritters. Denkmal des Heinrich von Gersdorf († 1628), Ritter in vollständiger Rüstung mit Feldbinde. Denkmal des Melchior von Löben († 1617), vor einer angedeuteten Nische mit Rankenwerk Ritter in prächtiger Rüstung mit Feldbinde, seitlich Wappen, halbkreisförmiger Aufsatz mit Inschrift.</ref>
|wobraz = Kirche Milkel 2.JPG
|commonscat = Kirche Milkel
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253232
|mjeno = Domske
|adresa = Klukšanska 7
|adresa-sort =
|NS = 51.297364
|EW = 14.458432
|datum = wokoło 1850
|datum-sort = 1850
|wopisanje = Obergeschoss und Giebel Fachwerk, stattlicher Baukörper mit Krüppelwalmdach, baugeschichtlich und straßenbildprägend von Bedeutung, alte Biberschwanzdeckung, Fenster originale Größe, Fachwerk aufgebrettert, wahrscheinlich wärmegedämmt
|wobraz = MilkerKlixer7.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253233
|mjeno = Gräflich Einsiedelsche Beschlag-Schmiede
|adresa = Klukšanska 9a
|adresa-sort =
|NS = 51.297181
|EW = 14.459502
|datum = napisane 1860
|datum-sort = 1860
|wopisanje = Putzbau mit überstehendem Satteldach, schmalem Vorbau und rhythmisierenden Fenstern mit Rundbogenabschluss, Steinwappen über Tür, ortshistorisch von Bedeutung
|wobraz = Gräflich Einsiedelsche Beschlag-Schmiede Klixer Straße 9a.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09303227
|mjeno = Rittergut und Gutspark Milkel (cyłkowny pomnik)
|adresa = Minakałski hród1, 1a, 1b (Zum Rittergut 2; Hauptstraße 18)
|adresa-sort =
|NS = 51.299929
|EW = 14.460213
|datum = 16. lětstotk (ryćerkubło); wokoło 1720 (přetwar); spočatk 1840tych lět (park)
|datum-sort = 1550
|wopisanje = cyłkowny pomnik Rittergut Milkel ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: Schloss, zwei Kavaliershäuser und zwei Toranlagen sowie Brunnen (hlej obj. 09253240, gleiche Anschrift), Grabstätte von Einsiedel als Gruftbau (hlej obj. 09253239), Torwächterhaus (hlej obj. 09253987, Hauptstraße 18), Gesindehaus (hlej obj. 09253226, Zum Rittergut 2) sowie englischer Landschaftspark einschließlich sogenannter „ornamented farm“ und einzelner Eiche als Rest einer ehemaligen Allee (Gartendenkmal); orts-, bau-, sozial- und kulturgeschichtlich von Bedeutung. Eiche als Rest einer ehemaligen Allee (Flurst. 1760/1).
|wobraz = Radibor Milkel - Schloß Milkel - Schlosspark 01 ies.jpg
|commonscat = Schloss Milkel
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253240
|mjeno = [[Minakałski hród]] (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = Minakałski hród 1, 1a, 1b
|adresa-sort =
|NS = 51.299789
|EW = 14.460753
|datum = 16. lětstotk
|datum-sort = 1550
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkel; orts-, bau-, sozial- und kulturgeschichtlich von Bedeutung. Stattlicher elfachsiger Bau mit dreiachsigem, giebelbekrönten Mittelrisalit, Mansarddach mit zwei runden dreigeschossigen Flankentürmen mit Kuppeldach, zweiarmige Freitreppe mit elegantem Schwung, korrespondierend mit dem Balkon der Beletage, Rückseite mit Loggia ([[Renaissance]]-Zitat, 19. lětstotk), Souterrain mit Brunnenbecken und Maske
|wobraz = Radibor Milkel - Schloß Milkel - Schlosspark+Schloss 01 ies.jpg
|commonscat = Schloss Milkel
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253240
|mjeno = Zwei Kavaliershäuser (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = Minakałski hród 1, 1a, 1b
|adresa-sort =
|NS = 51.300243
|EW = 14.460348
|datum = wokoło 1720
|datum-sort = 1720
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkel; orts-, bau-, sozial- und kulturgeschichtlich von Bedeutung. Nebengebäude zweigeschossig mit Walmdächern und Fledermausgaupen.
|wobraz = Radibor Milkel - Schloß Milkel - Kavaliershaus 02 ies.jpg
|commonscat = Kavaliershaus Schloss Milkel
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253240
|mjeno = Zwei Toranlagen (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = Minakałski hród 1, 1a, 1b
|adresa-sort =
|NS = 51.301199
|EW = 14.456331
|datum = wokoło 1920
|datum-sort = 1920
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkel; orts-, bau-, sozial- und kulturgeschichtlich von Bedeutung
|wobraz = Radibor Milkel - Schloß Milkel - Schlosspark - Brandenburger Tor 02 ies.jpg
|commonscat = Toranlagen Schloss Milkel
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253240
|mjeno = Studnja, móst a šěsć postawow z pěskowca (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = Minakałski hród 1, 1a, 1b
|adresa-sort =
|NS = 51.300271
|EW = 14.459866
|datum = 18. lětstotk (postawy); 1917 (móst)
|datum-sort = 1750
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Minakałske ryćerkubło; wuznam za lokalne, twarske, socialne a kulturne stawizny, sechs Sandsteinskulpturen, Sichtachse im Park betont
|wobraz = Radibor Milkel - Schloß Milkel - Schlosspark - Sandsteinbrücke 02 ies.jpg
|commonscat = Schlosspark Milkel
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253231
|mjeno = Pokutnej křižej
|adresa = K wulkemu hatej 1 (napřećo)
|adresa-sort =
|NS = 51.297248
|EW = 14.457886
|datum = 15.–17. lětstotk
|datum-sort = 1500
|wopisanje = wuznam za lokalne stawizny
|wobraz = Radibor Milkel Steinkreuz 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253226
|mjeno = Gesindehaus (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227)
|adresa = Zum Rittergut 2
|adresa-sort =
|NS = 51.299002
|EW = 14.459479
|datum = 18. lětstotk
|datum-sort = 1750
|wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Rittergut Milkel; stattliches, zweigeschossiges massives Wohnhaus mit steilem, dominanten Krüppelwalmdach mit Fledermausgaupen, baugeschichtlich und wuznam za lokalne stawizny, alte Biberschwanzdeckung
|wobraz = Gesindehaus (jednotliwy pomnik k ID čo. 09303227) Zum Rittergut 2.jpg
|commonscat =
}}
|}
== [[Stróžišćo]] ==
{{All Coordinates|pos=right|section=Stróžišćo}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253019
|mjeno = Swjaty křiž z wobhrodźenjom
|adresa = (wotbóčka do Stróžišća)
|adresa-sort =
|NS = 51.222580
|EW = 14.340274
|datum = při podstołpje napisane 1884
|datum-sort = 1884
|wopisanje = wuznam za regionalne stawizny, profilierter Granitsockel mit sorbischer Inschrift gold und schwarz gefasstes Betkreuz, Kreuzenden mit Blattornament, Pietà unten mit weiterer Figur, gerahmt von ionischen Halbsäulen, darüber zwei Putti, schmiedeeiserner Einfriedung, do 2012 mylnje pod Miłkecami w lisćinje
|wobraz = Stróžišćo – swjaty křiž při pomniku 2.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253018
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = (200 m južnje Stróžišća)
|adresa-sort =
|NS = 51.224163
|EW = 14.342970
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny, zornowc
|wobraz = Stróžišćo – kamjentny pućnik.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253017
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = (na kóncu Stróžišća, Richtung Sandhocken)
|adresa-sort =
|NS = 51.225910
|EW = 14.348395
|datum = napisane 1869
|datum-sort = 1869
|wopisanje = Goldgefasstes krucifiks na profilowanym podstołpje ze zornowca, wuznam za regionalne stawizny, Inschrift: „Anna Wosky“ und „1869“, bis 2012 irrtümlich unter Ortsteil Milkwitz in der Denkmalliste
|wobraz = Stróžišćo – swjaty křiž wuchodnje wsy.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09252234
|mjeno = Křižny kamjeń
|adresa = (při puću ze Smochćic do Łahowa)
|adresa-sort =
|NS = 51.221696
|EW = 14.342544
|datum = pózdni srjedźowěk
|datum-sort = 1475
|wopisanje = Spätmittelalterlicher Stein mit Maltheserkreuz, wuznam za lokalne stawizny, mit Malteserkreuz (Kreuzstein 48, als Bodendenkmal erfasst), bis 2012 irrtümlich unter Ortsteil Milkwitz in der Denkmalliste
|wobraz = Stróžišćo – křižny kamjeń.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253020
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Stróžišćo 1 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.226355
|EW = 14.345209
|datum = Sockel bezeichnet mit 1884
|datum-sort = 1884
|wopisanje = Kruzifix auf 2 m hohem, profilierten Granitsockel, Inschrift sowie Dreieck „JHS“, wuznam za regionalne stawizny, bis 2012 irrtümlich unter Ortsteil Milkwitz in der Denkmalliste
|wobraz = Stróžišćo – swjaty křiž čo 1.jpg
|commonscat =
}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253021
|mjeno = Swjaty křiž
|adresa = Stróžišćo 2 (blisko)
|adresa-sort =
|NS = 51.226436
|EW = 14.345509
|datum = napisane 1801
|datum-sort = 1801
|wopisanje = drjewjany krucifiks an der Wohnhauswand des Vierseithofes, Christus mit Dornenkrone, wuznam za regionalne stawizny, Christusfigur stammt vom Betkreuz am Feldweg südöstlich des Ortes, mit späterem Holzkreuz, bis 2012 irrtümlich unter Ortsteil Milkwitz in der Denkmalliste
|wobraz = Stróžišćo – swjaty křiž čo 2.jpg
|commonscat =
}}
|}
== Něhdyše pomniki ==
=== Něhdyši pomnik ([[Haj (Kamjenej)|Haj]]) ===
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253188
|ehemalig = 1
|mjeno = Kamjentny pućnik
|adresa = (Gemarkung Camina, Flurstück 71)
|adresa-sort =
|NS = 51.256691
|EW = 14.427116
|datum = 19. lětstotk
|datum-sort = 1850
|wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny.
Mjez aprylom a septembrom 2017 z pomnikoweje lisćiny šmórnjeny.
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
=== Něhdyši pomnik (Lutobč) ===
{{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}}
{{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki)
|ID = 09253207
|ehemalig = 1
|mjeno = Östliches Seitengebäude eines Bauernhofes
|adresa = Radworska 3
|adresa-sort =
|NS = 51.239697
|EW = 14.420023
|datum = wokoło 1850
|datum-sort = 1850
|wopisanje = Mit Ausgedinge, Obergeschoss Fachwerk, Hofseite und Giebel verbrettert, Krüppelwalmdach, zusammen mit Haus Am Eiskeller 5 das einzige erhaltene Gebäude mit unveränderter Holzkonstruktion im Ort, baugeschichtlich und straßenbildprägend von Bedeutung.
Zwischen 2017 und 2019 abgebrochen.
|wobraz =
|commonscat =
}}
|}
== Tabellenlegende ==
{{Legende Kulturdenkmal Sachsen}}
== Anmerkungen ==
{{Rechtliche Hinweise für die sächsischen Denkmallisten}}
== Ausführliche Denkmaltexte ==
<references group="Ausführlich" />
== Quellen ==
* [[Denkmalliste|Denkmalschutzliste]] des Landesamtes für Denkmalpflege Sachsen, Stand vom 15. April 2014
* [https://cardomap.idu.de/lrabz/LRABZ.aspx?permalink=1dlzqXE3 Geoportal des Landkreises Bautzen], abgerufen am 27. Juni 2017
* {{Denkmalliste Sachsen Quelle}}, abgerufen am 1. September 2024
== Nóžki ==
<references />
== Wotkaz ==
{{Commonscat|Cultural heritage monuments in Radibor|Kulturne pomniki w Radworju}}
{{Kulturne pomniki w Budyskim wokrjesu}}
<!--
[[Kategorija:Lisćina kulturnych pomnikow|Radwor]]
[[Kategorija:Radwor|!]]-->
64z43fi1f1yoj60bj2hzwmd80hjw1d9
Předłoha:IPAc-ga
10
41712
391811
2026-08-11T03:22:14Z
~2026-43908-45
28631
nowa strona: <includeonly><span class="IPA" lang="ga-fonipa" style="white-space:nowrap">[[Help:IPA/Irish|{{#switch:{{{1}}}|[-|[]|[]AUD=[|/-|//|//AUD=/|--|-]|-/|-]AUD|-/AUD=|[}}{{#switch:{{{1|}}}|[-|-]|[]|/-|-/|//|--|-]AUD|[]AUD|-/AUD|//AUD|AUD=|{{c-ga|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|{{#switch:{{{1|}}}|-]AUD|[]AUD|-/AUD|//AUD|AUD=|{{c-ga|{{{2|}}}}}}}}}{{for loop||call=c-ga|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}|{{{11|}}}|{{{12|}}}|{{{13|}}}|{{{14|}}}|{{{15|}}}|{{{…
391811
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="IPA" lang="ga-fonipa" style="white-space:nowrap">[[Help:IPA/Irish|{{#switch:{{{1}}}|[-|[]|[]AUD=[|/-|//|//AUD=/|--|-]|-/|-]AUD|-/AUD=|[}}{{#switch:{{{1|}}}|[-|-]|[]|/-|-/|//|--|-]AUD|[]AUD|-/AUD|//AUD|AUD=|{{c-ga|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|{{#switch:{{{1|}}}|-]AUD|[]AUD|-/AUD|//AUD|AUD=|{{c-ga|{{{2|}}}}}}}}}{{for loop||call=c-ga|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}|{{{11|}}}|{{{12|}}}|{{{13|}}}|{{{14|}}}|{{{15|}}}|{{{16|}}}|{{{17|}}}|{{{18|}}}|{{{19|}}}|{{{20|}}}|{{{21|}}}|{{{22|}}}|{{{23|}}}|{{{24|}}}|{{{25|}}}|{{{26|}}}|{{{27|}}}|{{{28|}}}|{{{29|}}}|{{{30|}}}|{{{31|}}}|{{{32|}}}|{{{33|}}}|{{{34|}}}|{{{35|}}}|{{{36|}}}|{{{37|}}}|{{{38|}}}|{{{39|}}}|{{{40|}}}|{{{41|}}}|{{{42|}}}|{{{43|}}}|{{{44|}}}|{{{45|}}}|{{{46|}}}|{{{47|}}}|{{{48|}}}|{{{49|}}}|{{{50|}}}|skipBlanks=yes}}{{#switch:{{{1}}}|-]|[]|-]AUD|[]AUD=]|-/|//|\/AUD|//AUD=/|--|[-|/-=|]}}]]</span>{{#switch:{{{1}}}|-]AUD|[]AUD|-/AUD|//AUD|AUD={{IPA audio link|{{{2}}} }}}}</includeonly>
fabnt862bb986bcxjw8hqcyfi7vc60l
Předłoha:C-ga
10
41713
391812
2026-08-11T03:24:28Z
~2026-43908-45
28631
nowa strona: {{#switch:{{{1}}} |'|ˈ|,|ˌ=ˈ |-= |fh|fh'|fh′= |b|bp|bˠ=bˠ |b'|bp'|bp′|bʲ=bʲ |d|dt|d̪ˠ=d̪ˠ |d'|dt'|dt′|dʲ=dʲ |f|ph|fˠ=fˠ |f'|ph'|ph′|fʲ=fʲ |g|gc|ɡ=ɡ |g'|gc'|gc′|ɟ=ɟ |dh|gh|ɣ=ɣ |dh'|gh'|gh′|j=j |h|h'|h′|sh|sh'|sh′|th|th'|th′=h |c|k=k |c'|c′|k'|k′=c |L|ll|l̪ˠ=l̪ˠ |L'|L′|ll'|ll′|l̪ʲ=l̠ʲ |l|lˠ=lˠ |l'|l′|lʲ=lʲ |m|mb|mˠ=mˠ |m'|m′|mb'|mb′|mʲ=mʲ |N|nn|nd|n̪ˠ=n̪ˠ |N'|N′|nn'|nn′|nd'|nd′|n̪ʲ=n̠ʲ |n|n…
391812
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{{1}}}
|'|ˈ|,|ˌ=ˈ
|-=
|fh|fh'|fh′=
|b|bp|bˠ=bˠ
|b'|bp'|bp′|bʲ=bʲ
|d|dt|d̪ˠ=d̪ˠ
|d'|dt'|dt′|dʲ=dʲ
|f|ph|fˠ=fˠ
|f'|ph'|ph′|fʲ=fʲ
|g|gc|ɡ=ɡ
|g'|gc'|gc′|ɟ=ɟ
|dh|gh|ɣ=ɣ
|dh'|gh'|gh′|j=j
|h|h'|h′|sh|sh'|sh′|th|th'|th′=h
|c|k=k
|c'|c′|k'|k′=c
|L|ll|l̪ˠ=l̪ˠ
|L'|L′|ll'|ll′|l̪ʲ=l̠ʲ
|l|lˠ=lˠ
|l'|l′|lʲ=lʲ
|m|mb|mˠ=mˠ
|m'|m′|mb'|mb′|mʲ=mʲ
|N|nn|nd|n̪ˠ=n̪ˠ
|N'|N′|nn'|nn′|nd'|nd′|n̪ʲ=n̠ʲ
|n|nˠ=nˠ
|n'|n′|nʲ=nʲ
|ng|ŋ=ŋ
|ng'|ng′|ɲ=ɲ
|ngg|ŋɡ=ŋɡ
|ngg'|ngg′|ɲɟ=ɲɟ
|nc|ŋk=ŋk
|nc'|nc′|ɲc=ɲc
|p|pˠ=pˠ
|p'|p′|pʲ=pʲ
|r|R|rr|R'|R′|rr'|rr′|ɾˠ=ɾˠ
|r'|r′|ɾʲ=ɾʲ
|s|sˠ=sˠ
|s'|s′|ʃ=ʃ
|t|ts|t̪ˠ=t̪ˠ
|t'|t′|ts'|ts′|tʲ=tʲ
|bh|mh|bhf|w|v=w
|vˠ=vˠ
|bh'|bh′|mh'|mh′|bhf'|bhf′|w'|w′|v'|v′|vʲ=vʲ
|ch|x=x
|ch'|ch′|ç=ç
|a|ai|ea|eai=a
|e|ɛ=ɛ
|i|ɪ=ɪ
|o|ɔ=ɔ
|u|iu|ʊ=ʊ
|á|a'|a:|aa|ái|a'i|eá|ea'|eái|ea'i|aː=aː
|é|e'|e:|ee|éa|e'a|éi|e'i|ae|aei|eː=eː
|í|i'|i:|ii|aí|ai'|aío|ai'o|ío|i'o|uí|ui'|uío|ui'o|ao|aoi|iː=iː
|ó|o'|o:|oo|ói|o'i|eo|eoi|omh|omha|omhai|oː=oː
|ú|u'|u:|uu|iú|iu'|iúi|iu'i|úi|u'i|uː=uː
|oi|ei|io|ui=???
|y|@|schwa|E|ə=ə
|ia|iai|iə=iə
|ua|uai|uə=uə
|adh|adha|adhai|aidh|eadh|eadha|eadhai|eidh|eidhi|eidhea|oidh|oidhi|oidhea|agh|agha|aghai|aigh|eigh|eighi|eighea|oigh|oighi|oighea|əi=əi
|abh|abha|abhai|eabh|eabha|eabhai|eamh|eamha|eamhai|obh|obha|obhai|odh|odha|odhai|ogh|ogha|oghai|əu=əu
|<b>[unsupported input]</b>{{main other|<includeonly>[[Category:Ill-formatted IPAc-ga transclusions]]</includeonly>}}}}<noinclude>
{{doc|content=
This template defines the phonetic respelling system used by [[Template:IPAc-ga]].
[[Category:IPA working templates|{{PAGENAME}}]]
}}
</noinclude>
0wwln3892321h3gbvy3n5r8ptjxn6h3
391816
391812
2026-08-11T08:05:07Z
~2026-44132-59
28634
391816
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{{1}}}
|'|ˈ|,|ˌ=ˈ
|-=
|fh|fh'|fh′=
|b|bp|bˠ=bˠ
|b'|bp'|bp′|bʲ=bʲ
|d|dt|d̪ˠ=d̪ˠ
|d'|dt'|dt′|dʲ=dʲ
|f|ph|fˠ=fˠ
|f'|ph'|ph′|fʲ=fʲ
|g|gc|ɡ=ɡ
|g'|gc'|gc′|ɟ=ɟ
|dh|gh|ɣ=ɣ
|dh'|gh'|gh′|j=j
|h|h'|h′|sh|sh'|sh′|th|th'|th′=h
|c|k=k
|c'|c′|k'|k′=c
|L|ll|l̪ˠ=l̪ˠ
|L'|L′|ll'|ll′|l̪ʲ=l̠ʲ
|l|lˠ=lˠ
|l'|l′|lʲ=lʲ
|m|mb|mˠ=mˠ
|m'|m′|mb'|mb′|mʲ=mʲ
|N|nn|nd|n̪ˠ=n̪ˠ
|N'|N′|nn'|nn′|nd'|nd′|n̪ʲ=n̠ʲ
|n|nˠ=nˠ
|n'|n′|nʲ=nʲ
|ng|ŋ=ŋ
|ng'|ng′|ɲ=ɲ
|ngg|ŋɡ=ŋɡ
|ngg'|ngg′|ɲɟ=ɲɟ
|nc|ŋk=ŋk
|nc'|nc′|ɲc=ɲc
|p|pˠ=pˠ
|p'|p′|pʲ=pʲ
|r|R|rr|R'|R′|rr'|rr′|ɾˠ=ɾˠ
|r'|r′|ɾʲ=ɾʲ
|s|sˠ=sˠ
|s'|s′|ʃ=ʃ
|t|ts|t̪ˠ=t̪ˠ
|t'|t′|ts'|ts′|tʲ=tʲ
|bh|mh|bhf|w|v=w
|vˠ=vˠ
|bh'|bh′|mh'|mh′|bhf'|bhf′|w'|w′|v'|v′|vʲ=vʲ
|ch|x=x
|ch'|ch′|ç=ç
|a|ai|ea|eai=a
|e|ɛ=ɛ
|i|ɪ=ɪ
|o|ɔ=ɔ
|u|iu|ʊ=ʊ
|á|a'|a:|aa|ái|a'i|eá|ea'|eái|ea'i|aː=aː
|é|e'|e:|ee|éa|e'a|éi|e'i|ae|aei|eː=eː
|í|i'|i:|ii|aí|ai'|aío|ai'o|ío|i'o|uí|ui'|uío|ui'o|ao|aoi|iː=iː
|ó|o'|o:|oo|ói|o'i|eo|eoi|omh|omha|omhai|oː=oː
|ú|u'|u:|uu|iú|iu'|iúi|iu'i|úi|u'i|uː=uː
|oi|ei|io|ui=???
|y|@|schwa|E|ə=ə
|ia|iai|iə=iə
|ua|uai|uə=uə
|adh|adha|adhai|aidh|eadh|eadha|eadhai|eidh|eidhi|eidhea|oidh|oidhi|oidhea|agh|agha|aghai|aigh|eigh|eighi|eighea|oigh|oighi|oighea|əi=əi
|abh|abha|abhai|eabh|eabha|eabhai|eamh|eamha|eamhai|obh|obha|obhai|odh|odha|odhai|ogh|ogha|oghai|əu=əu
|<b>[unsupported input]</b>{{main other|<includeonly>[[Category:Ill-formatted IPAc-ga transclusions]]</includeonly>}}}}
a095uhylrdrhhpxpgafkajryiqnf20c
Předłoha:For loop
10
41714
391813
2026-08-11T03:51:14Z
~2026-44158-32
28632
posrědkuju k stronje „[[Předłoha:For]]”
391813
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Předłoha:For]]
ars6evn0sqlfs7xop3oaxxo2gadsqpt