Wikipedija
hsbwiki
https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Specialnje
Diskusija
Wužiwar
Diskusija z wužiwarjom
Wikipedija
Wikipedija diskusija
Dataja
Diskusija k dataji
MediaWiki
MediaWiki diskusija
Předłoha
Diskusija k předłoze
Pomoc
Pomoc diskusija
Kategorija
Diskusija ke kategoriji
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul diskusija
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Minakał
0
22995
392740
391795
2026-10-17T23:10:55Z
J budissin
7
/* Wobydlerstwo a rěč */
392740
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik Wjes we Łužicy
|mjeno serbske=Minakał
|mjeno němske=Milkel
|šěrina=51/17/55
|dołhota=14/27/29
|gmejna=Radwor
|zagmejnowanje=1999
|přestrjeń=1,64
|wysokosć=136
|póstowe čisło=02627
|předwólba=035934
|wobraz=Milkel Schloss 1.JPG
|wopis wobraza=Minakałski hród
|mjeno wobydlerja=Minakałčan
|adjektiw=Minakałski
}}
'''Minakał''' ({{wrěči|de}} ''Milkel'') je cyrkwinska wjes na sewjerowuchodźe [[wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]] w [[Sakska|Sakskej]]. Wona słuša k [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] a wot 1. januara 1999 k [[Radwor]]skej gmejnje. Minakał leži w [[serbski sydlenski rum|serbskim sydlenskim rumje]] a ma {{WOB|Radwor|Minakał}}<ref>{{WOBD|Radwor}}; {{WOBŽ|Radwor}}</ref> wobydlerjow. Do Minakała słuša wjesny dźěl [[Hat (Radwor)|Hat]] ''(Teicha)''.
== Geografija ==
Wjeska leži 15 kilometrow sewjernje [[Budyšin]]a w [[Hornjołužiska hola a hatowa krajina|krajinje hornjołužiskeje hole a hatow]] we wysokosći 136 metrow [[Wysokosć nad mórskej hładźinu|nad normalnej nulu]]. Wokolina je poměrnje płona a charakteristiska přez [[rěka|rěki]] a přirodne a rybjace [[hat|haty]]. We wsy wuliwa so rěčka [[Łomšćanka]] do [[Mała Sprjewja|Małeje Sprjewje]], promjenja [[Sprjewja|Sprjewje]].
=== Ležownostne mjena ===
[[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Deleńki, Rěžowač = stary hat, Milany, Bródki, Wuheńc, Łužk, Křiz-hat, Čorny łuh, Běły łuh, Ćernjanski hat.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 11 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/13/ digitalizat]).</ref>
== Stawizny ==
[[Dataja:Minakał Cyrkej.JPG|mini|upright|[[Minakałska cyrkej|Ewangelska cyrkej w Minakale]]]]
Wjeska so prěni raz 1322 jako ''Milekal'' naspomni a ryćerkubło prěni raz w lěće 1430.<ref name="digit">{{HOV|Milkel|Minakał}}</ref> W lětomaj 1556 a 1752 so cyła wjes nimo cyrkwje wotpali.<ref name="Heise">''Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen nach der Natur neu aufgenommen von F. Heise, Architect. III. Section: Markgrafenthum Oberlausitz'', Leipzig, um 1860. {{ref-de}}</ref>
Po [[Wienski kongres|Wienskim kongresu]] zwosta wjes w Sakskej.
Dnja 29. oktobra 1922 załožichu Minakałscy Serbja swoje towarstwo „Statok“, kotremuž přisłušachu šěsć lět pozdźišo na 80 čłonow z Minakała kaž tež z wokolnych wsow Lipiča, Psowjow, Wjesela, Drobow a Łomska. Wot 1925/26 měješe „Statok“ tež swójski chór pod nawodom Emila Krawca-Schneidera, bratra [[Bjarnat Krawc|Bjarnata Krawca]], kaž tež dźiwadłowu skupinu. Kónc 1920tych lět nawjedowaše chór wěstu chwilu tež wučer [[Jan Lajnert]]. Jako čłonske towarstwo [[Domowina|Domowiny]] dyrbješe tež Minakałski cyłk swoju dźěławosć 1937 zastajić. W lěće 1958 spožči so Minakałskej Domowinskej skupinje čestne mjeno „Statok“.<ref>''STATOK jemu rěkachu.'' W Předźenaku, 16. septembra 1972, str. 8.</ref>
Hač do kónca lěta 1998 běše Minakał samostatna gmejna, so pak 1. januara 1999 Radworjej přidruži.
=== Wobydlerstwo a rěč ===
[[Dataja:Minakał – wjesna tafla.jpg|mini|left|Wjesna tafla Minakała]]
W lětomaj 1884/85 zliči [[Arnošt Muka]] w Minakale 436 wobydlerjow, z kotrychž běchu 389 Serbow (štož wotpowědowaše 89 %).<ref>{{Černik|56}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 57,1 %.<ref>{{Elle1995|245|769|305|26|108|330}}</ref>
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 366 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 47,2 lět (Sakska: 46,4).<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625490.pdf Wuslědki ludličenja 2011 za Radwor (pdf)]</ref>
=== Wosada ===
Do [[Minakałska cyrkej|Minakałskeje ewangelskeje wosady]] – dźensa dźěl wosady Minakał-Łupoj – słušeja wsy [[Droby]], [[Chróst]], [[Kamjenej (Radwor)|Kamjenej]], [[Łomsk (Radwor)|Łomsk]], [[Lipič]], [[Psowje]] a [[Wjesel]].
== Wosobiny ==
* [[Jan Langa]] (1669–1727), Minakałski farar wot 1710 do 1727
* [[Otto Wünsche]] (1839–1905), biologa, botanikar a mykologa; rodźeny w Minakale
* [[Handrij Šała]] (1843–1915), wučer a składnostny basnik; rodźeny w Minakale
''Za dalšich fararjow hlej zapisk wo [[Minakałska cyrkej|Minakałskej cyrkwi]].''
== Literatura ==
* {{WdH|67|148–153|lema=Milkel/Minakał mit Teicha/Hat}}
== Žórła ==
<references />
[[Dataja:Radibor Milkel Aerial alt.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Minakała a hatow z juha]]
== Wotkazaj ==
{{Commonscat|Milkel/Minakał|Minakał}}
{{Wjesne dźěle Radworja}}
[[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]]
[[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Radwor|!]]
[[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]]
[[Kategorija:Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty]]
[[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1322]]
[[Kategorija:Sydlišćo při Małej Sprjewi]]
[[Kategorija:Cyrkwinska wjes]]
[[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]]
[[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1999]]
rel37bgjzfxi0ian6skpndlol4lnbti
U2
0
24352
392741
381445
2026-10-18T08:15:53Z
Niegodzisie
18373
392741
wikitext
text/x-wiki
[[Dataja:2005-11-21_U2_%40_MSG_by_ZG.JPG|mini|U2 w lěće 2005]]
'''U2''' je [[Irska|irska]] rockowa skupina, kotraž so [[1976]] w [[Dublin]]je załoži. Prěnjotnje rěkaše ''Feedback'' a bu w lěće 1978 přemjenowana. W samsnym lěće dósta prěnje tačelowe zrěčenje.
Wona słuša k najwuspěšnišim skupinam na swěće a je z wulkim wotstawkom najznaćiša z Irskeje. Skupina zaběra so w swojich tekstach tež z politiskimi a socialnymi temami, kaž na přikład ze sewjeroirskim konfliktom 1970tych a 1980tych lět.
== Sobustawojo ==
*[[Bono|Bono (Paul David Hewson)]] (wot 1976)
*[[The Edge|The Edge (David Howell Evans)]] (wot 1976)
*[[Adam Clayton]] (wot 1976)
*[[Larry Mullen junior]] (wot 1976)
== Diskografija ==
* ''Boy'' (1980)
* ''October'' (1981)
* ''War'' (1983)
* ''The Unforgettable Fire'' (1984)
* ''The Joshua Tree'' (1987)
* ''Rattle and Hum'' (1988)
* ''Achtung Baby'' (1991)
* ''Zooropa'' (1993)
* ''Pop'' (1997)
* ''All That You Can't Leave Behind'' (2000)
* ''How to Dismantle an Atomic Bomb'' (2004)
* ''No Line on the Horizon'' (2009)
* ''Songs of Innocence'' (2014)
* ''Songs of Experience'' (2017)
* ''Songs of Surrender'' (2023)
* ''Carnaval de Luz'' (2026)
== Wotkaz ==
{{Commonscat|U2}}
[[Kategorija:Hudźbna skupina]]
[[Kategorija:Załožene 1976]]
kbkqt1aoy3nfm4pxldd0mvr3h630ceh
Jaseńca (Kubšicy)
0
35643
392739
392007
2026-10-17T23:09:34Z
J budissin
7
/* Stawizny */
392739
wikitext
text/x-wiki
{{Infokašćik Wjes we Łužicy
|mjeno serbske=Jaseńca
|mjeno němske=Jeßnitz
|šěrina=51/09/15
|dołhota=14/27/45
|gmejna=Kubšicy
|zagmejnowanje=
|wysokosć=218
|póstowe čisło=
|předwólba=
|stare mjena=Jessenicz (1452), Gessenicz (1487), Dürr Jesnitz (1768)
|wobraz=20170406115 Jeßnitz (Kubschütz) Rittergut Herrenhaus.jpg
|wopis wobraza=Ryćerkubło w Jaseńcy
|mjeno wobydlerja=Jasčan
|adjektiw=Jasčanski
}}
'''Jaseńca''' ({{wrěči|de}} ''Jeßnitz'', tež ''Dürrjeßnitz'') je kublerske sydlišćo w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotrež słuša do [[Kubšicy|Kubšiskeje]] gmejny a w njej do wjesneho dźěla [[Sokolca]].
== Geografija ==
Sydlišćo wobsteji z ryćerkubła a třoch dalšich twarjenjow a nadeńdźe so štyri kilometry juhowuchodnje [[Budyšin]]a při prawym brjoze Bónječanskeje wody. Susodne wsy su [[Sokolca]] na sewjerozapadźe, [[Torońca]] na wuchodźe a Hruboćicy na juhozapadźe. Jaseńca leži při křižowanišću pjeć pućow (do Budyšina, [[Jenkecy|Jenkec]], Torońcy, [[Lubjenc]]a a [[Bónjecy|Bónjec]]).
[[Dataja:Kubschütz Jeßnitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Jaseńcy z Budyšinom w pozadku (2019)]]
== Stawizny ==
[[Dataja:Jaseńca (Kubšicy) – wjesna tafla.jpg|mini|Wjesna tafla Jaseńcy]]
Kubło naspomni so prěni raz w lěće [[1356]] jako ''Jesnicz'', wobsydstwo wěsteho knjeza Jana. Nasta najskerje za čas němskeje kolonizacije Hornjeje Łužicy jako samostatne kubło a dósta swoje mjeno wot rěčki z jasenjoweho lěsa, dźensnišeje Bónječanskeje wody. Jasčanske kubło bě jedne z prěnich we Łužicy, kotrež plahowaše neple, a to hižo w lěće [[1762]]. Zo by so wot [[Jaseńca (Bóšicy)|Jaseńcy]] pola Chrósćic rozeznawało, mjenowachu sydlišćo we 18. lětstotku tež ''Dürrjeßnitz'' („Sucha Jaseńca“).
Wot lěta 1945 bě kubło jako ludowe kubło „Fritz Joß“ w statnym wobsydstwje a pozdźišo dźěl [[Pomorcy|Pomorčanskeho]] ludoweho kubła.
Politisce njebě Jaseńca ženje samostatna, ale ze starodawna Hrubočanski wjesny dźěl. 1973 zagmejnowaštej so wobě wjesce do Jenkec, wot 1994 słušatej do Kubšiskeje gmejny.
== Pomniki ==
Juhowuchodnje Jaseńcy nadeńdźe so při starej šćežce do Lubjenca pokutny kamjeń z lěta [[1669]], kotryž dopomina na mandźelsku bura Měrćina Taucha, kotraž zmori dnja 9. decembra 1669 swojej dźěsći, kotrejž njemóžeše hłodu dla hižo zežiwjeć. Mordarka bu dnja 6. februara 1670 w Jaseńcy z mječom wotprawjena a Tauchec chěža wottorhana. Kamjeń steješe prěnjotnje na městnje chěžki a bu pozdźišo na městnje njeskutka postajeny.
Twarjenje něhdyšeho ryćerkubła pochadźa z prěnjeje połojcy 19. lětstotka a je připóznaty kulturny pomnik.
<br clear="all" />
== Literatura ==
* {{WdH|12|120}}
== Wotkazy ==
{{Commonscat|Jeßnitz (Kubschütz)|Jaseńca pola Kubšic}}
* {{HOV|Dürrjeßnitz|Jaseńca}}
* [http://www.suehnekreuz.de/sachsen/jesznitz.htm ''Pokutny kamjeń pola Jaseńcy''] na suehnekreuz.de {{ref-de}}
{{Wjesne dźěle Kubšic}}
[[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]]
[[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]]
[[Kategorija:Kubšicy]]
[[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]]
[[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1356]]
09xvfzqr9iryi5co4vxem643huivsav