Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Skopje 0 58 392189 376884 2026-08-23T10:47:46Z J budissin 7 392189 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno=Skopje |wopon=Coat of arms of Skopje.svg |region-ISO=MK |šěrina=42/00/00 |dołhota=21/26/00 |wysokosć= |přestrjeń=571,46 |wobydlerstwo=537478 |staw=2012 |póstowe čisło=1000 |předwólba=(+389) 02 |awto=SK |měšćanosta=Petre Šilegov |webstrona=[http://www.skopje.gov.mk/ skopje.gov.mk] |Adresa=Boulevard Ilinden 1000 Skopje }} '''Skopje''' ({{wrěči|mk}} Скопје) je [[stolica]] a najwjetše město [[Sewjerna Makedonska|Sewjerneje Makedonskeje]]. Ze swojimi 540.000 wobydlerjemi słuša Skopje do srěnjowulkich městow [[Europa|Europy]] a je po přestrjeni tróšku wjetše hač [[Lipsk]]. Skopje leži w Skopskej dolinje, kotraž je z wysokimi horami wobdata. Mjez najwyšimi horami su [[Šar Planina]] na zapadźe, Skopska Crna Gora na hranicy z&nbsp;[[Kosowo]]m a na sewjeru Skopja a na juhu ležitej Jakupica a Karadžica. Blisko Skopja dawa wjacore kumštne jězory, mjez druhim Matka. == Stawizny == Město Skopje so prěni raz naspomni přez Klaudiusa Diolomeja pod swojim starym mjenom ''Skupi''. W třećim lětstotku do Chrystusa bu Skupi wot Dardancow załoženy, pozdźišo, z přijězdom Romancow, bu [[Skupi]] z dźělom Romskeho mócnarstwa. W tutej dobje rozkćě město mócnje na wšelakich polach a bu z wažnym cyrkwinskim srjedźišćom ze sydłom biskopa. W&nbsp;lěće [[518]] bu město přez wulke zemjerženje zničene. Hač do dźensnišeho dnja pak su rjane romske twarjenja kaž zjawne kupjele a amfiteatry w měsće dodźeržane. Po zemjerženju běše město swoje wobličo dospołnje zhubiło a je nastało město ''[[Justiniana prima]]''. Na kóncu 6.&nbsp;lětstotka zasydlichu so [[Słowjenjo|słowjanske]] kmjenje z&nbsp;[[Karpaty|Karpatow]]. Wokolina Skopja bě wot kmjenow Beregheziti wobydlana, kiž spožčichu městu nowe mjeno Skopje. Dnja [[26. julija]] [[1963]] zemrě jako wuslědk ćežkeho [[zemjerženje|zemjerženja]] mjez 1.000 a 1.100 ludźi, mjeztym zo bu znajmjeńša 3.000 zranjenych. 200.000 ludźi wosta bjez swojeho domu. Njeposrědnje po zemjerženju rjekny prezident Juhosłowjanskeje [[Josip Broz Tito]]: „Skopje njewidźanu katastrofu dožiwi, ale budźe znowa natwarjene. Skopje so stanje z hordosću bratrowstwa a jednoty, juhosłowjanskeje a swětoweje solidarity.” Dźensa naspomnja hišće ruiny stareho dwórnišća na katastrofu. Wot lěta [[1991]] je Skopje stolica njewotwisneje Republiki Makedonskeje. == Partnerske města == * [[Dataja:Flag of the United Kingdom.svg|22px]] [[Bradford]], [[Zjednoćene kralestwo]], wot 1961 * [[Dataja:Flag of France.svg|22px]] [[Dijon]], [[Francoska]], wot 1961 * [[Dataja:Flag of Germany.svg|22px]] [[Drježdźany]], [[Němska]], wot 1967 * 1971: [[Tempe (Arizona)|Tempe]], Arizona, USA * 1971: [[East York]], Toronto, Kanada * 1973: [[Roubaix]], Francoska * 1974: [[Waremme]], Belgiska * 1982: [[Nürnberg]], Němska * 1983: [[Ech Cheliff]], Algeriska * 1985: [[Nančang]], Chinska * 1985: [[Manisa]], Turkowska * 1985: [[Sues|Suez]], Egyptowska * 2001: [[Pittsburgh]], Pennsylvania, USA * 2003: [[Istanbul]], Turkowska * 2005: [[Lecce]], Italska * 2005: [[Craiova]], Rumunska * 2006: [[Blagoewgrad]], Bołharska * 2006: [[Běłohród]], Serbiska == Wosobiny == W tehdyšim osmaniskim Üskübje narodźi so w&nbsp;lěće 1910 ''Agnes Gonxha'', pozdźišo znata jako rjadniska sotra a misionarka [[Mać Tereza]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} [[Kategorija:Stolica w Europje]] 8y3s8z0mwnbtmn3zdfw7idqcb81gjv6 Čěšćina 0 89 392187 390253 2026-08-23T10:44:11Z J budissin 7 /* Deklinacija */ 392187 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=Čeština |mjeno serbske=čěšćina |kraje=[[Čěska]], [[Słowakska]] |rěčnicy=12 milionow |klasifikacija=[[Indoeuropske rěče]] :[[słowjanske rěče]] ::[[zapadosłowjanske rěče]] :::čěšćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Čěska]] |iso_639-1=cs |iso_639-2b=cze |iso_639-2t=ces |iso_639-3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c ces] |wikipedija=cs }} '''Čěšćina''' ''(čeština)'' je [[zapadosłowjanske rěče|zapadosłowjanska rěč]], kotraž so hłownje wot [[Češa|Čechow]] rěči. Wona je najbóle přiwuzna [[Słowakšćina|słowakšćinje]], z kotrejž twori zhromadnu podskupinu zapadosłowjanskich rěčow a nimo toho [[serbšćina|serbšćinje]], [[Pólšćina|pólšćinje]] a [[Kašubšćina|kašubšćinje]]. Čěska rěč słuša k [[słowjanske rěče|słowjanskim rěčam]] w swójbje [[indoeuropske rěče|indoeuropskich rěčow]]. Čěsce rěči cyłkownje wokoło dwanaće milionow ludźi, z toho w [[Čěska|Čěskej]] samej něhdźe dźesać milionow a nimo toho tež w [[Słowakska|Słowakskej]], [[Zjednoćene staty Ameriki|Zjednoćenych statach Ameriki]], [[Kanada|Kanadźe]], [[Němska|Němskej]], [[Awstriska|Awstriskej]], [[Awstralska|Awstralskej]], na [[Ukraina|Ukrainje]] a w druhich krajach. Čěšćina a [[słowakšćina]] stej mjez sobu derje zrozumliwej. Pisomnje datej so wobě rěči najjednorišo přez pismiki ''[[ř]]'', ''[[ě]]'' a ''[[ů]]'' rozeznawać, kotrež jeničce w čěšćinje eksistuja, nic pak w słowakšćinje. Porno tomu ma tuta pismiki ''[[ä]]'', ''[[ô]]'', ''[[ľ]]'', ''[[ĺ]]'' a ''[[ŕ]]'', kotrež čěšćina njeznaje. == Gramatika == Deklinacija a konjugacija so přewjedźetej z kóncowkami (a/abo małkimi změnami na kmjenje). Eksistuja wjacore deklinacije a wjacore konjugacije, ale tež mnoholičbne njeregularnosće. Słowoslěd je relatiwnje swobodny a zmóžni stilistiske diferencowanja. === Deklinacija === Čěšćina je sylnje [[flektěrowaca rěč]] ze sydom gramatiskimi [[pad (gramatika)|padami]] ([[nominatiw]], [[genitiw]], [[datiw]], [[akuzatiw]], [[wokatiw]], [[lokatiw]], [[instrumental]]) w&nbsp;[[singular]]je a [[plural]]u. Kaž w němčinje a romaniskich rěčach móže gramatiski [[genus]] (ród) substantiwow tež při poprawom bjezsplažnych wěcach być muski abo žónski. Při tym ma čěšćina štyri genusy, a to muski žiwy, muski nježiwy, žónski a srjedźny. Kaž we łaćonšćinje a druhich słowjanskich rěčach njeeksistuja ani definitny ani njedefinitny artikl. Njeregularnej stej genitiw a wokatiw słowa ''bůh'' (Bóh), přirunajo z druhimi muskimi žiwymi substantiwami z twjerdej kóncowku: bůh / boži (boha) / Bože (O Bože) na rozdźěl wot ''hoch'' (hólc) / ''hocha'' / ''hochu''. Wot wjacorych [[adjektiw]]ow a [[particip]]ow eksistujetej krótka a dołha forma, kotrejž hodźitej so po genusu, [[numerus]]u a padźe deklinować. Krótka forma ma přeco funkciju predikatiwuma <!--(im Deutschen mit einer Form des Verbs ''sein'' und dem unflektierten Adjektiv ausgedrückt)--> a maja redukowanu [[paradigma|paradigmu]]. Mjeztym zo so krótka forma adjektiwow nimale jenož hišće w powyšenym stilu wužiwa, słuži wužiwanje krótkich/dołhich formow participow w perifrastiskim [[pasiw]]je tež we [[wobchadna rěč|wobchadnej rěči]] rozeznawanju woznamow, na př. ''okno bylo zavřeno'' (podawkowy pasiw: ''wokno bu zawrjene'') vs. ''okno bylo zavřené'' (stawowy pasiw: ''wokno bě zawrjene'') Njemała ličba substantiwow so kaž adjektiwy deklinuje. Čěšćina ma slědowacych sydom padow, kotrychž tradicionalny slěd naličenja njeje identiski ze serbskim: {| border=1 cellspacing=1 cellpadding=2 style="border-collapse:collapse;" |- style="background:#eee;text-align:center" | colspan=4 | Pady w čěskej rěči |- |1.||kdo, co?||nominativ||[[nominatiw]] |- |2.||(bez) koho, čeho?||genitiv||[[genitiw]] |- |3.||(ke) komu, čemu?||dativ||[[datiw]] |- |4.||(vidím) koho, co? - widźu||akuzativ||[[akuzatiw]] |- |5.||(oslovujeme, voláme) - wołamy||vokativ||[[wokatiw]] |- |6.||(o) kom, čem?||lokál||[[lokatiw]] |- |7.||(s) kým, čím?||instrumentál||[[instrumental]] |} Dale znaje čěska rěč [[singular|jednotu]] a [[plural|mnohotu]], ale tež zbytki [[dual]]a su zachowane – na přikład ličbniki ''dvě, obě'' (7. pad): s oběma (se dvěma) rukama, nohama, očima, ušima (dwojota, dual); ale s oběma (se dvěma) ženami, muži.<!--Ale: „se dvěma ručičkama“ (např. dítě => životné) vs. „se dvěma ručičkami“ (např. hodiny => neživotné)--> === Mjena === Kaž w serbšćinje a druhich słowjanskich rěčach eksistuje wot wšěch [[swójbne mjeno|swójbnych mjenow]] wosebita žónska forma, markěrowana najčasćišo přez sufiks ''-ová''. W Čěskej so wona tež za mjena druheho pochada wužiwa, na př. Zdeňka Müllerová. Geografiske mjena na -sk- su w čěšćinje stajnje neutrum a so wukónča tohodla w nominatiwje a akuzatiwje na -o: ''Slovensko'' (Słowakska), ''Lipsko'' (Lipsk), ''Slezsko'' (Šleska, polscé Śląsk). Mnoholičbne městnostne mjena na ''-vice'' su gramatisce pluraliatanta, to rěka zo steja hižo we swojej zakładnej formje w pluralu (přirunaj serbske wjesne mjena na -icy abo -ecy). Tež městnostne mjena na ''-nice'' steja husto w pluralu, nic pak přeco. Dalše mjena w gramatiskim pluralu su mjez druhim ''Čechy'' (Čechi) a ''Hradčany'' ({{wrěči|de}} ''der Hradschin''). === Konjugacija === Werb ma kategorije [[aspekt (linguistika)|aspekt]] (perfektiwny a imperfektiwny) a [[tempus]] (prezens, futur, preteritum), [[wosoba (rěč)|wosoba]], [[numerus]] a [[modus (gramatika)|modus]] (imperatiw, kondicional). Aspekty so zdźěla přez sufiksy (regularnje imperfektiwowanje perfektiwnych werbow), zdźěla přez prefiksy (regularnje perfektiwowanje imperfektiwnych werbow) wuprajeny, w někotryh małych padach tež přez dwěmaj rozdźělnymaj kmjenomaj. Preteritum a imperfektiwny futur stej z formami pomocneho werba ''být'' (być) tworjenej. * ''dělal/dělala jsem'' 'ja činjach', ''dělal/dělala jsi'' 'ty činješe', ''dělali/dělaly jsme'' 'my činjachmy', ''dělali/dělaly jste'' 'wy činješće', ale w 3. wosobje bjez pomocneho werba: ''dělal'' 'wón činješe', ''dělala'' 'wona činješe', ''dělali/dělaly'' 'woni/wone činjachu'; * ''budu dělat'' 'budu činić', ''budeš dělat'' 'budźeš činić' atd. Při tym rozeznawa čěšćina (kaž tež druhe słowjanske rěče) mjez tym za zańdźenostnu formu a tym za pasiw wužiwany partizip: ''slyšel/slyšela jsem'' 'sym słyšał/słyšała', ''slyšen/slyšena jsem'' 'ja bu słyšany/słyšana'. === Numerale === Numerale wot 21 hač do 99 so móžeja w dwojakimaj wašnjomaj rěčeć. Nimo ''dvacet tři'' (łaćonsce ''viginti trēs'') eksistuje tež ''třiadvacet'' ({{wrěči|de}} ''dreiundzwanzig''). Tutón fenomen je přez lětstotkow dołhi němsko-čěski rěčny kontakt wujasnjomny. Kaž tež w druhich słowjanskich rěčach steja substantiwy po ličbnikach wot ''pět'' (''pjeć'') w genitiwje plurala, jeli ličbnik w nominatiwje, genitiwje abo akuzatiwje steji, tuž na př. ''čtyři hrady / pět hradů'' (4 resp.. 5 hrodow), ''tři koruny / třicet korun / tři sta korun / pět set korun'' (3 / 30 / 30 / 300 / 500 koronow). W zbytnych padach [[kongruenca (gramatika)|kongruěruja]] ličbnik a substantiw regularnje, tuž na př. ''na pěti hradech'' (lokatiw). == Alfabet == Čěšćina so z [[łaćonski alfabet|łaćonskim alfabetom]] pisa, kotremuž su so [[diakritiske znamješka]] přidružili. Při sortěrowanju a w zapisach (telefonowa kniha) a słownikach so pismiki: '''Č, Ch, Ř, Š, Ž''' jako samostatne pismiki wobjednawaja (pismik Ch slěduje pismik H); čěski [[alfabet]] ma tohodla dohromady 31 pismikow. Dospołny čěski alfabet je: {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; text-align: center; " |- bgcolor=silver | !A&nbsp;a!!Á&nbsp;á!!B&nbsp;b!!C&nbsp;c!!Č&nbsp;č!!D&nbsp;d!!Ď&nbsp;ď!!E&nbsp;e!!É&nbsp;é!!Ě&nbsp;ě!!F&nbsp;f |- |á||dlouhé á||bé||cé||čé||dé||ďé||é||dlouhé é||ije,<br />é s háčkem||ef |- |/{{IPA|a}}/||/{{IPA|aː}}/||/{{IPA|b}}/||/{{IPA|ʦ}}/||/{{IPA|ʧ}}/||/{{IPA|d}}/|| /{{IPA|ɟ}}/||/{{IPA|ɛ}}/||/{{IPA|ɛː}}/ ||/{{IPA|ɛ}}, {{IPA|jɛ}}/||/{{IPA|f}}/ |- bgcolor=silver | !G&nbsp;g!!H&nbsp;h!!Ch&nbsp;ch!!I&nbsp;i!!Í&nbsp;í!!J&nbsp;j!!K&nbsp;k!!L&nbsp;l!!M&nbsp;m!!N&nbsp;n!!Ň&nbsp;ň |- |gé||há||chá||í,<br />měkké í||dlouhé í||jé||ká||el||em||en||eň |- |/{{IPA|g}}/||/{{IPA|ɦ}}/||/{{IPA|x}}/||/{{IPA|ɪ}}/||/{{IPA|i:}}/|| /{{IPA|j}}/||/{{IPA|k}}/||/{{IPA|l}}/||/{{IPA|m}}/||/{{IPA|n}}/||/{{IPA|ɲ}}/ |- bgcolor=silver | !O&nbsp;o!!Ó&nbsp;ó!!P&nbsp;p!!Q&nbsp;q!!R&nbsp;r!!Ř&nbsp;ř!!S&nbsp;s!!Š&nbsp;š!!T&nbsp;t!!Ť&nbsp;ť!!&nbsp; |- |ó||dlouhé ó||pé||kvé||er||eř||es||eš||té||ťé||&nbsp; |- |/{{IPA|o}}/||/{{IPA|oː}}/||/{{IPA|p}}/||/{{IPA|kv}}/||/{{IPA|r}}/||/{{IPA|ɼ, r̝}}/||/{{IPA|s}}/||/{{IPA|ʃ}}/||/{{IPA|t}}/||/{{IPA|c}}/||&nbsp; |- bgcolor=silver | !U&nbsp;u!!Ú&nbsp;ú!!Ů&nbsp;ů!!V&nbsp;v!!W&nbsp;w!!X&nbsp;x!!Y&nbsp;y!!Ý&nbsp;ý!!Z&nbsp;z!!Ž&nbsp;ž!!&nbsp; |- |ú||dlouhé ú||ů s&nbsp;kroužkem||vé||dvojité vé||iks||ypsilon,<br />tvrdé ý||dlouhé ypsilon||zet||žet||&nbsp; |- |/{{IPA|u}}/||/{{IPA|uː}}/||/{{IPA|uː}}/||/{{IPA|v}}/||/{{IPA|v}}/||/{{IPA|ks, gz}}/||/{{IPA|ɪ}}/||/{{IPA|iː}}/||/{{IPA|z}}/||/{{IPA|ʒ}}/||&nbsp; |} Do spinkow stajene pismiki so při sortěrowanju tak wobjednawaja kaž jim předchadźacy pismik. Tak steji na př. ''pět'' (= pjeć) před ''petrklíč'' (= kropačk). Jeli so dwě słowje jeničce přez přiwuznej pismikaj rozeznawatej, steji najprjedy słowo z jednorym pismikom a potom tamne, tuž na př. ''pas'' (= pas) před ''pás'' (= pas, wopas). Ě, Ů a Ý nihdy njewustupuja na spočatku słowa, tohodla su wotpowědne wulke pismiki jara rědke a so jeničce wužiwaja, hdyž so cyłe słowo we wulkich pismikach pisa (na př. MĚSTO). Pokiw: Dokelž so diakritiske znamjenja w syći přeco korektnje njezwobraznjeja, pisaja so čěske mjena husto tež bjez tajkich pisaja. Čěske pismiki z diakritikami: {| cellspacing=4 style="text-align:center;" |- |á||č||ď||é||ě||í||ň||ó||ř||š||ť||ú||ů||ý||ž |- |Á||Č||Ď||É||Ě||Í||Ň||Ó||Ř||Š||Ť||Ú||Ů||Ý||Ž |} == Čěske zwuki == === Wokale === Eksistuja krótke a dołhe wokale. {| class="prettytable" |- ! krótka ! dołhe ! přispomnjenje |- | valign="middle" align="center" | '''a''' | valign="middle" align="center" | '''á''' | |- | valign="middle" align="center" | '''e''' | valign="middle" align="center" | '''é''' | [ɛ] / [ɛ:] |- | valign="middle" align="center" | '''ě''' | | zmjechči (palatalizěruje) předchadne konsonanty ''t'', ''d'' a ''n'' |- | valign="middle" align="center" | '''i''' | valign="middle" align="center" | '''í''' | [ı], zmjechči (palatalizěruje) předchadne konsonanty ''t'', ''d'' a ''n'' |- | valign="middle" align="center" | '''o''' | valign="middle" align="center" | '''ó''' | dołhi [ɔ:] eksistuje jenož w cuzych słowach kaž ''balkón'' (balkon) |- | valign="middle" align="center" | '''u''' | valign="middle" align="center" | '''ú/ů''' | na słownym spočatku so znamjo ''ú'' wužiwa, w słownym nutřkownym ''ů'', na př. ''únor'' (februar) a ''Bůh'' (Bóh) |- | valign="middle" align="center" | '''y''' | valign="middle" align="center" | '''ý''' | [ı], njezměni předchadne konsonanty |} We wosebitych kontekstach [[alternacije (linguistika)|alterněruje]] dołhe wokale z krótkimi, přirunaj na př. ''hlava'' (hłowa) a ''hlávka'' (hłójčka) abo ''mýt'' (myć) a ''myji'' (ja myju). Z historiskich přičinow wotpowěduje pak krótkim wokalej nic přeco wotpowědny dołhi wokal, ale poměry su zdźěla komplikowaniše. Wone so móžeja na slědowace wašnje wopisować: {| class="prettytable" |- | valign="middle" align="center" | '''a''' | valign="middle" align="center" | '''á''' |- | valign="middle" align="center" | '''e''' | valign="middle" align="center" | '''é''' |- | valign="middle" align="center" | '''ě''' | valign="middle" align="center" | '''í'''| |- | valign="middle" align="center" | '''i''' | valign="middle" align="center" | '''í''' |- | valign="middle" align="center" | '''o''' | valign="middle" align="center" | '''ů''' |- | valign="middle" align="center" | '''u''' | valign="middle" align="center" | '''ú'''<br />(na słownym spočatku) |- | valign="middle" align="center" | '''u''' | valign="middle" align="center" | '''ou'''<br />(w słownym nutřkownym) |- | valign="middle" align="center" | '''y''' | valign="middle" align="center" | '''ý''' |} Wosebite konsonanty móžeja funkciju wot wokalow wobsadźować a złóžki tworić: ''r'', ''l'' a (rědko) ''m''. To eksistuja tež słowa, kotrež jenož z konsonantow wobsahuja, na př. ''krk'' "šija", ''blb'' "hłupak<!--Blödmann-->" abo ''scvrnkls'' "du hast es heruntergeschnipst". === Diftongi === W čěšćinje eksistuja diftongi ''ou'', ''au'' a ''eu''. Diftong ''ou'' je tež w čěskich słowach a předewšěm swójskich mjenach časty, mjeztym zo ''au'' a ''eu'' jenož w cuzych słowach abo interjekcijach wustupujetej: poslednjej tworitej w čěskich słowach dwě złóžce, na př. w ''neučím'' "njewuču", kotrež so třizłóžkowje rěča [{{IPA|ˈnɛ.u.tʃiːm}}]. * Diftong ''au'' so kaž w němčinje wurjekuje, na př. ''auto'' [{{IPA|ˈaʊ̯tɔ}}]. * Při wurěkowanju diftonga ''ou'' so wotewrjeny ''o'' a njezłóžkotworny wotewrjeny ''u'' zwjazujetej; * Při wurěkowanju diftonga ''eu'' so wotewrjeny ''e'' a njezłóžkotworny ''u'' zwjazujetej, přirunaj ''leukemie'' [{{IPA|ˈlɛʊ̯kɛːmɪɛ}}]. === Konsonanty === W čěskim prawopisu so rozeznawaja tradicionelnje tak mjenowane twjerde, neutralne a mjechke konsonanty. Mjechko wurěkowane (kaž w druhich słowjanskich rěčach kaž rušćinje) so pak jenož konsonanty ť, ď a ň, w zbytnych padach dźe wo historiske rozeznawanje, kotrež wězo konsekwency za prawopis ma a maćeršćinskim rěčnikam toho wuknjenje poćeža. Čěske dźěći wuknu tohodla w zakładnej šuli tute słowa z neutralnym konsonantom přednošować, w kotrychž so [i] jako y pisa (tak mjenowana ''vyjmenovaná'' abo ''vybraná slova'' resp. "wubrane słowa"). ==== Tak mjenowane twjerde konsonanty ==== 8 twjerdych konsonantow su: {| class="prettytable" |- | align="center" | Pismiki | Přikłady |- | valign="middle" align="center" | '''h''' | hotel, Praha |- | valign="middle" align="center" | '''ch''' | chyba, Čech |- | valign="middle" align="center" | '''k''' | křeslo, vlaky |- | valign="middle" align="center" | '''g''' | guma, magnetofon |- | valign="middle" align="center" | '''r''' | ráno, dobrý |- | valign="middle" align="center" | '''d''' | dáme, jeden |- | valign="middle" align="center" | '''t''' | tabule, stůl |- | valign="middle" align="center" | '''n''' | noc, ten |} W prawopisu so pisa po tutych konsonantach zwuk [i] z y. Wuwzaća su małe cuze słowa kaž 'chirurg', 'kilometr' a 'kino'. Konsonant ''h'' njeje nihdy němy. Typisce zastupuje etymologiski ''g'', na př. 'hrob' ('row', němsce 'Grab', pólsce 'grob'), noha (noha, pólsce noga). Zwuk a pismik ''g'' wustupuje porno tomu nimale jenož w cuzych słowach. ==== Tak mjenowane mjechke konsonanty ==== 9 mjechkich konsonantow su: {| class="prettytable" |- | align="center" | Pismiki | Přikłady |- | valign="middle" align="center" | '''ž''' | židle, leží |- | valign="middle" align="center" | '''š''' | šest, sešit |- | valign="middle" align="center" | '''č''' | černý, večer |- | valign="middle" align="center" | '''ř''' | středa, říká |- | valign="middle" align="center" | '''c''' | co, mloci |- | valign="middle" align="center" | '''j''' | jaký, jídlo |- | valign="middle" align="center" | '''ď''' | Maďarsko |- | valign="middle" align="center" | '''ť''' | chuť |- | valign="middle" align="center" | '''ň''' | skříň |} ''Přispomnjenje'': ď so rukopisnje jako dˇ, ť jako tˇ pisa. W prawopisu so pisa po tutych konsonantach [i] kaž i. Twjerde kónčne konsonanty so w wjazanju ze sufiksami na ''e'' a ''i'' přećiwo mjechkim wuměnjuja: Nastanje ''-ch'' + ''ě/i'' k ''-še/-ši'', ale tež ''-cký k -čtí'' a -h + ě/i k -ze/-zi , tuž ''katolický Čech z Prahy'' / ''katoličtí Češi v Praze'' (''katolski Čech z Prahi'' / ''katolscy Češa w Praze''). A ''-k'' + ''ě/i'' nastanje k ''-ce/-ci'', ale tež ''-ský'' k ''-ští'', tuž ''český žák'' -> ''čeští žáci'' ('' čěski šuler'' / ''čěscy šulerjo''). Mjeztym zo za ''ch'' kaž tež za najwjetše druhe (w čěšćinje) papatalizujomne konsonanty jenož jedne paltalizěrowanski stopjeń eksistuje, na př. ''duch'' (duch) / ''duši'' (duši), eksistuja za ''h'' dwaj stopjenjej: Praha / v Praze / Pražský (Praha / w Praze / pragerisch). ==== Tak mjenowane neutralne konsonanty abo wobojne zwuki ==== 8 neutralnych konsonantow su: {| class="prettytable" |- | align="center" | Pismiki | Přikłady |- | valign="middle" align="center" | '''b''' | tabule, býti, bída |- | valign="middle" align="center" | '''f''' | fyzika, fičet |- | valign="middle" align="center" | '''l''' | leží, lysý, list |- | valign="middle" align="center" | '''m''' | mám, myš, míchat |- | valign="middle" align="center" | '''p''' | pán, pyšný, píchnout |- | valign="middle" align="center" | '''s''' | sešit, sýr, prosím |- | valign="middle" align="center" | '''v''' | velký, výr, vichřice |- | valign="middle" align="center" | '''z''' | zítra, jazyk |} Po prawopisu pisa so po tutych konsonantach we "wubranych słowach" a někotrych cuzych słowach [i] jako y, hewak jako i. Konsonant ''f'' wustupuje nimale jenož w cuzych słowach. W [[požčonka|požčonkach]] so wón často přez ''b'' narunuje, na př. w ''barva'' (''barba''). == Tekstowy přikład (Wótće naš) == {| {{Rjana tabela}} ! valign="top" width="150" | čěšćina |- | Otče náš, jenž jsi na nebesích,<br /> posvěť se jméno Tvé<br /> Přijď království Tvé.<br /> Buď vůle Tvá, jako v nebi, tak i na zemi.<br /> Chléb náš vezdejší dej nám dnes<br /> A odpusť nám naše viny<br /> jako i my odpouštíme naším viníkům<br /> a neuveď nás v pokušení,<br /> ale zbav nás od zlého. Ámen<br /> |} == Wotkazy == {{Commonscat|Czech language|čěšćina}} {{wikisłownik|čěšćina}} * [http://slovnik.vancl.eu/hls3 Čěsko-serbski a serbsko-čěski słownik z gramatiku] {{Nawiblok |Słowjanske rěče |Rěče Europskeje Unije }} {{DISPLAYTITLE:čěšćina}} [[Kategorija:Čěšćina|!]] [[Kategorija:Zapadosłowjanske rěče]] 9gc9izx54qvklmihcl6aamrr1u8krr4 Hornjoserbšćina 0 2012 392185 390291 2026-08-23T10:37:01Z J budissin 7 /* Gramatika */ 392185 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno 1=hornjoserbšćina |kraje=[[Němska]] |zwjazkowy kraj=[[Sakska]] |region=[[Hornja Łužica]] |rěčnicy=25.000 |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[słowjanske rěče]] ::[[zapadosłowjanske rěče]] :::[[serbšćina]] ::::hornjoserbšćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Serbski sydlenski rum]] w [[Sakska|Sakskej]] |iso_639-1= |iso_639-2=hsb |iso_639-3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=h hsb] |wikipedija=[http://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona http://hsb.wikipedia.org] }} '''Hornjoserbšćina''' je zapadosłowjanska rěč, kotraž so w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] wokoło městow [[Budyšin]], [[Kamjenc]] a [[Wojerecy]] rěči. Wona je přiwuzna z [[delnjoserbšćina|delnjoserbšćinu]] w susodnej [[Delnja Łužica|Delnjej Łužicy]], [[čěšćina|čěšćinu]], [[pólšćina|pólšćinu]], [[słowakšćina|słowakšćinu]] a [[kašubšćina|kašubšćinu]]. Jako [[słowjanske rěče|słowjanska rěč]] hornjoserbšćina k [[indoeuropske rěče|indoeuropskim rěčam]] słuša. Prawniski status hornjoserbšćiny w [[Sakska|Sakskej]] rjaduje [[Sakski serbski zakoń]]. == Alfabet == {{Hłowny nastawk|Hornjoserbski alfabet}} Hornjoserbšćina pisa so z wariantu [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] z přidatnymi [[pismik]]ami '''[[č]]''' [{{IPA|tʃ}}], '''[[ć]]''' [{{IPA|tʃ}}], '''[[ě]]''', '''[[ł]]''', '''[[ń]]''', '''[[ó]]''', '''[[ř]]''', '''[[š]]''' a '''[[ž]]''' kaž tež [[digraf]]omaj '''[[dź]]''' [{{IPA|d͡ʒ}}] a '''[[ch]]'''. == Prawopis == [[Dataja:Lubjenc – wjesna tafla.jpg|thumb|[[Dwurěčne znamješka|Dwurěčna němsko-hornjoserbska wjesna tafla]] w [[Lubjenc]]u]] Moderny, tak mjenowany ''analogny'' prawopis po čěskim přikładźe wuwiwaše so za serbšćinu pod wliwom [[Jan Pětr Jordan|Jana Pětra Jordana]], [[Jan Arnošt Smoler|Jana Arnošta Smolerja]] a [[Michał Hórnik|Michała Hórnika]] w běhu 19. lětstotka a přesadźi so najprjedy w katolskim a hakle po nanuzowanej přestawce serbskeho pismowstwa mjez 1937 a 1945 tež w ewangelskim wobłuku. Do toho wužiwaše so za serbske teksty [[fraktura|frakturne pismo]] z [[diakritika|diakritiskimi znamješkami]] za wěste zwuki. Zdobom eksistowachu wjacore prawopisne normy, kotrež buchu doskónčnje hakle w 1950tych lětach zjednoćene. == Gramatika == Hornjoserbšćina ma sydom [[pad (gramatika)|padow]] ([[nominatiw]], [[genitiw]], [[datiw]], [[akuzatiw]], [[instrumental]], [[lokatiw]], [[wokatiw]]) a tři [[numerus|gramatiske čisła]] (numera), nimo [[singular]]a ''(jednota)'' a [[plural]]a ''(mnohoty)'' tež [[dual]] ''(dwojota)''. Kaž němčina ma wona tři gramatiske rody: maskulinum, femininum a neutrum. Serbski werb wustupuje w třoch [[modus (gramatika)|modusach]]: [[indikatiw]], [[konjunktiw]] a [[imperatiw]]. Charakteristiske za hornjoserbšćinu přirunajo z druhimi zapadosłowjanskimi rěčemi je nimo toho wobchowanje słowjanskeho syntetiskeho [[preteritum]]a (wón ''wobwliwowaše'') nimo analytiskeho [[perfekt]]a (wón ''je wobwliwował''), kotryž wustupuje w dwěmaj formomaj ([[aorist]], [[imperfekt]]) wotpowědnje [[aspekt]]ej werba. == Narěče == [[Dataja:Smoler korta01.jpg|thumb|Serbski sydlenski rum w lěće 1843 po [[Jan Arnošt Smoler|Smolerju]], zapisane je tež pasmo přechodnych dialektow]] Hornjoserbšćina wobsteji resp. wobsteješe z wjacorych [[dialekt]]ow, kotrež so zdźěla chětro wot so rozeznawachu. Nimo hłowneju narěčow, z kotrejuž je so dźensniša spisowna rěč do dalokeje měry wuwiła ([[Katolska narěč|Katolska]] a [[Budyska narěč]]) běchu to po [[Hinc Šewc|Hincu Šewcu]] [[Kulowska narěč]] sewjernje poprawneho katolskeho dialekta, [[Holanska narěč]] wuchodnje njeje mjez [[Wulke Zdźary|Wulkimi Zdźarami]] a [[Delni Wujězd|Delnim Wujězdom]], [[Wuchodna holanska narěč]] zady Delnjeho Wujězda přez [[Klětno]] a [[Chrjebja-Nowa Wjes|Chrjebju]] hač do [[Niska|Nisčanskeje]] kónčiny, mjeztym wotemrěta [[Lubijska narěč]] na juhowuchodźe a [[Wóslinčanska narěč]] zapadnje Kulowskeje. Wyše [[Budestecy|Budestec]] mějachu runje tak wosebity dialekt, kotryž so druhdy jako [[Horinska narěč]] mjenowaše. Wšě narěče na sewjeru runje naličenych ([[Złokomorowska narěč|Złokomorowska]], [[Wojerowska narěč|Wojerowska]], [[Sprjejčanska narěč|Sprjejčanska]], [[Slepjanska narěč|Slepjanska]], [[Wochožanska narěč|Wochožanska]] a [[Mužakowska narěč]]) njesłušeja po linguistiskich aspektach hižo do sameje hornjoserbšćiny, ale tworja [[Serbske přechodne narěče|přechodne dialekty]] mjez hornjo- a delnjoserbšćinu. == Wotkazy == {{Commonscat|Upper Sorbian language|hornjoserbšćina}} === Słownikaj === * [https://www.soblexx.de/ Serbsko-němski słownik z deklinaciju a konjugaciju] * [https://www.boehmak.de/ Němsko-serbski słownik/Prawopisny słownik] === Korpus === * [https://kontext.korpus.cz/first_form?corpname=omezeni%2Fhotko&usesubcorp= Korpus Serbskeho instituta] === Dalše === * [https://sprachkurs.sorbischlernen.de/ Online-kurs hornjoserbšćiny] (schodźenki A1–B1) * [https://sotra.app/ Awtomatiski serbsko-němski přełožowar „sotra“] * [[wikt:Wikis%C5%82ownik:Zwukowe_pismo|Wikisłownik: Wurjekowanje a zwukowe pismo]] * [http://karta.luzica.la/ Serbska online-karta Łužicy na luzica.la] * [http://enricu.wordpress.com/webova-kavarna/kurs-serbskeje-rece-kurz-luzicke-srbstiny/ Kurs serbskeje rěče], wšě dialogi z rumunskeje wučbnicy hornjoserbšćiny ''Curs practic de limba sorabă'' {{Słowjanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:hornjoserbšćina}} [[Kategorija:Hornjoserbšćina|!]] [[Kategorija:Zapadosłowjanske rěče]] [[Kategorija:Rěče Němskeje]] 4mwwnatkhd3x7610l0iz3zxyw8kgjqa Němska 0 2065 392147 386892 2026-08-23T09:27:20Z J budissin 7 392147 wikitext text/x-wiki {{Stat |mjeno swójske=Bundesrepublik Deutschland |mjeno serbske=<small>Zwjazkowa republika Němska</small> |wopon=Coat_of_Arms_of_Germany.svg |chorhoj=Flag of Germany.svg |ISO=DE |šěrina=51.16 |dołhota=10.45 |stolica=[[Berlin]] |wobydlerstwo=83237124 |lěto=2021 |přestrjeń=357092 |forma knježerstwa=zwjazkowa [[republika]] |hłowa stata=[[Prezident Zwjazkoweje republiki Němska|zwjazkowy prezident]]<br />[[Frank-Walter Steinmeier]] |hłowa stata wot=2017 |šef knježerstwa=[[Zwjazkowy kancler (Němska)|zwjazkowy kancler]]<br />[[Friedrich Merz]] |šef knježerstwa wot=2025 |měna=[[euro]] |swjatk=[[3. oktobra]] ([[Dźeń němskeje jednoty]]) |hamtska rěč=[[němčina]] |připóznate mjeńšinowe rěče=[[danšćina]],<br />[[hornjoserbšćina]],<br />[[delnjoserbšćina]],<br />[[delnjoněmčina|delnjoněmčina (delnjosakšćina)]],<br />[[frizišćina]]. |hymna=''Lied der Deutschen'' (třeća štučka) |časowe pasmo=[[UTC]]+1<br />UTC+2 MESZ (měrc–oktober) |nastaće=23. meja 1949<br />3. oktobra 1990 (znowazjednoćenje)<br /> <small>18. januara 1871 (Němske mócnarstwo)</small> |TLD=.de |telefon=+49 |znamjo na awće=D |mapa=Germany in European Union.svg |imagemap=Europa1 }} '''Němska''' ({{wrěči|de}} ''Deutschland'', hamtsce ''Bundesrepublik Deutschland'', '''Zwjazkowa republika Němska''') je w&nbsp;[[Zakładny zakoń|Zakładnym zakonju]] konstituowany federalny [[Europa|srjedźoeuropski]] [[stat]] z 83 milionami wobydlerjow, kotryž wobsteji ze 16 [[Zwjazkowy kraj|Zwjazkowych krajow]]. Zwjazkowa republika je swobodniski-demokratiski a socialny prawny stat<ref>Bundeszentrale für politische Bildung: [http://www.bpb.de/politik/grundfragen/deutsche-demokratie/39286/grundlagen Grundlagen]. Wotwołana 7.&nbsp;meja 2013.</ref> a woznamjeni najmłódšu formu němskeho narodneho stata.<ref>K zapřijeću narodneho stata hlej Hans F. Zacher: ''Sozialer Einschluß und Ausschluß im Zeichen von Nationalisierung und Internationalisierung.'' W: Hans Günter Hockerts (wud.): ''Koordinaten deutscher Geschichte in der Epoche des Ost-West-Konflikts.'' Oldenbourg, Mnichow 2004 (''Schriften des Historischen Kollegs: Kolloquien''; 55), ISBN 3-486-56768-3, str. 103–152, tu [http://books.google.de/books?id=cWSnmuAAJEMC&pg=PA105 str. 105sl.], [http://books.google.de/books?id=cWSnmuAAJEMC&pg=PA141 141].</ref> [[Stolica]] Němskeje je [[Berlin]]. Němska je sobuzałožer [[Europska unija|Europskeje unije (EU)]] kaž tež jeje na wobydlerstwo najbohatši kraj a twori ze 17 dalšimi statami EU měnowu uniju, [[europasmo]]. Wona je čłon [[Zjednoćene narody|UNO]], [[OECD]], [[Sewjeroatlantiski zwjazk|NATO]], [[G7]] a [[G20]]. Zwjazkowa republika Němska płaći jako politisce wliwapołny stat w&nbsp;[[Europa|Europje]] a je často pytany partnerski kraj na globalnej runinje.<ref>Hans Kundnani: [https://web.archive.org/web/20131104194701/http://csis.org/files/publication/twq11summerkundnani.pdf ''Germany as a Geo-economic Power.''] (PDF; 267&nbsp;kB), Center for Strategic and International Studies, 2011. Wotwołana 20.&nbsp;junija 2013.</ref> Po nominalnym [[nutřkokrajny bruttoprodukt|nutřkokrajnym bruttoprodukće]] je Němska najwjetše [[ludowe hospodarstwo]] Europy a štwórte najwjetše swěta.<ref>Internationaler Währungsfonds: [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx ''World Economic Outlook Database.''] Staw: apryl 2012. Wotwołana 8. oktobra 2012.</ref> W&nbsp;lěće 2012 běše wona třeći najwjetši ekstportowy a importowy stat.<ref>Statistisches Bundesamt: [https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Internationales/Thema/Aussenhandel/Tabelle_Export_2012.html ''Top 20 Exportländer 2012.'']; přir. [https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Internationales/Thema/Aussenhandel/Aussenhandel.html Außenhandel.] Staw 2013. Wotwołana 15. junija 2013.</ref> [[Human Development Index|Indeks za čłowjeske wuwiće]] liči Němsku k jara wysoko wuwitym krajam.<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013%20Report%20German.pdf [[Bericht über die menschliche Entwicklung 2013.]] (PDF; 6,2&nbsp;MB) Entwicklungsprogramm der Vereinten Nationen. Str. 238sl. Wotwołana 2. apryla 2013.</ref> == Geografija == Němska mjezuje na dźewjeć susodne kraje ([[Danska]] na sewjeru; [[Nižozemska]], [[Belgiska]] a [[Luxemburgska]] na zapadźe; [[Francoska]] na juhozapadźe; [[Šwicarska]] a [[Awstriska]] na juhu; [[Čěska]] a [[Pólska]] na wuchodźe), na [[Sewjerne morjo|Sewjerne]] a [[Baltiske morjo]] na sewjeru a na juhu na hory [[Alpy]]. Němska leži w&nbsp;[[Měrne klimowe pasmo|měrnym klimowym pasmje]], liči z 83&nbsp;milionami wobydlerjow k husće wobsydlenym statam a płaći mjezynarodnje jako kraj z třećej najwyšej ličbu připućowarjow.<ref name="UN International Migration 2006">UN Department of Economic and Social Affairs: [http://www.un.org/esa/population/publications/2006Migration_Chart/Migration2006.pdf International Migration 2006.] (PDF; 619&nbsp;kB), staw: 2006. Wotwołana 31.&nbsp;meje 2013.</ref> Z něhdźe 3,6&nbsp;milionami wobydlerjow na 892&nbsp;km² je [[Berlin]] najwjetše město kaž tež kulturelne a medijowe srjedźišćo kraja. Dalše wulkoměsta su [[Hamburg]] (1,9&nbsp;mil. wobydlerjow), [[Mnichow]] (1,5&nbsp;mil. wobydlerjow), [[Köln]] (1,1&nbsp;mil. wobydlerjow) a [[Frankobrod nad Mohanom]] (0,75&nbsp;mil. wobydlerjow). :''Hlej tež: [[Lisćina najwjetšich městow w Němskej]]'' Najwažniše rěki Němskeje su [[Ryn]] na zapadźe, [[Dunaj]] na juhu kaž tež [[Łobjo]] a [[Wódra]] na wuchodźe. Najwjetše jězory su [[Bodamski jězor]], kotryž pak jenož zdźěla k Němskej słuša, [[Morica]] a [[Chiemski jězor]]. == Stawizny == Wot 7. oktobra [[1949]] do 3. oktobra [[1990]] wobsteještej dwaj němskej stataj: [[Němska zwjazkowa republika]] a [[Němska demokratiska republika]]. == Politika == Wustawa a tuž prawizniski a politiski fundament Zwjazkoweje republiki je [[Zakładny zakoń]], kotryž bu dnja [[23. meje]] [[1949]] přiwzaty. Najwyše wustawowe organy Němskeje su [[Zwjazkowy sejm]] a [[Zwjazkowa rada]] ([[legislatiwa]]), [[Zwjazkowe knježerstwo]] z&nbsp;[[Zwjazkowy kancler (Němska)|kanclerom]] ([[eksekutiwa]]) a [[Zwjazkowe wustawowe sudnistwo]] ([[judikatiwa]]). Hłowa stata je [[Prezident Zwjazkoweje republiki Němska|Zwjazkowy prezident]], kotryž w poprawnym zmysle njeje čłon eksekutiwy. Wot meje 2025 knježi na zwjazkowej runinje tak mjenowana wulka koalicija z&nbsp;[[CDU]], [[CSU]] a [[SPD]] pod kanclerom [[Friedrich Merz|Friedrichom Merzom]]. == Zwjazkowe kraje Němskeje == Hač k znowazjednoćenju němskeju statow wobsteješe Zwjazkowa republika Němskeje z 11 zwjazkowych krajow. W&nbsp;lěće 1990 so pjeć nowych krajow, [[Braniborska]], [[Durinska]], [[Mecklenburgsko-Předpomorska]], [[Sakska]] a [[Saksko-Anhaltska]], přidruži. Zwjazkowe kraje Němskeje zwjazkoweje republiki su dźensa: {| {{Rjana tabela}} |- ! bgcolor="#ffffff" rowspan="18" width="40%"| [[Dataja:Němska politisce 2010.png|280px|zentriert|Karta Němskeje z hranicami zwjazkowych krajow]] ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="26%"| kraj ! align="left" bgcolor="#f2f2f4" width="12%"| stolica ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="11%"| płonina<br />(tys.&nbsp;km²) ! align="right" bgcolor="#f2f2f4" width="11%"| wobydlerstwo<br />({{WOBDL|Sakska}}) |- | [[Badensko-Württembergska]] || [[Stuttgart]] || align="right"|35,7 || align="right"|{{WOB|Badensko-Württembergska|08}} |- | [[Bayerska]] || [[Mnichow]] || align="right"|70,5 || align="right"|{{WOB|Bayerska|09}} |- | [[Berlin]]<sup><small>(1)</small></sup> || || align="right"|0,892 || align="right"|{{WOB|Berlin|11}} |- | [[Braniborska]] || [[Podstupim]] || align="right"|29,5 || align="right"|{{WOB|Braniborska|12}} |- | [[Bremen]]<sup><small>(1)</small></sup> || || align="right"|0,404 || align="right"|{{WOB|Bremen|04}} |- | [[Delnja Sakska]] || [[Hannover]] || align="right"|47,6 || align="right"|{{WOB|Delnja Sakska|03}} |- | [[Durinska]] || [[Jarobrod]] || align="right"|16,2 || align="right"|{{WOB|Durinska|16}} |- | [[Hamburg]]<sup><small>(1)</small></sup> || || align="right"|0,755 || align="right"|{{WOB|Hamburg|02}} |- | [[Hessenska]] || [[Wiesbaden]] || align="right"|21,1 || align="right"|{{WOB|Hessenska|06}} |- | [[Mecklenburgsko-Předpomorska]] || [[Zwěrin]] || align="right"|23,2 || align="right"|{{WOB|Mecklenburgsko-Předpomorska|13}} |- | [[Porynsko-Pfalca]] || [[Mohuč]] || align="right"|19,8 || align="right"|{{WOB|Porynsko-Pfalca|07}} |- | [[Posaarska]] || [[Saarbrücken]] || align="right"|2,57 || align="right"|{{WOB|Posaarska|10}} |- | [[Sakska]] || [[Drježdźany]] || align="right"|18,4 || align="right"|{{WOB|Sakska|14}} |- | [[Saksko-Anhaltska]] || [[Dźěwin (město)|Dźěwin]] || align="right"|20,4 || align="right"|{{WOB|Saksko-Anhaltska|15}} |- | [[Schleswigsko-Holsteinska]] || [[Kiel]] || align="right"|15,8 || align="right"|{{WOB|Schleswigsko-Holsteinska|01}} |- | [[Sewjerorynsko-Westfalska]] || [[Düsseldorf]] || align="right"|34 || align="right"|{{WOB|Sewjerorynsko-Westfalska|05}} |- | colspan="5" style="font-size:smaller" | <sup><small>(1)</small></sup> Berlin a Hamburg stej měsće, kotrejž matej prawej krajej. Bremen je tež měšćanski stat, kotryž wobsteji z městow [[Bremen (město)|Bremen]] a [[Bremerhaven]].<br /> |} == Žórła == <references/> == Wotkazy == {{Commonscat|Germany|Němska}} * [http://www.bundesregierung.de Zwjazkowe knježerstwo] * [http://www.bundespraesident.de Zwjazkowy prezident] * [http://www.bundeskanzler.de Zwjazkowy kancler] * [http://www.bundestag.de Zwjazkowy sejm] * [http://www.bundesrat.de Zwjazkowa rada] {{Nawiblok |Europska Unija |Europa }} [[Kategorija:Němska|Němska]] [[Kategorija:Stat w Europje]] [[Kategorija:Europska unija]] [[Kategorija:Čłonski stat Zjednoćenych narodow]] [[Kategorija:Čłonski stat NATO]] mak5kmykwucc5707hbomb9wm1wdc2oe Němčina 0 2106 392196 390272 2026-08-23T11:04:16Z J budissin 7 392196 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=Deutsch, deutsche Sprache |mjeno serbske=němčina |kraje=[[Němska]], [[Awstriska]], [[Šwicarska]],<br />[[Luxemburgska]], [[Liechtenstein]],<br />[[Belgiska]], [[Italska]] (Južny Tirol) |rěčnicy=100 milionow |klasifikacija=indoeuropske rěče * germanske rěče ** zapadogermanske rěče *** němčina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Němska]], [[Awstriska]], [[Šwicarska]],<br />[[Luxemburgska]], [[Liechtenstein]],<br />[[Belgiska]], [[Italska]] (Južny Tirol),<br />[[Europska unija]] |iso_639-1=de |iso_639-2b=ger |iso_639-2t=deu |iso_639-3=[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=deu deu] (staršo DEU) |wikipedija=de |mapa=Legal statuses of German in the world.svg |wulkosć mapy=300px |wopis mapy=[[File:Legal status of German in Europe.svg|300px]]<br>Rozšěrjenje němskeje rěče<div style="text-align:left;"> :{{legenda|#ff9000|Hamtska rěč/Maćeršćina}} :{{legenda|#ffc600|Druha rěč abo njeoficielna hamtska rěč}} :{{legenda|#ff5b29|(Kwadraty) Němske mjeńšiny}}</div> }} '''Němčina''' (tež '''němska rěč''') je [[Germanske rěče|germanska rěč]]. Cyłkownje rěči wokoło 109 milionow ludźi na cyłym swěće němsce a z nich maja 100 milionow němčinu jako [[maćeršćina|maćeršćinu]]. Status oficialneje rěče ma němčina w&nbsp;[[Němska|Němskej]], [[Awstriska|Awstriskej]], [[Šwicarska|Šwicarskej]], [[Luxemburgska|Luxemburgskej]], [[Liechtenstein]]je a [[Belgiska|Belgiskej]]. Regionalnje je tež w&nbsp;[[Italska|Italskej]] ([[Južny Tirol]]), [[Danska|Danskej]], [[Pólska|Pólskej]], [[Madźarska|Madźarskej]] a [[Rumunska|Rumunskej]] připóznata. We Vatikanje rěči šwicarska garda němsce. Němčina słuša k 24 oficielnym hamtskim rěčam [[Europska unija|Europskeje unije]], nimo toho je pódla [[francošćina|francošćiny]] a [[jendźelšćina|jendźelšćiny]] tež dźěłowa rěč [[EU]]. == Němski alfabet == A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S T U Ü V W X Y Z a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z == Gramatika == Němčina ma tři [[genus]]y (muski, žónski a neutralny), dwaj [[numerus]]aj ([[singular]] a [[plural]]) a štyri [[pad (gramatika)|pady]] ([[nominatiw]], [[genitiw]], [[datiw]] a [[akuzatiw]]). [[Werb]]y eksistuja w dwěmaj klasomaj, „sylnej“ a „słabej“. Tak mjenowane sylne werby maja [[ablawt]], kotryž je indoeuropske herbstwo, je pak jara sylnje zwukowje přetworjeny. == Wotkazy == {{Commonscat|German language|němčina}} * [http://www.duden.de/ Duden online] {{ref-de}} * [http://www.atlas-alltagssprache.de/ Atlas němskeje wšědneje rěče] {{ref-de}} {{Nawiblok |Rěče Europskeje Unije |Germanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:němčina}} [[Kategorija:Němčina]] afbpyojow1e49bfalttb2lmom7b3xyd Šwedšćina 0 2121 392201 390280 2026-08-23T11:07:22Z J budissin 7 392201 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=svenska |mjeno serbske=šwedšćina |kraje=[[Šwedska]], [[Finska]], [[Estiska]] |rěčnicy=9 milionow |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[germanske rěče]] ::[[sewjerogermanske rěče]] :::šwedšćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Šwedska]] (de facto), [[Finska]],<br />[[Europska unija]] |iso_639-1=sv |iso_639-2=swe |iso_639-2t= |iso_639-3=SWD |wikipedija=sv |mapa=Svenska språkets utbredning.png |wopis mapy= Mapa z wuzběhnjenym teritorijom, hdźež so šwedsce rěči. }} '''Šwedšćina''' ''(svenska)'' je [[sewjerogermanske rěče|sewjerogermanska rěč]], kotruž rěči něhdźe 9 milionow ludźi w&nbsp;[[Šwedska|Šwedskej]] a zdźěla w&nbsp;[[Finska|Finskej]], předewšěm při zapadnym pobrjoze a na [[Åland|Ålandskich kupach]]. Je mjez sobu zrozumliwa z&nbsp;[[danska rěč|danšćinu]] a [[norwegšćina|norwegšćinu]]. == Gramatika == Šwedšćina ma dwaj [[genus]]aj, dwaj [[numerus]]aj a dwaj [[pad (gramatika)|padaj]]. == Wotkazaj == {{Commonscat|Swedish language|šwedšćina}} {{wikisłownik|šwedšćina}} {{Nawiblok |Rěče Europskeje Unije |Germanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:šwedšćina}} [[Kategorija:Wuchodne sewjerogermanske rěče]] sgcegvphv4qv4gu78jtm7ciiujzmdj0 Jendźelšćina 0 2137 392197 390274 2026-08-23T11:04:59Z J budissin 7 392197 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=English (language) |mjeno serbske=jendźelšćina |kraje=[[Zjednoćene kralestwo]], [[Irska]], [[Zjednoćene staty Ameriki]], [[Awstralska]], [[Indiska]], [[Kanada]], [[Južna Afrika]] |rěčnicy=420 mil. |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[germanske rěče]] ::[[zapadogermanske rěče]] :::jendźelšćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Europska unija]], [[Zjednoćene kralestwo]], [[Irska]], [[Awstralska]],<br /> [[Indiska]], [[Kanada]], [[Južna Afrika]] |iso_639-1=en |iso_639-2=eng |iso_639-2t= |iso_639-3=[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng eng] |wikipedija=en |mapa=Anglospeak (subnational version).svg |wulkosć mapy=300px |wopis mapy=Rozšěrjenje jendźelšćiny }} '''Jendźelšćina''' je zapadogermanska rěč a po ličbje rěčnikow třeća najwjetša rěč w swěće. Jako prěnja rěč wužiwa so wot 420 milionow ludźi předewšěm w&nbsp;[[Zjednoćene kralestwo|Zjednoćenym kralestwje]], [[Irska|Irskej]], [[Zjednoćene staty Ameriki|Zjednoćenych statach Ameriki]] a [[Awstralska|Awstralskej]]. Jako hamtska rěč wužiwa so nimo toho w&nbsp;[[Indiska|Indiskej]], [[Kanada|Kanadźe]] a [[Južna Afrika|Južnej Africe]]. Jako druha rěč je po cyłym swěće rozšěrjena. Jendźelšćina słuša k 24 oficielnym rěčam [[Europska unija|Europskeje unije]], nimo toho je pódla [[francošćina|francošćiny]] a [[němčina|němčiny]] tež dźěłowa rěč EU. == Gramatika == Jendźelšćina ma dwaj [[numerus]]aj, ale hižo nima ani [[pad (gramatika)|padow]] ani [[genus]]a. Jenož někotre [[pronomen]]y maja dwaj padaj, mjenujcy [[nominatiw]] a druhi pad, kotryž funguje jako [[datiw]] a [[akuzatiw]]. == Wotkaz == {{wikisłownik|jendźelšćina}} {{Germanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:jendźelšćina}} [[Kategorija:Zapadogermanske rěče]] m51gzpjpfqwf5rrg59521oo4r5r8mgn Danšćina 0 2149 392206 377374 2026-08-23T11:15:52Z J budissin 7 392206 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=dansk |mjeno serbske=danšćina |kraje=[[Danska]], [[Grönlandska]],<br />[[Färöske kupy]], [[Němska]],<br />[[Kanada]], [[Zjednoćene staty Ameriki|USA]], [[Argentinska]],<br />[[Šwedska]] |rěčnicy=5,3 miliony (jako maćeršćina)<br /> 0,3 miliony (jako druha rěč) |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[germanske rěče]] ::[[sewjerogermanske rěče]] :::Danšćina |hamtska rěč=[[Danska]] (njeoficialnje,<br />pak de facto), [[Europska Unija]],<br />[[Grönlandska]], [[Färöske kupy]] |iso_639-1=da |iso_639-2=dan |iso_639-3=dan |wikipedija=da }} '''Danšćina''' je [[sewjerogermanske rěče|sewjerogermanska rěč]], kotraž so hłownje w&nbsp;[[Danska|Danskej]] rěči, hdźež je z hamtskej rěču. Dansce rěči cyłkownje něhdźe 5,5 milionow ludźi, nimo Danskeje tež na [[Ferejske kupy|Ferejskich kupach]], w&nbsp;[[Grönlandska|Grönlandskej]] a na sewjeru [[Schleswigsko-Holsteinska|Schleswigsko-Holsteinskeje]]. Danšćina słuša k připóznatym mjeńšinowym rěčam w&nbsp;[[Němska|Němskej]]. == Gramatika == Danšćina ma dwaj [[genus]]aj, [[numerus]]aj a [[pad (gramatika)|padaj]]. Někotre narěče nimaja genusa, mjeztym zo maja druhe samo tři. == Wotkazaj == {{wikisłownik|danšćina}} {{Commonscat|Danish language|Danšćina}} {{Rěče Europskeje Unije}} {{Germanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:danšćina}} [[Kategorija:Wuchodne sewjerogermanske rěče]] [[Kategorija:Rěče Danskeje]] [[Kategorija:Rěče Němskeje]] [[Kategorija:Rěče Grönlandskeje]] fiv3z12n7y1ccsr3qcvercr2bjakf1u Słowjanske rěče 0 2167 392148 374221 2026-08-23T09:27:56Z J budissin 7 392148 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Slowjanske rece.png|thumb|400px|Karta rozšěrjenja słowjanskich rěčow]] '''Słowjanske rěče''' su podskupina [[indoeuropske rěče|indoeuropskich rěčow]]. Słowjansce rěči wokoło 300 milionow ludźi, wosebje we wuchodnej a juhowuchodnej [[Europa|Europje]] kaž tež we wuchodnym dźělu [[srjedźna Europa|srjedźneje Europy]]. == Dźělenje == * [[zapadosłowjanske rěče]] ** [[čěsko-słowakske rěče|čěsko-słowakska skupina]] *** [[čěšćina]] *** [[słowakšćina]] *** [[knaanšćina]] – mortwa židowsko-słowjanska rěč ** [[serbšćina|serbska skupina]] *** [[hornjoserbšćina]] *** [[delnjoserbšćina]] ** [[lechiske rěče|lechiska skupina]] *** [[pólšćina]] *** [[pomoršćina]] <ref>Hlej [http://www.uni-leipzig.de/~sorb/seiten/hsb/05/recnopraktiske/ie/ierec1.htm stronu Institut za sorabistiku]</ref> **** [[kašubšćina]] **** [[słowinšćina]] – mortwa rěč *** [[połobšćina]] – mortwa rěč *** [[šlešćina]] * [[wuchodosłowjanske rěče]] ** [[běłorušćina]] ** [[ukrainšćina]] ** [[rušćina]] ** [[stara wuchodosłowjanšćina]] – mortwa rěč ** [[zapadorušćina]] – mortwa rěč ** [[rusinšćina]] * [[južnosłowjanske rěče]] ** zapadne [[južnosłowjanske rěče]] *** ''[[serbiskochorwatšćina]]'' **** [[bosnišćina]] **** [[čornohóršćina]] **** [[chorwatšćina]] **** [[serbišćina]] *** [[słowjenšćina]] ** wuchodne [[južnosłowjanske rěče]] *** [[makedonšćina]] *** [[bołharšćina]] *** [[starosłowjanšćina]] – mortwa rěč === Fiktiwne a konstruowane rěče słowjanskeho typa === * [[sewjerosłowjanske rěče]] fiktiwne/konstruowane ** [[we swěće Ill Bethisad]] *** [[Našska rěč|naššćina]] (nassika) *** [[Vozgiska rěč|vozgišćina]] (vuozgašu) *** [[Skuodska rěč|skuodšćina]] ** [[dalši sewjerosłowjanske rěče]] *** [[lydnevi]] *** [[seversk]] *** [[sievrosku]] (sevorian) *** [[slavëni]] *** [[slavisk]] * konstruowane słowjanske rěče ** [[slovio]] ** [[slovianski]] ** [[mezisłowjanska rěč|mezislovanska]] ** [[glagolica]] ** [[proslava]] ** [[ruslavsk]] (varianta slovia) == Žórła == <references /> [[Kategorija:Słowjanske rěče]] [[Kategorija:Słowjenjo]] 4gatkjh6xbibx92m25vuq28qzttutwj Španišćina 0 2291 392200 390254 2026-08-23T11:06:58Z J budissin 7 392200 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=Español |mjeno serbske=španišćina |kraje=[[Španiska]], [[Mexiko]], [[Peru]], [[Kolumbiska]],<br />[[Argentinska]], [[Chile]], [[Venezuela]],<br />[[Nikaragua]], [[Kosta Rika]],<br />[[Kuba]] a w druhich statach| rěčnicy=358 mil. (maćeršćina) (3. městno) 417 milionow (tež jako druha rěč) |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[italiske rěče]] ::[[romaniske rěče]] :::[[iberoromaniske rěče]] ::::Španišćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Španiska]], [[Mexiko]], [[Peru]], [[Kolumbiska]],<br />[[Argentinska]], [[Chile]], [[Venezuela]],<br />[[Nikaragua]], [[Kosta Rika]],<br />[[Kuba]] a w druhich statach |iso_639-1=es |iso_639-2=spa |iso_639-2t= |iso_639-3=SPN |wikipedija=es |mapa=Spanish language World Map.svg |wulkosć mapy=300px |wopis mapy=Rozšěrjenje španišćiny }} '''Španišćina''' (abo ''kastilišćina'') je jedna z najbóle rozšěrjenych swětowych rěčow. Słuša do skupiny [[romaniske rěče|romaniskich rěčow]] a rěči so hłownje w&nbsp;[[Španiska|Španiskej]], w&nbsp;[[Južna Amerika|Južnej]] a [[Sewjerna Amerika|Sewjernej Americe]], w&nbsp;[[Karibika|Karibice]] kaž tež w&nbsp;[[Ekwatorialna Guinea|Ekwatorialnej Gineji]] w&nbsp;[[Afrika|Africe]], na [[Filipiny|Filipinach]]. Španišćina ma wokoło 570 milionow maćernorěčnikow. Wona je jedna ze šěsć oficielnych rěčow [[Zjednoćene narody|Zjednoćenych narodow]] a jedna ze 24 hamtskich rěčow [[Europska unija|Europskeje unije]]. == Alfabet == {| class="prettytable" ! Majuskla ! Minuskla ! Španiske mjeno |- | A | a | a |- | B | b | be |- | C | c | ɵe |- | Ch | ch | tʃe |- | D | d | de |- | E | e | e |- | F | f | 'efe |- | G | g | xe |- | H | h | 'atʃe |- | I | i | i |- | J | j | 'xota |- | K | k | ka |- | L | l | 'ele |- | Ll | ll | 'eʎe |- | M | m | 'eme |- | N | n | 'ene |- | Ñ | ñ | 'eɲe |- | O | o | o |- | P | p | pe |- | Q | q | ku |- | R | r | 'ere |- | S | s | 'ese |- | T | t | te |- | U | u | u |- | V | v | 'uƀe |- | W | w | 'uƀe'đoƀle |- | X | x | 'ekis |- | Y | y | i 'griega |- | Z | z | ɵeđa |} == Gramatika == Španišćina ma dwaj [[genus]]aj a [[numerus]]aj, ale nima [[pad (gramatika)|padow]], z wuwzaćom [[pronomen]]ow. == Numerale == Zakładne numerale su: '''uno''', '''dos''', '''tres''', '''cuatro''', '''cinco''', '''seis''', '''siete''', '''ocho''', '''nueve''', '''diez'''. == Wotkazy == {{Commonscat|Spanish language|španišćina}} {{wikisłownik|španišćina}} {{Nawiblok |romaniske rěče |Rěče Europskeje Unije}} {{DISPLAYTITLE:španišćina}} [[Kategorija:Zapadoromaniske rěče]] 12oco5ujlspbxvn75a7ytc40m8k3m9c Japanšćina 0 2404 392202 390256 2026-08-23T11:08:12Z J budissin 7 392202 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |mjeno swójske='''日本語''' |mjeno serbske=japanšćina |kraje=[[Japanska]], [[Zjednoćene staty Ameriki|USA]], [[Brazilska]], [[Palau]] |rěčnicy=127 milionow |klasifikacija=[[Altajske rěče]] (diskutowana) * [[Japansko-rjukjuske rěče]] ** Japanšćina |družina pisma=[[Japanske pismo]] |hamtska rěč=[[Japanska]], [[Palau]] |iso_639-1=ja |iso_639-2=jpn |iso_639-2t |iso_639-3=[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=jpn jpn] (starje JPN) |wikipedija=[[:ja:メインページ|ja.wikipedia.org]] }} '''Japanšćina''' (日本語; ''Nihongo'') je rěč, kotraž rěči wjace hač 127 milionow ludźi zwjetša w&nbsp;[[Japanska|Japanskej]], ale tež zhromadźenstwa japanskich emigrantow po cyłym swěće. Japanšćina je [[aglutinaciska rěč]]. == Pismo == Město alfabeta ma japanšćina tři pismowe systemy. Dwaj z nich stej złóžkowej pismje. Třeći wužiwa znamješka ze chinšćiny, ale z cyle hinašim wurjekowanjom. == Gramatika == Japanšćina nima [[genus]]a ani [[numerus]]a abo [[pad (gramatika)|padow]]. Město padow wužiwaja so partikle po substantiwje. * [http://brng.jp/50renshuu.pdf Kana Ein Ausübungsbuch (PDF)] * [https://web.archive.org/web/20090202181422/http://www.shotokai.com.br/akser-curso-de-japones.html AKSER Brasil - Video Japanese Course] == Wotkaz == {{Commonscat|Japanese language|japanšćina}} {{DISPLAYTITLE:japanšćina}} [[Kategorija:Japanska]] [[Kategorija:Japansko-rjukjuske rěče]] 7bna2pbrin2qrpvbj1dnbeda87en25w Ukrainšćina 0 2494 392139 388132 2026-08-23T09:23:15Z J budissin 7 392139 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=українська (мова) |mjeno serbske=ukrainšćina |kraje=[[Ukraina]], [[Ruska]],<br />[[Kazachstan]], [[Moldawska]],<br />[[USA]], [[Kanada]], [[Běłoruska]],<br />[[Słowakska]], [[Brazilska]],<br />[[Argentinska]], [[Kirgizistan]],<br />[[Letiska]], [[Rumunska]],<br />[[Chorwatska]], [[Uzbekistan]] |rěčnicy=39 milionow |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[słowjanske rěče]] ::[[wuchodosłowjanske rěče]] :::Ukrainšćina |hamtska rěč=[[Ukraina]] |iso_639-1=uk |iso_639-2=ukr |iso_639-2t= |iso_639-3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=u ukr] |wikipedija=uk |mapa=Ukrainian lang.png |wulkosć mapy=280px |wopis mapy=Karta rozšěrjenja ukrainšćiny }} '''Ukrainšćina''' (ukrainsce українська [мова], ''ukrajinska [mowa]'') je [[Wuchodosłowjanske rěče|wuchodosłowjanska rěč]], přiwuzna [[Rušćina|rušćinje]] a [[Běłorušćina|běłorušćinje]]. Jako po ličbje rěčnikow třeća najwjetša [[Słowjanske rěče|słowjanska rěč]] rěči so wot 40 milionow ludźi hłownje w&nbsp;[[Ukraina|Ukrainje]], hdźež je tež hamtska rěč. Nimo toho je ukrainšćina rozšěrjena tež w&nbsp;[[Pólska|Pólskej]], [[Słowakska|Słowakskej]], [[Moldawska|Moldawskej]] a [[Podnjesterska|Podnjesterskej]]. [[File:WIKITONGUES- Vira speaking Ukrainian.webm|thumb|250px|Wira rěči ukrainsce]] Wona pisa so ze swójskej wariantu [[kyriliski alfabet|kyriliskeho alfabeta]]. Charakteristiski za ukrainšćinu je pismik Г, kotryž wurjekuje so – kaž w&nbsp;[[hornjoserbšćina|hornjoserbšćinje]] – jako ''h'' a nic jako ''g''. Dalši charakteristikum ukrainšćiny je realizacija starosłowjanskeho ''[[jat]]'' jako ''i'' (na př. місяць, ''měsac''). Nimo toho realizujetej so tež wokalaj ''e'' a ''o'' w zawrjenych złóžkach jako ''i'' (кішка, ''kóčka''; Львів, ''Lwiw''). Kaž [[serbšćina]] wužiwa ukrainšćina sydom [[Pad (gramatika)|padow]]. Najwuznamniši ukrainski awtor bě [[Taras Šewčenko]] (1814–61), kotryž płaći jako narodny basnik Ukrainy. == Ukrainski alfabet == {| {{Rjana tabela}} |- | '''А а''' /a/ | '''Б б''' /b/ | '''В в''' /w/ | '''Г г''' /h/ | '''Ґ ґ''' /g/ |- | '''Д д''' /d/ | '''Е е''' /e/ | '''Є є''' /ě/ | '''Ж ж''' /ž/ | '''З з''' /z/ |- | '''И и''' /y/ | '''I i''' /i/ | '''Ї ї''' /ji/ | '''Й й''' /j/ | '''К к''' /k/ |- | '''Л л''' /ł/ | '''М м''' /m/ | '''Н н''' /n/ | '''О о''' /о/ | '''П п''' /p/ |- | '''Р р''' /r/ | '''С с''' /s/ | '''Т т''' /t/ | '''У у''' /u/ | '''Ф ф''' /f/ |- | '''Х х''' /ch/ | '''Ц ц''' /c/ | '''Ч ч''' /č/ | '''Ш ш''' /š/ | '''Щ щ''' /šč/ |- | '''Ю ю''' /ju/ | '''Я я''' /ja/ | '''Ь ь''' mjechki pismik |} == Gramatika == Ukrainšćina ma 7 [[Pad (gramatika)|padow]], dwaj [[numerus]]aj a tři [[genus]]y. {{wikisłownik|ukrainšćina}} <br style="clear:both;" /> {{Słowjanske rěče}} [[Kategorija:Ukrainšćina]] [[Kategorija:Ukraina]] piln1cuiv7gttnj56xhwgwxio5rliqe 392199 392139 2026-08-23T11:06:25Z J budissin 7 392199 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=українська (мова) |mjeno serbske=ukrainšćina |kraje=[[Ukraina]], [[Ruska]],<br />[[Kazachstan]], [[Moldawska]],<br />[[USA]], [[Kanada]], [[Běłoruska]],<br />[[Słowakska]], [[Brazilska]],<br />[[Argentinska]], [[Kirgizistan]],<br />[[Letiska]], [[Rumunska]],<br />[[Chorwatska]], [[Uzbekistan]] |rěčnicy=39 milionow |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[słowjanske rěče]] ::[[wuchodosłowjanske rěče]] :::Ukrainšćina |hamtska rěč=[[Ukraina]] |iso_639-1=uk |iso_639-2=ukr |iso_639-2t= |iso_639-3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=u ukr] |wikipedija=uk |mapa=Ukrainian lang.png |wulkosć mapy=280px |wopis mapy=Karta rozšěrjenja ukrainšćiny }} '''Ukrainšćina''' (ukrainsce українська [мова], ''ukrajinska [mowa]'') je [[Wuchodosłowjanske rěče|wuchodosłowjanska rěč]], přiwuzna [[Rušćina|rušćinje]] a [[Běłorušćina|běłorušćinje]]. Jako po ličbje rěčnikow třeća najwjetša [[Słowjanske rěče|słowjanska rěč]] rěči so wot 40 milionow ludźi hłownje w&nbsp;[[Ukraina|Ukrainje]], hdźež je tež hamtska rěč. Nimo toho je ukrainšćina rozšěrjena tež w&nbsp;[[Pólska|Pólskej]], [[Słowakska|Słowakskej]], [[Moldawska|Moldawskej]] a [[Podnjesterska|Podnjesterskej]]. [[File:WIKITONGUES- Vira speaking Ukrainian.webm|thumb|250px|Wira rěči ukrainsce]] Wona pisa so ze swójskej wariantu [[kyriliski alfabet|kyriliskeho alfabeta]]. Charakteristiski za ukrainšćinu je pismik Г, kotryž wurjekuje so – kaž w&nbsp;[[hornjoserbšćina|hornjoserbšćinje]] – jako ''h'' a nic jako ''g''. Dalši charakteristikum ukrainšćiny je realizacija starosłowjanskeho ''[[jat]]'' jako ''i'' (na př. місяць, ''měsac''). Nimo toho realizujetej so tež wokalaj ''e'' a ''o'' w zawrjenych złóžkach jako ''i'' (кішка, ''kóčka''; Львів, ''Lwiw''). Kaž [[serbšćina]] wužiwa ukrainšćina sydom [[Pad (gramatika)|padow]]. Najwuznamniši ukrainski awtor bě [[Taras Šewčenko]] (1814–61), kotryž płaći jako narodny basnik Ukrainy. == Ukrainski alfabet == {| {{Rjana tabela}} |- | '''А а''' /a/ | '''Б б''' /b/ | '''В в''' /w/ | '''Г г''' /h/ | '''Ґ ґ''' /g/ |- | '''Д д''' /d/ | '''Е е''' /e/ | '''Є є''' /ě/ | '''Ж ж''' /ž/ | '''З з''' /z/ |- | '''И и''' /y/ | '''I i''' /i/ | '''Ї ї''' /ji/ | '''Й й''' /j/ | '''К к''' /k/ |- | '''Л л''' /ł/ | '''М м''' /m/ | '''Н н''' /n/ | '''О о''' /о/ | '''П п''' /p/ |- | '''Р р''' /r/ | '''С с''' /s/ | '''Т т''' /t/ | '''У у''' /u/ | '''Ф ф''' /f/ |- | '''Х х''' /ch/ | '''Ц ц''' /c/ | '''Ч ч''' /č/ | '''Ш ш''' /š/ | '''Щ щ''' /šč/ |- | '''Ю ю''' /ju/ | '''Я я''' /ja/ | '''Ь ь''' mjechki pismik |} == Gramatika == Ukrainšćina ma sydom [[Pad (gramatika)|padow]], dwaj [[numerus]]aj a tři [[genus]]y. {{wikisłownik|ukrainšćina}} <br style="clear:both;" /> {{Słowjanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:ukrainšćina}} [[Kategorija:Ukrainšćina]] [[Kategorija:Ukraina]] mkdeye2qr3321yuuqgexn47morefz3c Turkske rěče 0 2539 392179 384818 2026-08-23T10:05:44Z J budissin 7 392179 wikitext text/x-wiki {{Podobne hesło |tema1=[[rěčna swójba]] |hesło2=[[Turkowska rěč]] |tema2=[[rěč]] }} '''Turkske rěče''' su jedna z hałuzow [[Altajske rěče|altajskeje rěčneje swójby]], maja so pak druhdy za samostatnu [[Rěčna swójba|rěčnu swójbu]]. Woni rěča so předewšěm w&nbsp;[[Turkowska|Turkowskej]] a [[srjedźna Azija|srjedźnej Aziji]], ale tež na woběmaj stronomaj [[Kawkaz]]a a w dźělach [[Ruska|Ruskeje]], tak w&nbsp;[[Tatarstan]]je a w&nbsp;[[Sibirska|Sibirskej]]. == Přiwuznistwo == {| class="prettytable" |- ! hornjoserbsce ! staroturkowsce ! turkowsce ! turkmensce ! tatarsce ! kazachsce ! uzbeksce ! ujgursce |- | ''mać'' | ana | anne/ana | ene | ana | ana | ona | ana |- | ''nos'' | burun | burun | burun | boryn | murın | burun | burun |- | ''ruka'' | qol | kol | qol | kul | qol | qo'l | kol |- | ''dróha'' | jol | yol | ýol | jul | zhol | yo'l | yol |- | ''tučny'' | semiz | semiz | semiz | simyz | semiz | semiz | semiz |- | ''zemja'' | topraq | toprak | topraq | tufrak | topıraq | tuproq | tupraq |- | ''krej'' | qan | kan | gan | kan | qan | qon | qan |- | ''popjeł'' | kül | kül | kül | köl | kül | kul | kül |- | ''woda'' | suv | su | suw | syw | suw | suv | su |- | ''běły'' | aq | ak | ak | ak | aq | oq | aq |- | ''čorny'' | qara | kara | gara | kara | qara | qora | qara |- | ''čerwjeny'' | qyzyl | kızıl | qyzyl | kyzyl | qızıl | qizil | qizil |- | ''njebjo'' | kök | gök | gök | kük | kök | ko'k | kök |} == Dźělenje == [[Dataja:Turkic_languages.png|thumb|480px|Karta rozšěrjenja turkowskich rěčow]] [[Dataja:Oghuzlanguages6.png|thumb|300px|Juhozapadne Turkowske (Oghuz) rěče <span style="background-color:#FF0000;color:white;"> Turkowska skupina </span> <span style="background-color:#00B927;color:white;">Azerbajdźanska skupina </span> <span style="background-color:#FF8400;color:white;">Turkmenska skupina </span> <span style="background-color:#FFFF00;color:black;">Druhe </span>]] [[Dataja:Map-Kypchak_Language_World.png|300px|thumb|Sewjerozapadne Turkowske (Kypchak) rěče<br /><small> <span style="background-color:#FF0000;color:white;">&nbsp;Kypchak-Bolgar&nbsp;</span> <span style="background-color:#00B927;color:white;">&nbsp;Kypchak-Cuman&nbsp;</span> <span style="background-color:#FF8400;color:white;">&nbsp;Kazakh-Nogay&nbsp;</span> </small>]] * [[zapadoturkowske rěče]] ** [[bolgarske rěče]] *** [[čuwašćina]] *** [[chazaršćina]] – mortwa *** [[bolgaršćina]] – mortwa *** [[hunšćina]] – mortwa ** [[oghuzske rěče]] *** [[turkowšćina]] *** [[afšaršćina]] *** [[azerbajdźanšćina]] *** [[turkmenšćina]] *** [[krymskotataršćina]] – přiwuzna tež z kypčakiskimi rěčemi *** [[urumšćina]] – přiwuzna tež z kypčakiskimi rěčemi *** [[kaškaišćina]] *** [[khorasanska turkowšćina]] *** [[salaršćina]] *** [[gagawšćina]] *** [[pečenešćina]] – mortwa *** [[osmanska turkowšćina]] – mortwa ** [[kypčacke rěče]] *** [[kypčacko-bolgarske rěče]] **** [[tataršćina]] **** [[baškiršćina]] **** [[barabšćina]] *** [[kypčacko-kumanske rěče]] **** [[krymskotataršćina]] – přiwuzna tež z oghuzskimi rěčemi **** [[urumšćina]] – přiwuzna tež z oghuzskimi rěčemi **** [[karačaj-balkaršćina]] **** [[kumykšćina]] **** [[karaimšćina]] **** [[krymčakšćina]] **** [[kumanšćina]] – mortwa **** [[kipčačćina]] – mortwa *** [[kypčacko-nogaiske rěče]] **** [[k̟ɡ̟|kazachšćina]] **** [[karakalpakšćina]] **** [[nogaišćina]] ** [[čagatajske rěče]] *** [[uzbekšćina]] *** [[ujguršćina]] **** [[aini]] *** [[lop]] *** [[ili turki]] *** [[čagatajšćina]] – mortwa * [[wuchodoturkowske rěče]] ** [[kirgizisko-kypčacke rěče]] *** [[k̠ɡ̠|kirgišćina]] *** [[altajšćina]] ** [[uyghurske rěče]] *** [[jakutšćina]] *** [[tuvanšćina]] *** [[chakašćina]] *** [[šoršćina]] *** [[fu-yu kirgizšćina]] *** [[čulymšćina]] *** [[tofa]] *** [[dolganšćina]] *** [[zapadna yuguršćina]] *** [[sewjerna altajšćina]] ** [[khalajšćina]] [[Kategorija:Turkowske rěče]] [[Kategorija:Rěčna swójba]] 30v0td7oaof9gukjp41kjx5q1ir3839 Předłoha:Infokašćik rostlina 10 2540 392126 385694 2026-08-22T18:30:44Z Gumideck 12564 - 392126 wikitext text/x-wiki {| class="infobox taxobox" style="width:21em; {{Sćin kašćika}}" |+ colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;font-size:1.3em;" class="hornja-linka rostlina l1" | {{#if:{{{mjeno<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{mjeno}}}|{{PAGENAME}} }} |---- {{#if: {{{wobraz|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" {{!}} [[Wobraz:{{{wobraz}}}|{{{wulkosć|250px}}}]] {{#if:{{{wopis wobraza|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} ''{{{wopis wobraza}}}''}} {{!-}} }} |---- ! align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;" | '''[[systematika (biologija)|systematika]]''' |---- {{#ifeq:{{{detaile|}}}|haj| {{!-}} ! align="center" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[systematika (biologija)|klasifikacija]]''' {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[Žiwochi]]''' {{!-}} }} |---- | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[domena (biologija)|Domena]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[eukaryoty]]''' |---- {{#ifeq:{{{detaile|}}}|haj| {{!-}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} Bjez městna <!--Rang?--> {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Archaeplastida''' {{!-}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} Bjez městna <!--Rang?--> {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Chloroplastida''' {{!-}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} Bjez městna <!--Rang?--> {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Charophyta''' {{!-}} }} |---- | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[swět (biologija)|Swět]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[rostliny]]''' |---- {{#if:{{{podswět|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[podswět (biologija)|podswět]] {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswět}}} {{!-}} }}<!--nadkmjen, kmjen a podkmjen su wopačne, ale prowizorisce dyrbja wostać.--> {{#if: {{{nadkmjen|}}}{{{nadwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadwotrjad (biologija)|nadwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadkmjen|}}}{{{nadwotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{kmjen|}}}{{{wotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[wotrjad (biologija)|wotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{kmjen|}}}{{{wotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podkmjen|}}}{{{podwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podwotrjad (biologija)|podwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podkmjen|}}}{{{podwotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjadownja (biologija)|nadrjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}}{{{klasa0|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{#if:{{{klasa0|}}}|&nbsp;|'''[[rjadownja (biologija)|rjadownja]]''':}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}}{{{klasa0|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}}{{{podklasa0|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{#if:{{{podklasa0|}}}|&nbsp;|'''[[podrjadownja (biologija)|podrjadownja]]''':}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}}{{{podklasa0|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjad (biologija)|nadrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{porjad|}}}{{{rjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[rjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{porjad|}}}{{{rjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podrjad (biologija)|podrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadswójba (biologija)|nadswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{swójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[swójba (biologija)|swójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{swójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podswójba (biologija)|podswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{tribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[tribus (biologija)|tribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{tribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podtribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podtribus (biologija)|podtribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podtribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{ród|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[ród (biologija)|ród]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{ród}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podród|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podród (biologija)|podród]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podród}}} {{!-}} }} {{#if: {{{sekcija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[sekcija (biologija)|sekcija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{sekcija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podsekcija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podsekcija (biologija)|podsekcija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podsekcija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{serija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[serija (biologija)|serija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{serija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podserija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podserija (biologija)|podserija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podserija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{družina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[družina (biologija)|družina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{družina}}} {{!-}} }} {{#if: {{{poddružina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[poddružina (biologija)|poddružina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{poddružina}}} {{!-}} }} {{#if: {{{warjeteta|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[warjeteta (biologija)|warjeteta]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{warjeteta}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podwarjeteta|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podwarjeteta (biologija)|podwarjeteta]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podwarjeteta}}} {{!-}} }} {{#if: {{{forma|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[forma (biologija)|forma]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{forma}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podforma|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podforma (biologija)|podforma]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podforma}}} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' {{#if:{{{wědomostne mjeno2|}}}|za {{{čo}}}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno}}} {{#if: {{{slědźer|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer}}} {{#if:{{{lěto|}}}| ({{{lěto}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' za {{{čo2}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno2}}} {{#if: {{{slědźer2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer2}}} {{#if:{{{lěto2|}}}| ({{{lěto2}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno3|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' za {{{čo3}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno3}}} {{#if: {{{slědźer3|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer3}}} {{#if:{{{lěto3|}}}| ({{{lěto3}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{podskupiny|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''{{{podskupiny}}}''' {{!-}} {{!}} colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podskupiny2}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Status_IUCN|}}}|{{1 cela na linku| |daty='''Škitny status''' |atributy=style="background-color:#9bcd9b; text-align:center; margin:2px; padding:0px;" colspan="2" }} {{!-}} {{!}} colspan="2" style="background-color:#ffffff;" {{!}} {{KategorijaIUCN|{{{Status_IUCN|}}}|align=center}} {{!-}} {{#if:{{{status_ref|}}}| {{!}} style="background-color:#ffffff;" {{!}} Referency {{!}} {{{status_ref}}} {{!-}} }} }} {{#if:{{{mapa1|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Mapa''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Wobraz:{{{mapa1}}}|{{{wulkosć mapy1|200px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy1|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy1}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{mapa2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Mapa 2''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Wobraz:{{{mapa2}}}|{{{wulkosć mapy2|200px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy2}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{Wikispecies|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Wikispecies-logo.svg|20px]] |daty2=[[wikispecies:{{{Wikispecies|}}}|Systematika w Wikispecies]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if:{{{Commons|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Commons-logo.svg|17px]] |daty2=[[commons:{{{Commons|}}}|Galerija fotow we Wikimedia Commons]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; border-bottom:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if:{{{Wikisłownik|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Wiktionary-logo.svg|20px]] |daty2=[[wikt:{{{Wikisłownik|}}}|Hesło w Wikisłowniku]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{IK-projekt|titul=Wikipedija:Projekt za botaniku}} {{změń předłohu|předłoha=Infokašćik rostlina}} |}<noinclude>{{-}} {{dokumentacija}} {{DEFAULTSORT:Rostlina}} [[Kategorija:Předłoha:Infokašćik za žiwochi]] [[Kategorija:Předłoha:Botanika]] </noinclude> e7yqe870olog2d4a9ibcs4dpjn5vynz 392135 392126 2026-08-23T08:59:38Z J budissin 7 392135 wikitext text/x-wiki {| class="infobox taxobox" style="width:21em; {{Sćin kašćika}}" |+ colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;font-size:1.3em;" class="hornja-linka rostlina l1" | {{#if:{{{mjeno<includeonly>|</includeonly>}}}|{{{mjeno}}}|{{PAGENAME}} }} |---- {{#if: {{{wobraz|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" {{!}} [[Dataja:{{{wobraz}}}|{{{wulkosć|250px}}}]] {{#if:{{{wopis wobraza|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} ''{{{wopis wobraza}}}''}} {{!-}} }} |---- ! align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;" | '''[[systematika (biologija)|systematika]]''' |---- {{#ifeq:{{{detaile|}}}|haj| {{!-}} ! align="center" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[systematika (biologija)|klasifikacija]]''' {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[žiwochi]]''' {{!-}} }} |---- | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[domena (biologija)|domena]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[eukaryoty]]''' |---- {{#ifeq:{{{detaile|}}}|haj| {{!-}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} bjez městna <!--Rang?--> {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Archaeplastida''' {{!-}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} bjez městna <!--Rang?--> {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Chloroplastida''' {{!-}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} bjez městna <!--Rang?--> {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Charophyta''' {{!-}} }} |---- | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[swět (biologija)|swět]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[rostliny]]''' |---- {{#if:{{{podswět|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[podswět (biologija)|podswět]] {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswět}}} {{!-}} }}<!--nadkmjen, kmjen a podkmjen su wopačne, ale prowizorisce dyrbja wostać.--> {{#if: {{{nadkmjen|}}}{{{nadwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadwotrjad (biologija)|nadwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadkmjen|}}}{{{nadwotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{kmjen|}}}{{{wotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[wotrjad (biologija)|wotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{kmjen|}}}{{{wotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podkmjen|}}}{{{podwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podwotrjad (biologija)|podwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podkmjen|}}}{{{podwotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjadownja (biologija)|nadrjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}}{{{klasa0|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{#if:{{{klasa0|}}}|&nbsp;|'''[[rjadownja (biologija)|rjadownja]]''':}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}}{{{klasa0|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}}{{{podklasa0|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{#if:{{{podklasa0|}}}|&nbsp;|'''[[podrjadownja (biologija)|podrjadownja]]''':}} {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}}{{{podklasa0|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjad (biologija)|nadrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{porjad|}}}{{{rjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[rjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{porjad|}}}{{{rjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podrjad (biologija)|podrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadswójba (biologija)|nadswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{swójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[swójba (biologija)|swójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{swójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podswójba (biologija)|podswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{tribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[tribus (biologija)|tribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{tribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podtribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podtribus (biologija)|podtribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podtribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{ród|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[ród (biologija)|ród]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{ród}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podród|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podród (biologija)|podród]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podród}}} {{!-}} }} {{#if: {{{sekcija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[sekcija (biologija)|sekcija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{sekcija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podsekcija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podsekcija (biologija)|podsekcija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podsekcija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{serija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[serija (biologija)|serija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{serija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podserija|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podserija (biologija)|podserija]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podserija}}} {{!-}} }} {{#if: {{{družina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[družina (biologija)|družina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{družina}}} {{!-}} }} {{#if: {{{poddružina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[poddružina (biologija)|poddružina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{poddružina}}} {{!-}} }} {{#if: {{{warjeteta|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[warjeteta (biologija)|warjeteta]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{warjeteta}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podwarjeteta|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podwarjeteta (biologija)|podwarjeteta]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podwarjeteta}}} {{!-}} }} {{#if: {{{forma|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[forma (biologija)|forma]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{forma}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podforma|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podforma (biologija)|podforma]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podforma}}} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' {{#if:{{{wědomostne mjeno2|}}}|za {{{čo}}}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno}}} {{#if: {{{slědźer|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer}}} {{#if:{{{lěto|}}}| ({{{lěto}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' za {{{čo2}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno2}}} {{#if: {{{slědźer2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer2}}} {{#if:{{{lěto2|}}}| ({{{lěto2}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno3|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' za {{{čo3}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno3}}} {{#if: {{{slědźer3|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer3}}} {{#if:{{{lěto3|}}}| ({{{lěto3}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{podskupiny|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''{{{podskupiny}}}''' {{!-}} {{!}} colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podskupiny2}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Status_IUCN|}}}|{{1 cela na linku| |daty='''Škitny status''' |atributy=style="background-color:#9bcd9b; text-align:center; margin:2px; padding:0px;" colspan="2" }} {{!-}} {{!}} colspan="2" style="background-color:#ffffff;" {{!}} {{KategorijaIUCN|{{{Status_IUCN|}}}|align=center}} {{!-}} {{#if:{{{status_ref|}}}| {{!}} style="background-color:#ffffff;" {{!}} referency {{!}} {{{status_ref}}} {{!-}} }} }} {{#if:{{{mapa1|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''karta''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Dataja:{{{mapa1}}}|{{{wulkosć mapy1|200px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy1|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy1}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{mapa2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#9bcd9b;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''karta 2''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Dataja:{{{mapa2}}}|{{{wulkosć mapy2|200px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy2}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{Wikispecies|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Dataja:Wikispecies-logo.svg|20px]] |daty2=[[wikispecies:{{{Wikispecies|}}}|Systematika we Wikispecies]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if:{{{Commons|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Dataja:Commons-logo.svg|17px]] |daty2=[[commons:{{{Commons|}}}|Galerija fotow we Wikimedia Commons]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; border-bottom:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if:{{{Wikisłownik|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Dataja:Wiktionary-logo.svg|20px]] |daty2=[[wikt:{{{Wikisłownik|}}}|hesło we Wikisłowniku]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{IK-projekt|titul=Wikipedija:Projekt za botaniku}} {{změń předłohu|předłoha=Infokašćik rostlina}} |}<noinclude>{{-}} {{dokumentacija}} {{DEFAULTSORT:Rostlina}} [[Kategorija:Předłoha:Infokašćik za žiwochi]] [[Kategorija:Předłoha:Botanika]] </noinclude> cuj6ghoucg2voabkju0uzedm2q9kcjo Kašubšćina 0 2726 392169 389896 2026-08-23T09:50:36Z J budissin 7 392169 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=kaszëbsczi jãzëk |mjeno serbske=Kašubšćina |kraje=[[Pólska]] |region=wokoło [[Gdańsk]]a |rěčnicy=50 000 – 200 000 |klasifikacija=[[Indoeuropske rěče]] :[[Słowjanske rěče]] ::[[Zapadosłowjanske rěče]] :::[[Lechiske rěče]] ::::[[Pomoršćina]] :::::Kašubšćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč= |iso_639-1= |iso_639-2b=csb |iso_639-2t=csb |iso_639-3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb] |wikipedija=csb |mapa=Kaschubei_heute.png |wopis mapy=Turistiska karta w kašubskej rěči }} '''Kašubšćina''' je [[Zapadosłowjanske rěče|zapadosłowjanska rěč]], podobna [[Pólšćina|pólšćinje]] a mortwej [[Połobšćina|połobšćinje]]. Rěči so w&nbsp;sewjernej [[Pólska|Pólskej]] wokoło [[Gdańsk]]a (kašubsce ''Gduńsk'', pólsce ''Gdańsk''). Wona słuša k&nbsp;[[Lechiske rěče|lechiskej skupinje]] [[Zapadosłowjanske rěče|zapadosłowjanskich rěčow]]. == Alfabet == aA ąĄ ãà bB cC dD eE éÉ ëË fF gG hH iI jJ kK lL łŁ mM nN ńŃ oO òÒ óÓ ôÔ pP rR sS tT uU ùÙ wW yY zZ żŻ W tym njewustupjace w pólskej rěči: * ã [an] (IPA {{IPA|ã}}) (tzw. a z blewiązką) * é [yj] (IPA {{IPA|e}}) (tzw. e ze sztriszkã) * ë [e/a] (IPA {{IPA|ə}}) (tzw. "szwa") * ò [łe] (IPA {{IPA|wɛ}}) (tzw. labializacëjô) * ô [o/e] (IPA {{IPA|œ}}/{{IPA|ɒ}}) (tzw. o z dakã) * ù [łu/łi] (IPA {{IPA|ɥi}}-{{IPA|wy}}). Pismik ''u'' wšak so nimale kaž ''ü'' [u/i] wurjekuje. Samsne kaž w pólšćinje su: * ą (IPA {{IPA|õ}}) * ł (IPA {{IPA|w}}) (přirunaj hornjoserbski ł) * ń (IPA {{IPA|ɲ}}) (= hornjoserbski ń) * w (IPA {{IPA|v}}) (přirunaj tež němski w) * ż (IPA {{IPA|ʒ}}) (přirunaj hornjoserbski ž) * cz (IPA {{IPA|ʧ}}) (přirunaj hornjoserbski č) * dz (IPA {{IPA|dz}}) * dż (IPA {{IPA|ʤ}}) * rz (IPA {{IPA|ʒ}}) * sz (IPA {{IPA|ʃ}}) (přirunaj hornjoserbski š) == Wosebitosće kašubskeje rěče == Dźělne zdźerženje formy '''tart''' z prasłowjanskeho '''tărt''': * gard "město", pólsce: gród (přirunaj hornjoserbski hród) * parmiń, pólsce: promień (přirunaj hornjoserbske promjo) Zmjechčeny konsonant přez '''ar''': * cwiardi, pólsce: twardy, (přirunaj hornjoserbski twjerdy) * czwiôrtk, pólsce: czwartek (přirunaj hornjoserbski štwórtk) Pobrachowanje "pohibliweho" '''e''': * pòrénk "ranje", pólsce: poranek * kùńc, pólsce: koniec (přirunaj hornjoserbski kónc) Pobrachowanje zmjechčenjow konsonantow s,z,c,dz: * swiat, pólsce: świat (přirunaj hornjoserbski swět) * zëma, pólsce: zima (přirunaj hornjoserbska zyma) * zemia, pólsce: ziemia (přirunaj hornjoserbska zemja) == Přikład (Wótče naš) == [[Dataja:ojcze nasz po kaszebsku.ogg|thumb|Òjcze nasz pò kaszëbskù]] ''<poem>Òjcze nasz, jaczi jes w niebie, niech sã swiãcy Twòje miono, niech przińdze Twòje królestwò, niech mdze Twòja wòlô jakno w niebie tak téż na zemi. Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô i òdpùscë nóm naje winë, jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm. A nie dopùscë na nas pòkùszeniô, ale nas zbawi òde złégò. Amen</poem>'' == Někotre města a wsy == W slědowacych městnach so kašubsce rěči: * [[Gdańsk]] (Gduńsk), * [[Gdynia]] (Gdiniô), * Wejherowo (Wejrowò), * Puck (Pùck), * Lębork (Lãbòrg), * Bytów (Bëtowò), * Kartuzy (Kartuzë), * Kościerzyna (Kòscérzna) * Chojnice (Chòjnice) * [[Żukowo]] (Żukòwò) == Wobrazy == <gallery> Kaszebsko_familejo_leba_200.jpg|Kašubska swójba POL Kaszuby flag.svg|Kašubska chorhoj Garcz.jpg|Dwurěčna wjesna tafla w Kašubskej Powiat_Pucczi_2_ubt.jpeg|Dwurěčna tafla </gallery> == Wotkazy == {{wikisłownik|kašubšćina}} * [http://www.kaszubia.com/ Informacije wo kašubšćinje] (kašubsce) * [http://krajane.czu.cz/geografie-nab/doku.php?id=kasubove_v_polsku kašubšćina] {{ref-cs}} * [https://web.archive.org/web/20210201131848/http://www.cassubia-dictionary.com/ Kašubski słownik] (kašubsce, jendźelsce, němsce, pólsce) * [https://web.archive.org/web/20120524211133/http://www.skarbnicakaszubska.pl/index.php/start1.html Kašubski kubłanski portal] {{ref-pl}} ** [http://skarbnicakaszubska.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=120&Itemid=167 Wučbnicy za wuknjenje kašubšćiny] (kašubsce, pólsce) {{Słowjanske rěče}} [[Kategorija:Zapadosłowjanske rěče]] [[Kategorija:Kašubšćina]] [[Kategorija:Kašubojo]] n0m8hemuf0fkj6xe7bizjtrn2c5fscc Słowjenšćina 0 2904 392204 390298 2026-08-23T11:09:04Z J budissin 7 392204 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=slovenščina |mjeno serbske=słowjenšćina |kraje=[[Słowjenska]], [[Awstriska]], [[Italska]],<br />[[Chorwatska]], [[Madźarska]] |rěčnicy=1,985 mil. |klasifikacija=[[indoeuropske rěče]] :[[słowjanske rěče]] ::[[južnosłowjanske rěče]] :::słowjenšćina |družina pisma=[[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Słowjenska]], <br />[[Korutanska]] ([[Awstriska]]),<br />[[Prowinca Terst|Terst]] a [[Prowinca Gorizia|Gorizia]]<br />([[Italska]]) |iso_639-1=sl |iso_639-2=slv |iso_639-2t=slv |iso_639-3=slv |wikipedija=sl |mapa=Slovenian language map.png |wopis mapy=Karta słowjenskeje rěče }} '''Słowjenšćina''' ''(slovenščina)'' słuša do skupiny [[južnosłowjanske rěče|južnosłowjanskich rěčow]]. Wona je hamtska rěč w&nbsp;[[Słowjenska|Słowjenskej]] a słuša nimo toho k hamtskim rěčam [[Europska unija|Europskeje unije]]. Słowjensce rěči so lokalnje tež w susodnej [[Italska|Italskej]] a w&nbsp;[[Awstriska|Awstriskej]], wosebje w&nbsp;[[Korutanska|Korutanskej]], jako mjeńšinowa rěč. == Gramatika == Słowjenšćina ma tři [[genus]]y, tři [[numerus]]y a šěsć [[pad (gramatika)|padow]]. Tuž ma słowjenšćina nimo singulara a plurala kaž [[serbšćina]] hišće [[dual]]. == Dialekty == Słowjenšćina je sylnje rozrjadowana do wšelakorych narěčow, kotrež so zdźěla jara wot so rozeznawaja. * [[prekmuršćina]] * [[rezijanšćina]] == Wotkazaj == {{Commonscat|Slovene language|Słowjenšćina}} {{wikisłownik|słowjenšćina}} {{Nawiblok |Słowjanske rěče |Rěče Europskeje Unije}} {{DISPLAYTITLE:słowjenšćina}} [[Kategorija:Słowjenska]] [[Kategorija:Zapadne južnosłowjanske rěče]] mniukgkcxtoq0nmzehl53rbpm5gas3b Běłorušćina 0 3322 392203 390235 2026-08-23T11:08:39Z J budissin 7 392203 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=<span title="Belaruskaja mova" lang="be">беларуская мова</span> |mjeno serbske=běłorušćina |kraje=[[Běłoruska]], [[Pólska]], bywši [[Sowjetski zwjazk]] |rěčnicy=6,7 milionow |klasifikacija=[[Indoeuropske rěče]] :[[Słowjanske rěče]] :[[Wuchodosłowjanske rěče]] :::Běłorušćina |družina pisma=[[kyriliski alfabet|kyriliski]] abo [[łaćonski alfabet]] |hamtska rěč=[[Běłoruska]],</br>12 wokrjesow </br>[[Podleske wójwodstwo|Podleskeho wójwodstwa]]</br> w&nbsp;[[Pólska|Pólskej]] |iso_639-1=be |iso_639-2=be |iso_639-2t=be |iso_639-3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=b bel] |wikipedija=be |mapa=Idioma bielorruso.png }} '''Běłorušćina''' (běłorusce беларуская мова/''belaruskaja mowa'') je [[Wuchodosłowjanske rěče|wuchodosłowjanska rěč]], přiwuzna [[Rušćina|rušćinje]] a [[Ukrainšćina|ukrainšćinje]]. Wona słuži jako jedna z dweju hamtskeju rěčow [[Běłoruska|Běłoruskeje]] (nimo rušćiny), je pak w kraju samym mjeńšinowa rěč. Wona pisa so hłownje z pomocu [[kyriliski alfabet|kyriliskeho]], ale tež z&nbsp;[[łaćonski alfabet|łaćonskim alfabetom]] ''(łacinka)'', w kotrymž so tež pismik [[Ł]] wužiwa. Wobaj prawopisaj stej fonetiskej, tak pisa so na přikład вада resp. ''wada'' město вода kaž w rušćinje. Charakteristiski je tež pismik '''ў''' (łaćonsce ŭ). Narodne mjeńšiny z běłoruskej rěču su na přikład we wuchodnej [[Pólska|Pólskej]] wokoło [[Białystok]]a, ale tež w někotrych kónčinach [[Ruska|Ruskeje]] a [[Ukraina|Ukrainy]]. Prěnje knihi w běłorušćinje wuńdźechu hakle spočatk 20.&nbsp;lětstotka. [[File:WIKITONGUES- Uladzislau speaking Belarusian.webm|thumb|right|250px|Běłorušćina]] == Běłoruski alfabet == {| {{Rjana tabela}} |- | '''А а''' /a/ | '''Б б''' /b/ | '''В в''' /w (v)/ | '''Г г''' /h/ | '''Д д''' /d/ |- | '''ДЖ дж''' /dž/ | '''Е е''' /ě/ | '''Ё ё''' /jo/ | '''Ж ж''' /ž/ | '''З з''' /z/ |- | '''I i''' /i/ | '''Й й''' /j/ | '''К к''' /k/ | '''Л л''' /ł/ | '''М м''' /m/ |- | '''Н н''' /n/ | '''О о''' /о/ | '''П п''' /p/ | '''Р р''' /r/ | '''С с''' /s/ |- | '''Т т''' /t/ | '''У у''' /u/ | '''Ў ў''' /w/ | '''Ф ф''' /f/ | '''Х х''' /ch/ |- | '''Ц ц''' /c/ | '''Ч ч''' /č/ | '''Ш ш''' /š/ | '''Ы ы''' /y/ | '''Ь ь''' mjechki pismik |- | '''Э э''' /e/ | '''Ю ю''' /ju/ | '''Я я''' /ja/ |} == Gramatika == Běłorušćina ma tři [[genus]]y, dwaj [[numerus]]aj a šěsć [[pad (gramatika)|padow]]. {{wikisłownik|běłorušćina}} {{Słowjanske rěče}} {{DISPLAYTITLE:běłorušćina}} [[Kategorija:Wuchodosłowjanske rěče]] [[Kategorija:Słowjenjo]] 69f4exdznae6h4cbwwbqmv3yahkxwan Předłoha:Infokašćik zwěrjo 10 3366 392127 332089 2026-08-22T18:35:27Z Gumideck 12564 - 392127 wikitext text/x-wiki {| class="taxobox" style="width:21em; {{Sćin kašćika}}" |+ colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;font-size:1.3em;" class="hornja-linka zwerjata l1" | '''{{#if:{{{mjeno|}}}|{{{mjeno}}}|{{PAGENAME}} }}''' |---- {{#if: {{{wobraz|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" {{!}} [[Wobraz:{{{wobraz}}}|{{{wulkosć|280px}}}]] {{!-}} {{#if:{{{wopis wobraza|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" {{!}} ''{{{wopis wobraza}}}'' {{!-}} }} }} |---- ! align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;" | '''[[systematika (biologija)|systematika]]''' |---- ! align="center" style="background-color:#eeaaaa;" | '''[[domena (biologija)|domena]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[eukaryoty]]'''<!-- |---- ! align="center" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" | '''bjez ranga''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[Opisthokonta]]'''--> |---- ! align="center" style="background-color:#eeaaaa;" | '''[[swět (biologija)|swět]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[zwěrina]]''' |---- {{#if: {{{podswět|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podswět (biologija)|podswět]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswět}}} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{nadwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadwotrjad (biologija)|nadwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadwotrjad}}} {{!-}} }} {{#if: {{{wotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[wotrjad (biologija)|wotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wotrjad}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podwotrjad (biologija)|podwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podwotrjad}}} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{nadkmjen|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadkmjen (biologija)|nadkmjen]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadkmjen}}} {{!-}} }} {{#if: {{{kmjen|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[kmjen (biologija)|kmjen]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{kmjen}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podkmjen|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podkmjen (biologija)|podkmjen]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podkmjen}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjadownja (biologija)|nadrjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}} {{!-}} }} <!--němsce: Reihe, hlej tež do nastawka wo łažaki w dewp--> {{#if: {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[rjadownja (biologija)|rjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podrjadownja (biologija)|podrjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjad (biologija)|nadrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{porjad|}}}{{{rjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[rjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{porjad|}}}{{{rjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podrjad (biologija)|podrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadswójba (biologija)|nadswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{swójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[swójba (biologija)|swójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{swójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podswójba (biologija)|podswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{tribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[tribus (biologija)|tribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{tribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{ród|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[ród (biologija)|ród]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{ród}}} {{!-}} }} {{#if: {{{družina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[družina (biologija)|družina]]''' {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{družina}}} {{!-}} }} {{#if: {{{poddružina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[poddružina (biologija)|poddružina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{poddružina}}} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' {{#if:{{{wědomostne mjeno2|}}}|za {{{čo}}}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno}}} {{#if: {{{slědźer|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} <span class="Person">{{{slědźer}}}</span> {{#if:{{{lěto|}}}| ({{{lěto}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' za {{{čo2}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno2}}} {{#if: {{{slědźer2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer2}}} {{#if:{{{lěto2|}}}| ({{{lěto2}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno3|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' za {{{čo3}}} {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno3}}} {{#if: {{{slědźer3|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer3}}} {{#if:{{{lěto3|}}}| ({{{lěto3}}})}} }} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{podskupiny|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''{{{podskupiny}}}''' {{!-}} {{!}} colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podskupiny2}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Status_IUCN|}}}|{{1 cela na linku| |daty='''Škitny status''' |atributy=style="background-color:#eeaaaa; text-align:center; margin:2px; padding:0px;" colspan="2" }} {{!-}} {{!}} colspan="2" style="background-color:#ffffff;" {{!}} {{KategorijaIUCN|{{{Status_IUCN|}}}|align=center}} {{!-}} {{#if:{{{status_ref|}}}| {{!}} style="background-color:#ffffff;" {{!}} Referency {{!}} {{{status_ref}}} {{!-}} }} }} {{#if:{{{mapa1|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''rozšěrjenišćo''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Wobraz:{{{mapa1}}}|{{{wulkosć mapy1|280px}}}]] {{!-}} {{#if:{{{wopis mapy1|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} ''{{{wopis mapy1}}}'' {{!-}} }} }} {{#if:{{{mapa2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#eeaaaa;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Mapa 2''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Wobraz:{{{mapa2}}}|{{{wulkosć mapy2|280px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy2}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{Wikispecies|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Wikispecies-logo.svg|20px]] |daty2=[[wikispecies:{{{Wikispecies|}}}|Systematika w Wikispecies]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if:{{{Commons|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Commons-logo.svg|17px]] |daty2=[[commons:{{{Commons|}}}|Galerija fotow we Wikimedia Commons]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; border-bottom:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{změń předłohu|předłoha=Infokašćik zwěrjo}} |}<noinclude>{{-}} {{doc}} [[Kategorija:Předłoha:Infokašćik za žiwochi]] {{nobots}} </noinclude> ryq9let2lgxxecn6ke8j3u43yx2idsc Njebjelčicy 0 3627 392069 386059 2026-08-22T12:15:57Z J budissin 7 392069 wikitext text/x-wiki {{Město DE |mjeno němske=Nebelschütz |wopon=Wappen_Nebelschuetz.PNG |šěrina=51.263889 |dołhota=14.158611 |region-ISO=DE-SN |karta=Nebelschütz in BZ.svg |gmejnske čisło=14625350 |wysokosć=194 |póstowe čisło=01920 |předwólba=03578 |wjesnjanosta=André Bulank |strona=bjez |adresa-dróha=Hłowna 11a |webstrona=[http://www.nebelschuetz.de nebelschuetz.de] |wobraz=Njebjelčicy - Bjesada a cyrkej.JPG |wopis wobraza=Hłowna dróha z „Bjesadu“ a [[Cyrkej swjateho Měrćina|cyrkwju swj. Měrćina]] }} '''Njebjelčicy''' ({{wrěči|de}} ''Nebelschütz'') su wjes a přisłušaca gmejna w serbskej [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Wone přisłušeja [[Zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe|zarjadniskemu zwjazkej „Při Klóšterskej wodźe“]] w&nbsp;[[Wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]] a maja něhdźe 1.200 wobydlerjow. Gmejna leži w katolskim jadrje [[serbski sydlenski rum|serbskeho sydlenskeho ruma]]. == Geografija == [[Dataja:Miłočanska žaba.jpg|thumb|left|[[Miłočanska žaba]]]] Njebjelčanska gmejna z wjesnymi dźělemi [[Miłoćicy]], Njebjelčicy, [[Pěskecy]], [[Serbske Pazlicy]] a [[Wěteńca]] namaka so při wuchodnych měšćanskich mjezach [[Kamjenc]]a podłu rěčki [[Jawora (rěčka)|Jawora]], praweho přitoka [[Čorny Halštrow|Čorneho Halštrowa]]. Hłowna wjes sama leži něhdźe štyri kilometry juhowuchodnje Kamjenskeho centruma a 21 kilometrow sewjerozapadnje [[Budyšin]]a w serbskich [[Horjany|Horjanach]]. Za zapadny wjesny dźěl na lěwym boku Jawory su wulke tři- a štyristronske burske statoki typiske, mjeztym zo přewažuja na tamnym boku mjeńše dwory něhdyšich chěžkarjow a jednoswójbne domy. Njebjelčicy słušeja po wobydlerstwje a přestrjeni k mjeńšim gmejnam Budyskeho wokrjesa. Gmejna saha wot Němskopazličanskeho wulkeho hata a [[Bušenka|Bušenki]] na sewjeru hač do Miłočanskeje skały na juhu. Južna połojca gmejnskeho teritorija słuša hišće k&nbsp;[[Horjany|Horjanam]], mjeztym zo je zbytna połojca přewažnje płona a w samym sewjeru wokoło Pěskec tež husće z jehlinowym lěsom porosćena. Gmejna mjezuje na [[Wóslink]] w samym sewjeru, [[Ralbicy-Róžant]] na sewjerowuchodźe, [[Worklecy]] na wuchodźe, [[Pančicy-Kukow]] a [[Halštrow]] na juhu a Kamjenc na zapadźe. Najwjetša wodźizna gmejny je ''Stary hat'' mjez Pěskecami a [[Smjerdźaca|Smjerdźacej]]. Pěskečanska jama, kiž wužiwa so dźensa jako kupanišćo, leži hižo na Worklečanskich honach. Jenička přispomnjenja hódna rěčka je Jawora, kotraž běži přez Miłoćicy a Njebjelčicy. Najwyši dypk je ''Kamjentna hórka'' (206,6&nbsp;m) mjez Serbskimi Pazlicami a Wěteńcu a najniši při ''Špitałskich łukach'' w Pěskečanskim lěsu njedaloko Bušenki (143&nbsp;m). Ke geografiskim zajimawostkam słuša tak mjenowana „[[Miłočanska žaba]]“, hoberski błudźenk wupadacy kaž žabka, kiž steji njedaloko Miłoćic při Jaworje. === Wjesne dźěle === Do Njebjelčanskeje gmejny słušeja slědowace wsy: {{Census2011|Njebjelčicy|14625350| {{Census2011/linka|[[Miłoćicy]]|231|39,1|114|26|17|3,0}} {{Census2011/linka|Njebjelčicy|426|42,8|103|28|29|2,7}} {{Census2011/linka|[[Pěskecy]]|204|41,1|110|23|22|2,8}} {{Census2011/linka|[[Serbske Pazlicy]]|281|41,3|108|35|30|3,2}} {{Census2011/linka|[[Wěteńca]]|54|47,5|93|26|48|3,2}} {{Census2011/gmejna|1196|41,6|107|28|26|2,9}} }} == Stawizny == [[Dataja:Nebelschütz 001.jpg|mini|Powětrowy wobraz Njebjelčic]] Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza ''Peter de Nebelsicz'' sta so w&nbsp;lěće [[1289]]. Wjesne mjeno pochadźa prawdźepodobnje wot staroserbskeho muskeho mjena ''Nebělš'' abo ''Nebělk'', zestajeneho z „nje-“ a „běły“. Znajmjeńša wot 15.&nbsp;lětstotka wobsteji Njebjelčanska wosada, ke kotrejž słušeja ze starodawna susodne Serbske Pazlicy. Drjewjana cyrkwička z kěrchowom steješe pak hižo w&nbsp;lěće 1346 wosrjedź wsy. Kapałka w Pěskecach płaći jako filialna cyrkej. Ležownostne knjejstwo měješe hač do 19.&nbsp;lětstotka [[Klóšter Marijina hwězda|klóšter Marijina hwězda]], čehoždla wosta wjes tež po [[reformacija|reformaciji]] katolska.<ref name="digit">{{HOV|Nebelschütz (1)|Njebjelčicy}}</ref> W běhu [[Třicećilětna wójna|třicećilětneje wójny]] 1631 a hišće raz 1739 bě wjes wot wulkeju wohnjow potrjechena. Dźensniša [[Cyrkej swjateho Měrćina|cyrkej swj. Měrćina]] bu po druhim wohnju wot 1740 do 1743 natwarjena. Wot lěta 1765 słušeja tež [[Pěskecy]] k najmjeńšej serbsko-katolskej wosadźe. Nimo toho chodźachu katolscy wobydlerjow z hewak ewangelskich [[Němske Pazlicy|Němskich Pazlic]] a [[Čornow]]a do Njebjelčic kemši. W 19.&nbsp;lětstotku wobsteješe hišće wosadna šula we wsy, kotruž wopytachu katolscy hólcy z wosady kaž tež z ke Chróšćanskej wosadźe słušaceje [[Wěteńca|Wěteńcy]]. Njebjelčanske holcy chodźachu do klóšterskeje šule Marijineje hwězdy. [[Arnošt Muka]] w swojej ''Statistice'' 14 burskich kubłow naliči: Marec, Roblec, Koklic, Kralec, Hostakec, Libšec, Ródlec, Hajnišec, Grósec, Strancec, Bjenšec, Nowakec, Knjezec a Šibšec. Dale běchu we wsy štyri žiwnosće, a to Rajskec, Bryckec, Ławrjenčkec a Ledźborec.<ref>Arnošt Muka: ''Statistika łužiskich Serbow.'' Z nakładom spisaćela, Budyšin 1884–86, str. 431 sl.</ref> Njebjelčanska šula bu po politiskim přewróće 1992 zawrjena. W&nbsp;lěće 1974 so susodne Miłoćicy a Serbske Pazlicy zagmejnowaštej a 1994 so Pěskecy z Róžeńčanskeje do Njebjelčanskeje gmejny přerjadowachu. === Towarstwa === W Njebjelčicach skutkowachu slědowace serbske towarstwa: * [[Serbske burske towarstwo]] (1848/49) – čłon [[Zjednoćene serbske towarstwa|Zjednoćenych serbskich towarstwow]], kiž załožichu so w oktobrje a nowembrje lěta 1848 we wjacorych gmejnach serbskeje Łužicy; zakaza so w awgusće 1849 zhromadnje z druhimi serbskimi a němskimi „wótčinskimi towarstwami“. Jeho předsyda bě Jan Kokla z Njebjelčic. * Pobočne serbske burske towarstwo při [[Towarstwo serbskich burow|Towarstwje serbskich burow]] (1891–1912) – wotrjad Chróšćanskeho burskeho towarstwa * [[Towarstwo knježnow]] (1911–37) – towarstwo za serbskich holcow po přikładźe [[Radwor|Radworskeho]] towarstwa knježnow ze zaměrom, katolske nabožinske žiwjenje a serbske wašnja a nałožki hajić; po lěće 1920 čłon [[Domowina|Domowiny]]; zhromadnje z njej 1937 zakazane * [[Serbska katolska Bjesada w Njebjelčicach]] (1912–37) – čłon [[Towarstwo Cyrila a Metoda|towarstwa Cyrila a Metoda]] a po lěće 1920 tež [[Domowina|Domowiny]]; załožene ze zaměrom hajenja serbskeje rěče, tradicijow a katolskeje nabožiny w kónčinach blisko němskeho [[Kamjenc]]a; organizowaše chór, dźiwadłowu skupinu, swjedźenje, darjenske akcije a politiske diskusije; mjez załožerjemi běchu [[Franc Kral]], kapłan [[Michał Mič]], farar [[Jurij Gustav Kubaš]], farar [[Jakub Žur (1876)|Jakub Žur]] a kubler [[Jurij Łusčanski (Serbske Pazlicy)|Jurij Łusčanski]]; zhromadnje z Domowinu 1937 zakazane * [[Towarstwo młodźencow]] (1923–37) – čłon [[Zwjazk towarstwow serbskich młodźencow|Zwjazka towarstwow serbskich młodźencow]] * Jednota [[Serbski Sokoł|Sokoł]] (1924–30) – wotrjad [[Serbski Sokoł|Serbskeho Sokoła]] z 25 čłonami; steješe w konkurency ze Serbskim ratarskim dorostom a wustupi kaž wšitke katolske Sokołske jednoty 1930 ze zwjazka; prěni předsyda bě wučer [[Filip Jakubaš]]. * [[Serbski ratarski dorost]] (1929–33) – čłon [[Zwjazk serbskeho ratarskeho dorosta|Zwjazka serbskeho ratarskeho dorosta]]; załožene, zo by pomjeńšało wliw němskeho „Landbund“ na serbskich wsach<ref>{{Musiat2001|97sl., 248, 325, 341slsl., 429sl., 434sl., 463}}</ref> * Sportowa jednotka (SJ) Njebjelčicy bu dnja 8. nowembra 1957 załožena. == Wobydlerstwo == [[Dataja:Osterreiter Nebelschütz.JPG|thumb|upright|[[Jutrowne jěchanje|Křižerjo]] w Njebjelčicach]] Po [[Arnošt Muka|Arnošta Mukowej]] statistice mějachu Njebjelčicy we 1880tych lětach 271 wobydlerjow, mjez nimi 256 Serbow (94&nbsp;%) a 15 Němcow.<ref>{{Černik|99}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w&nbsp;lěće 1956 po přićehnjenju mnohich wuhnatych z&nbsp;němskich wuchodnych kónčin serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Njebjelčanskeje gmejny wot jenož hišće 55,6&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|251|450|188|0|62|200}}</ref> Hižo lětstotki dołho leža Njebjelčicy na zapadnej kromje serbskeho rěčneho ruma. W&nbsp;lěće 1925 bě we wsy samej mjez tehdy 353 wobydlerjemi 303 katolskich (85,8&nbsp;%) a 49 ewangelskich. Po ludličenju lěta 2011 bě 84,4&nbsp;% wobydlerjow Njebjelčanskeje gmejny katolskeje a 4,2&nbsp;% ewangelskeje konfesije. 11,4&nbsp;% njepřisłušachu žanomu nabožinskemu zhromadźenstwu.<ref>[https://web.archive.org/web/20130621101339/https://ergebnisse.zensus2011.de/#StaticContent:146255501350,BEK_4_2_6,m,table Wuslědki censusa 2011 za Njebjelčansku gmejnu: Nabožina]</ref> Po němskim censusu lěta 2022 přisłuša 83,5&nbsp;% wobydlerstwa romsko-katolskej cyrkwi a 3,8&nbsp;% ewangelskej. Přerězna staroba ležeše w gmejnje pola 41,4 lět.<ref>[https://zensus.sachsen.de/05_03_Datenblatt_Gemeinden/statistik-sachsen_zensus_bev-hh_gemeinde_nebelschuetz.pdf Datowe łopjeno za gmejnu Njebjelčicy] na zensus.sachsen.de; wotwołane 6. januara 2025 (pdf-dataja)</ref> Ewangelscy wěriwi chodźa do Kamjenca. Spočatk 2000tych lět rěčeštej dwě třećinje wobydlerstwa serbsce.<ref>[[Měrćin Wałda|Walde, Martin]]: ''Demographisch-statistische Betrachtungen im Gemeindeverband "Am Klosterwasser".'' W: [[Lětopis]] 51 (2004), zwjazk 1</ref> == Politika == Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej [[Wólbny wokrjes Budyšin 2|53 (Budyšin 2)]] a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej [[Zwjazkowy wólbny wokrjes Budyšin I|156 (Budyšin I)]]. === Gmejnska rada === Njebjelčanska [[gmejnska rada]] ma tuchwilu dwanaće čłonow, mjez nimi dwě žonje. Komunalne wólby lěta 2024 mějachu slědowace wuslědki: {| class="prettytable" |- class="hintergrundfarbe5" ! rowspan="2" | Strony a zjednoćenstwa ! colspan="2" | 2024 ! colspan="2" | 2019 ! colspan="2" | 2014 ! colspan="2" | 2009 |- class="hintergrundfarbe5" !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła !&nbsp;% ! sydła |- |Naše wsy |style="text-align: right;" |47,7 |style="text-align: right;" |6 |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |– |- |[[Křesćansko-demokratiska unija Němskeje]] (CDU) |style="text-align: right;" |30,7 |style="text-align: right;" |4 |style="text-align: right;" |61,8 |style="text-align: right;" |8 |style="text-align: right;" |52,6 |style="text-align: right;" |7 |style="text-align: right;" |54,5 |style="text-align: right;" |7 |- |Swobodne wolerske zjednoćenstwo |style="text-align: right;" |10,2 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |18,3 |style="text-align: right;" |2 |style="text-align: right;" |19,3 |style="text-align: right;" |2 |style="text-align: right;" |33,1 |style="text-align: right;" |4 |- |Přećeljo sporta |style="text-align: right;" |7,2 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |11,5 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |16,4 |style="text-align: right;" |2 |style="text-align: right;" |12,3 |style="text-align: right;" |1 |- |[[Lěwica]] |style="text-align: right;" |4,2 |style="text-align: right;" |– |style="text-align: right;" |8,4 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |- |[[Socialdemokratiska strona Němskeje]] (SPD) |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |11,6 |style="text-align: right;" |1 |style="text-align: right;" |- |style="text-align: right;" |- |- class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align: left;" | cyłkownje | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 | style="text-align: right;" | 100,0 | style="text-align: right;" | 12 |- class="hintergrundfarbe5" ! style="text-align: left;" | wobdźělenje |colspan="2" style="text-align: center;" | 83,0&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 79,4&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 65,0&nbsp;% |colspan="2" style="text-align: center;" | 64,8&nbsp;% |} Gmejnskej radźe přisłušeja wot 2024 slědowacy radźićeljo a radźićelce: * '''Naše wsy:''' Tomaš Šwejda, Christoph Bětnar, Claudia Liznarjowa, Tobias Domš, Daniel Schubert, Christina Łušćanscyna * '''CDU:''' Handrij Krawčik, Silvio Reinecke, Tomaš Klar, Tomaš Kral * '''Swobodni wolerjo:''' Oliver Loch * '''Přećeljo sporta:''' Frank Domš<ref>''Tole su woleni gmejnscy a měšćanscy radźićeljo.'' W&nbsp;[[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]] dnja 12. junija 2024.</ref> === Wjesnjanosta === Čestnohamtski wjesnjanosta Njebjelčic je wot 1. awgusta 2022 [[André Bulank]] (bjezstronski). Wón bu dnja 12. junija 2022 ze 86,2&nbsp;% hłosow za naslědnika dołholětneho wjesnjanosty Tomaša Čornaka (CDU) woleny.<ref>[https://wahlen.sachsen.de/buergermeisterwahl-wahlergebnisse-2022.php?landkreis=14625&gemeinde=14625350&_ptabs=%7B%22%23tab-wahlgang_eins%22%3A1%7D Podaća na wahlen.sachsen.de]</ref> {| class="wikitable" |+wólby wjesnjanosty !wólba !wjesnjanosta !namjet !wuslědk (%) |- |2022 |André Bulank |Bulank |86,2 |- |2015 | rowspan="3" |Tomaš Čornak | rowspan="3" |CDU |58,2 |- |2008 |63,2 |- |2001 |92,0 |} == Wosobiny == === W Njebjelčicach so narodźili === * [[Franc Jurij Lok]] (1751–1831), biskop a spisowaćel * [[Jan Mahr (1765)|Jan Mahr]] (1765–1848), farar a dobroćel katolskich Serbow * [[Jan Kokla]] (1798–1886), wulkobur, gmejnski předstejer a wjednik burskeho hibanja * [[Jan Jakub Pjetaš]] (1815–1885), wučer a kulturny prócowar * [[Jurij Nowak]] (1853–1887), kapłan, redaktor a narodny prócowar * [[Jakub Žur (1876)|Jakub Žur]] (1876–1969), farar, redaktor a kulturny prócowar * [[Mikławš Dórnik]] (1877–1946), farar a spěchowar serbskeho dźiwadła * [[Jan Skala]] (1889–1945), spisowaćel a publicist * [[Jurij Wuješ]] (1905–1968), wučer, basnik, redaktor a dźiwadźelnik * [[Jan Hejduška]] (1915–1944), basnik a aktiwny čłon Praskeje Serbowki * [[Jan Buk]] (1922–2019), moler * [[Jan Cyž (1923)|Jan Cyž]] (1923–1944), hudźbnik * [[Hubert Žur]] (1923–2013), žurnalist, přełožowar, wudawaćel a nakładnik * [[Jan Hanski]] (1925–2004), moler a grafikar * [[Jurij Łušćanski]] (* 1951), basnik, hudźbny redaktor a referent Domowiny === W Njebjelčicach skutkowali === * [[Donat Józef Ćěsla]] (1614–90), Njebjelčanski farar 1676–79, awtor chroniki Njebjelčanskeje wosady * [[Mikławš Jacsławk]] (1827–62), kapłan w Njebjelčicach 1855–62 * [[Jurij Gustav Kubaš]] (1845–1924), Njebjelčanski farar 1891–1918 * [[Michał Mič]] (1879–1946), farar a domiznowědnik; w Njebjelčicach 1918–46 * [[Filip Jakubaš]] (1895–1966), Njebjelčanski wučer 1919–33 * [[Jurij Handrik]] (1897–1963), farar, kulturny prócowar, městopředsyda Domowiny; w Njebjelčicach 1946–63 == Hlej tež == * [[Lisćina kulturnych pomnikow w Njebjelčicach]] ==Žórła == * {{BKD|35|226|222|Nebelschitz}} * Jurij Łuščanski: ''Njebjelčicy – abo „Wjesele dźensa...“.'' W&nbsp;[[Rozhlad|Rozhledźe]] 11/1992, str. 399–403 <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Nebelschütz/Njebjelčicy|Njebjelčicy}} {{Wokrjes Budyšin}} [[Kategorija:Wokrjes Budyšin]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Gmejna w Sakskej]] [[Kategorija:Njebjelčicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1289]] [[Kategorija:Cyrkwinska wjes]] drzlfjfrl0slwz9hb844eal7mix2x54 Předłoha:Infokašćik hrib 10 4679 392128 321350 2026-08-22T18:38:13Z Gumideck 12564 - 392128 wikitext text/x-wiki {| class="taxobox" style="width:21em; {{Sćin kašćika}}" |+ colspan="2" style="background-color:#add8e6;font-size:1.3em;" class="hornja-linka hrib l1" | {{#if:{{{mjeno|}}}|{{{mjeno}}}|{{PAGENAME}} }} |---- {{#if: {{{wobraz|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" {{!}} [[Wobraz:{{{wobraz}}}|{{{wulkosć|150px}}}]] {{#if:{{{wopis wobraza|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" {{!}} ''{{{wopis wobraza}}}''}} {{!-}} }} |---- ! align="center" colspan="2" style="background-color:#add8e6;" | '''[[systematika (biologija)|systematika]]''' |---- ! align="center" style="background-color:#add8e6;padding:0.1em 0.5em;" | '''[[domena (biologija)|Domena]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[eukaryoty]]''' |---- ! align="center" style="background-color:#add8e6;padding:0.1em 0.5em;" | '''bjez ranga''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[Opisthokonta]]''' |---- ! align="center" style="background-color:#add8e6;" | '''[[swět (biologija)|Swět]]''' | style="padding:0.1em 0.5em;" | '''[[hriby]]''' |---- <!--nadkmjen, kmjen a podkmjen su wopačne, ale prowizorisce dyrbja wostać.--> {{#if: {{{nadkmjen|}}}{{{nadwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadwotrjad (biologija)|nadwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadkmjen|}}}{{{nadwotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{kmjen|}}}{{{wotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[wotrjad (biologija)|wotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{kmjen|}}}{{{wotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podkmjen|}}}{{{podwotrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podwotrjad (biologija)|podwotrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podkmjen|}}}{{{podwotrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjadownja (biologija)|nadrjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadklasa|}}}{{{nadrjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[rjadownja (biologija)|rjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{klasa|}}}{{{rjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podrjadownja (biologija)|podrjadownja]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podklasa|}}}{{{podrjadownja|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadrjad (biologija)|nadrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadporjad|}}}{{{nadrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{porjad|}}}{{{rjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[rjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{porjad|}}}{{{rjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podrjad (biologija)|podrjad]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podporjad|}}}{{{podrjad|}}} {{!-}} }} {{#if: {{{nadswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nadswójba (biologija)|nadswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{nadswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{swójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[swójba (biologija)|swójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{swójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podswójba|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podswójba (biologija)|podswójba]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podswójba}}} {{!-}} }} {{#if: {{{tribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[tribus (biologija)|tribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{tribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{podtribus|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[podtribus (biologija)|podtribus]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podtribus}}} {{!-}} }} {{#if: {{{ród|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[ród (biologija)|ród]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{ród}}} {{!-}} }} {{#if: {{{družina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[družina (biologija)|družina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{družina}}} {{!-}} }} {{#if: {{{poddružina|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[poddružina (biologija)|poddružina]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{poddružina}}} {{!-}} }} |---- {{#if: {{{wědomostne mjeno|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#add8e6;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[nomenklatura (biologija)|wědomostne mjeno]]''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wědomostne mjeno}}} {{#if: {{{slědźer|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{slědźer}}} {{#if:{{{lěto|}}}| ({{{lěto}}})}} }} {{!-}} }} {{#if: {{{podskupiny|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#add8e6;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''{{{podskupiny}}}''' {{!-}} {{!}} colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{podskupiny2}}} {{!-}} }} {{#if:{{{mapa1|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#add8e6;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Mapa''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Wobraz:{{{mapa1}}}|{{{wulkosć mapy1|200px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy1|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy1}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{mapa2|}}}| {{!}} align="center" colspan="2" style="background-color:#add8e6;padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''Mapa 2''' {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} [[Wobraz:{{{mapa2}}}|{{{wulkosć mapy2|200px}}}]] {{#if:{{{wopis mapy2|}}}| {{!-}} {{!}} align="center" colspan="2" style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{wopis mapy2}}} }} {{!-}} }} {{#if:{{{Wikispecies|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Wikispecies-logo.svg|20px]] |daty2=[[wikispecies:{{{Wikispecies|}}}|Systematika w Wikispecies]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if:{{{Commons|}}}| {{!}} colspan="2" align="center" class="infoboximage" {{!}} <div class="noprint toccolours" style="float:none;vertical-align: top; padding:0; font-size: 90%; text-align:center;"> {{(!}} style="background:transparent;" {{2 celi na linku| |daty1=[[Wobraz:Commons-logo.svg|17px]] |daty2=[[commons:{{{Commons|}}}|Galerija fotow we Wikimedia Commons]] |atributy linki=style="background:white; text-align:center; border-top:1px solid #aaa; border-bottom:1px solid #aaa; font-size:x-small;" |atributy1=width="1%" |atributy2=width="98%" }} {{!)}}</div> {{!-}} }} {{#if: {{{jědźnosć|}}}| {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} '''[[jědźnosć]]''': {{!}} style="padding:0.1em 0.5em;" {{!}} {{{jědźnosć}}} }} {{změń předłohu|předłoha=Infokašćik hrib}} |}<noinclude> {{-}} {{doc}} [[Kategorija:Předłoha:Infokašćik za žiwochi]] </noinclude> 9b1fxdwgp6z2rh8isyrj0ov0v3z27nh Hłohonc 0 4986 392090 290677 2026-08-22T13:52:14Z J budissin 7 392090 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hłohonc |wobraz=Illustration_Crataegus_laevigata1.jpg |wopis wobraza=[[Dwupěstkaty hłohonc]] (''Crataegus laevigata'') |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=Spiraeoideae |tribus=Pyreae |podtribus=[[Jadrješkosadowe rostliny]] (Pyrinae) |ród=[[hłohonc]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=145}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Weißdorn}}</ref> |wědomostne mjeno=Crataegus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Hłohonc'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Crataegus'') je [[ród (biologija)|ród]] štomow ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[dwupěstkaty hłohonc]] (''Crataegus laevigata'') * [[jednopěstkaty hłohonc]] (''Crataegus monogyna'') * [[keluchowy hłohonc]] (''Crataegus rhipidophylla'') * [[srěni hłohonc]] (''Crataegus × media'') * [[wšelakozubičkaty hłohonc]] (''Crataegus × subsphaericea'') * [[wulkopłodowy hłohonc]] (''Crataegus × macrocarpa'') == Nóžki == <references /> {{-}} {{Rq|bio-zarodk|sources}} [[Kategorija:Róžowe rostliny|Hłohonc]] [[Kategorija:Štomy]] 13u209ss7xaffmh3u39e7qb1mauts2l Wikipedija:Ekscelentne nastawki 4 5808 392131 318119 2026-08-22T20:19:23Z Gumideck 12564 /* Do lisćiny */ +Sokolnik 392131 wikitext text/x-wiki Tuta strona wobsahuje lisćinu z nastawkami, kotrež su ''ekscelentne''. Diskusija wo detailach so wotměja na tudyšej diskusijnej stronje. W kapitlu "Do lisćiny" móžeš nastawki namjetować, kotrež po twojim měnjenju su čitanja hódne. W kapitlu "Z lisćiny" móžeš nastawki namjetować, kotrež po twojim měnjenju (wjace/hišće) njejsu čitanja hódne. Za markěrowanje nastawkow eksistuje předłoha {{Předłoha|Namjet za pohódnoćenje}}, kotraž trjeba 2 parametraj. Detaile su na stronje předłohi. == Do lisćiny == Tu maja nastawki stać, kotrež po měnjenju namjetowaceho wužiwarja su ekscelentne. Nimo toho so tu tež diskusija wo namjetach wotměwa. Markěruj nastawk z předłohu po sćěhowacej syntaksy. <pre> {{Namjet za pohódnoćenje |ekscelentny |do |podpis=--~~~~ }} </pre> Jeli někotři wužiwarjo listowany namjet podpěruja, to so móže předłohu {{Předłoha|Ekscelentny}} k nastawkej přidać. Nimo toho hesło nastawka so dyrbi do delnjeho kapitla "Lisćina ekscelentnych nastawkow" přidać. === [[Sokolnik]] === Myslu sej, zo tema je za hornjoserbsku Wikipediju zajimawa. Artikl sym po standardach čěskeje Wikipedije rozšěrił a bych jón rady mjez ekscelentnymi nastawkami widźał. Čerwjene linki činju poněčim módre a budu tež wjac fotow činić. Jara, jara a hišće raz jara dźakuju so [[Wužiwar:J budissin|Julianej]] za rěčne korektury. --[[Wužiwar:Gumideck|Gumideck]] ([[Diskusija z wužiwarjom:Gumideck|diskusija]]) 22. awgusta 2026, 22:19 (CEST) == Z lisćiny == Tu maja nastawki stać, kotrež po měnjenju namjetowaceho wužiwarja '''(wjace) njejsu''' ekscelentne. Nimo toho so tu tež diskusija wo namjetach wotměwa. Markěruj nastawk z předłohu po sćěhowacej syntaksy. <pre> {{Namjet za pohódnoćenje |ekscelentny |z |podpis=--~~~~ }} </pre> Jeli někotři wužiwarjo listowany namjet podpěruja, to so dyrbi předłohu {{Předłoha|Ekscelentny}} z nastawka wotstronić. Nimo toho hesło nastawka so dyrbi z delnjeho kapitla "Lisćina ekscelentnych nastawkow" wotstronić. (Njewěm, hač trjebamy separatnu lisćinu za tute nastawki. --[[Wužiwar:Tlustulimu|Tlustulimu]] 20:04, 4. jan 2008 (CET)) == Lisćina ekscelentnych nastawkow == Wšě nastawki w tutym kapitlu maja markěrowanje přez předłohu {{Předłoha|Ekscelentny}}. == Hlej tež == * [[:Kategorija:Namjet za pohódnoćenje|Namjet za pohódnoćenje]] * {{Předłoha|Namjet za pohódnoćenje}} * {{Předłoha|Ekscelentny}} * <!--{{předłoha|Link FA}}--> Za markěrowanje wotkazow na cuzorěčne nastawki (''interwiki'') nětko so strony na [[:d:|Wikidatajach]] wužiwaja. * [[Wikipedija:Čitanja hódne nastawki]] pnllfo6s9qvnfkfvp1k855ehf66jv7t Bukowe rostliny 0 6658 392192 379023 2026-08-23T10:55:38Z J budissin 7 392192 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=bukowe rostliny (''Fagaceae'') |wopis wobraza=[[Lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') |wobraz=Surnenapoliana.jpg |wulkosć=250px |klasa0=[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Fagales) |swójba=[[bukowe rostliny]] |wědomostne mjeno=Fagaceae |slědźer=[[Barthélemy Charles Joseph Dumortier|Dum.]] }} '''Bukowe rostliny''' (''Fagaceae'') su swójba symjencowych rostlinow. {{Wertikalna lisćina wobrazow |połoženje=right |šěrokosć=250px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Doudair-buna-10.28.JPG |wopis1=''Fagus crenata'' |wobraz2=American Beech bonsai 272, October 10, 2008.jpg |wopis2=''Fagus grandifolia'', Bonsai |wobraz3=Fagus_hayatae_98412.jpg |wopis3=''Fagus hayatae'' |wobraz4=Białowieża Jezioro 01.jpg |wopis4=''Fagus sylvatica'' |wobraz5=Bukový porost na vrcholu Pěnkavčího vrchu v zimě.JPG |wopis5=''Fagus sylvatica'' |wobraz6=Chestnut Castanea dentata.jpg |wopis6=''Castanea dentata'' |wobraz7=Blüte Edelkastanie.jpg |wopis7=[[Prawa kastanija]] (''Castanea sativa''), kćenja |wobraz8=2006-11-16Castanea sativa02.jpg |wopis8=[[Prawa kastanija]] (''Castanea sativa''), płody |wobraz9=Castanopsis cuspidata4.jpg |wopis9=Castanopsis cuspidata |wobraz10=Castanopsis sieboldii flower.jpg |wopis10=''Castanopsis sieboldii'' }} {{Wertikalna lisćina wobrazow |połoženje=right |šěrokosć=250px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Chrysolepsis sempervirens by Nick.jpg |wopis1=''Chrysolepsis sempervirens'' |wobraz2=Lithocarpus densiflorus leaves2.jpg |wopis2=''Lithocarpus densiflorus'' |wobraz3=Lithocarpus edulis5.jpg |wopis3=''Lithocarpus edulis'' |wobraz4=Leaves acorns golden oak1.JPG |wopis4=''Quercus alnifolia'' |wobraz5=Quercus coccifera (acorn).jpg |wopis5=[[Čórlatowc]] (''Quercus coccifera''), kćenja |wobraz6=Quercus douglasii-6.jpg |wopis6=''Quercus douglasii'' |wobraz7=Praha, Smíchov, Skalka, dubová ratolest.JPG |wopis7=[[Čećikaty dub]] (''Quercus petraea'') |wobraz8=Backley holmes oak silhouette new forest.jpg |wopis8=[[Šiškaty dub]] (''Quercus robur'') |wobraz9=Cork oak trunk section.jpg |wopis9=[[Korkowc]] (''Quercus suber'') |wobraz10=Brookgreen Gardens Oak Alley1.jpg |wopis10=''Quercus virginiana'' }} == Wopis == Wšě bukowe rostliny su přecozelene abo lisćo wotmjetowace [[štom]]y, rědko tež [[kerk]]i ze zelišćowym abo kožojtym lisćom. Stołpikate lisćowe [[łopjeno|łopjena]] su srěnjowulke, schódne a spiralisce zarjadowane. Nimale wšě družiny su [[jednodomnosć|jednodomne]] rózno splažne ([[Monözie|monözisch]]), tuž wutworjeja na samsnej rostlinje žónske a tež muske [[kćenje|kćenja]], zwjetša [[micka|micki]]. [[Wopróšenje]] so zwjetša přez wětr ([[anemofilija]]) stawa, rědko tež přez insekty ([[entemofilija]]). === Płody === Jako [[płód|płody]] so [[worjech]]i tworja, kotrež po kóždym rodźe po jednym hač po třoch w płodowym hornčku (''cupula'') sedźa. Płody so wot zwěrjatow rozšěrjuja ([[coochorija]]). == Rozšěrjenje == Rostu po cyłym swěće wot conow trajaceho mróza hač subtropow, ale nic w&nbsp;[[tropy|tropach]] a [[Južna Afrika|Južnej Africe]]. == Wužiwanje == Płody někotrych družin kaž [[jědźna kastanija|jědźneje kastanije]] a [[bukwica|bukwicy]] su jědźne abo so jako skótna pica hodźa, na přikład předewšěm prjedy za kormjenje swini wužiwane [[žołdź]]e. Płodowe debjenki a lisćo rozdźělnych družinow so předewšěm nazymu čerstwje ale tež wusušene jako dekoraciske material wužiwaja, mjez druhim tež we floristice. Ze skory někotrych dubow so kork za [[zatyčka|zatyčki]], sćěnowe a špundowanske wobkłady (korkowc) wottwarjuje. Druhe wobsahuja chemiske substancy, wosebje [[třěska|třěski]], kotrež so su zdźěla hižo w prjedawšich časach medicinisce abo [[ludowe hojerstwo|ludowohojersce]] ale tež ke [[kožerstwo koža|kožerstwu koža]] wužiwali. Wjele družin poskićuje hódne drjewo za twar meblow, domow abo łódźow abo dobre palne drjewo. Drjewiny tuteje swójby so často jako štomy w parkach wusadźuja a hdys a hdys tež jako [[bonsaj]] wuplahuja. == Systematika == Swójba wobsteji z dweju podswójbow ze sydom hač do dwanaće rodami a 670 hač do 900 družinami. Wobsahuje sćěhowace rody: * Podswójba [[Fagoideae]] wobsteji z jednoho rodu z něhdźe 10 družinami. ** [[buk]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=57}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Buche}}</ref> (''Fagus'') *** (''Fagus asplenifolia'') *** (''Fagus crenata'') (syn. ''F. sieboldii'') *** (''Fagus engleriana'') *** [[ameriski buk]] (''Fagus grandifolia'') (syn. ''F. americana'', ''F. ferruginea'') *** (''Fagus hayatae'') *** (''Fagus japonica'') *** (''Fagus longipetiolata'') *** (''Fagus lucida'') *** (''Fagus mexicana'') *** (''Fagus orientalis'') *** [[lěsny buk]]<ref>{{boehmak|titul=Rotbuche}}</ref> (''Fagus sylvatica'') * Podswójba [[Quercoideae]] wobsteji z něhdźe sydom rodow z něhdźe 640 družinami. ** [[kastanija]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=188}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Kastanie}}</ref> (''Castanea'') z něhdźe 10 družinami. *** ''Castanea crenata'' *** ''Castanea dentata'' *** ''Castanea henryi'' *** ''Castanea mollissima'' *** ''Castanea ozarkensis'' *** ''Castanea pumila'' *** [[prawa kastanija]] (''Castanea sativa'') *** ''Castanea seguinii'' ** [[Castanopsis]] z něhdźe 130 družinami *** (''Castanopsis cuspidata'') *** (''Castanopsis hystrix'') *** (''Castanopsis acuminatissima '') *** (''Castanopsis argentea'') *** (''Castanopsis carlesii'') *** (''Castanopsis concinna '') *** (''Castanopsis cuspidata'') *** (''Castanopsis delavayi'') *** (''Castanopsis diversifolia'') *** (''Castanopsis eyrei '') *** (''Castanopsis fabri'') *** (''Castanopsis fargesii'') *** (''Castanopsis indica'') *** (''Castanopsis inermis'') *** (''Castanopsis javanica'') *** (''Castanopsis kawakamii'') *** (''Castanopsis lanceifolia'') *** (''Castanopsis philipensis '') *** (''Castanopsis purpurella'') *** (''Castanopsis sclerophylla'') *** (''Castanopsis sieboldii'') *** (''Castanopsis tessellata'') *** (''Castanopsis tibetana'') *** (''Castanopsis tribuloides '') *** (''Castanopsis tungurrut'') ** [[Chrysolepis]] z 2 družinami *** (''Chrysolepis chrysophylla '') *** (''Chrysolepis sempervirens'') ** [[Lithocarpus]] z něhdźe 120 družinami *** (''Lithocarpus bennettii'') *** (''Lithocarpus blumeanus'') *** (''Lithocarpus brevicaudatus'') *** (''Lithocarpus cleistocarpus'') *** (''Lithocarpus collettii'') *** (''Lithocarpus corneus'') *** (''Lithocarpus costatus'') *** (''Lithocarpus densiflorus'') *** (''Lithocarpus edulis'') *** (''Lithocarpus fenestratus'') *** (''Lithocarpus glaber'') *** (''Lithocarpus hancei'') *** (''Lithocarpus henryi'') *** (''Lithocarpus indutus'') *** (''Lithocarpus konishii'') *** (''Lithocarpus korthalsii'') *** (''Lithocarpus lepidocarpus'') *** (''Lithocarpus lindleyanus'') *** (''Lithocarpus polystachyus'') *** (''Lithocarpus pseudomoluccus'') *** (''Lithocarpus pseudoreinwardtii'') *** (''Lithocarpus sootepensis'') *** (''Lithocarpus sundaicus '') *** (''Lithocarpus thomsonii'') *** (''Lithocarpus truncatus '') ** [[dub]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=104}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Eiche}}</ref> (''Quercus'') z něhdźe 530 družinami *** (''Quercus acrodonta'') *** (''Quercus acuta'') *** (''Quercus acutissima'') *** (''Quercus agrifolia'') *** (''Quercus alba'') *** (''Quercus alnifolia'') *** (''Quercus arizonica'') *** (''Quercus baloot'') *** (''Quercus bicolor'') *** (''Quercus brantii'') *** (''Quercus canariensis'') *** (''Quercus castaneifolia'') *** (''Quercus chenii'') *** (''Quercus chrysolepis'') *** [[burgundski dub]] (''Quercus cerris'') *** [[čórlatowc]] (''Quercus coccifera'') *** (''Quercus coccinea'') *** (''Quercus corrugata'') *** (''Quercus dentata'') *** (''Quercus douglasii'') *** (''Quercus dumosa'') *** (''Quercus durandii'') *** (''Quercus ellipsoidalis'') *** (''Quercus emoryi'') *** (''Quercus fabri'') *** (''Quercus faginea'') *** (''Quercus falcata'') *** (''Quercus fangshanensis'') *** (''Quercus floribunda'') *** (''Quercus frainetto'') *** (''Quercus fusiformis'') *** (''Quercus gambelii'') *** (''Quercus garryana'') *** (''Quercus gilva'') *** (''Quercus glauca'') *** (''Quercus grisea'') *** (''Quercus hartwissiana'') *** (''Quercus havardii'') *** (''Quercus hinckleyi'') *** (''Quercus ilex'') *** (''Quercus ilicifolia'') *** (''Quercus imbricaria'') *** (''Quercus infectoria'') *** (''Quercus insignis'') *** (''Quercus ithaburensis'') *** (''Quercus kelloggii'') *** (''Quercus kerrii'') *** (''Quercus laevis'') *** (''Quercus lamellosa'') *** (''Quercus lanata'') *** (''Quercus laurifolia'') *** (''Quercus leucotrichophora'') *** (''Quercus libani'') *** (''Quercus lineata'') *** (''Quercus lobata'') *** (''Quercus longinux'') *** (''Quercus lusitanica'') *** (''Quercus lyrata'') *** (''Quercus macranthera'') *** (''Quercus macrocarpa'') *** (''Quercus margarettae'') *** (''Quercus marilandica'') *** (''Quercus michauxii'') *** (''Quercus minima'') *** (''Quercus miyagii'') *** (''Quercus mongolica'') *** (''Quercus montana'') *** (''Quercus muehlenbergii'') *** (''Quercus myrtifolia'') *** (''Quercus nigra'') *** (''Quercus oxyodon'') *** (''Quercus pachyloma'') *** (''Quercus pagoda'') *** [[bahnowy dub]] (''Quercus palustris'') *** [[čećikaty dub]] (''Quercus petraea'') *** (''Quercus phellos'') *** (''Quercus phillyraeoides'') *** (''Quercus pontica'') *** (''Quercus prinoides'') *** [[mjechki dub]] (''Quercus pubescens'') *** (''Quercus pumila'') *** (''Quercus pyrenaica'') *** (''Quercus rex'') *** [[šiškaty dub]] (''Quercus robur'') *** [[čerwjeny dub]] (''Quercus rubra'') *** (''Quercus salicina'') *** (''Quercus semecarpifolia'') *** (''Quercus sessilifolia'') *** (''Quercus serrata'') *** (''Quercus shumardii'') *** (''Quercus skinneri'') *** (''Quercus spinosa'') *** (''Quercus stellata'') *** (''Quercus strombocarpa'') *** [[korkowc]]<ref>{{Prawopisny2005|stronje=211, 460}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Korkeiche}}</ref> (''Quercus suber'') *** (''Quercus texana'') *** (''Quercus trojana'') *** (''Quercus turbinella'') *** (''Quercus ×turneri'') *** (''Quercus undulata'') *** (''Quercus vacciniifolia'') *** (''Quercus variabilis'') *** (''Quercus velutina'') *** (''Quercus virginiana'') *** (''Quercus wislizeni'') *** (''Quercus wutaishanica'') ** [[Trigonobalanus]] z jednej družinu *** (''Trigonobalanus verticillata'') == Nóžki == <references/> == Žórła == * Erhardt, Götz, Bödeker, Seybold: ''Zander - Handwörterbuch der Pflanzennamen''. 17. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2002). ISBN 3-8001-3573-6 {{ref-de}} * Haeupler, Muer: ''Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands''. 2. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2007). ISBN 978-3-8001-4990-2 {{ref-de}} * [http://pharm1.pharmazie.uni-greifswald.de/systematik/5_famili/fagaceae.htm Beschreibung der Familie] {{ref-de}} == Wotkazy == {{commonscat|Fagaceae}} * [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?441 GRIN: Swójba bukowe rostliny] {{ref-en}} * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/fagalesweb.htm#Fagaceae Wopis swójby při] [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite] {{ref-en}} * [http://delta-intkey.com/angio/www/fagaceae.htm Swójba Fagaceae] při [https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/ DELTA wot L.Watson & M.J.Dallwitz.] {{ref-en}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10338 Wopis swójby w Flora of China.] {{ref-en}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10338 Wopis swójby w Flora of North America.] {{ref-en}} [[Kategorija:Bukowe rostliny|!Bukowe rostliny]] hmvjh8qqkelww3ii7cc89vub33sw8vx Dróstnicowe rostliny 0 6814 392087 369479 2026-08-22T13:49:14Z J budissin 7 392087 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=dróstnicowe rostliny |wobraz=Illustration_Potamogeton_polygonifolius0.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[podołhojta dróstnica]] (''Potamogeton polygonifolius'') |nadwotrjad= |wotrjad= |klasa=(Liliopsida) |podklasa=(Alismatidae) |porjad=(Alismatales) |swójba=dróstnicowe rostliny |wědomostne mjeno=[[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Rchb.]] |slědźer= }} '''Dróstnicowe rostliny''' (''Potamogetonaceae'') su swójba symjencowych rostlinow (''Spermatophyta''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[dróstnica]] (''Potamogeton'') ** [[błyšćata dróstnica]] (''Potamogeton × nitens'') ** [[česačkojta dróstnica]] (''Potamogeton pectinatus'') ** [[dołha dróstnica]] (''Potamogeton praelongus'') ** [[hórska dróstnica]] (''Potamogeton alpinus'') ** [[kóchćikata dróstnica]] (''Potamogeton acutifolius'') ** [[krjózkata dróstnica]] (''Potamogeton crispus'') ** [[mólička dróstnica]] (''Potamogeton pusillus'') ** [[načerwjeń dróstnica]] (''Potamogeton rutilus'') ** [[nitkojta dróstnica]] (''Potamogeton filiformis'') ** [[pisana dróstnica]] (''Potamogeton coloratus'') ** [[płuwaca dróstnica]] (''Potamogeton natans'') ** [[podołhojta dróstnica]] (''Potamogeton polygonifolius'') ** [[přerosćena dróstnica]] (''Potamogeton perfoliatus'') ** [[runa dróstnica]] (''Potamogeton compressus'') ** [[swěćata dróstnica]] (''Potamogeton lucens'') ** [[trawojta dróstnica]] (''Potamogeton gramineus'') ** [[tupa dróstnica]] (''Potamogeton obtusifolius'') ** [[wjerbowa dróstnica]] (''Potamogeton × salicifolius'') ** [[włosojta dróstnica]] (''Potamogeton trichoides'') ** [[wótra dróstnica]] (''Potamogeton friesii'') ** [[wuska dróstnica]] (''Potamogeton zizii'') ** [[wuskołopjenata dróstnica]] (''Potamogeton × angustifolius'') ** [[žołmowaca dróstnica]] (''Potamogeton nodosus'') * [[rybnica]] (''Groenlandia'') ** [[husta rybnica]] (''Groenlandia densa'') [[Kategorija:Dróstnicowe rostliny|!Dróstnicowe rostliny]] lnejfvece4up782eih9m58amuvpa11p Dróstnica 0 6818 392093 291419 2026-08-22T13:55:26Z J budissin 7 392093 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=dróstnica |wobraz=PotamogetonCrispus.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Krjózkata dróstnica]] (''Potamogeton crispus'') |podwotrjad=[[symjeńcy]] (Spermatophytina) |klasa=[[krytosymjenjak]] (Magnoliopsida) |podklasa0=[[Monokotyledony]] |porjad=(Alismatales) |swójba=[[dróstnicowe rostliny]] (''Potamogetonaceae'') |podswójba= |ród=dróstnica<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=103}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Laichkraut}}</ref> |wědomostne mjeno=Potamogeton |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Dróstnica'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Potamogeton'') je ród ze swójby [[Dróstnicowe rostliny|dróstnicowych rostlinow]] (''Potamogetonaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[błyšćata dróstnica]] (''Potamogeton × nitens'') * [[česačkojta dróstnica]] (''Potamogeton pectinatus'') * [[dołha dróstnica]] (''Potamogeton praelongus'') * [[hórska dróstnica]] (''Potamogeton alpinus'') * [[kóchćikata dróstnica]] (''Potamogeton acutifolius'') * [[krjózkata dróstnica]] (''Potamogeton crispus'') * [[mólička dróstnica]] (''Potamogeton pusillus'') * [[načerwjeń dróstnica]] (''Potamogeton rutilus'') * [[nitkojta dróstnica]] (''Potamogeton filiformis'') * [[pisana dróstnica]] (''Potamogeton coloratus'') * [[płuwaca dróstnica]] (''Potamogeton natans'') * [[podołhojta dróstnica]] (''Potamogeton polygonifolius'') * [[přerosćena dróstnica]] (''Potamogeton perfoliatus'') * [[runa dróstnica]] (''Potamogeton compressus'') * [[swěćata dróstnica]] (''Potamogeton lucens'') * [[trawojta dróstnica]] (''Potamogeton gramineus'') * [[tupa dróstnica]] (''Potamogeton obtusifolius'') * [[wjerbowa dróstnica]] (''Potamogeton × salicifolius'') * [[włosojta dróstnica]] (''Potamogeton trichoides'') * [[wótra dróstnica]] (''Potamogeton friesii'') * [[wuska dróstnica]] (''Potamogeton zizii'') * [[wuskołopjenata dróstnica]] (''Potamogeton × angustifolius'') * [[žołmowaca dróstnica]] (''Potamogeton nodosus'') == Nóžki == <references/> [[Kategorija:Dróstnicowe rostliny]] i11ewnraichidqw3lartgd94r0sdywo Srjedźny hamamelis 0 6971 392101 291660 2026-08-22T14:02:11Z J budissin 7 392101 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=srjedźny hamamelis |wobraz=Hamamelis_x_intermedia3.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Srjedźny hamamelis (''Hamamelis × intermedia'') |klasa= |podklasa= |porjad=Saxifragales |swójba=[[Hamamelisowe rostliny]] (Hamamelidaceae) |podswójba= |ród=[[Hamamelis]] |družina=srjedźny hamamelis |wědomostne mjeno=Hamamelis × intermedia |slědźer= |lěto= }} '''Srjedźny hamamelis''' (''Hamamelis × intermedia'') je rostlina ze swójby [[Hamamelisowe rostliny|hamamelisowych rostlinow]] (''Hamamelidaceae''). == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Hamamelisowe rostliny]] qi0wot9waurkxia6ihp2w8anfu8l8jg Hokowc 0 6987 392123 382576 2026-08-22T14:31:43Z J budissin 7 392123 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hokowc |wobraz=Rhamnus_alaternus,Aladern.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Rhamnus alaternus |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[hokowcowe rostliny]] (Rhamnaceae) |ród=hokowc<ref>{{prawopisny2005|strona=148}}</ref> |wědomostne mjeno=Rhamnus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Hokowc''' (''Rhamnus'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Hokowcowe rostliny|hokowcowych rostlinow]] (''Rhamnaceae''). == Rozšěrjenje == Družiny předewšěm w regionach z měrnej klimu na sewjernej połkuli wustupuja, jenož někotre w Africe. == Systematika == Eksistuja rozdźělne rozrjadowanja roda Rhamnus, psowodźiny (''Frangula'') so často jako swójski ród wobhlada. Wjetšina awtorow dźěli ród do dweju podrodow ''Eurhamnus'' a ''Frangula'', kotrejž so dale do sekcijow rozrjaduja. Sćěhowace rozdźělenje slěduje systemej po Suessenguth:<ref>{{Literatura |awtor = K. Suessenguth |titul=Rhamnaceae |wudawar=A. Engler, K. Prantl |zhromadne dźěło=Die natürlichen Pflanzenfamilien |zwjazk=Bd.&nbsp;20d |nakład=2. |nakładnisto=Duncker und Humblot |městno=Berlin |lěto=1953 | komentar=zitiert nach Schütt et al.: ''Enzyklopädie der Sträucher'', S. 239}}</ref> *Podród ''Frangula'' {{Person|Miller, S.F. Gray}} :Kćenja su pjećličbne a dwusplažne, symjenja njebrózdźene. [[Kotyledony]] su tołste, pupki nimaja žane pupkowe šupizny. Łopjena a hałuzy su měnjate. Hłowny rozšěrjenski teritorij je w pacifiskej sewjernej Americe, hdźež na př. [[Purgier-Faulbaum]] (''Rhamnus purshiana'') wustupuje, nimo toho w Africe, wuchodnej Aziji, srjedźnej a južnej Americe. :Časte europske družiny su na př. :*[[Wšědna psowodźina]] (''Rhamnus frangula'') :*''[[Rhamnus rupestris]]'' *Podród ''Eurhamnus'' {{Person|Dippel}} :Kćenja su přeco [[dieciskosć|dieciske]]<!--diözisch--> a symjenja hłuboko brózdźene. [[Kochoropušćowanje]] so stanje epigeisce, [[schadźenkowe łopješko|schadźenkowe łopješka]] su ćeńke a łopjena su měnjate abo přećiwostejne. Pupkowe šupizny eksistuja. Ćežišćo rozšěrjenja je wuchodna Azija. :Časte europske družiny su na př. :* [[Wótrolistowy hokowc]] abo přecozeleny hokowc (''Rhamnus alaternus'' L.) :* [[Alpski hokowc]] (''Rhamnus alpina'' L.): Nima kałače, njese štyriličbne kćenja a wustupuje w južnoeuropskich horinach :* [[Balearski hokowc]] (''Rhamnus ludovici-salvatoris'' Chodat, Syn.: ''Rhamnus belearicus'' (DC.) Willk.): Wustupuje na [[Mallorca]] :* [[Prawy hokowc]] (''Rhamnus cathartica'' L.): Zrunany kerk z wulkimi, druhdy móškaće kosmatymi łopjenami a mjasnymi płodami :* ''[[Rhamnus fallax]]'' Boiss.: Wustupuje wot Korutanskeje hač do Grjekskeje, nima ćernje :* ''[[Rhamnus lycioides]]'' L. :* ''[[Rhamnus myrtifolia]]'' Willk.: Družina ze Španiskeje :* [[Mały hokowc]] (''Rhamnus pumila'' Turra): Małołopjenowy kerčk juho- a srjedźoeuropskich horinow :* ''[[Rhamnus tinctoria]]'' L.: Družina ze šěrokimi łopjenami a ćernjemi, wustupuje w juhowuchodno-europskich horinach, při čimž sušene jahody so hodźa k barbjenju („Gelbbeeren“) :* [[Skalny hokowc]] (''Rhamnus saxatilis'' Jacq.): husto rozhałuzowana a ćernjojta družina z jara małkimi łopjenami, kotraž wustupuje předewšěm w horinach srjedźneje a južneje Europy === Dalše družiny === *[[Afriska psowodźina]] (''Rhamnus prinoides'' L'Hér.) == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Rhamnus|{{PAGENAME}}}} [[Kategorija: Štomy]] [[Kategorija: Kerki]] [[Kategorija: Hokowcowe rostliny]] 8x20v2zdnx24xk9cb5hsirhygzhy3zc Kropačkowe rostliny 0 7787 392095 369460 2026-08-22T13:56:55Z J budissin 7 392095 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Kropačkowe rostliny |wobraz=Primel.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Hybridy [[kuši kropačk|kušeho kropačka]] (''Primula vulgaris'') |klasa=[[Krytosymjenjak]] (Magnoliopsida)<br />[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Asteridy]] |porjad=(Ericales) |swójba=Kropačkowe rostliny |wědomostne mjeno=Primulaceae |slědźer=[[Étienne Pierre Ventenat|Vent.]] }} '''Kropačkowe rostliny''' (''Primulaceae'') su swójba symjencowych rostlinow (''Spermatophytina''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[dripatka]]<ref>{{boehmak|titul=Alpenglöckchen}}</ref> (''Soldanella'') ** [[mała dripatka]] (''Soldanella alpicola'') ** [[najmjeńša dripatka]] (''Soldanella minima'') ** [[prawa dripatka]] (''Soldanella alpina'') ** [[rakuska dripatka]] (''Soldanella austriaca'') ** [[wulka dripatka]] (''Soldanella montana'') * [[drobnušk]] (''Centunculus'') ** [[rólny drobnušk]] (''Centunculus minimus'') * [[dwanatnik]] (''Dodecatheon'') ** [[prawy dwanatnik]] (''Dodecatheon meadia'') * [[jabrica]] (''Hottonia'') ** [[bahnowa jabrica]] (''Hottonia palustris'') * [[klinkačk]] (''Cortusa'') ** [[alpski klinkačk]] (''Cortusa matthioli'') * [[kropačk]] (''Primula'') ** [[alpski kropačk]] (''Primula auricula'') ** [[baworski kropačk]] (''Primula clusiana'') ** [[japanski kropačk]] (''Primula japonica'') ** [[kosmaty kropačk]] (''Primula hirsuta'') ** [[kuši kropačk]] (''Primula vulgaris'') ** [[łučny kropačk]] (''Primula elatior'') ** [[mólički kropačk]] (''Primula minima'') ** [[mukojty kropačk]] (''Primula farinosa'') ** [[polyantiski kropačk]] (''Primula × polyantha'') ** [[wonjaty kropačk]] (''Primula veris'') ** [[zahrodny kropačk]] (''Primula × pubescens'') * [[kurymór]] (''Anagallis'') ** [[čerwjeny kurymór]] (''Anagallis arvensis'') ** [[módry kurymór]] (''Anagallis foemina'') ** [[něžny kurymór]] (''Anagallis tenella'') * [[potočniwka]] (''Samolus'') ** [[wšědna potočniwka]] (''Samolus valerandi'') * [[sedmačk]] (''Trientalis'') ** [[europski sedmačk]] (''Trientalis europaea'') * [[sywowka]] (''Glaux'') ** [[pomórska sywowka]] (''Glaux maritima'') * [[škitlik]] (''Androsace'') ** [[alpski škitlik]] (''Androsace alpina'') ** [[čerwjeny škitlik]] (''Androsace carnea'') ** [[dołhi škitlik]] (''Androsace elongata'') ** [[dolomitiski škitlik]] (''Androsace hausmannii'') ** [[małki škitlik]] (''Androsace chamaejasme'') ** [[nahi škitlik]] (''Androsace lactea'') ** [[sewjerny škitlik]] (''Androsace septentrionalis'') ** [[šwicarski škitlik]] (''Androsace helvetica'') ** [[tupy škitlik]] (''Androsace obtusifolia'') ** [[wulki škitlik]] (''Androsace maxima'') * [[žołtnica]] (''Lysimachia'') ** [[japanska žołtnica]] (''Lysimachia japonica'') ** [[kwěćelata žołtnica]] (''Lysimachia thyrsiflora'') ** [[łažawa žołtnica]] (''Lysimachia nummularia'') ** [[wódna žołtnica]] (''Lysimachia nemorum'') ** [[wysoka žołtnica]] (''Lysimachia vulgaris'') ** [[zahrodna žołtnica]] (''Lysimachia punctata'') == Nóžki == <references/> == Wotkazy == {{Commonscat|Primulaceae}} [[Kategorija:Kropačkowe rostliny|!Kropačkowe rostliny]] 61yc8p6opayo59j4qsh8mr5qttdwqaq Kropačk 0 7795 392097 292106 2026-08-22T13:58:21Z J budissin 7 392097 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=kropačk |wobraz=Primula_farinosa_flowers_100704.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[mukojty kropačk]] (''Primula farinosa'') |wotrjad=(Magnoliophyta) |klasa=([[Rosopsida]]) |podklasa=(Asteridae) |porjad=(Ericales) |swójba=[[kropačkowe rostliny]] (Primulaceae) |podswójba= |ród=[[kropačk]]<ref name="prawopisny">Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 217</ref><ref name="boehmak">[http://www.boehmak.de/cgi-bin/upreloz.cgi?pytaj=Primel&wotsadz=p%C5%99e%C5%82o%C5%BE%28%C3%BCbersetze%29 W internetowym słownik: Primel]</ref> |wědomostne mjeno=Primula |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Kropačk'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Primula'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Kropačkowe rostliny|kropačkowych rostlinow]] (''Primulaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[alpski kropačk]] (''Primula auricula'') * [[baworski kropačk]] (''Primula clusiana'') * [[japanski kropačk]] (''Primula japonica'') * [[kosmaty kropačk]] (''Primula hirsuta'') * [[kuši kropačk]] (''Primula vulgaris'') * [[łučny kropačk]] (''Primula elatior'') * [[mólički kropačk]] (''Primula minima'') * [[mukojty kropačk]] (''Primula farinosa'') * [[polyantiski kropačk]] (''Primula × polyantha'') * [[wonjaty kropačk]] (''Primula veris'') * [[zahrodny kropačk]] (''Primula × pubescens'') == Noty == <references/> [[Kategorija:Kropačkowe rostliny]] svfty9dweq68j0i2pgb9t9944l26t8v Zahrodny kropačk 0 7823 392110 126808 2026-08-22T14:12:55Z J budissin 7 392110 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=zahrodny kropačk |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Zahrodny kropačk (''Primula x pubescens'') |rjadownja=([[Rosopsida]]) |podrjadownja=(Asteridae) |porjad=(Ericales) |swójba=[[kropačkowe rostliny]] (Primulaceae) |podswójba= |ród=[[kropačk]]<ref>Prawopisny słownik, Hornjoserbski słownik, ISBN 3-7420-1920-1, strona 217</ref><ref>[http://www.boehmak.de/cgi-bin/upreloz.cgi?pytaj=Primel&wotsadz=p%C5%99e%C5%82o%C5%BE%28%C3%BCbersetze%29 W internetowym słownik: Primel]</ref> (Primula) |družina=[[zahrodny kropačk]] |wědomostne mjeno=Primula × pubescens |slědźer= |lěto= }} '''Zahrodny kropačk''' (''Primula × pubescens'') je rostlina ze swójby [[Kropačkowe rostliny|kropačkowych rostlinow]] (''Primulaceae''). == Wopisanje == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Noty == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Kropačkowe rostliny]] dncp5fm50t7s1m7pb2oncvtosr3u8y4 Pónoj 0 7999 392205 292133 2026-08-23T11:13:57Z J budissin 7 392205 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Pfanne (Antihaftbeschichtung).jpg|thumb|right|240px|Dwě pónoji rozdźělneje wulkosće]] '''Pónoj''' je płona [[kaserola]] bjez wěka z dołhim [[přimadło]]m, kotryž słuži pječenju abo praženju. Porno [[hornc]]ej/[[železnik]]ej je pónoj niša a wolóžuje wobroćenje pječeneho z přimadłom. Włóžnosć spěšnišo wuparjuje dla poměra mjez [[wolumen]]om a [[powjerch]]om. Typiske jědźe, kotrež so w pónoji přihotuja, su [[pampuch]]i, pražene [[běrna|běrny]] abo sadźite [[jejo]]. Pónoje so powšitkownje produkuja z&nbsp;[[aluminij]]a, [[wocl]]a abo [[njezerzawjacy wocl|njezerzawjaceho wocla]] a móžeja měć [[teflon]] na swojim powjerchu, kotryž zadźěwa přilěpjenju jědźow na nim. {{-}} == Galerija == <gallery> wobraz:Pfanne (Edelstahl).jpg|Pónoj z&nbsp;[[wocl|wocla]] wobraz:Pfanne (Gusseisen).jpg|Pónoj z&nbsp;[[kowane železo|kowaneho železa]] wobraz:Pfanne (geschmiedet).jpg|Pónoj ze [[železo|železa]] wobraz:Pfanne (Email).jpg|[[emalja|emaljowa]] pónoj </gallery> == Wotkaz == {{Commonscat|Frying pans|Pónoje}} [[Kategorija:Sudobjo]] [[Kategorija:Kótlik]] 1fmuht024odjy9k691epw3nmn5sbnb9 Lipowe rostliny 0 8932 392098 292293 2026-08-22T14:00:16Z J budissin 7 392098 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=lipowe rostliny |wobraz=Tilia-tomentosa.JPG |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Slěborna lipa]] (''Tilia tomentosa'') |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy II]] |porjad=(Malvales) |swójba=[[šlězowe rostliny]] (Malvaceae) <!--po němskej wikipediji--> |podswójba=[[lipowe rostliny]] |wědomostne mjeno=Tilioideae |slědźer=[[George Arnott Walker Arnott|Arn.]] |lěto= }} '''Lipowe rostliny''' (''Tilioideae'') su [[podswójba (biologija)|podswójba]] symjencowych rostlinow (''Spermatophyta''). W někotrych žórłach płaća jako swójska swójba (''Tiliaceae''). == Systematika == W swójbje lipowych rostlinow (''Tilioideae'') eksistuja tři rody z 50 družinami: * ''[[Craigia]]'' * ''[[Mortoniodendron]]'' * [[lipa]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=238}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Linde}}</ref> (''Tilia'') Linde ** [[čerwjena lipa]] (''Tilia rubra'') ** [[japanska lipa]] (''Tilia japonica'') ** [[krimska lipa]] (''Tilia × euchlora'') ** [[nižozemska lipa]] (''Tilia × vulgaris'') ** [[pózdnja lipa]] (''Tilia cordata'') ** [[slěborna lipa]] (''Tilia tomentosa'') ** [[wisata lipa]] (''Tilia petiolaris'') ** [[zažna lipa]] (''Tilia platyphyllos'') == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Tilioideae|{{PAGENAME}}}} [[Kategorija:Rostliny]] kqquf9b2amq4z1lfv79b1ncfzubdvsu Normanowa kormjenka 0 9463 392109 264672 2026-08-22T14:12:15Z J budissin 7 392109 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=normanowa kormjenka |wobraz= |wulkosć=20px |wopis wobraza=Normanowa kormjenka (''Sagina × normaniana'') |porjad=(Caryophyllales) |swójba=[[nalikowe rostliny]] (Caryophyllaceae) |podswójba=Alsinoideae |tribus= Alsineae |ród=[[kormjenka]]<ref>{{boehmak|titul=Mastkraut}}</ref> (Sagina) |družina=normanowa kormjenka |wědomostne mjeno=Sagina × normaniana |slědźer= |lěto= }} '''Normanowa kormjenka''' (''Sagina × normaniana'') je rostlina ze swójby [[Nalikowe rostliny|nalikowych rostlinow]] (''Caryophyllaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Nalikowe rostliny]] gfggrb0l0cjq6iq8dmi33joqj0gzn9v Hybridna fuchsija 0 10250 392118 175790 2026-08-22T14:17:39Z J budissin 7 392118 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hybridna fuchsija |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Hybridna fuchsija |rjadownja= |podklasa0=[[Eurosidy II]] |porjad=(Myrtales) |swójba=[[rěpnicowe rostliny]] (Onagraceae) |podswójba=Onagroideae |ród=[[fuchsija]]<ref>{{boehmak|titul=Fuchsie}}</ref> (Fuchsia) |družina=hybridna fuchsija |wědomostne mjeno=Fuchsia × hybrida |slědźer= |lěto= }} '''Hybridna fuchsija''' (''Fuchsia × hybrida'') je rostlina ze swójby [[Rěpnicowe rostliny|rěpnicowych rostlinow]] (''Onagraceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija:Rěpnicowe rostliny]] 3nmjfsc1wb7vvxcwkhoiz5a5ar3q53j Sokolnik 0 10357 392132 392062 2026-08-22T20:19:33Z Gumideck 12564 nominowanje 392132 wikitext text/x-wiki {{Namjet za pohódnoćenje |ekscelentny |do |podpis=--[[Wužiwar:Gumideck|Gumideck]] ([[Diskusija z wužiwarjom:Gumideck|diskusija]]) 22. awgusta 2026, 22:19 (CEST) }} {{Infokašćik hora | mjeno=Sokolnik | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}} | wobraz=Valtenberg 01.jpg | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera | wysokosć=586,4 | šěrina=51/4/30/N | dołhosć=14/16/42/O | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]] }} '''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586&nbsp;metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich horow]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Wjeršk hory leži w&nbsp;gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]]. Geologisku podłohu tworja přewažnje dwubłyšćinkaty [[granodiorit]], łužiski granodiorit a&nbsp;[[dolerit]] a&nbsp;wustupuja tež železowe rudy abo [[křemjeń]]. W&nbsp;starym podkopku na južnej skłoninje wužórli so rěčka [[Wjazońca (rěka)|Wjazońca]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Na wjeršku steji [[wěža krala Jana|wuhladna wěža krala Jana]] z&nbsp;lěta 1857 z&nbsp;hosćencom a&nbsp;hórsku kapałku. == Mjeno == Hora naspomni so prěni króć pisomnje w&nbsp;Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z&nbsp;lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a&nbsp;woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falkenberg'' (Falke = [[sokoł]], Berg = [[hora]]), z&nbsp;kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17|72–75}}</ref> Mjeno Valtenberg bu w&nbsp;běhu 19.&nbsp;lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.<ref name="příběhy">{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}</ref> == Přirodne poměry == === Połoženje === Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a&nbsp;[[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a&nbsp;wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a&nbsp;juhozapadne hač wuchodne skłoniny k&nbsp;městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w&nbsp;Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a&nbsp;zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> === Geomorfologija === Sokolnik je 586&nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&nbsp;m) 1,7&nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&nbsp;m) 2,1&nbsp;kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&nbsp;m) 2,6&nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&nbsp;m) 2,9&nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&nbsp;m) 3,1&nbsp;kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&nbsp;m) 1,3&nbsp;kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479&nbsp;m) 1,9&nbsp;kilometrow zapadnje a&nbsp;[[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&nbsp;m) 2&nbsp;kilometraj sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" /> === Geologija a pódy === Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a a&nbsp;zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a&nbsp;wobsteji z&nbsp;běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a&nbsp;čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a&nbsp;wobsteji tež z&nbsp;běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a&nbsp;tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w&nbsp;nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a&nbsp;žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a&nbsp;jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520&nbsp;metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy [[křemjeń]], [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot [[srjedźowěk]]a wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> <gallery> MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center> MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center> MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center> MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z&nbsp;hematitom</center> MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center> </gallery> === Wodźizny === [[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]] Granodiorit, kotryž leži w&nbsp;podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W&nbsp;nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w&nbsp;starym podkopku we wysokosći 515&nbsp;metrow. Z&nbsp;hory ćeče najprjedy do južneho a&nbsp;po tym do wuchodneho směra a w&nbsp;[[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W&nbsp;dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W&nbsp;dole mjez Sokolnikom a&nbsp;[[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k&nbsp;přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w&nbsp;[[Neustadt in Sachsen|Neustadće w&nbsp;Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k&nbsp;přitočnišću Łobja a&nbsp;z&nbsp;tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" /> === Klima === Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w&nbsp;[[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2&nbsp;°C a [[spadki]] wot 750 do 900&nbsp;milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1&nbsp;°C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950&nbsp;milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210&nbsp;dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.<ref name="Melichar">{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a&nbsp;veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Lipsk|Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref> === Rostlinstwo === Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18.&nbsp;lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20&nbsp;družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), [[hajowy staršik]] (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia''), [[čerwjeny naporst]] (''Digitalis purpurea'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10&nbsp;družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54&nbsp;družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75&nbsp;družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27&nbsp;družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75&nbsp;družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z&nbsp;[[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5&nbsp;hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" /> === Zwěrinstwo === Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja [[lěsny jeleń]] (''Cervus elaphus''), [[sorna]] (''Capreolus capreolus'') a [[dźiwje swinjo]] (''Sus scrofa''), dale mjeńše [[rubježne zwěrjata]] kaž [[čerwjena liška]] (''Vulpes vulpes''), [[europski šwinc]] (''Meles meles''), [[štomova kuna]] (''Martes martes'') a [[skalna kuna]] (''Martes foina''). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje [[wjelk]]i (''Canis lupus''). Z druhich [[Cycaki|cycakow]] su rozšěrjene na přikład [[europska wjewjerčka]] (''Sciurus vulgaris''), [[lěsna myška]] (''Muscardinus avellanarius'') abo wšelake družiny [[njetopyr]]jow (''Microchiroptera''). [[Rubježne ptaki]] zastupuja [[pašturlica]] (''Buteo buteo'') abo [[wulki jatřob]] (''Astur gentilis''), [[sowy]] potom [[šubut]] (''Bubo bubo'') abo [[kiwka]] (''Strix aluco'') a z druhich ptačkow su rozšěrjenja [[čorny dypornak]] (''Dryocopus martius''), [[pisany dypornak]] (''Dendrocopos major''), [[šěry dypornak]] (''Picus canus''), [[škrěkawa]] (''Garrulus glandarius''), [[spěwna drózna]] (''Turdus philomelos''), [[čerwjeny ročk]] (''Erithacus rubecula'') abo [[sykorka čornohłownik]] (''Periparus ater'').<ref name="Melichar" /><ref>{{Cite web|title=Wolf in Sachsen|url=https://www.wolf.sachsen.de/|publisher= Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie|accessdate=2026-07-29|language=němsce}}</ref> === Krajinoškit === Cyły Sokolnik leži w&nbsp;[[Krajinoškitna kónčina Hornjołužiske hory|krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory]], kotraž bu w&nbsp;lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje ''Hohwald a Sokolnik''. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću ''Hohwald a Sokolnik'' a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina ''Hornja Wjazońca a pódlanske rěki''.<ref>{{Cite web|url=https://geodienste.bfn.de/schutzgebiete?lang=de|title=Schutzgebiete in Deutschland|publisher=Bundesamt für Naturschutz|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> Mjez lětomaj 1961 a&nbsp;1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma ''W Hohwaldźe''. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik ''Jasenjowo-klonowy lěs'' z přestrjenju 2,5&nbsp;hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik ''Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika'' z přestrjenju 2,6&nbsp;hektara.<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=051208c2-6f71-4a42-9208-c26f71ca4293|title=Naturschutz: Flächennaturdenkmäler|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> == Stawizny == [[Dataja:Neukirch (Lausitz), Sachsen - Aussichtsturm vom Valtenberg (Zeno Ansichtskarten).jpg|mini|Wuhladna wěža na&nbsp;pohladnicy z&nbsp;lěta 1906]] Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z&nbsp;lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez [[Čěske kralestwo|Čěskim kralestwom]] a [[Mišnjanske markhrabinstwo|Mišnjanskim markhrabinstwom]]. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu [[Hohnstein (Sakska Šwica)|Hohnstein]] a w 15.&nbsp;lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl [[Sakske kurwjerchowstwo|Sakskemu kurwjerchowstwu]].<ref name="Meiche">{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna|nakładnistwo=Buchdruckerei der Wilhelm und Bertha v. Baensch Stiftung|městno=[[Drježdźany|Dresden]]|lěto=1927|strony=123}}</ref> Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w&nbsp;lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18.&nbsp;lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge''. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo [[złoto]]) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.<ref name=WdH" /><ref name="Meiche" /> Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W&nbsp;lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija ''No.&nbsp;6 Valtenberg'').<ref name=WdH" /> Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013.<ref>{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-01|date=2019-07-27|language=čěsce}}</ref> W&nbsp;lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w&nbsp;lěće 2025.<ref>{{Cite web|first=Stephanie|last=Schulze|first2=Matthias|last2=Zilch|url=https://www.radiolausitz.de/beitrag/vaultenbergbude-neue-paechtervertrag-unterschrieben-881190/|title=Valtenbergbaude öffnet wieder!|publisher=Radio Lausitz|accessdate=2026-08-01|date=2025-10-21|language=němsce}}</ref> == Powěsće == === Sydom zaklatych ryćerjow === W nutru Sokolnika bydleše něhdy sydom ryćerjow, kotřiž běchu z lózym kuzłarjom zaklećeni. Wuswobodźić móžeše jeju jenož jónu za sto lět na patoržicu pobožny čłowjek. Chudy drjewopušćer z [[Langburkersdorf]]a dźěše jónu na patoržicu pozdźe spać a zjewi so jemu swěćaty ryćer. Tón přeprosy jeho do nutřka hory, hdźež je sydom ryćerjow na wulkej žurli namakał. Jedyn jeho namołwješe z kóstkami mjetać. Jako dwě šestce padnyštej, bě ryćer wumóženy a dari drjewopušćerjej dwanaće jědlowych hablow. Po tym hraješe drjewopušćer kóstky ze zbywacymi ryćerjemi a dósta wot kóždeho wuswobodźeneho telko hablow, kelkož na kóstkach padny. Hdyž poslednjeho ryćerja wuswobodźi, słyšeše so zahrimanje a wón wotući. Rano drjewopušćerowa swójba zwěsći, zo so w kabaće składowane hable na złoto přeměnichu. Za njón kupi sej potom we wsy wulki burski statok.<ref>{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Sagenbuch des Königreich Sachsen|nakładnistwo=G. Schönfeld’s Verlagsbuchhandlung|městno=[[Lipsk|Leipzig]]|lěto=1903|nakład=1.|strony=36–37|komentar=Dale jenož „Sagenbuch“.}}</ref> === Lutki hraja kehele === Neustadtskaj putnikaj nawróćištaj so přez Sokolnik domoj a namakaštaj sej dom lutkow. Wonaj přiwzachu přeprošenje lutkow, hrajkachu sej z nimi kehele a pijachu při tym dobre piwo. Na rozžohnowanje dósta kóždy putnik kehel. Při dalšim dompuću běštaj mučnaj, a tak ćisny jedyn z nich swój kehel do rěčki Folgenbach. Druhi donjese jón hač domoj a nazajtra zwěsći, zo so na złoto přeměni. Zhromadnje dźěštaj potajkim do rěčki pytać za druhim kehelom, tón pak so hižo njenamaka. Wot toho časa pak namakaš w pěsku Folgenbacha złoto.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;329.</ref> === Pan Dietrich na Sokolniku === Pan Dietrich bě bojazliwy dźiwy nócny jěchar, kotryž wustupowaše w bliskosći Sokolnika. Z wotbićom połnocy dundaše so po tudyšich lěsach a jeho přewodźeše črjóda złych psow a smjerć. Jónu chodźeše po Sokolniku putnik z [[Póckowy|Póckowow]], kotryž so před Panom Dietrichom za hromadu kamjenjow schowa. Pan Dietrich skoči hromadu kamjenjow, při tym strašnje rjeješe a jeho konje wot kopyta płomjenja torhachu. Po druhich powědančkach jězdźeše Pan Dietrich na bjezhłownym čornym konju a před nim lećeše Smjerć sama na wulkej sowje z wohniwymaj wočomaj.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;421–422.</ref> === Dźiwotworne rostliny ze Sokolnika === Kóžde lěto podachu so na swjedźeń donjebjeswzaća Knjeza wobydlerjo wokolnych wsow a tež Serbja z wulkeje daliny zběrać korjenje [[Kwětkata kokorička|kwětkatej kokorički]]. Serbja mjenowachu je ''swjateje Maryne korushki'' a rězbarichu z njeho zbožo přinjesene amulety. Podobna powěsć wjaza so na Jansku nóc, hdyž namakachu ludźo na Sokolniku korjenje mandragory. Hdyž ju domoj nošachu, mandragora rjeješe a kwičeše. Z korjenja rězbarichu so klanki, mjenowane mjez druhim lutki abo šibjeńcowy mužokojo, kotrež słužachu jako amulety. Tomu, kiž so derje wo nju staraše a jich picowaše, skićachu škit před strachami, hojachu chorosće, pomhachu w nuzy abo wěšćachu přichod. Tež w Janskej nocy chodźeše starša žona na Sokolnik stołpiki [[Čerwjene mydleško|čerwjeneho mydleška]] třihać. Při tym šeptaše mjeno bliskeje wosoby. Rostliny dowjezechu po tym domoj a powěsny je z kćenjom dele. Tón, kotrehož rostlina dołho wutra, bě za dołhe žiwjenje postajeny. Toho, kotrehož rostlina bórze wuschny, wočakowaše bórze smjerć. Na Sokołniku rosćeše tež wosebita paproć, kotraž na rozdźěl k druhim paproćam kćěješe a wo Janskej nocy płody płodźeše. Symjo tuteje paproćizny činješe čłowjeka njewidźomneho. Jónu chodźeše po Sokolniku muž z Wjazońcy a symjo paproćiny padny jemu do črijow. Ducy domoj nastróži so znatych, kotřiž jeho njewidźachu, ale jenož słyšachu. Jeho swójba widźeše jeho hakle w tym wokomiku, hdyž sej črije zuješe.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;301–302, 656–657.</ref> === Złota prózdnjeńca na Sokolniku === Chuda žona ze swojim dwulětnym synkom něhdy Wulki pjatk po Sokolniku wuchodźowaše a prózdnjeńcu z pokładom wotkry. Wona połoži dźěćo a wza trójce pokłady z prózdnjeńcy sobu. Tu zaklinča zahrimanje a skała so ze synkom nutřka zawrě. Njezbožowna žona dopomni so na słowa swojeje wowki: Štóž wutrobu čistu nima, tomu přinjese pokład ze Sokolnika ćeže. Płakaca žona schowa dźěl přinjeseneho złota a dźěl domoj přinjese. Nazajtra wróći so z mandźelskim za zbytk schowaneho złota, kotrež pak so na dompuću na lisćo přeměni a doma składowany pokład přeměni so na hromadu třěskow. Žona so po tutym podawku husto k Bohu wobroći a přińdźe často synka na Sokolnik pytać. Přichodny Wulki pjatk wotkry prózdnjeńcu zaso wotewrjenu a w njej swojeho synka žiweho a stroweho. Žona wjesele přinjese synka won a pokładow so ani njedótkny.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;729–731.</ref> === Druhe powěsće wo pokładach === W nutřku Sokolnika schowany pokład hodźi so pječa jenož ze złotym klučom wotzamknyć, kotryž leži na sedmym buku na wjeršku hory. Namakaš jón pak jenož na swjedźenju swjateho Jana. Pokład wobstražuje sam djaboł a da jenož teho přeńć, kiž je wot winy a hubjenosće sćazany. Po druhej powěsći chowa so pokład w rozpadankach hrodu w złotej komorce, kotruž wotewri we wěstym času wotćišć ptačeje nohi na špundowanju. Złoty pokład je pječa tež móžno z pomocu biskopskeho kija wudobyć, kotryž je něhdźe na hórce schowany. Pječa pak ju drjewopušćerjo hižo namakachu, abo bu při twarje wuhladnicy wužiwana a pokład njehodźi so hižo zdobyć. Dalša powěsć praji, zo je łakomc Filz na silwesterskej nocy prózdnjeńcu połnu pokładow wotkrył. Jako ranje schadźeše, zaklinča zahrimanje a Filz wosta nutřka zajaty. Jako so skała znowa wočini, miny so dotal na zemi wjace hač hač sydom lět a ludźo runje [[jutry]] swjećachu. Filz sta so po tutym podawku jara pobožnym čłowjekom.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;728–729, 732, 909.</ref> === Bratraj Valentin a Rupprecht === Něhdy wobsedźeštaj wjes Delnju Wjazońcu bratraj Valentin a Rupprecht. Swoje zamóženje rozdźělichu: Valentin dósta južny dźěl hromadźe ze Sokolnikom, hdźež da hród Valtenburg natwarić, a Rupprecht dósta sewjerny dźěl, hdźež da hród Rupprechtsburg natwarić. Bratřa su so hromadźe mjelčeli. W zwadźe doby Rupprecht a da hród Valtenburg spotorhać.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;841.</ref> == Twarjenja == [[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]] Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana [[wěža krala Jana]], kotraž so po planach [[Žitawa|Žitawskeho]] architekta [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] (1807–1869) natwari. Wěža je 22&nbsp;metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127&nbsp;schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho [[granodiorit]]a, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala [[Jan Sakski|Jana]] (1801–1873) z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje'').<ref name="příběhy" /> Wuhladna wěža je škitana jako kulturny pomnik, zapisana pod čisłom 09307159.<ref>{{Cite web|title=Denkmalpflege in Sachsen|url=https://denkmalliste.denkmalpflege.sachsen.de/CardoMap/Denkmalliste_Report.aspx?HIDA_Nr=09307159|publisher=Landesamt für Denkmalpflege Sachsen|accessdate=2026-08-15|language=němsce}}</ref> Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy, kotraž mjenowaše so ''Berggaststätte Valtenberg-Baude'' (Hórski hosćenc Sokolnikowa bawda). Prěnjotna hórska bawda steješe wuchodnje wot wuhladneje wěže. We wokolinje wjerška namakaja so tež wjacore stare mězniki. Zapadnje wot wuhladneje wěže steji ekumeniska hórska kapałka ''Assisi-Kapelle'', kotraž so 3.&nbsp;julija 2022 zhromadnje wot ewangelskeho a romsko-katolskeho fararja poswjeći. Prěnjotnje słužeše twar jako dźěl policajskeho sćelaka. Zhromadnje z kapałku natwari so Šćežka powěsćow.<ref>{{Cite web|url=https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html|title=Valtenberg|publisher=gmejna Wjazońca|accessdate=2026-08-10|language=němsce}}</ref> == Wobchad == [[Dataja:Neukirch-Bahnhof-West-2.jpg|mini|Dwórnišćo Wjazońca zapad]] Přez sewjernu hač zapadnu skłoninu wjedźe [[železniska čara Budyšin–Žandow]], na kotrejž leži dwórnišćo Wjazońca zapad. Z njeho wotboči [[železniska čara Wjazońca–Biskopicy]]. Přez Sokolnik wjedźe rjad historiskich pućow, z kotrychž je najwuznamniši ''Flügel F'' (Křidło&nbsp;F). Pisomnje dopokazana je hižo w 16.&nbsp;lětstotku, hdy słužeše jako wikowanski puć mjez [[Neustadt in Sachsen|Neustadtom w Sakskej]] a [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcu]]. Na tutu šćežku runje nawjazuje ''Gießhübelweg'' (Lijerskohórkowy puć). Wot lěta 1788 wužiwaše puć póstowa słužba, kotraž listy mjez Neustadtom a [[Budyšin]]om rozpósła.<ref>{{WdH|17|124–125}}</ref> Na tutón puć nawjazuja ''Kreuzsteig'' (Křižowa sćežka), ''Oberweg'' (Horni puć), ''Valtenbergweg'' (Sokolnikowy puć), kotryž wjedźe na wjeršk hórki, ''Oberer Horizontalweg'' (Horni horizontalny puć) abo ''Unterer Horizontalweg'' (Delni horizontalny puć). Dalše puće, po kotrychž zwjetša pućowanske šćežki wjedu, su ''Rückenweg'' (Hrjebjenjowy puć), ''Steinweg'' (Kamjentny puć), ''Stufenweg'' (Schodźenkowy puć) či ''Nassweg'' (Mokry puć).<ref name="mapycom" /> == Turistika == Na wjeršk Sokolnika wjedźe wulka ličba pućowanskich šćežkow. Čerwjenje markěrowane su šćežki ''[[Łužiski had]]'', kotryž wjedźe do [[Berthelsdorf (Neustadt w Sakskej)|Berthelsdorfa]] a [[Wołbramecy|Wołbramec]], dale ''Hornjołužiski kołopuć'', kotryž wjedźe k&nbsp;[[Rückenberg]]ej (479&nbsp;m) a do [[Rynar]]ja, a ''Turistiska šćežka němskeje jednoty'', kotraž wjedźe do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]] a [[Neustadt in Sachsen|Neustadta w Sakskej]]. Módrje markěrowanej stej čarje ''Dalokopućowanska šćežka Žitawa–Wernigerode'' a ''Hornjołužiski hórski puć'', kotrejž wjedźetej do Neustadta a k čěsko-němskej statnej hranicy. ''Hornjołužiski hórski puć'' wjedźe z wjerška Sokolnika do sewjerneho směra dale jako zelenje markěrowana šćežka. Z&nbsp;[[Póckowy|Póckowow]] wjedźe žołće markěrowana šćežka na Sokolnik a wot dwórnišća Wjazońca-zapad zeleny puć.<ref name="mapycom" /> [[Dataja:Mapy.com - turistická - Valtenberg.png|left|600px|Pućowanska karta Sokolnika a&nbsp;wokoliny]] {{clear}} == Rozhlad a wokolina == Dźakowano wuhladnej wěži na wjeršku skići Sokolnik wuhlad do wšěch směrow a po šěrokej wokolinje. Do sewjerozapadneho hač sewjerowuchodneho směra je krajina [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]] derje widźeć a w&nbsp;njej na přikład měsće [[Kamjenc]] a [[Budyšin]] kaž tež milinarni [[Milinarnja Čorna Pumpa|Čorna Pumpa]] a [[Hamorska milinarnja|Hamor]]. Sewjerowuchodny hač južny směr skići wuhlad na [[Łužiske hory]], [[Łužiske horiny]] a [[Jizerske horiny]]. Jasnje spóznać su na přikład [[Kotmar]] (582&nbsp;m), [[Tanečnice]] (599&nbsp;m), [[Vlčí hora]] (591&nbsp;m), [[Jedlová]] (776&nbsp;m) abo [[Jěšćed]] (1012&nbsp;m). W južnym hač juhozapadnym směrje hladaš do krajiny Čěsko-sakskeje Šwicy z horami [[Růžovský vrch]] (620&nbsp;m), [[Děčínský Sněžník]] (724&nbsp;m) abo [[Lilijowc]] (415&nbsp;m). W juhozapadnym směrje su tež [[Rudne horiny]] a w zapadnym [[Zapadołužiska pahórčina]] ze&nbsp;[[Žiwin]]om (449&nbsp;m) widźeć.<ref name=WdH" /><ref name="mapycom" /><ref>{{Cite web|url=https://www.peakfinder.com/?lat=51.07420&lng=14.27890&ele=586&azi=90&alt=0.02&fov=45&cfg=es&name=Valtenberg%20-%20Sokolnik|title=Peakfinder|publisher=peakfinder.com|accessdate=2026-08-15}}</ref> {{clear}} {| style="border-collapse: collapse; text-align: center;" |- | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 0 1px 1px 0; width: 33%;" | <!-- SZ --> [[Ziegelberg]] 3,4&nbsp;km<br /><br />[[Milchhübel]] 2,7&nbsp;km<br />[[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] 2,1&nbsp;km | style="width: 34%;" | <!-- S --> [[Wjazońska hora]] 4,1&nbsp;km<br />[[Honak]] 3,9&nbsp;km<br />[[Fuchssteinrücken]] 3,4&nbsp;km | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 0 0 1px 1px; width: 33%;" | <!-- SV --> [[Weickertsberg]] 5,0&nbsp;km<br />[[Jehnjaca hora]] 4,3&nbsp;km<br />[[Lipowa hora]] 2,1&nbsp;km<br />[[Dawidowa hórka]] 1,7&nbsp;km |- | style="width: 33%;" | <!-- Z --> [[Schurzberg]] 4,3&nbsp;km<br />[[Buchberg (Neustadt w Sakskej)|Buchberg]] 2,9&nbsp;km<br />[[Rückenberg]] 1,9&nbsp;km | style="width: 34%; padding: .5em;" | [[Dataja:Brosen windrose-sl.svg|150px|směrowa róža]] | style="width: 33%;" | <!-- V --> [[Cyrkwinska hora]] 5,3&nbsp;km<br />[[Steinberg (Wołbramecy, 392&nbsp;m)|Steinberg]] 4,1&nbsp;km<br />[[Vogelberg]] 2,6&nbsp;km |- | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 1px 1px 0 0; width: 33%;" | <!-- JZ --> [[Schimmigs Höhe]] 4,3&nbsp;km<br />[[Schelmberg]] 3,9&nbsp;km<br />[[Seifberg]] 3,5&nbsp;km<br />[[Steinberg (Neustadt w Sakskej)|Steinberg]] 3,2&nbsp;km | style="width: 34%;" | <!-- J --> [[Hoher Hahn (Neustadt w Sakskej)|Hoher Hahn]] 4,1&nbsp;km<br />[[Skřivánčí vrch]] 4,0&nbsp;km<br />[[Nestelberg]] 1,7&nbsp;km<br />[[Angstberg]] 1,3&nbsp;km | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 1px 0 0 1px; width: 33%;" | <!-- JV --> [[Sydom lipow]] 4,2&nbsp;km<br />[[Grenzberg]] 3,7&nbsp;km<br />[[Buková hora]] 3,1&nbsp;km<br />[[Goldberg]] 2,9&nbsp;km |} <gallery> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 02.jpg|<center>Wuhlad do juha: Tanečnice a Růžovský vrch</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 04.jpg|<center>Wuhlad do juhozapada: Děčínský Sněžník</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 05.jpg|<center>Wuhlad do sewjerowuchoda: Hornja Łužica a Hamorska milinarnja</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 06.jpg|<center>Wuhlad do sewjerozapada: Žiwin</center> </gallery> == Žórła == <references/> == Literatura == * {{WdH|17|72–75}} == Wotkazy == * {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}} * [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina] * [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik] * [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] [[Kategorija:Wjazońca]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] q30mioj5pkweqn0773eudunwd0opmzf Róžowe rostliny 0 10405 392089 369453 2026-08-22T13:50:56Z J budissin 7 392089 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=róžowe rostliny |wobraz=Rosa_pendulina.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza= (''Rosa pendulina'') |klasa0=[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=róžowe rostliny |wědomostne mjeno=Rosaceae |slědźer=[[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] }} '''Róžowe rostliny''' (''Rosaceae'') su swójba symjencowych rostlinow (''Spermatophyta''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[aronija]] (''Aronia'') ** [[slowčinowa aronija]] (''Aronia × prunifolia'') * [[ćernjowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=74}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Brombeerstrauch}}</ref> (Rubus) ** [[ardenniski ćernjowc]] (Rubus arduennensis) ** [[armeniski ćernjowc]] (Rubus armeniacus) ** [[běłokćejacy ćernjowc]] (Rubus albiflorus) ** [[cymtowy ćernjowc]] (Rubus odoratus) ** [[ćernjojty ćernjowc]] (Rubus senticosus) ** [[ćěmny ćernjowc]] (Rubus opacus) ** [[čerwjeny malenowc]] (Rubus idaeus) ** [[čorny ćernjowc]] (Rubus fruticosus) ** [[dwubarbny ćernjowc]] (Rubus bifrons) ** [[fałdaty ćernjowc]] (Rubus plicatus) ** [[hajowy ćernjowc]] (Rubus nemoralis) ** [[hybridny ćernjowc]] (Rubus × pseudidaeus) ** [[krydaty ćernjowc]] (Rubus spinacurva) ** [[mnohokwětny ćernjowc]] (Rubus polyanthemus) ** [[njepoměrny ćernjowc]] (Rubus immodicus) ** [[pěskowy ćernjowc]] (Rubus ammobius) ** [[pyšny ćernjowc]] (Rubus spectabilis) ** [[robustny ćernjowc]] (Rubus praecox) ** [[serbski ćernjowc]] (Rubus sorbicus) ** [[skalny ćernjowc]] (Rubus saxatilis) ** [[srjedźohórski ćernjowc]] (Rubus montanus) ** [[srjedźomórski ćernjowc]] (Rubus ulmifolius) ** [[šćedriwy ćernjowc]] (Rubus vigorosus) ** [[wotstejacy ćernjowc]] (Rubus divaricatus) ** [[wšědny ćernjowc]] (Rubus vulgaris) ** [[wuběrny ćernjowc]] (Rubus egregius) ** [[wyši ćernjowc]] (Rubus elatior) ** [[zarěznjeny ćernjowc]] (Rubus scissus) ** [[zmoršćeny ćernjowc]] (Rubus sulcatus) ** [[žołty ćernjowc]] (Rubus chamaemorus) * [[hłohonc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=145}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Weißdorn}}</ref> (''Crataegus'') ** [[dwupěstkaty hłohonc]] (''Crataegus laevigata'') ** [[jednopěstkaty hłohonc]] (''Crataegus monogyna'') ** [[keluchowy hłohonc]] (''Crataegus rhipidophylla'') ** [[srěni hłohonc]] (''Crataegus × media'') ** [[wšelakozubičkaty hłohonc]] (''Crataegus × subsphaericea'') ** [[wulkopłodowy hłohonc]] (''Crataegus × macrocarpa'') * [[jabłučina]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=174}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Apfel}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Apfelbaum}}</ref> (''Malus'') ** [[dźiwja jabłučina]] (''Malus sylvestris'') ** [[zahrodna jabłučina]] (''Malus domestica'') * [[kerija]] (''Kerria'') ** [[japanska kerija]] (''Kerria japonica'') * [[kisalnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=193}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Zwergmispel}}</ref> (''Cotoneaster'') ** [[błyšćacy kisalnik]] (''Cotoneaster lucidus'') ** [[čorny kisalnik]] (''Cotoneaster nigra'') ** [[mjechki kisalnik]] (''Cotoneaster tomentosus'') ** [[prawy kisalnik]] (''Cotoneaster integerrima'') ** [[prosty kisalnik]] (''Cotoneaster simonsii'') ** [[přestrjencowy kisalnik]] (''Cotoneaster dammeri'') ** [[rozrosćeny kisalnik]] (''Cotoneaster divaricatus'') ** [[wjechlojty kisalnik]] (''Cotoneaster horizontalis'') * [[krušwina]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=219}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Birne}}</ref> (''Pyrus'') ** [[dźiwja krušwina]] (''Pyrus pyraster'') ** [[zahrodna krušwina]] (''Pyrus communis'') * [[kuklik]]<ref>{{prawopisny2005|strona=222}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Nelkenwurz}}</ref> (''Geum'') ** [[hórski kuklik]] (''Geum montanum'') ** [[japanski kuklik]] (''Geum japonicum'') ** [[łažawy kuklik]] (''Geum reptans'') ** [[prawy kuklik]] (''Geum urbanum'') ** [[přirěčny kuklik]] (''Geum rivale'') ** [[runy kuklik]] (''Geum strictum'') ** [[zahrodny kuklik]] (''Geum coccineum'') * [[kwětula]]<ref>{{kral2003|strona=192}}</ref> (Chaenomeles) ** [[chinska kwětula]] (''Chaenomeles speciosa'') ** [[japanska kwětula]] (''Chaenomeles japonica'') * [[kwětlowc]]<ref>{{boehmak|titul=Quitte}}</ref> (Cydonia) ** [[prawy kwětlowc]] (Cydonia oblonga) * [[mjetelica]]<ref>{{prawopisny2005|strona=262}}</ref> (Aruncus) ** [[lěsna mjetelica]] (Aruncus dioicus) * [[mučnica]]<ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Mehlbeere}}</ref> (Sorbus) ** [[arnstadtska mučnica]] (Sorbus subcordata) ** [[badiska mučnica]] (Sorbus badensis) ** [[brěčica]] (Sorbus torminalis) ** [[domjaca wjerjebina]] (Sorbus domestica) ** [[frankska mučnica]] (Sorbus franconica) ** [[grekska mučnica]] (Sorbus graeca) ** [[heilingska mučnica]] (Sorbus heilingensis) ** [[hybridna mučnica]] (Sorbus × pinnatifida) ** [[małolapata mučnica]] (Sorbus parumlobata) ** [[niska mučnica]] (Sorbus chamaemespilus) ** [[prawa mučnica]] (Sorbus aria) ** [[šwedska mučnica]] (Sorbus intermedia) ** [[wogeska mučnica]] (Sorbus mougeotii) ** [[wótrolapata mučnica]] (Sorbus acutisecta) ** [[wšědna wjerjebina]] (Sorbus aucuparia) ** [[wulkołopjenata mučnica]] (Sorbus latifolia) ** [[zamylena mučnica]] (Sorbus decipiens) ** [[zarěznjena mučnica]] (Sorbus multicrenata) * [[muchownik]]<ref>{{boehmak|titul= Felsenbirne}}</ref> (Amelanchier) ** [[aziski muchownik]] (Amelanchier asiatica) ** [[kanadiski muchownik]] (Amelanchier lamarckii) ** [[kłóskaty muchownik]] (Amelanchier spicata) ** [[prawy muchownik]] (Amelanchier ovalis) ** [[wólšowy muchownik]] (Amelanchier alnifolia) * [[myšpla]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=274}}</ref> (Mespilus) Mispel ** [[prawa myšpla]] (Mespilus germanica) * [[póčkaty sad]] (Prunus) ** [[aprikozowc]]<ref>{{prawopisny2005|strona=27}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Aprikosenbaum}}</ref> (Prunus armeniaca) ** [[bobkowišeń]] (Prunus laurocerasus) ** [[bombawka]] (Prunus cerasifera) ** [[brěškowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=53}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Pfirsich}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Pfirsichbaum}}</ref> (Prunus persica) ** [[čećikata wišnja]] (Prunus mahaleb) ** [[dorničel]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=96}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Schlehe}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Schwarzdorn}}</ref> (Prunus spinosa) ** [[japanski aprikozowc]] (Prunus mume) ** [[kisała wišnja]] (Prunus cerasus) ** [[kitkata wišnja]] (Prunus padus) ** [[mała wišnja]] (Prunus fruticosa) ** [[mandlowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=247}}</ref> (Prunus dulcis) ** [[mandlowy kerk]] (Prunus tenella) ** [[słódka wišnja]] (Prunus avium) *** [[dźiwja wišnja]] (Prunus avium subsp. avium) *** [[chrympowa wišnja]] (Prunus avium subsp. duracina) *** [[čorna wišnja]] (Prunus avium subsp. juliana) ** [[slowčina]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=465}}</ref> (Prunus domestica) *** [[knykačkowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=198}}</ref> (Prunus domestica subsp. insititia) *** [[domjaca slowčina]] (Prunus domestica subsp. domestica) ** [[pózdnja kitkata wišnja]] (Prunus serotina) ** [[virginska kitkata wišnja]] (Prunus virginiana) * [[porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) ** [[Bahnowy porstnik]] (Potentilla palustris) ** [[Běłohródski porstnik]] (Potentilla leucopolitana) ** [[Běły porstnik]] (Potentilla alba) ** [[Ćeńkozubkaty porstnik]] (Potentilla pusilla) ** [[Durinski porstnik]] (Potentilla thuringiaca) ** [[Hórčny porstnik]] (Potentilla collina) ** [[Husacy porstnik]] (Potentilla anserina) ** [[Kerkojty porstnik]] (Potentilla fruticosa) ** [[Kwěćikaty porstnik]] (Potenilla micrantha) ** [[Łažawy porstnik]] (Potentilla reptans) ** [[Lěsny porstnik]] (Potentilla erecta) ** [[Lindackerowy porstnik]] (Potentilla lindackeri) ** [[Mazany porstnik]] (Poentilla sordita) ** [[Mnohokwěćikaty porstnik]] (Potentilla thyrsiflora) ** [[Mólički porstnik]] (Potentilla brauneana) ** [[Načerwjeń porstnik]] (Potentilla heptaphylla) ** [[Nalětni porstnik]] (Potentilla tabernaemontani) ** [[Niski porstnik]] (Potentilla supina) ** [[Norski porstnik]] (Potentilla norvegica) ** [[Pěskowy porstnik]] (Potentilla incana) ** [[Pjedličkaty porstnik]] (Potentilla crantzii) ** [[Rańšoalpski porstnik]] (Potentilla clusiana) ** [[Skalny porstnik]] (Potentilla rupestris) ** [[Slěborny porstnik]] (Potentilla argentea) ** [[Srěni porstnik]] (Potentilla intermedia) ** [[Stawacy porstnik]] (Potentilla anglica) ** [[Stołpikaty porstnik]] (Potentilla caulescens) ** [[Šěry porstnik]] (Potentilla inclinata) ** [[Truskalcojty porstnik]] (Potentilla sterilis) ** [[Wysoki porstnik]] (Potentilla recta) ** [[Zažny porstnik]] (Potentilla praecox) ** [[Złoty porstnik]] (Potentilla aurea) * [[pozdatna truskalca]] (Duchesnea) ** [[indiska pozdatna truskalca]] (Duchesnea indica) ** [[złotokwětna pozdatna truskalca]] (Duchesnea chrysantha) * [[pyrakanta]] (Pyracantha) ** [[srjedźomórska pyrakanta]] (Pyracantha coccinea) == Noty == {{referency|2|schowajomny=haj}} == Wotkazy == == Einzelnachweise == <references /> {{commonscat|Rosaceae}} [[Kategorija:Rostliny]] io2auu8812ljrcnuokkey5kjj0vfxna Srěni hłohonc 0 10410 392111 154297 2026-08-22T14:13:39Z J budissin 7 392111 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=srěni hłohonc |wobraz= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba= |ród=[[hłohonc]] (Crataegus) |družina=[[srěni hłohonc]] |wědomostne mjeno=Crataegus × media |slědźer= |lěto= }} '''Srěni hłohonc''' (''Crataegus × media'') je štom ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija:Róžowe rostliny]] j7qhmdcdy5mev5h4d03lu1utqfw3dyv Wšelakozubičkaty hłohonc 0 10411 392116 176877 2026-08-22T14:16:31Z J budissin 7 392116 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=wšelakozubičkaty hłohonc |wobraz= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba= |ród=[[hłohonc]] (Crataegus) |družina=[[wšelakozubičkaty hłohonc]] |wědomostne mjeno=Crataegus × subsphaericea |slědźer= |lěto= }} '''Wšelakozubičkaty hłohonc''' (''Crataegus × subsphaericea'') je štom ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} == Wotkazy == *{{FloraWeb|11504}} *[http://www.offene-naturfuehrer.de/wiki/Crataegus_x_subsphaericea Nowy wiki wo tutej družinje] {{ref-de}} [[Kategorija:Róžowe rostliny]] 52tibi4h3am2kxzakv3n6mww0h1jpdl Hybridny ćernjowc 0 10452 392108 174304 2026-08-22T14:11:16Z J budissin 7 392108 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hybridny ćernjowc |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Hybridny ćernjowc (''Rubus × pseudidaeus'') |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba= |ród=[[Ćernjowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=74}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Brombeerstrauch}}</ref> (Rubus) |družina=hybridny ćernjowc |wědomostne mjeno=Rubus × pseudidaeus |slědźer= |lěto= }} '''Hybridny ćernjowc''' (''Rubus × pseudidaeus'') je kerk ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlin]] (''Rosaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Róžowe rostliny]] 456uca968kzxtj42glybe0mb7044j6c Hybridna mučnica 0 10486 392114 154402 2026-08-22T14:15:48Z J budissin 7 392114 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hybridna mučnica |wobraz= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba= |ród=[[mučnica]] (Sorbus) |družina=[[hybridna mučnica]] |wědomostne mjeno=Sorbus × pinnatifida |slědźer= |lěto= }} '''Hybridna mučnica''' (''Sorbus × pinnatifida'') je štom ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Noty == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Róžowe rostliny]] h53mp57pkv4coymxj7jttnjwqxxsyw1 Rupikowe rostliny 0 10547 392086 369469 2026-08-22T13:48:47Z J budissin 7 392086 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=rupikowe rostliny |wobraz=Illustration_Saxifraga_granulata0.jpg |wulkosć=240px |wopis wobraza=Dwě rostlinje roda rupik (''Saxifraga'') |podwotrjad=[[symjeńcy]] (Spermatophytina) |klasa=[[krytosymjenjak]] (Magnoliopsida)<br />[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa= |porjad= (Saxifragales) |swójba=rupikowe rostliny |wědomostne mjeno=Saxifragaceae |slědźer=[[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] }} '''Rupikowe rostliny''' (''Saxifragaceae'') su [[swójba (biologija)|swójba]] symjencowych rostlinow (''Spermatophytina''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[bergenija]] (''Bergenia'') ** [[bahorowa bergenija]] (''Bergenia purpurascens'') ** [[mikawčkata bergenija]] (''Bergenia ciliata'') ** [[tołstołopjenata bergenija]] (''Bergenia crassifolia'') ** [[wutrobojta bergenija]] (''Bergenia cordifolia'') ** [[zahrodna bergenija]] (''Bergenia × schmidtii'') * [[pyšowka]]<ref>{{boehmak|titul= Prachtspiere}}</ref> (''Astilbe'') ** [[chinska pyšowka]] (''Astilbe chinensis'') ** [[japanska pyšowka]] (''Astilbe japonica'') ** [[zahrodna pyšowka]] (''Astilbe × arendsii'') * [[rupik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=442}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Steinbrech}}</ref> (''Saxifraga'') ** [[baworski rupik]] (''Saxifraga androsacea'') ** [[bjezłopjenaty rupik]] (''Saxifraga aphylla'') ** [[burserowy rupik]] (''Saxifraga burseriana'') ** [[cymbalowy rupik]] (''Saxifraga cymbalaria'') ** [[hwězdźičkaty rupik]] (''Saxifraga stellaris'') ** [[kitkaty rupik]] (''Saxifraga paniculata'') ** [[kulkaty rupik]] (''Saxifraga granulata'') ** [[kulojty rupik]] (''Saxifraga rotundifolia'') ** [[łuhowy rupik]] (''Saxifraga hirculus'') ** [[mochojty rupik]] (''Saxifraga bryoides'') ** [[mochowy rupik]] (''Saxifraga hypnoides'') ** [[našěrzeleny rupik]] (''Saxifraga caesia'') ** [[pisany rupik]] (''Saxifraga oppositifolia'') ** [[pižmowy rupik]] (''Saxifraga moschata'') ** [[rozchódnikojty rupik]] (''Saxifraga sedoites'') ** [[plećawy rupik]] (''Saxifraga stolonifera'') ** [[seršćikaty rupik]] (''Saxifraga aizoides'') ** [[sněhowy rupik]] (''Saxifraga nivallis'') ** [[sćinowy rupik]] (''Saxifraga × geum'') ** [[šćerkowy rupik]] (''Saxifraga mutata'') ** [[wotsłónčny rupik]] (''Saxifraga umbrosa'') ** [[wrjećenkojty rupik]] (''Saxifraga tridactylites'') ** [[zadornity rupik]] (''Saxifraga rosacea'') ** [[zahrodny rupik]] (''Saxifraga × arendsii'') * [[šleznička]]<ref>{{boehmak|titul= Milzkraut}}</ref> (''Chrysosplenium'') ** [[blěda šleznička]] (''Chrysosplenium oppositifolium'') ** [[złota šleznička]] (''Chrysosplenium alternifolium'') == Nóžki == <references/> {{-}} {{wobsahowe mjezoty|faluja někotre družiny a rody. Hlej [[:de:Steinbrechgewächse]]}} {{rq|botanika-zarodk|sources}} [[Kategorija: Rostliny]] 8gwa5wiujv0m21bi1r97dqomyccgkas Zahrodna bergenija 0 10555 392115 178454 2026-08-22T14:16:10Z J budissin 7 392115 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=zahrodna bergenija |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Zahrodna bergenija (''Bergenia x schmidtii'') |klasa0=[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podrjadownja= |porjad=(Saxifragales) |swójba=[[rupikowe rostliny]] (Saxifragaceae) |podswójba= |ród=[[bergenija]] (Bergenia) |družina=[[zahrodna bergenija]] |wědomostne mjeno=Bergenia × schmidtii |slědźer= |lěto= }} '''Zahrodna bergenija''' (''Bergenia × schmidtii'') je rostlina ze swójby [[Rupikowe rostliny|rupikowych rostlinow]] (''Saxifragaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Rupikowe rostliny]] 1s3mq6yrvkso2a38dd8wiioez5hesg4 Rupik 0 10560 392096 293248 2026-08-22T13:57:36Z J budissin 7 392096 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=rupik |wobraz=Saxifraga_aizoides.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[seršćikaty rupik]] (''Saxifraga aizoides'') |klasa=[[krytosymjenjak]] (Magnoliopsida)<br />[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa= |porjad=(Saxifragales) |swójba=[[rupikowe rostliny]] (Saxifragaceae) |podswójba= |ród=rupik<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=442}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Steinbrech}}</ref> |wědomostne mjeno=Saxifraga |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Rupik'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Saxifraga'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Rupikowe rostliny|rupikowych rostlinow]] (''Saxifragaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[baworski rupik]] (''Saxifraga androsacea'') * [[bjezłopjenaty rupik]] (''Saxifraga aphylla'') * [[burserowy rupik]] (''Saxifraga burseriana'') * [[cymbalowy rupik]] (''Saxifraga cymbalaria'') * [[hwězdźičkaty rupik]] (''Saxifraga stellaris'') * [[kitkaty rupik]] (''Saxifraga paniculata'') * [[kulkaty rupik]] (''Saxifraga granulata'') * [[kulojty rupik]] (''Saxifraga rotundifolia'') * [[łuhowy rupik]] (''Saxifraga hirculus'') * [[mochojty rupik]] (''Saxifraga bryoides'') * [[mochowy rupik]] (''Saxifraga hypnoides'') * [[našěrzeleny rupik]] (''Saxifraga caesia'') * [[pisany rupik]] (''Saxifraga oppositifolia'') * [[pižmowy rupik]] (''Saxifraga moschata'') * [[rozchódnikojty rupik]] (''Saxifraga sedoites'') * [[plećawy rupik]] (''Saxifraga stolonifera'') * [[seršćikaty rupik]] (''Saxifraga aizoides'') * [[sněhowy rupik]] (''Saxifraga nivallis'') * [[sćinowy rupik]] (''Saxifraga × geum'') * [[šćerkowy rupik]] (''Saxifraga mutata'') * [[wotsłónčny rupik]] (''Saxifraga umbrosa'') * [[wrjećenkojty rupik]] (''Saxifraga tridactylites'') * [[zadornity rupik]] (''Saxifraga rosacea'') * [[zahrodny rupik]] (''Saxifraga × arendsii'') == Nóžki == <references/> [[Kategorija:Rupikowe rostliny]] ok7zitzowsr1y5s1pq4aatftiimzml5 Zahrodny rupik 0 10587 392099 299800 2026-08-22T14:01:01Z J budissin 7 392099 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=zahrodny rupik |wobraz=Saxifraga_arendsii_a1.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Zahrodny rupik (''Saxifraga x arendsii'') |klasa0=[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podrjadownja= |porjad=(Saxifragales) |swójba=[[rupikowe rostliny]] (Saxifragaceae) |podswójba= |ród=[[rupik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=442}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Steinbrech}}</ref> (Saxifraga) |družina=[[zahrodny rupik]] |wědomostne mjeno=Saxifraga x arendsii |slědźer= |lěto= }} '''Zahrodny rupik''' (''Saxifraga × arendsii'') je rostlina ze swójby [[Rupikowe rostliny|rupikowych rostlinow]] (''Saxifragaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references /> == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija:Rupikowe rostliny]] 1zjo6tryeksd3yahjd1z2koa7f4rxbw Rutowe rostliny 0 10602 392092 369487 2026-08-22T13:53:38Z J budissin 7 392092 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=rutowe rostliny |wobraz=Citrus_limon0.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Citrona]] (''Citrus limon'') |klasa0=[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy II]] |porjad=(Sapindales) |swójba=rutowe rostliny |wědomostne mjeno=Rutaceae |slědźer=[[Antoine-Laurent de Jussieu|Juss.]] }} '''Rutowe rostliny''' (''Rutaceae'') su swójba symjencowych rostlinow (''Spermatophyta''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[citrusowe płody]] (''Citrus'') ** [[apelsina]] (''Citrus sinensis'') ** [[bergamota]] (''Citrus bergamia'') ** [[citrona]] (''Citrus limon'') ** [[citronatowa citrona]] (''Citrus medica'') ** [[grapefruit]] (''Citrus × paradisi'') ** [[limeta]] (''Citrus aurantifolia'') ** [[mandarina]] (''Citrus reticulata'') ** [[pamplmuza]] (''Citrus grandis'') ** [[pomeranča]] (''Citrus aurantium'') ** [[tangelo]] (''Citrus × tangelo'') * [[drěwda]] (''Dictamnus'') ** [[běła drěwda]] (''Dictamnus albus'') *** [[purpurčerwjena drěwda]] (''Dictamnus albus var. rubra'') * [[kumkwat]] (''Fortunella'') ** [[japanski kumkwat]] (''Fortunella japonica'') * [[ruta]] (''Ruta'') ** [[winowa ruta]] (''Ruta graveolens'') * [[skimija]] (''Skimmia'') ** [[japanska skimija]] (''Skimmia japonica'') [[Kategorija:Rostliny]] 1z2h6wp0yt5jva3jny4esupi8mdhc8o Citrusowe płody 0 10603 392083 370127 2026-08-22T13:46:27Z J budissin 7 392083 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Citrusowe płody |wobraz=OrangeBloss_wb.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Płody, kćenja a łopjena [[pomeranča|pomeranče]] (''Citrus x aurantium'') |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy II]] |porjad=(Sapindales) |swójba=[[Rutowe rostliny]] (Rutaceae) |ród=Citrusowe płody |wědomostne mjeno=Citrus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} [[Dataja:Citrus paradisi (Grapefruit, pink) white bg.jpg|mini|[[Grapefruit]]]] '''Citrusowe płody''' (''Citrus'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Rutowe rostliny|rutowych rostlinow]] (''Rutaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[apelsina]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=26}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Apfelsine}}</ref> (''Citrus sinensis'') * [[bergamota]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=39}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Bergamotte}}</ref> (''Citrus bergamia'') * [[citronowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=61}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Zitronenbaum}}</ref> (''Citrus limon'') * [[citronatowa citrona]] (''Citrus medica'') * [[grapefruit]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=135}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Grapefruit}}</ref> (''Citrus × paradisi'') * [[limeta]] (''Citrus × aurantifolia'') * [[mandarinowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=274}}</ref> (''Citrus reticulata'') * [[pamplmuza]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=320}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Pampelmuse}}</ref> (''Citrus grandis'') * [[pomeranča]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=353}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Pomeranze}}</ref> (''Citrus × aurantium'') * [[tangelo]] (''Citrus × tangelo'') == Nóžki == <references /> {{-}} {{translate|de|Zitruspflanzen}} {{rq|bio-zarodk|sources}} {{Interwiki conflict}} [[Kategorija:Rutowe rostliny]] g9fm8eb7ufp48jfiu4hy1q7ysxarec6 Limeta 0 10612 392084 309148 2026-08-22T13:47:20Z J budissin 7 392084 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Limeta |wobraz=Citrus_lime.png |wulkosć=300px |wopis wobraza=Płodaj [[limeta|limety]] (''Citrus × aurantifolia'') |klasa= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy II]] |porjad=([[Sapindales]]) |swójba=[[Rutowe rostliny]] (Rutaceae) |ród=[[Citrusowe płody]] (Citrus) |družina=[[Limeta]] |wědomostne mjeno=Citrus × aurantifolia |slědźer=([[Gottlieb Friedrich Christmann|Christm.]]) [[Walter Tennyson Swingle|Swingle]] |lěto= }} '''Limeta''' (''Citrus × aurantifolia'') je štom ze swójby [[Rutowe rostliny|rutowych rostlinow]] (''Rutaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} {{Nawigaciska lajsta sad}} {{Interwiki conflict}} [[Kategorija:Rutowe rostliny]] [[Kategorija:Sad]] [[Kategorija:Citrusowy płód]] [[Kategorija:Hybrida]] [[Kategorija:Wozdobne rostliny]] 6bf2k5tc0n3jd9koo7p9fq3kloym047 Tangelo 0 10617 392094 293372 2026-08-22T13:55:58Z J budissin 7 392094 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Tangelo |wobraz=Ugli.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Płód|Płody]] tangela (''Citrus × tangelo'') |rjadownja= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy II]] |porjad=Sapindales |swójba=[[rutowe rostliny]] (Rutaceae) |podswójba= |ród=[[citrusowe płody]] (Citrus) |družina=[[Tangelo]] |wědomostne mjeno=Citrus × tangelo |slědźer= |lěto= }} '''Tangelo''' (''Citrus × tangelo'') je [[štom]] ze swójby [[Rutowe rostliny|rutowych rostlinow]] (''Rutaceae''). Družina je hybrid z&nbsp;[[mandarina|mandariny]] (''Citrus reticulata'') a [[grapefruit]]a (''Citrus × paradisi''). == Wopis == Tangelo je přecozeleny [[štom]], kotryž docpěwa wysokosć wot 6 hač do 9 m a šěrokosć wot hač do 3 m. == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == * Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 252 {{ref-de}} * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija:Rutowe rostliny]] k0ge8u47n00rigiecy74sry3ddat48n Słódke trawy 0 10800 392100 316505 2026-08-22T14:01:37Z J budissin 7 392100 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Słódke trawy |wobraz=AnthoxanthumAristatum.jpg |wopis wobraza=[[Kóchtata wonjanka]] (Anthoxanthum aristatum) |wulkosć=250px |podwotrjad=[[Symjeńcy]] (Spermatophytina) |klasa=[[Kryrosymjenjak]] (Magnoliopsida)<br />[[Monokotyledony]] |podklasa0=[[Commelinidy]] |porjad=([[Poales]]) |swójba=Słódke trawy |wědomostne mjeno=Poaceae |slědźer=([[Robert Brown (britiski botanikar)|R.Br.]]) [[John Hendley Barnhart|Barnhart]] }} '''Słódke trawy''' (''Poaceae'') su [[swójba (biologija)|swójba]] symjencowych rostlinow (''Spermatophyta''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[arundo]] (''Arundo'') ** [[hoberska sćina]] (''Arundo donax'') * [[bambus]] (''Bambusa'') ** [[arundobodobna bambusnica]] (''Bambusa arundinaceae'') * [[błysknica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=46}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Glanzgras}}</ref> (''Phalaris'') ** [[hłójčkata błysknica]] (''Phalaris canariensis'') ** [[wódna błysknica]] (''Phalaris arundinacea'') * [[brodačk]] (''Danthonia'') ** [[wšědny brodačk]] (''Danthonia decumbens'') * [[brodawa]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=54}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Bartgras}}</ref> (''Bothriochloa'') ** [[citronowa brodawa]] (''Bothriochloa nardus'') ** [[wšědna brodawa]] (''Bothriochloa ischaemum'') * [[cokorina]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=61}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Zuckerrohr}}</ref> (''Saccharum'') ** [[prawa cokorina]] (''Saccharum officinarum'') * [[česačk]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=68}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Kammgras}}</ref> (''Cynosurus'') ** [[jěžowy česačk]] (''Cynosurus echinatus'') ** [[pastwišćowy česačk]] (''Cynosurus cristatus'') * [[dornica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=96}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Schwingel}}</ref> (''Festuca'') ** [[alpska dornica]] (''Festuca alpina'') ** [[ametystowa dornica]] (''Festuca amethystina'') ** [[blěda dornica]] (''Festuca pallens'') ** [[ćeńkołopjenata dornica]] (''Festuca trichophylla'') ** [[ćěmna dornica]] (''Festuca nigrescens'') ** [[čerwjena dornica]] (''Festuca rubra'') ** [[čorna dornica]] (''Festuca puccinellii'') ** [[dołhołopjenata dornica]] (''Festuca longifolia'') ** [[duvalowa dornica]] (''Festuca duvalii'') ** [[fijałkomódra dornica]] (''Festuca violacea'') ** [[hładka dornica]] (''Festuca laevigata'') ** [[hruba dornica]] (''Festuca brevipila'') ** [[hruba wowča dornica]] (''Festuca heteropachys'') ** [[kamzykowa dornica]] (''Festuca rupicaprina'') ** [[kosmata dornica]] (''Festuca rupicola'') ** [[łučna dornica]] (''Festuca pratensis'') ** [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima'') ** [[mała dornica]] (''Festuca airoides'') ** [[mnohokwětkata čerwjena dornica]] (''Festuca heteromalla'') ** [[módrozelena dornica]] (''Festuca glaucina'') ** [[nawěwowa dornica]] (''Festuca polesica'') ** [[něžna dornica]] (''Festuca pulchella'') ** [[niska dornica]] (''Festuca quadriflora'') ** [[njeprawa wowča dornica]] (''Festuca pulchra'') ** [[noriska dornica]] (''Festuca norica'') ** [[patzkowa dornica]] (''Festuca patzkei'') ** [[pisana dornica]] (''Festuca varia'') ** [[sćinojta dornica]] (''Festuca arundinacea'') ** [[šwižna dornica]] (''Festuca heterophylla'') ** [[waliziska dornica]] (''Festuca valesiaca'') ** [[włosata dornica]] (''Festuca filiformis'') ** [[wowča dornica]] (''Festuca ovina'') ** [[wysoka dornica]] (''Festuca gigantea'') * [[dornica (Micropyrum)]] ** [[jednora dornica]] (''Micropyrum tenellum'') * [[dornicowa sćina]] (''Scolochloa'') ** [[prawa dornicowa sćina]] (''Scolochloa festucacea'') * [[dornička]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=96}}</ref> (''Vulpia'') ** [[mikawčkata dornička]] (''Vulpia ciliata'') ** [[myšaca dornička]] (''Vulpia myuros'') ** [[přibrjóžna dornička]] (''Vulpia unilateralis'') ** [[wjewjerča dornička]] (''Vulpia bromoides'') * [[dubrowka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=104}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Mariengras}}</ref> (''Hierochloë'') ** [[awstralska dubrowka]] (''Hierochloë australis'') ** [[kosmata dubrowka]] (''Hierochloë hirta'') ** [[wonjata dubrowka]] (''Hierochloë odorata'') * [[gawdina]] (''Gaudinia'') ** [[rozłamliwa gawdina]] (''Gaudinia fragilis'') * [[chrósćica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=165}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Kopfgras}}</ref> (''Oreochloa'') ** [[dwojorjadkata chrósćica]] (''Oreochloa disticha'') * [[chrósćica (Psilathera)]] ** [[jejkojta chrósćica]] (''Psilathera ovata'') * [[chrósćica (Sesleria)]] ** [[módra chrósćica]] (''Sesleria albicans'') * [[jahły]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=174}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Hirse}}</ref> (''Panicum'') ** [[nahe jahły]] (''Panicum dichotomiflorum'') ** [[prawe jahły]] (''Panicum miliaceum'') ** [[ćeńkohałžkate jahły]] (''Panicum capillare'') * [[jahlička]]<ref>{{Kral2003|strona=127}}</ref> (''Digitaria'') ** [[čerwjena jahlička]] (''Digitaria sanguinalis'') ** [[ćeńka jahlička]] (''Digitaria ischaemum'') * [[jahlička (Echinochloa)]] ** [[kałačkojta jahlička]] (''Echinochloa muricata'') ** [[kurjaca jahlička]] (''Echinochloa crus-galli'') * [[ječmjeń]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=176}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Gerste}}</ref> (''Hordeum'') ** [[hriwaty ječmjeń]] (''Hordeum jubatum'') ** [[myšacy ječmjeń]] (''Hordeum murinum'') ** [[přimórski ječmjeń]] (''Hordeum maritinum'') ** [[rožkowy ječmjeń]] (''Hordeum secalinum'') ** [[sywny ječmjeń]] (''Hordeum vulgare'') * [[jiłowka]] (''Spartina'') ** [[jendźelska jiłowka]] (''Spartina anglica'') ** [[prerijowa jiłowka]] (''Spartina pectinata'') ** [[wysoka jiłowka]] (''Spartina × townsendii'') * [[koleantus]] (''Coleanthus'') ** [[wšědny koleantus]] (''Coleanthus subtilis'') * [[korakan]] (''Eleusine'') ** [[dźiwi korakan]] (''Eleusine indica'') * [[kostrjawa]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=212}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Trespe}}</ref> (''Bromus'') ** [[andska kostrjawa]] (''Bromus catharticus'') ** [[hłucha kostrjawa]] (''Bromus sterilis'') ** [[japanska kostrjawa]] (''Bromus japonicus'') ** [[kaliforniska kostrjawa]] (''Bromus carinatus'') ** [[kitkojta kostrjawa]] (''Bromus racemosus'') ** [[krótka kostrjawa]] (''Bromus brachystachys'') ** [[lěsna kostrjawa]] (''Bromus ramosus'') ** [[mjechka kostrjawa]] (''Bromus hordeaceus'') ** [[něžna kostrjawa]] (''Bromus lepidus'') ** [[niska kostrjawa]] (''Bromus tectorum'') ** [[přeměnita kostrjawa]] (''Bromus commutatus'') ** [[rólna kostrjawa]] (''Bromus arvensis'') ** [[runa kostrjawa]] (''Bromus erectus'') ** [[srjedźomórska kostrjawa]] (''Bromus madritensis'') ** [[šepjerjaca kostrjawa]] (''Bromus squarrosus'') ** [[tołsta kostrjawa]] (''Bromus grossus'') ** [[tupa kostrjawa]] (''Bromus inermis'') ** [[wisata kostrjawa]] (''Bromus patulus'') ** [[wulka kostrjawa]] (''Bromus diandrus'') ** [[zažna kostrjawa]] (''Bromus benekenii'') ** [[žitowa kostrjawa]] (''Bromus secalinus'') * [[kostrjenka]]<ref>{{boehmak|titul= Zwenke}}</ref> (''Brachypodium'') ** [[lěsna kostrjenka]] (''Brachypodium sylvaticum'') ** [[pjerkojta kostrjenka]] (''Brachypodium pinnatum'') ** [[skalna kostrjenka]] (''Brachypodium rupestre'') * [[kowjel]]<ref>{{kral2003|strona=171|hesło=Pfriemengras}}</ref> (''Stipa'') ** [[kosmičkata kowjel]] (''Stipa dasyphylla'') ** [[něžna kowjel]] (''Stipa eriocaulis'') ** [[pěskowa kowjel]] (''Stipa borysthenica'') ** [[pjerkojta kowjel]] (''Stipa pennata'') ** [[włosojta kowjel]] (''Stipa capillata'') ** [[wopuškojta kowjel]] (''Stipa tirsa'') ** [[wulka kowjel]] (''Stipa pulcherrima'') * [[kowjel (Achnatherum)]] ** [[smjelzynojta kowjel]] (''Achnatherum calamagrostis'') * [[kukurica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=222}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Mais}}</ref> (''Zea'') ** [[prawa kukurica]] (''Zea mays'') * [[lipnica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=238}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Rispengras}}</ref> (''Poa'') ** [[alpska lipnica]] (''Poa alpina'') ** [[badenska lipnica]] (''Poa badensis'') ** [[cybličkata lipnica]] (''Poa bulbosa'') ** [[ćeńka lipnica]] (''Poa nemoralis'') ** [[drapata lipnica]] (''Poa trivialis'') ** [[dwojorjadkata lipnica]] (''Poa cenisia'') ** [[hórska lipnica]] (''Poa chaixii'') ** [[łučna lipnica]] (''Poa pratensis'') ** [[langowa lipnica]] (''Poa langiana'') ** [[mała lipnica]] (''Poa minor'') ** [[mólička lipnica]] (''Poa annua'') ** [[niska lipnica]] (''Poa supina'') ** [[přeměnita lipnica]] (''Poa hybrida'') ** [[róznokłosata lipnica]] (''Poa remota'') ** [[sucha lipnica]] (''Poa compressa'') ** [[šěra lipnica]] (''Poa caesia'') ** [[wisata lipnica]] (''Poa laxa'') ** [[wódna lipnica]] (''Poa palustris'') ** [[wuska lipnica]] (''Poa angustifolia'') * [[liščak]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=239}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fuchsschwanz}}</ref> (''Alopecurus'') ** [[łučny liščak]] (''Alopecurus pratensis'') ** [[pucherkojty liščak]] (''Alopecurus rendlei'') ** [[rólny liščak]] (''Alopecurus myosuroides'') ** [[ryzy liščak]] (''Alopecurus aequalis'') ** [[stawacy liščak]] (''Alopecurus geniculatus'') ** [[sćinojty liščak]] (''Alopecurus arundinaceus'') ** [[sučkaty liščak]] (''Alopecurus bulbosus'') * [[lubočinka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=242}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Liebesgras}}</ref> (''Eragrostis'') ** [[etiopiska lubočinka]] (''Eragrostis tef'') ** [[japanska lubočinka]] (''Eragrostis multicaulis'') ** [[łobjowa lubočinka]] (''Eragrostis albensis'') ** [[mała lubočinka]] (''Eragrostis minor'') ** [[włosata lubočinka]] (''Eragrostis pilosa'') ** [[wulka lubočinka]] (''Eragrostis cilianensis'') * [[mědlina]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=255}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Honiggras}}</ref> (''Holcus'') ** [[łučna mědlina]] (''Holcus lanatus'') ** [[lěsna mědlina]] (''Holcus mollis'') * [[motawa]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=269}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Lolch}}</ref> (''Lolium'') ** [[hładka motawa]] (''Lolium perenne'') ** [[jědojta motawa]] (''Lolium temulentum'') ** [[lenowa motawa]] (''Lolium remotum'') ** [[wulka motawa]] (''Lolium multiflorum'') * [[pasnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=324}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Lieschgras}}</ref> (''Phleum'') ** [[alpski pasnik]] (''Phleum alpinum'') ** [[bayerski pasnik]] (''Phleum hirsutum'') ** [[drapaty pasnik]] (''Phleum paniculatum'') ** [[dulojty pasnik]] (''Phleum bertolonii'') ** [[hórski pasnik]] (''Phleum rhaeticum'') ** [[łučny pasnik]] (''Phleum pratense'') ** [[pěskowy pasnik]] (''Phleum arenarium'') ** [[suchi pasnik]] (''Phleum phleoides'') * [[paćernik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=318}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Perlgras}}</ref> (''Melica'') ** [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') ** [[mikawčkaty paćernik]] (''Melica ciliata'') ** [[pisany paćernik]] (''Melica picta'') ** [[transsilvaniski paćernik]] (''Melica transsilvanica'') ** [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans'') ** [[wysoki paćernik]] (''Melica altissima'') * [[pěskač]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=328}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Stachelgras}}</ref> (''Tragus'') ** [[kićowy pěskač]] (''Tragus racemosus'') * [[pjerchowanka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=334}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Flattergras}}</ref> (''Milium'') ** [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum'') * [[porčizna]]<ref>{{boehmak|titul= Schwaden}}</ref> (''Glyceria'') ** [[hybridiska porčizna]] (''Glyceria × pedicellata'') ** [[lěsna porčizna]] (''Glyceria nemoralis'') ** [[módrozelena porčizna]] (''Glyceria declinata'') ** [[ropata porčizna]] (''Glyceria notata'') ** [[słódka porčizna]] (''Glyceria fluitan'') ** [[smuhata porčizna]] (''Glyceria striata'') ** [[wulka porčizna]] (''Glyceria maxima'') * [[prostak]] (''Molinia'') ** [[sćinowy prostak]] (''Molinia arundinacea'') ** [[wšědny prostak]] (''Molinia caerulea'') * [[psyči zubik]] (''Cynodon'') ** [[wšědny psyči zubik]] (''Cynodon dactylon'') * [[pšeńca]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=407}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Weizen}}</ref> (''Triticum'') ** [[jednozorno]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=177}}</ref> (''Triticum monococcum'') ** [[krupnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=218}}</ref> (''Triticum spelta'') ** [[pólska pšeńca]] (''Triticum polonicum'') ** [[prawa pšeńca]] (''Triticum aestivum'') * [[přimórski wows]]<ref>{{boehmak|titul= Strandhafer}}</ref> (''Ammophila'') ** [[wšědny přimórski wows]] (''Ammophila arenaria'') * [[pyr]] (''Elytrigia'') ** [[drobnokłóskaty pyr]] (''Elytrigia × oliveri'') ** [[kałačkojty pyr]] (''Elytrigia × mucronata'') ** [[módrozeleny pyr]] (''Elytrigia intermedium'') ** [[nachileny pyr]] (''Elytrigia × laxa'') ** [[pěskowy pyr]] (''Elytrigia arenosa'') ** [[pontiski pyr]] (''Elytrigia obtusiflora'') ** [[přibrjóžny pyr]] (''Elytrigia atherica'') ** [[syćowy pyr]] (''Elytrigia junceiformis'') ** [[runy pyr]] (''Elytrigia × obtusiuscula'') ** [[wšědny pyr]] (''Elytrigia repens'') * [[pyr (Roegneria)]] ** [[rěčny pyr]] (''Roegneria canina'') * [[rajs]] (''Oryza'') ** [[prawy rajs]] (''Oryza sativa'') * [[rjapuška]] (''Sclerochloa'') ** [[wšědna rjapuška]] (''Sclerochloa dura'') * [[rožka]] (''Secale'') ** [[jerica]] (''Secale aestivum'') ** [[sywna rožka]] (''Secale cereale'') * [[sćina]] (''Phragmites'') Schilf ** [[wšědna sćina]] (''Phragmites australis'') * [[seršćik]] (''Nardus'') ** [[wšědny seršćik]] (''Nardus stricta'') * [[smjelzyna]] (''Calamagrostis'') ** [[alpska smjelzyna]] (''Calamagrostis varia'') ** [[bahnowa smjelzyna]] (''Calamagrostis canescens'') ** [[hatna smjelzyna]] (''Calamagrostis lanceolata'') ** [[kosmata smjelzyna]] (''Calamagrostis villosa'') ** [[łuhojta smjelzyna]] (''Calamagrostis stricta'') ** [[lěsna smjelzyna]] (''Calamagrostis arundinacea'') ** [[něžna smjelzyna]] (''Calamagrostis tenella'') ** [[pěskowa smjelzyna]] (''Calamagrostis epigejos'') ** [[přirěčna smjelzyna]] (''Calamagrostis pseudophragmites'') ** [[purpurowa smjelzyna]] (''Calamagrostis phragmitoides'') ** [[sakska smjelzyna]] (''Calamagrostis pseudopurpurea'') * [[sólnica]] (''Puccinellia'') ** [[bahnowa sólnica]] (''Puccinellia limosa'') ** [[ćeńka sólnica]] (''Puccinellia capillaris'') ** [[přimórska sólnica]] (''Puccinellia maritima'') ** [[wotstejaca sólnica]] (''Puccinellia distans'') * [[sukač]] (''Dactylis'') ** [[łučny sukač]] (''Dactylis glomerata'') ** [[lěsny sukač]] (''Dactylis polygama'') * [[šěrawka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=502}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Schillergras}}</ref> (''Koeleria'') ** [[běłojta šěrawka]] (''Koeleria arenaria'') ** [[jehłancojta šěrawka]] (''Koeleria pyramidata'') ** [[pólska šěrawka]] (''Koeleria grandis'') ** [[šěrozelena šěrawka]] (''Koeleria glauca'') ** [[šwižna šěrawka]] (''Koeleria macrantha'') ** [[waliziska šěrawka]] (''Koeleria vallesiana'') * [[šmica]] (''Deschampsia'') ** [[bahnowa šmica]] (''Deschampsia wibeliana'') ** [[dwojobarbna šmica]] (''Deschampsia discolor'') ** [[łučna šmica]] (''Deschampsia cespitosa'') ** [[lěsna šmica]] (''Deschampsia flexuosa'') ** [[pobrjóžna šmica]] (''Deschampsia littoralis'') ** [[seršćowa šmica]] (''Deschampsia setacea'') ** [[syćinowa šmica]] (''Deschampsia media'') * [[šmička]] (''Aira'') ** [[chuda šmička]] (''Aira praecox'') ** [[něžna šmička]] (''Aira elegantissima'') ** [[pyšna šmička]] (''Aira caryophyllea'') * [[šćětkowy lišćak]] (''Polypogon'') ** [[wšědny šćětkowy lišćak]] (''Polypogon monspeliensis'') * [[šćótka]] (''Corynephorus'') ** [[wšědna šćótka]] (''Corynephorus canescens'') * [[tajawka]] (''Leersia'') ** [[wšědna tajawka]] (''Leersia oryzoides'') * [[tradwička]] (''Parapholis'') ** [[zhibnjena tradwička]] (''Parapholis strigosa'') * [[trawička]] (''Mibora'') ** [[pěskowa trawička]] (''Mibora minima'') * [[třasawka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=526}}</ref> (''Apera'') ** [[přetorhnjena třasawka]] (''Apera interrupta'') ** [[wšědna třasawka]] (''Apera spica-venti'') * [[třepjetawka]] (''Briza'') ** [[wšědna třepjetawka]] (''Briza media'') * [[twjerdačk]] (''Catapodium'') ** [[wšědny twjerdačk]] (''Catapodium rigidum'') * [[wjechelca]]<ref>{{prawopisny2005|strona=543}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Straußgras}}</ref> (''Agrostis'') ** [[alpska wjechelca]] (''Agrostis alpina'') ** [[běła wjechelca]] (''Agrostis stolonifera'') ** [[čerwjena wjechelca]] (''Agrostis capillaris'') ** [[hoberska wjechelca]] (''Agrostis gigantea'') ** [[hruba wjechelca]] (''Agrostis scabra'') ** [[kastiliska wjechelca]] (''Agrostis castellana'') ** [[něžna wjechelca]] (''Agrostis agrostiflora'') ** [[pochowa wjechelca]] (''Agrostis canina'') ** [[schleicherowa wjechelca]] (''Agrostis schleicheri'') ** [[skalna wjechelca]] (''Agrostis rupestris'') ** [[wuskokitkata wjechelca]] (''Agrostis vinealis'') * [[włosanc]] (''Setaria'') ** [[čerwjeny włosanc]] (''Setaria pumila'') ** [[faberowy włosanc]] (''Setaria faberi'') ** [[kosmaty włosanc]] (''Setaria verticilliformis'') ** [[seršćojty włosanc]] (''Setaria vertillata'') ** [[zeleny włosanc]] (''Setaria viridis'') ** [[zornjaty włosanc]] (''Setaria italica'') * [[wonjanka]] (''Anthoxanthum'') ** [[alpska wonjanka]] (''Anthoxanthum alpinum'') ** [[kóchtata wonjanka]] (''Anthoxanthum aristatum'') ** [[łučna wonjanka]] (''Anthoxanthum odoratum'') * [[wows]] (''Avena'') ** [[krótki wows]] (''Avena nuda subsp. brevis'') ** [[nahi wows]] (''Avena nuda subsp. nuda'') ** [[njerodny wows]] (''Avena fatua'') ** [[rólny wows]] (''Avena sativa'') ** [[smuhaty wows]] (''Avena nuda subsp. strigosa'') ** [[zmjećeny wows]] (''Avena planiculmis'') * [[wows (Helictotrichon)]] ** [[łučny wows]] (''Helictotrichon pratensis'') ** [[mjechki wows]] (''Helictotrichon pubescens'') ** [[pisany wows]] (''Helictotrichon versicolor'') ** [[wutrajny wows]] (''Helictotrichon parlatoreï'') * [[wowsnik]] (''Arrhenatherum'') ** [[wšědny wowsnik]] (''Arrhenatherum elatius'') * [[wowsyčk]] (''Trisetum'') ** [[dwojorjadkaty wowsyčk]] (''Trisetum distichophyllum'') ** [[kłóskaty wowsyčk]] (''Trisetum spicatum'') ** [[židźany wowsyčk]] (''Trisetum flavescens'') * [[wowsyčk (Ventenata)]] ** [[šmicojty wowsyčk]] (''Ventenata dubia'') * [[zbožowna trawa]] (''Beckmannia'') ** [[ameriska zbožowna trawa]] (''Beckmannia syzigachne'') ** [[sibirska zbožowna trawa]] (''Beckmannia eruciformis'') * [[žórłowka]] (''Catabrosa'') ** [[wšědna žórłowka]] (''Catabrosa aquatica'') == Nóžki == {{referency|2|schowajomny=haj}} {{wobsahowe mjezoty|Faluja informacije wo podswójbach. Hlej w&nbsp;[[:de:Süßgräser|němskej wersiji]] we wotrězku "Systematik". --[[Wužiwar:Tlustulimu|Tlustulimu]] 12:34, 9. jun 2008 (CEST)}} [[Kategorija:Rostliny]] h9wzkv2vlej7xe2zakk1xjdob0herwl Hybridiska porčizna 0 11077 392105 132925 2026-08-22T14:09:18Z J budissin 7 392105 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hybridiska porčizna |wobraz= |rjadownja= |podrjadownja= |porjad= |swójba=[[słódke trawy]] (Poaceae) |podswójba= |ród=[[porčizna]]<ref>[http://www.boehmak.de/cgi-bin/upreloz.cgi?pytaj=Schwaden&wotsadz=p%C5%99e%C5%82o%C5%BE%28%C3%BCbersetze%29 W internetowym słowniku: Schwaden]</ref> (Glyceria) |družina=[[hybridiska porčizna]] |wědomostne mjeno=Glyceria × pedicellata |slědźer= |lěto= }} '''Hybridiska porčizna''' (''Glyceria × pedicellata'') je rostlina ze swójby [[Słódke trawy|słódkich trawow]] (''Poaceae''). == Wopisanje == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Noty == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Słódke trawy]] g9pc6dhk787qtwx0qoddknyn2vj378o Pyr 0 11107 392088 293721 2026-08-22T13:50:21Z J budissin 7 392088 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=pyr |wobraz= |rjadownja= |podrjadownja=(Commelinidae) |porjad=(Poales) |swójba=[[słódke trawy]] (Poaceae) |podswójba=Pooideae |ród=[[pyr]] (Elytrigia) |wědomostne mjeno=Elytrigia |slědźer= |lěto= }} '''Pyr''' (''Elytrigia'') je ród ze swójby [[Słódke trawy|słódkich trawow]] (''Poaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[drobnokłóskaty pyr]] (''Elytrigia × oliveri'') * [[kałačkojty pyr]] (''Elytrigia × mucronata'') * [[módrozeleny pyr]] (''Elytrigia intermedium'') * [[nachileny pyr]] (''Elytrigia × laxa'') * [[pěskowy pyr]] (''Elytrigia arenosa'') * [[pontiski pyr]] (''Elytrigia obtusiflora'') * [[přibrjóžny pyr]] (''Elytrigia atherica'') * [[syćowy pyr]] (''Elytrigia junceiformis'') * [[runy pyr]] (''Elytrigia × obtusiuscula'') * [[wšědny pyr]] (''Elytrigia repens'') {{Kedźbu|Po [[:de:Quecken|němskej wikipediji]] ród ma wědomostne mjeno ''Elymus'', dokelž njeje rozdźěl mjez ''Roegneria'' a ''Elytrigia''. Bychu so pak dalše žórła pytali. --[[Wužiwar:Tlustulimu|Tlustulimu]] 19:32, 15. jun 2009 (CEST)}} [[Kategorija:Słódke trawy]] 3tzhr64d26k2ncfrzxovd6chkmviv70 Drobnokłóskaty pyr 0 11108 392104 293715 2026-08-22T14:08:30Z J budissin 7 392104 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=drobnokłóskaty pyr |wobraz= |rjadownja= |podrjadownja= |porjad= |swójba=[[słódke trawy]] (Poaceae) |podswójba= |ród=[[pyr]] (Elytrigia) |družina=[[drobnokłóskaty pyr]] |wědomostne mjeno=Elytrigia × oliveri |slědźer= |lěto= }} '''Drobnokłóskaty pyr''' (''Elytrigia × oliveri'') je rostlina ze swójby [[Słódke trawy|słódkich trawow]] (''Poaceae''). == Wopisanje == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija:Słódke trawy]] btfy1nnxusuudht0z9l158xfl1484d5 Mječik 0 11476 392102 316845 2026-08-22T14:03:42Z J budissin 7 392102 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=mječik |wobraz=Gladiolus_illyricus.JPG |wulkosć=250px |wopis wobraza=(''Gladiolus illyricus'') |klasa=[[krytosymjenjak]] (Magnoliopsida) |podklasa0=[[Monokotyledony]] |porjad=(Asparagales) |swójba=[[škleńčicowe rostliny]] (Iridaceae) |podswójba=Ixioideae |ród=mječik<ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Gladiole}}</ref> |wědomostne mjeno=Gladiolus x hortulanus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Mječik'''<ref name="boehmak"/> (''Gladiolus'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Škleńčicowe rostliny|škleńčicowych rostlinow]] (Iridaceae). Dalše mjeno je '''gladiola'''<ref name="boehmak"/>. Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[bahnowy mječik]] (''Gladiolus palustris'') * [[smužkaty mječik]] (''Gladiolus communis'') * [[wjelekwětkaty mječik]] (''Gladiolus imbricatus'') * [[zahrodny mječik]] (''Gladiolus × hortulanus'') == Nóžki == <references/> [[Kategorija:Škleńčicowe rostliny]] 62hqg2fcv30nnrsooemvtc9b2peybdb Hybridna ćerpjenka 0 11807 392106 179532 2026-08-22T14:09:38Z J budissin 7 392106 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=hybridna ćerpjenka |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Hybridna ćerpjenka (''Passiflora x allardii'') |rjadownja= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[ćerpjenkowe rostliny]] (Passifloraceae) |podswójba= |ród=[[ćerpjenka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=74}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Passionsblume}}</ref> (Passiflora) |družina=hybridna ćerpjenka |wědomostne mjeno=Passiflora x allardii |slědźer= |lěto= }} '''Hybridna ćerpjenka''' (''Passiflora × allardii'') je rostlina ze swójby [[Ćerpjenkowe rostliny|ćerpjenkowych rostlinow]] (''Passifloraceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Ćerpjenkowe rostliny]] ifue5k9falr7aq6otd4gjh4e6341lq8 Wjerbowe rostliny 0 11901 392085 369464 2026-08-22T13:48:00Z J budissin 7 392085 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Topoł |wobraz=Populier_Populus_canadensis.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Kanadiski topoł]] (''Populus × canadensis'') |klasa0=[[Eudikotyledony]]<br />[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[Wjerbowe rostliny]] |wědomostne mjeno=Salicaceae |slědźer=[[Charles François Brisseau de Mirbel|Mirb.]] |lěto= }} '''Wjerbowe rostliny''' (''Salicaceae'') su swójba symjencowych rostlinow (''Spermatophytina''). Wobsahuje sćěhowace rody: * [[topoł]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=519}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Pappel}}</ref> (''Populus'') ** [[ameriski topoł]] (''Populus deltoides'') ** [[běły topoł]] (''Populus alba'') ** [[čorny topoł]] (''Populus nigra'') ** [[kanadiski topoł]] (''Populus × canadensis'') ** [[libotaty topoł]] (''Populus tremula'') ** [[šěry topoł]] (''Populus × canescens'') ** [[wonjaty topoł]] (''Populus balsamifera'') ** [[zapadny topoł]] (''Populus trichocarpa'') * [[wjerba]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=544}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Weide}}</ref> (''Salix'') ** [[alpska wjerba]] (''Salix alpina'') ** [[babyduškojta wjerba]] (''Salix serpillifolia'') ** [[běła wjerba]] (''Salix alba'') ** [[błyšćata wjerba]] (''Salix pentandra'') ** [[blěda wjerba]] (''Salix starkeana'') ** [[čerwjena wjerba]] (''Salix purpurea'') ** [[čerwjenkojta wjerba]] (''Salix × rubra'') ** [[drobna wjerba]] (''Salix repens'') ** [[dwojobarbna wjerba]] (''Salix bicolor'') ** [[hlebjojta wjerba]] (''Salix hastata'') ** [[kaspiska wjerba]] (''Salix acutifolia'') ** [[kerkowa wjerba]] (''Salix × mollissima'') ** [[łuhowa wjerba]] (''Salix myrtilloides'') ** [[lapska wjerba]] (''Salix lapponum'') ** [[lěwanćikowa wjerba]] (''Salix eleagnos'') ** [[mandlowa wjerba]] (''Salix triandra'') ** [[matowa wjerba]] (''Salix breviserrata'') ** [[mnohopružna wjerba]] (''Salix × multinervis'') ** [[mólička wjerba]] (''Salix retusa'') ** [[naha wjerba]] (''Salix glabra'') ** [[pikotata wjerba]] (''Salix fragilis'') ** [[plěsnawa wjerba]] (''Salix daphnoides'') ** [[rósmarjowa wjerba]] (''Salix rosmarinifolia'') ** [[syćojta wjerba]] (''Salix reticulata'') ** [[šěra wjerba]] (''Salix cinerea'') ** [[štomikojta wjerba]] (''Salix waldsteiniana'') ** [[wisata wjerba]] (''Salix babylonica'') ** [[witkowa wjerba]] (''Salix viminalis'') ** [[wočornjaca wjerba]] (''Salix myrsinifolia'') ** [[wšědna wjerba]] (''Salix caprea'') ** [[wuškata wjerba]] (''Salix aurita'') ** [[wutrobojta wjerba]] (''Salix eriocephala'') ** [[wysoka wjerba]] (''Salix × rubens'') ** [[zelojta wjerba]] (''Salix herbacea'') == Nóžki == <references /> == Wotkazy == {{Commonscat|Salicaceae|{{PAGENAME}}}} {{-}} {{wobsahowe mjezoty|faluja někotre rody a družiny. Hlej [[:de:Weidengewächse]]}} [[Kategorija:Rostliny]] qcer7sqsh8u36uwy3bkfoqyd6gxcblj Topoł 0 11902 392091 293864 2026-08-22T13:53:15Z J budissin 7 392091 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=topoł |wobraz=Populier_Populus_canadensis.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Kanadiski topoł]] (''Populus x canadensis'') |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[wjerbowe rostliny]] (Salicaceae) |podswójba= |ród=topoł<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005| strona=519}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Pappel}}</ref> |wědomostne mjeno=Populus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Topoł'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Populus'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlinow]] (''Salicaceae''). Wobsahuje sćěhowace družiny: * [[ameriski topoł]] (''Populus deltoides'') * [[běły topoł]] (''Populus alba'') * [[čorny topoł]] (''Populus nigra'') * [[kanadiski topoł]] (''Populus × canadensis'') * [[libotaty topoł]] (''Populus tremula'') * [[šěry topoł]] (''Populus × canescens'') * [[wonjaty topoł]] (''Populus balsamifera'') * [[zapadny topoł]] (''Populus trichocarpa'') == Nóžki == <references/> {{-}} {{wobsahowe mjezoty|faluje někotre družiny. Hlej [[:de:Pappeln]]}} {{rq|botanika-zarodk|sources}} [[Kategorija:Wjerbowe rostliny]] cuyw0uvezhldqagcd02psvj5lel8xur Wjerba 0 11913 392103 384425 2026-08-22T14:07:51Z J budissin 7 392103 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=wjerba |wobraz=Illustration_Salix_caprea0.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Wšědna wjerba]] (''Salix caprea'') |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[wjerbowe rostliny]] (Salicaceae) |podswójba= |ród=wjerba<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=544}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Weide}}</ref> |wědomostne mjeno=Salix |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Wjerba'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Salix'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlinow]] (''Salicaceae''). == Wopis == [[Dataja:Willow_catkin_1_aka.jpg|thumb|left|180px|Młode micki]] Ród wobsahuje wjace hač 300 družinow, kotrež su w lěću zelene [[štom]]y, [[kerk]]i abo połkerki. Rostliny su zymokrute. Wuske [[Łopjeno|łopjena]] zwjetša su jasnozelene a lancetojte. [[Kćenje|Kćenja]] zwjetša napadne micki wutworjeja, kotrež so do abo hromadźe z łopjenami jewja. Muske a žónske micki zwjetša na rozdźělnych štomach rostu. Wone so móžeja přez wusyw, sadźenki abo wotnožki<!--''Absenker''--> rozmnožować. == Wužiwanje == Wjele družinow su so prjedy zhibujomnych hałuzow dla plahowali, zo bychu so z tutych koše zhotowjeli. {{-l}} == Systematika a rozšěrjenje == Družiny předewšěm w zymnych a měrnych conach sewjerneje hemisfery wustupuja. === W Europje domjace družiny === [[Dataja:Salix_x_sepulcralis_(aka).jpg|thumb|''Salix'' × ''sepulcralis'']] Štomy a kerki, kotrež docpěwaja wysokosć wot wjace hač 4 metrow: * [[Kaspiska wjerba]] (''Salix acutifolia''), 3 hač 10 metrow * [[Běła wjerba]] (''Salix alba''), 6 hač 30 metrow ** [[Gelbe Weide]], auch Dotter-Weide (''Salix alba'' subsp. ''vitellina''), poddružiny z Azije ** a dalše poddružiny a [[Hybrida|hybridy]] běłeje wjerby kaž [[:de:Silber-Weide#Unterarten, Varietäten und Hybride|Trauerweide]] * [[Apeninnen-Weide]] (''Salix apennina''), 2 hač 6 metrow * [[Wulkołopješkata wjerba]] (''Salix appendiculata''), 2 hač 9 metrow * [[Wšědna wjerba]] (''Salix caprea''), 3 hač 8 metrow * [[Plěsnawa wjerba]] (''Salix daphnoides''), 3 hač 10 metrow * [[Filzast-Weide]] (''Salix dasyclados''), 3 hač 5 metrow * [[Lěwanćikowa wjerba]] (''Salix eleagnos''), 3 hač 6 metrow * [[Pikotata wjerba]] (''Salix fragilis''), 3 hač 15 metrow * Pjećmužna wjerba / Ławrjencowa wjerba (''[[Salix pentandra]]''), 4 hač 12 metrow * [[Čerwjena wjerba]] (''Salix purpurea''), hač 6 metrow * [[Witkowa wjerba]] (''Salix viminalis''), 3 hač 5 metrow [[Dataja:Salix hastata2.jpg|thumb|[[Hlebjojta wjerba]] (''Salix hastata'')]] [[Dataja:Salix waldsteiniana1.jpg|thumb|[[Štomikojta wjerba]] (''Salix waldsteiniana'')]] [[Dataja:Salix lapponum L.jpg|thumb|[[Lapska wjerba]] (''Salix lapponum L.'')]] Małke družiny hač 4 metrow: * ''[[Salix aegyptiaca]]'' * [[Alpska wjerba]] (''Salix alpina''), małoróstny kerk * ''[[Salix amplexicaulis]]'' * ''[[Salix arbuscula]]'' * [[Arktische Weide]] (''Salix arctica''), małoróstny kerk * ''[[Salix atrocinerea]]'' * [[Wuškata wjerba]] (''Salix aurita''), 3 metry * [[Dwojobarbna wjerba]] (''Salix bicolor'') małki kerk, w Němskej wotemrěta <ref name = "FloraWeb">[https://web.archive.org/web/20120118211853/http://www.floraweb.de/pflanzenarten/artenhome.xsql?suchnr=23720& FloraWeb] {{ref-de}}</ref> * ''[[Salix borealis]]'' * [[Matowa wjerba]] (''Salix breviserrata''), małoróstny kerk * [[Hechtblaue Weide]] (''Salix caesia''), małki kerk * ''[[Salix cantabrica]]'' * ''[[Salix caspica]]'' * [[Šěra wjerba]] (''Salix cinerea''), 4 metry * ''[[Salix crataegifolia]]'' * [[Ruch-Weide]] (''Salix foetida''), 2 metraj * [[Naha wjerba]] (''Salix glabra''), małoróstny kerk * ''[[Salix glandulifera]]'' * [[Seiden-Weide]] (''Salix glaucosericea''), małoróstny kerk * [[Šěromódra wjerba]] [[:de:Seidenhaarige Weide]] (''Salix glauca'' subsp. ''glauca''), małoróstny kerk * [[Hlebjojta wjerba]] (''Salix hastata''), małoróstny kerk * [[Hochtal-Weide]] (''Salix hegetschweileri''), hač 4 metrow * [[Šwicarska wjerba]] (''Salix helvetica''), małki kerk hač 1,5 metrow * [[Zelojta wjerba]] (''Salix herbacea''), małoróstny kerk * [[Flaum-Weide]] (''Salix laggeri''), małki kerk hač 2 metrow * [[Wołmata wjerba]] (''Salix lanata''), małki kerk hač 1 metra * [[Lapska wjerba]] (''Salix lapponum''), małoróstny kerk * [[Tauern-Weide]] (''Salix mielichhoferi'' Saut.) * [[Wočornjaca wjerba]] (''Salix myrsinifolia''), hač 4 metrow * [[Łuhowa wjerba]] (''Salix myrtilloides''), małoróstny kerk * ''[[Salix nummularia]]'' * ''[[Salix pedicellata]]'' * [[Teeblättrige Weide]] (''Salix phylicifolia''), hač 4 metrow * [[Polar-Weide]] (''Salix polaris''), małoróstny kerk * ''[[Salix pulchra]]'' * ''[[Salix pyrenaica]]'' * ''[[Salix pyrolifolia]]'' * ''[[Salix recurvigemmis]]'' * [[Drobna wjerba]] (''Salix repens''), małki kerk ** [[Rósmarjowa wjerba]] (''Salix repens'' subsp. ''rosmarinifolia'') ** [[Sand-Kriech-Weide]] (''Salix repens'' subsp. ''arenaria'') ** [[Dünen-Kriech-Weide]] (''Salix repens'' subsp. ''dunensis'') * ''[[Salix reptans]]'' * [[Syćojta wjerba]] (''Salix reticulata''), małoróstny kerk * [[Mólička wjerba]] (''Salix retusa'', syn.: ''Salix kitaibeliana''), małoróstny kerk * ''[[Salix salviifolia]]'' * [[Babyduškojta wjerba]] (''Salix serpillifolia''), małoróstny kerk * [[Schlesische Weide]] (''Salix silesiaca'' [[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]]), ? meter * [[Blěda wjerba]] (''Salix starkeana''), małoróstny kerk * ''[[Salix tarraconensis]]'' * [[Mandlowa wjerba]] (''Salix triandra''), 1,5 hač 4 metrow * [[Štomikojta wjerba]] (''Salix waldsteiniana''), małoróstny kerk * ''[[Salix wilhelmsiana]]'' * ''[[Salix xerophila]]'' Wysokoalpske družiny [[zelojta wjerba]] (''Salix herbacea)'', [[syćojta wjerba]] (''Salix reticulata)'' a [[mólička wjerba]] (''Salix retusa)'' so pod zapřijećom „lodowcowa wjerba“ (němsce „Gletscher-Weiden“) zhromadźuja. === W srjedźnej Europje plahowane pyšne družiny === [[Dataja:Salix integra a1.jpg|thumb||[[Harlekin-Weide]] Salix integra ''Hakuro Nishiki'']] * [[Korkenzieher-Weide]] (''Salix matsudana''): pyšna rostlina z Chinskeje * [[Harlekin-Weide]] (''Salix integra 'Hakuro Nishiki'') * [[Wisata wjerba]]<ref name="prawopisny"/> (''Salix babylonica''): Tuta w&nbsp;[[China|Chinskej]] domjaca družiny je w Europje wosebje rědka; wona so tu jenož jara zrědka plahuje. We parkach a zahrodach so pak často plahuje zymokruty bastard wisateje werby z běłej wjerbu (''Salix alba'') ''Salix × sepulcralis'' Simonk. Wón je jako [[:de:Silber-Weide#Zuchtformen im Gartenbau|''Salix alba'' 'Tristis']] abo (njeprawje jako) ''Salix babylonica'' na předań ([https://web.archive.org/web/20110424192612/http://www.gartendatenbank.de/wiki/salix-alba s. Gartenbaudatenbank]). <!--Die Chinesische Trauerweide ist an ihren '''braunen''' Zweigen einwandfrei von der Trauerweide mit ihren '''gelben''' Zweigen unterscheidbar.--> * [[Drachen-Weide]] (''Salix sekka''): pyšna rostlina z Japanskeje === W južnej Americe domjace družiny === * [[Humboldtowa wjerba]] (''Salix humboldtiana'') === W sewjernej Americe domjace družiny === * [[Ameriska čorna wjerba]] (''Salix nigra'' Marsh.) * [[Šěromódra wjerba]] [[:de:Seidenhaarige Weide]] (''Salix glauca'' subsp. ''callicarpaea'' (Trautv.) Bocher a ''Salix glauca'' L. var. ''acutifolia'' (Hooker) C. Schneider) * [[Sandbank-Weide]] (''Salix exigua'') * Błyšćata wjerba (''[[Salix lucida]]'') * [[Balsam-Weide]] (''Salix pyrifolia'') === Hybridy === * [[Fuchsschwanz-Weide]] (''Salix × alopecuroides'' Tausch): ''S. fragilis × S. triandra'' * [[Bastard-Ohrweide]], Bastard-Kriech-Weide (''Salix × ambigua'' Ehrh.): ''S. aurita × S. repens'' * [[Sanddornblättrige Weide]] (''Salix × hippophaefolia''): ''S. triandra × S. viminalis'' * [[Seidenblatt-Weide]] (''Salix × holosericea'' Willd. sensu Rechinger, Neumann, Skvortsov): ''S. cinerea × S. viminalis'' * [[Zerbrechliche Lorbeer-Weide]] (''Salix × meyeriana'' Rostkov ex Willd.): ''S. fragilis × S. pentandra'' * [[Kerkowa wjerba]] (''Salix × mollissima'' Hoffm. ex Elwert): ''S. triandra × S. viminalis'' * [[Mnohopružna wjerba]] (''Salix × multinervis'' Döll): ''S. aurita × S. cinerea'', 3 bis 4 Meter? * ''[[Salix × reichardtii]]'' A. Kern. : ''S. caprea × S. cinerea'' * [[Wysoka wjerba]] (''Salix × rubens'' Schrank): ''S. alba × S. fragilis'' * [[Čerwjenkojta wjerba]] (''Salix × rubra'' Huds.): ''S. purpurea × S. viminalis'' * [[Kübler-Weide]] (''Salix × smithiana'' Willd.): ''S. caprea × S. viminalis'' === Dalše družiny === * [[Wutrobojta wjerba]] (''Salix eriocephala'') * [[Šwižnopěstkata wjerba]] (''Salix gracilistyla'') == Nóžki == <references /> == Žórło == * Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, stronya 840 {{ref-de}} == Wotkaz == {{Commons|Salix|{{PAGENAME}}}} [[Kategorija:Wjerbowe rostliny]] b04ur401gbcipcwjr2qz0xx51ct21ct Čerwjenkojta wjerba 0 11921 392112 176817 2026-08-22T14:14:24Z J budissin 7 392112 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=čerwjenkojta wjerba |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Čerwjenkojta wjerba (''Salix × rubra'') |klasa0= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[wjerbowe rostliny]] (Salicaceae) |podswójba= |ród=[[wjerba]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=544}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Weide}}</ref> (Salix) |družina=čerwjenkojta wjerba |wědomostne mjeno=Salix × rubra |slědźer= |lěto= }} '''Čerwjenkojta wjerba''' (''Salix × rubra'') je rostlina ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlinow]] (''Salicaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Wjerbowe rostliny]] 2pau668j2cgt4s22dx46gpr8xn5jwki Kerkowa wjerba 0 11927 392107 176824 2026-08-22T14:10:28Z J budissin 7 392107 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=kerkowa wjerba |wobraz= |wulkos=250px |wopis wobraza=Kerkowa wjerba (''Salix × mollissima'') |klasa0= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[wjerbowe rostliny]] (Salicaceae) |podswójba= |ród=[[wjerba]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=544}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Weide}}</ref> (Salix) |družina=kerkowa wjerba |wědomostne mjeno=Salix × mollissima |slědźer= |lěto= }} '''Kerkowa wjerba''' (''Salix × mollissima'') je rostlina ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlinow]] (''Salicaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Wjerbowe rostliny]] ant9khx7p51i23p2h2q83e0izmhawzx Mnohopružna wjerba 0 11933 392113 176832 2026-08-22T14:15:08Z J budissin 7 392113 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=mnohopružna wjerba |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Mnohopružna wjerba (''Salix × multinervis'') |klasa0= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[wjerbowe rostliny]] (Salicaceae) |podswójba= |ród=[[wjerba]] (Salix) |družina=mnohopružna wjerba |wědomostne mjeno=Salix × multinervis |slědźer= |lěto= }} '''Mnohopružna wjerba''' (''Salix × multinervis'') je rostlina ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlinow]] (''Salicaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Wjerbowe rostliny]] 6hah5s6dmfxfzi6za621sg26hdy0x99 Wysoka wjerba 0 11951 392117 176849 2026-08-22T14:17:04Z J budissin 7 392117 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=wysoka wjerba |wobraz= |wulkosć=250px |wopis wobraza=Wysoka wjerba (''Salix × rubens'') |klasa0= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Malpighiales) |swójba=[[wjerbowe rostliny]] (Salicaceae) |podswójba= |ród=[[wjerba]] (Salix) |družina=Wysoka wjerba |wědomostne mjeno=Salix × rubens |slědźer= |lěto= }} '''Wysoka wjerba''' (''Salix × rubens'') je rostlina ze swójby [[Wjerbowe rostliny|wjerbowych rostlin]] (''Salicaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * {{Słownik Filipa Rězaka}} [[Kategorija: Wjerbowe rostliny]] 7l3a2aydc6qoo71j1rvey4djmdr4xha Kronos 0 13014 392193 378487 2026-08-23T10:56:12Z J budissin 7 392193 wikitext text/x-wiki [[File:Rubens saturn.jpg|thumb]] '''Kronos''' je w&nbsp;[[Grjekska mytologija|grjekskej mytologiji]] najmłódši syn [[Gaia|Gaie]] ([[zemja]]) a [[Uranos]]a ([[njebjo]]) a nawjedowar Titanow. W&nbsp;[[romska mytologija|romskej mytologiji]] wotpowěduje jemu [[Saturn|Saturn(us)]]. == Etymologija == Jeho mjeno zwjazachu w antikskej ludowej etymologiji hižo jara zahe z mjenom boha časa [[Chronos]]om, štož je pak etymologisce wopaki. Spočatnje běštaj to dwaj bohaj, kotrajž so potom w někotrych tradicijach zjednoćeštej. Prašenje za prawej etymologiju je zwadne; tuka so, zo je so słowo Kronos wot kraino wotwodźiło. Po tym je Kronos tón, kiž zakónči, zdokonja. Prawdźepodobniše pak je, zo je mjeno předgrjekskeho pochada a Kronos z někajkeje předgrjekskeje tradicije přewzaty. == Mytologija == W zažnym času mytologije njeměješe Kronos hišće žane krute městno w genealogiji bohow. Ze wšelakorych wersijow mytosa je so Hesiodowa přesadźiła, w kotrejž so Kronos jako syn Uranosa a Gaie wobhladuje. Dokelž je Uranos swoje dźěći – kyklopow a hekatoncheirrow – tak hidźił, zo je jich do [[Tartaros]]a, do podswěta, zatamał, porodźi Gaia swoje dalše dźěći – titanow – skradźu. Wona naštyka skónčnje Kronosa, zo by swojeho nana ze serpom kastrěrował. Kronos bu z tym knježićel nad swětom a załožićel Złoteje doby. Po rysowanju Hesioda wuda so jeho sotra Rhea na njeho. Ze stracha, zo jeho dźěći jemu móc wozmu, zežra wón je: Hestiu, [[Demetera]], [[Heru|Hera]], [[Hades]]a a [[Poseidon]]a, tych Kronidow. Najmłódšeho syna pak, [[Zeus]]a, schowa Rhea po radźe Gaie a Uranosa w prózdnjeńcy hory [[Aigaion]] na [[Kreta|Kreće]], mjeztym zo poda Kronosej kamjeń do pjeluškow wity, kotryž tutón spóžrě, bjez toho zo by jebanstwo pytnył. Tak móžeše Zeus njemyleny wotrosć. Pozdźišo poradźi so Zeusej, swojeho nana z lesću a namocu přewinyć, na čož Kronos najprjedy kamjeń a po tym swoje spóžěrane dźěći wupluny. Zeus staji kamjeń na kultowe městno Pytho (Delphi), zo bychu jón smjertni wobdźiwowali. Orphikojo powědaja, zo Kronos jednoho zakrasneho dnja wot mjeda, kotryž z dubow ćečeše, wopojeny ležeše a Zeus jeho tak sputać zamó a jeho na to do [[elyzion|elyziskich]] honow, na „kupu zbóžnych“, wotwjedźe, hdźež Kronos do dźensnišeho přebywa. Tohodla traje Złota doba na elyzionje dale, mjeztym zo je so z kastrěrowanjom Kronosa na zbytnej zemi skónčiła. {{commonscat|Kronos}} == Žórła == * Němska wikipedija [[Kategorija:Grjekska mytologija]] 9h03wbrqeur1d8vjf76oo1pg6buk214 Łaćonšćina 0 13162 392195 390214 2026-08-23T11:03:00Z J budissin 7 392195 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rěč |Barba=Indoeuropska |mjeno swójske=Lingua Latina |mjeno serbske=łaćonšćina |kraje=[[Katolska cyrkej]], [[Vatikanske město]] |rěčnicy=''mortwa rěč'' |klasifikacija=[[Indoeuropske rěče]] :[[Italiske rěče]] ::Łaćonšćina |hamtska rěč=[[Vatikanske město]] |iso_639-1=lt |iso_639-2=lat |iso_639-3=[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ltn ltn] |wikipedija=la |mapa= |wulkosć mapy= |wopis mapy= }} '''Łaćonšćina''' (prjedy serbsce tež ''łaćanšćina'', we wobchadnej rěči ''łaćina'') je mortwa, ale hač do dźensnišeho wužiwana rěč, kotraž je na [[Apenninska połkupa|Apenninskej połkupje]] nastała. Wona je była zakład za wšě [[romaniske rěče]]. Dźensa wužiwa so předewšěm w&nbsp;[[křesćanstwo|křesćanskej]] liturgiji a we fachowych wurazach ([[biologija]], [[lěkarstwo]], [[filozofija]] atd.). Nimo toho maja wjele rěčow, wosebje europskich, mnoho [[požčonka|požčonkow]] z łaćonšćiny, tež we wšědnym słowoskładźe. == Fonetika == === Wokale a diftongi === Łaćonšćina ma pjeć krótkich ([[a]], [[e]], [[i]], [[o]], [[u]]) a pjeć dołhich ([[ā]], [[ē]], [[ī]], [[ō]], [[ū]]) wokalow. Krótke wokale so bjez diakritiskich znamješkow pisaja, mjeztym zo dołhe wokale so ze znamješkom ¯ pisaja. Nimo toho ma štyri diftongi: ae, oe, eu, au. === Konsonanty === Konsonant c so jako k wurjekuje. Změna wurjekowanja před wokalomaj "e" a "i" je so pozdźišo stało. == Gramatika == Łaćonšćina ma jara kompleksnu gramatiku. === Substantiwy === [[Substantiw]]y maja porno romaniskim rěčam tři [[genus]]y. Nimo toho maja šěsć [[pad (gramatika)|padow]], kotrychž formy wotwisuja wot [[numerus]]a (gramatiskeho čisła) a klasy deklinacije. Rozeznawa so pjeć deklinacijow: * prěnja abo a-deklinacija * druha abo o-deklinacija * třeća abo měšana deklinacija * štwórta abo u-deklinacija * pjata abo e-deklinacija. === Adjektiwy === Adjektiwy so w genusu, numerusu a padźe po substantiwje złožuja. Při nich jenož tři deklinacije klasy wustupuja. * bona "dobra" - žónska forma so po prěnjej deklinaciji skłonjuje. * bonus "dobry", bonum "dobre" - muska a srjedźna forma so po druhej deklinaciji skłonjuje. * fēlīx - so po třećej deklinaciji skłonjuje. Wjele adjektiwy so móžeja stopnjować. Komparatiwne kóncowki su -ior (za žónski a muski genus) a -ius (za srjedźny genus), mjeztym zo superlatiw ma kóncowki -issim/us/-um/-a. Adjektiwy na -er maja wariantu -rim/us/-um/-a, mjeztym zo adjektiwy na l maja -lim/us/-um/-a. Někotre, často wužiwane adjektiwy maja njeregularne formy. * bonus "dobry", melior, melius "lěpši", optimus "najlěpši"; * malus "špatny", peior, peius "špatniši", pessimus "najšpatniši"; * māgnus "wulki", māior, māius "wjetši", maximus "najwjetši"; * parvus "małki", minor, minus "mjeńši", minimus "najmjeńši"; * multi "wjele", plūrēs, plūra "wjace", plūrimī "najwjace". === Pronomeny === Při pronomenach ma jenož třeća wosoba rozdźělne formy po genusu, mjeztym zo druhe wosoby nimaja tajki rozdźěl. === Werby === Werby maja mnoholičbne formy. Rozeznawa so pjeć konjugacijow: * ā-konjugacija * ē-konjugacija * měšana konjugacija * ī-konjugacija * i-konjugacija == Žórła == * Kauderwelsch Band 176, Latein Wort für Wort, 1. nakład, 2004, ISBN 3-89416-354-2 * J.M. Stowasser, M. Petschenig, F. Skutsch: Lateinisch - deutsches Schulwörterbuch, 1994, ISBN 3-486-13405-1 {{DISPLAYTITLE:łaćonšćina}} [[Kategorija:Indoeuropske rěče]] l6hw08ug3fa5uz7ya8i5sey6xzdmrr8 Předłoha:Wrěči 10 13179 392146 377528 2026-08-23T09:26:45Z J budissin 7 392146 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{1}}} <!-- móžnosć wobdźěłanja - START --> | aa=[[afaršćina|afarsce]] | ab=[[abchazišćina|abchazisce]] | abq=[[abasinšćina|abasinsce]] | ady=[[adygejšćina|adygejsce]] | af=[[afrikaanšćina|afrikaansce]] | ak=[[akanšćina|akansce]] | als=[[alsasšćina|alsasce]] | am=[[amharšćina|amharsce]] | an=[[aragonšćina|aragonsce]] | ang=[[anglosakšćina|anglosaksce]] | ar=[[arabšćina|arabsce]] | as=[[asamšćina|asamsce]] | ast=[[asturšćina|astursce]] | av=[[awaršćina|awarsce]] | ay=[[ajmaršćina|ajmarsce]] | az=[[azerbajdźanšćina|azerbajdźansce]] | ba=[[baškiršćina|baškirsce]] | be=[[běłorušćina|běłorusce]] | bg=[[bołharšćina|bołharsce]] | bh=[[biharšćina|biharsce]] | bi=[[bislamšćina|bislamsce]] | bn=[[bengalšćina|bengalsce]] | bo=[[tibetšćina|tibetsce]] | br=[[bretonšćina|bretonsce]] | bs=[[bosnišćina|bosnisce]] | bua=[[burjatšćina|burjatsce]] | bug=[[bugišćina|bugisce]] | ca=[[katalanšćina|katalansce]] | ce=[[čečenšćina|čečensce]] | ch=[[čamoršćina|čamorsce]] | cho=[[choctawšćina|choctawsce]] | ckt=[[čukčišćina|čukčisce]] | co=[[korsišćina|korsisce]] | crh=[[krimska tataršćina|krimskotatarsce]] | cr=[[kri|w kri]] | csb=[[kašubšćina|kašubsce]] | cs=[[čěšćina|čěsce]] | cv=[[čuwašćina|čuwašisce]] | cy=[[walizišćina|walizisce]] | da=[[danšćina|dansce]] | de=[[němčina|němsce]] | dsb=[[delnjoserbšćina|delnjoserbsce]] | dv=[[divehi|w divehi]] | dz=[[dzongkha|w dzongkha]] | ee=[[ewe|w ewe]] | el=[[grjekšćina|grjeksce]] | en=[[jendźelšćina|jendźelsce]] | eo=[[esperanto|w esperanće]] | es=[[španišćina|španisce]] | et=[[estišćina|estisce]] | eu=[[baskišćina|baskisce]] | eve=[[ewenšćina|ewensce]] | evn=[[ewenkišćina|ewenkisce]] | fa=[[persišćina|persisce]] | fi=[[finšćina|finsce]] | fj=[[fidžijšćina|fidźijsce]] | fo=[[ferejšćina|ferejsce]] | fr=[[francošćina|francosce]] | frr=[[sewjerofrizišćina|sewjerofrizisce]] | fy=[[frizišćina|frizisce]] | ga=[[iršćina|irsce]] | gd=[[šotiska gelšćina|šotiskogelsce]] | ge=[[georgišćina|georgisce]] | gem=[[wuchodofrankska rěč|wuchodofranksce]] | gl=[[galicišćina|galicisce]] | gn=[[guaranišćina|guaranisce]] | got=[[gotšćina|gotsce]] | grc=[[starogrjekšćina|starogrjeksce]] | gsw=[[elsašćina|elsasce]] | gu=[[gudźaratšćina|gudźaratsce]] | gv=[[manšćina|mansce]] | ha=[[hausa|w hause]] | haw=[[hawajšćina|hawajsce]] | he=[[hebrejšćina|hebrejsce]] | hi=[[hindišćina|hindisce]] | hr=[[chorwatšćina|chorwatsce]] | hsb=[[hornjoserbšćina|hornjoserbsce]] | ht=[[haitišćina|haitisce]] | hu=[[madźaršćina|madźarsce]] | hy=[[armenšćina|armensce]] | ia=[[interlingua|interlingua]] | id=[[indonešćina|indonesce]] | ik=[[inupiak]] | inh=[[ingušćina|ingušsce]] | io=[[ido|w idu]] | is=[[islandšćina|islandsce]] | it=[[italšćina|italsce]] | iu=[[inuktitut]] | ja=[[japanšćina|japansce]] | jv=[[javanšćina|javansce]] | ka=[[georgišćina|georgisce]] | kbd=[[kabardinšćina|kabardinsce]] | kca=[[chantišćina|chantisce]] | kk=[[kazachšćina|kazachsce]] | kl=[[grónšćina|grónsce]] | km=[[kambodźašćina|kambodźasce]] | kn=[[kannadšćina|kannadsce]] | koi=[[permiska komišćina|permiskokomisce]] | ko=[[korejšćina|korejsce]] | kpy=[[korjakšćina|korjaksce]] | krc=[[karačajsko-balkaršćina|karačajsko-balkarsce]] | krl=[[karelšćina|karelsce]] | ks=[[kašmiršćina|kašmirsce]] | ku=[[kurdišćina|kurdisce]] | kum=[[kumykšćina|kumyksce]] | kv=[[zyrjanska komišćina|zyrjanskokomisce]] | kw=[[kornišćina|kornisce]] | ky=[[kirgišćina|kirgisce]] | ky=[[kirgizišćina|kirgizisce]] | la=[[łaćonšćina|łaćonsce]] | lbe=[[lakišćina|lakisce]] | lb=[[luxemburgšćina|luxemburgsce]] | li=[[limburšćina|limbursce]] | ln=[[lingala|w lingale]] | lo=[[laošćina|laosce]] | lt=[[litawšćina|litawsce]] | lv=[[letišćina|letisce]] | mdf=[[mokšanšćina|mokšansce]] | mg=[[malagasišćina|malagasisce]] | mhr=[[łučnomarišćina|łučnomarisce]] | mi=[[maorišćina|maorisce]] | mk=[[makedonšćina|makedonsce]] | ml=[[malajalamšćina|malajalamsce]] | mn=[[mongolšćina|mongolsce]] | mo=[[moldawšćina|moldawsce]] | mrj=[[hórskomarišćina|hórskomarisce]] | mr=[[marathšćina|marathsce]] | ms=[[malajšćina|malajsce]] | mt=[[maltašćina|maltasce]] | mus=[[krik|w kriku]] | my=[[barmšćina|barmsce]] | myv=[[ersjanšćina|ersjansce]] | nah=[[nahuatl|w nahuatlu]] | na=[[naurušćina|naurusce]] | nds=[[delnjoněmčina|delnjoněmsce]] | ne=[[nepalšćina|nepalsce]] | nl=[[nižozemšćina|nižozemsce]] | nn=[[norwegšćina|norwegsce]] | no=[[norwegšćina|norwegsce]] | nv=[[navaho|w navaho]] | oc=[[okcitanšćina|okcitansce]] | om=[[oromo|w oromo]] | or=[[orijšćina|orijsce]] | os=[[osetišćina|osetisce]] | pa=[[pandźabšćina|pandźabsce]] | pl=[[pólšćina|pólsce]] | ps=[[paštunšćina|paštunsce]] | pt=[[portugalšćina|portugalsce]] | qu=[[kečuanšćina|kečuansce]] | rm=[[retoromanšćina|retoromansce]] | rn=[[rundšćina|rundsce]] | roa-rup=[[arumunšćina|arumunsce]] | ro=[[rumunšćina|rumunsce]] | ru=[[rušćina|rusce]] | rw=[[kinyarwanda|w kinyarwandźe]] | ry=[[rusinšćina|rusinsce]] | sah=[[jakutšćina|jakutsce]] | sa=[[sanskrit|sanskrit]] | scn=[[sicilšćina|sicilsce]] | sco=[[šotišćina|šotisce]] | sc=[[sardišćina|sardisce]] | sd=[[sindhišćina|sindhisce]] | se=[[laponšćina|laponsce]] | sg=[[sangošćina|sangosce]] | sh=[[serbiskochorwatšćina|serbiskochorwatsce]] | si=[[sinhalšćina|sinhalsce]] | sk=[[słowakšćina|słowaksce]] | sl=[[słowjenšćina|słowjensce]] | sm=[[samojšćina|samojsce]] | sn=[[šonšćina|šonsce]] | so=[[somalšćina|somalsce]] | sq=[[albanšćina|albansce]] | sr-ky=[[serbišćina|južnoserbsce-kyrilisce]] | sr=[[serbišćina|južnoserbsce]] | ss=[[siswati|w siswati]] | st=[[juhosotšćina|južnosotsce]] | stq=[[saterfrizišćina|saterfrizisce]] | su=[[sundanšćina|sundansce]] | sv=[[šwedšćina|šwedsce]] | sw=[[swahilšćina|swahili]] | szl=[[šlešćina|šlesce]] | ta=[[tamilšćina|tamilsce]] | te=[[telugšćina|telugsce]] | tg=[[tadźikišćina|tadźikisce]] | th=[[thaišćina|thaisce]] | ti=[[tigrinja|tigrinja]] | tk=[[turkmenšćina|turkmensce]] | tl=[[tagalšćina|tagalsce]] | tn=[[čwana|w čwanskej rěči]] | to=[[tonganšćina|tongansce]] | tpi=[[tokpisinšćina|tokpisinsce]] | tr=[[turkowšćina|turkowsce]] | ts=[[tsonga|w tsonga]] | tt=[[tataršćina|tatarsce]] | tw=[[twišćina|twisce]] | ty=[[tahitšćina|tahitsce]] | udm=[[udmurtšćina|udmurtsce]] | ug=[[ujguršćina|ujgursce]] | uk=[[ukrainšćina|ukrainsce]] | ur=[[urdušćina|urdusce]] | uz=[[uzbekšćina|uzbeksce]] | uz-crl=[[uzbekšćina|uzbeksce-kyrilisce]] | vi=[[vietnamšćina|vietnamsce]] | vo=[[volapük]] | wa=[[valonšćina|valonsce]] | wo=[[wolof|wolof]] | xal=[[kalmykšćina|kalmyksce]] | yi=[[jidišćina|jidisce]] | yo=[[jorubšćina|jorubsce]] | ypk=[[jupikšćina|jupiksce]] | yrk=[[nencišćina|nencisce]] | za=[[zhuang|w zhuang]] | zh=[[chinšćina|chinsce]] | zh-min-nan=[[minnan|w minnan]] | zu=[[zulu|w zulu]] | simple=[[zjednodušena jendźelšćina|w zjednodušenej jendźelšćinje]] <!-- móžnosć wobdźěłanja - KÓNC --> | #default=[[ISO 639-1|w rěči {{{1}}}]] }}{{#if:{{{2|}}} | {{lang|{{{1}}}| {{{2}}}}} | }}<noinclude>{{dokumentacija}} [[Kategorija:Předłoha:Rěč|{{PAGENAME}}]] </noinclude> il4a2et0h06r1cnsi1dqh5a8l555q4i P2 0 13532 392119 390933 2026-08-22T14:23:47Z J budissin 7 392119 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Berlin platz der vereinten nationen3-12.jpg|thumb|220px|Wosebity P2 (Naměsto Zjednoćenych narodow w Berlinje)]] [[Dataja:Grundriss_Plattenbau_P2.JPG|thumb|220px|Přikład, štyristwowe bydlenje]] '''P2''' je skrótšenje za typ bydlenskeho twara platoweho twarstwa. Prěni dom tutoho typa nasta w&nbsp;lěće 1961 jako eksperimentalny twar w&nbsp;[[Berlin]]je-Lichtenbergu. Dom steji w Ericha Kuttnerowej dróze 9–15 w městnym dźělu [[Fennpfuhl]]. Dźensa steji twarjenje pod [[pomnikoškit]]om. Standard bě wuhotowanje z jedno- hač štyristwowymi bydlenjemi. Pola domow z wosebitymi elementami, na přikład w trapecowej formje, eksistuja tež pjećstwowe bydlenja, w kotrychž nimatej dwě stwě prawych kutow w&nbsp;[[podrys]]u. == Techniske daty == * hotowe dźěle w hač 5,0 tonow * zakładny raster: 6 × 6 metrow * hłubokosć twarjenjow zwjetša 12 metrow * wyšina etaže zwjetša 2,80 metrow * ličba etažow: 5 hač 11, z wobchodowymi a běrowowymi poschodami tež 14 ==Literatura== * Susanne Hopf, Natalja Meier: ''Plattenbau Privat. 60 Interieurs''. Nicolai, Berlin 2004. ISBN 3-89479-130-6 * Roland Enke, “neues leben – neues wohnen“ - Der Muster- und Experimentalbau P 2 in Berlin-Lichtenberg, w: Der Bär von Berlin, Jahrbuch des Vereins für die Geschichte Berlins, 54.2005, S. 153-166. ISSN 0522-0033 [[Kategorija:Architektura]] lr2fhbccrvqzzoe9coae8dahtk5serf 392120 392119 2026-08-22T14:24:47Z J budissin 7 392120 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Berlin platz der vereinten nationen3-12.jpg|thumb|220px|Wosebity P2 (Naměsto Zjednoćenych narodow w Berlinje)]] [[Dataja:Grundriss_Plattenbau_P2.JPG|thumb|220px|Přikład, štyristwowe bydlenje]] '''P2''' je skrótšenje za typ bydlenskeho twara platoweho twarstwa za čas [[Němska demokratiska republika|NDR]]. Prěni dom tutoho typa nasta w&nbsp;lěće 1961 jako eksperimentalny twar w&nbsp;[[Berlin]]je-Lichtenbergu. Dom steji w Ericha Kuttnerowej dróze 9–15 w městnym dźělu [[Fennpfuhl]]. Dźensa steji twarjenje pod [[pomnikoškit]]om. Standard bě wuhotowanje z jedno- hač štyristwowymi bydlenjemi. Pola domow z wosebitymi elementami, na přikład w trapecowej formje, eksistuja tež pjećstwowe bydlenja, w kotrychž nimatej dwě stwě prawych kutow w&nbsp;[[podrys]]u. == Techniske daty == * hotowe dźěle w hač 5,0 tonow * zakładny raster: 6 × 6 metrow * hłubokosć twarjenjow zwjetša 12 metrow * wyšina etaže zwjetša 2,80 metrow * ličba etažow: 5 hač 11, z wobchodowymi a běrowowymi poschodami tež 14 ==Literatura== * Susanne Hopf, Natalja Meier: ''Plattenbau Privat. 60 Interieurs''. Nicolai, Berlin 2004. ISBN 3-89479-130-6 * Roland Enke, “neues leben – neues wohnen“ - Der Muster- und Experimentalbau P 2 in Berlin-Lichtenberg, w: Der Bär von Berlin, Jahrbuch des Vereins für die Geschichte Berlins, 54.2005, S. 153-166. ISSN 0522-0033 [[Kategorija:Architektura]] 0moojltwvejl0iq5rlaa6iq46f870rm Sokolca 0 15180 392074 389062 2026-08-22T12:20:06Z J budissin 7 /* Stawizny */ 392074 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Sokolca |mjeno němske=Soculahora |šěrina=51/09/24 |dołhota=14/27/31 |gmejna=Kubšicy |wysokosć=209 m |přestrjeń=0,27 |póstowe čisło=02627 |předwólba=035939 |wobraz=Kubschütz Soculahora Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Sokolcy z Budyšinom w pozadku |mjeno wobydlerja=Sokolčan |adjektiw=Sokolčanski }} '''Sokolca''' (prjedy tež ''Sokolnica''; {{wrěči|de}} ''Soculahora'', 1937–49: ''Falkenberg'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes w [[Sakska|sakskim]] wokrjesu [[wokrjes Budyšin|Budyšin]], kotraž słuša z lěta 1994 ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje. Leži 209&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu a ma {{WOB|Kubšicy|Sokolca}} wobydlerjow.<ref>{{WOBD|Kubšicy}}; {{WOBŽ|Kubšicy}}</ref> == Geografija == Sokolca leži w [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] wyše [[Budyšin]]a něhdźe 3,5 kilometrow juhowuchodnje stareho města při puću, wjedźacym z města přez [[Lubjenc]] do [[Rachlow pod Čornobohom|Rachlowa]]. Na sewjeru běži [[železniska čara Drježdźany–Zhorjelc]]. Susodne wjeski su [[Wuricy]] na sewjeru, [[Rabocy]] na sewjerowuchodźe, [[Torońca]] na wuchodźe, [[Jaseńca (Kubšicy)|Jaseńca]] na juhowuchodźe, [[Hruboćicy]] na juhu a [[Hornja Kina]] na zapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza ''Heinczillinus de Valkinberg'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1366]]. Serbsce naspomni so wjeska 1574 jako ''Socklo Horcka'' („[[sokoł]]owa hórka“). Ležownostne knjejstwo wukonješe w&nbsp;lěće 1777 [[Budyske tachantstwo]].<ref name="digit">{{HOV|Soculahora|Sokolca}}</ref> Sokolca bě ze starodawna wjesny dźěl [[Hruboćicy|Hruboćic]] a měješe we 1880tych lětach po [[Arnošt Muka|Arnošće Muce]] cyłkownje 89 wobydlerjow, z nich 80 Serbow (90&nbsp;%) a dźewjeć Němcow.<ref>{{Černik|60}}</ref> Ewangelscy wobydlerjo přisłušachu Budyskej [[Michałska cyrkej|Michałskej wosadźe]]. Dnja 5. měrca 1919 załožichu přećiwnicy [[Arnošt Bart|Bartoweho]] hibanja za serbsku samostatnosć na Sokolcy [[Wuběrk sakskoswěrnych Serbow]], kiž zastupowaše swěrnu loyalitu ze sakskim knježerstwom.<ref>''Ze Sokolcy.'' W&nbsp;[[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]] dnja 8. měrca 1919, hlej tež [[Rozhlad]] 4/2019, str. 29</ref> == Wosobiny == * [[Michał Awgust Kral]] (1836–1905) – wučer, spisowaćel a ilustrator; wot 1864 do 1905 wučer w Sokolcy == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Soculahora/Sokolca|Sokolca}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1366]] [[Kategorija:Hruboćicy]] np169mn46sc0976alowoe1felmrqrr9 Bart 0 15651 392175 388879 2026-08-23T09:57:06Z J budissin 7 392175 wikitext text/x-wiki {{Tutón nastawk|zaběra so z wjesku pola Wósporka. Za dalše woznamy hlej [[Bart (wjacezmyslnosć)|tam]].}} {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Bart |mjeno němske=Baruth |šěrina=51/13/35 |dołhota=14/35/33 |gmejna=Malešecy |zagmejnowanje=1994 |přestrjeń=8,09 |wysokosć=152 |póstowe čisło=02694 |předwólba=035932 |wobraz=Bartska cyrkej 1.JPG |wopis wobraza=[[Bartska cyrkej|Bartska ewangelska cyrkej]] |mjeno wobydlerja=Barćan |adjektiw=Bartski }} '''Bart''' ({{wrěči|de}} ''Baruth bei Bautzen'') je wjes w&nbsp;[[Sakska|sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Leži w&nbsp;[[Wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]] a słuša wot lěta 1994 k&nbsp;[[Malešecy|Malešanskej gmejnje]]. == Geografija == Wjes leži pjatnaće kilometrow na sewjerowuchod wot [[Budyšin]]a w nižinje [[Lubata|Lubaty]] we wysokosći 152 metrow nad mórskej hładźinu. Susodne wjeski su [[Dubrawka]] na sewjerowuchodźe, [[Brězecy]] a [[Chortnica]] na juhowuchodźe, [[Rakojdy]] na juhozapadźe, [[Přiwćicy]] na zapadźe a [[Bukojna (Malešecy)|Bukojna]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Barće: Prašica, Ćichowc, Čertownja, Grodźiško, Hajk, Žmoł, Kruwjace kerki.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 29 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/31/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Fotothek df rp-c 0600021 Malschwitz-Baruth. Oberreit, Sect. Bautzen, 1844-46.jpg|thumb|left|Bart na karće z&nbsp;lětow 1844–1846]] [[Dataja:Fotothek df rp-d 0760069 Malschwitz-Baruth. Mühle, Blick auf die Wirtschaftsgebäude.jpg|thumb|left|Bartski młyn w&nbsp;lěće 1987]] Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza ''Henricus de Baruth'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1234]].<ref name="digit">{{HOV|Baruth|Bart}}</ref> W slědowacych lětstotkach wuwi so Bartske ryćerkubło k jednemu z najwjetšich knjejstwow Budyskeho kraja. Wot lěta 1903 měješe Bart dwórnišćo při [[Železniska čara Lubij–Radwor|železniskej čarje Lubij–Bart]], kotraž so 1906 hač do [[Radwor]]ja podlěši, hdźež bě z čaru [[Železniska čara Budyšin–Wojerecy|Budyšin–Wojerecy]] zwjazana. W&nbsp;lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě. Wotrězk Bart–Radwor wužiwaše so hišće hač do 1994 za nakładowy wobchad, wosebje z Bartskeje bazaltownje. === Wobydlerstwo a rěč === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 523 wobydlerjow, mjez nimi 425 Serbow (81&nbsp;%).<ref>{{Černik|50}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot 54,6&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|244|1018|330|87|139|462}}</ref> Po ludličenju w&nbsp;lěće 2011 bydlachu we wsy 432 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 46,6 lět (Sakska: 46,4).<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625340.pdf Wuslědki ludličenja 2011 za Malešecy]</ref> === Wosada === Do [[Bartska cyrkej|Bartskeje ewangelskeje wosady]] – dźensa z dźělom wulkowosady [[Hrodźišćo (Wóspork)|Hrodźišćo]] – słušeja nimo Barta wjeski [[Bukojna (Malešecy)|Bukojna]], [[Dubrawka]], [[Stróža (Malešecy)|Stróža]] a [[Zubornička]]. == Kubłanje == W Barće wobsteji zakładna šula, na kotrejž so tež serbšćina wuwučuje.<ref>[https://www.witaj-sprachzentrum.de/obersorbisch/sb/sorbisch-in-schulen/schulen-in-sachsen/ Lisćina šulow z poskitkom serbskeje wučby] na webstronje Rěčneho centruma WITAJ</ref> == Wosobiny == === W Barće so narodźili === * [[Bohuměr Ludovici]] (1670–1724) – wučer, teologa a spisowaćel * [[Bjedrich Adolf Klin]] (1792–1855) – rěčnik * [[Jan Mjerwa]] (1802–1879) – farar, regionalny slědźer a publicist * [[Michał Awgust Kral]] (1836–1905) – wučer, spisowaćel a ilustrator * [[Ernst Wjezar]] (1890–1959) – serbski ewangelski farar * [[Frank Stübner]] (1954–2017) – nakładnik a komunalny politikar === W Barće skutkowali === * [[Jurij Ludovici]] (1619–73) – farar, rěčespytnik, basnik, awtor najstaršeje gramatiki hornjoserbšćiny; 1648–73 Bartski farar * [[Handrij Gědan]] (1728–83) – wučer, kantor, spisaćel nabožinskich spisow; 1764–83 wučer w Barće * [[Korla Herman Robert Rjeda]] (1816–1900) – farar a prěni serbski protykar; 1863–1890 Bartski farar * [[Jěwa Wórša Lanzyna]] (1928–2020) – molerka, grafikarka a keramikarka; bydleše a dźěłaše w Barće ''Za dalšich fararjow hlej zapisk wo [[Bartska cyrkej|Bartskej cyrkwi]].'' == Literatura == * {{WdH|67|342–346|lema=Baruth/Bart}} * [[Marko Grojlich]]: ''Mjez horami a holu. Wjesne zapiski.'' LND, Budyšin 1998, str. 22–24 [[Dataja:Malschwitz Baruth Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Barta (2019)]] == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Baruth/Bart|Bart}} {{Wjesne dźěle Malešec}} [[Kategorija:Malešecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Lubaće]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1234]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Cyrkwinska wjes]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] bnwovo5r89b0fh1ac4zw4ntqt9pcdww Pawlina Krawcowa 0 16015 392070 390855 2026-08-22T12:16:41Z J budissin 7 392070 wikitext text/x-wiki '''Pawlina Krawcowa''', rodź. Renusojc (* [[18. decembra]] [[1890]] w&nbsp;[[Gołkojce|Gołkojcach]], † [[16. septembra]] [[1941]] tež tam) bě [[Serbja|serbska]] šwalča mišterka, ludowa wuměłča a předewzaćelka. ==Žiwjenje== Pawlina Renusojc narodźi so 1890 do swójby serbskeho ćěsle. Dokelž běše swójba w chudych poměrach žiwa, pytaše sebi wona po wopyće ludoweje šule dźěło w&nbsp;[[Choćebuz|Choćebuskej]] suknjerni. 1920 woženi so wona ze sukelnikom Reinholdom Krawcom a móžeše so nětko na šwalču mišterku w&nbsp;[[Berlin]]je wukubłać dać. W&nbsp;lěće 1926 wotewri Pawlina Krawcec w Choćebuzu wobchod za [[Serbska narodna drasta|serbsku drastu]], wuměłstwowe a chorhojowe wušiwanki a a rozšěri repertoire pozdźišo tež wo klanki w serbskej narodnej drasće. Tute klanki prezentowaše na wustajeńcach w Berlinje, [[Drježdźany|Drježdźanach]], [[Saarbrücken]]u, [[Praha|Praze]] a dósta na wustajeńcy w&nbsp;[[Frankobrod nad Mohanom|Frankobrodźe nad Mohanom]] čestny diplom. 1936 wušiwaše wona wulke mnóstwo klankow k&nbsp;[[Olympiske hry|Olympiskim hram]] w Berlinje. Z pomocu [[Gustaw Janak|Gustawa Janaka]] přebywaše wona na [[Serbski Sokoł|Sokołskim]] zlěće w Praze. Wona wozjewi někotre delnjoserbske rozpominanja, reportaže a basnje. Hdyž [[nacionalsocializm|nacionalsocialisća]] z přeněmčenjom serbskich pomjenowanjow wsow a dróhow započinachu, protestowaše Pawlina Krawcowa zjawnje přećiwo tomu, bu 1938 zajata a zasudźena. Wona bu wjacore měsacy w Choćebuzu zawlečena, dyrbješe so po tym wobchoda wzdać a nawróći so na smjerć chora do staršiskeho domu w&nbsp;Gołkojcach. Tam zemrě wona w&nbsp;starobje 50 lět. Jeje próstwa wo prědowanje w&nbsp;serbskej rěči na jeje pohrjebje so njespjelni. Před něhdyšim bydlenskim a wobchodowym domom Pawliny Krawcoweje na Žandowskej dróze w&nbsp;Choćebuzu dopomni dźensa kopolak na nju. == Žórle == {{Nbs|LMk|Krawcowa, Pawlina, rodź. Renusojc|295.}} * ''Pawlina Krawcowa hódnje počesćena.''W: Serbske Nowiny. Budyšin, 14.11.2009. {{DEFAULTSORT:Krawcowa, Pawlina}} [[Kategorija:Žona]] [[Kategorija:Rodź. 1890]] [[Kategorija:Zemr. 1941]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Basnik]] [[Kategorija:Wopor nacionalsocializma]] [[Kategorija:Wosoba (Gołkojce)]] 4ezpsdz0r4cemznlljb5no7n9vjzqu3 Ramnow 0 16049 392165 391432 2026-08-23T09:45:14Z J budissin 7 392165 wikitext text/x-wiki {{Město DE |mjeno serbske=Ramnow |šěrina=51/09/00 |dołhota=14/08/00 |region-ISO=DE-SN |gmejnske čisło=14625510 |karta=Rammenau in BZ.svg |wysokosć=296 |póstowe čisło=01877 |předwólba=03594 |webstrona=[http://www.rammenau.de/ www.rammenau.de/] |adresa=Altmarkt 1<br />01877 Bischofswerda }} '''Ramnow''' ({{wrěči|de}} ''Rammenau'')<ref name="WWOL2008">{{Wenzel2008|144}}</ref> je [[sakska]] wjes a gmejna w&nbsp;[[Hornja Łužica|hornjołužiskim]] [[wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]]. Ma něhdźe 1300 wobydlerjow. [[Dataja:Castle Rammenau Germany 101.JPG|miniatur|links|[[Barok]]owy hród w Ramnowje]] == Geografija == Ramnow leži něhdźe štyri kilometry sewjerowuchodnje [[Biskopicy|Biskopic]] we wysokosći 296 metrow nad mórskej hładźinu. Blisko sydlišća wjedźe [[zwjazkowa awtodróha]] [[zwjazkowa awtodróha 4|4]]. [[Dataja:Fotothek df rp-d 0350073 Rammenau. Karte von einem Teil des Kurfürstentums Sachsen, Petri, nach 1759 (Sig.jpg|miniatur|links|Karta Ramnowa z&nbsp;lěta [[1759]]]] == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Ramnow'' je z&nbsp;lěta [[1230]].<ref name="digit">{{HOV|Rammenau|Ramnow}}</ref> == Politika == Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej [[Wólbny wokrjes Budyšin 1|52 (Budyšin 1)]] a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej [[Zwjazkowy wólbny wokrjes Budyšin I|156 (Budyšin I)]]. === Wjesnjanosta === Ramnowski wjesnjanosta je wot lěta 2017 bjezstronski Andreas Langhammer. Jeho předchadnica bě Hiltrud Snelinski, kotraž bě wot lěta 1986 amtěrowała. == Wosobiny == * [[Johann Gottlieb Fichte]] (1796–1814), němski [[filozofija|filozof]], narodźeny w Ramnowje == Žórła == <references/> == Wotkazaj == {{commonscat|Rammenau|Ramnow}} * {{HOV|23233}} {{wokrjes Budyšin}} [[Kategorija:Wokrjes Budyšin]] [[Kategorija:Gmejna w Sakskej]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1230]] [[Kategorija:Ramnow|!]] osvsz0oltbf73te9hiueq6m1q3bm1rg Weimarska republika 0 16653 392174 327261 2026-08-23T09:56:08Z J budissin 7 392174 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937.svg|thumb|Karta Weimarskeje republiki]] '''Weimarska republika''' rěka historiska epocha [[Němski reich|Němskeho reicha]] po [[Prěnja swětowa wójna|Prěnjej swětowej wójnje]] mjez lětami 1918 a 1933. Započa so z wotstupjenjom němskeho kejžora dnja [[9. nowembra]] [[1918]] resp. ze schwalenjom noweje wustawy přez narodnu zhromadźiznu we [[Weimar]]je dnja [[11. awgusta]] [[1919]] a skónči so [[30. januara]] [[1933]] z přewzaćom mocy přez [[nacionalsocializm|nacionalsocialistow]] pod [[Adolf Hitler|Adolfom Hitlerom]]. Weimarska republika bě prěni němski stat, kotryž do swojeje wustawy zasadne prawa etniskich mjeńšinow zapisa. == Wotkaz == {{Commonscat|Weimar Republic|Weimarska republika}} [[Kategorija:Stawizny Němskeje]] [[Kategorija:Historiski stat w Europje]] azd38r64n15xfbksccbob9wo14jpx7l Wšědna změrniwka 0 17151 392129 345988 2026-08-22T19:16:42Z Gumideck 12564 [[Kategorija:Zestajenkowe rostliny]] bu přidata z [[Wikipedija:Specialne funkcije/HotCats|HotCat]] 392129 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Wšědna změrniwka |wobraz=Cichorium_intybus-alvesgaspar1.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Wšědna změrniwka (''Cichorium intybus'') |porjad=(Asterales) |swójba=[[Zestajenkowe rostliny]] (Asteraceae) |podswójba=Cichorioideae |tribus=Cichorieae |ród=[[Změrniwka]]<ref>{{prawopisny2005|strona=660}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Wegwarte}}</ref> (Cichorium) |wědomostne mjeno=Cichorium intybus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} ''' Wšědna změrniwka''' (''Cichorium intybus'') je rostlina ze swójby [[zestajenkowe rostliny|zestajenkowych rostlinow]] (''Asteraceae''). == Wopis == Wšědna změrniwka je [[trajne zelo]], kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 150 cm. Rostlina wobsahuje běłu mlóčnu mězu. [[Korjeń]] je sylny. === Łopjena === Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su lancetojte, zwjetša jara rozdźělene a ćmowozelene. Stołpikowe łopjena su małke, šěroko-lancetojte, cyłokromne abo zdaleno zubate. Łopjena su nahe abo na delnim boku prosće kosmate. === Kćenja === Kćěje wot julija hač do oktobra. Kćenjowe hłójčki su stołpikate abo sedźace, steja bóčnje a na kóncach hałuzow a docpěwaja šěrokosć wot 3 hač do 5 cm. [[Krónowe łopješko|Króny]] su jazyčkojte. Wobalka je walcojta. Zwonkowne łopješka su krótke, wotstejace, mjeztym zo znutřkowne su zrunane. Hłójčki so wokoło 6. hodźiny puka a so wokoło popołdnišeho časa začinjeja. === Płody === [[Płód|Płody]] maja krótki papus. == Stejnišćo == Rosće na pućnych a rólnych kromach, na pustych płoninach a na pastwach. Preferuje zwjetša suche, wotewrjene, wutkate pódy. Znjese tež sól. == Rozšěrjenje == Rostlina je w nimale cyłej [[Europa|Europje]] rozšěrjena. == Wužiwanje == Rozdźělne warjetety so kultiwuja. * Korjenjowa změrniwka da inulin za cyrobu diabetikarjow. * Chirocee a radicchio so wužiwatej za [[solotej]]. == Nóžki == <references /> == Žórła == * GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 30 {{ref-de}} * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 332 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 224 {{ref-de}} == Eksterne wotkazy == {{Commons|Cichorium intybus}} * {{FloraWeb|1550}} [[Kategorija:Zestajenkowe rostliny]] kepp1n6uez3t2uqjbuia6dan6awth6n Hupak 0 17377 392082 316906 2026-08-22T12:41:48Z J budissin 7 392082 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik zwěrjo |mjeno=hupak |wobraz=Upupa_epops_2_Luc_Viatour.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Hupak (''Upupa epops'') |klasa=[[ptaki]] (Aves) |porjad=Bucerotiformes |swójba=(Upupidae) |ród=(Upupa) |družina=Hupak<ref name="prawopisny">{{prawopisny2005|strona=157}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Wiedehopf}}</ref> |wědomostne mjeno=Upupa epops |slědźer=[[Carl von Linné|Linnaeus]] |lěto=1758 |mapa= }} [[Dataja:Huppe fasciée MHNT ZOO 2010 11 161 Ouzouer-sur-Trézée.jpg|thumb|Jejka hupaka (''Upupa epops'')]] '''Hupak'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Upupa epops'') je ptačk ze swójby ''Upupidae''. == Wopis == Hupak docpěje wulkosć něhdźe podobnu na [[drózna|dróznu]], mjez 26 a 28 centimetrami. Jeho pjerjo je sylnje blakate a cymtoróžojće barbjene. Njese nahladny chochoł. Wobaj splahaj jenak wupadatej. Wustupuje předewšěm na juhowuchodźe [[Europa|Europy]], we wotewrjenym lěsnym kraju, w plantažach a na kromach městnow. Přezymuje předewšěm w&nbsp;[[Afrika|Africe]]. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Chris Kightley, Steve Madge, Dave Nurney: Taschenführer Vögel, Alle Arten Mitteleuropas, ISBN 3-405-15320-4, strona 179 {{ref-de}} == Wotkaz == {{Commons|Upupa epops}} [[Kategorija:Ptaki]] 05lb9aledm2gb2nzoqbyg102r7twask Zwjazkowa awtodróha 13 0 17436 392176 337971 2026-08-23T10:03:49Z J budissin 7 392176 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Bundesautobahn 13 number.svg|right]] [[Dataja:Bundesautobahn 13 map.png|thumb|Karta awtodróhi 13]] '''Zwjazkowa awtodróha 13''' (němsce ''Bundesautobahn 13'', skrótka ''BAB 13'' abo jenož ''A 13'') je awtodróha w&nbsp;[[Němska|Němskej]]. Běži wot [[Drježdźany|Drježdźan]] přez [[Sakska|Saksku]] a [[Braniborska|Braniborsku]] hač do Schönefeldskeje křižowanki južnje [[Berlin]]a. Cyłkowna dołhota je 152 kilometrow. A 13 zwjaza [[Zwjazkowa awtodróha 4|A 4]] z Berlinskim wobkruhom ([[Zwjazkowa awtodróha 10|A 10]]). Pola [[Lubnjow]]a so awtodróhowy třiróžk „Błóta“ namaka, hdźež so A 13 z&nbsp;[[Choćebuz|Choćebuskej]] [[Zwjazkowa awtodróha 15|awtodróhu 15]] zetka. == Wotkazaj == {{Commonscat|Bundesautobahn 13|Zwjazkowa awtodróha 13}} * [http://www.autobahn-online.de/a13geschichte.html ''Stawizny A 13'' na autobahn-online.de] {{ref-de}} [[Kategorija:Awtodróha w Němskej|013]] [[Kategorija:Wobchad w Braniborskej]] [[Kategorija:Wobchad w Sakskej]] d2ss1pqytb74p4seu1cq3cv1n73pfhx Krim 0 17988 392171 379269 2026-08-23T09:52:02Z J budissin 7 392171 wikitext text/x-wiki {{Druhe woznamy}} {{Infokašćik połkupa |mjeno= Krim |wobraz1=Location UK-Crimea-RU.PNG |wopis wobraza1=Połoženje Krimy (ćmowozelene) na [[Ukraina|Ukrainje]] (jasnozelene) a w&nbsp;[[Ruska|Ruskej]] (čerwjene) |wobraz2= |wopis wobraz2= |wodźizna= [[Čorne morjo]] |wodźizna2= [[Asowske morjo]] |šěrina=45/21/00/N |dołhota=34/19/00/E |region-ISO=UA-43 |mapa=Karte der Krim.png |poziciska mapa=Ukraina |dołhosć= |šěrokosć= |płonina=26844 }} '''Krim''' ({{wrěči|uk|Крим}}, {{wrěči|ru|Крым}}/''Krym'', {{wrěči|crh|''Qırım''}}) je [[połkupa]] w&nbsp;[[Čorne morjo|Čornym morju]] a najjužniši dźěl [[Ukraina|Ukrainy]]. Je tež ukrainska awtonomna republika, jeje oficialne mjeno je [[Awtonomna republika Krim]]. Wot lěta 2014 steji pod kontrolu [[Ruska|Ruskeje]], štož pak mjezynarodnje připóznate njeje. Najwjetšej měsće na połkupje Krim stej [[Simferopol]] a [[Sewastopol]]. == Wotkazaj == * {{commonscat|Crimea|Krim}} * [https://web.archive.org/web/20140222024923/http://crimea-portal.gov.ua/ Oficialne stronki] [[Kategorija:Krim]] [[Kategorija:Ukraina]] [[Kategorija:Europska połkupa]] [[Kategorija:Čorne morjo]] axmeu2bpfhlxl7jv3evt2i34bvo7pej 392172 392171 2026-08-23T09:53:22Z J budissin 7 392172 wikitext text/x-wiki {{Druhe woznamy}} {{Infokašćik połkupa |mjeno= Krim |wobraz1=Location UK-Crimea-RU.PNG |wopis wobraza1=Połoženje Krimy (ćmowozelene) na [[Ukraina|Ukrainje]] (jasnozelene) a w&nbsp;[[Ruska|Ruskej]] (čerwjene) |wobraz2= |wopis wobraz2= |wodźizna= [[Čorne morjo]] |wodźizna2= [[Azowske morjo]] |šěrina=45/21/00/N |dołhota=34/19/00/E |region-ISO=UA-43 |mapa=Karte der Krim.png |poziciska mapa=Ukraina |dołhosć= |šěrokosć= |płonina=26844 }} '''Krim''' ({{wrěči|uk|Крим}}, {{wrěči|ru|Крым}}/''Krym'', {{wrěči|crh|''Qırım''}}) je [[połkupa]] mjez [[Čorne morjo|Čornym]] a [[Azowske morjo|Azowskim morjom]] a najjužniši dźěl [[Ukraina|Ukrainy]]. Je tež ukrainska awtonomna republika, jeje oficialne mjeno je [[Awtonomna republika Krim]]. Wot lěta 2014 steji pod kontrolu [[Ruska|Ruskeje]], štož pak mjezynarodnje připóznate njeje. Najwjetšej měsće na połkupje Krim stej [[Simferopol]] a [[Sewastopol]]. == Wotkazaj == * {{commonscat|Crimea|Krim}} * [https://web.archive.org/web/20140222024923/http://crimea-portal.gov.ua/ Oficialne stronki] [[Kategorija:Krim]] [[Kategorija:Ukraina]] [[Kategorija:Europska połkupa]] [[Kategorija:Čorne morjo]] dboh8eqqxd0n627i5ny3qkvg750rycq Jemjelica-Źěwink 0 18139 392170 390101 2026-08-23T09:51:09Z J budissin 7 392170 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město DE |mjeno němske=Jämlitz-Klein Düben |mjeno serbske=Jemjelica-Źěwink |genitiw=Jemjelicy-Źěwinka |wopon= |šěrina=51/34 |dołhota=14/40 |karta=Jämlitz-Klein Düben in SPN.png |region-ISO=DE-BB |gmejnske čisło=12071189 |wysokosć=125 |póstowe čisło=03130 |předwólba=035771, 035600 |webstrona= |Adresa=Forster Straße 8<br />03159 Döbern }} '''Jemjelica-Źěwink''' ({{wrěči|de|''Jämlitz-Klein Düben''}}<ref>[http://lodka.sorben.com/orte/Ortew.htm Wejsne mjenja Dolna Łužyca] {{ref-dsb}}</ref>) je mała gmejna w juhowuchodnym kuće wokrjesa [[wokrjes Sprjewja-Nysa|Sprjewja-Nysa]] w&nbsp;[[Braniborska|Braniborskej]]. Ma nimale pjeć stow wobydlerjow a słuša hromadźe ze šěsć dalšimi gmejnami k&nbsp;[[Hamt Derbno-kraj|Derbnjanskemu hamtej]]. == Geografija == [[Dataja:Fotothek df rp-a 0050059 Jämlitz-Klein Düben-Klein Düben. Topographische Karte vom Preußischen Staate, Bl.jpg|thumb|left|Historiska karta z&nbsp;lěta 1867]] Jemjelica-Źěwink leži při hranicy mjez Braniborskej a [[Sakska|Sakskej]] a tež njedaloko hranicy mjez [[Němska|Němskej]] a [[Pólska|Pólskej]]. Na juhu mjezuje ze Sakskej, na zapadźe z&nbsp;[[Cersk]]om a z&nbsp;[[Derbno]]m a na sewjeru z gmejnu [[Dolina Nysy a Małksy]]. Gmejnskej dźělej stej [[Jemjelica]] ({{wrěči|de|''Jämlitz''}}) a [[Źěwink]] (němsce ''Klein Düben''). ==Žórła == <references/> {{-}} == Wotkaz == {{commonscat|Jämlitz-Klein Düben|Jemjelica-Źěwink}} {{Wokrjes Sprjewja-Nysa}} [[Kategorija:Gmejna w Braniborskej]] [[Kategorija:Wokrjes Sprjewja-Nysa]] 9v99um0494gzd3iviwtygmycyxaqgb5 Murmansk 0 18171 392164 350764 2026-08-23T09:43:51Z J budissin 7 392164 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Мурманск |mjeno serbske=Murmansk |čisło=47401 |ISO=RU-MUR |wopon=RUS Murmansk COA.svg |šěrina=68/58/00/N |dołhota=33/05/00/E |wysokosć=50 |přestrjeń=154.4 |póstowe čisło=183000–183075 |předwólba=(+7)8152 |webstrona=[http://www.citymurmansk.ru/ www.citymurmansk.ru/] }} [[Dataja:Мурманск, Кола, Мурмаши.jpg|thumb|left]] [[Dataja:Центр Мурманска.jpg|thumb|left]] '''Murmansk''' ({{wrěči|ru|Мурманск}}, [[Kildin-samiska rěč|kildin-samisce]] Мурман ланнҍ) je wulkoměsto na samym sewjerozapadźe [[Ruska federacija|Ruskeje federacije]]. Leži na sewjernym brjoze połkupy [[Kola]] při [[Kolski zaliw|Kolskim zaliwje]], 12 kilometrow daloko wot [[Barentsowe morjo|Barentsowa morja]] a blisko hranicy mjez Ruskej federaciju a [[Norwegska|Norwegskej]]. Murmansk ma někak tři sta tysac wobydlerjow a je najwjetše město sewjernje [[Sewjerny polarny kruh|polarneho kruha]]. Je jara wuznamny [[přistaw]]. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1916 załožiło. == Žórło == <references /> == Wotkazy == {{commonscat|Murmansk}} * [http://www.citymurmansk.ru/ Oficielne webstrony] * [http://www.kolamap.ru/topo/murmansk_chema.htm Karta města] {{Oblasć Murmansk}} [[Kategorija:Załožene 1916]] lfr2entejr0fz7et2jhld2yvqlfrdfp Běły baćon 0 18760 392080 316604 2026-08-22T12:36:53Z J budissin 7 392080 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik zwěrjo |mjeno=běły baćon |wobraz=Ciconia ciconia (aka).jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Běły baćon (''Ciconia ciconia'') |klasa=[[Ptaki]] (Aves) |porjad=(Ciconiiformes) |swójba=[[Baćony]] (Ciconiidae) |ród=[[Baćon]] (Ciconia) |družina=Běły baćon |wědomostne mjeno=Ciconia ciconia |slědźer=[[Carl von Linné|Linnaeus]] |lěto=1758 }} [[Dataja:Cigogne blanche MHNT.jpg|thumb|Jejko běłeho baćona]] '''Běły baćon''' je [[ptaki|ptak]] ze swójby [[baćony|baćonow]] (''Ciconiidae''). == Wopis == Běły baćon je běły, ale njese čorne [[kosače]]. Jeho [[pysk]] je dołhi a noze stej čerwjenej. Twari swoje [[hnězdo]] na štomach, na [[třěcha|třěše]], na wuhenjach abo sćežorach, při čimž 3 do 6 jejkow wulehnje. Ptak žerje skopčki, myše, ryby a žaby. == Žiwjenski rum a rozšěrjenje == Běły baćon je we włóžnych krajinach [[Europa|Europy]], sewjerozapadneje [[Afrika|Afriki]], [[Mała Azija|Małeje Azije]], srjedźneje a wuchodneje [[Azija|Azije]] žiwy. Porno [[Čorny baćon|čornemu baćonej]] njeje wosebje spłóšiwy a zasydli so tež srjedź wjeskow. == Žórło == * Chris Kightley, Steve Madge, Dave Nurney: Taschenführer Vögel, Alle Arten Mitteleuropas, ISBN 3-405-15320-4, strona 22 {{ref-de}} * Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 176 {{ref-de}} == Wotkazy == {{Commons|Ciconia ciconia}} [[Kategorija:Baćony]] 7218mc2u6omfyzc0fr4vuulayyqyb1d Baćon 0 18761 392077 296120 2026-08-22T12:30:08Z J budissin 7 392077 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik zwěrjo |mjeno=baćon |wobraz=Ciconia ciconia (aka).jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Běły baćon]] (''Ciconia ciconia'') |rjad=(Tetrapoda) |klasa=[[Ptaki]] (Aves) |porjad=(Ciconiiformes) |swójba=[[Baćony]] (Ciconiidae) |ród=Baćon |wědomostne mjeno=Ciconia |slědźer=[[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]] |lěto=1760 | podskupiny = družina | podskupiny2 = * [[abdimowy baćon]] (''C. abdimii'') * [[:de:Schwarzschnabelstorch]] (''C. boyciana'') * [[běły baćon]] (''C. ciconia'') * [[:de:Wollhalsstorch]] (''C. episcopus'') * [[maguarijowy baćon]] (''C. maguari'') * [[čorny baćon]] (''C. nigra'') * [[:de:Höckerstorch]] (''C. stormi'') }} '''Baćon''' je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[baćony|baćonow]] (''Ciconiidae''). == Wopis == == Žórło == * Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 176-177 {{ref-de}} == Wotkazy == {{commons|Ciconia}} [[Kategorija:Baćony]] c5vtdrivly0pmb2fsvjmryi69tkmk2n 392078 392077 2026-08-22T12:30:41Z J budissin 7 392078 wikitext text/x-wiki {{Tutón nastawk|zaběra so z rodom ptakow. Za łužisku wjes hlej [[Baćoń]].}} {{Infokašćik zwěrjo |mjeno=baćon |wobraz=Ciconia ciconia (aka).jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Běły baćon]] (''Ciconia ciconia'') |rjad=(Tetrapoda) |klasa=[[Ptaki]] (Aves) |porjad=(Ciconiiformes) |swójba=[[Baćony]] (Ciconiidae) |ród=Baćon |wědomostne mjeno=Ciconia |slědźer=[[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]] |lěto=1760 | podskupiny = družina | podskupiny2 = * [[abdimowy baćon]] (''C. abdimii'') * [[:de:Schwarzschnabelstorch]] (''C. boyciana'') * [[běły baćon]] (''C. ciconia'') * [[:de:Wollhalsstorch]] (''C. episcopus'') * [[maguarijowy baćon]] (''C. maguari'') * [[čorny baćon]] (''C. nigra'') * [[:de:Höckerstorch]] (''C. stormi'') }} '''Baćon''' je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[baćony|baćonow]] (''Ciconiidae''). == Wopis == == Žórło == * Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 176-177 {{ref-de}} == Wotkazy == {{commons|Ciconia}} [[Kategorija:Baćony]] 1178tmt0j9twmlu3vu94n8y8hczgw6w Baćony 0 18762 392079 373930 2026-08-22T12:34:37Z J budissin 7 392079 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik zwěrjo |mjeno=baćony |wobraz=Ciconia ciconia (aka).jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Běły baćon]] (''Ciconia ciconia'') |podkmjen=[[Rjapniki]] (Vertebrata) |nadklasa=(Gnathostomata) |rjad=(Tetrapoda) |klasa=[[ptaki]] (Aves) |porjad=(Ciconiiformes) |swójba=baćony |wědomostne mjeno=Ciconiidae |slědźer=[[John Edward Gray|Gray]] |lěto=1840 }} '''Baćony''' (''Ciconiidae'') su [[swójba (biologija)|swójba]] (''Ciconiiformes'') z 19 [[družina (biologija)|družinami]]. == Wopis == Ptaki su často čorne a běłe, maja dołhej [[noha|noze]] a dołhu [[šija|šiju]]. Wone docpěwaja wulkosć wot něhdźe 1,4 metrow. Jich [[pysk]] je napadnje dołhi. Móžeja derje lećeć, při čimž na rozdźěl wot [[čapla|čaplow]] z wupřestrětej šiju lětaja (z wuwzaćom [[marabu]]wa). Baćony žeru mjez druhim žaby, małke cycaki, ješćelcy a insekty. == Žiwjenski rum == Wone su w płonych, włóžnych kónčinach měrnych a ćopłych regionow žiwe. == Systematika == Najbóle zwučena systematika baćonow so załožuje na M. Phillip Kahl, kotryž je w 1970tych lětach hišće dźensa płaćiwe rody postajił a do třoch [[Tribus (biologija)|tribusow]] rozdźělił<ref>M. Phillip Kahl: ''A revision of the family Ciconiidae (Aves)''. W: ''Journal of Zoology'' 1972, čo. 167, s. 451–461</ref>:<ref>M. Phillip Kahl: ''Family Ciconiidae, storks.'' W: ''Check-list of Birds of the World'' 1979, zwjazk 1, s. 245–252</ref> * Tribus Mycteriini ** [[Njenasytnik (ród)]], ''Mycteria'' *** [[lěsny baćon]] [[:de:Waldstorch]], ''M. americana'' *** [[:de:Milchstorch]], ''M. cinerea'' *** [[njenasytnik]], ''M. ibis'' *** [[:de:Buntstorch]], ''M. leucocephala'' ** [[:de:Klaffschnäbel]], ''Anastomus'' *** [[:de:Mohrenklaffschnabel]], ''A. lamelligerus'' *** [[:de:Silberklaffschnabel]], ''A. oscitans'' * Tribus Ciconiini ** [[baćon]], ''Ciconia'' *** [[čorny baćon]], ''C. nigra'' *** [[abdimowy baćon]], ''C. abdimii'' *** [[:de:Wollhalsstorch]], ''C. episcopus'' *** [[:de:Höckerstorch]], ''C. stormi'' *** [[maguarijowy baćon]], ''C. maguari'' *** [[běły baćon]], ''C. ciconia'' *** [[:de:Schwarzschnabelstorch]], ''C. boyciana'' * Tribus Leptoptilini ** [[:de:Großstörche]], ''Ephippiorhynchus'' *** [[:de:Sattelstorch]], ''E. senegalensis'' *** [[:de:Riesenstorch]], ''E. asiaticus'' ** ''Jabiru'' *** [[:de:Jabiru (Vogel)|Jabiru]], ''J. mycteria'' ** [[marabu (ród)]], ''Leptoptilos'' *** [[:de:Sunda-Marabu]], ''L. javanicus'' *** [[marabu]], ''L. crumeniferus'' *** [[:de:Argala-Marabu]], ''L. dubius'' W lěću 1997 přewjedźe Slikas molekulargenetisku analyzu, zo by klasifikaciju přepruwował.<ref>Beth Slikas: ''Phylogeny of the Avian Family Ciconiidae (Storks) Based on Cytochrome b Sequences and DNA-DNA Hybridization Distances''. In: ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' 1997, Bd 8, Nr 3, S. 275–300</ref> Při tym knježeše daloko sahaca přezjednosć ze systematiku Kahla. Potajkim su njenasytniki a ''Klaffschnäbel'' woprawdźe sotrowe taksony, a tež wuska přiwuznosć wulkich baćonow<!--Großstörche--> z jabiruwom bu jako prawa dopokazana; wězo njebuchu marabuwy w tutym systemje zaměstnjene. Jako prawdźepodobny bu sotrowy skupinski poměr Ciconiini z Großstorch-Jabiru-Klade wobhladany. Za wšitke rody je so jich [[monofylija]] dopokazała. Z toho wuńdźe sćěhowacy [[kladogram]]: {{Klada |label1=Baćony (Ciconiidae)&nbsp;&nbsp; |1={{Klada |1=? Marabuwy (''Leptoptilos'') |label2=&nbsp;Mycteriini&nbsp; |2={{Klada |label1=Njenasytniki (''Mycteria'') |1={{Klada |1={{Klada |1=Njenasytnik (''M. ibis'') |2={{Klada |1=Buntstorch (''M. leucocephala'') |2=Milchstorch (''M. cinerea'') }} }} |2=Lěsny baćon (''M. americana'') }} |label2=&nbsp;Klaffschnäbel&nbsp; (''Anastomus'') |2={{Klada |1=Silberklaffschnabel (''A. oscitans'') |2=Mohrenklaffschnabel (''A. lamelligerus'') }} }} |3={{Klada |label1=&nbsp;Ciconiini,&nbsp; ''Ciconia'' |1={{Klada |1=? Čorny baćon (''C. nigra'') |2={{Klada |1={{Klada |1=Běły baćon (''C. ciconia'') |2=Schwarzschnabelstorch (''C. boyciana'') }} |2=Maguarijowy baćon (''C. maguari'') }} |3={{Klada |1=Abdimowy baćon (''C. abdimii'') |2={{Klada |1=Wollhalsstorch (''C. episcopus'') |2=Höckerstorch (''C. stormi'') }} }} }} |2={{Klada |label1=Jabiru (''Jabiru&nbsp;mycteria'') |1=&nbsp; |label2=Großstörche &nbsp;(''Ephippiorhynchus'')&nbsp; |2={{Klada |1=Riesenstorch (''E. asiaticus'') |2=Sattelstorch (''E. senegalensis'') }} }} }} }} }} {{translate}} == Nóžki == <references /> == Žórło == * Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 176-177 {{ref-de}} == Wotkazy == {{Commons|Ciconiidae}} [[Kategorija:Baćony]] 9xa7fgy3e39grwz3ouduuiatt2z81w0 Čorny baćon 0 18766 392081 316915 2026-08-22T12:39:01Z J budissin 7 392081 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik zwěrjo |mjeno=Čorny baćon |wobraz=Ciconia nigra 2 (Marek Szczepanek).jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Čorny baćon (''Ciconia nigra'') |klasa=[[Ptaki]] (Aves) |porjad=(Ciconiiformes) |swójba=[[Baćony]] (Ciconiidae) |ród=[[Baćon]] (Ciconia) |družina=Čorny baćon |wědomostne mjeno=Ciconia nigra |slědźer=[[Carl von Linné|Linnaeus]] |lěto=1758 }} [[Dataja:Cigogne Noire MHNT.jpg|thumb|Jejko čorneho baćona (''Ciconia nigra'')]] '''Čorny baćon''' (''Ciconia nigra'') je [[ptaki|ptak]] ze swójby [[baćony|baćonow]] (''Ciconiidae''). == Wopis == Čorny baćon je na hornim boku nabruń čorny a na delnim boku běły. Wón docpěwa wulkosć wot něhdźe jednoho metra. Jeho [[pysk]] je čerwjeny a noze stej tohorunja čerwjenej. Wón je porno [[běły baćon|běłemu baćonej]] chětro spłóšiwy a bydli zwonka sydlišćow w lěsach. Twari swoje [[hnězdo]] na abo we wysokich štomach. == Žiwjenski rum a rozšěrjenje == Wustupuje w lěsach, we łučinach a w bahnach [[Eurazija|Eurazije]] a južneje [[Afrika|Afriki]]. W&nbsp;[[Němska|Němskej]] předewšěm w&nbsp;[[Schleswigsko-Holsteinska|Schleswigsko-Holsteinskej]] a [[Delnja Sakska|Delnjej Sakskej]] wustupuje, někotre poriki bydla pak tež w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]]. == Žórła == * Chris Kightley, Steve Madge, Dave Nurney: Taschenführer Vögel, Alle Arten Mitteleuropas, ISBN 3-405-15320-4, strona 22 {{ref-de}} * Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 176 {{ref-de}} == Wotkaz == {{Commons|Ciconia nigra}} [[Kategorija:Baćony]] siutg6jd161fwsbv2cvu7nsb8pd9t6w Sewjerny polarny ocean 0 19299 392177 388047 2026-08-23T10:04:49Z J budissin 7 392177 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Arctic Ocean.png|mini|Karta Sewjerneho polarneho oceana]] '''Sewjerny polarny ocean''' (tež '''Arktiski ocean''') je najmjeńši [[ocean]] na [[Zemja|Zemi]]. Ma přestrjeń 15&nbsp;558&nbsp;000&nbsp;km<sup>2</sup> a maksimalnu hłubokosć 5&nbsp;557&nbsp;metrow we hłubinje Molloy. Přerěznje je 1205&nbsp;metrow hłuboki.<ref name="factbook">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/oceans/arctic-ocean/|title=The World Factbook|publisher=CIA|accessdate=2025-08-16|language=jendźelsce}}</ref> Leži wokoło [[sewjerny čop|sewjerneho čopa]] a mjezuje z kontinentami [[Azija|Aziju]], [[Sewjerna Amerika|Sewjernej Ameriku]] a [[Europa|Europu]] (wšě na juhu). Je zwjazany z&nbsp;[[Ćichi ocean|Ćichim oceanom]] přez [[Beringowy přeliw]] a z&nbsp;[[Atlantiski ocean|Atlantiskim oceanom]] přez [[Norwegske morjo]]. Wuznamne [[přistaw]]y Sewjerneho polarneho oceana su na přikład [[Murmansk]] a [[Archangelsk]] w&nbsp;[[Ruska|Ruskej federaciji]], [[Kirkenes]] w&nbsp;[[Norwegska|Norwegskej]], [[Inuvik]] w&nbsp;[[Kanada|Kanadźe]] a [[Barrow]] w&nbsp;[[Zjednoćene staty Ameriki|Zjednoćenych statach Ameriki]]. == Žórła == <references /> == Wotkaz == {{commonscat|Arctic Ocean|Sewjerny polarny ocean}} {{Nawigaciska lajsta oceany}} {{Coordinate |NS=90/00/00 |EW=00/00/00 |type=waterbody |dim=5000000 |region=XN}} [[Kategorija:Sewjerny polarny ocean|!]] [[Kategorija:Ocean]] [[Kategorija:Geografija Sewjerneje Ameriki]] [[Kategorija:Geografija Azije]] [[Kategorija:Geografija Europy]] 2h71kq6j5dnuwrdzaf15w4omnmc9w9f Apioideae 0 20348 392188 382546 2026-08-23T10:45:38Z J budissin 7 /* Systematika */ 392188 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Apioideae |wobraz=Koehler1887-PimpinellaAnisum.jpg |wopis wobraza=Ilustracija [[anis]]a (''Pimpinella anisum'')(Koehler 1887) |wulkosć=250px |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Asteridy]]<br />[[Euasteridy II]] |porjad=(Apiales) |swójba=[[Wokołkowe rostliny]] (Apiaceae) |podswójba=Apioideae |wědomostne mjeno=Apioideae |slědźer=[[Berthold Carl Seemann|Seem.]] |lěto= }} '''Apioideae''' su podswójba znutřka swójby [[Wokołkowe rostliny|wokołkowych rostlinow]] (''Apiaceae'' abo ''Umbelliferae''). Z wjace 400 rodami a 3500 družinami su na formach najbóle bohata podswójba. == Wopis == == Systematika == [[Kladogram]] wot Apiaceae z Apioideae a druhimi podswójbami wokołkowych rostlinow (Apiaceae): {{Klada |1={{Klada |1=Mackinlayoideae |2={{Klada |1=Azorelloideae |2={{Klada |1=Apioideae s.l. }} }} }} }} [[Dataja:Moloposperme du Péloponnèse (Prats-de-Mollo 30072018) - 21.jpg|miniatur|Habitus a kwětnistwa [[Peloponnesische Schirmdolde|Peloponnesischen Schirmdolde]] (''Molopospermum peloponnesiacum'').]] W podswójbje Apioideae je wjace 400 rodow a něhdźe 3500 družinow. Moderne přepytowanja z gentechniskimi metodami pokazuja, zo starodawna na morfologiji płodow bazowaca klasifikacija znutřka podswójby w šěrokich dźělach njetrjechaca być dyrbi a je k wjele njemonofyletiskim (přir. [[kladistika]]) skupinam wjedła. Rozdźělenje podswójby do [[tribus (biologija)|tribusow]] a rodow je tohodla w běhu a aktualnje předmjet intensiwneho botaniskeho slědźenja. Z Anthony R. Magee u. a. 2010 słušeja tež rody něhdyšich Saniculoideae jako dwaj tribusaj Steganotaenieae a Saniculeae sem. Podswójba Apioideae so tuchwilu do 21 tribusow rozrjaduje a někotre rody hišće njejsu do žanoho tribusa zarjadowane (po Steven R. Downie u. a. 2001,<ref name="Downie2001" /> F.-J. Sun u. a. 2004,<ref name="Sun2004" /> A. R. Magee u. a. 2009<ref name="Magee2009" />), přidatne informacije su „[[Germplasm Resources Information Network]]“ <ref name="GRIN"/>, „The Plant List - A working list of all plant species“<ref name="plantlist"/>a „The Euro+Med Plantbase - the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity“<ref name="Euro+Med"/> wuwzate) (wuběrk na rody): *Tribus [[Aciphylleae]] {{Person|[[Mark F.Watson|M.F.Watson]]}} & {{Person|[[Stephen R. Downie|S.R.Downie]]}}:<ref name="Evol"/> ** ''[[Aciphylla]]'' {{Person|[[Johann Reinhold Forster|J.R.Forst.]]}} & {{Person|[[Georg Forster| & G.Forst.]]}} (Syn.: ''Coxella'' {{Person|Cheeseman}} & {{Person|Hemsl.}}): Něhdźe 40 družinow je předewšěm w&nbsp;[[Nowoseelandska|Nowoseelandskej]] rozšěrjene; něhdźe dwě družinje stej w&nbsp;[[Awstralija|Awstraliji]] domjacej. ** ''[[Anisotome]]'' {{Person|[[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]}}: Domizna něhdźe 16 družinow je předewšěm Nowoseelandska. ** ''[[Gingidia]]'' {{Person|[[John Wyndham Dawson|J.W.Dawson]]}} (Syn.: ''Gingidium'' {{Person|J.R.Forst.}} & {{Person|G.Forst.}}): Něhdźe sydom družinow so namaka z pjeć družinami w Nowoseelandskej a dwěmaj družinomaj w Awstraliji. ** ''[[Lignocarpa]]'' {{Person|J.W.Dawson}}: Něhdźe dwě družinje steh w Nowoseelandskej domjacej. ** ''[[Scandia (Apiaceae)|Scandia]]'' {{Person|J.W.Dawson}}: Domizna něhdźe dwěmaj družinomaj je Nowoseelandska. *Tribus [[Annesorhizeae]] {{Person|[[Anthony R. Magee|Magee]]}}, {{Person|[[Carolina I. Calviño|C.I.Calviño]]}}, {{Person|[[Mei Liu|M.Liu]]}}, {{Person|S.R.Downie}}, {{Person|[[Patricia M. Tilney|P.M.Tilney]]}} & {{Person|[[Ben-Erik Van Wyk|B.-E. van Wyk]]}}: Z něhdźe šěsć rodami w&nbsp;[[Europa|Europje]] a [[Afrika|Africe]]: ** ''[[Annesorhiza]]'' {{Person|[[Adelbert von Chamisso|Cham.]]}} & {{Person|[[Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal|Schltdl.]]}}: Něhdźe 14 družinow je w&nbsp;[[Južna Afrika (region)|južnej Africe]] rozšěrjene. ** ''Astydamia'' {{Person|[[Augustin-Pyrame de Candolle|DC.]]}}: Z jeničkej družinu: *** [[Nymphendolde]] (''Astydamia latifolia'' ({{Person|[[Carl von Linné (Sohn)|L.f.]]}}) {{Person|[[Henri Ernest Baillon|Baill.]]}}): Rozšěrjenski teritorij je na sewjerozapadnu Afriku a [[Kanariske kupki]] wobmjezowany. ** ''[[Chamarea]]'' {{Person|[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]]}} & {{Person|[[Carl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]}} (Syn.: ''Schlechterosciadium'' {{Person|H.Wolff}}): Něhdźe pjeć družinow je w južnej Africe rozšěrjene.<ref>[http://redlist.sanbi.org/search.php?sppsearch=Chamarea Zapisk] při [http://redlist.sanbi.org ''Red List of South African Plants'' při ''sanbi.org''.]</ref> ** ''Ezosciadium'' {{Person|[[Brian Laurence Burtt|B.L.Burtt]]}}: Z jeničkej družinu: *** ''[[Ezosciadium capense]]'' ({{Person|Eckl.}} & {{Person|Zeyh.}}) {{Person|B.L.Burtt}}: Tuta wohrožena družina je jednolětna rostlina a [[endemit]] [[Wuchodny kap|Wuchodneho kapa]]<ref>[http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2113-1 Zapisk] při [http://redlist.sanbi.org ''Red List of South African Plants'' při ''sanbi.org''.]</ref>. ** ''Itasina'' {{Person|[[Constantine S. Rafinesque-Schmaltz|Raf.]]}} (Syn.: ''Thunbergiella'' {{Person|H.Wolff}}): Z jeničkej družinu: *** ''[[Itasina filifolia]]'' ({{Person|[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]}}) {{Person|Raf.}}: Tuta wohrožena družina je [[endemit]] [[Zapadny kap|Zapadneho kapa]].<ref>[http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2145-1 Zapisk] při [http://redlist.sanbi.org ''Red List of South African Plants'' při ''sanbi.org''.]</ref> ** ''[[Molopospermum]]'' {{Person|[[Wilhelm Daniel Joseph Koch|W.D.J.Koch]]}}: jedna hač tři družiny wustupuja w Europje, na př.: *** [[Peloponnesische Schirmdolde]], Striemendolde, Striemensame (''Molopospermum peloponnesiacum'' ({{Person|[[Carl von Linné|L.]]) {{Person|W.D.J.Koch}}) [[Dataja:Foeniculum vulgare.JPG|miniatur|Habitus, lisćowe łopjena a dwójne wokołkowe kwětnistwa [[Koprica|kopricy]] (''Foeniculum vulgare'').]] *Tribus [[Apieae]] {{Person|[[Armen Tachtadschjan|Takht.]]}} ex {{Person|[[Vera Mikhaylovna Vinogradova|V.M.Vinogr.]]}}: ** [[Knorpelmöhren]] (''Ammi'' {{Person|L.}}, Syn.: ''Visnaga'' {{Person|Gaertn.}}): Něhdźe šěsć družinow je w&nbsp;[[Region Srjedźneho morja|region Srjedźneho morja]] domjace<ref name="FloCh"/>; na př.: *** ''[[Ammi majus]]'' {{Person|L.}} ** ''Anethum'' {{Person|L.}}: Z jeničkej družinu<ref name="FloCh"/>: *** [[Koprik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=210}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Dill}}</ref> (''Anethum graveolens'' {{Person|L.}}): Prěnjotnje rozšěrjenski teritorij dźensa swětodaloko plahowaneje korjeninskeje rostliny bě Prědnja Azija. ** [[Selerij]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=452}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Sellerie}}</ref> (''Apium'' {{Person|L.}}, Syn.: ''Panulia'' ({{Person|Baill.}}) {{Person|Koso-Pol.}}): Něhdźe 20 družinow je w měrnych šěrinach swětodaloko rozšěrjene. ** ''[[Billburttia]]'' {{Person|Magee}} & {{Person|B.-E.van Wyk}}: Dwě družinje stej na [[Madagaskar]]je endemiskej<ref name="PlSysEv"/>. ** ''[[Deverra]]'' {{Person|DC.}} (Syn.: ''Pituranthos'' {{Person|Viv.}}) ** ''Foeniculum'' {{Person|[[Philip Miller|Mill]]}}: Z jeničkej družinu: *** [[Koprica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=209}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fenchel}}</ref> (''Foeniculum vulgare'' {{Person|L.}}): Prěnjotnje rozšěrjenski teritorij dźensa swětodaloko plahowaneje rostliny bě region Srjedźneho morja. ** ''Naufraga'' {{Person|[[Lincoln Constance|Constance]]}} & {{Person|[[John Francis Michael Cannon|Cannon]]}}: Z jeničkej družinu: *** ''[[Naufraga balearica]]'' {{Person|Constance}} & {{Person|Cannon}}: Domizna leži na španiskej kupce [[Mallorca]]. ** [[Pětršilka (ród)]] (''Petroselinum'' {{Person|[[John Hill|Hill]]}}): Z dwěmaj družinomaj, mjez nimaj znata kulturna rostlina [[Pětršilka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=329}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Petersilie}}</ref> (''Petroselinum crispum'' ({{Person|Mill.}}) {{Person|Nyman}} & {{Person|A.W.Hill}}); prěnjotnje domjaca w Europje a najskerje Zapadnej Aziji. ** ''Ridolfia'' {{Person|[[Giuseppe Giacinto Moris|Moris]]}}: Z jeničkej družinu: *** ''[[Ridolfia segetum]]'' ({{Person|Guss.}}) {{Person|Moris}} w region Srjedźneho morja. [[Dataja:Bupleurum angulosum1.jpg|miniatur|Habitus, lisćowe łopjena a kwětnistwo9 wot ''[[Bupleurum angulosum]]''.]] *Tribus [[Arracacia]]: ** ''Arracacia'' Bancr.: Z jenož jednej družinu: *** [[Arakacha]] (''Arracacia xanthorrhiza''): Domizna je Peru a Kolumbiska. ** ''[[Coaxana]]'' J.M.Coult. & Rose ** ''[[Coulterophytum]]'' B.L.Rob. ** ''Dahliaphyllum'' Constance & Breedlove: Z jenož jednej družinu: *** ''[[Dahliaphyllum almedae]]'' Constance & Breedlove ** ''[[Donnellsmithia]]'' J.M.Coult. & Rose ** ''Enantiophylla'' J.M.Coult. & Rose: Z jenož jednej družinu: *** ''[[Enantiophylla heydeana]]'' J.M.Coult. & Rose ** ''Mathiasella'' Constance & C.Hitchc.: Z jenož jednej družinu: *** ''[[Mathiasella bupleuroides]]'' Constance & C.L.Hitchc. ** ''[[Myrrhidendron]]'' J.M.Coult. & Rose ** ''[[Prionosciadium]]'' S.Watson ** ''[[Rhodosciadium]]'' S.Watson *Tribus Bupleureae Spreng. (snadź swójska podswójba Bupleuroideae S.L.Pan.): Z jeničkim rodom: ** [[Přerostnik]] (''Bupleurum'' L.): Ze 180 do 190 družinami prěnjotnje w měrnej conje sewjerneje połkuli rozšěrjene. [[Dataja:Aegopodium podagraria Heidelberg.JPG|miniatur|[[Sróčnik]] (''Aegopodium podagraria'')]] *Tribus [[Careae]] Baill.: **''[[Aegokeras]]'' Raf. ** [[Sróčnik (ród)|Sróčnik]] (''Aegopodium''): Z pjeć hač sydom družinami a rozšěrjenje w Europje a Aziji. ** [[Kimjelčka (ród)]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=192|hesło="Kümmel"}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Kümmel}}</ref> (''Carum'' L., Syn.: ''Selinopsis'' Coss. & Durieu): 20 hač 30 družinow je w Europje, sewjernej Africe a Aziji rozšěrjene<ref name="Papini"/>. Na př.: *** [[Kimjelčka]]<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Carum carvi'') L.: Domizna leži w krajach wokoło Srjedźneho morja a w Prědnjej Aziji. *** ''[[Carum multiflorum]]'' (Sm.) Boiss.: Domizna je wuchodny region Srjedźneho morja. ** ''[[Cyclospermum]]'' Lag. ** [[Serpjenc]] (''Falcaria'' Fabr.): Na př.: [[wšědny serpjenc]] (''Falcaria vulgaris''). ** ''[[Fuernrohria]]'' K.Koch ** ''[[Grammosciadium]]'' DC. ** ''[[Rhabdosciadium]]'' Boiss. *Tribus Choritaenieae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jeničkim rodom: ** ''Choritaenia'' Benth.: Z jeničkej družinu: *** ''[[Choritaenia capensis]]'' Burtt Davy: Wustupuje w južnej Africe. *Tribus [[Echinophoreae]] Benth.: ** ''Anisosciadium'' DC.<ref name="Taxonomicom"/>: Domizna něhdźe třoch družinow leži w Bliskim wuchodźe. ** ''Dicyclophora'' Boiss.: Z jeničkej družinu: *** ''[[Dicyclophora persica]]'' Boiss.: Domizna leži w Iranje. ** ''[[Echinophora]]'' L.: Něhdźe dźesać družinow je wot regiona Srjedźneho morja přez Balkanowu połkupku a Ukrainu ale tež přez zapadnu Aziju hač do regiona Kawkaza rozšěrjene. Jedna družina tutoho roda je ''[[Echinophora spinosa]]''. ** ''Ergocarpon'' C.C.Towns.<ref name="Taxonomicom"/>: Z jeničkej družinu: *** ''[[Ergocarpon cryptanthum]]'' (Rech.f.) C.C.Towns.: Domizna je Iran. ** ''[[Pycnocycla]]'' Lindl.: Domizna jedneje hač někotrych družinow leži w regionje Bliskeho wuchoda. *Tribus [[Eriginieae]] Rydb.: ** ''[[Hansenia]]'' Turcz. ** ''[[Komarovia]]'' Korovin ** ''[[Parasilaus]]'' Leute ** ''[[Physospermopsis]]'' H.Wolff *Tribus [[Heracleum (Tribus)|Heracleum]]: ** [[Baršć (rostlina)|Baršć]]<ref>{{prawopisny2005|strona=37}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Bärenklau}}</ref> (''Heracleum'' L.) ** ''[[Malabaila]]'' Hoffm. ** [[Pastynak]] (''Pastinaca'') L. ** ''[[Tetrataenium]]'' (DC.) Manden ** [[Drjewjančik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=102}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Zirmet}}</ref> (''Tordylium'' Tourn. ex L.): Z něhdźe dwěmaj družinomaj; na př.: *** [[Apuliski drjewjančik]] (''Tordylium apulum'' L.) ** ''[[Zosima]]'' Hoffm. *Tribus [[Heteromorpheae]] M.F.Watson & S.R.Downie: ** ''[[Anginon]]'' Raf. ** ''[[Dracosciadium]]'' Hilliard & B.L.Burtt ** ''[[Glia (Gattung)|Glia]]'' Sond. ** ''[[Heteromorpha]]'' Cham. & Schltdl. ** ''[[Polemannia]]'' Eckl. & Zeyh. ** ''[[Pseudocarum]]'' C.Norman [[Dataja:Lichtensteinia lacera plant Cape Town.JPG|miniatur|''[[Lichtensteinia lacera]]'']] *Tribus Lichtensteinieae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jeničkim rodom: ** ''[[Lichtensteinia]]'' Cham. & Schltdl.: Z rozšěrjenjom w Južnej Africe. *Tribus Marlothielleae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jenož jednym rodom: ** ''[[Marlothiella]]'' H.Wolff: Z rozšěrjenjom w južnoafrikaniskej Namibiji. [[Dataja:OenantheAquatica.jpg|miniatur|Habitus a lisćowe łopjena [[Großer Wasserfenchel|Großen Wasserfenchel]] (''Oenanthe aquatica'').]] *Tribus [[Oenantheae]] Dum.: ** [[Berle (Gattung)|Berle]] (''Berula'' W.D.J.Koch) ** [[Rozpuk (ród)]] (''Cicuta'' L.): Z třomi hač wósom družinami w sewjernych měrnych conach. *** [[Rozpuk]] (''Cicuta virosa'') ** ''[[Cryptotaenia]]'' DC. ** ''[[Cynosciadium]]'' DC. ** ''[[Helosciadium]]'' W.D.Koch ** ''[[Lilaeopsis]]'' Greene ** ''[[Limnosciadium]]'' Mathias & Constance ** ''[[Neogoezia]]'' Hemsl. ** [[Wasserfenchel (Gattung)|Wasserfenchel]] (''Oenanthe'' L.): Z něhdźe jednaće družinami; na př.: *** [[Großer Wasserfenchel]] (''Oenanthe aquatica'' (L.) Poir.) ** ''[[Oxypolis]]'' Raf. ** ''[[Perideridia]]'' Rchb. ** ''[[Ptilimnium]]'' Raf. ** [[Merk (Gattung)|Merk]] (''Sium'' L.): Z něhdźe dźesać hač 15 družinami z rozšěrjenjom w Africe, Euraziji a Sewjernej Americe. *Tribus Phlyctidocarpeae Magee, C.I.Calviño, M.Liu, S.R.Downie, P.M.Tilney & B.-E. van Wyk: Z jenož jednym rodom: ** ''[[Phlyctidocarpa]]'' Cannon & Theobald: Wustupuje w južnoafriskej [[Namibia|Namibiji]]. [[Dataja:Pimpinella major 001.JPG|miniatur|[[Große Bibernelle]] (''Pimpinella major'')]] *Tribus [[Pimpinelleae]] Spreng.: ** ''[[Aphanopleura]]'' Boiss. ** ''[[Arafoe]]'' Pimenov & Lavrova ** ''[[Bubon]]'' L. ** [[Pomocnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=354}}</ref> (''Pimpinella'' L.): Z něhdźe 150 družinami, z kotrychž 16 z europskim wustupjenjom. ** ''[[Psammogeton]]'' Edgew. ** ''[[Registaniella]]'' Rech.f. *Tribus [[Pleurospermeae]] M.F.Watson & S.R.Downie: ** ''[[Aulacospermum]]'' Ledeb. ** ''[[Eleutherospermum]]'' K.Koch ** ''[[Physospermum]]'' Cuss. ** [[Rippendolden]] (''Pleurospermum'') Hoffm.: Na př.: [[Österreichischer Rippensame|Österreichischen Rippensamen]] (''Pleurospermum austriacum'' (L.) Hoffm.). *Tribus [[Pyramidoptereae]] Boiss.: ** [[Knollenkümmel]] (''Bunium'' L.) ** ''[[Crithmum]]'' L.: Na př.: *** [[Meerfenchel]] (''Crithmum maritimum'' L.) ** ''[[Elaeosticta]]'' Fenzl ** ''[[Lagoecia]]'' L. ** ''[[Oedibasis]]'' Koso-Pol. ** ''[[Pyramidoptera]]'' Boiss. ** ''[[Scaligeria]]'' DC. [[Dataja:Astrantia major6.jpg|miniatur|[[Wulki bělan]] (''Astrantia major'')]] *Tribus [[Saniculeae]] Burnett: Z wósom rodami a něhdźe 333 družinami: ** [[Bělan]]<ref>{{boehmak|titul= Sterndolde}}</ref> (''Astrantia'' L.): Z dźesać družinami a přewažnym rozšěrjenjom w Europje. ** [[Mannstreu]] (''Eryngium'' L.): Z něhdźe 230 hač 250 družinami we wšěch měrnych a ćopłych regionach, předewšěm w Centralnej Americe a Južnej Americe. ** ''Hacquetia'' Neck. ex DC.: Z jeničkej družinu: *** [[Schaftdolde]] (''Hacquetia epipactis'' DC.): Wustupuje předewšěm w srjedźnej Europje. ** [[Hojawa]]<ref>{{prawopisny2005|strona=148}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Sanikel}}</ref> (''Sanicula'' L.): Z něhdźe 37 hač 40 družinami a hłownym rozšěrjenjom w Sewjernej Americe a wuchodnej Azeji; jedna družina wustupuje w srjedźnej Europje. *Tribus [[Scandiceae]] Spreng.: [[Dataja:Laser trilobium flowers 2.jpg|miniatur|''[[Laser trilobium]]'']] [[Dataja:Orlaya Grandiflora hc.JPG|miniatur|[[Strahlen-Breitsame]] (''Orlaya grandiflora'')]] **Podtribus Daucinae Dumort.: *** ''[[Agrocharis]]'' Hochst. *** ''Ammodaucus'' Coss. & Durieu: Z jeničkej družinu: **** ''[[Ammodaucus leucotrichus]]'' Coss. *** ''[[Conopodium]]'' W.D.J.Koch *** ''[[Cuminum]]'' L.: Z něhdźe štyri družinami, na př.: **** [[Kreuzkümmel]] (''Cuminum cyminum'' L.) *** [[Morchej]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=268}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Möhre}}</ref> (''Daucus'' L.). Na př.: [[wšědna morchej]] (''Daucus carota'') *** ''[[Krasnovia]]'' Popov ex Schischk. *** [[Kimjelina]] (''Laser'' Borkh. ex G.Gaertn., B.Mey. & Scherb.): Z jeničkej družinu: **** [[Rosskümmel]]'' (''Laser trilobum'' (L.) Borckh.) *** [[Butřeń]] (''Laserpitium'' L.) *** ''[[Melanoselinum]]'' Hoffm. *** ''Monizia'' Lowe: Z jeničkej družinu: **** ''[[Monizia edulis]]'' Lowe *** [[Čachrica]]<ref>{{boehmak|titul= Mutterwurz}}</ref> (''Orlaya'' Hoffm.): Na př.: **** [[Strahlen-Breitsame]] (''Orlaya grandiflora'' (L.) Hoffm.) *** ''Pachyctenium'' Maire & Pamp.: Z jeničkej družinu: **** ''[[Pachyctenium mirabile]]'' Maire & Pamp. *** ''[[Polylophium]]'' Boiss. *** ''[[Pseudorlaya]]'' (Murb.) Murb. *** ''[[Thapsia]]'' L. [[Dataja:Myrrhis odorata002.jpg|miniatur|[[Süßdolde]] (''Myrrhis odorata'')]] [[Dataja:Scandix pecten-veneris.jpg|miniatur|[[Venuskamm]] (''Scandix pecten-veneris'')]] ** Podtribus Scandicinae Tausch: *** [[Korbjenk]] (''Anthriscus'' Pers.) *** ''[[Balansaea]]'' Boiss. & Reut. *** [[Trybula]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=526}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Kälberkropf}}</ref> (''Chaerophyllum'' L., Syn.: ''Chrysophae'' Koso-Pol.; druhdy ''Neoconopodium'' (Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov): Něhdźe 40 družinow wustupuje w&nbsp;[[Eurazija|Euraziji]] a sewjernej Americe. *** ''[[Conopodium]]'' W.D.J.Koch *** ''[[Geocaryum]]'' Coss. *** ''[[Kozlovia]]'' Lipsky *** ''Krasnovia'' Popov ex Schischk.: Z jeničkej družinu: **** ''[[Krasnovia longiloba]]'' (Kar. & Kir.) Popov ex Schischk. *** ''[[Myrrhis]]'' Mill.: Na př.: **** [[Čachrica]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=65}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Süßdolde}}</ref> (''Myrrhis odorata'' (L.) Scop.) *** ''Myrrhoides'' Heist. ex Fabr.: Z jeničkej družinu: **** ''[[Myrrhoides nodosa]]'' (L.) Cannon *** ''[[Neoconopodium]]'' (Koso-Pol.) Pimenov & Kljuykov (druhdy w rodźe [[trybula|trybulow]] (''Chaerophyllum'')) *** ''[[Osmorhiza]]'' Raf. *** ''[[Scandix]]'' L.: Na př.: **** [[Venuskamm]] (''Scandix pecten-veneris'' L.) *** ''[[Sphallerocarpus]]'' Besser ex DC. *** ''[[Tinguarra]]'' Parl. *** ''[[Todaroa]]'' Parl. [[Dataja:Torilis japonica.jpeg|miniatur|[[Gewöhnlicher Klettenkerbel]] (''Torilis japonica'')]] ** Podtribus Torilidinae Dumort.: *** ''[[Astrodaucus]]'' Drude *** [[Dźernowc]] (''Caucalis'' L.): Na př.: **** [[Möhren-Haftdolde]] (''Caucalis platycarpos'' L.) *** ''Chaetosciadium'' Boiss.: Z jeničkej družinu: **** ''[[Chaetosciadium trichospermum]]'' Boiss. *** ''Glochidotheca'' Fenzl: Mit der einzigen Art: **** ''[[Glochidotheca foeniculacea]]'' Fenzl *** ''[[Lisaea]]'' Boiss. *** ''Szovitsia'' Fisch. & C.A.Mey.: Z jeničkej družinu: **** ''[[Szovitsia callicarpa]]'' Fisch. & C.A.Mey. *** [[Borstendolden]] oder Klettenkerbel (''Torilis'' Adans.): Z něhdźe 20 družinami. *** [[Klettendolde]] (''Turgenia'' Hoffm.) *** ''Yabea'' Koso-Pol.: Z jeničkej družinu: **** ''[[Yabea microcarpa]]'' Koso-Pol. [[Dataja:Floral starburst of Fool's parsley - geograph.org.uk - 843734.jpg|miniatur|Wurězk kwětnistwa [[Hundspetersilie]] (''Aethusa cynapium'')]] [[Dataja:AngelicaArchangelica1.jpg|miniatur|[[Arznei-Engelwurz]] (''Angelica archangelica'')]] [[Dataja:Apiaceae - Peucedanum cervaria-1.JPG|miniatur|[[Hirschwurz-Haarstrang]] (''Peucedanum cervaria''), Blütenstandsausschnitt]] [[Dataja:Selinum carvifolia eF.jpg|miniatur|[[Kümmelblättrige Silge]] (''Selinum carvifolia'')]] *Tribus [[Selineae]] Spreng.: ** ''Aethusa'' L.: Z jeničkej družinu: *** [[Konjaca pětruška]] (''Aethusa cynapium'') L.: Rozšěrjenski teritorij saha wot Europy hač do [[Prědnja Azija|Prědnjeje Azije]]. ** ''[[Aletes (ród)|Aletes]]'' J.M.Coult. & Rose ** [[Lěkarski dźehel]] (''Angelica'' L.): Z 100 hač 200 družinami předewšěm w Africe a Euraziji, ale tež něhdźe 24 družinow w sewjernej Americe. ** ''Carlesia'' Dunn.: Z jeničkej družinu: *** ''[[Carlesia sinensis]]'' Dunn ** ''[[Chamaele]]'' Miq. ** ''[[Chymsydia]]'' Albov ** ''[[Cnidiocarpa]]'' Pimenov ** ''[[Coelopleurum]]'' Ledeb. (so wot druhich žórłow jako synonym wot ''[[Lěkarski dźehel|Angelica]]'' wjedźe<ref name="GRIN1" />) ** ''[[Cortia]]'' DC. ** ''[[Cymopterus]]'' Raf. ** ''[[Dystaenia]]'' Kitag. ** ''[[Endressia]]'' J.Gay ** ''[[Exoacantha]]'' Labill. ** ''[[Glehnia]]'' F.Schmidt ex Miq. ** ''[[Grafia]]'' Rchb. ** ''Harbouria'' J.M.Coult. & Rose: Z jeničkej družinu: *** ''[[Harbouria trachypleura]]'' J.M.Coult. & Rose ** ''[[Imperatoria]]'' L. ** ''[[Johrenia]]'' DC. ** ''[[Karativia]]'' Pimenov &Lavrova ** ''[[Libanotis]]'' Haller ex Zinn ** ''[[Lomatium]]'' Raf. ** ''Meum'' Mill.: Z jeničkej družinu: *** [[Kopernik]] (''Meum athamanticum'' (L.) H.Karst.) ** ''[[Musineon]]'' Raf. ** ''[[Neoparrya]]'' Mathias ** ''[[Notopterygium]]'' H.Boissieu ** ''[[Oreonana]]'' Jeps. ** ''[[Oreoxis]]'' Raf. ** ''[[Orogenia]]'' S.Watson ** ''[[Paraligusticum]]'' V.N.Tikhom. ** [[Haarstrang (Gattung)|Haarstrang]] (''Peucedanum'' L.): Z 100 hač 200 družinami w Euraziji a Africe. ** ''[[Phlojodicarpus]]'' Turcz. ex Ledeb. ** ''[[Podistera]]'' S.Watson ** ''[[Polytaenia]]'' DC. ** ''[[Pseudocynopterus]]'' J.M.Coult. & Rose ** ''[[Pteryxia]]'' Nutt. ex Torr. & A.Gray ** [[Bjedrina]] (''Selinum'' L.): Na př.: *** [[Kümmelblättrige Silge]] (''Selinum carvifolia'') ** [[Bergfenchel]] (''Seseli'' L.): *** [[Steppenfenchel]] (''Seseli annuum'') *** [[Hojaca morchwica]] (''Seseli libanotis'') ** ''Shoshonea Evert & Constance: Z jeničkej družinu: *** ''[[Shoshonea pulvinata]]'' Evert & Constance ** ''[[Spermolepis]]'' Raf. ** ''Sphenosciadium'' A.Gray (so tež druhdy w ''[[Angelica]]'' wjedźe<ref name="GRIN2" />): Z jeničkej družinu: *** ''[[Sphenosciadium capitellatum]]'' A.Gray ** ''[[Taenidia]]'' (Torr. & A.Gray) Drude ** ''[[Tauschia]]'' Schltdl. ** ''[[Thaspium]]'' Nutt. ** ''[[Tommasinia]]'' Bertol. ** ''[[Xanthogalum]]'' Lallem. ** ''[[Zizia]]'' W.D.J.Koch [[Dataja:Smyrnium olusatrum 0001.JPG|miniatur|[[Pferdeeppich]] (''Smyrnium olusatrum'')]] *Tribus [[Smyrnieae]] Spreng.: ** ''Lecokia'' DC.: Z jeničkej družinu: *** ''[[Lecokia cretica]]'' DC. ** [[Gelbdolde]] (''Smyrnium'' L.) *Tribus [[Steganotaenieae]] C.I.Calviño & S.R.Downie: Z dwěmaj rodomaj a jenož dwěmaj hač třomi družinami: ** ''[[Steganotaenia]]'' Hochst. *Tribus [[Tordylieae]] W.D.J.Koch: ** ''[[Cymbocarpum]]'' DC. ex C. A.Mey. [[Dataja:Athamanta cretensis1.jpg|miniatur|Wurězk kwětnistwa z młodymi płodami [[Alpen-Augenwurz]] (''Athamanta cretensis'').]] [[Dataja:Bifora radians19052002 ombelle.JPG|miniatur|[[Strahliger Hohlsame]] (''Bifora radians''), Wurězk kwětnistwa.]] *Njezarjadowane do tribusa su ([[incertae sedis]]): ** ''[[Ammoselinum]]'' Torr. & A.Gray ** [[Augenwurzen]] (''Athamanta'' L.): Z něhdźe jědnoće družinami; na př.: *** [[Alpen-Augenwurz]] (''Athamanta cretensis''). ** [[Hohlsamen]] (''Bifora'' Hoffm.): Z něhdźe třomi družinami; na př.: *** [[Strahliger Hohlsame]] (''Bifora radians'') ** ''[[Cenolophium]]'' W.D.J.Koch ** [[Brenndolden]] (''Cnidium'' Cusson) ** [[Spył]]<ref>{{boehmak|titul= Schierling}}</ref> (''Conium'' L.): Na př.: *** [[Gefleckter Schierling]] (''Conium maculatum'') ** [[Spyłna bjedrina]] (''Conioselinum'' Hoffm.) ** [[Koriander (ród)|Koriander]] (''Coriandrum'' L.): Z dwěmaj družinomaj. ** ''[[Diplolophium]]'' Turcz. ** ''[[Erigenia]]'' Nutt. *** ''[[Erigenia bulbosa]]'' Nutt. ** [[Steckenkräuter]] (''Ferula'' L.): Na př.: *** [[Asant]] (''Ferula assa-foetida'') ** ''[[Ferulago]]'' W.D.J.Koch: Na př.: *** ''[[Ferulago nodosa]]'' *** ''[[Ferulago thyrsiflora]]'' ** ''[[Krubera]]'' Hoffm. ** [[Lubčik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=241}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Liebstöckel}}</ref> (''Levisticum'' Hill (Syn.: ''Hipposelinum'' Britton & Rose)): Něhdźe tři družiny su w Afghanistanje, juhozapadnej Aziji, Europje a sewjernej Americe rozšěrjene<ref name="FloCh"/>; na př. *** [[Liebstöckel]] (''Levisticum officinale'' W.D.J.Koch): Prěnjotna družina leži w zapadnej Aziji. ** [[Maćica]] (''Ligusticum'' L.): Z něhdźe 48 družinami, na př.: *** [[Alpiska maćica]] (''Ligusticum mutellina'' (L.) Crantz) ** ''[[Lithosciadium]]'' Turcz. ** ''[[Opopanax]]'' W.D.J.Koch: Na př.: *** ''[[Opopanax hispidus]]'' ** ''[[Prangos]]'' Lindl. ** [[Wiesensilgen]] (''Silaum'' Mill.): Na př.: *** [[Gewöhnliche Wiesensilge]] (''Silaum silaus'') ** ''[[Smyrniopsis]]'' Boiss. ** ''[[Sphaenolobium]]'' Pimenov ** ''Thecocarpus'' Boiss.: Mit der einzigen Art: *** ''[[Thecocarpus carvifolius]]'' (Boiss. & Balansa) Hedge & Lamond: Domizna je Turkowska. ** ''[[Thysselinum]]'' Adans. ** ''[[Trachyspermum]]'' Link: Z něhdźe pjeć družinami, na př.: *** [[Ajowan]] (''Trachyspermum ammi'' (L.) Sprague) *** [[Radhuni]] (''Trachyspermum roxburghianum'' (DC.) H.Wolff) ** [[Faserschirme]] (''Trinia'' Hoffm.): Z něhdźe šěsć družinami; na př.: *** [[Blaugrüner Faserschirm]] (''Trinia glauca'') == Nóžki == <!--{{referency|2|schowajomny=haj}}--> <references><ref name="Downie2001"> Steven R. Downie, G. M. Plunkett, M. F. Watson, K. Spalik, D. S. Katz-Downie, C. M. Valiejo-Roman, E. I. Terentieva, A. V. Troitsky, B.-Y. Lee, J. Lahham, A. El-Oqlah: ''Tribes and clades within Apiaceae subfamily Apioideae: the contribution of molecular data.'' In ''Edinburgh Journal of Botany'', 58 (2), 2001, S. 301–330, {{DOI|10.1017/S0960428601000658}}, [http://www.life.illinois.edu/downie/TandC.pdf (PDF, 10,5 MB)].</ref> <ref name="Sun2004">F.-J. Sun, S. R. Downie, & R.L. Hartman: ''An ITS-based phylogenetic analysis of the perennial, endemic Apiaceae subfamily Apioideae of western North America.'' In ''Systematic Botany'', 29 (2), 2004, S. 419–431, {{DOI|10.1600/036364404774195601}}, [http://www.life.illinois.edu/downie/Hartman.pdf (PDF)].</ref> <ref name="Magee2009">A. R. Magee, C. I. Calviño, M. Liu, S. R. Downie, P. M. Tilney & B.-E. van Wyk: ''New tribal delimitations in African Apiaceae.'' In ''South African Journal of Botany'', 75 (2), 2009, S. 410–411, {{DOI|10.1016/j.sajb.2009.02.077}}.</ref> <ref name="GRIN1">{{Internetowe žórło |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?14048 |titul=GRIN Taxonomy for Plants | titelerg=Taxon: ''Coelopleurum'' Ledeb. | hrsg=United States Department of Agriculture - Agricultural Research Service, Beltsville Area | dźěło=Germplasm Resources Information Network | přistup=2011-10-05 |rěč=en}}</ref> <ref name="GRIN2">{{Internetowe žórło |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11389 |titul=GRIN Taxonomy for Plants | titelerg=Taxon: ''Sphenosciadium'' A.Gray | hrsg=United States Department of Agriculture - Agricultural Research Service, Beltsville Area | dźěło=Germplasm Resources Information Network | přistup=2011-10-05 |rěč=en}}</ref> <ref name="GRIN">{{Internetowe žórło |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?77 |titul=GRIN Taxonomy for Plants | titelerg=Genera of Apiaceae | hrsg= United States Department of Agriculture - Agricultural Research Service, Beltsville Area | dźěło= Germplasm Resources Information Network | přistup=2011-12-17 |rěč=en}}</ref> <ref name="Evol">{{Literatura |awtor=C.J.Webb |titul=Breeding Systems and the Evolution of Dioecy in New Zealand apioid Umbelliferae |wudawar= Society for the Study of Evolution |zhromadne dźěło=Evolution |zwjazk=33 |čisło=2 |lěto=1979 |strony=662 |městno=St. Louis |ISSN=00143820 | originalna rěč= en | Online=[http://www.jstor.org/pss/2407789 retrodigitalisiert von JSTOR] | přistup=2011-12-17 }}</ref> <ref name="PlSysEv">{{Literatura |awtor=Anthony Richard Magee, Ben-Erik van Wyk, Patricia M. Tilney, Fatima Sales, Ian Hedge, Stephen R. Downie |titul=Billburttia, a new genus of Apiaceae (tribe Apieae) endemic to Madagascar |zhromadne dźěło=Plant Systematics and Evolution |čisło=283 |lěto=2009 |strony=237–245 | nakładnistwo=Springer Verlag | městno=Wien u.a. |originalna rěč= en | Online=[http://www.springerlink.com/content/cvwtw85k87u6q703/fulltext.html Online] | ISSN=1615-6110 | přistup=2011-12-18}}</ref> <ref name="FloCh">{{Literatura | awtor=She Menglan, Mark F. Watson | wudawar=Wu Zheng-yi & Peter H.Raven | dźěło=Apiaceae through Ericaceae | titul=Apiaceae | zhromadne dźěło=Flora of China | zwjazk=Volume 14 | nakładnistwo=Science Press u.a. | městno=Beijing u.a. | ISBN=0-915279-24-X | originalna rěč=jendźelšćina | Online=[http://www.efloras.org/browse.aspx?flora_id=2&start_taxon_id=10052 Online] | komentar=Gattungsliste mit weiterführendem Link}}</ref> <ref name="plantlist">{{Internetowe žórło | url=http://www.theplantlist.org/browse/A/Apiaceae/ | titul=The Plant List | titelerg=A working list of all plant species | datum=2010-01-01 aktualisiert | přistup=2012-01-24 | rěč=en | komentar=''Apiaceae'' - Einschätzung von Artennamen hinsichtlich des Wahrscheinlichkeitsgrades ihrer Gültigkeit}}</ref> <ref name="Euro+Med">{{Internetowe žórło | url=http://ww2.bgbm.org/EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameCache=Apiaceae&PTRefFk=7500000 | titul=Details for: Apiaceae | titelerg=Included taxa | hrsg=Botanic Garden and Botanical Museum Berlin-Dahlem | dźěło=The Euro+Med Plantbase - the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity | datum=2011-01-00 aktualisiert | přistup=2012-01-24 | rěč=en}}</ref> <ref name="Taxonomicom">{{Internetowe žórło | url=http://taxonomicon.taxonomy.nl/TaxonTree.aspx?id=692778 | titul=Taxon: Tribe Echinophoreae | titelerg=Classification by Systema Naturae 2000 | dźěło=The Taxonomicon | přistup=2012-01-24 | rěč=en}}</ref> <ref name="Papini">{{Literatura | awtor=Alessio Papini, Francesca Banci, Enio Nardi | wudawar=Sociedade Brasileira de Genética | titul=Molecular evidence of polyphyletism in the plant genus Carum L. (Apiaceae)| zhromadne dźěło=Genetics and Molecular Biology | zwjazk=30 | čisło=2 | městno=São Paulo | lěto=2007 | měsac=März | ISSN=1415-4757 | originalna rěč=en | Online=[http://www.scielo.br/pdf/gmb/v30n2/a29v30n2.pdf PDF-Datei Online, 218,26KB] | DOI=10.1590/S1415-47572007000300029}}</ref> </references> == Žórła == == Wotkazy == {{Commonscat|Apioideae}} [[Kategorija:Wokołkowe rostliny]] frfapmesjiu362m7mvbimlvexj9hlbt Srjedźna Amerika 0 20553 392152 307954 2026-08-23T09:31:57Z J budissin 7 392152 wikitext text/x-wiki [[Dataja:CIA map of Central America.png|mini|Karta srjedźneje Ameriki]] '''Srjedźna Amerika''' ({{wrěči|es}} ''Centroamérica'' abo ''América Central'') je [[geografija|geografiski]] dźěl [[Sewjerna Amerika|Sewjerneje Ameriki]], kotryž so rozpřestrěwa wot [[Mexiko|Mexika]] na sewjerozapadźe hač do [[Panama|Panamy]] na juhowuchodźe. Nimo toho słušeja kupy w&nbsp;[[Karibiske morjo|Karibiskim morju]] k Srjedźnej Americe. == Wotkaz == {{Commonscat|Central America|Srjedźna Amerika}} [[Kategorija:Sewjerna Amerika]] 31v39oasqg47m7glqpfnjk65yy0beak Dołhostnik 0 20989 392121 378656 2026-08-22T14:29:53Z J budissin 7 392121 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Longitude (PSF).png|thumb|Dołhostniki]] [[Dataja:Grosskreis.svg|thumb|Napohlad kule. Wšě dołhostniki (žołty) dźěla kulu do dweju połojcow – runje tak kaž ekwator (módry). Wone su – kaž druhe přećahnjene linije tutoho wobraza – wšě wulke kruhi.]] '''Dołhostniki''' su wone [[Wulki kruh|wulke kruhi]] na jako kulojty myslenym [[Zemski powjerch|zemskim powjerchu]], kotrež běža k sewjero-južnemu směrej a du přez wobaj [[Rotacija|rotaciskej čopaj]] [[Zemja|zemje]]. Kóždy dołhostnik zestaja so z dweju napřećiwneju [[Meridian (geografija)|meridianow]] (połkruhow) a charakterizuje so tohodla přez podawanje jedneje z jeju ''[[Geografiska dołhosć|geografiskich dołhosćow]]''. == Dołhostnik a meridian == Tak leža na přikład na dołhostniku 13,5° wuchod: [[Greifswald]], [[Berlin]], [[Passau]] a [[Spittal nad Drawu]] – runje tak kaž „mjeztym“ město [[Plzeň]] w&nbsp;[[Čěska|Čěskej]], kaž na sewjer [[Šwedska|šwedski]] [[Karlstad]] a na juhu [[Palermo]] na [[Sicilska|Sicilskej]], [[Tripolis]] ([[Libyska]]) a [[Luanda]] ([[Angola]]). Hdy bychmy wulki kruh na druhu [[Zemski powjerch|hemisferu]] podlěšili (potajkim bychmy na napřećiwny [[Meridian (geografija)|meridian]] z geografiskej dołhosću 166,5° zapad hladali), bychmy přez Antarktis ke [[Cookowe kupy|Cookowym kupam]] a [[Kiribati]]jej, a nimo [[Hawaii]]ja k&nbsp;[[Aleuty|Aleutam]] a [[Beringowy přeliw|Beringowemu přeliwej]] dóšli. Dołhostnik 13,5° wuchod je potajkim identiski z dołhostnikom 166,5° zapad. Rozdźěl mjez dołhostnikom a meridianom wšak so we wšědnej rěči [[Geografija|geografije]] často zamazuje. Za [[astronomija|astronomow]] běži meridian přez połne 360° na [[Njebjeska kula|njebjeskej kuli]], ale mysla při tutym słowje hłownje na jeho hornju połojcu. Tam słónco kóždy [[Připołdnjo|připołdnjo]] (''meridies'' = [[připołdnjo]]) kulminuje, mjeztym zo połnóc přez niski wobłuk běži. == Dokładniše wobhladowanje dołhostnikow == Zapřijeće ''dołhostnik'' pochadźa w jenakej měrje z&nbsp;[[Matematika|matematiki]], geografije a [[Astronomija|astronomije]] – hdźež so tež křiwe dołhostniki nastupajo [[Ekliptika|ekliptiku]] (pozdatna čara słónca) a samo [[Mlóčna dróha|Mlóčnu dróhu]] wužiwa. Ale tež [[Měsačkowa karta|měsačkowe karty]] maja swoje (selenografiske) dołhosće, a w&nbsp;[[Astronawtika|astronawtice]] k planetam a za zaměry [[Wobličenje čary|wobličenja čary]] dyrbja so často dospołnje hinak połožić. ===Dołhostniki na zemi a druhich deformowanych kulach=== Hdyž wobhladujemy zemju dokładnišo, da njehodźi so hižo za [[Kula|kulu]] měć, ale je trjeba znajmjeńša jeje [[Zemske wopłonjenje|wopłonjenje]] wobkedźbować. [[Zemska podoba]] je mjenujcy přez wšědnu rotaciju a jeje [[Centrifugalna móc|centrifugalnu móc]] na ekwatorje brjuchata a w polarnych regionach płoniša hač kula jenakeje wulkosće. Rozdźěl w radiusach je 21.387 metrow (abo 1:298,24 srěnjeho ekwatoroweho radiusa wot 6.378.137 metrow). Na idealnym [[Zemski elipsoid|zemskim elipsoidźe]] (kotryž hač na 100 metrow [[Mórska hładźina|mórskej hładźinje]] resp. [[Geoid|geoidej]] wotpowěduje), su drje dołhostniki [[Elipsa|elipsy]], ale znajmjeńša wšitke jenak dołhe. Na matematiskej zemskej podobje geoida wšak maja snadnje njejenake měritko. W&nbsp;[[Astrogeodezija|astrogeodeziji]] njedefinuja so hižo jako hładka linija, ale přez jich zhromadnu [[Astronomiska dołhosć|astronomisku dołhosć]]. Njeprawidłownosće (hač něhdźe 1 km naprawo/nalěwo wot srjedźneje meridianoweje runiny) pochadźeja z lokalnych a regionalnych wosebitosćow [[Zemja|zemskeho ćělesa]] a dadźa so přez [[Anomalija ćežitosće|anomalije ćežitosće]] resp. [[Lotowe wotchilenje|lotowe wotchilenja]] modelować. Něhdźe 10 króć wjetše su tute wotchilenja mjez [[Geometrija|geometriskej]] a [[Fyzika|fyzikaliskej]] definiciju na hoberskim planeće [[Jupiter (planet)|Jupiter]] (jowigrafiska dołhosć/šěrokosć) a tež na [[Mars (planet)|Marsu]]. Čerwjeny planet je swojeje małosće dla (51&nbsp;% zemskeho radiusa) drje lědma wopłonjeny, ale jasnje [[Wjacewóskowosć|třiwóskowy]]. === Wulkosć zemskich dołhostnikow a šěrokostnikow === Kaž horjeka naspomnjene, su dołhostniki na (idealizowanej) zemi wšě jenak dołhe, mjeztym zo radius [[Šěrokostnik|šěrokostnikow]] z&nbsp;[[Kosinus|kosinusom]] geografiskeje šěrokosće k čopam woteběra (''r = R·cos&nbsp;B''). Dokelž wšě dołhostniki kule su wulke kruhi, dźěla (hromadźe ze swojim 180°-pendantom) zemju do po dweju połojcow. Činja to tež na (wopłonjenym) zemskim elipsoidźe, tam wšak maja formu elipsow. Połojcowacu kajkosć maja dołhostniki (resp. dołhostne elipsy) ze [[Ekwator|zemskim ekwatorom]] zhromadne, kotryž wšak je jako najdlěši šěrokostnik na woprawdźitej zemi wo 0,2&nbsp;‰ dlěši: měri w mórskim niwowje 40.075 km, dołhostniki wšak jenož 40.008 km. == Metrowa konwencija == Hdyž [[Francoska|francoscy]] [[Wědomostnik|wědomostnicy]] wokoło 18.&nbsp;lětstotka definiciju [[Meter|metra]] přewjedźechu, bě postajenje zemskeho wobjima ze 4 × 10 milionow metrami planowane. Diferenca wot wósom kilometrow na 40.000 km dźe na njewobeńdźomne małe měrjenske zmylki a zerzawjace [[Měridło|měridła]] dweju tehdyšeju ekspedicijow ([[Lapiska]] a [[Peru]]) wróćo. Zo nochcychu meter šěrokostnikam, ale dołhostnikam přiměrić, měješe předewšěm ''dwě'' přičinje: # su wšě šěrokostniki rozdźělnje dołhe (hlej horjeka), dołhostniki pak jenak dołhe. # da so měrjenje geografiskeje ''šěrokosće'' – potajkim [[Wuměrjenje zemje|wuměrjenje zemje]] k sewjero-južnemu směrej – hač do dźensnišeho lóšo přewjesć hač přez geografisku dołhosć k wuchodo-zapadnemu směrej. Metrowa konwencija pak njeńdźe direktnje na měrjenja w Lapiskej a Peruwje wróćo, ale na wuměrjenje dźělneho kusa meridianoweho kwadranta (štwórćina wulkeho kruha, kotryž přez Paris běži). Wobaj astronomaj [[Jean-Baptiste Joseph Delambre]] a [[Pierre Méchain]] staj čaru wot [[Dünkirchen]]a hač do [[Barcelona|Barcelony]] (něhdźe 10° šěrokostneje diferency) z trigonometriskimi srědkami wuměriłoj a zwěsćištaj šěrokostnu diferencu z astronomiskimi srědkami. Po měnjenjach wo formje zemje, kotraž je so we wuměrjenjach w&nbsp;[[Peru|Peruwje]] a [[Lapiska|Lapiskej]] (blisko ekwatora a sewjerneho čopa) zwěsćiła, da so z toho dołhosć cyłkowneho kwadranta wobličić. Při tym přińdźe k systematiskim měrjenskim zmylkam wot Méchain, kotrež je z pedanterije potłóčił.<ref>Ken Alder: ''Das Mass der Welt''. Bertelsmann Verlag, München 2002</ref> Tute zmylki wjedźechu naposledk k njedokładnemu postajenju metroweho standarda. == Žórło == <references /> {{DEFAULTSORT:Dołhostnik}} [[Kategorija:Matematiska geografija]] fai1w9oyj4opyao41dr80agfoyhpa3e Děčín 0 21197 392071 390984 2026-08-22T12:17:12Z J budissin 7 /* Wosobiny */ 392071 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno swójske=Děčín |mjeno serbske=Dźěčin |wopon=Coat of arms of Děčín.jpg |šěrina=50/46/00 |dołhota=14/11/00 |region-ISO=CZ-US |gmejnske čisło=042562335 |wysokosć=135 |přestrjeń=118.04 |póstowe čisło=405 02 |předwólba=412 |Stronka w syći=[http://www.mmdecin.cz mmdecin.cz] |Adresa=Mírové nám. 1175/5<br />405 38 Děčín 4 |mapa= }} '''Děčín''' ({{wrěči|hsb|'''Dźěčin'''}}<ref>{{Słownik Filipa Rězaka}}</ref> abo '''Dźěćin'''<ref>{{Słownik Jurija Krala}}</ref>, {{wrěči|de|''Tetschen-Bodenbach''}}) je město w [[Čěska republika|Čěskej republice]]. Leži pri [[Łobjo|Łobju]] njedaloko hranicy ze [[Sakska|Sakskej]] a ma někak pjećdźesat tysac wobydlerjow. == Wosobiny == * [[Měrosław Tyrš]] (1832–1884) – załožer ćěłozwučowanskeho hibanja [[Serbski Sokoł|Sokoł]] == Wotkazy == === Žórła === <references /> === Wotkazy === {{commonscat|Děčín}} * [https://web.archive.org/web/20200320002959/https://www.mmdecin.cz/ Oficialne stronki] * [http://www.virtualczech.cz/kraj-ustecky/929-decin virtual show] {{Města a gmejny we wokrjesu Děčín}} [[Kategorija:Sydlišćo při Łobju]] px8u57avia0a8eybez3bigu0ohy224b Roman Jakobson 0 21238 392125 381884 2026-08-22T14:35:10Z J budissin 7 392125 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Roman Jakobson.jpg|miniatur|Roman Jakobson]] '''Roman Osipovič Jakobson''' ([[rušćina|rusce]] Роман Осипович Якобсон; * [[23. oktobra]] [[1896]]<!--23.X.1896, gregorianiska protyka--> <ref>Datum naroda po [[Gregorianiska protyka|gregorianiskej protyce]]. 11. winowca, kotryž so w někotrych druhich wikipedijach podawa, je datum naroda po [[Julianiska protyka|julianiskej protyce]].</ref> w&nbsp;[[Moskwa|Moskwje]]; † [[18. awgusta]] [[1982]]<!--18.VII.1982--> w&nbsp;[[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]]/[[Massachusetts]]) bě [[Ruska|ruski]] [[rěčespytnik]], [[filologija|filolog]] a [[slawistika|slawist]]. Płaći jako jedyn z najwažnišich rěčespytnikow 20.&nbsp;lětstotka. Jakobson studowaše wot 1914 hač do 1918 na rěčespytnej fakulće Moskowskeje uniwersity a pozdźišo bě wysokošulski wučer na [[Masarykowa uniwersita|Masarykowej uniwersiće]] w&nbsp;[[Brno|Brnje]], Columbiaskej uniwersiće w&nbsp;[[New York City|New Yorku]], Harvardowej uniwersiće w&nbsp;[[Boston]]je. Wón bě załožer rěčespytneho koła w Moskwje, čłon Praskeho rěčespytneho koła a po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]] Mjezynarodneho komiteja slawistow. Wón wobknježeše wjacore [[Słowjanske rěče|słowjanske rěče]]. == Jakobsonowy model rěčneje komunikacije == [[Dataja:Roma jakobson theory.png|thumb|upright=1.8|Šema komunikacije po Jakobsonje]] Jakobsonowy model rěčneje komunikacije (rozšěrjenje třičłonskeho ''organon modela'' [[Karl Bühler|Karla Bühlera]]) rozeznawa šěsć faktorow a přisłušne funkcije: # ‚kontekst‘ z referencielnej funkciju, # ‚poselstwo‘ z poetiskej abo estetiskej funkciju, # ‚wotpósłar‘ z emotiwnej funkciju, # ‚přijimar‘ z konatiwnej funkciju, # ‚kanal‘ z fatiskej funkciju (kontakt wjazacy), # ‚kode‘ z metarěčnej funkciju. Jedna z tych funkcijow je přeco dominantna w interakciji: # referencielna funkcija: posrědkowanje wobsaha, to rěka wopisanje objekta, situacije abo stawa (''„Nazymske łopjena su nětko wšitke padnyli.“''), # poetiska funkcija: poselstwo poselstwa dla, na přikład w basnjach (''„... blědy blěsk so bližaceje blondinki ...“''), # emotiwna funkcija: informacija wo stawje začućow wotpósłarja (''„Bože, ...!“''), # konatiwna funkcija: adresowanje přijimarja, namołwa na přijimarja (''„Mikławšo, ...“'' / ''„Čiń!“''), # fatiska funkcija: přepruwowanje kontakta z přijimarjom (''„..., wěš, …“'' / ''„…, haj, …“'' / ''„Słyšiš ty mje scyła?“'') # metarěčna funkcija: přepruwowanje mjezsobneho rozumjenja (''„..., rozumiš, …“''). == Literatura == * Роман Якобсон: ''О чешском стихе, преимущественно в сопоставлении с русским. Сборники по теории поэтического языка,'' V. Berlin–Moskwa, 1923 * Mjerćin Felkel: ''Matica Lužičkosrpska i njena nacionalna odgovornost.'' Novi Sad , Matica Srpska, 17.2.1998 * Roman Jakobson: „Počátek národního sebeurčení v Evropě,“ w: ''Cyrilo-metodějské studie'', Praha 1996. s. 5 * Roman. Jakobson: ''Cyrilometodějské studie''. Praha 1996 * Roman. Jakobson: ''Dialogy''. Praha: Český spisovatel 1993 * Roman. Jakobson: ''Formalistická škola a dnešní literární věda ruská''. Praha: Academia 2005 * Roman. Jakobson: ''Lingvistická poetika (výber z diela).'' Bratislava: Tatran 1991 * Glanc, Tomás: „Formalismus forever. Roman Jakobson 1935.“ W: Nekula, Marek (wudaw.): ''Prager Strukturalismus.'' Winter, Heidelberg 2003, ISBN 3-8253-1486-3 * Roman Jakobson: „Řeč a písemnictví českých židů v době přemyslovské“, w: ''Kulturní sborník Rok,'' wudaw. L. Matejka, Moravian Library, New York 1957, s. 35—46. * Roman Jakobson: ''Form und Sinn. Sprachwissenschaftliche Betrachtungen.'' Wilhelm Fink Verlag, München 1974 <!-- ohne ISBN --> * Roman Jakobson: ''Aufsätze zur Linguistik und Poetik.'' München 1974 * Roman Jakobson: ''Kindersprache, Aphasie und allgemeine Lautgesetze.'' Suhrkamp, Frankfurt am Main 1992, ISBN 3-518-10330-X * Roman Jakobson/ Bengt Jangfeldt, (wudaw.): ''Meine futuristischen Jahre.'' Friedenauer Presse, Berlin 1999, ISBN 3-932109-14-7 == Nóžki == {{Referency}} == Wotkazaj == {{commonscat}} * {{DNB-Portal|118711598}} {{DEFAULTSORT:Jakobson, Roman}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1896]] [[Kategorija:Zemr. 1982]] [[Kategorija:Rus]] [[Kategorija:Ruska literatura]] [[Kategorija:Rěčespytnik]] [[Kategorija:Slawist]] [[Kategorija:Wosoba (Moskwa)]] [[Kategorija:Awtor]] [[Kategorija:Literatura (20.&nbsp;lětstotk)]] esis5zzh15fkfadwf14ty13jh1xqnn5 Wěcownik 0 21539 392198 390276 2026-08-23T11:05:57Z J budissin 7 392198 wikitext text/x-wiki '''Wěcownik''' (serbsce tež '''substantiw''') je w&nbsp;[[gramatika|gramatice]] družina słowow, kotrež woznamjenja bytosće a wěcy. Wěcowniki wustupuja w sadźe na přikład jako [[subjekt]] („''Pilnosć'' je mać wuspěcha“), [[objekt]] („Požč mi ''knihu''!“) abo [[atribut]] („plan ''města''“).<ref>Faska, Helmut: ''Pućnik po hornjoserbšćinje.'' Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2003, str. 17</ref> W&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]] mamy wěcowniki muskeho, žónskeho a srjedźneho gramatiskeho [[ród (gramatika)|rodu]] ''(genusa)'' - ''maskulina, feminina'' a ''neutra''. Wěcowniki deklinuja so serbsce w sydom [[pad (gramatika)|padach]] ([[nominatiw]], [[genitiw]], [[datiw]], [[akuzatiw]], [[instrumental]], [[lokatiw]] a [[wokatiw]]), to je kategorija ''kazusa''. Třeća kategorija wěcownikow je ''ličba'' ([[numerus]]). Serbšćina a [[słowjenšćina]] stej jeničkej słowjanskej rěči, kotrejž stej sej zachowałoj samostatny [[dual]] pódla [[singular]]a a [[plural]]a. == Žórła == <references /> {{Nawikašćik słowne družiny}} {{DISPLAYTITLE:wěcownik}} [[Kategorija:Gramatika]] sdb8zjhwk4er5l4sufqo7oyq4dsuo4f Bitwa pola Budyšina 0 22517 392190 375239 2026-08-23T10:48:49Z J budissin 7 392190 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Battle of Bautzen 1813 by Bellange.jpg|thumb|400px|right|Bitwa pola Budyšina 1813. Wot oficěrow wobdaty, přijima na běłym konju jěchacy Napoleon posoła.]] '''Bitwa pola Budyšina''', kotraž so při Triumfowych wrotach w&nbsp;[[Paris]]u tež jako ''bataille de Wurschen'' mjenuje, wotmě so [[20. meje|20.]] do [[21. meje]] [[1813]] blisko [[Budyšin]]a w zwisku wuswobodźenskich wójnow přećiwo napoleonskej Francoskej. [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] je w bitwje pola Großgörschena (Lützen) zwjazkarjow [[Ruska|Rusku]] a [[Pruska|Prusku]] zbił. Mjeztym zo so zwjazkarjo do wuchoda wróćo ćahnychu, Napoleonowe wójska zwjazkarjow blisko Budyšina znowa nadpadnychu. Hačrunjež Francozojo jenož krajinu zdobychu, so bitwa jako dobyće Napoleona hódnoći. ==Předstawizny== W času bitwy přebywachu tři monarchojo wójnskich přećiwnikow w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Wokoło Budyšina koncentrowachu so wokoło 250.000 wojakow a něhdźe 30.000 konjow. W bitwje wojowachu zdźěla Němcy přećiwo sebi – někotre staty Porynskeho zwjazka ([[Württembergska]], [[Badenska]], [[Hessenska]], [[Bayerska]] a [[Sakska]]) na francoskej a [[Pruska]] na zwjazkarskej stronje. Dokelž skićeše přihódna kónčina wokoło Budyšina (horiny na juhu, haty na sewjeru) dobre zakitowanske wobstejnosće, so zwjazkarjo w meji 1813 k dalšej bitwje zestupachu. Za Napoleona běše to zdźěla składnosć, wójnu k jeho lěpšinje rozsudźić. Jako přičiny, zo so jemu to njeporadźi, mjenuja so mjez druhim zmylki jednoho ze swojich maršalow, swójska njerozsudźenosć a dobry planowany, rjadowany wotchad zwjazkarjow. ==Přeběh bitwy== [[Dataja:Fotothek df rp-b 0110066 Malschwitz-Gleina. Plan zur Schlacht bei Bautzen am 21.5.1813, aus, Friedrich, R.jpg|miniatur|Plan bitwišća]] Zwjazkarjo so po bitwje pola Großgörschena (2. meje) na wuchodny brjóh [[Łobjo|Łobja]] wróćo sćahnychu. Napoleon pósła maršala Neya přez [[Torhow]], zo by přećiwo [[Berlin]]ej postupił. Mjeztym generalej Lauriston a Reynier Prusow a Napoleon sam Rusow nadběhowachu. Tuchwilu běštaj generalny pólny maršal a wójnski minister Ruskeje Barclay de Tolly a pruski generalny leutnant von Kleist z wójskomaj k zwjazkarskemu wójsku dóšli, kotrež nětko něhdźe 95.000 wojakow ličeše. Napoleon přikaza maršalej Neyej puć do Berlina přetorhnyć a přez [[Wojerecy]] přećiwo prawemu bokej zwjazkarjow wojować. Po tym zo pósła diwiziju Peri k zjednoćenju z Neyom, so wón 18. meje sam z&nbsp;[[Drježdźany|Drježdźan]] wójsku přidruži. Zwjazkarjo wotpósłachu Barclaya ze swojimi čerstwymi jednotkami, rusku grenaděrowu diwiziju a korps maršala Yorcka, zo bychu zjednoćenju Neya a Napoleona zadźěwali. Z wulkeho dźěla zniči drje Barclay diwiziju Peri, Yorck trjechi pak pola [[Wysoka (Łaz)|Wysokeje]] na přesahowacu móc Lauristona, tak zo wobaj k stejnišću Budyšin wróćo spěchaštaj. Na wuchodnym brjohu [[Sprjewja|Sprjewje]] zabrachu zwjazkarjo hłownu poziciju, hdźež Barclay prawe křidło, Gortschakow lěwe křidło a Blücher zhromadnje z Yorckom centrum wobsadźichu. Wulkowjerch Konstantin z jeho gardu zestaji so k rezerwje. Na předwječoru bitwy posudźi Napoleon bitwišćo z třoch wuhladnišćow pola [[Stróžišćo|Stróžišća]], na [[Tchór]]ju pola [[Słona Boršć|Słoneje Boršće]] a na [[Wiwalca|Wiwalcy]] blisko [[Wulki Wjelkow|Wulkeho Wjelkowa]]. [[Dataja:Fotothek df rp-b 0990020 Kubschütz-Purschwitz. Ehem. Gutsmühle, Gedenktafel Schlacht vom 21.5.1813 betr..jpg|thumb|right|Wopomnjenska tafla na ''Bitwu pola Budyšina'' při něhdyšim młynje w&nbsp;[[Poršicy|Poršicach]].]] Rano, dnja 20. meje 1813 so bitwa započina. 85.000 zwjazkarjow stejachu 163.000 wojakam na francoskej stronje napřećo. Po překročenju wyše a pola Budyšina da Napoleon swoje korps připochodować – Oudinot při prawym křidle, potom Macdonald, Marmont, Bertrand a jako rezerwu gardy pod Mortierom a kawalerijowej korpsaj. Nadběhi Oudinota na wyšiny wokoło [[Bukecy|Bukec]] zwrěšća, w centrumje zdobychu so Sprjewja a na lěwym křidle zabra předwójsko Neya přechod pola [[Klukš]]a bjez toho, zo so Sprjewja překroči. Napoleona měješe nětko swój hłowny kwartěr w Budyšinje a monarchojo zwjazkarjow we [[Worcyn (Wóspork)|Worcynje]]. Hłowna bitwa wotmě so 21. meje. Znowa nadběhowaše Oudinot pod wulkimi stratami wyšiny při čimž jemu kejžor podpěru wotpokaza, dokelž dyrbjachu tři korpsy Neya rozsud na lěwym křidle docpěć. Hač do toho so w centrumje jenož artilerijowa wójna wjedźeše. Hdyž Ney k bitwišću dóńdźe nadběhowaše hnydom Barclaya na prawym křidle a zdoby [[Přiwćicy]] a wyšiny wokoło [[Hlina (wjes)|Hliny]]. Na to da Napoleon [[Krakecy|Krakečanske wyšiny]] w centrumje, kotrež tworjachu jadro stejišća Blüchera, nadběhować – po surowej bitwje je zdoby. Ney wohrožeše prawe křidło do tajkeje měry, zo so zwjazkarjo k wotchadej nuzowachu. ==Pohódnoćenje== Po bitwje běše Napoleon přesłapjeny. Formalnje je dźě dobył (zwjazkarjo so k wotchadej nuzowachu), w cyłku běše to pak jenož z wulkimi stratami docpěł. Francoske wójsko zhubi pola Budyšina 25.000 wojakow – zwjazkarjo mějachu po wšelakich žórłach mjez 10.850 do 11.200 padnjenych wobžarować. Po tutych datach jednaše so wo pyrrhusowe dobyće za Napoleona. Druhe žórła so pak tež wyše straty zwjazkarjow złoža, po kotrychž tež woni něhdźe 20.000 wojakow zhubichu. Napoleon pak tohodla žadyn jeho cilow njedocpě a mocy swojeho wójska njedosahachu, zwjazkarjow hnydom w dalšej bitwje nadpadnyć. Nimo toho padny jeho zastupjer Grand Maréchal du palais Duroc krótko po bitwje. W šleskim Poischwitzu so 4. juniju 1813 nachwilny měr wujedna. Napoleon sebi pozdźišo wumjetowaše, zo ležeše w tym rozsudny zmylk, dokelž zwjazkarjo zaso k mocam přińdźechu a so dale posylnichu. Naposledk podleži pola [[Lipsk]]a w ''Bitwje narodow'' wot 16.–19. oktobra 1813. Rozměr bitwy a intensita wojowanja pokaza so w tym, zo po dwěmaj dnjomaj bitwy wjace hač 10.000 wojakow padnychu. Budyšin běše z ranjenymi přepjelnjeny, čehoždla w měsće tyfus wudyri. Mnoho wokolnych wsow běchu dospołnje zapusćene a wjacore cyrkwje wupalene, mjez druhim [[Bartska cyrkej|Bartska]], [[Hućinjanska cyrkej|Hućinjanska]] a [[Poršičanska cyrkej|Poršiska]]. Na [[Tuchorski kěrchow|Tuchorskim pohrjebnišću]] w Budyšinje namaka so jedne z masowych rowow z padnjenymi Rusami, Němcami a Francozami. Tam so w&nbsp;lěće 1853 pomnik poswjeći. ==Literatura== * Andreas Bensch: ''Die Schlacht bei Bautzen 1813''. 2. Auflage. Lusatia Verlag, Bautzen 2003. * Detlef Wenzlik: ''Die Schlacht bei Bautzen: Der Frühjahrsfeldzug von 1813 – Teil&nbsp;3''. 1. Auflage. VRZ, Hamburg 2003. * Wolfgang Rabe: ''Die Schlacht bei Bautzen: am 20./21. Mai 1813''. Lusatia, Bautzen 1993. * Paul Arras: ''Zeitgenössische Berichte über die Schlacht bei Bautzen am 20. und 21. Mai 1813''. Weller, Bautzen 1913. * Frank Bauer: ''Bautzen 20./21. Mai 1813. Napoleons zweiter Sieg im Frühjahrsfeldzug (Kleine Reihe Geschichte der Befreiungskriege 1813-1815, Heft 6)'', Potsdam 2004. [[Kategorija:Budyšin]] [[Kategorija:1813]] [[Kategorija:Stawizny Sakskeje]] [[Kategorija:Bitwa]] [[Kategorija:Stawizny Łužicy]] aq0bq98fyqjaer58mnvw97dqe5xmawb 392191 392190 2026-08-23T10:49:28Z J budissin 7 commonscat 392191 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Battle of Bautzen 1813 by Bellange.jpg|thumb|400px|right|Bitwa pola Budyšina 1813. Wot oficěrow wobdaty, přijima na běłym konju jěchacy Napoleon posoła.]] '''Bitwa pola Budyšina''', kotraž so při Triumfowych wrotach w&nbsp;[[Paris]]u tež jako ''bataille de Wurschen'' mjenuje, wotmě so [[20. meje|20.]] do [[21. meje]] [[1813]] blisko [[Budyšin]]a w zwisku wuswobodźenskich wójnow přećiwo napoleonskej Francoskej. [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] je w bitwje pola Großgörschena (Lützen) zwjazkarjow [[Ruska|Rusku]] a [[Pruska|Prusku]] zbił. Mjeztym zo so zwjazkarjo do wuchoda wróćo ćahnychu, Napoleonowe wójska zwjazkarjow blisko Budyšina znowa nadpadnychu. Hačrunjež Francozojo jenož krajinu zdobychu, so bitwa jako dobyće Napoleona hódnoći. ==Předstawizny== W času bitwy přebywachu tři monarchojo wójnskich přećiwnikow w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Wokoło Budyšina koncentrowachu so wokoło 250.000 wojakow a něhdźe 30.000 konjow. W bitwje wojowachu zdźěla Němcy přećiwo sebi – někotre staty Porynskeho zwjazka ([[Württembergska]], [[Badenska]], [[Hessenska]], [[Bayerska]] a [[Sakska]]) na francoskej a [[Pruska]] na zwjazkarskej stronje. Dokelž skićeše přihódna kónčina wokoło Budyšina (horiny na juhu, haty na sewjeru) dobre zakitowanske wobstejnosće, so zwjazkarjo w meji 1813 k dalšej bitwje zestupachu. Za Napoleona běše to zdźěla składnosć, wójnu k jeho lěpšinje rozsudźić. Jako přičiny, zo so jemu to njeporadźi, mjenuja so mjez druhim zmylki jednoho ze swojich maršalow, swójska njerozsudźenosć a dobry planowany, rjadowany wotchad zwjazkarjow. ==Přeběh bitwy== [[Dataja:Fotothek df rp-b 0110066 Malschwitz-Gleina. Plan zur Schlacht bei Bautzen am 21.5.1813, aus, Friedrich, R.jpg|miniatur|Plan bitwišća]] Zwjazkarjo so po bitwje pola Großgörschena (2. meje) na wuchodny brjóh [[Łobjo|Łobja]] wróćo sćahnychu. Napoleon pósła maršala Neya přez [[Torhow]], zo by přećiwo [[Berlin]]ej postupił. Mjeztym generalej Lauriston a Reynier Prusow a Napoleon sam Rusow nadběhowachu. Tuchwilu běštaj generalny pólny maršal a wójnski minister Ruskeje Barclay de Tolly a pruski generalny leutnant von Kleist z wójskomaj k zwjazkarskemu wójsku dóšli, kotrež nětko něhdźe 95.000 wojakow ličeše. Napoleon přikaza maršalej Neyej puć do Berlina přetorhnyć a přez [[Wojerecy]] přećiwo prawemu bokej zwjazkarjow wojować. Po tym zo pósła diwiziju Peri k zjednoćenju z Neyom, so wón 18. meje sam z&nbsp;[[Drježdźany|Drježdźan]] wójsku přidruži. Zwjazkarjo wotpósłachu Barclaya ze swojimi čerstwymi jednotkami, rusku grenaděrowu diwiziju a korps maršala Yorcka, zo bychu zjednoćenju Neya a Napoleona zadźěwali. Z wulkeho dźěla zniči drje Barclay diwiziju Peri, Yorck trjechi pak pola [[Wysoka (Łaz)|Wysokeje]] na přesahowacu móc Lauristona, tak zo wobaj k stejnišću Budyšin wróćo spěchaštaj. Na wuchodnym brjohu [[Sprjewja|Sprjewje]] zabrachu zwjazkarjo hłownu poziciju, hdźež Barclay prawe křidło, Gortschakow lěwe křidło a Blücher zhromadnje z Yorckom centrum wobsadźichu. Wulkowjerch Konstantin z jeho gardu zestaji so k rezerwje. Na předwječoru bitwy posudźi Napoleon bitwišćo z třoch wuhladnišćow pola [[Stróžišćo|Stróžišća]], na [[Tchór]]ju pola [[Słona Boršć|Słoneje Boršće]] a na [[Wiwalca|Wiwalcy]] blisko [[Wulki Wjelkow|Wulkeho Wjelkowa]]. [[Dataja:Fotothek df rp-b 0990020 Kubschütz-Purschwitz. Ehem. Gutsmühle, Gedenktafel Schlacht vom 21.5.1813 betr..jpg|thumb|right|Wopomnjenska tafla na ''Bitwu pola Budyšina'' při něhdyšim młynje w&nbsp;[[Poršicy|Poršicach]].]] Rano, dnja 20. meje 1813 so bitwa započina. 85.000 zwjazkarjow stejachu 163.000 wojakam na francoskej stronje napřećo. Po překročenju wyše a pola Budyšina da Napoleon swoje korps připochodować – Oudinot při prawym křidle, potom Macdonald, Marmont, Bertrand a jako rezerwu gardy pod Mortierom a kawalerijowej korpsaj. Nadběhi Oudinota na wyšiny wokoło [[Bukecy|Bukec]] zwrěšća, w centrumje zdobychu so Sprjewja a na lěwym křidle zabra předwójsko Neya přechod pola [[Klukš]]a bjez toho, zo so Sprjewja překroči. Napoleona měješe nětko swój hłowny kwartěr w Budyšinje a monarchojo zwjazkarjow we [[Worcyn (Wóspork)|Worcynje]]. Hłowna bitwa wotmě so 21. meje. Znowa nadběhowaše Oudinot pod wulkimi stratami wyšiny při čimž jemu kejžor podpěru wotpokaza, dokelž dyrbjachu tři korpsy Neya rozsud na lěwym křidle docpěć. Hač do toho so w centrumje jenož artilerijowa wójna wjedźeše. Hdyž Ney k bitwišću dóńdźe nadběhowaše hnydom Barclaya na prawym křidle a zdoby [[Přiwćicy]] a wyšiny wokoło [[Hlina (wjes)|Hliny]]. Na to da Napoleon [[Krakecy|Krakečanske wyšiny]] w centrumje, kotrež tworjachu jadro stejišća Blüchera, nadběhować – po surowej bitwje je zdoby. Ney wohrožeše prawe křidło do tajkeje měry, zo so zwjazkarjo k wotchadej nuzowachu. ==Pohódnoćenje== Po bitwje běše Napoleon přesłapjeny. Formalnje je dźě dobył (zwjazkarjo so k wotchadej nuzowachu), w cyłku běše to pak jenož z wulkimi stratami docpěł. Francoske wójsko zhubi pola Budyšina 25.000 wojakow – zwjazkarjo mějachu po wšelakich žórłach mjez 10.850 do 11.200 padnjenych wobžarować. Po tutych datach jednaše so wo pyrrhusowe dobyće za Napoleona. Druhe žórła so pak tež wyše straty zwjazkarjow złoža, po kotrychž tež woni něhdźe 20.000 wojakow zhubichu. Napoleon pak tohodla žadyn jeho cilow njedocpě a mocy swojeho wójska njedosahachu, zwjazkarjow hnydom w dalšej bitwje nadpadnyć. Nimo toho padny jeho zastupjer Grand Maréchal du palais Duroc krótko po bitwje. W šleskim Poischwitzu so 4. juniju 1813 nachwilny měr wujedna. Napoleon sebi pozdźišo wumjetowaše, zo ležeše w tym rozsudny zmylk, dokelž zwjazkarjo zaso k mocam přińdźechu a so dale posylnichu. Naposledk podleži pola [[Lipsk]]a w ''Bitwje narodow'' wot 16.–19. oktobra 1813. Rozměr bitwy a intensita wojowanja pokaza so w tym, zo po dwěmaj dnjomaj bitwy wjace hač 10.000 wojakow padnychu. Budyšin běše z ranjenymi přepjelnjeny, čehoždla w měsće tyfus wudyri. Mnoho wokolnych wsow běchu dospołnje zapusćene a wjacore cyrkwje wupalene, mjez druhim [[Bartska cyrkej|Bartska]], [[Hućinjanska cyrkej|Hućinjanska]] a [[Poršičanska cyrkej|Poršiska]]. Na [[Tuchorski kěrchow|Tuchorskim pohrjebnišću]] w Budyšinje namaka so jedne z masowych rowow z padnjenymi Rusami, Němcami a Francozami. Tam so w&nbsp;lěće 1853 pomnik poswjeći. == Literatura == * Andreas Bensch: ''Die Schlacht bei Bautzen 1813''. 2. Auflage. Lusatia Verlag, Bautzen 2003. * Detlef Wenzlik: ''Die Schlacht bei Bautzen: Der Frühjahrsfeldzug von 1813 – Teil&nbsp;3''. 1. Auflage. VRZ, Hamburg 2003. * Wolfgang Rabe: ''Die Schlacht bei Bautzen: am 20./21. Mai 1813''. Lusatia, Bautzen 1993. * Paul Arras: ''Zeitgenössische Berichte über die Schlacht bei Bautzen am 20. und 21. Mai 1813''. Weller, Bautzen 1913. * Frank Bauer: ''Bautzen 20./21. Mai 1813. Napoleons zweiter Sieg im Frühjahrsfeldzug (Kleine Reihe Geschichte der Befreiungskriege 1813-1815, Heft 6)'', Potsdam 2004. == Wotkaz == {{Commonscat|Battle of Bautzen|Bitwa pola Budyšina}} [[Kategorija:Budyšin]] [[Kategorija:1813]] [[Kategorija:Stawizny Sakskeje]] [[Kategorija:Bitwa]] [[Kategorija:Stawizny Łužicy]] efkqj5w34perfv43clrwfo2pfw5lz6r Předłoha:Infokašćik połkupa 10 24066 392173 309715 2026-08-23T09:54:47Z J budissin 7 392173 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox" width="250" style="margin-top: 0; font-size:95%; background-color:#FFFFFF" !colspan="2" style="text-align:middle; background-color:#223B73; color:white;" class="hornja-linka mapa" | {{#if: {{{mjeno|}}}|{{{mjeno}}}|{{PAGENAME}}}} |- style="background-color:#FFFFFF;" {{#if: {{{wobraz1|}}}| {{!}} style="text-align:center;" colspan="2" {{!}} [[Dataja:{{{wobraz1}}}|250x300px|center|{{{wopis wobraza1}}}]] {{{wopis wobraza1}}} }} |- style="background-color:#FFFFFF;" | style="vertical-align:top;" | '''wodźizna{{#if: {{{wodźizna2|}}} | &#32;1 }}''' | {{#ifexist: {{{wodźizna|}}} | [[{{{wodźizna|}}}]] | {{{wodźizna|}}} }} |- style="background-color:#FFFFFF;" {{#if: {{{wodźizna2|}}}| {{!}} '''wodźizna 2''' {{!}} {{#ifexist: {{{wodźizna2|}}} | [[{{{wodźizna2|}}}]] | {{{wodźizna2|}}} }} }} |- style="background-color:#FFFFFF;" {{#if: {{{šěrina|}}}| {{!}} style="vertical-align:top; background-color:#ffffff;" {{!}} {{CoordinateSYSTEM|{{{region-ISO|}}}|geografiske&nbsp;połoženje}} {{!}} }}{{Coordinate|text={{#if:{{{šěrina|}}}|/}} |article=/ |NS={{{šěrina|}}} |EW={{{dołhota|}}} |type=landmark |pop= |elevation= |region={{{region-ISO|}}} |dim={{#iferror:{{#if:{{{dołhosć|}}}{{{šěrokosć|}}}{{{płonina|}}}|{{#expr: trunc ({{max|(0{{{płonina|}}})^0.5|{{{dołhosć|}}}|{{{šěrokosć|}}}}}*1000)}}}}|}} }} {{#if: {{{šěrina|}}}|{{!-}} }}<!--šěrina--> {{#if:{{{mapa|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller; padding:3px" {{!}} [[Dataja:{{{mapa}}}|250x300px|center|Karta połkupy]] {{!-}} |{{#if: {{{šěrina|}}}| {{#if: {{{region-ISO|}}}|<!--NULL-->|<span style="display:none">[[Předłoha:Infokašćik połkupa/region-ISO|ISO]]</span>}} {{#switch: {{{poziciska mapa|x}}}|none|žana|-=<span style="display:none">[[Předłoha:Coordinate/wothladowanje/poziciska mapa njeje přihódna|w1]]</span> |#default={{!}} colspan="2" style="vertical-align:middle; text-align:center; background-color:#f2f2f4; padding:0px;" {{!}} {{LocMap {{#if: {{{poziciska mapa|}}} | | ISO 3166-2 }} |1={{#if: {{{poziciska mapa|}}}|{{{poziciska mapa|}}}|{{ParmPart|1|{{{region-ISO|}}}}} }} |label= {{#if: {{{mjeno|}}}|{{{mjeno}}}|{{PAGENAME}}}} |position=none |lat={{{šěrina|}}} |long={{{dołhota|}}} |type=landmark |pop= |elevation= |region={{{region-ISO|}}} |dim={{#iferror:{{#if:{{{dołhosć|}}}{{{płonina|}}}{{{płonina|}}}|{{#expr: trunc ({{max|(0{{{płonina|}}})^0.5|{{{dołhosć|}}}|{{{šěrokosć|}}}}}*1000)}}}}|}} |width=250x200 |float=center |border=none |caption=<!--keine Karten-Beschrifung--> |mark={{{MARK|Red pog.svg}}} | marksize={{{MARKSIZE|8}}} |maptype=relief <!--za "mapa w róžku"--> |mapa w róžku={{{mapa w róžku|none}}} |mapa={{{róžkowa mapa|}}} |dodawk={{{dodawk|}}} |dataja={{{dataja|}}} |stil={{{stil|}}} |róžk={{{róžk|}}} |róžkowy stil={{{róžkowy stil|}}} |róžkowa šěrokosć={{{róžkowa šěrokosć|}}} }}<!--call--> }}<!--switch--> }}<!--šěrina--> }}<!--mapa--> |- {{#if: {{{dołhosć|}}}| {{!}} '''dołhosć''' {{!}} {{Měra|{{{dołhosć}}}|km}} }} |- {{#if: {{{šěrokosć|}}}| {{!}} '''šěrokosć''' {{!}} {{Měra|{{{šěrokosć}}}|km}} }} |- {{#if: {{{płonina|}}}| {{!}} '''płonina''' {{!}} {{Měra|{{{płonina}}}|km²}} {{#if: {{JeLičba|{{{płonina}}}}} | | <span style="display:none">[[Předłoha:Infokašćik kupa/wothladowanje/płonina njeje ličba|w3]]</span> }} }} |- style="background-color:#FFFFFF;" {{#if: {{{wobraz2|}}}| {{!}} style="text-align:center;" colspan="2" {{!}} [[Dataja:{{{wobraz2}}}|250x300px|center|{{{wopis wobraza2}}}]] {{{wopis wobraza2}}} }} |- {{změń předłohu|předłoha=Infokašćik połkupa}} |}</includeonly><noinclude> {{dokumentacija}} [[Kategorija:Předłoha:Z koordinatami|Infokašćik połkupa]] [[Kategorija:Předłoha:Infokašćik|Połkupa]] [[Kategorija:Geografija|Połkupa]] </noinclude> 111rjmnc7n59xqvon58x91qacyd366x Aprjelewka 0 26351 392162 391210 2026-08-23T09:41:54Z J budissin 7 392162 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno serbske=Aprjelewka |mjeno ruske=Апрелевка |čisło=46238502 |wopon=Gerb Aprelevka.gif |chorhoj=Flag of Aprelevka.svg |šěrina=55/32/00 |dołhota=37/03/00 |ISO=RU-MOS |wysokosć=190 |přestrjeń=29 |póstowe čisło=143360, 143362, 143363, 143369 |předwólba=(+7) 496 345 }} [[Dataja:Церковь Илии Пророка в Апрелевке.jpg|thumb|left]] '''Aprjelewka''' ({{wrěči|ru|Апрелевка}}) je město z 22.917 wobydlerjemi (2014) w&nbsp;[[Ruska|ruskej]] oblasći [[Oblasć Moskwa|Moskwa]]. Leži nad rěku Desna něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje [[Moskwa|Moskwy]] а 28 kilometrow wot [[Naro-Fominsk]]a. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1899 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/city_of_russia/41/Апре́левка Апрелевка]/ Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — 559 с. — 50 000 экз. —ISBN 5-85270-026-6.. — С. 22. * Города Подмосковья. Кн. 3. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз. == Wotkazy == {{Commonscat|Aprelevka|Aprjelewka}} * [https://web.archive.org/web/20201125073205/http://www.xn--80aafla5ae4aj.xn--p1ai/ Oficielne webstrony] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20130518194036/http://www.mostransavto.ru/maps/aprelevka.gif Karta města] {{Oblasć Moskwa}} [[Kategorija:Załožene 1899]] 4i7n3hha7aukz68ma90lo46qiaf7rbc Cagan Aman 0 27074 392155 382251 2026-08-23T09:36:22Z J budissin 7 392155 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Цаган Аман |mjeno2= Цаһан Аман |mjeno serbske=Cagan Aman |čisło=85246860001 |ISO=RU-KL |wopon= |chorhoj= |šěrina=47/33/25/N |dołhota=46/43/06/E |wysokosć=-4 |přestrjeń= |póstowe čisło= 359300 |předwólba= +7 84744 |webstrona= }} [[Dataja:Kalmyk Khurul Tsagan Aman.jpg|thumb|left]] '''Cagan Aman''' ({{wrěči|ru|Цаган Аман}}, {{wrěči|xal}} Цаһан Аман) je wjes ze šěsć tysac wobydlerjemi w&nbsp;[[Ruska|ruskej]] republice [[Kalmykska|Kalmykskej]]. Leži při [[Wolga|Wolze]] něhdźe 300 kilometrow wot [[Elista|Elisty]]. Dźensniše sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1798 załožiło. == Nóžki == <references/> [[Kategorija:Sydlišćo při Wolze]] mpg8gv98tpnmgwiepty9snw9qf5cps2 Nowomoskowsk 0 27316 392161 320811 2026-08-23T09:40:32Z J budissin 7 392161 wikitext text/x-wiki '''Nowomoskowsk''' je mjeno dweju městow we wuchodnej Europje: * ruskeho města w oblasći Tula, hlej [[Nowomoskowsk (Ruska)]] * stare mjeno ukrainskeho města w oblasći Dnipropetrowsk, hlej [[Samar (Ukraina)]] {{wjacezmyslnosć}} k533xd82dj1ov41cunotqflgdwxerdx Wikipedija:Nowe zapisy 4 27476 392068 391936 2026-08-22T12:15:06Z J budissin 7 392068 wikitext text/x-wiki <!-- Prošu jenož nowe zapisy we wulkosći nad 1000 bajtami ze zašłych 6 měsacow zapodać! --><onlyinclude> <small>22.08.:</small> [[Sokoł]] <small>16.08.:</small> [[Brězowske hrodźišćo]] – [[Łužiski had]] <small>15.08.:</small> [[Stołpinski hamt]] <small>12.08.:</small> [[Horjanski jězor]] <small>08.07.:</small> [[Póckowy]] <small>07.07.:</small> [[Arnošt Bart (1903)]] <small>06.07.:</small> [[Słanknowski wuběžk]] – [[Jitrovník]] <small>27.06.:</small> [[Dobroščanka]] <small>24.06.:</small> [[Šwobičanska woda]] <small>21.06.:</small> [[Slavenka Drakulić]] <small>11.06.:</small> [[Theresa Jacobsowa]] <small>06.06.:</small> [[Shakira]] <small>05.06.:</small> [[Dacit]] <small>26.05.:</small> [[Křesćan Bart]] <small>05.05.:</small> [[Serbska narodna drasta]] <small>03.05.:</small> [[Syenit]] – [[Čorny lěs]] <small>20.03.:</small> [[Jan Hajnca]] <small>13.03.:</small> [[Diakon]] – [[Drježdźansko-Mišnjanske biskopstwo]] <small>16.02.:</small> [[Manfred Laduš]] </onlyinclude> <small>09.01.:</small> [[Usedom]] <small>05.01.:</small> [[Kamjentna Wólšinka]] <small>04.01.:</small> [[Hóznica]] – [[Hana Rězakec]] – [[Hana]] <small>23.12.:</small> [[Patoržica]] <small>22.12.:</small> [[Chris Rea]] <small>21.12.:</small> [[Čertowa klětka]] <small>07.12.:</small> [[Seminarska hasa]] <small>06.12.:</small> [[Měrćin Kaltšmit]] <small>02.12.:</small> [[Pětš Šurman]] <small>30.11.:</small> [[Wusoki Bukow]] <small>29.11.:</small> [[Jan Hus]] <small>24.11.:</small> [[Serbske wolerske zjednoćenstwo]] <small>15.11.:</small> [[Bohuměr Leska]] <small>10.11.:</small> [[Łužiske železniske towarstwo]] <small>9.11.:</small> [[Erwin Hanuš]] – [[Flyns]] – [[Dunning-Krugerowy efekt]] <small>8.11.:</small> [[Basketball]] <small>28.10.:</small> [[Deklinacija]] <small>27.10.:</small> [[Prepozicija]] – [[Instrumental]] – [[Konjunktiw]] <small>24.10.:</small> [[Darinska hora]] <small>15.10.:</small> [[Nacionalsocialistiska němska dźěłaćerska strona]] – [[Ernst Wjezar]] <small>12.10.:</small> [[Póstowe naměsto]] – [[Hendrich Głowan]] – [[Huštań]] <small>26.9.:</small> [[Wuchodoněmska železnica]] <small>21.9.:</small> [[Severní]] <small>14.9.:</small> [[Strach]] <small>1.9.:</small> [[Zoran Milanović]] <small>7.8.:</small> [[Karol Nawrocki]] <small>3.8.:</small> [[Keir Starmer]] <small>1.8.:</small> [[Marija Měrćinowa]] <small>28.7.:</small> [[Hora]] <small>26.7.:</small> [[Zornowc]] <small>24.7.:</small> [[Ozzy Osbourne]] <small>22.7.:</small> [[Braniborske markhrabinstwo]] <small>12.7.:</small> [[Steinhudske morjo]] – [[Zwěrinski jězor]] <small>11.7.:</small> [[Borneo]] <small>9.7.:</small> [[Friedrich Merz]] <small>27.6.:</small> [[Albert Hofmann]] <small>9.6.:</small> [[Ruski nadpad na Ukrainu]] <small>4.2.:</small> [[Měrćin Kral]] <small>3.2.:</small> [[Konrad Zenda]] <small>30.12.:</small> [[Michał Pětranc]] <small>22.12.:</small> [[Jama (Wóspork)]] – [[Oberhausen]] <small>15.12.:</small> [[Krefeld]] <small>29.11.:</small> [[Lubjenc (hora)]] <small>28.11.:</small> [[Dźingis Chan]] <small>13.11.:</small> [[Pazorki]] <small>8.11.:</small> [[Zwjazk Sahry Wagenknecht]] <small>29.10.:</small> [[Vietnamšćina]] <small>25.10.:</small> [[Hańža Winarjec-Orsesowa]] <small>11.10.:</small> [[Tanečnice]] <small>3.10.:</small> [[Brěznica]] <small>4.9.:</small> [[Matthias Theodor Vogt]] – [[Sabine Asmus]] – [[Beat Siebenhaar]] <small>15.1.:</small> [[Pawoł Šołta (1934)]] <small>1.1.:</small> [[Sydlišćo měšćanskeho typa]] <small>27.12.:</small> [[Jurij Łušćanski]] <small>9.12.:</small> [[Judith Kubicec]] <small>14.10.:</small> [[Angela Stachowa]] <small>27.7.:</small> [[Jindřich Vacek]] <small>23.7.:</small> [[Kompjuterowa tastatura]] <small>4.4.:</small> [[Długi]] <small>2.4.:</small> [[Kosowiki]] <small>1.4.:</small> [[Čěski móst]] – [[Petra Čagalj Sejdi]] <small>30.3.:</small> [[Chěža ze stołom]] – [[Nowe Demjany]] – [[Nowe Družkecy]] <small>11.3.:</small> [[Petr Pavel]] <small>26.2.:</small> [[Němsko-francoska wójna]] <small>25.2.:</small> [[Teologija]] <small>22.2.:</small> [[Nowe Spytecy]] <small>7.2.:</small> [[Madlena Nasticcyna]] <small>4.2.:</small> [[Lena (předmjeno)]] <small>28.1.:</small> [[Reformacija]] – [[Zarjadniski zwjazk Dźěže]] <small>14.1.:</small> [[Jeff Beck]] <small>11.1.:</small> [[Lipinki]] <small>6.1.:</small> [[Pawoł Nowotny]] <small>5.1.:</small> [[Christiana Piniekowa]] <small>1.1.:</small> [[Schengenski rum]] <small>4.12.:</small> [[Lěsnica]] <small>16.11.:</small> [[Statna hranica]] <small>11.11.:</small> [[Richard Zahrodnik]] <small>4.11.:</small> [[Marcel Brauman]] <small>27.10.:</small> [[Chiemski jězor]] <small>25.10.:</small> [[Rishi Sunak]] <small>23.10.:</small> [[Ladinšćina]] <small>20.10.:</small> [[Jill-Francis Ketlicojc]] – [[Katrin Göring-Eckardt]] <small>1.10.:</small> [[Sotra.app]] <small>30.9.:</small> [[Simon Brězan]] <small>9.9.:</small> [[Charles III.]] <small>7.9.:</small> [[Liz Truss]] <small>4.9.:</small> [[Serbske ewangelske towarstwo]] <small>31.8.:</small> [[Michail Sergejewič Gorbačow|Michail Gorbačow]] <small>19.8.:</small> [[Narodny park Sakska Šwica]] – [[Mjezynarodna swětnišćowa stacija]] – [[Astronomija]] <small>18.8.:</small> [[Kinsporska hola]] – [[Mužakowski zahork]] <small>15.8.:</small> [[Triglavski narodny park]] <small>28.7.:</small> [[Požčonka]] <small>13.7.:</small> [[Aleksander Wulki]] <small>2.7.:</small> [[Bjarnat Nowak]] <small>9.6.:</small> [[Narodny park]] <small>11.4.:</small> [[Mikławš Jakubica]] <small>16.2.:</small> [[Krajnoradny zarjad]] <small>5.2.:</small> [[Georgij Konstantinowič Žukow]] <small>26.1.:</small> [[Jan Awgust Kerk]] <small>25.1.:</small> [[Handrij Kerk]] <small>10.1.:</small> [[Gerhard Schöne]] <small>8.1.:</small> [[Maćična peticija]] <small>28.12.:</small> [[Humboldtowa uniwersita]] – [[Lew Dawidowič Trockij]] – [[Franz Müntefering]] <small>27.12.:</small> [[Christine Lambrecht]] <small>25.12.:</small> [[Steffi Lemke]] – [[Svenja Schulze]] <small>24.12.:</small> [[Nancy Faeser]] <small>19.12.:</small> [[Pólsko-Litawska]] <small>15.12.:</small> [[Karl Lauterbach]] – [[Grünhainichen]] <small>14.12.:</small> [[Pandemija koronawirusa]] – [[Seiffen]] <small>13.12.:</small> [[Christian Lindner]] – [[Hubertus Heil]] <small>12.12.:</small> [[Kolektiw Klanki]] – [[Kabinet Scholz]] <small>6.12.:</small> [[Olaf Scholz]] <small>5.12.:</small> [[Johanngeorgenstadt]] – [[Darmstadt]] <small>2.12.:</small> [[Warnočanska generacija]] <small>29.11.:</small> [[Maja Nagelowa]] <small>20.11.:</small> [[Oberwiesenthal]] <small>26.7.:</small> [[Pismikowa keklija]] <small>24.7.:</small> [[Knježa z Kamjenca]] <small>12.7.:</small> [[Praski měr (1635)]] – [[Neues Lausitzisches Magazin]] <small>7.7.:</small> [[Hermann Knothe]] <small>16.6.:</small> [[Marja Krawcec]] <small>6.5.:</small> [[Pawoł Jenka]] <small>28.4.:</small> [[Šćežka Ćišinskeho]] <small>17.3.:</small> [[Třělany]] <small>15.3.:</small> [[Mikławš Joachim Wićaz]] <small>14.3.:</small> [[Maćijowa wěža]] <small>7.3.:</small> [[Michał Mič]] <small>4.3.:</small> [[Smolerjec kniharnja]] <small>23.2.:</small> [[Gustaw Mertin]] <small>22.2.:</small> [[Zdeněk Miler]] – [[Hanuš Knjez]] <small>13.2.:</small> [[Dorothea Šołćina]] – [[Bólašojce]] – [[Bukow (Kalawa)]] – [[Młoźe]] <small>12.2.:</small> [[Mać Tereza]] – [[Bosćan Tecelin Mět]] <small>11.2.:</small> [[Victor Klemperer]] <small>30.1.:</small> [[Hamtske hejtmanstwo]] <small>29.1.:</small> [[Měrćin Kerk]] <small>26.1.:</small> [[Palenc (spěw)]] – [[Ganges]] <small>25.1.:</small> [[Pětr Bjedrich Halka]] – [[Jan Vogel]] <small>24.1.:</small> [[Korla Benjamin Hatas|Korla Hatas]] <small>23.1.:</small> [[Romuald Domaška]] <small>14.1.:</small> [[Měrćin Wałda]] <small>13.1.:</small> [[Ludmila Nawka]] <small>12.1.:</small> [[Matej Bogumił Broniš]] <small>11.1.:</small> [[Handrij Suška]] <small>9.1.:</small> [[Rampice]] – [[Jan Boguměr Rychtar]] <small>5.1.:</small> [[Serbska narodna zhromadźizna]] – [[Ludmila Budarjowa]] <small>3.1.:</small> [[Mikławš Hicka]] – [[Jan Kokla]] – [[Karlo Kito Dalej]] – [[Michał Wincar]] – [[Jan Handrij Wyrgač]] – [[Jurij Šołta (1888)|Jurij Šołta]] <small>2.1.:</small> [[Karlowy móst]] – [[Jurij Józef Šimon]] – [[Ernst Bohuwěr Sommer]] – [[Jan Krušwica]] <small>29.12.:</small> [[Ewa Siatkowska]] <small>23.12.:</small> [[Toni Bruk]] <small>5.12.:</small> [[Jurij Wuješ]] <small>3.12.:</small> [[Bukowka (Radwor)]] <small>1.12.:</small> [[Anja Kochojc]] <small>22.11.:</small> [[Hajnicy]] <small>21.11.:</small> [[Pětr Hila]] <small>20.11.:</small> [[Matej Dołhi]] – [[Jan Pjech]] <small>18.11.:</small> [[Handrij Palman]] <small>17.11.:</small> [[Michał Raca]] <small>16.11.:</small> [[Jan Hórčanski]] – [[Jan Haješ]] <small>13.11.:</small> [[Johann Gottfried Schmutz]] <small>9.11.:</small> [[Hošic hasa]] <small>8.11.:</small> [[Jan Renč (1884)]] – [[Gerhard Renč]] – [[Josef Bláha]] <small>5.11.:</small> [[Hync Rychtaŕ]] <small>30.10.:</small> [[Janka Kupala]] – [[Sherlock Holmes]] <small>24.9.:</small> [[Nowa Wjas (Gatojce)]] – [[Hus]] <small>22.9.:</small> [[Myšyn]] <small>21.9.:</small> [[Sewjerowuchodny wobkruh]] – [[Domašojce (Drjowk)]] – [[Chusej]] – [[Jazorki]] – [[Lubošc]] – [[Lutol]] – [[Maliń]] – [[Źiwize]] <small>19.9.:</small> [[Sakski serbski zakoń]] – [[Hórnikečanski jězor (gmejna)]] <small>17.9.:</small> [[Kłóčow]] <small>8.9.:</small> [[Benjamin Běgaŕ]] <small>7.9.:</small> [[Handrij Brósk]] <small>14.8.:</small> [[Mjertyn Moń]] – [[Mjertyn]] <small>13.8.:</small> [[Aljaksandr Lukašenka]] <small>9.8.:</small> [[Jürgen Maćij]] <small>7.8.:</small> [[Ulrich Pogoda]] <small>25.7.:</small> [[Lěšće]] <small>24.7.:</small> [[Myto Miny Witkojc]] <small>14.7.:</small> [[Wuhančicy-Koblica]] <small>10.7.:</small> [[Azerbajdźanska demokratiska republika]] <small>29.6.:</small> [[Bobolce]] <small>26.6.:</small> [[Lědy]] <small>20.6.:</small> [[Helmut Jenč]] <small>19.6.:</small> [[Serbski wučerski wustaw]] <small>28.5.:</small> [[Manfred Starosta]] <small>15.5.:</small> [[Złokomorowska narěč]] <small>14.5.:</small> [[Ernst Eichler]] <small>10.5.:</small> [[Oberlichtenau]] <small>20.4.:</small> [[Dwurěčne znamješka]] – [[Jurij Knebel]] <small>15.4.:</small> [[Peter Tschentscher]] <small>3.4.:</small> [[Modlerski stołp wuchodnje Sernjan]] <small>2.4.:</small> [[Bruki]] – [[Insekty]] <small>29.3.:</small> [[Marja Elikowska-Winklerowa]] <small>22.3.:</small> [[Igor Matovič]] <small>16.3.:</small> [[Janez Janša]] <small>5.3.:</small> [[Chryša Šlenkar]] <small>4.3.:</small> [[Curt Handrik]] <small>28.2.:</small> [[Julius Herman Gólč]] <small>25.2.:</small> [[Jan Gólč]] <small>23.2.:</small> [[Jan Korla Renč]] <small>22.2.:</small> [[Lukas Rietzschel]] – [[Ketličanska cyrkej]] <small>20.2.:</small> [[Chwačanska cyrkej]] <small>19.2.:</small> [[Cyrkej Jězusoweje wutroby]] <small>17.2.:</small> [[Černsk]] – [[Michał Kokla]] – [[Byčin]] <small>15.2.:</small> [[Digraf]] <small>12.2.:</small> [[Herman Kilian]] – [[Stawizny Serbow (rjad)]] – [[Jan Šołta]] <small>16.1.:</small> [[Michail Mišustin]] – [[Michail]] <small>15.1.:</small> [[Hornjołužiske hona]] <small>13.1.:</small> [[Sanna Marin]] – [[Luise Neuhaus-Wartenberg]] <small>8.1.:</small> [[Jizerske horiny]] – [[Kabinet Kretschmer II]] – [[Kretschmer]] <small>6.1.:</small> [[Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (7. wólbna doba)]] <small>30.12.:</small> [[Manfred Stolpe]] <small>28.12.:</small> [[Mustafa Kemal Atatürk]] <small>27.12.:</small> [[Ajaccio]] <small>25.12.:</small> [[Korsišćina]] <small>2.12.:</small> [[Pedro Sánchez]] – [[Paolo Gentiloni]] <small>1.12.:</small> [[Marjan Šarec]] <small>21.11.:</small> [[Jakub Korjeńk]] <small>14.11.:</small> [[Hinc Roj]] <small>6.11.:</small> [[Handrij Ruška]] <small>4.11.:</small> [[Mikławš Truc]] <small>3.11.:</small> [[Arnošt Bohuwěr Jakub]] <small>24.10.:</small> [[Jurij Jakub]] <small>22.10.:</small> [[Njeswačanska cyrkej]] <small>21.10.:</small> [[Franc Rajš]] <small>14.10.:</small> [[Jan Wjela (1920)]] <small>20.8.:</small> [[Pawoł Njek]] – [[Hórnikowa knihownja]] <small>8.8.:</small> [[Pawoł Šołta]] <small>24.7.:</small> [[Swójbne mjeno]] <small>20.6.:</small> [[Jurij Handrik]] – [[Jurij Kubaš-Worklečan]] <small>15.6.:</small> [[Zuzana Čaputová]] <small>8.6.:</small> [[Bjarnat Wawrik]] – [[Andrej Babiš]] – [[Jiří Rusnok]] – [[Vladimír Špidla]] <small>5.6.:</small> [[Jakub Šajba]] – [[Sebastian Krumbiegel]] <small>3.6.:</small> [[Brigitte Bierlein]] <small>28.5.:</small> [[Wolodymyr Zelenskij]] <small>14.5.:</small> [[Jakub Anton Kilian]] – [[Jurij Hawštyn Swětlik]] <small>1.5.:</small> [[Pawoł Erich Krawc]] – [[Rownjanski kěrchow]] <small>24.4.:</small> [[Jan Bohuchwał Dejka]] <small>14.4.:</small> [[Nowe Małsecy]] <small>13.4.:</small> [[Budyska radnica]] – [[Radnica]] – [[Južne předměsto]] – [[Zapadne předměsto]] <small>9.4.:</small> [[Wuježčanska woda]] <small>25.3.:</small> [[Serbska chorhoj]] – [[Trikolora]] <small>14.3.:</small> [[Albert Einstein]] <small>7.2.:</small> [[Alfred Krawc]] <small>31.1.:</small> [[Jan Jurij Vogel]] – [[Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow]] <small>24.1.:</small> [[Serbske Słowo]] <small>22.1.:</small> [[Bremerhaven]] <small>21.1.:</small> [[Ostrava]] – [[Kraj (Čěska)]] – [[Jihlava]] <small>14.1.:</small> [[Jan Haša]] <small>13.1.:</small> [[Gusta Hatas]] – [[Jan Michał Haška]] <small>10.1.:</small> [[Milan Hrabal]] <small>6.1.:</small> [[Ochranowska bratrowska wosada]] <small>21.12.:</small> [[Delni Wunjow]] <small>19.12.:</small> [[Jan Awgust Jenč]] – [[Harry S. Truman]] <small>18.12.:</small> [[Franklin D. Roosevelt]] <small>17.12.:</small> [[Bjarnat Rjenč]] <small>13.12.:</small> [[Tšěšojce]] – [[Žymjerojce]] <small>12.12.:</small> [[Brunicowa jama Wjelcej-juh]] <small>11.12.:</small> [[Brunicowa jama Janšojce]] <small>10.12.:</small> [[Mužakowske stawowe knjejstwo]] <small>8.12.:</small> [[Annegret Kramp-Karrenbauer]] – [[Völklingen]] <small>4.12.:</small> [[Olsztyn]] <small>30.11.:</small> [[Miroslav Lajčák]] – [[Poprad]] – [[Wysoke Tatry]] – [[Banská Bystrica]] <small>16.11.:</small> [[Jan Rawp]] – [[Rolf Hoppe]] <small>12.11.:</small> [[Serbski narodny wuběrk]] – [[Dołha woda]] <small>9.11.:</small> [[Wiwalca]] <small>7.11.:</small> [[Wjacław Warichius]] <small>6.11.:</small> [[Rakečanska cyrkej]] <small>31.10.:</small> [[Ludwig Ela]] – [[Karpaty]] – [[Dróhowc]] <small>30.10.:</small> [[Wulka Nydej]] – [[Chrysta Meškankowa]] – [[Mikławš Bejmak]] <small>28.10.:</small> [[Kinajcht]] – [[Ratarjecy]] – [[Bessarabska]] – [[Prut]] <small>27.10.:</small> [[Kito Mudra]] <small>26.10.:</small> [[Bukojna (Kulow)]] – [[Jurij Mucha]] – [[Awgust Lapštich]] <small>25.10.:</small> [[Jan Arnošt Frajšlag]] <small>22.10.:</small> [[Krajnostawski wučerski seminar]] – [[Hendrich Awgust Krygar]] – [[Zajdow]] – [[Jan Awgust Kapler]] – [[Jan Bohumił Junghänel]] <small>21.10.:</small> [[Pawoł Krawc (1901)]] – [[Pawoł Božidar Kapler]] <small>17.10.:</small> [[Korla Wyrgač]] – [[Wólby do sakskeho krajneho sejma 2014]] <small>15.10.:</small> [[Markus Söder]] <small>12.10.:</small> [[Franc Šěn]] <small>10.10.:</small> [[Bobošojce]] <small>7.10.:</small> [[Nowe Koporcy]] <small>5.10.:</small> [[Kotmar (gmejna)]] <small>3.10.:</small> [[Dźeń němskeje jednoty]] <small>1.10.:</small> [[Charles Aznavour]] – [[Rogozno (Kopańce)]] – [[Žargoń]] <small>4.9.:</small> [[Serbska młodźina]] – [[Pawoł Šenkar]] <small>28.8.:</small> [[Jurij Gustaw Zarjenk]] <small>27.8.:</small> [[Walter Wenzel]] <small>26.8.:</small> [[Jan Šěca]] – [[Celowc]] <small>25.8.:</small> [[Klukšanska cyrkej]] – [[Kryšan Bjedrich Faber]] – [[Jurij Křižank]] – [[Amudarja]] – [[Kyzylkum]] <small>24.8.:</small> [[Karakum]] <small>23.8.:</small> [[Jan Jurij Temler]] <small>20.8.:</small> [[Kofi Annan]] <small>13.8.:</small> [[Jakub Nowak-Kašćanski]] <small>12.7.:</small> [[Marja Simonowa]] – [[Wotrowske hrodźišćo]] – [[Klement Gottwald]] <small>2.7.:</small> [[Nowa Łuka]] – [[Bobolcy]] <small>29.6.:</small> [[Babin]] <small>28.6.:</small> [[Lisćina kulturnych pomnikow w Njebjelčicach]] <small>26.6.:</small> [[Horjany]], [[Delany (krajina)|Delany]] <small>25.6.:</small> [[Křesćan Bohuchwał Šěrach]] <small>21.6.:</small> [[Gerhard Gundermann]] <small>20.6.:</small> [[Korla Božidar Křižan]] <small>19.6.:</small> [[Daški]] – [[Klóšter]] <small>18.6.:</small> [[Acory]] <small>14.6.:</small> [[Euroregion Nysa]] <small>13.6.:</small> [[Jan Bjedrich Tešnaŕ]] – [[Gmina Zgorzelec]] <small>12.6.:</small> [[Pawoł Wićaz-Chróšćanski]] <small>7.6.:</small> [[Jan Zygmunt Bjedrich Šyndlaŕ]] <small>6.6.:</small> [[Słónco]] <small>5.6.:</small> [[Beno Mět]] – [[Ken Follett]] <small>11.5.:</small> [[Jan Balthasar Langa]] – [[Jan Bjedrich Langa (1709)]] – [[Jan Bjedrich Langa (1738)]] <small>10.5.:</small> [[Łužica (časopis)]] – [[Matej Handrik]] – [[Mikławš Cyž]] <small>8.5.:</small> [[Josef Páta]] – [[Mikławš Jacsławk]] – [[Jurij Słodeńk]] – [[Jan Laras]] <small>7.5.:</small> [[Narva]] <small>6.5.:</small> [[Bambruch]] – [[Bukowc]] – [[Njeradecy]] – [[Brětnja-Michałki]] <small>5.5.:</small> [[Bože ćěło]] <small>2.5.:</small> [[Struga]] <small>26.4.:</small> [[Jurij Delenk]] – [[Mehmed Meša Selimović]] <small>17.4.:</small> [[Zielona Góra]] <small>15.4.:</small> [[Ćeleńc]] <small>14.4.:</small> [[Serbske šulske towarstwo]] <small>5.4.:</small> [[Srjedźna Azija]] – [[Wuchodna Azija]] <small>4.4.:</small> [[Žičenk]] – [[Přezdrěnk]] <small>3.4.:</small> [[Nowe Błohašecy]] <small>1.4.:</small> [[Olba]] <small>25.3.:</small> [[Peter Pellegrini]] <small>20.3.:</small> [[Helmut Hupac]] <small>28.2.:</small> [[Arnošt Bjedrich Šołta]] – [[Arnošt Fürchtegott Šołta]] – [[Lisćina Mišnjanskich markhrabjow]] <small>27.2.:</small> [[Mišnjanske markhrabinstwo]] <small>26.2.:</small> [[Jan Łahoda]] <small>21.2.:</small> [[Serbska šula]] <small>17.2.:</small> [[Herman Šleca]] – [[Hanamarja Šěrcec]] <small>14.2.:</small> [[Hrjehor Martini]] – [[Handrij Mehliš]] <small>10.2.:</small> [[Bertolt Brecht]] – [[Ottawa]] – [[Bermuda]] – [[Nassau]] – [[Andorra la Vella]] <small>9.2.:</small> [[Vientiane]] <small>8.2.:</small> [[Maseru]] <small>5.2.:</small> [[Bissau]] <small>4.2.:</small> [[Accra]] – [[Libreville]] – [[Jörg Urban]] <small>3.2.:</small> [[Santo Domingo]] – [[Asmara]] – [[Belmopan]] – [[Bangui]] – [[Porto Novo]] <small>2.2.:</small> [[Alexander Dierks]] <small>29.1.:</small> [[Viorica Dăncilă]] <small>27.1.:</small> [[Jiří Drahoš]] <small>24.1.:</small> [[Jurij Malink]] <small>23.1.:</small> [[Georg Baselitz]] – [[Dübenska hola]] <small>22.1.:</small> [[Karlheinz Blaschke]] <small>21.1.:</small> [[Krostitz]] <small>18.1.:</small> [[Ludmila Mětškowa]] – [[Wendenabteilung]] <small>17.1.:</small> [[Literarne myto Domowiny]] <small>16.1.:</small> [[Izolda Gardošowa]] – [[Arzberg]] <small>14.1.:</small> [[Kózle (Drjowk)]] <small>13.1.:</small> [[Gröditz (Mišno)]] <small>4.1.:</small> [[Budyski měr]] <small>27.12.:</small> [[Lisćina kulturnych pomnikow w Chrósćicach|Kulturne pomniki w Chrósćicach]] <small>23.12.:</small> [[Přibysław]] <small>21.12.:</small> [[Malu Dreyer]] <small>19.12.:</small> [[Winfried Kretschmann]] – [[Oldenburg]] – [[Matthias Haß]] – [[Bruno Kreisky]] <small>18.12.:</small> [[Sebastian Kurz]] <small>14.12.:</small> [[Mateusz Morawiecki]] <small>13.12.:</small> [[Gabriela Šmajdźina]] – [[Barbara Klepsch]] – [[Markus Ulbig]] – [[Georg Unland]] <small>9.12.:</small> [[Michael Kretschmer]] <small>8.12.:</small> [[Krabat]] – [[Bjedrich August Bergan]] – [[Jan Ćichor]] – [[Oswald Mrózak]] <small>7.12.:</small> [[Ernst Bohachwał Rychtar]] – [[Jan Rychtar]] – [[Jan Wjela (farar)]] <small>20.11.:</small> [[Gerat Wornar]] – [[Wylem Janhoefer]] <small>19.11.:</small> [[Hradec Králové]] – [[Jičín]] – [[Harrachov]] <small>8.11.:</small> [[Neville Chamberlain]] <small>6.11.:</small> [[Karel Zeman]] <small>5.11.:</small> [[Jakub Nowak-Horjanski]] – [[Mnichowske zrěčenje]] – [[Mělník]] – [[Trutnov]] <small>4.11.:</small> [[Leonard Cohen]] <small>3.11.:</small> [[Georg Körner]] <small>25.10.:</small> [[Błótowska železnica]] <small>18.10.:</small> [[Bodo Ramelow]] <small>6.9.:</small> [[Křišow]] <small>5.9.:</small> [[Słowacy]] – [[Češa]] <small>4.9.:</small> [[Wjerina chěžka]] <small>3.9.:</small> [[Grodkowski spjaty jězor]] <small>2.9.:</small> [[Klaipėda]] <small>1.9.:</small> [[Kermuša]] <small>23.8.:</small> [[Jaseńca (Kubšicy)]] – [[Tuchor]] <small>17.8.:</small> [[Radworski Haj]] – [[Nowe Boranecy]] <small>14.8.:</small> [[Wódrino-Sprjewiny kanal]] – [[Spreenhagen]] <small>9.8.:</small> [[Sonja Wölkowa]] – [[Sprjojcy]] <small>6.8.:</small> [[Mikławš Kral]] <small>5.8.:</small> [[Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach|Kulturne pomniki w Bóšicach]] <small>4.8.:</small> [[Mała Dubrawa]] <small>13.7.:</small> [[Michałska cyrkej]] <small>11.7.:</small> [[Tuchorski kěrchow]] <small>7.7.:</small> [[Božidar Dobrucky]] <small>5.7.:</small> [[Handroš Tara]] <small>20.6.:</small> [[Bohata wěža]] <small>15.6.:</small> [[Józef Jakubaš]] – [[Rixdorf]] – [[Leo Varadkar]] <small>11.6.:</small> [[Jan Wilhelm Buk]] <small>5.6.:</small> [[Taras Šewčenko]] <small>4.6.:</small> [[Swjatki]] <small>2.6.:</small> [[Holocaust]] – [[Bilhorod-Dnistrowskyj]] <small>31.5.:</small> [[Podolska]] <small>29.5.:</small> [[Wiki (wjes)]] <small>28.5.:</small> [[Sewjerny čop]] <small>26.5.:</small> [[Černiwci]] – [[Zasrjew]] <small>25.5.:</small> [[Kamjanec-Podilskyj]] <small>23.5.:</small> [[Ostroh]] – [[Dubno]] <small>21.5.:</small> [[Halyč]] – [[Horodenka]] <small>19.5.:</small> [[Tysa]] <small>14.5.:</small> [[Emmanuel Macron]] <small>13.5.:</small> [[Jan Bjarnat Krušwica]] – [[Belfast]] – [[Phil Collins]] <small>12.5.:</small> [[Wódriny łuh]] <small>11.5.:</small> [[Złota ryba]] – [[Karp]] – [[Azerbajdźanšćina]] <small>10.5.:</small> [[Jan Józef Hawštyn Hauptmann]] <small>5.5.:</small> [[Jurij Arnošt Wanak]] <small>4.5.:</small> [[Jakub Rachlowc]] <small>26.4.:</small> [[Łakoma]] <small>25.4.:</small> [[Bageńc]] – [[Dubrawka (Kopańce)]] – [[Wjelike Dobrynje]] – [[Wóseńk]] – [[Hažow]] <small>23.4.:</small> [[Georgišćina]] – [[Dešank]] – [[Kibuš]] – [[Módłej]] – [[Rogeńc]] – [[Žylowk]] <small>22.4.:</small> [[Jan Awgust Měrćink]] – [[Tydźenska Nowina]] – [[Jutnička]] – [[Sewjerozapadna pasaža]] <small>21.4.:</small> [[Ararat]] – [[Kerkojce]] – [[Aras]] <small>20.4.:</small> [[Sewan]] <small>18.4.:</small> [[Mortwa holčka]] <small>16.4.:</small> [[Jutry]] <small>15.4.:</small> [[Republika Nahórski Karabach]] <small>13.4.:</small> [[Frank Stübner]] – [[Hokkaido]] – [[Nowe Zdźarki]] <small>11.4.:</small> [[Filip]] – [[Matej]] <small>10.4.:</small> [[Kamčatka]] <small>9.4.:</small> [[Beringowy přeliw]] – [[Sachalin]] <small>8.4.:</small> [[Kurile]] <small>6.4.:</small> [[Hranica]] <small>3.4.:</small> [[Handrij Falka]] <small>2.4.:</small> [[Amur]] – [[George Washington]] – [[Bosna]] <small>1.4.:</small> [[Sima Milutinović]] <small>28.3.:</small> [[Edward Wornar]] <small>25.3.:</small> [[Tuzla]] <small>20.3.:</small> [[Helgoland]] – [[Sylt]] – [[Amrum]] – [[Föhr]] <small>3.3.:</small> [[Delnje Brusy]] <small>2.3.:</small> [[Rory Gallagher]] – [[Nowe Poršicy]] <small>1.3.:</small> [[Wuričanski stołp]] <small>15.2.:</small> [[Jan Hempel]] <small>14.2.:</small> [[Hiiumaa]] <small>13.2.:</small> [[Pjer Žalica]] <small>12.2.:</small> [[Saaremaa]] <small>8.2.:</small> [[Jan Gelanski]] <small>7.2.:</small> [[Hrodźišćo (twarjenje)]] <small>5.2.:</small> [[Škrěkawa]] <small>4.2.:</small> [[Kopšinjanske hrodźišćo]] <small>1.2.:</small> [[Julius Eduard Wjelan]] – [[Karpacz]] <small>31.1.:</small> [[Hrubý Jeseník]] <small>30.1.:</small> [[Erwin Strittmatter]] <small>24.1.:</small> [[Andrzej Duda]] <small>19.1.:</small> [[Jurij Grós]] – [[Jurij Čornak]] <small>11.1.:</small> [[Michał Lešawa]] – [[Jurij Šewčik (1862)|Jurij Šewčik]] <small>10.1.:</small> [[Bosćij Michał Wićaz]] <small>9.1.:</small> [[Genua]] – [[Lille]] – [[Cork]] <small>8.1.:</small> [[Graz]] – [[Linz]] <small>7.1.:</small> [[Rotterdam]] – [[Mário Soares]] <small>6.1.:</small> [[Porto]] – [[Bosporus]] <small>5.1.:</small> [[Avignon]] – [[Bergen (Norwegska)]] – [[Bologna]] <small>4.1.:</small> [[Antwerpen]] – [[Sołun]] – [[Aarhus]] – [[Kattegat]] <small>2.1.:</small> [[20.&nbsp;lětstotkaaaaaaa]] <small>1.1.:</small> [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja]] – [[Friedrich Schiller]] – [[Johann Wolfgang von Goethe]] – [[Měrćin Salowski]] <!--2016--> <small>20.12.:</small> [[Wochožanska jama]] <small>15.12.:</small> [[Georg Milbradt]] <small>14.12.:</small> [[Sandźak]] <small>5.12.:</small> [[Złoto]] – [[Kopor]] – [[Cynk]] <small>4.12.:</small> [[Slěbro]] – [[Aue]] – [[Alexander Van der Bellen]] <small>27.11.:</small> [[Hispaniola]] – [[Wolfsburg]] – [[Flensburg]] <small>26.11.:</small> [[Basel]] – [[New Jersey]] – [[Neretva]] <small>25.11.:</small> [[Dubrovnik]] – [[Indus]] – [[Ulm]] – [[New Mexico]] <small>22.11.:</small> [[Susann Šenkec]] <small>19.11.:</small> [[Bělsko]] <small>9.11.:</small> [[Bill Clinton]] – [[Jimmy Carter]] <small>7.11.:</small> [[Michał Mjeń]] – [[Niagaraske wodopady]] – [[Nevada]] – [[Oregon]] <small>6.11.:</small> [[Arnošt Holan]] – [[Nowa Jendźelska]] – [[Michigan]] – [[Wisconsin]] – [[Detroit]] <small>2.11.:</small> [[Wulke jězory]] – [[Texas]] – [[Louisiana]] – [[Pennsylvania]] <small>21.10.:</small> [[Mikławšk (Budyšin)]] <small>21.10.:</small> [[Elbrus]] <small>20.10.:</small> [[Kilimandźaro]] <small>19.10.:</small> [[Bob Dylan]] – [[Dažink]] – [[Wysočiny]] – [[Popica]] – [[Mount Everest]] <small>18.10.:</small> [[Novi Sad]] – [[Matica srpska]] <small>17.10.:</small> [[Rubježny hród]] <small>16.10.:</small> [[Tartu]] – [[Wismar]] – [[Stralsund]] – [[Greifswald]] – [[Warta]] – [[Pärnu]] – [[Kaunas]] – [[Kołobrzeg]] <small>7.10.:</small> [[Theodor Heuss]] <small>5.10.:</small> [[Wjelk]] <small>28.9.:</small> [[Norilsk]] – [[Jakutsk]] – [[Chabarowsk]] <small>27.9.:</small> [[Kukow]] <small>25.9.:</small> [[Paliwaka]] <small>13.9.:</small> [[Mikroneziska]] – [[Karoliny]] – [[Palau]] – [[Niue]] <small>12.9.:</small> [[Zwjazk šesćiměstow]] <small>11.9.:</small> [[Klěšnik]] – [[Peter Handke]] – [[Bliski wuchod]] – [[Fryco Latk]] – [[Zoran Stefanović]] <small>9.9.:</small> [[Parcow]] <small>8.9.:</small> [[Kisylk]] – [[Kołpin]] <small>6.9.:</small> [[Marko Grojlich]] – [[Čelno]] <small>21.7.:</small> [[Zadar]] – [[Karlovac]] – [[Čakovec]] – [[Varaždin]] <small>20.7.:</small> [[Swětowe herbstwo]] <small>18.7.:</small> [[Mailand]] – [[Bydgoszcz]] <small>17.7.:</small> [[Robert Fico]] – [[Aleksandar Vučić]] – [[Milo Đukanović]] – [[Edi Rama]] – [[Miro Cerar]] – [[Mariano Rajoy]] – [[Stefan Löfven]] – [[Erna Solberg]] – [[Benjamin Netanjahu]] <small>16.7.:</small> [[Algirdas Butkevičius]] – [[Xavier Bettel]] – [[António Costa]] <small>15.7.:</small> [[Bojko Borisow]] – [[Taavi Rõivas]] – [[Enda Kenny]] – [[Māris Kučinskis]] <small>13.7.:</small> [[Beata Szydło]] – [[Viktor Orbán]] – [[Bohuslav Sobotka]] <small>5.7.:</small> [[Arnošt Simon]] – [[Lipa Serbska]] <small>17.6.:</small> [[Jan Arnošt Hančka]] – [[Franc Józef I.]] <small>16.6.:</small> [[Pečora (rěka)]] <small>15.6.:</small> [[Jan Karlo Fryco Swora]] – [[Hanzo Juro Swora]] – [[Tšadow (Grodk)]] <small>14.6.:</small> [[Lisćina rěkow w Europje]] <small>10.6.:</small> [[Měrćin Weclich]] <small>9.6.:</small> [[Serbska wubranka]] – [[Južny Tirol]] – [[Błotań]] <small>8.6.:</small> [[Božidar Šěca]] <small>7.6.:</small> [[Jan Bohuwěr Mučink]] <small>1.6.:</small> [[Kentucky]] – [[Kansas]] – [[Iowa]] <small>31.5.:</small> [[Idaho]] – [[Indiana]] <small>17.5.:</small> [[Cvikov]] <small>16.5.:</small> [[Łužiske horiny]] – [[Sudety]] – [[Kirnitzsch]] – [[Połobske pěskowčiny]] <small>15.5.:</small> [[Kyrkonoše]] – [[Ploučnice]] – [[Kamenice (Łobjo)]] – [[Srbská Kamenice]] – [[‎Růžová]] <small>14.5.:</small> [[Česká Lípa]] – [[Rumburk]] – [[Kytlice]] <small>11.5.:</small> [[Krásná Lípa]] <small>4.5.:</small> [[Lěto wulkich wohenjow]] – [[Cheb]] <small>3.5.:</small> [[Korla Awgust Jenč]] – [[Měrćin Bałcar]] – [[Jan Ast]] – [[Kito Albin]] – [[Bedřich Hacar]] <small>1.5.:</small> [[Jan Žur]] – [[Michał Žur]] – [[Mikławš Žur]] – [[Jakub Žur (1754)]] – [[Jakub Žur (1821)]] <small>30.4.:</small> [[Jurij Žur (1788)]] <small>24.4.:</small> [[Depsk]] – [[Gołynk]] – [[Zaspy]] – [[Rogozno (Choćebuz)]] – [[Žylow]] <small>23.4.:</small> [[Herbert Nowak]] – [[Nowogrodziec]] <small>22.4.:</small> [[Zgorzelec]] <small>19.4.:</small> [[Caracas]] – [[Canberra]] <small>17.4.:</small> [[La Paz]] – [[Sucre]] <small>16.4.:</small> [[Montevideo]] – [[Asunción]] <small>15.4.:</small> [[Quito]] – [[Lima]] <small>13.4.:</small> [[Alexander Ahrens]] <small>23.3.:</small> [[Chołmy]] <small>22.3.:</small> [[Wjerbjež]] – [[Łanowc]] <small>14.3.:</small> [[Frauke Petry]] <small>13.3.:</small> [[Nadźanecy]] – [[Smělna]] <small>12.3.:</small> [[Wjelkowy]] <small>8.3.:</small> [[Dietrich Šołta]] <small>8.3.:</small> [[Zjednoćena socialistiska strona Němskeje]] <small>6.3.:</small> [[Železniska čara Lubij–Radwor]] – [[Nordhausen]] – [[Eisenach]] – [[Gotha]] – [[Suhl]] – [[Starohród]] – [[Werra]] – [[Fulda (rěka)]] – [[Eberswalde]] – [[Rathenow]] – [[Schwedt]] <small>5.3.:</small> [[Europski šwinc]] – [[Britiske kupy]] – [[Irske morjo]] – [[Shetlandske kupy]] – [[Archipel]] – [[Anglesey]] – [[Erlangen]] – [[Fürth]] – [[Ingolstadt]] – [[Horst Seehofer]] – [[Würzburg]] – [[Regnitz]] – [[Koblenz]] – [[Trier]] <small>3.3.:</small> [[Kupa]] – [[Nowa Gineja]] – [[Baffinska kupa]] – [[Ellesmerska kupa]] <small>2.3.:</small> [[Železniska čara Budyšin–Wojerecy]] – [[Železniska čara Njeswačidło–Wětrow‎|Njeswačidło–Wětrow]] <small>29.2.:</small> [[Osnabrück]] <small>21.2.:</small> [[Lěhnica]] – [[Jelenia Góra]] – [[Świdnica]] <small>20.2.:</small> [[Umberto Eco]] – [[Gdynia]] – [[Sopot]] <small>19.2.:</small> [[Brest (Běłoruska)]] – [[Homel]] – [[Hrodna]] – [[Mahiljow]] – [[Wicebsk]] – [[Pinsk]] – [[Baranawičy]] <small>12.2.:</small> [[Dalmaciska]] – [[Lisćina chorwatskich kupow]] – [[Korčula]] – [[Lošinj]] – [[Krk]] <small>11.2.:</small> [[Pag]] – [[Brač]] – [[Hvar]] <small>10.2.:</small> [[Lastovo]] – [[Cres]] – [[Šolta]] – [[Rab]] – [[Vis]] – [[Mljet]] <small>8.2.:</small> [[Roger Willemsen]] <small>7.2.:</small> [[Lampedusa]] <small>6.2.:</small> [[Capri]] <small>2.2.:</small> [[Sroka]] <small>24.1.:</small> [[Błótoń]] <small>23.1.:</small> [[Smrk]] – [[Jizera]] <small>18.1.:</small> [[Illinois]] <small>15.1.:</small> [[Hawaii]] <small>14.1.:</small> [[Lutz Hillmann]] <small>11.1.:</small> [[David Bowie]] – [[Arizona]] <small>10.1.:</small> [[Mikławš Zarjenk]] <small>9.1.:</small> [[Awtonomny wokrjes Jamalskich Nencow]] – [[Awtonomny wokrjes Nencow]] <small>8.1.:</small> [[Jan Handrik]] – [[Lena]] – [[Irtyš]] – [[Jenisej]] <small>7.1.:</small> [[Klóšter Marijiny doł]] – [[William Shakespeare]] – [[Alfred Měškank]] – [[Jamalska połkupa]] <small>5.1.:</small> [[Kinič]] <small>3.1.:</small> [[Bałdrijanecy]] – [[Dźibrachćicy]] – [[Kadłobja]] <!--2015--> <small>31.12.:</small> [[Alwin Mitaš]] – [[Alfred Mitaš]] – [[Michał Bjedrich]] – [[Joschka Fischer]] – [[Michał Frencel (1667)]] – [[Salomon Bohuchwał Frencel]] <small>30.12.:</small> [[Swjatopluk I.]] <small>27.12.:</small> [[Morawa (rěka)]] <small>25.12.:</small> [[Brno hłowne dwórnišćo]] <small>25.12.:</small> [[Wulkomorawske mócnarstwo]] – [[Michail Iwanowič Kalinin]] <small>24.12.:</small> [[Křič]] – [[Orenburg]] <small>22.12.:</small> [[Zwjazkowy kancler (Němska)]] – [[Abchaziska]] – [[Šwobicy]] – [[Brunow]] – [[Běła (Hornja Łužica)]] – [[Wukecy]] – [[Zapadoarmenšćina]] – [[Kočo Racin]] <small>21.12.:</small> [[Kirow]] – [[Sergej Mironowič Kirow‎]] – [[Južna Osetska]] <small>20.12.:</small> [[Tachantska cyrkej swj. Pětra]] – [[Ludowa republika Donjeck]] – [[Ludowa republika Luhansk]] <small>16.12.:</small> [[Złoty]] – [[Kama]] – [[Oka]] <small>12.12.:</small> [[Jurij Wićaz]] – [[Moskwa (rěka)]] – [[Slavica Ćukteraš]] <small>11.12.:</small> [[Jan Andricki]] – [[Mikławš Čórlich]] – [[Jakub Nowak]] – [[Beno Pětr Šołta]] – [[Serbski kulturny leksikon]] <small>10.12.:</small> [[Bolgar]] <small>08.12.:</small> [[Ilija Dźuvalekovski]] – [[Kaliopi]] <small>06.12.:</small> [[Milčo Mančevski]] <small>30.11.:</small> [[Bielefeld]] – [[Münster]] <small>29.11.:</small> [[Duisburg]] – [[Wuppertal]] – [[Bochum]] – [[Ruhr]] <small>24.11.:</small> [[Branibor]] <small>23.11.:</small> [[Dortmund]] – [[Essen]] <small>22.11.:</small> [[Neckar]] – [[Lisćina najwjetšich městow w Němskej]] <small>20.11.:</small> [[Weimar]] – [[UNESCO]] <small>19.11.:</small> [[Meter]] <small>18.11.:</small> [[Hród]] – [[Saar]] – [[Mosela]] <small>16.11.:</small> [[Zwjazkowa rada]] – [[Město]] – [[Wulkoměsto]] <small>15.11.:</small> [[Republika]] – [[Monarchija]] – [[Kralestwo]] – [[Kral]] – [[Aachen]] – [[Firefox za iOS]] <small>08.11.:</small> [[Pětš Janaš]] – [[Hrodźiško]] <small>07.11.:</small> [[Handrij Lubjenski]] – [[Kabinet Biedenkopf II]], [[Kabinet Biedenkopf III|III]] – [[Kabinet Milbradt I]], [[Kabinet Milbradt II|II]] – [[Ludwigshafen]] – [[Karlsruhe]] <small>06.11.:</small> [[Kurt Biedenkopf]] – [[Kabinet Biedenkopf I]] – [[Lubina Holanec-Rawpowa]] – [[Jan Arnošt Holan]] <small>05.11.:</small> [[Sinai]] – [[Połkupa]] <small>04.11.:</small> [[August Bebel]] <small>02.11.:</small> [[Dabit Boguwěr Głowan‎]] <small>31.10.:</small> [[Skjarbošc]] <small>30.10.:</small> [[Žiguljowsk]] <small>27.10.:</small> [[Ľudovít Štúr]] <small>25.10.:</small> [[Předmjeno]] <small>24.10.:</small> [[Jakub Wjacsławk]] – [[Pawoł]] – [[Měrćin]] – [[Korla]] – [[Jurij]] – [[Marja]] – [[Awgust (mjeno)]] – [[Hańža]] <small>23.10.:</small> [[Jan Pawoł Křižan]] – [[Gaborone]] – [[Ouagadougou]] <small>22.10.:</small> [[Bamako]] – [[Antananarivo]] <small>19.10.:</small> [[Hanka Jenčec]] – [[Gustaw Alwin Mjerwa]] – [[Bjedrich Adolf Klin]] – [[Korla Awgust Kalich]] – [[Arnošt Herman]] <small>18.10.:</small> [[Tunis]] <small>14.10.:</small> [[Swjatlana Aljaksandrawna Aleksijewič|Swjatlana Aleksijewič]] <small>09.10.:</small> [[Barentsowe morjo]] <small>07.10.:</small> [[Železnica]] – [[Awtodróha]] <small>06.10.:</small> [[Dubrawa (Grodk)]] – [[Gózdź]] – [[Łojow]] – [[Prašyjca]] – [[Terpje]] – [[Wjaska (Grodk)]] – [[Zakrjow (Grodk)]] – [[Zelezna]] <small>05.10.:</small> [[Bobow]] – [[Brodkojce]] – [[Cazow]] – [[Dalic]] – [[Dubje]] – [[Glinsk (Gołkojce)]] – [[Gogolowk]] – [[Gołbin]] <small>30.09.:</small> [[Morica]] – [[Hlinowc]] – [[Jěžow]] <small>25.09.:</small> [[Pětr Šěrach]] – [[Měsačne pismo k rozwučenju a wokřewjenju‎]] – [[Korla Bohuchwał Šěrach]] – [[Jan Awgust Janka]] <small>24.09.:</small> [[‎Jan Gotthold Běmar]] – [[Jan Běmar]] – [[‎Franc Moric Domaška]] – [[‎Donat Józef Ćěsla]] – [[Jan Wawer]] – [[Jan Langa]] – [[Jan Gotthelf Běmar]] – [[Jan Gotttrau Běmar]] <small>22.09.:</small> [[Wjelryby]] – [[Insektožrački]] – [[Myše]] – [[Jěže]] – [[Knoty]] – [[Hinc Šewc]] – [[Łužičan (časopis)]] <small>16.09.:</small> [[Hromadnik]] <small>05.09.:</small> [[Wulke wokrjesne město]] – [[Missouri River]] – [[Marshallowe kupy]] – [[Swaziska]] <small>04.09.:</small> [[Amaconas]] – [[Nil]] <small>02.09.:</small> [[Denali]] – [[Mississippi]] <small>01.09.:</small> [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła]] – [[Sewjerofrizišćina]] <small>31.08.:</small> [[Lubijska hora]] – [[Lisćina kulturnych pomnikow w Hamorje]] <small>25.08.:</small> [[Wopomnišćo Budyšin]] – [[Polnica]] <small>24.08.:</small> [[Mohilnica]] <small>22.08.:</small> [[Dubrjenske bahno]] – [[Rudolf Mjeń]] – [[Stołpin]] – [[Manuela Schwesig]] – [[Andrea Nahles]] – [[Barbara Hendricks]] <small>21.08.:</small> [[Mikławš Bjedrich-Radlubin]] – [[Ursula von der Leyen]] – [[Heiko Maas]] – [[Wolfgang Schäuble]] – [[Thomas de Maizière]] – [[Frank-Walter Steinmeier]] – [[Sewjerna Dwina]] <small>20.08.:</small> [[Njewa]] – [[Peipuski jězor]] – [[Onjegaski jězor]] <small>19.08.:</small> [[Ladogaski jězor]] – [[Kazachšćina]] – [[Staraja Ladoga]] – [[Nowaja Ladoga]] <small>18.08.:</small> [[Rudolf Jenč]] <small>17.08.:</small> [[Wyborg]] – [[Iwangorod]] <small>16.08.:</small> [[Kurski zaliw]] – [[Kurska kosa]] – [[Žitawske horiny]] <small>15.08.:</small> [[Njemen]] – [[Černjachowsk]] – [[Sowjetsk (oblasć Kaliningrad)|Sowjetsk]] – [[Baltikum]] <small>10.08.:</small> [[Drina]] – [[Banja Luka]] <small>09.08.:</small> [[Sawa]] <small>06.08.:</small> [[Marek Grechuta]] <small>03.08.:</small> [[Grjazowjec]] – [[Kadnikow]] – [[Kirillow]] – [[Nikolsk (oblasć Wologda)‎|Nikolsk]] – [[Sokol (město)‎|Sokol]] – [[Totma]] – [[Ustjužna]] <small>02.08.:</small> [[Čudowo]] – [[Buj]] – [[Wolgorječensk]] – [[Galič]] – [[Kologriw]] – [[Makarjew]] – [[Manturowo]] – [[Njerjechta]] – [[Njeja]] – [[Soligalič]] – [[Čuchloma]] – [[Šarja]] – [[Wologda]] – [[Babajewo]] – [[Bjelozjersk]] – [[Wjelikij Ustjug]] – [[Wytegra]] <small>01.08.:</small> [[Malaja Wišera‎]] – [[Pjestowo]] – [[Okulowka]] – [[Solcy]] – [[Staraja Russa]] – [[Cholm (oblasć Nowgorod)|Cholm]] <small>30.07.:</small> [[Wjelikij Nowgorod‎]] – [[Borowiči‎]] – [[Waldaj]] <small>29.07.:</small> [[Sebjež]] <small>28.07.:</small> [[Gdow]] – [[Njewel]] – [[Opočka]] – [[Ostrow]] – [[Pječory]] – [[Porchow (Ruska)‎|Porchow]] <small>27.07.:</small> [[Toržok‎]] – [[Toropjec]] – [[Pskow]] – [[Wjelikije Luki]] <small>26.07.:</small> [[Kaljazin‎]] – [[Kašin‎]] – [[Kimry‎]] – [[Konakowo‎]] – [[Krasnyj Cholm]] – [[Ostaškow‎]] – [[Ržew‎]] – [[Starica‎]] <small>25.07.:</small> [[Uglič‎]] – [[Twer]] – [[Bježeck]] – [[Bjelyj]] – [[Bologoje‎]] – [[Wjesjegonsk‎]] – [[Wyšnij Woločjok‎]] – [[Zubcow‎]] <small>24.07.:</small> [[Jurjewjec‎]] – [[Danilow (město)|Danilow‎]] – [[Ljubim‎]] – [[Myškin‎]] – [[Pjerjeslawl-Zalesskij‎]] – [[Pošechonje‎]] – [[Rybinsk‎]] – [[Tutajew‎]] <small>23.07.:</small> [[Pljos‎]] – [[Pučež‎]] – [[Tejkowo‎]] – [[Šuja]] <small>22.07.:</small> [[Iwanowo]] – [[Jurjew-Polskij]] – [[Kochma]] <small>20.07.:</small> [[Luanda]] – [[Drawa]] <small>17.07.:</small> [[Wbohow (Šěrachow-Korzym)|Wbohow]] – [[Wostašecy]] – [[Zdźar (Wjelećin)|Zdźar]] <small>16.07.:</small> [[Trjebiša]] <small>15.07.:</small> [[Wisła]] – [[Wósmužowa hora]] <small>13.07.:</small> [[Zapadołužiska pahórčina]] – [[Žiwin]] – [[Wjelkow (Halštrow)|Wjelkow]] – [[Walow]] – [[Rušica]] – [[Kinč]] – [[Dobrik]] – [[Pětr Malink]] <small>08.07.:</small> [[Wladimir (město)|Wladimir]] <small>07.07.:</small> [[Joškar-Ola]] <small>06.07.:</small> [[Radobyle]] – [[Jan Budar]] <small>05.07.:</small> [[Čeboksary]] <small>01.07.:</small> [[Jutrowne jěchanje]] – [[Ludwig Nowak]] – [[Horst Adam]] – [[Herbert Cerna]] <small>27.06.:</small> [[Pawoł Grojlich]] – [[Cecha]] <small>26.06.:</small> [[Rjazań]] – [[Lawska wěža]] <small>19.06.:</small> [[Brjansk]] <small>18.06.:</small> [[Orjol]] <small>14.06.:</small> [[Bjelgorod]] <small>12.06.:</small> [[Klemens VIII.]] – [[Leo XI.]] – [[Pawoł V.]] <small>11.06.:</small> [[Hrjehor XV.]] <small>10.06.:</small> [[Bornholm]] <small>03.06.:</small> [[Don]] <small>29.05.:</small> [[Lubijska narěč]] – [[Narew]] – [[Dnjestr]] <small>13.05.:</small> [[Arnošt Černik]] <!-- Prošu jenož nowe zapisy we wulkosći nad 1000 bajtami ze zašłeho měsaca zapodać! --> <noinclude>{{Skrótšenka|WP:NZ}}</noinclude> 1nrospcxkvni6s2urwv1d90ukv9gx93 392183 392068 2026-08-23T10:36:00Z J budissin 7 392183 wikitext text/x-wiki <!-- Prošu jenož nowe zapisy we wulkosći nad 1000 bajtami ze zašłych 6 měsacow zapodać! --><onlyinclude> <small>23.08.:</small> [[Numerus]] – [[dual]] <small>22.08.:</small> [[Sokoł]] <small>16.08.:</small> [[Brězowske hrodźišćo]] – [[Łužiski had]] <small>15.08.:</small> [[Stołpinski hamt]] <small>12.08.:</small> [[Horjanski jězor]] <small>08.07.:</small> [[Póckowy]] <small>07.07.:</small> [[Arnošt Bart (1903)]] <small>06.07.:</small> [[Słanknowski wuběžk]] – [[Jitrovník]] <small>27.06.:</small> [[Dobroščanka]] <small>24.06.:</small> [[Šwobičanska woda]] <small>21.06.:</small> [[Slavenka Drakulić]] <small>11.06.:</small> [[Theresa Jacobsowa]] <small>06.06.:</small> [[Shakira]] <small>05.06.:</small> [[Dacit]] <small>26.05.:</small> [[Křesćan Bart]] <small>05.05.:</small> [[Serbska narodna drasta]] <small>03.05.:</small> [[Syenit]] – [[Čorny lěs]] <small>20.03.:</small> [[Jan Hajnca]] <small>13.03.:</small> [[Diakon]] – [[Drježdźansko-Mišnjanske biskopstwo]] <small>16.02.:</small> [[Manfred Laduš]] </onlyinclude> <small>09.01.:</small> [[Usedom]] <small>05.01.:</small> [[Kamjentna Wólšinka]] <small>04.01.:</small> [[Hóznica]] – [[Hana Rězakec]] – [[Hana]] <small>23.12.:</small> [[Patoržica]] <small>22.12.:</small> [[Chris Rea]] <small>21.12.:</small> [[Čertowa klětka]] <small>07.12.:</small> [[Seminarska hasa]] <small>06.12.:</small> [[Měrćin Kaltšmit]] <small>02.12.:</small> [[Pětš Šurman]] <small>30.11.:</small> [[Wusoki Bukow]] <small>29.11.:</small> [[Jan Hus]] <small>24.11.:</small> [[Serbske wolerske zjednoćenstwo]] <small>15.11.:</small> [[Bohuměr Leska]] <small>10.11.:</small> [[Łužiske železniske towarstwo]] <small>9.11.:</small> [[Erwin Hanuš]] – [[Flyns]] – [[Dunning-Krugerowy efekt]] <small>8.11.:</small> [[Basketball]] <small>28.10.:</small> [[Deklinacija]] <small>27.10.:</small> [[Prepozicija]] – [[Instrumental]] – [[Konjunktiw]] <small>24.10.:</small> [[Darinska hora]] <small>15.10.:</small> [[Nacionalsocialistiska němska dźěłaćerska strona]] – [[Ernst Wjezar]] <small>12.10.:</small> [[Póstowe naměsto]] – [[Hendrich Głowan]] – [[Huštań]] <small>26.9.:</small> [[Wuchodoněmska železnica]] <small>21.9.:</small> [[Severní]] <small>14.9.:</small> [[Strach]] <small>1.9.:</small> [[Zoran Milanović]] <small>7.8.:</small> [[Karol Nawrocki]] <small>3.8.:</small> [[Keir Starmer]] <small>1.8.:</small> [[Marija Měrćinowa]] <small>28.7.:</small> [[Hora]] <small>26.7.:</small> [[Zornowc]] <small>24.7.:</small> [[Ozzy Osbourne]] <small>22.7.:</small> [[Braniborske markhrabinstwo]] <small>12.7.:</small> [[Steinhudske morjo]] – [[Zwěrinski jězor]] <small>11.7.:</small> [[Borneo]] <small>9.7.:</small> [[Friedrich Merz]] <small>27.6.:</small> [[Albert Hofmann]] <small>9.6.:</small> [[Ruski nadpad na Ukrainu]] <small>4.2.:</small> [[Měrćin Kral]] <small>3.2.:</small> [[Konrad Zenda]] <small>30.12.:</small> [[Michał Pětranc]] <small>22.12.:</small> [[Jama (Wóspork)]] – [[Oberhausen]] <small>15.12.:</small> [[Krefeld]] <small>29.11.:</small> [[Lubjenc (hora)]] <small>28.11.:</small> [[Dźingis Chan]] <small>13.11.:</small> [[Pazorki]] <small>8.11.:</small> [[Zwjazk Sahry Wagenknecht]] <small>29.10.:</small> [[Vietnamšćina]] <small>25.10.:</small> [[Hańža Winarjec-Orsesowa]] <small>11.10.:</small> [[Tanečnice]] <small>3.10.:</small> [[Brěznica]] <small>4.9.:</small> [[Matthias Theodor Vogt]] – [[Sabine Asmus]] – [[Beat Siebenhaar]] <small>15.1.:</small> [[Pawoł Šołta (1934)]] <small>1.1.:</small> [[Sydlišćo měšćanskeho typa]] <small>27.12.:</small> [[Jurij Łušćanski]] <small>9.12.:</small> [[Judith Kubicec]] <small>14.10.:</small> [[Angela Stachowa]] <small>27.7.:</small> [[Jindřich Vacek]] <small>23.7.:</small> [[Kompjuterowa tastatura]] <small>4.4.:</small> [[Długi]] <small>2.4.:</small> [[Kosowiki]] <small>1.4.:</small> [[Čěski móst]] – [[Petra Čagalj Sejdi]] <small>30.3.:</small> [[Chěža ze stołom]] – [[Nowe Demjany]] – [[Nowe Družkecy]] <small>11.3.:</small> [[Petr Pavel]] <small>26.2.:</small> [[Němsko-francoska wójna]] <small>25.2.:</small> [[Teologija]] <small>22.2.:</small> [[Nowe Spytecy]] <small>7.2.:</small> [[Madlena Nasticcyna]] <small>4.2.:</small> [[Lena (předmjeno)]] <small>28.1.:</small> [[Reformacija]] – [[Zarjadniski zwjazk Dźěže]] <small>14.1.:</small> [[Jeff Beck]] <small>11.1.:</small> [[Lipinki]] <small>6.1.:</small> [[Pawoł Nowotny]] <small>5.1.:</small> [[Christiana Piniekowa]] <small>1.1.:</small> [[Schengenski rum]] <small>4.12.:</small> [[Lěsnica]] <small>16.11.:</small> [[Statna hranica]] <small>11.11.:</small> [[Richard Zahrodnik]] <small>4.11.:</small> [[Marcel Brauman]] <small>27.10.:</small> [[Chiemski jězor]] <small>25.10.:</small> [[Rishi Sunak]] <small>23.10.:</small> [[Ladinšćina]] <small>20.10.:</small> [[Jill-Francis Ketlicojc]] – [[Katrin Göring-Eckardt]] <small>1.10.:</small> [[Sotra.app]] <small>30.9.:</small> [[Simon Brězan]] <small>9.9.:</small> [[Charles III.]] <small>7.9.:</small> [[Liz Truss]] <small>4.9.:</small> [[Serbske ewangelske towarstwo]] <small>31.8.:</small> [[Michail Sergejewič Gorbačow|Michail Gorbačow]] <small>19.8.:</small> [[Narodny park Sakska Šwica]] – [[Mjezynarodna swětnišćowa stacija]] – [[Astronomija]] <small>18.8.:</small> [[Kinsporska hola]] – [[Mužakowski zahork]] <small>15.8.:</small> [[Triglavski narodny park]] <small>28.7.:</small> [[Požčonka]] <small>13.7.:</small> [[Aleksander Wulki]] <small>2.7.:</small> [[Bjarnat Nowak]] <small>9.6.:</small> [[Narodny park]] <small>11.4.:</small> [[Mikławš Jakubica]] <small>16.2.:</small> [[Krajnoradny zarjad]] <small>5.2.:</small> [[Georgij Konstantinowič Žukow]] <small>26.1.:</small> [[Jan Awgust Kerk]] <small>25.1.:</small> [[Handrij Kerk]] <small>10.1.:</small> [[Gerhard Schöne]] <small>8.1.:</small> [[Maćična peticija]] <small>28.12.:</small> [[Humboldtowa uniwersita]] – [[Lew Dawidowič Trockij]] – [[Franz Müntefering]] <small>27.12.:</small> [[Christine Lambrecht]] <small>25.12.:</small> [[Steffi Lemke]] – [[Svenja Schulze]] <small>24.12.:</small> [[Nancy Faeser]] <small>19.12.:</small> [[Pólsko-Litawska]] <small>15.12.:</small> [[Karl Lauterbach]] – [[Grünhainichen]] <small>14.12.:</small> [[Pandemija koronawirusa]] – [[Seiffen]] <small>13.12.:</small> [[Christian Lindner]] – [[Hubertus Heil]] <small>12.12.:</small> [[Kolektiw Klanki]] – [[Kabinet Scholz]] <small>6.12.:</small> [[Olaf Scholz]] <small>5.12.:</small> [[Johanngeorgenstadt]] – [[Darmstadt]] <small>2.12.:</small> [[Warnočanska generacija]] <small>29.11.:</small> [[Maja Nagelowa]] <small>20.11.:</small> [[Oberwiesenthal]] <small>26.7.:</small> [[Pismikowa keklija]] <small>24.7.:</small> [[Knježa z Kamjenca]] <small>12.7.:</small> [[Praski měr (1635)]] – [[Neues Lausitzisches Magazin]] <small>7.7.:</small> [[Hermann Knothe]] <small>16.6.:</small> [[Marja Krawcec]] <small>6.5.:</small> [[Pawoł Jenka]] <small>28.4.:</small> [[Šćežka Ćišinskeho]] <small>17.3.:</small> [[Třělany]] <small>15.3.:</small> [[Mikławš Joachim Wićaz]] <small>14.3.:</small> [[Maćijowa wěža]] <small>7.3.:</small> [[Michał Mič]] <small>4.3.:</small> [[Smolerjec kniharnja]] <small>23.2.:</small> [[Gustaw Mertin]] <small>22.2.:</small> [[Zdeněk Miler]] – [[Hanuš Knjez]] <small>13.2.:</small> [[Dorothea Šołćina]] – [[Bólašojce]] – [[Bukow (Kalawa)]] – [[Młoźe]] <small>12.2.:</small> [[Mać Tereza]] – [[Bosćan Tecelin Mět]] <small>11.2.:</small> [[Victor Klemperer]] <small>30.1.:</small> [[Hamtske hejtmanstwo]] <small>29.1.:</small> [[Měrćin Kerk]] <small>26.1.:</small> [[Palenc (spěw)]] – [[Ganges]] <small>25.1.:</small> [[Pětr Bjedrich Halka]] – [[Jan Vogel]] <small>24.1.:</small> [[Korla Benjamin Hatas|Korla Hatas]] <small>23.1.:</small> [[Romuald Domaška]] <small>14.1.:</small> [[Měrćin Wałda]] <small>13.1.:</small> [[Ludmila Nawka]] <small>12.1.:</small> [[Matej Bogumił Broniš]] <small>11.1.:</small> [[Handrij Suška]] <small>9.1.:</small> [[Rampice]] – [[Jan Boguměr Rychtar]] <small>5.1.:</small> [[Serbska narodna zhromadźizna]] – [[Ludmila Budarjowa]] <small>3.1.:</small> [[Mikławš Hicka]] – [[Jan Kokla]] – [[Karlo Kito Dalej]] – [[Michał Wincar]] – [[Jan Handrij Wyrgač]] – [[Jurij Šołta (1888)|Jurij Šołta]] <small>2.1.:</small> [[Karlowy móst]] – [[Jurij Józef Šimon]] – [[Ernst Bohuwěr Sommer]] – [[Jan Krušwica]] <small>29.12.:</small> [[Ewa Siatkowska]] <small>23.12.:</small> [[Toni Bruk]] <small>5.12.:</small> [[Jurij Wuješ]] <small>3.12.:</small> [[Bukowka (Radwor)]] <small>1.12.:</small> [[Anja Kochojc]] <small>22.11.:</small> [[Hajnicy]] <small>21.11.:</small> [[Pětr Hila]] <small>20.11.:</small> [[Matej Dołhi]] – [[Jan Pjech]] <small>18.11.:</small> [[Handrij Palman]] <small>17.11.:</small> [[Michał Raca]] <small>16.11.:</small> [[Jan Hórčanski]] – [[Jan Haješ]] <small>13.11.:</small> [[Johann Gottfried Schmutz]] <small>9.11.:</small> [[Hošic hasa]] <small>8.11.:</small> [[Jan Renč (1884)]] – [[Gerhard Renč]] – [[Josef Bláha]] <small>5.11.:</small> [[Hync Rychtaŕ]] <small>30.10.:</small> [[Janka Kupala]] – [[Sherlock Holmes]] <small>24.9.:</small> [[Nowa Wjas (Gatojce)]] – [[Hus]] <small>22.9.:</small> [[Myšyn]] <small>21.9.:</small> [[Sewjerowuchodny wobkruh]] – [[Domašojce (Drjowk)]] – [[Chusej]] – [[Jazorki]] – [[Lubošc]] – [[Lutol]] – [[Maliń]] – [[Źiwize]] <small>19.9.:</small> [[Sakski serbski zakoń]] – [[Hórnikečanski jězor (gmejna)]] <small>17.9.:</small> [[Kłóčow]] <small>8.9.:</small> [[Benjamin Běgaŕ]] <small>7.9.:</small> [[Handrij Brósk]] <small>14.8.:</small> [[Mjertyn Moń]] – [[Mjertyn]] <small>13.8.:</small> [[Aljaksandr Lukašenka]] <small>9.8.:</small> [[Jürgen Maćij]] <small>7.8.:</small> [[Ulrich Pogoda]] <small>25.7.:</small> [[Lěšće]] <small>24.7.:</small> [[Myto Miny Witkojc]] <small>14.7.:</small> [[Wuhančicy-Koblica]] <small>10.7.:</small> [[Azerbajdźanska demokratiska republika]] <small>29.6.:</small> [[Bobolce]] <small>26.6.:</small> [[Lědy]] <small>20.6.:</small> [[Helmut Jenč]] <small>19.6.:</small> [[Serbski wučerski wustaw]] <small>28.5.:</small> [[Manfred Starosta]] <small>15.5.:</small> [[Złokomorowska narěč]] <small>14.5.:</small> [[Ernst Eichler]] <small>10.5.:</small> [[Oberlichtenau]] <small>20.4.:</small> [[Dwurěčne znamješka]] – [[Jurij Knebel]] <small>15.4.:</small> [[Peter Tschentscher]] <small>3.4.:</small> [[Modlerski stołp wuchodnje Sernjan]] <small>2.4.:</small> [[Bruki]] – [[Insekty]] <small>29.3.:</small> [[Marja Elikowska-Winklerowa]] <small>22.3.:</small> [[Igor Matovič]] <small>16.3.:</small> [[Janez Janša]] <small>5.3.:</small> [[Chryša Šlenkar]] <small>4.3.:</small> [[Curt Handrik]] <small>28.2.:</small> [[Julius Herman Gólč]] <small>25.2.:</small> [[Jan Gólč]] <small>23.2.:</small> [[Jan Korla Renč]] <small>22.2.:</small> [[Lukas Rietzschel]] – [[Ketličanska cyrkej]] <small>20.2.:</small> [[Chwačanska cyrkej]] <small>19.2.:</small> [[Cyrkej Jězusoweje wutroby]] <small>17.2.:</small> [[Černsk]] – [[Michał Kokla]] – [[Byčin]] <small>15.2.:</small> [[Digraf]] <small>12.2.:</small> [[Herman Kilian]] – [[Stawizny Serbow (rjad)]] – [[Jan Šołta]] <small>16.1.:</small> [[Michail Mišustin]] – [[Michail]] <small>15.1.:</small> [[Hornjołužiske hona]] <small>13.1.:</small> [[Sanna Marin]] – [[Luise Neuhaus-Wartenberg]] <small>8.1.:</small> [[Jizerske horiny]] – [[Kabinet Kretschmer II]] – [[Kretschmer]] <small>6.1.:</small> [[Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (7. wólbna doba)]] <small>30.12.:</small> [[Manfred Stolpe]] <small>28.12.:</small> [[Mustafa Kemal Atatürk]] <small>27.12.:</small> [[Ajaccio]] <small>25.12.:</small> [[Korsišćina]] <small>2.12.:</small> [[Pedro Sánchez]] – [[Paolo Gentiloni]] <small>1.12.:</small> [[Marjan Šarec]] <small>21.11.:</small> [[Jakub Korjeńk]] <small>14.11.:</small> [[Hinc Roj]] <small>6.11.:</small> [[Handrij Ruška]] <small>4.11.:</small> [[Mikławš Truc]] <small>3.11.:</small> [[Arnošt Bohuwěr Jakub]] <small>24.10.:</small> [[Jurij Jakub]] <small>22.10.:</small> [[Njeswačanska cyrkej]] <small>21.10.:</small> [[Franc Rajš]] <small>14.10.:</small> [[Jan Wjela (1920)]] <small>20.8.:</small> [[Pawoł Njek]] – [[Hórnikowa knihownja]] <small>8.8.:</small> [[Pawoł Šołta]] <small>24.7.:</small> [[Swójbne mjeno]] <small>20.6.:</small> [[Jurij Handrik]] – [[Jurij Kubaš-Worklečan]] <small>15.6.:</small> [[Zuzana Čaputová]] <small>8.6.:</small> [[Bjarnat Wawrik]] – [[Andrej Babiš]] – [[Jiří Rusnok]] – [[Vladimír Špidla]] <small>5.6.:</small> [[Jakub Šajba]] – [[Sebastian Krumbiegel]] <small>3.6.:</small> [[Brigitte Bierlein]] <small>28.5.:</small> [[Wolodymyr Zelenskij]] <small>14.5.:</small> [[Jakub Anton Kilian]] – [[Jurij Hawštyn Swětlik]] <small>1.5.:</small> [[Pawoł Erich Krawc]] – [[Rownjanski kěrchow]] <small>24.4.:</small> [[Jan Bohuchwał Dejka]] <small>14.4.:</small> [[Nowe Małsecy]] <small>13.4.:</small> [[Budyska radnica]] – [[Radnica]] – [[Južne předměsto]] – [[Zapadne předměsto]] <small>9.4.:</small> [[Wuježčanska woda]] <small>25.3.:</small> [[Serbska chorhoj]] – [[Trikolora]] <small>14.3.:</small> [[Albert Einstein]] <small>7.2.:</small> [[Alfred Krawc]] <small>31.1.:</small> [[Jan Jurij Vogel]] – [[Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow]] <small>24.1.:</small> [[Serbske Słowo]] <small>22.1.:</small> [[Bremerhaven]] <small>21.1.:</small> [[Ostrava]] – [[Kraj (Čěska)]] – [[Jihlava]] <small>14.1.:</small> [[Jan Haša]] <small>13.1.:</small> [[Gusta Hatas]] – [[Jan Michał Haška]] <small>10.1.:</small> [[Milan Hrabal]] <small>6.1.:</small> [[Ochranowska bratrowska wosada]] <small>21.12.:</small> [[Delni Wunjow]] <small>19.12.:</small> [[Jan Awgust Jenč]] – [[Harry S. Truman]] <small>18.12.:</small> [[Franklin D. Roosevelt]] <small>17.12.:</small> [[Bjarnat Rjenč]] <small>13.12.:</small> [[Tšěšojce]] – [[Žymjerojce]] <small>12.12.:</small> [[Brunicowa jama Wjelcej-juh]] <small>11.12.:</small> [[Brunicowa jama Janšojce]] <small>10.12.:</small> [[Mužakowske stawowe knjejstwo]] <small>8.12.:</small> [[Annegret Kramp-Karrenbauer]] – [[Völklingen]] <small>4.12.:</small> [[Olsztyn]] <small>30.11.:</small> [[Miroslav Lajčák]] – [[Poprad]] – [[Wysoke Tatry]] – [[Banská Bystrica]] <small>16.11.:</small> [[Jan Rawp]] – [[Rolf Hoppe]] <small>12.11.:</small> [[Serbski narodny wuběrk]] – [[Dołha woda]] <small>9.11.:</small> [[Wiwalca]] <small>7.11.:</small> [[Wjacław Warichius]] <small>6.11.:</small> [[Rakečanska cyrkej]] <small>31.10.:</small> [[Ludwig Ela]] – [[Karpaty]] – [[Dróhowc]] <small>30.10.:</small> [[Wulka Nydej]] – [[Chrysta Meškankowa]] – [[Mikławš Bejmak]] <small>28.10.:</small> [[Kinajcht]] – [[Ratarjecy]] – [[Bessarabska]] – [[Prut]] <small>27.10.:</small> [[Kito Mudra]] <small>26.10.:</small> [[Bukojna (Kulow)]] – [[Jurij Mucha]] – [[Awgust Lapštich]] <small>25.10.:</small> [[Jan Arnošt Frajšlag]] <small>22.10.:</small> [[Krajnostawski wučerski seminar]] – [[Hendrich Awgust Krygar]] – [[Zajdow]] – [[Jan Awgust Kapler]] – [[Jan Bohumił Junghänel]] <small>21.10.:</small> [[Pawoł Krawc (1901)]] – [[Pawoł Božidar Kapler]] <small>17.10.:</small> [[Korla Wyrgač]] – [[Wólby do sakskeho krajneho sejma 2014]] <small>15.10.:</small> [[Markus Söder]] <small>12.10.:</small> [[Franc Šěn]] <small>10.10.:</small> [[Bobošojce]] <small>7.10.:</small> [[Nowe Koporcy]] <small>5.10.:</small> [[Kotmar (gmejna)]] <small>3.10.:</small> [[Dźeń němskeje jednoty]] <small>1.10.:</small> [[Charles Aznavour]] – [[Rogozno (Kopańce)]] – [[Žargoń]] <small>4.9.:</small> [[Serbska młodźina]] – [[Pawoł Šenkar]] <small>28.8.:</small> [[Jurij Gustaw Zarjenk]] <small>27.8.:</small> [[Walter Wenzel]] <small>26.8.:</small> [[Jan Šěca]] – [[Celowc]] <small>25.8.:</small> [[Klukšanska cyrkej]] – [[Kryšan Bjedrich Faber]] – [[Jurij Křižank]] – [[Amudarja]] – [[Kyzylkum]] <small>24.8.:</small> [[Karakum]] <small>23.8.:</small> [[Jan Jurij Temler]] <small>20.8.:</small> [[Kofi Annan]] <small>13.8.:</small> [[Jakub Nowak-Kašćanski]] <small>12.7.:</small> [[Marja Simonowa]] – [[Wotrowske hrodźišćo]] – [[Klement Gottwald]] <small>2.7.:</small> [[Nowa Łuka]] – [[Bobolcy]] <small>29.6.:</small> [[Babin]] <small>28.6.:</small> [[Lisćina kulturnych pomnikow w Njebjelčicach]] <small>26.6.:</small> [[Horjany]], [[Delany (krajina)|Delany]] <small>25.6.:</small> [[Křesćan Bohuchwał Šěrach]] <small>21.6.:</small> [[Gerhard Gundermann]] <small>20.6.:</small> [[Korla Božidar Křižan]] <small>19.6.:</small> [[Daški]] – [[Klóšter]] <small>18.6.:</small> [[Acory]] <small>14.6.:</small> [[Euroregion Nysa]] <small>13.6.:</small> [[Jan Bjedrich Tešnaŕ]] – [[Gmina Zgorzelec]] <small>12.6.:</small> [[Pawoł Wićaz-Chróšćanski]] <small>7.6.:</small> [[Jan Zygmunt Bjedrich Šyndlaŕ]] <small>6.6.:</small> [[Słónco]] <small>5.6.:</small> [[Beno Mět]] – [[Ken Follett]] <small>11.5.:</small> [[Jan Balthasar Langa]] – [[Jan Bjedrich Langa (1709)]] – [[Jan Bjedrich Langa (1738)]] <small>10.5.:</small> [[Łužica (časopis)]] – [[Matej Handrik]] – [[Mikławš Cyž]] <small>8.5.:</small> [[Josef Páta]] – [[Mikławš Jacsławk]] – [[Jurij Słodeńk]] – [[Jan Laras]] <small>7.5.:</small> [[Narva]] <small>6.5.:</small> [[Bambruch]] – [[Bukowc]] – [[Njeradecy]] – [[Brětnja-Michałki]] <small>5.5.:</small> [[Bože ćěło]] <small>2.5.:</small> [[Struga]] <small>26.4.:</small> [[Jurij Delenk]] – [[Mehmed Meša Selimović]] <small>17.4.:</small> [[Zielona Góra]] <small>15.4.:</small> [[Ćeleńc]] <small>14.4.:</small> [[Serbske šulske towarstwo]] <small>5.4.:</small> [[Srjedźna Azija]] – [[Wuchodna Azija]] <small>4.4.:</small> [[Žičenk]] – [[Přezdrěnk]] <small>3.4.:</small> [[Nowe Błohašecy]] <small>1.4.:</small> [[Olba]] <small>25.3.:</small> [[Peter Pellegrini]] <small>20.3.:</small> [[Helmut Hupac]] <small>28.2.:</small> [[Arnošt Bjedrich Šołta]] – [[Arnošt Fürchtegott Šołta]] – [[Lisćina Mišnjanskich markhrabjow]] <small>27.2.:</small> [[Mišnjanske markhrabinstwo]] <small>26.2.:</small> [[Jan Łahoda]] <small>21.2.:</small> [[Serbska šula]] <small>17.2.:</small> [[Herman Šleca]] – [[Hanamarja Šěrcec]] <small>14.2.:</small> [[Hrjehor Martini]] – [[Handrij Mehliš]] <small>10.2.:</small> [[Bertolt Brecht]] – [[Ottawa]] – [[Bermuda]] – [[Nassau]] – [[Andorra la Vella]] <small>9.2.:</small> [[Vientiane]] <small>8.2.:</small> [[Maseru]] <small>5.2.:</small> [[Bissau]] <small>4.2.:</small> [[Accra]] – [[Libreville]] – [[Jörg Urban]] <small>3.2.:</small> [[Santo Domingo]] – [[Asmara]] – [[Belmopan]] – [[Bangui]] – [[Porto Novo]] <small>2.2.:</small> [[Alexander Dierks]] <small>29.1.:</small> [[Viorica Dăncilă]] <small>27.1.:</small> [[Jiří Drahoš]] <small>24.1.:</small> [[Jurij Malink]] <small>23.1.:</small> [[Georg Baselitz]] – [[Dübenska hola]] <small>22.1.:</small> [[Karlheinz Blaschke]] <small>21.1.:</small> [[Krostitz]] <small>18.1.:</small> [[Ludmila Mětškowa]] – [[Wendenabteilung]] <small>17.1.:</small> [[Literarne myto Domowiny]] <small>16.1.:</small> [[Izolda Gardošowa]] – [[Arzberg]] <small>14.1.:</small> [[Kózle (Drjowk)]] <small>13.1.:</small> [[Gröditz (Mišno)]] <small>4.1.:</small> [[Budyski měr]] <small>27.12.:</small> [[Lisćina kulturnych pomnikow w Chrósćicach|Kulturne pomniki w Chrósćicach]] <small>23.12.:</small> [[Přibysław]] <small>21.12.:</small> [[Malu Dreyer]] <small>19.12.:</small> [[Winfried Kretschmann]] – [[Oldenburg]] – [[Matthias Haß]] – [[Bruno Kreisky]] <small>18.12.:</small> [[Sebastian Kurz]] <small>14.12.:</small> [[Mateusz Morawiecki]] <small>13.12.:</small> [[Gabriela Šmajdźina]] – [[Barbara Klepsch]] – [[Markus Ulbig]] – [[Georg Unland]] <small>9.12.:</small> [[Michael Kretschmer]] <small>8.12.:</small> [[Krabat]] – [[Bjedrich August Bergan]] – [[Jan Ćichor]] – [[Oswald Mrózak]] <small>7.12.:</small> [[Ernst Bohachwał Rychtar]] – [[Jan Rychtar]] – [[Jan Wjela (farar)]] <small>20.11.:</small> [[Gerat Wornar]] – [[Wylem Janhoefer]] <small>19.11.:</small> [[Hradec Králové]] – [[Jičín]] – [[Harrachov]] <small>8.11.:</small> [[Neville Chamberlain]] <small>6.11.:</small> [[Karel Zeman]] <small>5.11.:</small> [[Jakub Nowak-Horjanski]] – [[Mnichowske zrěčenje]] – [[Mělník]] – [[Trutnov]] <small>4.11.:</small> [[Leonard Cohen]] <small>3.11.:</small> [[Georg Körner]] <small>25.10.:</small> [[Błótowska železnica]] <small>18.10.:</small> [[Bodo Ramelow]] <small>6.9.:</small> [[Křišow]] <small>5.9.:</small> [[Słowacy]] – [[Češa]] <small>4.9.:</small> [[Wjerina chěžka]] <small>3.9.:</small> [[Grodkowski spjaty jězor]] <small>2.9.:</small> [[Klaipėda]] <small>1.9.:</small> [[Kermuša]] <small>23.8.:</small> [[Jaseńca (Kubšicy)]] – [[Tuchor]] <small>17.8.:</small> [[Radworski Haj]] – [[Nowe Boranecy]] <small>14.8.:</small> [[Wódrino-Sprjewiny kanal]] – [[Spreenhagen]] <small>9.8.:</small> [[Sonja Wölkowa]] – [[Sprjojcy]] <small>6.8.:</small> [[Mikławš Kral]] <small>5.8.:</small> [[Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach|Kulturne pomniki w Bóšicach]] <small>4.8.:</small> [[Mała Dubrawa]] <small>13.7.:</small> [[Michałska cyrkej]] <small>11.7.:</small> [[Tuchorski kěrchow]] <small>7.7.:</small> [[Božidar Dobrucky]] <small>5.7.:</small> [[Handroš Tara]] <small>20.6.:</small> [[Bohata wěža]] <small>15.6.:</small> [[Józef Jakubaš]] – [[Rixdorf]] – [[Leo Varadkar]] <small>11.6.:</small> [[Jan Wilhelm Buk]] <small>5.6.:</small> [[Taras Šewčenko]] <small>4.6.:</small> [[Swjatki]] <small>2.6.:</small> [[Holocaust]] – [[Bilhorod-Dnistrowskyj]] <small>31.5.:</small> [[Podolska]] <small>29.5.:</small> [[Wiki (wjes)]] <small>28.5.:</small> [[Sewjerny čop]] <small>26.5.:</small> [[Černiwci]] – [[Zasrjew]] <small>25.5.:</small> [[Kamjanec-Podilskyj]] <small>23.5.:</small> [[Ostroh]] – [[Dubno]] <small>21.5.:</small> [[Halyč]] – [[Horodenka]] <small>19.5.:</small> [[Tysa]] <small>14.5.:</small> [[Emmanuel Macron]] <small>13.5.:</small> [[Jan Bjarnat Krušwica]] – [[Belfast]] – [[Phil Collins]] <small>12.5.:</small> [[Wódriny łuh]] <small>11.5.:</small> [[Złota ryba]] – [[Karp]] – [[Azerbajdźanšćina]] <small>10.5.:</small> [[Jan Józef Hawštyn Hauptmann]] <small>5.5.:</small> [[Jurij Arnošt Wanak]] <small>4.5.:</small> [[Jakub Rachlowc]] <small>26.4.:</small> [[Łakoma]] <small>25.4.:</small> [[Bageńc]] – [[Dubrawka (Kopańce)]] – [[Wjelike Dobrynje]] – [[Wóseńk]] – [[Hažow]] <small>23.4.:</small> [[Georgišćina]] – [[Dešank]] – [[Kibuš]] – [[Módłej]] – [[Rogeńc]] – [[Žylowk]] <small>22.4.:</small> [[Jan Awgust Měrćink]] – [[Tydźenska Nowina]] – [[Jutnička]] – [[Sewjerozapadna pasaža]] <small>21.4.:</small> [[Ararat]] – [[Kerkojce]] – [[Aras]] <small>20.4.:</small> [[Sewan]] <small>18.4.:</small> [[Mortwa holčka]] <small>16.4.:</small> [[Jutry]] <small>15.4.:</small> [[Republika Nahórski Karabach]] <small>13.4.:</small> [[Frank Stübner]] – [[Hokkaido]] – [[Nowe Zdźarki]] <small>11.4.:</small> [[Filip]] – [[Matej]] <small>10.4.:</small> [[Kamčatka]] <small>9.4.:</small> [[Beringowy přeliw]] – [[Sachalin]] <small>8.4.:</small> [[Kurile]] <small>6.4.:</small> [[Hranica]] <small>3.4.:</small> [[Handrij Falka]] <small>2.4.:</small> [[Amur]] – [[George Washington]] – [[Bosna]] <small>1.4.:</small> [[Sima Milutinović]] <small>28.3.:</small> [[Edward Wornar]] <small>25.3.:</small> [[Tuzla]] <small>20.3.:</small> [[Helgoland]] – [[Sylt]] – [[Amrum]] – [[Föhr]] <small>3.3.:</small> [[Delnje Brusy]] <small>2.3.:</small> [[Rory Gallagher]] – [[Nowe Poršicy]] <small>1.3.:</small> [[Wuričanski stołp]] <small>15.2.:</small> [[Jan Hempel]] <small>14.2.:</small> [[Hiiumaa]] <small>13.2.:</small> [[Pjer Žalica]] <small>12.2.:</small> [[Saaremaa]] <small>8.2.:</small> [[Jan Gelanski]] <small>7.2.:</small> [[Hrodźišćo (twarjenje)]] <small>5.2.:</small> [[Škrěkawa]] <small>4.2.:</small> [[Kopšinjanske hrodźišćo]] <small>1.2.:</small> [[Julius Eduard Wjelan]] – [[Karpacz]] <small>31.1.:</small> [[Hrubý Jeseník]] <small>30.1.:</small> [[Erwin Strittmatter]] <small>24.1.:</small> [[Andrzej Duda]] <small>19.1.:</small> [[Jurij Grós]] – [[Jurij Čornak]] <small>11.1.:</small> [[Michał Lešawa]] – [[Jurij Šewčik (1862)|Jurij Šewčik]] <small>10.1.:</small> [[Bosćij Michał Wićaz]] <small>9.1.:</small> [[Genua]] – [[Lille]] – [[Cork]] <small>8.1.:</small> [[Graz]] – [[Linz]] <small>7.1.:</small> [[Rotterdam]] – [[Mário Soares]] <small>6.1.:</small> [[Porto]] – [[Bosporus]] <small>5.1.:</small> [[Avignon]] – [[Bergen (Norwegska)]] – [[Bologna]] <small>4.1.:</small> [[Antwerpen]] – [[Sołun]] – [[Aarhus]] – [[Kattegat]] <small>2.1.:</small> [[20.&nbsp;lětstotkaaaaaaa]] <small>1.1.:</small> [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja]] – [[Friedrich Schiller]] – [[Johann Wolfgang von Goethe]] – [[Měrćin Salowski]] <!--2016--> <small>20.12.:</small> [[Wochožanska jama]] <small>15.12.:</small> [[Georg Milbradt]] <small>14.12.:</small> [[Sandźak]] <small>5.12.:</small> [[Złoto]] – [[Kopor]] – [[Cynk]] <small>4.12.:</small> [[Slěbro]] – [[Aue]] – [[Alexander Van der Bellen]] <small>27.11.:</small> [[Hispaniola]] – [[Wolfsburg]] – [[Flensburg]] <small>26.11.:</small> [[Basel]] – [[New Jersey]] – [[Neretva]] <small>25.11.:</small> [[Dubrovnik]] – [[Indus]] – [[Ulm]] – [[New Mexico]] <small>22.11.:</small> [[Susann Šenkec]] <small>19.11.:</small> [[Bělsko]] <small>9.11.:</small> [[Bill Clinton]] – [[Jimmy Carter]] <small>7.11.:</small> [[Michał Mjeń]] – [[Niagaraske wodopady]] – [[Nevada]] – [[Oregon]] <small>6.11.:</small> [[Arnošt Holan]] – [[Nowa Jendźelska]] – [[Michigan]] – [[Wisconsin]] – [[Detroit]] <small>2.11.:</small> [[Wulke jězory]] – [[Texas]] – [[Louisiana]] – [[Pennsylvania]] <small>21.10.:</small> [[Mikławšk (Budyšin)]] <small>21.10.:</small> [[Elbrus]] <small>20.10.:</small> [[Kilimandźaro]] <small>19.10.:</small> [[Bob Dylan]] – [[Dažink]] – [[Wysočiny]] – [[Popica]] – [[Mount Everest]] <small>18.10.:</small> [[Novi Sad]] – [[Matica srpska]] <small>17.10.:</small> [[Rubježny hród]] <small>16.10.:</small> [[Tartu]] – [[Wismar]] – [[Stralsund]] – [[Greifswald]] – [[Warta]] – [[Pärnu]] – [[Kaunas]] – [[Kołobrzeg]] <small>7.10.:</small> [[Theodor Heuss]] <small>5.10.:</small> [[Wjelk]] <small>28.9.:</small> [[Norilsk]] – [[Jakutsk]] – [[Chabarowsk]] <small>27.9.:</small> [[Kukow]] <small>25.9.:</small> [[Paliwaka]] <small>13.9.:</small> [[Mikroneziska]] – [[Karoliny]] – [[Palau]] – [[Niue]] <small>12.9.:</small> [[Zwjazk šesćiměstow]] <small>11.9.:</small> [[Klěšnik]] – [[Peter Handke]] – [[Bliski wuchod]] – [[Fryco Latk]] – [[Zoran Stefanović]] <small>9.9.:</small> [[Parcow]] <small>8.9.:</small> [[Kisylk]] – [[Kołpin]] <small>6.9.:</small> [[Marko Grojlich]] – [[Čelno]] <small>21.7.:</small> [[Zadar]] – [[Karlovac]] – [[Čakovec]] – [[Varaždin]] <small>20.7.:</small> [[Swětowe herbstwo]] <small>18.7.:</small> [[Mailand]] – [[Bydgoszcz]] <small>17.7.:</small> [[Robert Fico]] – [[Aleksandar Vučić]] – [[Milo Đukanović]] – [[Edi Rama]] – [[Miro Cerar]] – [[Mariano Rajoy]] – [[Stefan Löfven]] – [[Erna Solberg]] – [[Benjamin Netanjahu]] <small>16.7.:</small> [[Algirdas Butkevičius]] – [[Xavier Bettel]] – [[António Costa]] <small>15.7.:</small> [[Bojko Borisow]] – [[Taavi Rõivas]] – [[Enda Kenny]] – [[Māris Kučinskis]] <small>13.7.:</small> [[Beata Szydło]] – [[Viktor Orbán]] – [[Bohuslav Sobotka]] <small>5.7.:</small> [[Arnošt Simon]] – [[Lipa Serbska]] <small>17.6.:</small> [[Jan Arnošt Hančka]] – [[Franc Józef I.]] <small>16.6.:</small> [[Pečora (rěka)]] <small>15.6.:</small> [[Jan Karlo Fryco Swora]] – [[Hanzo Juro Swora]] – [[Tšadow (Grodk)]] <small>14.6.:</small> [[Lisćina rěkow w Europje]] <small>10.6.:</small> [[Měrćin Weclich]] <small>9.6.:</small> [[Serbska wubranka]] – [[Južny Tirol]] – [[Błotań]] <small>8.6.:</small> [[Božidar Šěca]] <small>7.6.:</small> [[Jan Bohuwěr Mučink]] <small>1.6.:</small> [[Kentucky]] – [[Kansas]] – [[Iowa]] <small>31.5.:</small> [[Idaho]] – [[Indiana]] <small>17.5.:</small> [[Cvikov]] <small>16.5.:</small> [[Łužiske horiny]] – [[Sudety]] – [[Kirnitzsch]] – [[Połobske pěskowčiny]] <small>15.5.:</small> [[Kyrkonoše]] – [[Ploučnice]] – [[Kamenice (Łobjo)]] – [[Srbská Kamenice]] – [[‎Růžová]] <small>14.5.:</small> [[Česká Lípa]] – [[Rumburk]] – [[Kytlice]] <small>11.5.:</small> [[Krásná Lípa]] <small>4.5.:</small> [[Lěto wulkich wohenjow]] – [[Cheb]] <small>3.5.:</small> [[Korla Awgust Jenč]] – [[Měrćin Bałcar]] – [[Jan Ast]] – [[Kito Albin]] – [[Bedřich Hacar]] <small>1.5.:</small> [[Jan Žur]] – [[Michał Žur]] – [[Mikławš Žur]] – [[Jakub Žur (1754)]] – [[Jakub Žur (1821)]] <small>30.4.:</small> [[Jurij Žur (1788)]] <small>24.4.:</small> [[Depsk]] – [[Gołynk]] – [[Zaspy]] – [[Rogozno (Choćebuz)]] – [[Žylow]] <small>23.4.:</small> [[Herbert Nowak]] – [[Nowogrodziec]] <small>22.4.:</small> [[Zgorzelec]] <small>19.4.:</small> [[Caracas]] – [[Canberra]] <small>17.4.:</small> [[La Paz]] – [[Sucre]] <small>16.4.:</small> [[Montevideo]] – [[Asunción]] <small>15.4.:</small> [[Quito]] – [[Lima]] <small>13.4.:</small> [[Alexander Ahrens]] <small>23.3.:</small> [[Chołmy]] <small>22.3.:</small> [[Wjerbjež]] – [[Łanowc]] <small>14.3.:</small> [[Frauke Petry]] <small>13.3.:</small> [[Nadźanecy]] – [[Smělna]] <small>12.3.:</small> [[Wjelkowy]] <small>8.3.:</small> [[Dietrich Šołta]] <small>8.3.:</small> [[Zjednoćena socialistiska strona Němskeje]] <small>6.3.:</small> [[Železniska čara Lubij–Radwor]] – [[Nordhausen]] – [[Eisenach]] – [[Gotha]] – [[Suhl]] – [[Starohród]] – [[Werra]] – [[Fulda (rěka)]] – [[Eberswalde]] – [[Rathenow]] – [[Schwedt]] <small>5.3.:</small> [[Europski šwinc]] – [[Britiske kupy]] – [[Irske morjo]] – [[Shetlandske kupy]] – [[Archipel]] – [[Anglesey]] – [[Erlangen]] – [[Fürth]] – [[Ingolstadt]] – [[Horst Seehofer]] – [[Würzburg]] – [[Regnitz]] – [[Koblenz]] – [[Trier]] <small>3.3.:</small> [[Kupa]] – [[Nowa Gineja]] – [[Baffinska kupa]] – [[Ellesmerska kupa]] <small>2.3.:</small> [[Železniska čara Budyšin–Wojerecy]] – [[Železniska čara Njeswačidło–Wětrow‎|Njeswačidło–Wětrow]] <small>29.2.:</small> [[Osnabrück]] <small>21.2.:</small> [[Lěhnica]] – [[Jelenia Góra]] – [[Świdnica]] <small>20.2.:</small> [[Umberto Eco]] – [[Gdynia]] – [[Sopot]] <small>19.2.:</small> [[Brest (Běłoruska)]] – [[Homel]] – [[Hrodna]] – [[Mahiljow]] – [[Wicebsk]] – [[Pinsk]] – [[Baranawičy]] <small>12.2.:</small> [[Dalmaciska]] – [[Lisćina chorwatskich kupow]] – [[Korčula]] – [[Lošinj]] – [[Krk]] <small>11.2.:</small> [[Pag]] – [[Brač]] – [[Hvar]] <small>10.2.:</small> [[Lastovo]] – [[Cres]] – [[Šolta]] – [[Rab]] – [[Vis]] – [[Mljet]] <small>8.2.:</small> [[Roger Willemsen]] <small>7.2.:</small> [[Lampedusa]] <small>6.2.:</small> [[Capri]] <small>2.2.:</small> [[Sroka]] <small>24.1.:</small> [[Błótoń]] <small>23.1.:</small> [[Smrk]] – [[Jizera]] <small>18.1.:</small> [[Illinois]] <small>15.1.:</small> [[Hawaii]] <small>14.1.:</small> [[Lutz Hillmann]] <small>11.1.:</small> [[David Bowie]] – [[Arizona]] <small>10.1.:</small> [[Mikławš Zarjenk]] <small>9.1.:</small> [[Awtonomny wokrjes Jamalskich Nencow]] – [[Awtonomny wokrjes Nencow]] <small>8.1.:</small> [[Jan Handrik]] – [[Lena]] – [[Irtyš]] – [[Jenisej]] <small>7.1.:</small> [[Klóšter Marijiny doł]] – [[William Shakespeare]] – [[Alfred Měškank]] – [[Jamalska połkupa]] <small>5.1.:</small> [[Kinič]] <small>3.1.:</small> [[Bałdrijanecy]] – [[Dźibrachćicy]] – [[Kadłobja]] <!--2015--> <small>31.12.:</small> [[Alwin Mitaš]] – [[Alfred Mitaš]] – [[Michał Bjedrich]] – [[Joschka Fischer]] – [[Michał Frencel (1667)]] – [[Salomon Bohuchwał Frencel]] <small>30.12.:</small> [[Swjatopluk I.]] <small>27.12.:</small> [[Morawa (rěka)]] <small>25.12.:</small> [[Brno hłowne dwórnišćo]] <small>25.12.:</small> [[Wulkomorawske mócnarstwo]] – [[Michail Iwanowič Kalinin]] <small>24.12.:</small> [[Křič]] – [[Orenburg]] <small>22.12.:</small> [[Zwjazkowy kancler (Němska)]] – [[Abchaziska]] – [[Šwobicy]] – [[Brunow]] – [[Běła (Hornja Łužica)]] – [[Wukecy]] – [[Zapadoarmenšćina]] – [[Kočo Racin]] <small>21.12.:</small> [[Kirow]] – [[Sergej Mironowič Kirow‎]] – [[Južna Osetska]] <small>20.12.:</small> [[Tachantska cyrkej swj. Pětra]] – [[Ludowa republika Donjeck]] – [[Ludowa republika Luhansk]] <small>16.12.:</small> [[Złoty]] – [[Kama]] – [[Oka]] <small>12.12.:</small> [[Jurij Wićaz]] – [[Moskwa (rěka)]] – [[Slavica Ćukteraš]] <small>11.12.:</small> [[Jan Andricki]] – [[Mikławš Čórlich]] – [[Jakub Nowak]] – [[Beno Pětr Šołta]] – [[Serbski kulturny leksikon]] <small>10.12.:</small> [[Bolgar]] <small>08.12.:</small> [[Ilija Dźuvalekovski]] – [[Kaliopi]] <small>06.12.:</small> [[Milčo Mančevski]] <small>30.11.:</small> [[Bielefeld]] – [[Münster]] <small>29.11.:</small> [[Duisburg]] – [[Wuppertal]] – [[Bochum]] – [[Ruhr]] <small>24.11.:</small> [[Branibor]] <small>23.11.:</small> [[Dortmund]] – [[Essen]] <small>22.11.:</small> [[Neckar]] – [[Lisćina najwjetšich městow w Němskej]] <small>20.11.:</small> [[Weimar]] – [[UNESCO]] <small>19.11.:</small> [[Meter]] <small>18.11.:</small> [[Hród]] – [[Saar]] – [[Mosela]] <small>16.11.:</small> [[Zwjazkowa rada]] – [[Město]] – [[Wulkoměsto]] <small>15.11.:</small> [[Republika]] – [[Monarchija]] – [[Kralestwo]] – [[Kral]] – [[Aachen]] – [[Firefox za iOS]] <small>08.11.:</small> [[Pětš Janaš]] – [[Hrodźiško]] <small>07.11.:</small> [[Handrij Lubjenski]] – [[Kabinet Biedenkopf II]], [[Kabinet Biedenkopf III|III]] – [[Kabinet Milbradt I]], [[Kabinet Milbradt II|II]] – [[Ludwigshafen]] – [[Karlsruhe]] <small>06.11.:</small> [[Kurt Biedenkopf]] – [[Kabinet Biedenkopf I]] – [[Lubina Holanec-Rawpowa]] – [[Jan Arnošt Holan]] <small>05.11.:</small> [[Sinai]] – [[Połkupa]] <small>04.11.:</small> [[August Bebel]] <small>02.11.:</small> [[Dabit Boguwěr Głowan‎]] <small>31.10.:</small> [[Skjarbošc]] <small>30.10.:</small> [[Žiguljowsk]] <small>27.10.:</small> [[Ľudovít Štúr]] <small>25.10.:</small> [[Předmjeno]] <small>24.10.:</small> [[Jakub Wjacsławk]] – [[Pawoł]] – [[Měrćin]] – [[Korla]] – [[Jurij]] – [[Marja]] – [[Awgust (mjeno)]] – [[Hańža]] <small>23.10.:</small> [[Jan Pawoł Křižan]] – [[Gaborone]] – [[Ouagadougou]] <small>22.10.:</small> [[Bamako]] – [[Antananarivo]] <small>19.10.:</small> [[Hanka Jenčec]] – [[Gustaw Alwin Mjerwa]] – [[Bjedrich Adolf Klin]] – [[Korla Awgust Kalich]] – [[Arnošt Herman]] <small>18.10.:</small> [[Tunis]] <small>14.10.:</small> [[Swjatlana Aljaksandrawna Aleksijewič|Swjatlana Aleksijewič]] <small>09.10.:</small> [[Barentsowe morjo]] <small>07.10.:</small> [[Železnica]] – [[Awtodróha]] <small>06.10.:</small> [[Dubrawa (Grodk)]] – [[Gózdź]] – [[Łojow]] – [[Prašyjca]] – [[Terpje]] – [[Wjaska (Grodk)]] – [[Zakrjow (Grodk)]] – [[Zelezna]] <small>05.10.:</small> [[Bobow]] – [[Brodkojce]] – [[Cazow]] – [[Dalic]] – [[Dubje]] – [[Glinsk (Gołkojce)]] – [[Gogolowk]] – [[Gołbin]] <small>30.09.:</small> [[Morica]] – [[Hlinowc]] – [[Jěžow]] <small>25.09.:</small> [[Pětr Šěrach]] – [[Měsačne pismo k rozwučenju a wokřewjenju‎]] – [[Korla Bohuchwał Šěrach]] – [[Jan Awgust Janka]] <small>24.09.:</small> [[‎Jan Gotthold Běmar]] – [[Jan Běmar]] – [[‎Franc Moric Domaška]] – [[‎Donat Józef Ćěsla]] – [[Jan Wawer]] – [[Jan Langa]] – [[Jan Gotthelf Běmar]] – [[Jan Gotttrau Běmar]] <small>22.09.:</small> [[Wjelryby]] – [[Insektožrački]] – [[Myše]] – [[Jěže]] – [[Knoty]] – [[Hinc Šewc]] – [[Łužičan (časopis)]] <small>16.09.:</small> [[Hromadnik]] <small>05.09.:</small> [[Wulke wokrjesne město]] – [[Missouri River]] – [[Marshallowe kupy]] – [[Swaziska]] <small>04.09.:</small> [[Amaconas]] – [[Nil]] <small>02.09.:</small> [[Denali]] – [[Mississippi]] <small>01.09.:</small> [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła]] – [[Sewjerofrizišćina]] <small>31.08.:</small> [[Lubijska hora]] – [[Lisćina kulturnych pomnikow w Hamorje]] <small>25.08.:</small> [[Wopomnišćo Budyšin]] – [[Polnica]] <small>24.08.:</small> [[Mohilnica]] <small>22.08.:</small> [[Dubrjenske bahno]] – [[Rudolf Mjeń]] – [[Stołpin]] – [[Manuela Schwesig]] – [[Andrea Nahles]] – [[Barbara Hendricks]] <small>21.08.:</small> [[Mikławš Bjedrich-Radlubin]] – [[Ursula von der Leyen]] – [[Heiko Maas]] – [[Wolfgang Schäuble]] – [[Thomas de Maizière]] – [[Frank-Walter Steinmeier]] – [[Sewjerna Dwina]] <small>20.08.:</small> [[Njewa]] – [[Peipuski jězor]] – [[Onjegaski jězor]] <small>19.08.:</small> [[Ladogaski jězor]] – [[Kazachšćina]] – [[Staraja Ladoga]] – [[Nowaja Ladoga]] <small>18.08.:</small> [[Rudolf Jenč]] <small>17.08.:</small> [[Wyborg]] – [[Iwangorod]] <small>16.08.:</small> [[Kurski zaliw]] – [[Kurska kosa]] – [[Žitawske horiny]] <small>15.08.:</small> [[Njemen]] – [[Černjachowsk]] – [[Sowjetsk (oblasć Kaliningrad)|Sowjetsk]] – [[Baltikum]] <small>10.08.:</small> [[Drina]] – [[Banja Luka]] <small>09.08.:</small> [[Sawa]] <small>06.08.:</small> [[Marek Grechuta]] <small>03.08.:</small> [[Grjazowjec]] – [[Kadnikow]] – [[Kirillow]] – [[Nikolsk (oblasć Wologda)‎|Nikolsk]] – [[Sokol (město)‎|Sokol]] – [[Totma]] – [[Ustjužna]] <small>02.08.:</small> [[Čudowo]] – [[Buj]] – [[Wolgorječensk]] – [[Galič]] – [[Kologriw]] – [[Makarjew]] – [[Manturowo]] – [[Njerjechta]] – [[Njeja]] – [[Soligalič]] – [[Čuchloma]] – [[Šarja]] – [[Wologda]] – [[Babajewo]] – [[Bjelozjersk]] – [[Wjelikij Ustjug]] – [[Wytegra]] <small>01.08.:</small> [[Malaja Wišera‎]] – [[Pjestowo]] – [[Okulowka]] – [[Solcy]] – [[Staraja Russa]] – [[Cholm (oblasć Nowgorod)|Cholm]] <small>30.07.:</small> [[Wjelikij Nowgorod‎]] – [[Borowiči‎]] – [[Waldaj]] <small>29.07.:</small> [[Sebjež]] <small>28.07.:</small> [[Gdow]] – [[Njewel]] – [[Opočka]] – [[Ostrow]] – [[Pječory]] – [[Porchow (Ruska)‎|Porchow]] <small>27.07.:</small> [[Toržok‎]] – [[Toropjec]] – [[Pskow]] – [[Wjelikije Luki]] <small>26.07.:</small> [[Kaljazin‎]] – [[Kašin‎]] – [[Kimry‎]] – [[Konakowo‎]] – [[Krasnyj Cholm]] – [[Ostaškow‎]] – [[Ržew‎]] – [[Starica‎]] <small>25.07.:</small> [[Uglič‎]] – [[Twer]] – [[Bježeck]] – [[Bjelyj]] – [[Bologoje‎]] – [[Wjesjegonsk‎]] – [[Wyšnij Woločjok‎]] – [[Zubcow‎]] <small>24.07.:</small> [[Jurjewjec‎]] – [[Danilow (město)|Danilow‎]] – [[Ljubim‎]] – [[Myškin‎]] – [[Pjerjeslawl-Zalesskij‎]] – [[Pošechonje‎]] – [[Rybinsk‎]] – [[Tutajew‎]] <small>23.07.:</small> [[Pljos‎]] – [[Pučež‎]] – [[Tejkowo‎]] – [[Šuja]] <small>22.07.:</small> [[Iwanowo]] – [[Jurjew-Polskij]] – [[Kochma]] <small>20.07.:</small> [[Luanda]] – [[Drawa]] <small>17.07.:</small> [[Wbohow (Šěrachow-Korzym)|Wbohow]] – [[Wostašecy]] – [[Zdźar (Wjelećin)|Zdźar]] <small>16.07.:</small> [[Trjebiša]] <small>15.07.:</small> [[Wisła]] – [[Wósmužowa hora]] <small>13.07.:</small> [[Zapadołužiska pahórčina]] – [[Žiwin]] – [[Wjelkow (Halštrow)|Wjelkow]] – [[Walow]] – [[Rušica]] – [[Kinč]] – [[Dobrik]] – [[Pětr Malink]] <small>08.07.:</small> [[Wladimir (město)|Wladimir]] <small>07.07.:</small> [[Joškar-Ola]] <small>06.07.:</small> [[Radobyle]] – [[Jan Budar]] <small>05.07.:</small> [[Čeboksary]] <small>01.07.:</small> [[Jutrowne jěchanje]] – [[Ludwig Nowak]] – [[Horst Adam]] – [[Herbert Cerna]] <small>27.06.:</small> [[Pawoł Grojlich]] – [[Cecha]] <small>26.06.:</small> [[Rjazań]] – [[Lawska wěža]] <small>19.06.:</small> [[Brjansk]] <small>18.06.:</small> [[Orjol]] <small>14.06.:</small> [[Bjelgorod]] <small>12.06.:</small> [[Klemens VIII.]] – [[Leo XI.]] – [[Pawoł V.]] <small>11.06.:</small> [[Hrjehor XV.]] <small>10.06.:</small> [[Bornholm]] <small>03.06.:</small> [[Don]] <small>29.05.:</small> [[Lubijska narěč]] – [[Narew]] – [[Dnjestr]] <small>13.05.:</small> [[Arnošt Černik]] <!-- Prošu jenož nowe zapisy we wulkosći nad 1000 bajtami ze zašłeho měsaca zapodać! --> <noinclude>{{Skrótšenka|WP:NZ}}</noinclude> gqlg849xlbevx125808pibm8gdwjdtu Onjega (město) 0 27718 392133 322032 2026-08-23T06:18:20Z ~2026-45815-41 28669 С 392133 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Онега |mjeno2= |mjeno serbske=Onjega |čisło=11420 |ISO=RU-ARK |wopon= Coat of Arms of Onega (Arkhangelsk oblast) (1998).gif |chorhoj= |šěrina=63/55/00/N |dołhota=38/05/00/E |wysokosć=6 |přestrjeń=43 |póstowe čisło= 164840 |předwólba= +7 81839 |webstrona=http://www.onegaland.ru/ }} '''Onjega''' ({{wrěči|ru|''Онега''}}, 1137–1780 ''Ustje Onježskoje/Устье Снежское'', 1780–1784 ''Onjeg/снег'') je městačko w [[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w sewjeru [[Europa|europskeje]] Ruskeje při prawym boku rěki [[Onjega (rěka)|Onjegi]] njedaloko wot pobrjoha [[Běłe morjo|Běłeho morja]]. Słuša k [[Oblasć Archangelsk|Archangelskej oblasći]] a ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1137 załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa. == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Онега,_уездный_город_Архангельской_губернии Онега, уездный город Архангельской губернии]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. == Žórło == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Onega|Onjega}} * [http://www.onegaland.ru/ Oficielne webstrony] 1ur1uhedem2kcf54alchmt2gkg4nuf3 392134 392133 2026-08-23T08:57:12Z J budissin 7 Změna wot [[Special:Contributions/~2026-45815-41|~2026-45815-41]] ([[User talk:~2026-45815-41|Diskusija]]) bu na poslednju wersiju wužiwarja [[User:J budissin|J budissin]] wróćo stajena 322032 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Онега |mjeno2= |mjeno serbske=Onjega |čisło=11420 |ISO=RU-ARK |wopon= Coat of Arms of Onega (Arkhangelsk oblast) (1998).gif |chorhoj= |šěrina=63/55/00/N |dołhota=38/05/00/E |wysokosć=6 |přestrjeń=43 |póstowe čisło= 164840 |předwólba= +7 81839 |webstrona=http://www.onegaland.ru/ }} '''Onjega''' ({{wrěči|ru|''Онега''}}, 1137–1780 ''Ustje Onježskoje/Устье Онежское'', 1780–1784 ''Onjeg/Онег'') je městačko w [[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w sewjeru [[Europa|europskeje]] Ruskeje při prawym boku rěki [[Onjega (rěka)|Onjegi]] njedaloko wot pobrjoha [[Běłe morjo|Běłeho morja]]. Słuša k [[Oblasć Archangelsk|Archangelskej oblasći]] a ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1137 załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa. == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Онега,_уездный_город_Архангельской_губернии Онега, уездный город Архангельской губернии]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. == Žórło == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Onega|Onjega}} * [http://www.onegaland.ru/ Oficielne webstrony] ti6c4pjqo25fcrw317gsl81ixmf0197 Zaozjorsk 0 27735 392166 350801 2026-08-23T09:46:08Z J budissin 7 392166 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Заозёрск |mjeno2= |mjeno serbske=Zaozjorsk |čisło=47533 |ISO=RU-MUR |wopon= Coat of Arms of Zaozyorsk (Murmansk oblast) proposal.png |chorhoj= Flag of Zaozersk (Murmansk oblast).png |šěrina=69/24/00/N |dołhota=32/27/00/E |wysokosć=56 |přestrjeń=516 |póstowe čisło= 184310 |předwólba= +7 81556 |webstrona=http://zatozaozersk.ru/ }} [[Dataja:Дома в Заозерске.jpg|thumb|left]] '''Zaozjorsk''' ({{wrěči|ru|Заозёрск}}, 1958–1981 ''Zaozjornyj''/ Заозёрный, 1981–1994 ''Sewjeromorsk-7, Murmansk-150, Zapadnaja Lica''/ Североморск-7, Мурманск-150, Западная Лица) je město w&nbsp;[[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w&nbsp;[[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w&nbsp;[[Oblasć Murmansk|Murmanskej oblasći]] něhdźe 110 kilometrow sewjerozapadnje [[Murmansk]]a. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1958 załožiło. == Žórło == <references /> == Wotkazy == {{Commonscat| Zaozyorsk|Zaozjorsk}} * [http://zatozaozersk.ru/ Oficielne webstrony] * [http://www.kolamap.ru/topo/zaozersk.html Karta města] {{Oblasć Murmansk}} [[Kategorija:Załožene 1958]] ssvp499skmgi9zp2mtkaw6o62u8jglm Kola (město) 0 27750 392167 380244 2026-08-23T09:46:40Z J budissin 7 392167 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Кола |mjeno2= |mjeno serbske=Kola |čisło=47205501 |ISO=RU-MUR |wopon= Coat of Arms of Kola (Murmansk oblast) (2016).png |chorhoj= Flag of Kola.png |šěrina=68/52/00/N |dołhota=33/01/00/E |wysokosć=15 |přestrjeń=10 |póstowe čisło= 184380 |předwólba= +7 81553 |webstrona= http://gov-kola.ru/ }} [[Dataja:Собор Благовщения Пресвятой Богородицы в Коле.jpg|thumb|left]] '''Kola''' ({{wrěči|ru|Кола}}) je městačko w&nbsp;[[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w&nbsp;[[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w&nbsp;[[Oblasć Murmansk|Murmanskej oblasći]] něhdźe 10 kilometrow južnje [[Murmansk]]a. Je zarjadniske sydło Kolskeho rajona. Ma něhdźe 9 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1517 załožiło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa. == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Кола,_город Кола, город]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. == Žórło == <references /> == Wotkazy == {{Commonscat|Kola}} * [https://web.archive.org/web/20150801135943/http://gov-kola.ru/ Oficielne webstrony] * [http://www.kolamap.ru/topo/murmansk_chema.htm Karta města] {{Oblasć Murmansk}} [[Kategorija:Załožene 1517]] 65lthgtbb3ran957l7z3rkpu5xarjgg Mončegorsk 0 27751 392178 379351 2026-08-23T10:05:12Z J budissin 7 392178 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Мончегорск |mjeno2= |mjeno serbske=Mončegorsk |čisło=47415 |ISO=RU-MUR |wopon= Coat of Arms of Monchegorsk (Murmansk oblast).png |chorhoj= Flag of Monchegorsk (Murmansk oblast).png |šěrina=67/56/00/N |dołhota=32/54/00/E |wysokosć=128 |přestrjeń=27.2 |póstowe čisło= 184505, 184506, 184510, 184511 |předwólba= +7 81536 |webstrona=http://monchegorsk.gov-murman.ru/ }} [[Dataja:Мончегорск с высоты.jpg|thumb|left]] [[Dataja:Building in Monchegorsk, 2008.jpg|thumb|left]] '''Mončegorsk''' ({{wrěči|ru|Мончегорск}}) je město w&nbsp;[[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w&nbsp;[[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w&nbsp;[[Oblasć Murmansk|Murmanskej oblasći]] něhdźe 115 kilometrow južnje [[Murmansk]]a. Ma něhdźe 43 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1937 załožiło. == Žórło == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Monchegorsk|Mončegorsk}} * [https://web.archive.org/web/20180311155017/http://monchegorsk.gov-murman.ru/ Oficielne webstrony] * [http://www.kolamap.ru/topo/monchegorsk.htm Karta města] {{Oblasć Murmansk}} [[Kategorija:Załožene 1937]] 6yir2jbyv8l8r04c18f17jxvxp4bvzs Olenjegorsk 0 27752 392163 350795 2026-08-23T09:42:32Z J budissin 7 392163 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske= Оленегорск |mjeno2= |mjeno serbske=Olenjegorsk |čisło=47417 |ISO=RU-MUR |wopon= Coat of Arms of Olenegorsk (Murmansk oblast).png |chorhoj= Flag of Olenegorsk.png |šěrina=68/09/00/N |dołhota=33/17/00/E |wysokosć=151 |přestrjeń=18.7 |póstowe čisło= 184530 |předwólba= +7 81552 |webstrona= }} [[Dataja:Улица Можаева.jpg|thumb|left]] '''Olenjegorsk''' ({{wrěči|ru|Оленегорск}}, 1949–1957 Оленья/''Olenja'') je město w&nbsp;[[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w&nbsp;[[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w&nbsp;[[Oblasć Murmansk|Murmanskej oblasći]] něhdźe 110 kilometrow južnje [[Murmansk]]a. Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1949 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa. == Žórło == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Olenegorsk|Olenjegorsk}} * [http://www.kolamap.ru/topo/olenegorsk.htm Karta města] {{Oblasć Murmansk}} [[Kategorija:Załožene 1949]] jqq9k6nbyc4y4j81l8yc1g7143w32ld Murmaši 0 27789 392180 350805 2026-08-23T10:06:01Z J budissin 7 392180 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske= Мурмаши |mjeno2= |mjeno serbske=Murmaši |čisło=47205563 |ISO=RU-MUR |wopon= Coat of Arms of Murmashi.PNG |chorhoj= |šěrina=68/49/00/N |dołhota=32/49/00/E |wysokosć=57 |přestrjeń=40 |póstowe čisło= 184355 |předwólba= +7 81553 |webstrona=http://murmashi.ru/ }} '''Murmaši''' ({{wrěči|ru|Мурмаши}}) je sydlišćo měšćanskeho typa w&nbsp;[[Ruska|Ruskej federaciji]]. Leži w&nbsp;[[Europa|europskim]] dźělu Ruskeje w&nbsp;[[Oblasć Murmansk|Murmanskej oblasći]] něhdźe 25 kilometrow južnje [[Murmansk]]a. Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1938 załožiło. [[Dataja:Мурмаши.jpg|thumb|center|800px]] == Žórło == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Murmashi|Murmaši}} * [http://murmashi.ru/ Oficielne webstrony] * [http://www.kolamap.ru/topo/tuloma_prichalnuy_murmashi.html Karta] {{Oblasć Murmansk}} [[Kategorija:Załožene 1938]] 2rqtl2jx53hk9o3v9881kx6i4312w0z Posjolok Iskatelej 0 30574 392156 329914 2026-08-23T09:37:12Z J budissin 7 392156 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Посёлок Искателей |mjeno serbske=Posjolok Iskatelej |mjeno2 = |čisło=11111653 |ISO=RU-NEN |wopon= 83iskateley g.png |chorhoj= Flag of Iskateley (Nenetsia).png |šěrina=67/40/00/N |dołhota=53/08/00/E |wysokosć= |přestrjeń= |póstowe čisło= 166700, 166701 |předwólba=(+7) 81853 |webstrona= http://iskatadm.ru/ }} '''Posjolok Iskatelej''' ({{wrěči|ru}} Посёлок Искателей) je sydlišćo w&nbsp;[[Europa|europskim]] dźělu [[Ruska|Ruskeje federacije]]. Leži při [[Pečora (rěka)|Pečorje]] něhdźe štyri kilometry sewjerowuchodnje města [[Narjan-Mar]] w&nbsp;[[Awtonomny wokrjes Nencow|Awtonomnym wokrjesu Nencow]]. Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1982 załožiło. == Žórło == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Posyolok Iskateley|Posjolok Iskatelej}} jwa15v7zhetlf9wxasrfjee55axwu6c Bjelušja Guba 0 30630 392168 330253 2026-08-23T09:47:17Z J budissin 7 392168 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske=Белушья Губа |mjeno serbske= Bjelušja Guba |čisło=11243551 |ISO=RU-ARK |wopon= |chorhoj= |šěrina=71/32/00/N |dołhota=52/20/00/E |wysokosć=7 |přestrjeń= |póstowe čisło=163055 |předwólba=(+7) 495 |webstrona= }} [[Dataja:Белушья Губа и Рогачёво.png|mini|left]] '''Bjelušja Guba''' ({{wrěči|ru|Белушья Губа}}) je sydlišćo měšćanskeho typa w&nbsp;[[Oblasć Archangelsk|Archangelskej oblasći]] [[Ruska|Ruskeje federacije]]. Leži při zaliwje na zapadnym pobrjoze južneje kupy [[Nowaja Zemlja|Noweje Zemlje]]. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Je srjedźišćo hłowneho testnišća atomowych brónjow Ruskeje. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1897 załožiło a płaći wot lěta 2005 jako sydlišćo měšćanskeho typa. == Žórło == <references /> == Wotkaz == * [http://varvar.ru/top/r-39/r-39-05-06.html Mapa] 91eh9eh4qilfyiau8nwwp2uktyk6hw2 Zərdab 0 33987 392154 378167 2026-08-23T09:35:56Z J budissin 7 392154 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |wopon= |chorhoj= |šěrina=40/12/00 |dołhota=47/42/00 |region-ISO=AZ |wysokosć=-3 |přestrjeń= |wobydlerstwo=10500 |staw=2013 |póstowe čisło= AZ6600 |předwólba=02029 |awto= |webstrona= |Adresa= |mapa= }} [[Dataja:Zərdab Avtovağzalı.jpg|thumb|left]] '''Zərdab''' (wurjekowanje: ''Zardab'') je město w&nbsp;[[Azerbajdźan]]je. Leži nad rěku [[Kura]] něhdźe 250 kilometrow zapadnje [[Baku]]wa. Ma wokoło dźesać tysac wobydlerjow.<ref>[http://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/indexen.php Population], The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan</ref> Wot lěta 1968 ma měšćanske prawa. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Zardab| Zərdab }} d5ukgja2ir5pnwt3w7k33rocykyejnk Samar (Ukraina) 0 35044 392159 387581 2026-08-23T09:39:41Z J budissin 7 392159 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno swójske= Самáр |mjeno serbske= Samar |wopon= Coat of Arms of Novomoskovsk.svg |chorhoj= Flag of Novomoskovsk.svg |region-ISO=UA-12 |šěrina=48/37/00 |dołhota=35/13/00 |wysokosć= 62 |přestrjeń=36 |wobydlerstwo= 71427 |staw=2016 |póstowe čisło= 51200-51214 |předwólba=5693 |webstrona= |Adresa= |mapa= }} [[Dataja:Свято - Троїцький собор 04.jpg|thumb|left]] '''Samar''' ({{wrěči|uk|Самáр}}; do 1794 – Самарчик/''Samarčyk'', do 2024 Новомосковськ/''Nowomoskowsk'') je město w&nbsp;[[Oblasć Dnipropetrowsk|Dnipropetrowskej oblasći]] na [[Ukraina|Ukrainje]]. Leži nad rěku Samara, přitokom [[Dnjepr|Dnjepra]], něhdźe 25 kilometrow sewjerowuchodnje [[Dnipro|Dnipra]]. Ma něhdźe 71 tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20160722124332/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2016/zb_nas_15.pdf Чисельнiсть наявного населення Украïни на сiчня 2016 року], Державна служба статистики Украïни, стр. 21</ref> Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1576 załožiło a ma wot lěta 1784 měšćanske prawa. == Žórła == <references/> == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Новомосковск Новомосковск]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]]: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Novomoskovsk Новомосковськ]// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 477. — ISBN 978-966-00-1061-1. == Wotkaz == {{commonscat|Samar, Ukraine|Nowomoskowsk}} * [https://web.archive.org/web/20170707191539/http://www.novomoskovsk-rada.gov.ua/ Oficielne webstrony] [[Kategorija:Sydlišćo w Dnipropetrowskej oblasći]] [[Kategorija:Załožene 1576]] gu3u18q7ppd9xwf6asw32kpeoyj0ect Pidhorodne 0 35049 392157 379445 2026-08-23T09:37:56Z J budissin 7 392157 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno swójske= Пiдгородне |mjeno serbske= Pidhorne |wopon= Герб (1).jpg |chorhoj= Pidhorodne prapor.png |region-ISO=UA-12 |šěrina=48/34/00 |dołhota=35/06/00 |wysokosć= 56 |přestrjeń=99,13 |wobydlerstwo=19638 |staw=2016 |póstowe čisło= 52001-52004 |předwólba=56 |webstrona= |Adresa= |mapa= }} [[Dataja:Богословская церковь.jpg|thumb|left]] '''Pidhorodne''' ({{wrěči|uk|Пiдгородне}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Dnipropetrowsk|Dnipropetrowskej oblasći]] w&nbsp;[[Ukraina|Ukrainje]]. Leži nad rěku Kilčеń něhdźe 15 kilometrow sewjernje [[Dnipro|Dnipra]] a něhdźe štyri kilometry južnje [[Nowomoskowsk (Ukraina)|Nowomoskowska]]. Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20160722124332/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2016/zb_nas_15.pdf Чисельнiсть наявного населення Украïни на сiчня 2016 року], Державна служба статистики Украïни, стр. 22</ref> Sydlišćo je so w 17.&nbsp;lětstotku załožiło a ma wot lěta 1981 měšćanske prawa. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Pidgorodne|Pidhorodne}} [[Kategorija:Sydlišćo w Dnipropetrowskej oblasći]] osnsb432quk9sokz36xz5fwqf7zlpih 392158 392157 2026-08-23T09:38:13Z J budissin 7 /* Wotkaz */ 392158 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno swójske= Пiдгородне |mjeno serbske= Pidhorne |wopon= Герб (1).jpg |chorhoj= Pidhorodne prapor.png |region-ISO=UA-12 |šěrina=48/34/00 |dołhota=35/06/00 |wysokosć= 56 |přestrjeń=99,13 |wobydlerstwo=19638 |staw=2016 |póstowe čisło= 52001-52004 |předwólba=56 |webstrona= |Adresa= |mapa= }} [[Dataja:Богословская церковь.jpg|thumb|left]] '''Pidhorodne''' ({{wrěči|uk|Пiдгородне}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Dnipropetrowsk|Dnipropetrowskej oblasći]] w&nbsp;[[Ukraina|Ukrainje]]. Leži nad rěku Kilčеń něhdźe 15 kilometrow sewjernje [[Dnipro|Dnipra]] a něhdźe štyri kilometry južnje [[Nowomoskowsk (Ukraina)|Nowomoskowska]]. Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20160722124332/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2016/zb_nas_15.pdf Чисельнiсть наявного населення Украïни на сiчня 2016 року], Державна служба статистики Украïни, стр. 22</ref> Sydlišćo je so w 17.&nbsp;lětstotku załožiło a ma wot lěta 1981 měšćanske prawa. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{commonscat}} [[Kategorija:Sydlišćo w Dnipropetrowskej oblasći]] kxtxsjx7ier2k0t9ofh4jzmei0kj3c7 392160 392158 2026-08-23T09:40:07Z J budissin 7 392160 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno swójske= Пiдгородне |mjeno serbske= Pidhorne |wopon= Герб (1).jpg |chorhoj= Pidhorodne prapor.png |region-ISO=UA-12 |šěrina=48/34/00 |dołhota=35/06/00 |wysokosć= 56 |přestrjeń=99,13 |wobydlerstwo=19638 |staw=2016 |póstowe čisło= 52001-52004 |předwólba=56 |webstrona= |Adresa= |mapa= }} [[Dataja:Богословская церковь.jpg|thumb|left]] '''Pidhorodne''' ({{wrěči|uk|Пiдгородне}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Dnipropetrowsk|Dnipropetrowskej oblasći]] w&nbsp;[[Ukraina|Ukrainje]]. Leži nad rěku Kilčеń něhdźe 15 kilometrow sewjernje [[Dnipro|Dnipra]] a něhdźe štyri kilometry južnje [[Samar (Ukraina)|Samara]]. Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20160722124332/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2016/zb_nas_15.pdf Чисельнiсть наявного населення Украïни на сiчня 2016 року], Державна служба статистики Украïни, стр. 22</ref> Sydlišćo je so w 17.&nbsp;lětstotku załožiło a ma wot lěta 1981 měšćanske prawa. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{commonscat}} [[Kategorija:Sydlišćo w Dnipropetrowskej oblasći]] 26hmauzhz5yh33fdvl686adiitqziv7 Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach 0 35281 392122 384676 2026-08-22T14:30:19Z J budissin 7 392122 wikitext text/x-wiki '''Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach''' wobsahuje připóznate pomniki [[Bóšicy|Bóšičanskeje]] gmejny a jeje wjesnych dźělow, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014). == Legenda == {{Lisćina pomnikow Sakska (legenda)}} == [[Bóšicy]] == {{All Coordinates|pos=right|section=Bóšicy}} {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253143 |mjeno =Pokutny křiž |adresa =Hłowna dróha 10 (blisko) (na ležownosći gmejnskeho zarjadnistwa) |adresa-sort = |NS = 51.250450 |EW = 14.291249 |datum = 15.–17.&nbsp;lětstotk (pokutny křiž) |datum-sort = 1500 |wopisanje = wuznam za wjesne stawizny |wobraz = Bóšicy – pokutny křiž.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402527 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253139 |mjeno = Pomnik padnjenym Prěnjeje swětoweje wójny, pódla toho Lutherowy kamjeń |adresa =Hłowna dróha 17 (před) |adresa-sort = |NS = 51.250212 |EW = 14.291755 |datum = 1921 (wojerski pomnik); napisane 1883 (Lutherowy kamjeń) |datum-sort = 1883 |wopisanje = wuznam za wjesne stawizny; kamjentny pomnik z němskimi napisami, Lutherowy kamjeń z napisom „10. November 1883“ |wobraz = Bóšicy – Lutherowy kamjeń (2018).jpg |commonscat = |wikidata = Q49402531 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253142 |mjeno = Ryćerkubło a kubłowy park Bóšicy |adresa =Hłowna dróha 27 |adresa-sort = |NS = 51.250138 |EW = 14.290173 |datum = 1890te lěta (knježi dom) |datum-sort = 1895 |wopisanje = knježi dom něhdyšeho ryćerkubła a kubłowy park; wobmjetkowy twar<!--mit heruntergezogenem Dach-->, swisle z drjewjanej wozdobu, rozrjadowanje sćěnow přez klinker, wuznam za twarske a wjesne stawizny |wobraz = Bóšicy – ryćerkubło.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402534 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253141 |mjeno = Domske z hródźu (něhdy [[chěža ze stołom|ze stołom]]) |adresa =Kowarska hora 4 |adresa-sort = |NS = 51.249753 |EW = 14.291900 |datum = 2. połojca 18.&nbsp;lětstotka (domske z hródźu) |datum-sort = 1775 |wopisanje = tykowana konstrukcija w hornim poschodźe, swisle z deskami wupažene; rědki přikład do dalokeje měry originalnje zdźeržaneje drjewjaneje konstrukcije w tutej kónčinje; wažne za napohlad wjesneho jadra, wuznam za twarske stawizny |wobraz = |commonscat = |wikidata = Q49402537 }} |} == [[Hora (Bóšicy)|Hora]] == {{All Coordinates|pos=right|section=Hora}} {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253120 |mjeno = Pomnik padnjenym Prěnjeje swětoweje wójny |adresa =Horjanska hłowna dróha |adresa-sort = |NS = 51.243632 |EW = 14.286276 |datum = 1923 (wojerski pomnik) |datum-sort = 1923 |wopisanje = zornowcowy monolit ze zadołbanym křižom a němskim napisom, wuznam za wjesne stawizny |wobraz = Hora – wojerski pomnik (2018).jpg |commonscat = |wikidata = Q49402540 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253123 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Horjanska hłowna dróha 1 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.244855 |EW = 14.287390 |datum = napis 1875 při podstołpje (swjaty křiž) |datum-sort = 1875 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na profilowanym zornowcowym podstołpje, wuznam za regionalne stawizny <!-- na tutym městnje žadyn křiž njeje --> |wobraz = |commonscat = |wikidata = Q49402543 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253122 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Horjanska hłowna dróha 17 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.243954 |EW = 14.286831 |datum = napis 1923 při podstołpje (swjaty křiž) |datum-sort = 1923 |wopisanje = pozłoćany krucifiks na profilowanym zornowcowym podstołpje, z Božim jehnjećom a serbskim napisom („Kralo pokoja, chlěbje žiwjenja, sławimy će“); wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Hora – swjaty křiž čo 17.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402546 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253121 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Horjanska hłowna dróha 21 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.243808 |EW = 14.286553 |datum = napis 1872 při podstołpje (swjaty křiž) |datum-sort = 1872 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa z Marijinej postawu a serbskim napisom („Přez swój swjaty křiž sy swět wumóžił“); pozłoćany, na w gotiskim stilu profilowanym zornowcowym podstołpje; wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Hora – swjaty křiž čo 21.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402549 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253125 |mjeno = Domske z hródźu ([[chěža ze stołom|ze stołom]]), před nim swjaty křiž |adresa =Horjanska hłowna dróha 35 |adresa-sort = |NS = 51.242792 |EW = 14.284675 |datum = 1. połojca 19.&nbsp;lětstotka (domske z hródźu) |datum-sort = 1825 |wopisanje = domske z hródźu: tykowana konstrukcija w hornim poschodźe, we wulkej měrje originalnje wobchowane, drjewjany swjaty křiž ze serbskim napisom; wuznam za twarske a regionalne stawizny kaž tež za napohlad puća |wobraz = |commonscat = |wikidata = Q49402552 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253127 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =K parkej wětrnikow (Wětrnikowa hórka) |adresa-sort = |NS = 51.237961 |EW = 14.294844 |datum = napisane 1922 (swjaty křiž) |datum-sort = 1922 |wopisanje = Boža martra na zornowcowym podstołpje, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Hora – swjaty křiž na Wětrnikowej horje.jpg |commonscat = Swjaty křiž na Wětrnikowej horje |wikidata = Q49402554 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253126 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =K parkej wětrnikow (při puću do Jaseńcy) |adresa-sort = |NS = 51.243530 |EW = 14.285074 |datum = při podstołpje napisane 1874 (swjaty křiž) |datum-sort = 1874 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa z pruhowym nimbusom na profilowanym zornowcowym podstołpje, łaćonski napis: „Credo“; wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Hora Swjaty křiž 1.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402557 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253124 |mjeno = Zornowcowy podstołp swjateho křiža |adresa =K parkej wětrnikow 2 (před) |adresa-sort = |NS = 51.243338 |EW = 14.285641 |datum = napisane 1842 (swjaty křiž) |datum-sort = 1842 |wopisanje = wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Hora – swjaty křiž Při parku wětrnikow 2.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402560 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253154 |mjeno = Wrotowy wobłuk dworoweho zajězda z nabóčnej murju |adresa =K parkej wětrnikow 7 |adresa-sort = |NS = 51.243099 |EW = 14.286358 |datum = 19.&nbsp;lětstotk (wrotowy zajězd) |datum-sort = 1850 |wopisanje = wuznam za napohlad dróhi |wobraz = Hora – Při parku wětrnikow čo 7.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402563 }} |} == [[Jaseńca (Bóšicy)|Jaseńca]] == {{All Coordinates|pos=right|section=Jaseńca}} {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253119 |mjeno = Pomnik padnjenym Prěnjeje swětoweje wójny |adresa = kónc wjeski do směra na Horu |adresa-sort = |NS = 51.247435 |EW = 14.277172 |datum = 1922 (wojerski pomnik) |datum-sort = 1922 |wopisanje = wuznam za wjesne stawizny |wobraz = Jaseńca Wojerski pomnik 1.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402566 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09304046 |mjeno = Jasčanske ryćerkubło (cyłkowny pomnik) |adresa =Jaseńca 1; 1c; 1d; 1e; 1f; 1g; 2 |adresa-sort = |NS = 51.249863 |EW = 14.270192 |datum = wokoło 1800 |datum-sort = 1800 |wopisanje = cyłkowny pomnik Jasčanske ryćerkubło ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: knježi dom (čo. 1), něhdyši dom zarjadnika (zady čo. 2), wuchodne hospodarske twarjenje (čo. 1g), dalše zapadne hospodarske twarjenje (jenož sewjerny dźěl) a jednowobłukowy kamjentny mosćik w zadnim dźělu ležownosće kaž tež powostanki něhdyšeje wobhrodźenskeje murje z łamanych kamjenjow (hlej jednotliwy pomnik - obj. 09253111, samsna adresa) kaž tež sewjerne hospodarske křidło ze štyrjomi hospodarskimi twarjenjemi (čo. 1c, 1d, 1e, 1f) a hospodarskim dworom jako dźělomaj cyłkowneho pomnika; cyłkowny ansambl w swojej strukturje a we wulkej kwaliće wobchowany; za napohlad a stawizny wsy wot centralneho wuznama, wuznamny za twarske, wuměłstwowe a wjesne stawizny [wšě tamne twarjenja na kuble su młódše abo jara přeměnjene – mylate elementy] |wobraz = Puschwitz Jeßnitz Rittergut Aerial.jpg |commonscat = Rittergut Jeßnitz |wikidata = Q49402569 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253111 |mjeno = Knježi dom (jednotliwy pomnik k čo. 09304133) |adresa =Jaseńca 1 |adresa-sort = |NS = 51.249365 |EW = 14.270209 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka (hród (ryćerkubło)); 18.&nbsp;lětstotk (dom zarjadnika); wokoło 1800 (hospodarske twarjenje) |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Jasčanskeho ryćerkubła: cyłkowny ansambl w swojej strukturje a we wulkej kwaliće wobchowany; za napohlad a stawizny wsy wot centralneho wuznama, wuznamny za twarske, wuměłstwowe a wjesne stawizny |wobraz = Jaseńca – ryćerkubło (2008).jpg |commonscat = Rittergut Jeßnitz |wikidata = Q49402572 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253111 |mjeno = Dom zarjadnika (jednotliwy pomnik k čo. 09304133) |adresa = Jaseńca 2 (zady) |adresa-sort = |NS = 51.249586 |EW = 14.270809 |datum = 18.&nbsp;lětstotk (dom zarjadnika) |datum-sort = 1750 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Jasčanskeho ryćerkubła |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253111 |mjeno = Wuchodne hospodarske twarjenje (jednotliwy pomnik k čo. 09304133) |adresa = Jaseńca 1g |adresa-sort = |NS = 51.249966 |EW = 14.271349 |datum = wokoło 1800 |datum-sort = 1800 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Jasčanskeho ryćerkubła |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253111 |mjeno = Zapadne hospodarske twarjenje (jenož sewjerny dźěl; jednotliwy pomnik k čo. 09304133) |adresa = Jaseńca (bjez čo.) |adresa-sort = |NS = 51.249736 |EW = 14.269445 |datum = wokoło 1800 |datum-sort = 1800 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Jasčanskeho ryćerkubła |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253111 |mjeno = Jednowobłukowy kamjentny mosćik w zadnim dźělu ležownosće (jednotliwy pomnik k čo. 09304133) |adresa = Jaseńca (bjez čo.) |adresa-sort = |NS = 51.249290 |EW = 14.270864 |datum = |datum-sort = |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Jasčanskeho ryćerkubła |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253111 |mjeno = Powostanki něhdyšeje wobhrodźenskeje murje z łamanych kamjenjow (jednotliwy pomnik k čo. 09304133) |adresa = Jaseńca (bjez čo.) |adresa-sort = |NS = 51.248662 |EW = 14.269910 |datum = |datum-sort = |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Jasčanskeho ryćerkubła |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253113 |mjeno = Domske z hródźu ([[chěža ze stołom|ze stołom]]) |adresa =Jaseńca 3b (zady) |adresa-sort = |NS = 51.250916 |EW = 14.272033 |datum = 2. połojca 18.&nbsp;lětstotka (domske z hródźu) |datum-sort = 1775 |wopisanje = tykowana konstrukcija w hornim poschodźe, swisle z deskami wupažene, wumurjeny stoł, z mjeztym rědkimi originalnymi paskami, originalny wobraz je we wulkej měrje spóznajomny, jedna z najstaršich chěžow z drjewjanej konstrukciju w tutej kónčinje, wuznam za twarske stawizny |wobraz = Jaseńca – domske čo 3b.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402576 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253112 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Jaseńca 3b (před) |adresa-sort = |NS = 51.250454 |EW = 14.271999 |datum = při podstołpje napisane 1843 (swjaty křiž) |datum-sort = 1843 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na kamjentnym podstołpje, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Jaseńca 3b Swjaty křiž.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402579 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253114 |mjeno = Swjaty křiž |adresa = Jaseńca 4 (před) |adresa-sort = |NS = 51.250397 |EW = 14.273159 |datum = při podstołpje napisane 1880 (swjaty křiž) |datum-sort = 1880 |wopisanje = profilowany zornowcowy podstołp, železny krucifiks, pozłoćeny, ze skupinu figurow a medaljonom ze serbskim napisom, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Jaseńca – Swjaty křiž čo 4.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402583 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253117 |mjeno = Swjaty křiž |adresa = Jaseńca 12 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.252582 |EW = 14.274657 |datum = při podstołpje napisane 1914 (swjaty křiž) |datum-sort = 1914 |wopisanje = profilowany zornowcowy podstołp, wulki krucifiks z kowaneho železa z dalšimaj pozłoćenymaj figuromaj, křiž z łopjenowym ornamentom, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Jaseńca – swjaty křiž při Hórčanskim puću 2.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402586 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253118 |mjeno = Domske z kućikatym pódlanskim twarjenjom |adresa =Jaseńca 15 |adresa-sort = |NS = 51.252336 |EW = 14.276034 |datum = wokoło 1800 (domske z hródźu) |datum-sort = 1800 |wopisanje = domske z tykowanej konstrukciju w hornim poschodźe, swisle z deskami wupažene a z krónu (akroterom), do dalokeje měry originalnje zdźeržana struktura, typiske twarske wašnje wuchodosakskeje burskeje chěže, wuznam za twarske a hospodarske stawizny |wobraz = Jaseńca 15 Kulturny pomnik.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402589 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253115 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Jaseńca 28c (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.250361 |EW = 14.273844 |datum = napisane 1864 (swjaty křiž) |datum-sort = 1864 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na profilowanym zornowcowym podstołpje w gotiskim stilu, serbski napis; wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Jaseńca 28c Swjaty křiž.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402592 }} |} == [[Łusč]] == {{All Coordinates|pos=right|section=Łusč}} {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253128 |mjeno =Zornowcowy podstołp něhdyšeho swjateho křiža |adresa =400&nbsp;m za Łusčom, směr na Chrósćicy |adresa-sort = |NS = 51.239098 |EW = 14.266908 |datum = napisane 1895 (swjaty křiž) |datum-sort = 1895 |wopisanje = profilowany, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Łusč – swjaty křiž 1895.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402595 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253136 |mjeno = Wopomnjenski kamjeń za wuswobodźensku wójnu lěta 1813 |adresa =Wišnička |adresa-sort = |NS = 51.231699 |EW = 14.279172 |datum = 1913 stajeny (wopomnjenski kamjeń) |datum-sort = 1913 |wopisanje = kóstkojty pomnik z płonym, pyramidalnym wukóncom, 75 × 75 cm, napis: „Optima Patris Memoriae Liberorum Pietras 1813“; wuznam za wjesne stawizny |wobraz = Łusč – pomnik na Wišničce 2.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402598 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09304555 |mjeno = Ryćerkubło a kubłowy park Łusč (cyłkowny pomnik) |adresa =Łusč 1; 1e; 1f |adresa-sort = |NS = 51.238902 |EW = 14.282364 |datum = 18./19.&nbsp;lětstotk |datum-sort = 1750 |wopisanje = cyłkowny pomnik ryćerkubło a kubłowy park Łusč ze slědowacymi jednotliwymi pomnikami: knježi dom ze sewjernym pobóčnym křidłom (čo. 1), juhozapadne hospodarske twarjenje nad kućikatym podrysom, sewjerozapadne hospodarske twarjenje, oranžerija (čo. 1e), zapadny wrotowy stołp něhdyšeho zajězda z wrótkami a powostankami wobhrodźenskeje murje (hlej lisćinu jednotliwych pomnikow obj. 09253135), kubłowy park a zapadna lipowa aleja (zahrodny pomnik) kaž tež južne křidło knježeho domu (čo. 1f), juhowuchodne hospodarske twarjenje a hat južnje hospodarskeho dwora jako dźělej cyłkowneho pomnika; knježi dom jako třoposchodowy wobmjetkowy twar, z třěšnej chěžku w mansardowej třěše, dwě pobóčnej křidle, rjane durje při domje, bróžnja (tykowana <!--mit Blendbögen-->w přizemju), wuznam za twarske a wjesne stawizny [mylaty element: garaža sewjernje knježeho domu] |wobraz = Puschwitz Lauske Rittergut Aerial.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402601 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253135 |mjeno = Knježi dom ze sewjernym pobóčnym křidłom (jednotliwy pomnik k ID 09304555) |adresa = Łusč 1 |adresa-sort = |NS = 51.238814 |EW = 14.281540 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka (knježi dom) |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Ryćerkubło a kubłowy park Łusč: knježi dom jako třoposchodowy wobmjetkowy twar, z třěšnej chěžku w mansardowej třěše, dwě pobóčnej křidle, rjane durje při domje, bróžnja (tykowana <!--mit Blendbögen-->w přizemju), wuznam za twarske a wjesne stawizny |wobraz = Lauske Herrenhaus.JPG |commonscat = |wikidata = Q49402604 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253135 |mjeno = Juhozapadne hospodarske twarjenje nad kućikatym podrysom (jednotliwy pomnik k ID 09304555) |adresa = Łusč 1 |adresa-sort = |NS = 51.238654 |EW = 14.280952 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Ryćerkubło a kubłowy park Łusč |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253135 |mjeno = Sewjerozapadne hospodarske twarjenje (jednotliwy pomnik k ID 09304555) |adresa = Łusč 1 |adresa-sort = |NS = 51.239099 |EW = 14.281150 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Ryćerkubło a kubłowy park Łusč |wobraz = Łusč – hospodarske twarjenje ryćerkubła 01.jpg |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253135 |mjeno = Oranžerija (jednotliwy pomnik k ID 09304555) |adresa = Łusč 1e |adresa-sort = |NS = 51.239247 |EW = 14.281442 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Ryćerkubło a kubłowy park Łusč |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253135 |mjeno = Zapadny wrotowy stołp něhdyšeho zajězda z wrótkami (jednotliwy pomnik k ID 09304555) |adresa = Łusč |adresa-sort = |NS = 51.238567 |EW = 14.280201 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Ryćerkubło a kubłowy park Łusč |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID = 09253135 |mjeno = Powostanki wobhrodźenskeje murje (jednotliwy pomnik k ID 09304555) |adresa = Łusč |adresa-sort = |NS = 51.238598 |EW = 14.280053 |datum = 1. połojca 18.&nbsp;lětstotka |datum-sort = 1725 |wopisanje = jednotliwy pomnik cyłkowneho pomnika Ryćerkubło a kubłowy park Łusč |wobraz = |commonscat = |wikidata = }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253131 |mjeno = Kamjentny pućnik |adresa =Łusč 8a (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.237585 |EW = 14.276802 |datum = 19.&nbsp;lětstotk (kamjentny pućnik) |datum-sort = 1850 |wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny |wobraz = Łusč – kamjentny pućnik.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402609 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253130 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Łusč 8a (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.237519 |EW = 14.276927 |datum = napisane 1897 (swjaty křiž) |datum-sort = 1897 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa na profilowanym zornowcowym podstołpje, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Łusč – swjaty křiž čo 8a.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402612 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253129 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Łusč 11a (blisko) (započatk wsy ze směra Chrósćic) |adresa-sort = |NS = 51.238052 |EW = 14.273456 |datum = při podstołpje napisane 1865 (swjaty křiž) |datum-sort = 1865 |wopisanje = Boža martra z Marijinej postawu a medalju ze serbskim napisom na profilowanym zornowcowym podstołpje w gotiskim stilu, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = |commonscat = |wikidata = Q49402615 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253134 |mjeno = Wopomnjenski kamjeń za krala Bjedricha Awgusta III. |adresa =Łusč 20 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.238262 |EW = 14.280131 |datum = napisane 1905 (wopomnjenski kamjeń) |datum-sort = 1905 |wopisanje = kóstkojty kamjeń z płonym, pyramidalnym wukóncom, němske napismo: „An dieser Stelle wurde S. Majestät König Friedrich August III. von Rittergut und Gemeinde Lauske festlich begrüsst“, datum: 29. 5. 1905, na zadnim boku kralowny emblem „F.A.R.“ z krónu; wuznam za wjesne stawizny |wobraz = Łusč – pomnik Bjedricha Awgusta III 3.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402618 }} |} == [[Nowe Bóšicy]] == {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253153 |mjeno = Kamjentny pućnik |adresa =Nowe Bóšicy (křižowanišćo při započatku wsy) |adresa-sort = |NS = 51.259274 |EW = 14.294836 |datum = 19.&nbsp;lětstotk (kamjentny pućnik) |datum-sort = 1850 |wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny |wobraz = Nowe Bóšicy – kamjentny pućnik.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402625 }} |} == [[Nowy Łusč]] == {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253137 |mjeno = Swjaty křiž |adresa =Nowy Łusč 3 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.231313 |EW = 14.297688 |datum = při podstołpje napisane 1843 (swjaty křiž) |datum-sort = 1843 |wopisanje = krucifiks z kowaneho železa (pozłoćeny) na jednorje profilowanym zornowcowym podstołpje, wuznam za regionalne stawizny |wobraz = Nowy Łusč – swjaty křiž čo 3.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402622 }} |} == [[Wětrow]] == {{All Coordinates|pos=right|section=Wětrow}} {{Lisćina pomnikow Sakska (hłowa tabulki)}} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253152 |mjeno = Domske z hródźu ([[chěža ze stołom|ze stołom]]) |adresa =Wětrow-wjes 3 |adresa-sort = |NS = 51.250896 |EW = 14.309367 |datum = 1. połojca 19.&nbsp;lětstotka (domske z hródźu) |datum-sort = 1825 |wopisanje = tykowana konstrukcija w hornim poschodźe, wupažene swisle, zamurjowany stoł, třěcha z nišim wotkapom, do dalokeje měry originalnje wobchowane, přikład wjesneje architektury 19.&nbsp;lětstotka, wuznam za twarske stawizny |wobraz = Wětrow – domske čo 3.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402628 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253147 |mjeno = Domske z hródźu ([[chěža ze stołom|ze stołom]]) z integrowanej bróžnju |adresa =Wětrow-wjes 9 |adresa-sort = |NS = 51.250129 |EW = 14.309431 |datum = wokoło 1800 (domske z hródźu) |datum-sort = 1800 |wopisanje = tykowana konstrukcija w hornim poschodźe, twarske ćěło a napohlad do dalokeje měry originalnje wobchowanej, w tutej kónčinje mjeztym rědki twarski typ; wuznam za twarske a hospodarske stawizny |wobraz = Wětrow – domske čo 9.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402631 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253148 |mjeno =Studźeń |adresa =Wětrow-wjes 11 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.250285 |EW = 14.308589 |datum = napisane 1866 (studźeń) |datum-sort = 1866 |wopisanje = wuznam za socialne stawizny |wobraz = |commonscat = |wikidata = Q49402634 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253146 |mjeno = Kamjentny pućnik |adresa =Wětrow-wjes 15 (blisko) |adresa-sort = |NS = 51.250792 |EW = 14.308042 |datum = 19.&nbsp;lětstotk (kamjentny pućnik) |datum-sort = 1850 |wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny |wobraz = Wetro Dorfmitte 7715 WP.jpg |commonscat = |wikidata = Q49402637 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253145 |mjeno = Kamjentny pućnik |adresa =Wětrow-wjes 17 (napřećo) |adresa-sort = |NS = 51.251608 |EW = 14.308544 |datum = 19.&nbsp;lětstotk (kamjentny pućnik) |datum-sort = 1850 |wopisanje = wuznam za wobchadne stawizny |wobraz = Wegestein Wetro-Dorf 17 (gegenüber).jpg |commonscat = |wikidata = Q49402641 }} {{Lisćina pomnikow Sakska (linka tabulki) |ID =09253144 |mjeno = Kulturny dom ''Dom jednoty'' |adresa =Wětrow-sydlišćo 13 |adresa-sort = |NS = 51.254722 |EW = 14.307662 |datum = 1952 (kulturny dom) |datum-sort = 1952 |wopisanje = prosty wobmjetkowy twar nad křižojtym podrysom, zachodny wobłuk z třěchu a zornowcowymi zepěrami, durjowy ornament w "organiskich" formach, wuznam za twarske a wjesne stawizny |wobraz = Wětrow – kulturny dom 2.jpg |commonscat = Kulturhaus Wetro |wikidata = Q49402644 }} |} == Žórło == * [https://web.archive.org/web/20141213043937/http://www.denkmalpflege.sachsen.de/610.htm Sakski krajny zarjad za pomnikoškit], [https://web.archive.org/web/20130411231053/http://www.lfd.sachsen.de/1406.htm lisćina pomnikow w datowej bance DIVIS], wurězk: Kulturdenkmale des Freistaates Sachsen, staw: 15. apryla 2014 == Wotkaz == {{Commonscat|Cultural heritage monuments in Puschwitz/Bóšicy|Kulturne pomniki w Bóšicach}} {{All Coordinates}} [[Kategorija:Lisćina kulturnych pomnikow|Bóšicy]] [[Kategorija:Bóšicy|!]] {{Kulturne pomniki w Budyskim wokrjesu}} 3wznuonq1svluz1op5jn073dlguizyh Chirchiq 0 37708 392153 361136 2026-08-23T09:33:06Z J budissin 7 392153 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Chirchiq |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/28/00 |dołhota=69/35/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 582 |přestrjeń= 34 |wobydlerstwo= 149400 |staw=2014 |póstowe čisło= 111700 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Chrchik tserkov.jpg|thumb|left]] '''Chirchiq''' (wurjekowanje: ''Čirčik''; {{wrěči|uz-crl|Чирчиқ}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na sewjeru [[Uzbekistan]]a, blisko [[Kazachstan|kazachskeje]] hranicy. Leži nad rěku Čirčik něhdźe 30 kilometrow sewjerowuchodnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 149 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1935 měšćanske prawa. == Wotkaz == {{commonscat|Chirchiq}} {{Města w Uzbekistanje}} [[Kategorija:Załožene 1934]] 68wb5fszj9idhm0z2ojf074ot27z6pm Oqqo‘rg‘on 0 37709 392142 362403 2026-08-23T09:24:14Z J budissin 7 392142 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Oqqo‘rg‘on |wopon= |chorhoj = |šěrina=40/52/00 |dołhota=69/02/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 300 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 10800 |staw=1991 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Oqqo‘rg‘on''' ({{wrěči|ru|Аккурган}} / ''Akkurgan'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] w&nbsp;[[Uzbekistan|Uzbekistanje]], blisko [[Kirgistan|kirgiziskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Oqqo‘rg‘onskeho wobwoda. Leži něhdźe 60 kilometrow južnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1935 załožiło a ma wot lěta 1980 měšćanske prawa. {{Města w Uzbekistanje}} [[Kategorija:Załožene 1935]] 38mxe05u8xm11q2td4xmalx8uo786wu Olmaliq 0 37711 392151 362402 2026-08-23T09:31:17Z J budissin 7 392151 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Olmaliq |wopon= |chorhoj = |šěrina=40/51/00 |dołhota=69/36/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 530 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 121100 |staw=2014 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Olmaliq''' ({{wrěči|uz-crl|Олмалиқ}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] w&nbsp;[[Uzbekistan|Uzbekistanje]], blisko [[Kirgiska|kirgiziskeje]] hranicy. Leži nad rěku Ochangaron něhdźe 60 kilometrow južnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 121 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1947 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa. == Wotkaz == {{commonscat|Olmaliq}} {{Města w Uzbekistanje}} [[Kategorija:Załožene 1947]] tj7ngzpere422q7qyek0vr6exi2zmxn Bo‘ka 0 37869 392143 362400 2026-08-23T09:24:29Z J budissin 7 392143 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Bo‘ka |wopon= |chorhoj = |šěrina=40/48/00 |dołhota=69/12/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 340 |přestrjeń= 23 |wobydlerstwo= 28000 |staw= 2012 |póstowe čisło= 110600 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Вид с холма на город.png|thumb|left]] '''Bo‘ka''' ({{wrěči|ru|Бука}} / ''Buka'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a, blisko [[Tadźikistan|tadźikiskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Bo‘kaskeho wobwoda. Leži něhdźe 65 kilometrow južnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1943 załožiło a ma wot lěta 1980 měšćanske prawa. {{Města w Uzbekistanje}} [[Kategorija:Załožene 1943]] igbt8j2vmb6laej9rtiuo49frkbv36n Keles 0 37875 392149 362397 2026-08-23T09:29:03Z J budissin 7 392149 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Keles |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/24/00 |dołhota=69/12/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 380 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 25000 |staw= |póstowe čisło= 111100 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Keles''' ({{wrěči|uz-crl|Келес}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a, bjezposrědnje při [[Kazachstan|kazachskej]] hranicy. Je zarjadniske sydło Zangiotskeho wobwoda. Leži něhdźe dwaj kilometraj sewjernje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow. Wot lěta 1976 ma měšćanske prawa. == Literatura == * [https://www.vedu.ru/bigencdic/27361/ Келес] Большой энциклопедический словарь {{Města w Uzbekistanje}} cm2bkwajyk5d7klwwhmi48towu6qj8i Nurafshon 0 37876 392141 362396 2026-08-23T09:23:55Z J budissin 7 392141 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Nurafshon |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/02/00 |dołhota=69/21/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 395 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 29000 |staw= |póstowe čisło= 111500 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Nurafshon''' (do 2017 To‘ytepa / ''Tujtepa'') je město na wuchodźe [[Uzbekistan]]a. Je stolica [[Oblasć Taškent|Taškentskeje oblasće]]. Leži něhdźe 25 kilometrow južnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow. Wot lěta 1973 měšćanske prawa. {{Města w Uzbekistanje}} ofy6ntdofo6mz6xvthjqlipelh2ihg6 Parkent 0 37878 392137 361132 2026-08-23T09:21:08Z J budissin 7 njetrjebawše 392137 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Parkent |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/17/00 |dołhota=69/40/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 803 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 37100 |staw= 2004 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Parkent''' ({{wrěči|uz|''Parkent''}}; {{wrěči|ru|Паркент}}/ ''Parkent'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a. Je zarjadniske sydło Parkentskeho wobwoda. Leži něhdźe 50 kilometrow wuchodnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow. Wot lěta 1984 měšćanske prawa. {{Města w Uzbekistanje}} ttjsjsc72w6gwl7qeg8avrcncailsoz Piskent 0 37879 392140 361757 2026-08-23T09:23:36Z J budissin 7 392140 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Piskent |wopon= |chorhoj = |šěrina=40/53/00 |dołhota=69/20/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 411 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 90400 |staw= 2016 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Piskent''' ({{wrěči|uz|''Piskent''}}; {{wrěči|ru|Пскент}}/ ''Pskent'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a, blisko [[Tadźikistan|tadźikiskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Piskentskeho wobwoda. Leži něhdźe 90 kilometrow južnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 90 tysac wobydlerjow. Wot lěta 1966 měšćanske prawa. {{Města w Uzbekistanje}} d1c7yhybikwoiv714fom2p55uhx86s9 Chinoz 0 37880 392138 373934 2026-08-23T09:22:01Z J budissin 7 392138 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Chinoz |wopon= |chorhoj = |šěrina=40/56/00 |dołhota=68/45/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 275 |přestrjeń= 340 |wobydlerstwo= 121200 |staw= 2016 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Chinoz''' ({{wrěči|ru|Чиназ}} / ''Činaz'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a, blisko [[Kazachstan|kazachskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Chinozskeho wobwoda. Leži něhdźe 60 kilometrow juhozapadnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 121 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so we 8.&nbsp;lětstotku załožiło a ma wot lěta 1972 měšćanske prawa. {{Města w Uzbekistanje}} cqtoxv721lhiknimsio4ttd8q8qzq1e Yangiobod 0 37882 392144 362394 2026-08-23T09:24:51Z J budissin 7 392144 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Yangiobod |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/07/00 |dołhota= 70/05/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 1300 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 9000 |staw= 2004 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Музыкальная школа в Янгиабаде.JPG|thumb|left]] '''Yangiobod''' ({{wrěči|ru|Янгиабад}} / ''Jangiabad'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a. Leži něhdźe 120 kilometrow juhowuchodnje [[Taškent]]a a něhdźe 13 kilometrow sewjernje [[Angren]]a. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow. Wot lěta 1953 měšćanske prawa. == Wotkaz == {{commonscat|Yangiabad}} {{Města w Uzbekistanje}} cic4k2dtapn9p89jrrxjq7xr5rioe9r 392145 392144 2026-08-23T09:25:53Z J budissin 7 392145 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Yangiobod |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/07/00 |dołhota= 70/05/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 1300 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 9000 |staw= 2004 |póstowe čisło= |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Музыкальная школа в Янгиабаде.JPG|thumb|left]] '''Yangiobod''' ({{wrěči|uz-crl|Янгиобод}}) je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a. Leži něhdźe 120 kilometrow juhowuchodnje [[Taškent]]a a něhdźe 13 kilometrow sewjernje [[Angren]]a. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow. Wot lěta 1953 měšćanske prawa. == Wotkaz == {{commonscat|Yangiabad}} {{Města w Uzbekistanje}} efr0hw3iykxc6c7c48vxjzbh8q4re55 Yangiyo‘l 0 37884 392150 362393 2026-08-23T09:30:28Z J budissin 7 392150 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= Yangiyo‘l |wopon= |chorhoj = |šěrina=41/06/00 |dołhota= 69/02/00 |region-ISO=UZ |wysokosć= 350 |přestrjeń= |wobydlerstwo= 82500 |staw= 2015 |póstowe čisło= 112001, 112002, 112004, 112007, 112008, 112009 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Kuranty in Yangiyol.JPG|thumb|left]] '''Yangiyo‘l''' ({{wrěči|uz-crl|Янгийўл}}; do 1934 Қовунчи / ''Kowunči'') je město w&nbsp;[[Oblasć Taškent|Taškentskej oblasći]] na wuchodźe [[Uzbekistan]]a. Leži na prawym brjoze rěki Čirčik něhdźe 30 kilometrow juhozapadnje [[Taškent]]a. Ma něhdźe 82 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w&nbsp;lěće 1901 załožiło a ma wot lěta 1934 měšćanske prawa. == Wotkazaj == {{commonscat|Yangiyol}} {{Města w Uzbekistanje}} [[Kategorija:Załožene 1901]] 09yacjj541a8s3je3uutr7y86yxjk34 Předźenak (protyka) 0 39343 392124 369281 2026-08-22T14:33:16Z J budissin 7 392124 wikitext text/x-wiki '''Předźenak''' bě prěnja [[serbšćina|serbska]] protyka a wuchadźeše wot [[1855]] hač do zakaza wšěch serbskich spisow w&nbsp;lěće [[1937]]. Po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]] bu kónctydźenska přiłoha ''[[Nowa doba|Noweje doby]]'' po nim pomjenowana. Redaktorojo Předźenaka běchu [[Korla Herman Robert Rjeda]] (1855–1889), [[Jan Pawoł Křižan]] (1889–1922) a [[Ota Wićaz]] (1924–1937). Wulki dźěl ilustracijow a titulne łopjena wobstaraše w pózdnich 1920tych a 1930tych lětach młody [[Měrćin Nowak-Njechorński|Měrćin Nowak]]. == Wotkaz == * [https://www.serbski-institut.de/os/Predzenak/ Digitalizowane wudaća Předźenaka] na webstronje [[Serbski institut|Serbskeho instituta]] [[Kategorija:Serbski časopis]] [[Kategorija:Załožene 1855]] ato77b2if2eguq6vrfzrfs6bjg0o26i Gustaw Mertin 0 39997 392073 391409 2026-08-22T12:19:26Z J budissin 7 [[Kategorija:Wosoba (Serbski Sokoł)]] bu přidata z [[Wikipedija:Specialne funkcije/HotCats|HotCat]] 392073 wikitext text/x-wiki '''Gustaw Mertin''' ({{wrěči|de}} ''Gustav Mertin''; * [[23. februara]] [[1901]] w [[Delni Wujězd|Delnim Wujězdźe]], † [[9. apryla]] [[1984]] runje tam) bě [[Serbja|serbski]] hórniski dźěłaćer, politikar, wjesnjanosta a čłon [[Sakski krajny sejm|Sakskeho krajneho sejma]]. Hromadźe z bratrom [[Maks Mertin|Maksom]] bě Gustaw Mertin 1924 sobuzałožer Wujězdźanskeje [[Serbski Sokoł|Sokołskeje]] jednoty. 1928 kandidowaše w nadawku [[Zwjazk narodnych mjeńšin w Němskej|Zwjazka narodnych mjeńšin w Němskej]] za mócnarstwowy sejm. Jako hórnik bu w lěće 1933 za [[Socialdemokratiska strona Němskeje|SPD]] do gmejnskeje rady Delnjeho Wujězda woleny a w aprylu po zakazu strony přez [[nacionalsocializm|nacionalsocialistow]] zaso z njeje wuzamknjeny.<ref name="laduš">[[Manfred Laduš]]: ''Poslednje božemje Gustawej Mertinej.'' W [[Nowa doba|Nowej dobje]] dnja 17. apryla 1984, str. 2</ref> Po wuswobodźenju bě wot 2. awgusta 1945 hač do 30. nowembra 1962 Wujězdźanski wjesnjanosta. Wot 1946 do 1950 bě zdobom za [[Zjednoćena socialistiska strona Němskeje|SED]] čłon Sakskeho krajneho sejma kaž tež Wojerowskeho wokrjesneho sejmika. W nadawku frakcije SED předpołoži w februarje 1948 prěni Serbski zakoń krajnemu sejmej a wopodstatni jón z narěču. Wot lěta 1921 přisłušeše Gustaw Mertin Wujězdźanskemu serbskemu towarstwu [[Zahrodka (Delni Wujězd)|Zahrodka]] kaž tež [[Domowina|Domowinje]].<ref name="laduš" /> == Nóžki == <references /> {{DEFAULTSORT:Mertin, Gustaw}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1901]] [[Kategorija:Zemr. 1984]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Zapósłanc sakskeho krajneho sejma]] [[Kategorija:Politikar (NDR)]] [[Kategorija:Politikar (20. lětstotk)]] [[Kategorija:Čłon SPD]] [[Kategorija:Čłon SED]] [[Kategorija:Wosoba (Delni Wujězd)]] [[Kategorija:Wosoba (Serbski Sokoł)]] 7wahf7fn290vixh7puevpn3ts9cdrd0 Bojan Jovanovski 0 40115 392194 391156 2026-08-23T10:56:45Z J budissin 7 392194 wikitext text/x-wiki '''Bojan Jovanovski''', znaćiši jako '''Boki 13''' (* [[19. awgusta]] [[1986]] w&nbsp;[[Skopje|Skopju]]) je něhdyši [[Sewjerna Makedonska|makedonski]] spěwar, moderator, imitator, manager a spěwar, znaty za swoju ekstrawangancu. Měješe swoju show w&nbsp;[[Serbiska|Serbiskej]] a Makedonskej a wobdźěli so na reality programje Big Brother w Serbiskej, čehoždla je tež serbiskej zjawnosći jara znaty. W času do 2019 bě wón manager noweho telewizijneho sćelaka TV1, kotraž přesta eksistować, jako bu won předmjet wobwinowanjow dla reketinga, to rěka wunuzowanje pjenjez wot makedonskich předewzaćelow, zo bychu so sudniske procesy, w kotrychž su woni inwolwowani, wolóžili. == Karjera == Bojan Jovanovski je swój diplom dóstał na Fakulće turizma, ale swoju karjeru je dale wuwiwał w telewiziji. Spočatk jeho sławy tči w času zarjadowanja 13 mytow popularity, štož je k tomu přinošowało, zo dóstanje mjeno „Boki 13“. Boki 13 je swoju popularitu přez swoje předrasćenje jako žona docpěł. W běhu swojeje karjery zorganizowa wón někotre koncerty, mjez druhim w&nbsp;[[Ohrid]]źe, Skopju, [[Štip]]je a [[Bitola|Bitoli]]. Na jednym z wuběrow spěwa za Eurowiziju wobdźěli so wón ze spěwom ''Big Mama''. Někotre z jeho spěwow su: * „Za blidom“ (serbisce) * „Wočiń so“ (serbisce) * „Hollywood“ (makedonsce) === Widejo-klipy === {| class="wikitable" !Widejoklip !Lěto !Režiser |- |''Hollywood'' |2008 | - |- |'' Bomba.com '' |2008 | - |- |''Wočiń so'' |2009 |Tomato produkcija |- |''Dźěći nocy'' |2010 |Dejan Miličević |- |''Kaligula'' |2012 |Dejan Miličević |} == Wotkazy == {{Referency}} == Wonkowne referency == * [http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=D1F61054BFA0B74AAE2608B1DF744FDD За инат на сите - Боки 13 ја наполни салата] * [http://www.youtube.com/watch?v=3YEaTffvwfc Боки 13 - Отвори се] * [http://www.youtube.com/watch?v=bNxxWOuZyVY&feature=related Боки 13 - Преко стола] * [http://www.youtube.com/watch?v=69swULT2PzM&feature=related Боки 13, Биг Мама и Ферус Муставоф - Холивуд] {{DEFAULTSORT:Jovanovski, Bojan}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1986]] [[Kategorija:Makedonjan]] [[Kategorija:Spěwar]] [[Kategorija:Popowy hudźbnik]] j3hme816nqlnx9pa0vbku05zu6cdj0d Arnošt Bart (1903) 0 41684 392072 391410 2026-08-22T12:18:55Z J budissin 7 [[Kategorija:Wosoba (Serbski Sokoł)]] bu přidata z [[Wikipedija:Specialne funkcije/HotCats|HotCat]] 392072 wikitext text/x-wiki '''Arnošt Bart''' (němsce ''Ernst Barth''; * [[18. měrca]] [[1903]] w [[Brězynka (Malešecy)|Brězynce]], † [[24. awgusta]] [[1996]]) bě [[Serbja|serbski]] młynski mišter a sobuzałožer [[Serbski Sokoł|Serbskeho Sokoła]]. Wón bě třeće z pjeć dźěći zapósłanca a pozdźišeho předsydy [[Domowina|Domowiny]] [[Arnošt Bart|Arnošta Barta-Brězynčanskeho]] a jeho žony Hany, rodź. Mjeltkec z [[Chwaćicy|Chwaćic]] a wotrosće w [[Brězynka (Malešecy)|Brězynce]]. W lěće 1928 přesydli so do [[Delni Wujězd|Delnjeho Wujězda]], hdźež nawodnistwo młyna a pjekarnje přewza, kotryž někotre lěta pozdźišo z pomocu swojeho nana kupi. Za čas [[nacionalsocializm]]a słužeše młyn kaž tež Bartowy wobchod na Budyskej [[Hošic hasa|Hošic hasy]] 5<ref>[[Hartmut Zwahr]]: ''Arnošt Bart-Brězynčanski.'' LND 1970, str. 126.</ref> jako zetkawanišćo Serbow. Mjez druhim staraše so Bart wo to, zo by poprawom z Łužicy wuhnaty [[Jurij Brězan]] dóstał nachwilne přistajenje na tudyšim kuble.<ref>[[Dietrich Šołta|Dietrich Scholze]]: ''Jurij Brězan. Leben und Werk.'' LND 2016, str. 35.</ref> Po wójnje bě Bart sobuzałožer Wujězdźanskeje Domowinskeje skupiny a podpěrowaše nowozałožene [[Serbske ludowe dźiwadło]], mjez druhim z rekwizitami, kotrež měješe zdźěla hišće ze swojeho časa jako lajski dźiwadźelnik we Wujězdźanskej „[[Zahrodka (Delni Wujězd)|Zahrodce]]“, ale tež na jewišću. Hač do lěta 1968 bě Bart nawoda zawoda za měšanu picu w Delnim Wujězdźe, potom poda so na wuměnk. Bart bě woženjeny z Hedwig, rodźenej Sykoric z [[Malešecy|Malešec]]. Mjez jeju dźěćimi běštaj wučer [[Jan Bart]] (* 1932) a dźiwadźelnik [[Křesćan Bart]] (1934–2026). == Žórła == * Šć.: ''Arnošt Bart pjećašĕsćdźesatnik.'' Nowa doba dnja 18. měrca 1968, str. 4. <references /> {{DEFAULTSORT:Bart, Arnošt}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1903]] [[Kategorija:Zemr. 1996]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Wosoba (Brězynka pola Malešec)]] [[Kategorija:Wosoba (Delni Wujězd)]] [[Kategorija:Wosoba (Serbski Sokoł)]] 641hnh9rpofm0r90emawdlkg71cixlx Brejtowo 0 41723 392075 392045 2026-08-22T12:26:17Z J budissin 7 formatěrowanje 392075 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno serbske=Brejtowo |mjeno ruske=Брейтово |mjeno2= |čisło=78209811001 |wopon= |šěrina=58.3 |dołhota=37.8666 |ISO=RU-YAR |wysokosć=110 |přestrjeń= |póstowe čisło=152760 |předwólba=48545 }} '''Brejtowo''' ({{wrěči|ru}} Брейтово) je wjes w&nbsp;[[Jaroslawska oblasć|Jaroslawskej oblasći]] w europskim dźělu [[Ruska|Ruskeje federacije]]. Je administratiwne srjedźišćo [[Brejtowski rajón|Brejtowskeho rajona]] a Brejtowskeho selskeho sydlišća a leži 140 kilometrow sewjerozapadnje [[Jaroslawl]]a. Prěni raz so naspomni dnja 17. nowembra 1613. Kónc 1930tych lět bu stara wjes dla twara [[Rybinsk]]eho spjateho jězora dospołnje powodźena, a sydlišćo bu na nowe městno přesydlene. W&nbsp;lěće 2010 měješe wjes 3308 wobydlerjow. == Nóžki == <references /> oyb0qterysltp6uvvtinbz3egjj1fla 392076 392075 2026-08-22T12:26:39Z J budissin 7 392076 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno serbske=Brejtowo |mjeno ruske=Брейтово |mjeno2= |čisło=78209811001 |wopon= |šěrina=58.3 |dołhota=37.8666 |ISO=RU-YAR |wysokosć=110 |přestrjeń= |póstowe čisło=152760 |předwólba=48545 }} '''Brejtowo''' ({{wrěči|ru}} Брейтово) je wjes w&nbsp;[[Oblasć Jaroslawl|Jaroslawskej oblasći]] w europskim dźělu [[Ruska|Ruskeje federacije]]. Je administratiwne srjedźišćo [[Brejtowski rajón|Brejtowskeho rajona]] a Brejtowskeho selskeho sydlišća a leži 140 kilometrow sewjerozapadnje [[Jaroslawl]]a. Prěni raz so naspomni dnja 17. nowembra 1613. Kónc 1930tych lět bu stara wjes dla twara [[Rybinsk]]eho spjateho jězora dospołnje powodźena, a sydlišćo bu na nowe městno přesydlene. W&nbsp;lěće 2010 měješe wjes 3308 wobydlerjow. == Nóžki == <references /> 4grzlrsnygra95m20i8tvy6as5lggdo Sokoł 0 41725 392066 392063 2026-08-22T12:13:48Z J budissin 7 392066 wikitext text/x-wiki {{infokašćik zwěrjo |mjeno=sokoł |wobraz=Falco peregrinus - 01.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Wućahowaty sokoł]] (''Falco peregrinus'') |klasa=[[ptaki]] (Aves) |rjad=[[sokoli]] (Falconiformes) |swójba=[[sokolace ptaki]] (Falconidae) |ród=sokoł |wědomostne mjeno=Falco |slědźer=[[Carl von Linné|Linné]] |lěto=1758 }} '''Sokoł''' (''Falco'') je [[ród (biologija)|ród]] [[ptaki|ptakow]] ze swójby ''Falconidae''. Wone su znate za swoju wurjadnu spěšnosć a wušiknosć při lećenju. Wuznamjenjeja so přez wusahowace widźenje, kónčkojte křidła a krótki pysk z charakteristiskim „sokolacym zubom“, kotryž słuži morjenju popada. K najznaćišim zastupjerjam słuša [[wućahowaty sokoł]] (''Falco peregrinus''), kotryž płaći jako najspěšniše zwěrjo na planeće. Při padacej hońtwje popada w powětře překroči zwjetša spěšnosć 300&nbsp;km/h. Sokoł njetwari sebi swójske [[Hnězdo|hnězda]], wužiwa pak skalne niše abo stare hnězda druhich ptakow. W&nbsp;[[ekosystem]]ach spjelnjeja klučowu rólu načolnych [[predator]]ow. Tuchwilu je něhdźe 40&nbsp;družin roda ''Falco'' znate. == Wotkazy == {{Commonscat|Falco|sokoł}} [[Kategorija:Ptaki]] eujjlyksbo5syqjgiqzdy2m8kbiwme2 392067 392066 2026-08-22T12:14:25Z J budissin 7 392067 wikitext text/x-wiki {{Tutón nastawk|zaběra so z rodom ptakow. Za sportowy zwjazk hlej [[Serbski Sokoł]].}} {{infokašćik zwěrjo |mjeno=sokoł |wobraz=Falco peregrinus - 01.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Wućahowaty sokoł]] (''Falco peregrinus'') |klasa=[[ptaki]] (Aves) |rjad=[[sokoli]] (Falconiformes) |swójba=[[sokolace ptaki]] (Falconidae) |ród=sokoł |wědomostne mjeno=Falco |slědźer=[[Carl von Linné|Linné]] |lěto=1758 }} '''Sokoł''' (''Falco'') je [[ród (biologija)|ród]] [[ptaki|ptakow]] ze swójby ''Falconidae''. Wone su znate za swoju wurjadnu spěšnosć a wušiknosć při lećenju. Wuznamjenjeja so přez wusahowace widźenje, kónčkojte křidła a krótki pysk z charakteristiskim „sokolacym zubom“, kotryž słuži morjenju popada. K najznaćišim zastupjerjam słuša [[wućahowaty sokoł]] (''Falco peregrinus''), kotryž płaći jako najspěšniše zwěrjo na planeće. Při padacej hońtwje popada w powětře překroči zwjetša spěšnosć 300&nbsp;km/h. Sokoł njetwari sebi swójske [[Hnězdo|hnězda]], wužiwa pak skalne niše abo stare hnězda druhich ptakow. W&nbsp;[[ekosystem]]ach spjelnjeja klučowu rólu načolnych [[predator]]ow. Tuchwilu je něhdźe 40&nbsp;družin roda ''Falco'' znate. == Wotkazy == {{Commonscat|Falco|sokoł}} [[Kategorija:Ptaki]] 4zxq27m43sn9uxyw1d9em771svvxtev Hajowy staršik 0 41727 392130 2026-08-22T19:49:06Z Gumideck 12564 rostlina 392130 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=hajowy staršik |wobraz=Senecio nemorensis (Mount Ibuki).JPG |wulkosć=250px |wopis wobraza=hajowy staršik |porjad=Asterales |swójba=[[zestajenkowe rostliny]] (Asteraceae) |podswójba=Asteroideae |tribus=Senecioneae |ród=[[staršik]] (Senecio) |wědomostne mjeno=Senecio nemorensis |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Hajowy staršik''' (''Senecio nemorensis'') je rostlina ze swójby [[zestajenkowe rostliny|zestajenkowych rostlinow]] (''Asteraceae''). == Wopis == Wona je [[trajne zelo]], kotrež rosće zwjetša do wysokosće wot 40 do 100&nbsp;centimetrow. Wuznamjeni so přez runy, husto słabje hałuzowany stołpik, kotryž nosy wotměnjawe, podołho kopinojte hač eliptiske [[Łopjeno|łopjena]] z pilotojtej zubnej kromu. Charakteristiske přiznamjo rostliny je bohate [[Kwětnistwo|kwětnišćo]], wobstejace z wužłobjenskich a wjerškowych korbow swětłožołteje barby. Tute korbi wobsahuja jazykowe [[Kćenje|kćenja]] na kołoběhu a trubkojte kćenja srjedźa. [[Płód|Płody]] su z chmjelom wuhotowane [[Nažka|nažki]], štož rozšěrjenje anemochorijow wolóža. Normalnje kćěje wot julija hač do septembra. == Stejnišćo == Tuta družina preferuje połsćinowy hač sćinowy žiwjenski rum. Zwjetša namakamy jón w lisćowych kaž měšanych lěsach, wosebje w dubinach a bukowinach, na kromach lěsow, holinach a podłu rěčkow. Žada sej hłubše, wutki bohate, humozne a lochce włóžne pódy z neutralnej hač lochce kisałej pH-hódnotu. == Rozšěrjenje == W [[Europa|Europje]] je w srjedźnym a wuchodnym dźělu kontinenta jara rozšěrjeny. Wón wustupuje poměrnje runostajnje wot nižinow hač k hórskim schodźenkam. == Wotkazy == {{Commonscat|Senecio nemorensis}} * [https://pladias.cz/taxon/overview/Senecio%20nemorensis%20agg. Senecio nemorensis agg.] [[Kategorija:Zestajenkowe rostliny]] elj6460zrej39glkttvf4g4ziox1gi5 392136 392130 2026-08-23T09:04:22Z J budissin 7 392136 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=hajowy staršik |wobraz=Senecio nemorensis (Mount Ibuki).JPG |wulkosć=250px |wopis wobraza=hajowy staršik |porjad=Asterales |swójba=[[zestajenkowe rostliny]] (Asteraceae) |podswójba=Asteroideae |tribus=Senecioneae |ród=[[staršik]] (Senecio) |wědomostne mjeno=Senecio nemorensis |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Hajowy staršik''' (''Senecio nemorensis'') je rostlina ze swójby [[zestajenkowe rostliny|zestajenkowych rostlinow]] (''Asteraceae''). == Wopis == Wona je [[trajne zelo]], kotrež rosće zwjetša do wysokosće wot 40 do 100&nbsp;centimetrow. Wuznamjeni so přez runy, husto słabje hałuzowany stołpik, kotryž nosy wotměnjawe, podołho kopinojte hač eliptiske [[Łopjeno|łopjena]] z pilotojtej zubnej kromu. Charakteristiske přiznamjo rostliny je bohate [[Kwětnistwo|kwětnišćo]], wobstejace z wužłobjenskich a wjerškowych korbow swětłožołteje barby. Tute korby wobsahuja jazykowe [[Kćenje|kćenja]] na kołoběhu a trubkojte kćenja srjedźa. [[Płód|Płody]] su z chmjelom wuhotowane [[Nažka|nažki]], štož rozšěrjenje anemochorijow wolóža. Normalnje kćěje wot julija hač do septembra. == Stejnišćo == Tuta družina preferuje połchłódkojty hač chłódkojty žiwjenski rum. Zwjetša namakamy hajowy staršik w lisćowych kaž měšanych lěsach, wosebje w dubinach a bukowinach, na kromach lěsow, w holinach a podłu rěčkow. Žada sej hłubše, na wutki bohate, humozne a lochce włóžne pódy z neutralnej hač lochce kisałej pH-hódnotu. == Rozšěrjenje == W&nbsp;[[Europa|Europje]] je w srjedźnym a wuchodnym dźělu kontinenta jara rozšěrjeny. Wón wustupuje poměrnje runostajnje wot nižinow hač na hórske schodźenki. == Wotkazaj == {{Commonscat|Senecio nemorensis}} * [https://pladias.cz/taxon/overview/Senecio%20nemorensis%20agg. Senecio nemorensis agg.] [[Kategorija:Zestajenkowe rostliny]] 7laul1np86jx9eyyb4sppo77bmasq3b Numerus 0 41728 392181 2026-08-23T10:22:55Z J budissin 7 nowa strona: '''Numerus''' je [[gramatika|gramatiska]] forma, kotraž słuži postajenju respektiwnje rozeznawanju mnóstwa. Wona wobwliwuje w najwjace [[indoeuropske rěče|indoeuropskich rěčach]] wšelake družiny słowow, tak [[substantiw]]y, [[adjektiw]]y, [[werb]]y, [[pronomen]]y a dalše. Wjetšina indoeuropskich rěčow ma dwaj numerusaj, mjenujcy [[singular]] a [[plural]], mjeztym zo je [[dual]] zwjetša wotstronjeny. Indoeuropskej rěči z wobchowanym dospołnym dualom stej se… 392181 wikitext text/x-wiki '''Numerus''' je [[gramatika|gramatiska]] forma, kotraž słuži postajenju respektiwnje rozeznawanju mnóstwa. Wona wobwliwuje w najwjace [[indoeuropske rěče|indoeuropskich rěčach]] wšelake družiny słowow, tak [[substantiw]]y, [[adjektiw]]y, [[werb]]y, [[pronomen]]y a dalše. Wjetšina indoeuropskich rěčow ma dwaj numerusaj, mjenujcy [[singular]] a [[plural]], mjeztym zo je [[dual]] zwjetša wotstronjeny. Indoeuropskej rěči z wobchowanym dospołnym dualom stej [[serbšćina]] a [[słowjenšćina]]. W druhich [[słowjanske rěče|słowjanskich rěčach]] su so relikty tutoho numerusa zdźerželi. Dalše numerusy su [[paral]] (za objekty, kotrež wustupuja přirodnje jako porik), [[trial]] (za tři objekty, jara rědki), [[kwadral]] (njeje za přirodne rěče dopokazany), [[pawkal]] (za małe mnóstwa). Wjele zwonkaeuropskich rěčow kaž na pŕikład [[chinšćina]] porno tomu numerus jako gramatisku kategoriju njeznaja. Wone zwuraznjeja wšelake mnóstwa přez ličby abo samo wospjetowanje słowa. [[Kategorija:Numerus|!]] dfsih7i3phj9ik3woglyvxd9nmqdhtn 392186 392181 2026-08-23T10:37:45Z J budissin 7 392186 wikitext text/x-wiki '''Numerus''' ''(čisło)'' je [[gramatika|gramatiska]] forma, kotraž słuži postajenju respektiwnje rozeznawanju mnóstwa. Wona wobwliwuje w najwjace [[indoeuropske rěče|indoeuropskich rěčach]] wšelake družiny słowow, tak [[substantiw]]y, [[adjektiw]]y, [[werb]]y, [[pronomen]]y a dalše. Wjetšina indoeuropskich rěčow ma dwaj numerusaj, mjenujcy [[singular]] a [[plural]], mjeztym zo je [[dual]] zwjetša wotstronjeny. Indoeuropskej rěči z wobchowanym dospołnym dualom stej [[serbšćina]] a [[słowjenšćina]]. W druhich [[słowjanske rěče|słowjanskich rěčach]] su so relikty tutoho numerusa zdźerželi. Dalše numerusy su [[paral]] (za objekty, kotrež wustupuja přirodnje jako porik), [[trial]] (za tři objekty, jara rědki), [[kwadral]] (njeje za přirodne rěče dopokazany), [[pawkal]] (za małe mnóstwa). Wjele zwonkaeuropskich rěčow kaž na pŕikład [[chinšćina]] porno tomu numerus jako gramatisku kategoriju njeznaja. Wone zwuraznjeja wšelake mnóstwa přez ličby abo samo wospjetowanje słowa. [[Kategorija:Numerus|!]] 7vyk7szmo1wlngohvp00wgwzfmzweb2 Dual 0 41729 392182 2026-08-23T10:35:04Z J budissin 7 nowa strona: '''Dual''' (tež '''dwojota''') je w&nbsp;[[gramatika|gramatice]] podkategorija [[numerus]]a, potajkim zwuraznjenja mnóstwa. Wón steji mjez [[singular]]om a [[plural]]om a wužiwa so za wuprajenja wo dwěmaj objektomaj. Mjez [[indoeuropske rěče|indoeuropskimi rěčemi]] matej [[serbšćina]] a [[słowjenšćina]] dospołny dual za [[substantiw]]y, [[adjektiw]]y, [[werb]]y, [[pronomen]]y a dalše słowa, mjeztym zo je wjetšina tutych rěčow jón wotpołožiła abo jenož h… 392182 wikitext text/x-wiki '''Dual''' (tež '''dwojota''') je w&nbsp;[[gramatika|gramatice]] podkategorija [[numerus]]a, potajkim zwuraznjenja mnóstwa. Wón steji mjez [[singular]]om a [[plural]]om a wužiwa so za wuprajenja wo dwěmaj objektomaj. Mjez [[indoeuropske rěče|indoeuropskimi rěčemi]] matej [[serbšćina]] a [[słowjenšćina]] dospołny dual za [[substantiw]]y, [[adjektiw]]y, [[werb]]y, [[pronomen]]y a dalše słowa, mjeztym zo je wjetšina tutych rěčow jón wotpołožiła abo jenož hišće za wobmjezowany dźěl substantiwow wužiwa (na přikład stawy ćěła). Dalše rěče z dualom su [[arabšćina]], [[hebrejšćina]] a [[irokeske rěče]]. == Dual w hornjoserbšćinje == W spisownej [[hornjoserbšćina|hornjoserbšćinje]] je dual obligatoriski, mjeztym zo so we wobchadnej rěči a někotrych dialektach hižo konsekwentnje njewužiwa. * singular: ''Na stólc'''u''' sedź'''i''' čorn'''a''' kóčk'''a''' a hlad'''a''' na '''mnje'''.'' * dual: ''Na stólc'''omaj''' sedź'''itej''' čorn'''ej''' kóč'''ce''' a hlad'''atej''' na '''naju'''.'' * plural: ''Na stólc'''ach''' sedź'''a''' čorn'''e''' kóčk'''i''' a hlad'''aja''' na '''nas'''.'' [[Kategorija:Numerus]] 4beixmfq5uywa5hjc20l7w0op5zfe08 Dwojota 0 41730 392184 2026-08-23T10:36:24Z J budissin 7 posrědkuju k stronje „[[Dual]]” 392184 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dual]] nylj6qw2wf4ryye6jdn9slg23yvfoo4