Wikipedya htwiki https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Medya Espesyal Diskite Itilizatè Diskisyon Itilizatè Wikipedya Diskisyon Wikipedya Fichye Diskisyon Fichye MedyaWiki Diskisyon MedyaWiki Modèl Diskisyon Modèl Èd Diskisyon Èd Kategori Diskisyon Kategori TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 15724 883290 109165 2026-07-27T14:33:21Z Chersie06 28851 /* Istwa */ 883290 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} '''{{PAGENAME}}''' se yon plant. Li nan fanmi plant ''[[:kategori: Rubiaceæ ]]. Non syantifik li se ''Hamelia patens Jacq.'' {{Vejetal |non komen= Koray |imaj= |lejann= |dekouvrè= |dat= |domèn=Eukaryota |rèy=Plantae |sou-rèy= |sipè-filòm= |filòm= |sou-filòm= |sipè-klas= |klas= |sou-klas= |enfra-klas= |sipè-òd= |òd= |sou-lòd= |sipè-fanmi= |fanmi= Rubiaceæ |sou-fanmi= |tribi= |jan= Hamelia patens Jacq. |sou-jan= |espès= |nòt= |koulè1=#CFC |koulè2=#6C6 |koulè3=lightgreen }} == Istwa == Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. == referans == == Kèk lyen == ce5bbtyqi1py8klblda1nsx7028tufh 0 72882 883316 769350 2026-07-28T02:28:49Z Stephan1000000 21658 –2026 883316 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Max Greenfield |foto=Max_Greenfield_at_the_2013_Golden_Globe_Awards_(cropped).jpg |tèks=Max Greenfield (2013) |fonksyon=Aktè |domèn=Sinema, televizyon, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans=[[4 septanm]] [[1980]] |lye nesans=[[Dobbs Ferry]], [[Nouyòk]] |peyi nesans=[[Etazini]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= franse |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Max Greenfield''', ki fèt [[4 septanm]] [[1980]] nan [[Dobbs Ferry]] nan [[Nouyòk]] ([[Etazini]]), se yon [[aktè]] [[Etazini|ameriken]]. == Biyografi == == Zèv li yo == === Sinema === * [[2004]] : ''[[Cross Bronx]]'' : Ike Green * [[2005]] : ''[[When Do We Eat? (fim, 2005) |When Do We Eat?]]'' : Ethan * [[2014]] : ''[[Veronica Mars (fim)|Veronica Mars]]'' : Leo D'Amato * [[2015]] : ''[[The Big Short : Le Casse du siècle]]'' (''The Big Short'') d'[[Adam McKay]] * [[2015]] : ''[[Hello, My Name Is Doris]]'' : John * [[2017]] : ''[[Le Château de verre (fim, 2017)|Le Château de verre]]'' (''The Glass Castle'') de [[Destin Daniel Cretton]] : David * [[2017]] : ''[[L'Exécuteur (fim, 2017)|L'Exécuteur]]'' (''Shot Caller'') de [[Ric Roman Waugh]] : Tom * [[2019]] : ''[[Ce que veulent les hommes]]'' (''What Men Want'') de [[Adam Shankman]] : Kevin Myrtle === Televizyon === * [[2000]] : ''[[Undressed (seri)|Undressed]]'' : Victor <small>(saison 3)</small> * [[2002]] : ''[[Boston Public]]'' : Sean Tallen <small>(saison 2, épisode 12)</small> * [[2003]] : ''[[Gilmore Girls]]'' : Lucas <small>(saison 4, épisode 4)</small> * [[2005]] : ''[[Sleeper Cell]]'' : Adolescent #2 <small>(saison 1, épisode 1)</small> * [[2005]]- : ''[[Veronica Mars]]'' : Leo D'Amato <small>(saison 1 à 4, 11 épisodes)</small> * [[2006]] : ''[[Modern Men]]'' : Kyle Brewster <small>(saison 1, épisodes 1, 4 ak 5)</small> * [[2007]] : ''[[Newport Beach (seri)|Newport Beach]]'' : Sandy Cohen jeune <small>(saison 4, épisode 13)</small> * [[2007]] : ''[[Life]]'' : Bradley Sloane <small>(saison 1, épisode 2)</small> * [[2007]]-[[2008]] : ''[[Ugly Betty]]'' : Nick Pepper <small>(saison 1 à 3, 8 épisodes)</small> * [[2008]] : ''[[Greek]]'' : Michael <small>(saison 1 ak 2, 5 épisodes)</small> * [[2008]] : ''[[Kath et Kim]]'' : Bar Fight Guy <small>(saison 1, épisode 7)</small> * [[2009]] : ''[[Group]]'' : Zack Cameron * [[2009]] : ''[[Melrose Place : Nouvelle Génération]]'' : Mickey Richards <small>(saison 1, épisode 5)</small> * [[2009]] : ''[[Raising the Bar : Justice à Manhattan]]'' : David Steinberg <small>(saison 2, 4 épisodes)</small> * [[2010]] : ''[[Castle (seri)|Castle]]'' : David Nicolaides <small>(saison 2, épisode 22)</small> * [[2010]] : ''[[Lie to Me]]'' : Damian Hardi <small>(saison 2, épisode 13)</small> * [[2010]] : ''[[Super Hero Family]]'' : Msye Robbins <small>(saison 1, épisode 5)</small> * [[2010]] : ''[[Undercovers]]'' : Redman <small>(saison 1, épisode 11)</small> * [[2010]] : ''[[The Boys and Girls Guide to Getting Down]]'' : Joey * [[2010]]-[[2011]] : ''[[The Gentlemen's League]]'' : Max <small>(2 épisodes)</small> * [[2011]] : ''[[Hot in Cleveland]]'' : Steve <small>(saison 2, épisode 5)</small> * [[2011]] : ''[[Happy Endings]]'' : Ian <small>(saison 1, épisode 9)</small> * [[2011]] : ''[[The Indestructible Jimmy Brown]]'' : Jimmy Brown * [[2011]]-[[2018]] : ''[[New Girl]]'' : Schmidt * [[2012]] : ''[[NTSF:SD:SUV]]'' : Alistair McQueen <small>(saison 2, épisode 4)</small> * [[2014]] : The Mindy project : Lee * [[2015]] : [[American Horror Story]] : [[Saison 5 d'American Horror Story|Hotel]] : Gabriel * [[2018]] : [[American Crime Story]] : [[Saison 2 d'American Crime Story|The Assassination of Gianni Versace]] : Ronnie * [[2019]] : ''[[Les Désastreuses Aventures des orphelins Baudelaire (seri)|Les Désastreuses Aventures des orphelins Baudelaire]]'' : [[Liste des personnages des Désastreuses Aventures des orphelins Baudelaire#La famille Dénouement|Dewey, Frank et Ernest Denouement]] * [[2018]]-[[2026]] : ''[[The Neighborhood]]'' : Dave Johnson == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/name/nm0339011/ Max Greenfield] sou IMDb * [http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=120016.html?nopub=1 Max Greenfield] sou allocine.fr {{DEFAULTSORT:Greenfield, Max}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè ameriken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1980]] qz4ctg6oqruenx1umzfddk1vm4jxifj 0 74026 883288 881363 2026-07-27T13:14:42Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 883288 wikitext text/x-wiki == Kantite moun konsène kowonaviris == {| class="wikitable sortable mw-collapsible centre alternance" style="text-align:center;" |+Ka konfime, ka lanmò ak retabli<br /><small>(miz ajou : 31 mas 2020)</small> ! scope="col" |Lye ! scope="col" |Ka konfime ! scope="col" |Ka lanmò ! scope="col" |Ka retabli ! scope="col" |Sous |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg|left|15px]] [[Chin]] |{{formatnum:82 198}} |{{formatnum:3 308}} |{{formatnum:75 923}} |<ref name="bno">{{en}} {{Cite web|title=Tracking coronavirus: Map, data and timeline |url=https://bnonews.com/index.php/2020/02/the-latest-coronavirus-cases/ |website=BNO News |accessdate=2020-02-27}}</ref>{{,}}<ref name="dxy">{{zh}} {{Cite web |title=全国新型肺炎疫情实时动态 - 丁香园·丁香医生 |url=https://ncov.dxy.cn/ncovh5/view/pneumonia |website=DXY.cn |accessdate=2020-02-19}}</ref>{{,}}<ref name="qq">{{zh}} {{Cite web |title=实时更新：新型肺炎疫情最新动态 |url=https://news.qq.com/zt2020/page/feiyan.htm |website=news.qq.com |editor=Tencent |accessdate=2020-02-19}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_South_Korea.svg|left|15px]] [[Kore disid]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kore disid|atik]])</small> |{{formatnum:9 661}} | 158 | 5 228 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{ko}} {{Cite web|date=27 fevriye 2020|title=코로나바이러스감염증-19 국내 발생 현황(일일집계통계, 16시 기준)|trans-title=Coronavirus Infectious Disease-19 Domestic Outbreak (Daily Statistics, 16:00)|url=https://www.cdc.go.kr/board/board.es?mid=a20501000000&bid=0015&act=view&list_no=366364&tag=&nPage=1|editor=Korea Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=27 fevriye 2020}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Italy.svg|left|15px]] [[Itali]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Itali|atik]])</small> |{{formatnum:101 739}} | 11 591 | 14 620 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{it}} {{Cite web|url=http://www.salute.gov.it/portale/nuovocoronavirus/dettaglioContenutiNuovoCoronavirus.jsp?lingua=italiano&id=5351&area=nuovoCoronavirus&menu=vuoto|title=Covid-19 - Situazione in Italia|trans-title=Covid-19 - Situation in Italy|editor=Ministry of Health|date=29 fevriye 2020|accessdate=29 fevriye 2020|archive-date=2020-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302103810/http://www.salute.gov.it/portale/nuovocoronavirus/dettaglioContenutiNuovoCoronavirus.jsp?lingua=italiano&id=5351&area=nuovoCoronavirus&menu=vuoto|dead-url=yes}}</ref> |- | style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Iran.svg|left|15px]] [[Iran]] <small>([[Panmi maladi kowonaviris an 2020 nan Iran|atik]])</small> |{{formatnum:41 495}} | 2 757 | 13 911 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|Bato ''[[Diamond Princess (bato kwazyè)|Diamond Princess]]'' | 697 | 7 | 456 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_France.svg|left|15px]] [[Frans]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Frans|atik]])</small> | 45 170 | 3 030 | 7 964 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Germany.svg|left|15px]] [[Almay]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Almay|atik]])</small> | 66 885 | 645 | 13 500 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{de}} {{Cite web|date=3 mas 2020|title=SARS-CoV-2: Fallzahlen in Deutschland, China und weltweit|trans-title=SARS-CoV-2: Cases number in Germany, China and in the world|url=https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html|editor=Institut Robert-Koch|accessdate=3 mas 2020|archive-date=2020-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423185516/http://web.archive.org/web/20200303083152/https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html|dead-url=yes}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Japan.svg|left|15px]] [[Japon]] | 845 | 25 | 144 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Spain.svg|left|15px]] [[Espay]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Espay|atik]])</small> | 87 956 | 7 716 | 16 780 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{es}} {{Cite web|url=https://www.rtve.es/noticias/20200304/mapa-del-coronavirus-espana/2004681.shtml|title=El mapa del coronavirus en España: 210 casos en 15 comunidades autónomas|website=rtve.es|date=2020-03-04|accessdate=2020-03-04}}.</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_United_States.svg|left|15px]][[Etazini]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Etazini|atik]])</small> | 161 807 | 2 978 | 5 644 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Singapore.svg|left|15px]] [[Sengapou]] | 243 | 0 | 109 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|left|15px]] [[Wayòm Ini]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Wayòm Ini|atik]])</small> | 22 453 | 1 411 | 171 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Switzerland.svg|left|15px]] [[Swis]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Swis|atik]])</small> | 15 922 | 359 | 1 823 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>https://www.tdg.ch/24581768</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Hong_Kong.svg|left|15px]] [[Hong Kong]] | 148 | 4 | 84 | <ref name="bno" />{{,}}<ref name="dxy" />{{,}}<ref name="qq" />{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web |title=Latest Situation of Novel Coronavirus Infection in Hong Kong |url=https://chp-dashboard.geodata.gov.hk/nia/en.html |editor=Centre for Health Protection |accessdate=25 fevriye 2020 |archive-date=2020-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305143955/https://chp-dashboard.geodata.gov.hk/nia/en.html |dead-url=yes }}</ref> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Sweden.svg|left|15px]] [[Syèd]] | 1 040 | 6 | 1 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_the_Netherlands.svg|left|15px]] [[Peyiba]] | 11 817 | 865 | 253 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Norway.svg|left|15px]] [[Nòvèj]] | 1 282 | 3 | 1 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Kuwait.svg|left|15px]] [[Kowet]] | 112 | 0 | 9 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Malaysia.svg|left|15px]] [[Malezi]] | 553 | 0 | 42 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Australia.svg|left|15px]] [[Ostrali]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Ostrali|atik]])</small> | 375 | 5 | 27 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.9news.com.au/national/coronavirus-nsw-confirmed-cases-rises-to-15/f2843565-15f1-4fbb-8676-6fb008e3f639|title=Australia's second coronavirus death confirmed after NSW woman, 95, dies in hospital|website=9news.com.au|date=2020-03-05|accessdate=2020-03-04}}.</ref> |- | style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Belgium_(civil).svg|left|15px]] [[Bèljik]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Bèljik|atik]])</small> | 11 899 | 513 | 1 527 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{Cite web |url=https://www.info-coronavirus.be/fr/news/ |title=Kopi achiv |access-date=2020-03-06 |archive-date=2020-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330152449/https://www.info-coronavirus.be/fr/news/ |dead-url=yes }}</ref> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Bahrain.svg|left|15px]] [[Barayn]] | 214 | 1 | 77 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Thailand.svg|left|15px]] [[Taylann]] | 114 | 1 | 37 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_Republic_of_China.svg|left|15px]] [[Taywann]] | 67 | 1 | 22 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web|title=Home|url=https://www.cdc.gov.tw/En|website=cdc.gov.tw|accessdate=2020-03-05}}</ref> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Austria.svg|left|15px]] [[Otrich]] | 9 618 | 108 | 636 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Canada.svg|left|15px]] [[Kanada]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kanada|atik]])</small> | 342 | 1 | 11 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Iraq.svg|left|15px]] [[Irak]] | 125 | 10 | 26 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Greece.svg|left|15px]] [[Grès]] | 331 | 4 | 8 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Venezuela.svg|left|15px]] [[Venezwela]] | 17 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_India.svg|left|15px]] [[End]] | 114 | 2 | 13 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg|left|15px]] [[Emira Arab Ini]] | 98 | 0 | 26 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Iceland.svg|left|15px]] [[Islann]] | 180 | 0 | 0 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{is}} {{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/buid-ad-stadfesta-20-smit|title=Búið að staðfesta 20 smit|website=ruv.is|date=2020-03-04|accessdate=2020-03-04}}</ref> |- | style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Algeria.svg|left|15px]] [[Aljeri]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Aljeri|atik]])</small> | 54 | 4 | 10 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|title=Coronavirus : Cinq nouveaux cas confirmés, 17 au total en Algérie|url=https://www.algerie-eco.com/2020/03/04/coronavirus-cinq-nouveaux-cas-confirmes-17-au-total-en-algerie/|website=Algerie Eco|date=2020-03-04|accessdate=2020-03-04}}</ref> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Lebanon.svg|left|15px]] [[Liban]] | 99 | 3 | 1 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_San_Marino.svg|left|15px]] [[Sen Maren]] | 109 | 7 | 4 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Vietnam.svg|left|15px]] [[Vyetnam]] | 57 | 0 | 16 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Denmark.svg|left|15px]] [[Danmak]] | 916 | 1 | 1 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Israel.svg|left|15px]] [[Izrayèl]] | 248 | 0 | 4 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Oman.svg|left|15px]] [[Omàn]] | 22 | 0 | 9 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Finland.svg|left|15px]] [[Fenlann]] | 269 | 0 | 10 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Croatia.svg|left|15px]] [[Kwowasi]] | 56 | 0 | 2 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Ecuador.svg|left|15px]] [[Ekwatè]] | 37 | 2 | 0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Macau.svg|left|15px]] [[Makao]] | 11 | 0 | 10 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Georgia.svg|left|15px]] [[Jeoji]] | 33 | 0 | 0 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Portugal.svg|left|15px]] [[Pòtigal]] | 245 | 0 | 2 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Qatar.svg|left|15px]] [[Katar]] | 401 | 0 | 4 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|left|15px]] [[Repiblik tchèk]] | 298 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Azerbaijan.svg|left|15px]] [[Azèbayidjan]] | 25 | 1 | 6 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Panama.svg|left|15px]] [[Panama]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Panama|atik]])</small> | 55 | 1 | 0 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Belarus.svg|left|15px]] [[Byelorisi]] | 27 | 0 | 3 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Ireland.svg|left|15px]] [[Ilann]] | 170 | 2 | 5 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web|author=Halpin Hayley|title=Four new cases of Covid-19 coronavirus confirmed in Republic of Ireland|url=https://www.thejournal.ie/four-new-cases-covid-19-ireland-5033754-Mar2020/|website=TheJournal.ie|accessdate=2020-03-04}}</ref> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Romania.svg|left|15px]] [[Woumani]] | 158 | 0 | 9 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Saudi_Arabia.svg|left|15px]] [[Arabi Sawoudit]] | 118 | 0 | 3 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Estonia.svg|left|15px]] [[Estoni]] | 205 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Albania.svg|left|15px]] [[Albani]] | 42 | 1 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Pakistan.svg|left|15px]] [[Pakistan]] | 94 | 0 | 2 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Mexico.svg|left|15px]] [[Meksik]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Meksik|atik]])</small> | 53 | 1 | 4 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Brazil.svg|left|15px]] [[Brezil]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Brezil|atik]])</small> | 203 | 0 | 1 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Palestine.svg|left|15px]] [[Palestin]] | 38 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Russia.svg|left|15px]] [[Risi]] | 93 | 0 | 3 |<ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Senegal.svg|left|15px]] [[Senegal]] | 26 | 0 | 2 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|title=Coronavirus: deux nouveaux cas identifiés au Sénégal, quatre au total|url=http://www.rfi.fr/fr/afrique/20200305-coronavirus-deux-nouveaux-cas-identifi%C3%A9s-s%C3%A9n%C3%A9gal-quatre-total|website=RFI|date=2020-03-05|accessdate=2020-03-05}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Chile.svg|left|15px]] [[Chili]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Chili|atik]])</small> | 75 | 0 | 0 | <ref name="Le Figaro"/> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Egypt.svg|left|15px]] [[Ejip]] | 126 | 2 | 32 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_New_Zealand.svg|left|15px]] [[Nouvèl Zelann]] | 10 | 0 | 0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_Philippines.svg|left|15px]] [[Filipin]] | 142 | 12 | 3 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|left|15px]] [[Bosni ak Erzegovin]] | 24 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Hungary.svg|left|15px]] [[Ongri]] | 32 | 1 | 1 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web|author1=hermesauto|title=Coronavirus: Hungary confirms first two cases|url=https://www.straitstimes.com/world/europe/coronavirus-hungary-confirms-first-two-cases-both-iranian-students-pm-orban-says|website=straitstimes.com|date=2020-03-05|accessdate=2020-03-04}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Indonesia.svg|15px]] [[Endonezi]] | 134 | 5 | 8 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Morocco.svg|15px]] [[Mawòk]] | 28 | 1 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Slovenia.svg|15px]] [[Sloveni]] |219 |1 |0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Afghanistan.svg|15px]] [[Afganistan]] | 21 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_South_Africa.svg|15px]] [[Afrik disid]] | 61 | 0 | 0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Andorra.svg|15px]] [[Andò]] | 14 | 0 | 0 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|title=Premier cas positif de coronavirus en Andorre|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/premier-cas-positif-coronavirus-andorre-1793791.html|website=france3-regions.francetvinfo.fr|accessdate=2020-03-02}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Argentina.svg|15px]] [[Ajantin]] | 56 | 2 | 0 | <ref name="Le Figaro">{{fr}} {{Cite web|title=Premiers cas de coronavirus en Argentine et au Chili|url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/premiers-cas-de-coronavirus-en-argentine-et-au-chili-20200303|website=lefigaro.fr|accessdate=2020-03-03}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Armenia.svg|15px]] [[Ameni]] | 30 | 0 | 0 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|title=Coronavirus : Premier cas en Arménie - Nouvelles d'Arménie en Ligne|url=http://armenews.com/spip.php?page=article&id_article=23096|website=armenews.com|accessdate=2020-03-02|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323135514/http://armenews.com/spip.php?page=article&id_article=23096|dead-url=yes}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Bhutan.svg|15px]] [[Boutan]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Paraguay.svg|15px]] [[Paragwe]] | 5 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Cambodia.svg|15px]] [[Kanbòdj]] | 12 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Cameroon.svg|15px]] [[Kamewoun]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kamewoun|atik]])</small> | 2 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Costa_Rica.svg|15px]] [[Kostarika]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kostarika|atik]])</small> | 35 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Jordan.svg|15px]] [[Jòdani]] | 15 | 0 | 1 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web|title=Jordan News Agency (Petra)|url=http://petra.gov.jo/Include/InnerPage.jsp?ID=22679&lang=en&name=en_news|website=petra.gov.jo|accessdate=2020-03-02}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Brunei.svg|15px|alt=Drapo Bwouney]] [[Brouney|Bwouney]] | 50 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Latvia.svg|15px]] [[Letoni]] | 30 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Liechtenstein.svg|15px]] [[Lichtènstayn]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Lithuania.svg|15px]] [[Lityani]] | 14 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Luxembourg.svg|15px]] [[Liksanbou]] | 77 | 1 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_North_Macedonia.svg|15px]] [[Masedwàn dinò]] | 19 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Moldova.svg|15px]] [[Moldavi]] | 23 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Monaco.svg|15px]] [[Monako]] | 2 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Nepal.svg|15px]] [[Nepal]] | 1 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Namibia.svg|15px]] [[Namibi]] | 2 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Nigeria.svg|15px]] [[Nijerya]] | 2 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Peru.svg|15px]] [[Pewou]] | 71 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Bulgaria.svg|15px]] [[Bilgari]] | 51 | 2 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Bangladesh.svg|15px]] [[Bangladèch]] | 3 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Poland.svg|15px]] [[Polòy]] | 150 | 3 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_Dominican_Republic.svg|15px]] [[Repiblik dominikèn]]<small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Repiblik Dominikèn|atik]])</small> | 11 | 0 | 0 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.rtl.be/info/monde/international/le-bilan-du-coronavirus-deux-nouveaux-pays-d-amerique-latine-touches-le-bilan-s-alourdit-aux-etats-unis-1201078.aspx|title=Le bilan du Coronavirus: un premier cas en Pologne, la situation s'aggrave aux États-Unis|website=rtl.be|date=4 mas 2020}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Serbia.svg|15px|alt=Drapo Sèbi]] [[Sèbi]] |55 |0 |0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Colombia.svg|15px|alt=Drapo Kolonbi]] [[Kolonbi]]<small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kolonbi|atik]])</small> |45 |0 |0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Maldives.svg|15px|alt=Drapo Maldiv]] [[Maldiv]] |13 |0 |0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Cuba.svg|15px|alt=Drapo Kiba]] [[Kiba]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kiba|atik]])</small> |3 |0 |0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Slovakia.svg|15px]] [[Slovaki]] |61 |0 |0 |<ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|title=Coronavirus: la Hongrie et la Slovénie confirment leurs premiers cas de coronavirus|url=https://www.sudinfo.be/id171278/article/2020-03-04/coronavirus-la-hongrie-et-la-slovenie-confirment-leurs-premiers-cas-de|website=sudinfo.be|date=2020-03-04|accessdate=2020-03-04}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Sri_Lanka.svg|15px]] [[Sri Lanka]] | 18 | 0 | 1 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Malta.svg|15px]] [[Malt]] | 21 | 0 | 2 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Bolivia.svg|15px]] [[Bolivi]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Bolivi|atik]])</small> | 10 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Turkey.svg|15px]] [[Tiki]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Tiki|atik]])</small> | 10 827 | 168 | 162 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Burkina_Faso.svg|15px]] [[Boukinafaso]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Boukinafaso|atik]])</small> | 15 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Jamaica.svg|15px]] [[Jamayik]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Jamayik|atik]])</small> | 15 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"| [[Ondiras]] | 2 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Cyprus.svg|15px]] [[Chip]] | 33 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Tunisia.svg|15px]] [[Tinizi]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Tinizi|atik]])</small> | 20 | 0 | 0 | <ref name="bno" />{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|url=http://kapitalis.com/tunisie/2020/03/02/premier-cas-de-coronavirus-en-tunisie/|title=Urgent : Le Sénégal enregistre son premier cas de Coronavirus|website=kapitalis.com/|date=2 mas 2020}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Ukraine.svg|15px]] [[Ikrèn]] | 1 | 0 | 0 |<ref name="bno"/>{{,}}<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-ukraine-idUSKBN20Q0ZH|title=Ukraine reports first coronavirus case, in man who traveled from Italy|website=reuters.com|date=3 mas 2020}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Trinidad_and_Tobago.svg|15px]] [[Trinidad ak Tobago]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Antigua_and_Barbuda.svg|15px]] [[Antigwa ak Babouda]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag of the Bahamas.svg|15px]] [[Bahamas]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Benin.svg|15px]] [[Benen]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_Central_African_Republic.svg|15px]] [[Repiblik santafrik]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|15px]] [[Kongo (Brazavil)|Repiblik Kongo]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Eswatini.svg|15px]] [[Swazilann|Eswatini]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Gabon.svg|15px]] [[Gabon]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Guernsey.svg|15px]] [[Guernesey]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Guinea.svg|15px]] [[Gine]] | 1 | 1 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Equatorial_Guinea.svg|15px]] [[Gine ekwaroryal]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Guyana.svg|15px]] [[Gyana]] | 1 | 1 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Liberia.svg|15px]] [[Liberya]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Mauritania.svg|15px]] [[Moritani]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Mongolia.svg|15px]] [[Mongoli]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Saint_Vincent_and_the_Grenadines.svg|15px]] [[Sen Vensan ak Grenadin]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Saint_Lucia.svg|15px]] [[Sent Lisi]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Somalia.svg|15px]] [[Somali]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Sudan.svg|15px]] [[Soudan]] | 1 | 1 | 0 | <ref name="bno" /> |- | style="text-align:left;" |[[Fichye:Flag_of_Tanzania.svg|left|15px]] [[Tanzani]] <small>([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Tanzani|atik]])</small> | 55 | 1 | 0 |<ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_Suriname.svg|15px]] [[Sirinam]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag of Togo (3-2).svg|15px]] [[Togo]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |- |style="text-align:left;"|[[Fichye:Flag_of_the_Vatican_City.svg|15px]] [[Vatikan]] | 1 | 0 | 0 | <ref name="bno" /> |-class="sortbottom" |'''Total''' |'''{{formatnum:782 363}}'''<!-- Conserver le formatnum. --> |'''{{formatnum:37 582}}'''<!-- Conserver le formatnum. --> |'''{{formatnum:164 566}}'''<!-- Conserver le formatnum. --> ! |}<noinclude> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Maladi]] [[Kategori:Pandemi]] [[Kategori:Kowonaviris]] [[Kategori:Pandemi kowonaviris]] trd381g4b56g55r9qoku6qcab5u8f9u 0 96292 883315 870949 2026-07-27T22:13:04Z Dostojewskij 12489 + Fichye:Vladimir Vysotsky.jpg + Kategori:Nesans nan lane 1938 + Kategori:Lanmò 1980 883315 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Vladimir Vysotsky.jpg|thumb|Vladimir Vyssotski (1979)]] == Biyografi == Vladimir Semionovitch Vyssotski se yon otè-konpozitè-entèprèt ak aktè Sovyetik ki pale Ris, li fèt 25 janvye 1938 nan Moskou (Inyon Sovyetik), kote li mouri 25 jiyè 1980. Vladimir Vyssotski te fèt nan Moskou le 25 janvye 1938: li te genyen yon papa ofisye siperyè ki desandan nan bò papa li te Jwif Bilaris e bò manman li te Jwif Ikrèn; li te genyen yon manman Ris ki t ap entèprete alman. Nan mwa desanm 1946, paran li divòse. Apre yon anfans li pase nan Almay de Lès, li retounen Moskou, li eseye etid enjenyè an 1955 epi li kòmanse karyè kòm aktè an 1959, sèl karyè ofisyèl li nan kòmansman ane 1960 yo, li rantre nan teyat Taganka an 1964[https://fr.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vyssotski]<ref>{{Cite journal|date=2025-10-18|title=Vladimir Vyssotski|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Vladimir_Vyssotski&oldid=229850771|language=fr}}</ref>. {{DEFAULTSORT:Vyssotski, Vladimir}} [[Kategori:Nesans nan lane 1938]] [[Kategori:Lanmò 1980]] jowmf2fycx0fnwlm9bzo5d6g15xihkb 0 97684 883317 883062 2026-07-28T11:37:49Z InternetArchiveBot 25431 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 883317 wikitext text/x-wiki   '''Inivèsite Capilano''' ('''CapU''') se yon inivèsite piblik ki konsantre sou ansèyman, ki sitiye nan North Vancouver, British Columbia, Kanada, sou pant mòn North Shore yo, ak pwogram ki sèvi tou koridò Sea-to-Sky la ak Sunshine Coast la. Inivèsite a pote non Chèf Joe Capilano, lidè pèp Squamish la soti nan 1895 rive 1910. Pwogram diplòm Inivèsite Capilano yo apwouve pa Ministè Edikasyon Avanse, Konpetans ak Fòmasyon Gouvènman Kolombi Britanik la. Pouvwa inivèsite a pou bay diplòm yo lejifere pa Lwa Inivèsite Kolombi Britanik la. <ref name="Degree Authorization">{{Cite web|url=https://www2.gov.bc.ca/gov/content/education-training/post-secondary-education/institution-resources-administration/degree-authorization|title=Degree Authorization}}</ref> An 2012, CapU te vin premye inivèsite Kanada ki te resevwa akreditasyon nan men Komisyon Nòdwès sou Kolèj ak Inivèsite (oswa NWCCU) nan [[Wachintòn (eta)|Washington]], youn nan sis gwo ajans rejyonal Ozetazini ke Depatman Edikasyon Etazini rekonèt. <ref name="Capilano University">{{Cite web|url=https://www.nwccu.org/member-institutions/directory/#in-1684/|title=Capilano University}}</ref> Ekip espòtif Inivèsite Capilano a, Blues yo, <ref>{{Cite web|url=https://www.athletics.capilanou.ca/landing/index|title=Capilano University|website=Capilano University|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711030109/https://athletics.capilanou.ca/landing/index|archive-date=2022-07-11|access-date=2022-04-01}}</ref> te genyen 15 tit nasyonal nan Asosyasyon Atletik Kolèj Kanadyen an, ak 61 tit pwovens nan Asosyasyon Atletik Lwès Pasifik la. <ref name="Blues History">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/services/campus-activities/athletics/history.html|title=Blues History|publisher=Capilano University|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929044032/https://www.capilanou.ca/services/campus-activities/athletics/history.html|archive-date=September 29, 2017|access-date=2009-04-10}}</ref> Inivèsite a te fonde okòmansman kòm '''Capilano College''' pa konsèy lekòl yo ak rezidan North Shore ak Howe Sound an 1968, paske yo te bezwen yon enstitisyon piblik ki t ap sèvi kominote lokal yo ki te imedyatman nan nòdwès Vancouver. Premye enskripsyon an te 784 elèv. An 2008, pwovens lan te chanje tit Capilano College an inivèsite, e depi 2019, li te grandi pou l gen apeprè 12,700 elèv pa ane. <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about-capu/get-to-know-us/|title=Get to Know Us - Capilano University|website=www.capilanou.ca|access-date=2022-06-24}}</ref> Ofri akademik Inivèsite Capilano yo gen ladan yo pwogram atizay liberal, pwofesyonèl ak karyè ki rekonèt nasyonalman ak entènasyonalman , ki mennen nan diplòm, ak sètifika . Li patikilyèman rekonèt nan British Columbia ak Kanada pou pwogram li yo nan atizay [[La vizyèl|vizyèl]] ak [[La sèn|pèfòmans]] . <ref>{{Cite web|url=https://macleans.ca/education/capilano-university-2/|title=Capilano University|last=Maclean's|date=2024-08-30|website=Macleans.ca|language=en|access-date=2024-12-04|archive-date=2025-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113065409/https://macleans.ca/education/capilano-university-2/|dead-url=yes}}</ref> == Istwa == === Fondasyon === Konsèy lekòl North ak West Vancouver, Howe Sound ak Sechelt yo te fòme yon komite pou detèmine nesesite pou yon kolèj kominotè pou sèvi rejyon an. Pwopozisyon pou konstwi yon kolèj sou North Shore la te pase pa yon plebisit nan North ak West Vancouver ak Howe Sound an 1968. Gouvènman pwovens lan te bay apwobasyon an, epi yo te chwazi non Capilano College pami soumèt rezidan North Shore yo te fè, an onè Chèf Joe Capilano nan nasyon Sḵwx̱wú7mesh Coast Salish la. Capilano College te ouvri 10 septanm 1968, avèk 784 elèv ki t ap asiste kou apre lè lekòl nan West Vancouver Secondary . Yo te kreye Fondasyon Capilano College an 1970 pou bay bous detid ak èd pou elèv yo. <ref name="Pivotal moments at Capilano">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=6867|title=Pivotal moments at Capilano|publisher=Capilano University|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114092146/http://www.capilanou.ca/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=6867|archive-date=January 14, 2018|access-date=2009-01-18}}</ref> An 1970, konstriksyon te kòmanse sou kanpis North Vancouver nan zòn Lynnmour. Twa zan apre, kanpis pèmanan North Vancouver a te ouvri ak 1,965 elèv ki te prezan. Premye pwogram pwofesyonèl yo te ofri nan bilding pòtab yo te pote soti nan West Vancouver Secondary . Premye estrikti pèmanan nan kanpis North Vancouver a, bilding bibliyotèk orijinal la, te ouvri tou. An 1975, Capilano College te ouvri Sant Aprantisaj Squamish ak Sèvis Enfòmasyon Kominotè nan 38038 Cleveland Avenue nan Squamish. <ref name="Grand Opening">{{Cite web|url=https://arcabc.ca/islandora/object/capu%3A683?solr_nav%5Bid%5D=a36b021bc2bc0ed15c64&solr_nav%5Bpage%5D=0&solr_nav%5Boffset%5D=9|title=Grand Opening}}</ref> An 1976, bilding Arbutus la te ouvri nan kanpis North Vancouver a epi bilding Fir la te ouvri an 1982. An 1991, bilding Cedar la, Sportsplex la, ak bilding Horticulture la te fini. Dezan apre, yon nouvo bibliyotèk te ranplase ansyen an nan kanpis North Vancouver a, sa ki te triple gwosè espas bibliyotèk ki te egziste deja a. An 1996, bilding Birch la nan kanpis North Vancouver a te fini, li te gen yon teyat pèfòmans, salklas, sèvis elèv yo, ak espas ansèyman. Sant Gadri a te ouvri tou nan menm ane a. <ref name="Pivotal moments at Capilano"/> An sa ki konsène lòt lokal li yo, inivèsite a te louvri kanpis Capilano <u>k</u> ála <u>x</u> -ay Sunshine Coast nan Sechelt an 1977, lokal CapU Lonsdale an 2019, ak kanpis CapU Squamish an 2024. <ref name=":1">{{Cite web|url=https://vancouversun.com/news/local-news/bc-48m-for-capilano-for-quest-squamish-campus|title=B.C. kicks in $48M for Capilano University to take over Quest's Squamish campus|last=Penner|first=Derrick|date=2023-08-16|website=Vancouver Sun}}</ref> Li òganize kou tou nan Sant Aprantisaj Ts̓zil nan Mount Currie, BC . === Ekspansyon === Capilano College te ofri premye diplòm bakaloreya li a, yon diplòm kolaborasyon nan terapi mizik, avèk British Columbia Open University an 1990 epi li te ajoute yon dezyèm diplòm mizik nan [[Djaz|etid djaz]] an 1992. Yo te ofri diplòm nan administrasyon biznis pou premye fwa an 1993. Nan menm ane sa a, Capilano College te bay tou premye diplòm asosye li yo, ki disponib kounye a pou elèv nan yon varyete domèn tankou Atizay Entèdisiplinè, Ekriti Kreyatif, Anglè, Jesyon Global, Sikoloji, Syans Entèdisiplinè ak Byoloji. Gouvènman pwovens lan te otorize kolèj la an 2003 pou l vin premye kolèj nan British Columbia ki akòde diplòm aplike poukont li apre yap divòse BC Open University. An 2004, gouvènman pwovens lan te nonmen Capilano College tou kòm òganizatè Sant Lidèchip ak Inovasyon Touris British Columbia, nan preparasyon pou Je Olenpik Ivè 2010 yo. Sant lan te adrese pwoblèm touris, li te ede bay edikasyon touris, epi li te fè pati pi gwo Konsòsyòm Edikasyon ak Fòmasyon Touris ak Ospitalite British Columbia. <ref name="Tourism & Hospitality Education and Training Consortium">{{Cite web|url=http://www.aved.gov.bc.ca/tourism/welcome.htm|title=Tourism & Hospitality Education and Training Consortium|publisher=Ministry of Advanced Education and Labour Market Development|archive-url=https://web.archive.org/web/20090108050721/http://www.aved.gov.bc.ca/tourism/welcome.htm|archive-date=January 8, 2009|access-date=2009-01-18}}</ref> An 2008, sant lan te rantre nan Link BC, yon rezo edikasyon pou touris ak ospitalite avèk òganizasyon endistri yo <ref name="Who We Are">{{Cite web|url=http://linkbc.ca/main/?en&whoWeAre|title=Who We Are|publisher=Link BC|access-date=2009-01-18|archive-date=2011-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706184427/http://linkbc.ca/main/?en&whoWeAre|dead-url=yes}}</ref> sa ki te lakòz patenarya avèk òganizasyon yo ak opòtinite pou etidyan yo. <ref name="MOU benefits Capilano's tourism students and Tourism Vancouver in 2010">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/media/archives/2008-media-releases/mou-tourism-vancouver-capilano.html|title=MOU benefits Capilano's tourism students and Tourism Vancouver in 2010|publisher=Capilano University|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817035207/http://www.capilanou.ca/media/archives/2008-media-releases/mou-tourism-vancouver-capilano.html|archive-date=August 17, 2016|access-date=2009-01-18}}</ref> An 2008, gouvènman pwovens lan te chanje deziyasyon Capilano College an Inivèsite Capilano. <ref name="Designation">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about-capu/get-to-know-us/our-history/|title=Designation}}</ref> CapU te rantre tou nan konsòsyòm OpenCourseWare a, epi li te kòmanse pwosesis pou akreditasyon nan men Northwest Commission on Colleges and Universities (ke li te resevwa an 2012). <ref name="Pivotal moments at Capilano"/> == Kanpis yo == Inivèsite Capilano gen kat kanpis. Kanpis prensipal li a sitiye nan 2055 Purcell Way nan North Vancouver (minisipalite distri a), sou North Shore nan Metro Vancouver . Li apeprè 30 minit nan machin soti nan sant vil Vancouver . Majorite pwogram yo ofri nan kanpis sa a. Genyen tou yon kanpis rejyonal ki pi piti, yo rele <u>kála</u> <u>x</u> -ay Sunshine Coast Campus nan Sechelt, British Columbia ki sèvi kominote Sunshine Coast yo. <ref name="Sunshine Coast Campus">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about-capu/get-to-know-us/our-locations/sunshine-coast-campus/|title=Sunshine Coast Campus|publisher=Capilano University|access-date=2021-06-17}}</ref> Nan mwa septanm 2019, CapU te admèt elèv yo nan CapU Lonsdale, Shipyards Development nan Lower Lonsdale nan North Vancouver. <ref name="CapU Lonsdale">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about-capu/get-to-know-us/our-locations/capu-lonsdale/|title=CapU Lonsdale|publisher=Capilano University|access-date=2021-06-17}}</ref> Kanpis CapU Squamish la, ki sitiye nan 3200 University Boulevard, Squamish, British Columbia, te ouvri nan otòn 2024. Kanpis 18 kawo tè ki te konstwi espesyalman pou sa a gen ladan espas ansèyman ak aprantisaj akademik, lojman pou elèv yo, yon espas pou manje, yon bibliyotèk, yon sant atletik ak yon teren gazon klas FIFA. Kote a te ye a se te ansyen kanpis Quest University nan Squamish . <ref name=":0">{{Cite web|url=https://news.gov.bc.ca/releases/2023PSFS0047-001303|title=Expanded education opportunities coming to Squamish {{!}} BC Gov News|last=Skills|first=Post-Secondary Education and Future|date=2023-08-16|website=news.gov.bc.ca|language=en|access-date=2023-10-02}}</ref> Capilano University te achte kanpis la nan mwa Out 2023, apre Quest University te sispann opere nan mwa Fevriye 2023 akòz difikilte finansye. <ref name=":0" /> <ref name=":1"/> Inivèsite a òganize kou tou nan Sant Aprantisaj Ts̓zil nan Mount Currie, nan Kolonbi Britanik . == Akademik == === Pwofil === Inivèsite Capilano ofri 97 pwogram atravè 5 fakilte: <ref name="Study Areas">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/|title=Study Areas}}</ref> Fakilte Atizay ak Syans; <ref name="Arts & Sciences">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/arts--sciences/|title=Arts & Sciences}}</ref> Fakilte Biznis ak Etid Pwofesyonèl; <ref name="Business & Professional Studies">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/business--professional-studies/|title=Business & Professional Studies}}</ref> Fakilte Edikasyon, Sante ak Devlopman Imen; <ref name="Education, Health & Human Development">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/education-health--human-development/|title=Education, Health & Human Development}}</ref> Fakilte Bèl Atizay ak Atizay Aplike; <ref name="Fine & Applied Arts">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/fine--applied-arts/|title=Fine & Applied Arts}}</ref> ak Fakilte Etid Mondyal ak Kominotè. <ref name="Global & Community Studies">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/global--community-studies/|title=Global & Community Studies}}</ref> Nan Fakilte Atizay ak Syans lan, <ref name="Arts & Sciences"/> gen Lekòl Syans Sosyal (avèk pwogram nan Atizay, Etid Akademik, Analiz Konpòtman Aplike (Otis), Sikoloji, ak Etid Liberal); Lekòl Syans Imanitè (avèk pwogram nan Atizay, Ekriti Kreyatif, Anglè, Etid Liberal, ak Etid Lang ak Kiltirèl Nasyon Lil'wat, Sechelt, oswa Nasyon Squamish); ak Lekòl Syans, Teknoloji, Jeni ak Matematik oswa STEM (avèk pwogram nan Biyoloji, Syans, Jeni, ak Chemen Karyè Sante). Fakilte Biznis ak Etid Pwofesyonèl <ref name="Business & Professional Studies"/> la gen ladan l Lekòl Biznis la (avèk pwogram nan Kontablite, Administrasyon Biznis, Administrasyon Biznis Avanse, ak Komès an Detay); Lekòl Kominikasyon an; ak Lekòl Etid Legal la (avèk pwogram nan Etid Legal - Asistan Legal, Dwa Kontra, ak Administrasyon Legal). Fakilte Edikasyon, Sante ak Devlopman Imen <ref name="Education, Health & Human Development"/> gen ladan l Lekòl Aksè ak Preparasyon Akademik (avèk pwogram nan Preparasyon pou Kolèj ak Inivèsite, Ranfòsman Kapasite Kominotè, Lidèchip Kominotè ak Chanjman Sosyal, Aksè nan Edikasyon ak Travay, Anglè pou Rezon Akademik, ak University One pou Elèv Aborijèn); Lekòl Sante Alye (avèk pwogram nan Terapi Mizik, Swen Sante, ak Reyabilitasyon); ak Lekòl Edikasyon ak Etid sou Anfans (avèk pwogram nan Swen ak Edikasyon Timoun piti, Asistan Edikasyon ak sou-espesyalite nan Tibebe ak Timoun piti ansanm ak Bezwen Espesyal). Fakilte Bel Atizay ak Atizay Aplike li a <ref name="Fine & Applied Arts"/> ofri Lekòl Design IDEA a (pwogram nan Kominikasyon Vizyèl); Lekòl Atizay Sinematik (avèk pwogram nan Atizay Sinematik, Kostim pou Sèn ak Ekran, Sinema Dijital Endijèn Endepandan, Ekleraj pou Imaj Dijital ak Fim, Travay Grip pou Imaj Dijital ak Fim, Animasyon 2D ak Devlopman Vizyèl, Animasyon 3D pou Fim ak Jwèt, Fondamantal Animasyon, ak Efè Vizyèl Dijital); ak Lekòl Atizay Pèfòmans (avèk pwogram nan Jwe pou Sèn ak Ekran, Jesyon Atizay ak Divètisman Avanse, Atizay Pèfòmans, Mizik, Direksyon nan Mizik, Terapi Mizikal, Teyat Mizikal, Teyat Teknik, ak Etid Jazz ak sou-espesyalite nan Edikasyon ak/oswa Pèfòmans/Konpozisyon). Fakilte Etid Global ak Kominotè a <ref name="Global & Community Studies"/> ofri Lekòl Jesyon Global; Lekòl Kinetik Imèn; Lekòl Jesyon Lwazi Deyò; Lekòl Administrasyon Piblik (avèk pwogram nan Administrasyon Gouvènman Lokal, Administrasyon Gouvènman Lokal Avanse ak Devlopman Lidèchip Gouvènman Lokal); ak Lekòl Jesyon Touris (avèk pwogram nan Jesyon Touris, Jesyon Ospitalite ak Touris Mondyal, Jesyon Touris Edikasyon Koperativ, Jesyon Touris pou Etidyan Entènasyonal, ak Maketing Touris). Inivèsite Capilano ofri patenarya ak pwojè ansanm kòm yon pati nan angajman inivèsite a anvè edikasyon entènasyonal. <ref name="About Capilano University">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about/|title=About Cap|publisher=Capilano University|access-date=2017-03-16}}</ref> Li gen pwogram doub diplòm ak pwogram apre gradyasyon, ansanm ak patenarya devlopman ak yon kantite lekòl aletranje. <ref name="International Partnerships & Projects">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about/partnerships/Home.html|title=International Partnerships & Projects|publisher=Capilano University|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316185708/http://www.capilanou.ca/about/partnerships/Home.html|archive-date=March 16, 2010|access-date=2009-04-08}}</ref> == Bousdetid, sibvansyon ak prim == Inivèsite Capilano bay plis pase 250 bous detid ak èd <ref name="Scholarships, Bursaries & Awards">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/admissions/fees--finances/financial-aid--awards/scholarships-bursaries--awards/|title=Scholarships, Bursaries & Awards}}</ref> pou elèv aktyèl yo ak elèv ki retounen. <ref name="Current & Returning Students">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/admissions/fees--finances/financial-aid--awards/scholarships-bursaries--awards/current--returning-students/|title=Current & Returning Students}}</ref> Inivèsite a bay bous detid pou reyalizasyon akademik, bous detid ki baze sou bezwen finansye, epi yo bay prim ki baze sou yon konbinezon pi bon nòt, reyalizasyon atletik, aktivite ekstra-skolè oswa lòt reyalizasyon espesyal, epi pafwa yo baze tou sou bezwen finansye. Sa yo enkli Prim Aksè pou Reyalizasyon Inivèsite Capilano, Prim Wong ak Trainor, Prim Atletik Inivèsite Capilano, Prim Xats'alanexw Siyam, Bousdetid pou Etidyan Endijèn, Bousdetid Borden Ladner Gervais, Bousdetid Mary Neil ak Prim Eksperyans Entènasyonal Neptune Terminals. <ref name="Awards">{{Cite web|url=https://ssb.capilanou.ca/prod/bwyfagui.p_select_type|title=Awards|access-date=2026-07-15|archive-date=2023-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530081219/https://ssb.capilanou.ca/prod/bwyfagui.p_select_type|dead-url=yes}}</ref> == Rezidans ak lojman CapU == === Nò Vancouver === Kounye a, rezidans etidyan CapU yo ka akomode jiska 293 etidyan. Rezidans yo sitiye sou otowout Dollarton, a 10 minit de kanpis prensipal la. <ref name="CapU Residence">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/student-life/campus-community/capu-residence/|title=CapU Residence}}</ref> Konpayi devlopman byen imobilye a, Woodbridge Northwest Communities, ap pwopoze yon Vilaj Inivèsite Capilano ki gen ladan yon tou kondominyòm sis etaj, kay an ranje twa ak kat etaj, 60 dòtwa pou elèv CapU, ak yon bilding ekipman nan kanpis North Vancouver. Plan konpayi an gen ladan tou kwizin pèsonalize pou elèv yo, yon pisin, yon kay klib ak yon zòn jwe pou timoun yo. <ref name="Housing Proposal">{{Cite web|url=http://www.capilanocourier.com/2017/09/25/campus-housing-construction/|title=Housing Proposal|date=25 September 2017}}</ref> Yon lòt konpayi ki devlope byen nan North Vancouver ap ofri pou konstwi apatman lokasyon sèlman pou etidyan ak anplwaye Inivèsite Capilano. Darwin Properties soumèt yon aplikasyon pou konstwi 346 inite lojman lokasyon nan de bilding sis etaj. Konpayi an vle konstwi tou yon kafe adjasan. <ref name="Rentals">{{Cite web|url=https://www.nsnews.com/news/developer-pitches-capilano-university-staff-and-student-housing-1.23833300|title=Rentals}}</ref> === Squamish === Kanpis Squamish Inivèsite Capilano a gen twa bilding dedye a rezidans etidyan, ki bay plis pase 200 chanm pou lojman etidyan. <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/student-services/student-housing/capu-squamish-housing/|title=CapU Squamish Housing|website=Capilano University|language=en|access-date=2025-06-11}}</ref> Bilding yo gwoupe ansanm, kote etidyan yo ka etidye, manje, sosyalize epi detann. Rezidans yo toupre enstalasyon tankou sèvis manje ak yon konplèks lwazi. == Lavi sou kanpis la == === Atletik === [[Fichye:Capilano_blues_logo.png|vignette|120x120px|Logo atletik Capilano a]] Ant 1974 ak 1999, Capilano Blues yo <ref name="Capilano Blues">{{Cite web|url=https://athletics.capilanou.ca/landing/index|title=Capilano Blues|publisher=Capilano Blues|access-date=2021-06-17}}</ref> te genyen Pri Sipremasi Foutbòl CCAA a pou foutbòl gason ak fanm. Jiska prezan, ekip Capilano yo te genyen 15 Tit Nasyonal CCAA ak 61 Chanpyona Pwovens TOTEM/BCCAA/ PACWEST . <ref>{{Cite web|url=https://athletics.capilanou.ca/information/History|title=History of the Capilano University Blues|access-date=April 30, 2018}}</ref> Inivèsite Capilano gen sis ekip espòtif gason ak fanm, Capilano Blues yo, <ref name="Capilano Blues"/> ki jwe nan nivo pwovens ak nasyonal. Blues yo baze nan Sant Espò ak Byennèt Inivèsite Capilano a sou kanpis prensipal la. === Medya inivèsite a === * Jounal prensipal etidyan an, ''The Capilano Courier,'' se etidyan ki travay ladan l epi li fonksyone endepandamman de inivèsite a ak sosyete etidyan an. Li pibliye de fwa pa mwa. * Etidyan ekriti kreyatif nan Inivèsite Capilano pibliye yon magazin literè, ''The Liar'', yon fwa pa ane avèk finansman nan men depatman anglè a. * Pwofesè inivèsite a te fonde ''The Capilano Review'' an 1972. Se yon jounal atistik ki mete aksan sou pwezi, fiksyon, dram ak atizay vizyèl. An 2015, magazin nan te vin tounen yon piblikasyon endepandan ki baze nan sant vil Vancouver. * Inivèsite a te fonde tou Capilano University Editions (CUE) an 2008, yon mak piblikasyon liv nan Capilano Press Society ki konsantre sou ekriti ak atizay avangad Kanadyen. Kounye a, li opere endepandamman de inivèsite a sou non CUE Books. * Radyo Capilano <ref name="Capilano Radio">{{Cite web|url=https://capilanoradio.com/|title=Capilano Radio|publisher=Capilano Students' Union|access-date=2021-06-18}}</ref> se yon pwodiksyon podcast ki dirije pa etidyan ki te kòmanse an 2019. * Lanse an Novanm 2020, Capsule <ref name="Capsule Stories">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/about-capu/get-to-know-us/capsule-stories/|title=Capsule Stories|publisher=Capilano University|access-date=2021-06-18}}</ref> se travay ekip maketing ak eksperyans dijital CapU a, yon kolektif divès talan men yon fil komen ki ini nou se lanmou nou pou rakonte istwa. === Òganizasyon etidyan yo === '''Inyon Elèv Capilano yo''' Chak elèv ki enskri nan yon pwogram kredi nan Inivèsite Capilano se yon manm Inyon Elèv Capilano (CSU). <ref name="Capilano Students' Union">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/student-life/campus-community/capilano-students-union/|title=Capilano Students' Union|publisher=Capilano University|access-date=2021-06-18}}</ref> CSU a se sosyete elèv rezidan Inivèsite Capilano a epi li benefisye inivèsite a ak kominote a lè li fè pwomosyon enterè elèv yo. Menm jan ak lòt sosyete elèv nan British Columbia, manda CSU a se defann elèv yo epi bay sèvis ak evènman ki amelyore eksperyans elèv la. Pandan ke jesyon ak operasyon chak jou yo konfye a yon konsèy administrasyon ki konpoze de elèv eli, ki gouvène pa konstitisyon ak règleman sosyete a, elèv yo finalman kontwole aktivite CSU yo. Konsèy administrasyon an konpoze de senk vis prezidan, sèt lyezon ki reprezante gwoup enterè espesyal, de reprezantan pou chak fakilte, kat reprezantan sena, ak de reprezantan nan konsèy gouvènè inivèsite a. CSU a anrejistre anba Lwa Sosyete BC a epi li resevwa finansman nan frè manm yo, ke inivèsite a kolekte nan men elèv yo an akò ak ''Lwa Inivèsite'' a. CSU a bay manm li yo sèvis, tankou yon pas transpò piblik ki pa chè, yon planifikatè gratis, yon vant liv ize, ak benefis sante ak dantè. CSU a reprezante enterè elèv yo, epi yo prezante epi defann opinyon elèv yo nan reyinyon ak administratè inivèsite yo ak reprezantan gouvènman lokal, pwovens ak federal yo. == Moun == Pami ansyen pwofesè Inivèsite Capilano yo, ansyen pwofesè ak pwofesè aktyèl yo gen ladan yo 1 ganyan prim Akademi, 1 ganyan Andrew A. Mellon, 1 ganyan Akademi Syans Otrichyen an, 1 ganyan Pri Ekran Kanadyen an, 2 moun ki te antre nan Sal Onè Foutbòl Kanadyen an, 1 ganyan Civitella Ranieri, 1 ganyan Pri Eisner, 2 ganyan Pri Gemini, 2 ganyan Pri Grammy, 6 moun ki te resevwa Pri Gouvènè Jeneral la, 6 ganyan Pri Juno, 1 ganyan Pri Killam, 2 manm Asanble Lejislatif Kolonbi Britanik la, 1 ganyan Pri Jounalis Vwayaj Lowell Thomas, 1 ganyan MacDowell, ak 1 manb nan Royal Canadian Geographic Society . <ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DC1-Kfuy6jB/?igsh=MWJoODI3anZ5YTlmdw==|title=Did you know CapU alum have won…|last=CapU Student Recruitment|date=November 26, 2024|website=www.instagram.com|access-date=2024-11-27}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DCS6C-Cpbts/?igsh=OG9xa2c4ajk3c3U5|title=Congratulations CapU Blues Women's Soccer!|last=CapU Student Recruitment|date=November 12, 2024|website=www.instagram.com|access-date=2024-11-27}}</ref> An 2019, chantèz ak konpozitris Sarah McLachlan te resevwa diplòm Doktè nan Bel Atizay, honoris causa nan Inivèsite Capilano. <ref name="Sarah McLachlan">{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/mycapu/convocation-ceremonies/honorary-degrees/2019-honorary-degree-recipients/sarah-mclachlan/|title=Sarah McLachlan|access-date=2026-07-15|archive-date=2019-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026203733/https://www.capilanou.ca/mycapu/convocation-ceremonies/honorary-degrees/2019-honorary-degree-recipients/sarah-mclachlan/|dead-url=yes}}</ref> === Ansyen elèv remakab ===  [[Jessie Anthony]] - direktè, senaris, ak pwodiktè Onondaga [[Nick Bateman]] - modèl, pèfòmè, ak aktè [[Silvana Burtini]] - Jwè Kanadyen pou Ane a 1998 [[Rick Celebrini]] - chèf medsin espò pou Whitecaps FC [[DJ Clazzi]] - konpozitè, chantè, otè pawòl mizik, pwodiktè disk ak DJ Sid Koreyen [[Paul Dailly]] - antrenè foutbòl Ekosè-Kanadyen [[Craig Dalrymple]] - chèf devlopman jwè pwofesyonèl pou Seattle Sounders FC [[Camilla d'Errico]] - ilistratris liv komik, pent ak atis vizyèl [[Luisa D’Oliveira]] - aktris [[Joel Fafard]] - gitaris finger-style ak slide [[Liam Firus]] - biznismann [[Godfrey Gao]] (1984-2019) - modèl ak aktè Chinwa-Kanadyen [[Jamie Garratt]] - prezidan Idea Rebel [[Jennifer Gasoi]] - mizisyen timoun [[Gigi Saul Guerrero]] - sineyas ak aktris Meksiken [[Julia Gretarsdottir]] - senk fwa medayis nasyonal nan Patinaj Atistik Islandè Chanpyona [[Hilary Grist]] - chantèz ak konpozitris [[Helen Haig-Brown]] - sineyas Tsilhqot'in [[Anosh Irani]] - womansye Endyen-Kanadyen [[Jamie Lee Hamilton]] - kandida politik, defansè Endijèn, [[DTES]], ak defansè pou travayè seksyèl [[Adrian Kekec]] - jwè foutbòl [[Cherelle Khassal]] - foutbolè Ilandè [[Elicia MacKenzie]] - aktris teyat mizikal [[Tanya Marquardt]] - otè memwa, pèfòmè, ak ekriven [[Cheri Maracle]] - aktris ak mizisyen Endijèn [[Camille Mitchell]] - aktris, ekriven ak reyalizatris Ameriken-Kanadyen [[David Morris]] - jwè foutbòl retrete [[Chelsey Reist]] - aktris, animatris televizyon, ak dansèz [[Lana Roi]] - atis anrejistreman ak konpozitris [[Steve Rolston]] - atis, ekriven liv komik ak woman grafik [[Bria Skonberg]] - twonpètis ak vokalis [[Cowboy Smithx]] - sineyas Blackfoot [[Chantal Strand]] - aktris vwa ak sèn [[Charles van Sandwyk]] - atis, ilistratè ak ekriven [[Desmond Tachie]] - jwè foutbòl [[Graham Wardle]] - aktè, sineyas ak fotograf [[Cory Weeds]] - saksofonis ak enpresèryo, gayan Grammy Awards 2023 yo [[Jonathan Whitesell]] - aktè [[Kristian Yli-Hietanen]] - jwè foutbòl Finlannè-Kanadyen [[Nima Moazeni Zadeh]] - foutbolè Iranyen [[Elizabeth Zvonar]] - atis kontanporen [[Soichiro Nakano]] - karateka, medaye bwonz nan kategori 67 kg gason nan [[Chanpyona Mondyal Karate 2021 an]] === Fakilte remakab === * Gillian Barber, aktris * Bill Coon, <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/faculty-profiles/bill-coon/|title=Bill Coon - Capilano University}}</ref> mizisyen ak konpozitè djaz * Pierre Coupey, pent, powèt ak editè fondatè ''Capilano Review'' la * Ivan Coyote, pèfòmè spoken word, ekriven, ak defansè LGBT * Jackson Davies, aktè * Leonard George, Sikològ ak chèchè sou eskizofreni * Jordan Hall, <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/faculty-profiles/jordan-hall/|title=Jordan Hall - Capilano University}}</ref> Ekriven, otè pyès teyat, ak kreyatè seri entènèt * Daniel Hersog, <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/faculty-profiles/daniel-hersog/|title=Daniel Hersog - Capilano University}}</ref> twonpètis djaz ak chèf gwoup mizikal * Steve Kaldestad, <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanou.ca/programs--courses/search--select/explore-our-areas-of-study/faculty-profiles/steve-kaldestad/|title=Steve Kaldestad - Capilano University}}</ref> saksofonis djaz ak pwofesè mizik * Nicholas Kendall, direktè fim ak televizyon * Crawford Kilian, romansye ak pwofesè inivèsite * Ryan Knighton, ekriven, gayan Pri Jounalis Vwayaj Lowell Thomas 2012 ak 2018 la * John Korsrud, <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanojazz.com/our-faculty|title=Our Faculty}}</ref> twonpètis ak konpozitè djaz * Frank Molnar, atis Ongwa-Kanadyen * John Pass, powèt angle-kanadyen, gayan Pri Gouvènè Jeneral la pou Merit Literè an 2006 * Stan Persky (1941–2024), ekriven, komentatè medya, ak pwofesè filozofi ameriken-kanadyen * Jodi Proznick, basis djaz, konpozitris, edikatè ak pwodiktè * Meredith Quartermain, powèt, romansyè, ak ekriven istwa * Bill Schermbrucker, akademik ak otè Kenyen-Kanadyen * Anita Sleeman, konpozitris mizik klasik kontanporen, chèf dòkès, aranjè, edikatè ak pèfòmè * George Stanley, powèt * Bill Terry, egzekitif CBC ak otè * Sharon Thesen, powèt * Brad Turner, <ref>{{Cite web|url=https://www.capilanojazz.com/our-faculty|title=Our Faculty}}</ref> twonpètis djaz ak pyanis, gayan prim Juno 1997, 1998, 2017, ak 2020 yo * Lyn Vernon, mezzo-soprano, soprano dramatik, chèf òkès, ak pwofesè * Á'a:líya Warbus, atis Stó꞉lō, sineyas, chantèz, pwofesè, manm Asanble Lejislatif Kolonbi Britanik (depi 2024) * Frances Wasserlein (1946–2015), responsab kominote atistik Kanadyen-Ameriken ak aktivis dwa LGBTQ * Gordon Wilson, Pwofesè, manm Asanble Lejislatif Kolonbi Britanik la (1991-2001), 28yèm lidè Opozisyon Kolonbi Britanik la * Peter Woeste, direktè televizyon, direktè fotografi, ak operatè kamera alman-kanadyen == Gade tou == * Edikasyon siperyè nan Kolonbi Britanik * Lis inivèsite nan Kolonbi Britanik == Referans == {{Referans}} [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] pd9lgn30vvtierveic90gw12od84dsh 0 97759 883289 2026-07-27T14:29:51Z Chersie06 28851 Li kreye pa tradui paj « [[:fr:Special:Redirect/revision/238122198|Corail]] » 883289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biohomonymie|nom=Corail|autre=|image=Coral Outcrop Flynn Reef.jpg|légende=Assemblage de coraux sur la [[Grande Barrière de corail]] ([[Australie]]).|alt=|upright=|taxons=Différents taxons à squelette dur de la classe [[Anthozoa]], mais ''stricto sensu'' les [[Scleractinia]]|groupe1=|liste1=}} [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] 601f3yhlf49hxu7zyadxwlihc7t5hn6 0 97760 883291 2026-07-27T14:36:37Z Chersie06 28851 Paj ki kreye ak " Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. " 883291 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. qqhnuienfkt9a9srjq3ybqug9yxmp6z 883292 883291 2026-07-27T14:40:44Z Chersie06 28851 883292 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. etg7r16uvgg16modtou17fph9h66xme 883293 883292 2026-07-27T14:41:43Z Chersie06 28851 883293 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm franse a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang franse a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. o0s7wji9e22g1lp5o6psamv27tdhe0h 883294 883293 2026-07-27T14:42:44Z Chersie06 28851 883294 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm franse a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang franse a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Dapre [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). a0obbbeygq1ql835dc6bmjeqwd4tly1 883295 883294 2026-07-27T14:43:43Z Chersie06 28851 /* Etimoloji */ 883295 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm frans a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang franse a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). qdq22obfjd6cw33wwkkfj7wuhl1vc5m 883296 883295 2026-07-27T14:44:13Z Chersie06 28851 /* Etimoloji */ 883296 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang franse a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). 1mggy9dkzlqrxfroz9ixhfylxu7xsf5 883297 883296 2026-07-27T14:44:37Z Chersie06 28851 /* Etimoloji */ 883297 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). c2vhbkaku05dk0poueotvds4hyx9bf2 883298 883297 2026-07-27T14:46:10Z Chersie06 28851 /* Etimoloji */ 883298 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. opz04j671vhdyx8pxc34jrclvzimzp3 883299 883298 2026-07-27T14:46:53Z Chersie06 28851 883299 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. == Referans == awp7e7vmmfng61rkmcnwm5xzu1khzu7 883300 883299 2026-07-27T14:48:17Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883300 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo == Referans == i4e0jb66csuo0fpqqzgy2rf9o3hu6sv 883301 883300 2026-07-27T14:49:13Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883301 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo == Referans == 3t6w78waxj2dq2rnpbzh2z7c8q0bref 883302 883301 2026-07-27T14:51:19Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883302 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. == Referans == bo2q7pjst0lg2xd7dwwym0ow2g5cgan 883303 883302 2026-07-27T14:52:02Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883303 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". == Referans == 0wwruisgjqq4p7z5hxh9l0ahc4ksr7o 883304 883303 2026-07-27T14:53:12Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883304 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. == Referans == c54tq9pl4ie0xqjasipe3rs765i1p3g 883305 883304 2026-07-27T14:53:49Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883305 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. == Referans == 9biwx5uqn8em6qtf8cj36on34f95thy 883306 883305 2026-07-27T14:54:20Z Chersie06 28851 /* Istwa natirèl */ 883306 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Referans == 1jeispmy8lya8ltybdjxr52j8namxht 883307 883306 2026-07-27T14:56:26Z Chersie06 28851 883307 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. == Referans == jnc3qt2yeqt4v5lp1bf3k952apif2rg 883308 883307 2026-07-27T14:57:21Z Chersie06 28851 /* Distribisyon jewografik */ 883308 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). == Referans == kyb827j5223gug13q44k4lsoouum0kd 883309 883308 2026-07-27T14:58:02Z Chersie06 28851 /* Distribisyon jewografik */ 883309 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). Koray sèlman fòme [[Récif|resif]] ak [[Atoll|atol]] popilè yo nan lanmè cho (ant paralèl 30° nò ak 30° sid, nan dlo ki pa janm desann anba {{Tmp|20|°C}} ). Sepandan, gen kèk lanmè frèt (sou kòt [[Scandinavie|Scandinavia]], [[Grande-Bretagne|Grann Bretay]] ak [[Péninsule Ibérique|penensil Ibèrik]] la) ki genyen tou resif koray, ke yo rele « dlo frèt ", pwofon, ak koray ki pa fotosentetik epi ki devlope trè dousman. Resif sa yo chaje [[Pwason|ak pwason]], se sètènman poutèt sa [[Marin (profession)|maren]] nan Nò yo te konnen egzistans yo pandan plizyè syèk. Sou kòt [[Nova Scotia]] a, chèchè yo dekouvri anviwon trant espès [[Récif corallien d'eau froide|sa yo rele " dlo frèt »]] ki ka viv jiska sèt kilomèt pwofondè <ref>[[GEO (magazine)|GEO]] {{numéro|388}} de juin 2011 {{p.}}73</ref> . == Referans == hfv0jw6pcikd4zg9mn1vm91kzixwq4e 883310 883309 2026-07-27T14:58:46Z Chersie06 28851 /* Distribisyon jewografik */ 883310 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). Koray sèlman fòme [[Récif|resif]] ak [[Atoll|atol]] popilè yo nan lanmè cho (ant paralèl 30° nò ak 30° sid, nan dlo ki pa janm desann anba {{Tmp|20|°C}} ). Sepandan, gen kèk lanmè frèt (sou kòt [[Scandinavie|Scandinavia]], [[Grande-Bretagne|Grann Bretay]] ak [[Péninsule Ibérique|penensil Ibèrik]] la) ki genyen tou resif koray, ke yo rele « dlo frèt ", pwofon, ak koray ki pa fotosentetik epi ki devlope trè dousman. Resif sa yo chaje [[Pwason|ak pwason]], se sètènman poutèt sa [[Marin (profession)|maren]] nan Nò yo te konnen egzistans yo pandan plizyè syèk. Sou kòt [[Nova Scotia]] a, chèchè yo dekouvri anviwon trant espès [[Récif corallien d'eau froide|sa yo rele " dlo frèt »]] ki ka viv jiska sèt kilomèt pwofondè <ref>[[GEO (magazine)|GEO]] {{numéro|388}} de juin 2011 {{p.}}73</ref> . Yo jwenn resif koray nan yon gran varyete abita, soti nan rejyon twopikal rive nan Lanmè Nò a, nan lanmè cho Azi yo oubyen lanmè frèt tankou Grann Bretay, soti nan 0 rive nan {{Unité|4000|mètres}} pwofondè, men se sèlman koray twopikal ki fòme gwo baryè ak resif nan pwofondè ki pa twò fon. Gen kèk espès ki rive fòme pi piti estrikti resif nan anviwònman subtropikal oswa menm tanpere, tankou ''[[Cladocora caespitosa]]'' nan pati ki pi cho nan [[Mer Méditerranée|lanmè Mediterane]] a, nan pwofondè kèk mèt. == Referans == 1z2h0a6y1w5pf3xoh8cjrgdmy5pjvz9 883311 883310 2026-07-27T15:01:36Z Chersie06 28851 /* Distribisyon jewografik */ 883311 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). Koray sèlman fòme [[Récif|resif]] ak [[Atoll|atol]] popilè yo nan lanmè cho (ant paralèl 30° nò ak 30° sid, nan dlo ki pa janm desann anba {{Tmp|20|°C}} ). Sepandan, gen kèk lanmè frèt (sou kòt [[Scandinavie|Scandinavia]], [[Grande-Bretagne|Grann Bretay]] ak [[Péninsule Ibérique|penensil Ibèrik]] la) ki genyen tou resif koray, ke yo rele « dlo frèt ", pwofon, ak koray ki pa fotosentetik epi ki devlope trè dousman. Resif sa yo chaje [[Pwason|ak pwason]], se sètènman poutèt sa [[Marin (profession)|maren]] nan Nò yo te konnen egzistans yo pandan plizyè syèk. Sou kòt [[Nova Scotia]] a, chèchè yo dekouvri anviwon trant espès [[Récif corallien d'eau froide|sa yo rele " dlo frèt »]] ki ka viv jiska sèt kilomèt pwofondè <ref>[[GEO (magazine)|GEO]] {{numéro|388}} de juin 2011 {{p.}}73</ref> . Yo jwenn resif koray nan yon gran varyete abita, soti nan rejyon twopikal rive nan Lanmè Nò a, nan lanmè cho Azi yo oubyen lanmè frèt tankou Grann Bretay, soti nan 0 rive nan {{Unité|4000|mètres}} pwofondè, men se sèlman koray twopikal ki fòme gwo baryè ak resif nan pwofondè ki pa twò fon. Gen kèk espès ki rive fòme pi piti estrikti resif nan anviwònman subtropikal oswa menm tanpere, tankou ''[[Cladocora caespitosa]]'' nan pati ki pi cho nan [[Mer Méditerranée|lanmè Mediterane]] a, nan pwofondè kèk mèt. Mo ''koray'' la trè anbigi, paske li refere a òganis maren ki tout fè pati filòm [[Cnidaires|Cnidaria]] a, men ki nan fanmi trè diferan e ki gen bezwen ekolojik trè diferan, kidonk. == Referans == sdu7ua6536kynhdk4n2b1vkzqo9aem6 883312 883311 2026-07-27T15:02:05Z Chersie06 28851 /* Distribisyon jewografik */ 883312 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). Koray sèlman fòme [[Récif|resif]] ak [[Atoll|atol]] popilè yo nan lanmè cho (ant paralèl 30° nò ak 30° sid, nan dlo ki pa janm desann anba {{Tmp|20|°C}} ). Sepandan, gen kèk lanmè frèt (sou kòt [[Scandinavie|Scandinavia]], [[Grande-Bretagne|Grann Bretay]] ak [[Péninsule Ibérique|penensil Ibèrik]] la) ki genyen tou resif koray, ke yo rele « dlo frèt ", pwofon, ak koray ki pa fotosentetik epi ki devlope trè dousman. Resif sa yo chaje [[Pwason|ak pwason]], se sètènman poutèt sa [[Marin (profession)|maren]] nan Nò yo te konnen egzistans yo pandan plizyè syèk. Sou kòt [[Nova Scotia]] a, chèchè yo dekouvri anviwon trant espès [[Récif corallien d'eau froide|sa yo rele " dlo frèt »]] ki ka viv jiska sèt kilomèt pwofondè <ref>[[GEO (magazine)|GEO]] {{numéro|388}} de juin 2011 {{p.}}73</ref> . Yo jwenn resif koray nan yon gran varyete abita, soti nan rejyon twopikal rive nan Lanmè Nò a, nan lanmè cho Azi yo oubyen lanmè frèt tankou Grann Bretay, soti nan 0 rive nan {{Unité|4000|mètres}} pwofondè, men se sèlman koray twopikal ki fòme gwo baryè ak resif nan pwofondè ki pa twò fon. Gen kèk espès ki rive fòme pi piti estrikti resif nan anviwònman subtropikal oswa menm tanpere, tankou ''[[Cladocora caespitosa]]'' nan pati ki pi cho nan [[Mer Méditerranée|lanmè Mediterane]] a, nan pwofondè kèk mèt. Mo ''koray'' la trè anbigi, paske li refere a òganis maren ki tout fè pati filòm [[Cnidaires|Cnidaria]] a, men ki nan fanmi trè diferan e ki gen bezwen ekolojik trè diferan, kidonk. Pandan ke syantis yo jeneralman rezève tèm " koray "Yo souvan itilize tèm ' [[Scleractinia|skleraktinia']] a pou fè referans a yon gran varyete taksa ki fè pati de de klas (oswa sipèklas) distenk." : == Referans == n5hg40sdvls0zntk0kn88w4lvcyvfyt 883313 883312 2026-07-27T15:05:54Z Chersie06 28851 /* Distribisyon jewografik */ 883313 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). Koray sèlman fòme [[Récif|resif]] ak [[Atoll|atol]] popilè yo nan lanmè cho (ant paralèl 30° nò ak 30° sid, nan dlo ki pa janm desann anba {{Tmp|20|°C}} ). Sepandan, gen kèk lanmè frèt (sou kòt [[Scandinavie|Scandinavia]], [[Grande-Bretagne|Grann Bretay]] ak [[Péninsule Ibérique|penensil Ibèrik]] la) ki genyen tou resif koray, ke yo rele « dlo frèt ", pwofon, ak koray ki pa fotosentetik epi ki devlope trè dousman. Resif sa yo chaje [[Pwason|ak pwason]], se sètènman poutèt sa [[Marin (profession)|maren]] nan Nò yo te konnen egzistans yo pandan plizyè syèk. Sou kòt [[Nova Scotia]] a, chèchè yo dekouvri anviwon trant espès [[Récif corallien d'eau froide|sa yo rele " dlo frèt »]] ki ka viv jiska sèt kilomèt pwofondè <ref>[[GEO (magazine)|GEO]] {{numéro|388}} de juin 2011 {{p.}}73</ref> . Yo jwenn resif koray nan yon gran varyete abita, soti nan rejyon twopikal rive nan Lanmè Nò a, nan lanmè cho Azi yo oubyen lanmè frèt tankou Grann Bretay, soti nan 0 rive nan {{Unité|4000|mètres}} pwofondè, men se sèlman koray twopikal ki fòme gwo baryè ak resif nan pwofondè ki pa twò fon. Gen kèk espès ki rive fòme pi piti estrikti resif nan anviwònman subtropikal oswa menm tanpere, tankou ''[[Cladocora caespitosa]]'' nan pati ki pi cho nan [[Mer Méditerranée|lanmè Mediterane]] a, nan pwofondè kèk mèt. Mo ''koray'' la trè anbigi, paske li refere a òganis maren ki tout fè pati filòm [[Cnidaires|Cnidaria]] a, men ki nan fanmi trè diferan e ki gen bezwen ekolojik trè diferan, kidonk. Pandan ke syantis yo jeneralman rezève tèm " koray "Yo souvan itilize tèm ' [[Scleractinia|skleraktinia']] a pou fè referans a yon gran varyete taksa ki fè pati de de klas (oswa sipèklas) distenk." : Antozoè: Zoantharian (oswa Hexacorallia): Skleraktinian (ansyen Madreporaria), yo rele tou "koray di" paske jeneralman yo se bèt kolonyal ki gen yon skelèt rijid ak mineralize. Yo varye nan fòm ak gwosè, yo trè gaye nan dlo kotyè twopikal kote yo fòme resif (tankou nan Lanmè Wouj la), resif franj (tankou nan Réinion), atol (tankou nan zile Polinezyen yo), oswa resif baryè (tankou nan Ostrali). Koloni sa yo pi souvan jwenn nan dlo byen eklere (limyè nesesè pou alg senbyotik kote yo jwenn yon gwo pati nan eleman nitritif yo). Bèt sa yo prefere dlo tyèd men yo pa tolere tanperati ki twò wo oswa gwo chanjman anviwònman, e sitou gwo polisyon, ki mennen nan lanmò rapid yo, anvan yon fenomèn blanchiman (skelèt kalkè a vin vizib). Sa yo se koray yo nan sans strik la. Antipataryen, oubyen "koray nwa" (pa egzanp, Antipathes subpinnata nan Mediterane a ak nan nòdès Atlantik la). Alcyonarianyen (oubyen Octocorallia): Gorgonyen di tankou "koray wouj" (Corallium rubrum) ak gorgonyen. Koray wouj ki pi popilè a anjeneral gen yon ègzoskelèt wouj vif, men pafwa li ka pi lejè, woz, oubyen menm blan, epi li lajman itilize nan bijou. Tankou pifò gorgonyen, espès sa a pa bezwen limyè pou grandi epi yo jwenn li swa nan gwòt anba dlo oubyen nan pwofondè konsiderab (pafwa plis pase 100 m), patikilyèman nan dlo Mediterane yo, sitou sa yo ki nan basen lwès la. Ti gwoup "koray ble" yo (Helioporacea), ki gen sèlman twa espès ki egziste, tankou Heliopora coerulea. Anpil koray mou (patikilyèman Alcyoniidae ak Nephtheidae), ki gen fòm dwat, fiks men yon skelèt ki pa mineralize oubyen ki yon ti kras mineralize, yo refere yo ak tèm jenerik "koray mou". Idwozoè: Espès ki fè pati fanmi Millepora yo souvan rele koray dife (pa egzanp, koray dife branchye Millepora alcicornis la), akòz gwo pouvwa pike yo. Sepandan, malgre estrikti ki sanble yo, Millepora yo se sèlman "koray" nan yon sans trè laj; tèm sa a ta dwe rezève pou Antozoè: yo se tou senpleman idrozoè kolonyal ki devlope yon skelèt kalkè (sa ka konsidere kòm yon egzanp evolisyon konvèjan). Gen kèk lòt espès idrozoè kolonyal ki gen ègzoskelèt kalkè nan gwoup Filifera yo pafwa yo rele koray tou, tankou "koray nòb" nan fanmi Stylasteridae yo. Menm pi abizif toujou, pafwa yo itilize tèm sa a pou refere a sèten alg nan lòd Corallinales yo, ki kapab tou konstitye yon skelèt kalkè drese (oswa menm resif nan kèk ka): sepandan, yo pa cnidaries (e yo pa menm bèt), epi itilizasyon tèm "koray" la twonpe lè n ap pale de plant (nou pral pale pi presizeman de alg kalkè oswa alg ki ankruste, "Crustose Coralline Algae" (CCA) an Anglè). == Referans == hyj9rudlkvj6lzf8h6virz5t2z6ts6s 883314 883313 2026-07-27T15:11:31Z Chersie06 28851 883314 wikitext text/x-wiki Tèm '''koray''' la refere a yon kantite bèt maren ki fè pati [[filòm]] [[Cnidaire|Cnidaria]] a. Li itilize pou deziyen [[takson]] [[Scleractinia]] a, koray di ki konstwi resif yo, men tou anpil espès tankou [[Corail rouge|koray wouj]], [[Heliopora coerulea|koray ble]], men tou [[Coraux mous|koray mou]], koray kwi oswa djondjon, ak lòt takson tankou [[Antipathaires|antipatharia]] a, ki gwoupe koray nwa ak koray fwèt oswa fil fè, ak [[Milleporidae]] yo, koray dife yo. Pandan plizyè dizèn ane, popilasyon koray yo te ap diminye, patikilyèman akòz [[chanjman klimatik]], [[Pollution marine|polisyon maren]] ak [[Surpêche|twòp lapèch]] ki ka ogmante vilnerabilite koray yo pou maladi. Yo te rapòte plis pase ven maladi koray diferan. dènyèman dekri, se sèlman yon ti ponyen ladan yo ki konprann epi ki gen patojèn izole ak karakterize. == Etimoloji == Tèm fransè a soti nan mo laten ''{{Lang|la|coralium}}'', ki soti nan [[Grèk ansyen|mo grèk]] κοράλλιον / , deja ap pale de bèt sa yo <ref>http://www.dicolatin.fr/FR/LAK/0/CORALIUM/index.htm /</ref> . Premye fwa mo a parèt " koray "nan lang fransè a se ateste nan XV syèk la" syèk <ref>{{CNRTL|corail}}</ref>, epi rasin greko-latin nan te gaye nan tout lang Ewopeyen yo jiska Ris. Daprè [[Pline asyen an|Pliny,]] non sa a soti nan metòd pou kolekte koray, avèk sizo ( κουρά / , « koupe zèb » <ref name="Pline">{{Cite web|url=http://remacle.org/bloodwolf/erudits/plineancien/livre32.htm|title=Histoire Naturelle|last=|date=|year=|website=remacle.org|publisher=|language=fr|month=|access-date=|quote=}}, XXXII, 9.</ref> ). == Istwa natirèl == Okòmansman prezante kòm yon ''wòch ki sanble ak yon pyebwa'', pechè yo ak natiralis yo te konnen sepandan ke koray gen kapasite pou grandi <ref name="Bert1881">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref>, epi orijin vivan li raman kesyone. Gwoupman [[Aristòt|Aristòt yo]] ansanm nan " [[Cnidaria|orti lanmè]] » Acalephs yo ( [[Mediz|meduz]] ) ak [[Anthozoa|Corallia]] yo (ki gen ladan yo an patikilye koray ak [[Anémone de mer|anemon lanmè]] ) <ref>{{Cite book}}</ref> . Nan III lan syèk BC <abbr title="avant Jésus-Christ" class="abbr nowrap">-C.</abbr> [[Théophraste|Teofras]] (disip ak siksesè Aristòt) te wè [[Corail rouge|koray wouj]] kòm yon plant petrifye epi li te konpare koray ak pyè presye. [[Ovide|Ovid]] (43 av. J.-C. - 17 {{Ap JK}} ).te ekri nan ''[[Métamorphoses (Ovide)|Metamorfoz]]'' li yo ke yo se alg mou ki vin di nan lè a. [[Dioscoride|Dioscorides]] konsidere yo kòm plant akwatik <ref>{{Cite book}}.</ref> . Sepandan, lè w ap li vèsyon sa yo, li enpòtan pou w sonje ke pifò nan ansyen natiralist ki gen tèks ki rive jwenn nou yo se te moun Mediterane, e pakonsekan yo te konnen sèlman koray [[Alcyonaria|alsyonaryen]] tankou [[Corail rouge|koray wouj la]], ki trè diferan de koray [[Scleractinia|skleratinè]] nan rejyon twopikal yo. Swivan Aristòt, entelektyèl Mizilman [[Al-Biruni]] (973-1048) te klase yo (ansanm ak [[Porifera|eponj]] ) pami bèt yo, sou baz ke yo reyaji lè w touche yo. Sepandan, nan Lwès la, pandan [[Mwayènaj|Mwayennaj yo]], yo te kontinye konsidere koray kòm yon plant ki gen wòch epi yo te klase l pami litofit yo (literalman " plant wòch ". Selon yon kwayans lajman répandu nan epòk sa a, skelèt li te fèt an bwa okòmansman, anvan yo te piti piti ranplase li ak kalkè. Nan kòmansman XVII syèk la syèk la, [[Luigi Ferdinando Marsigli]] toujou obsève sa li konsidere kòm yon kalite flè, ki fleri la lè yo kenbe l nan bon kondisyon nan yon akwaryòm <ref name="Bert18812">Paul Bert (1833-1886), [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56826737/f20.image Leçons de zoologie, professées à la Sorbonne, enseignement secondaire des jeunes filles, par M. Paul Bert… Anatomie, physiologie…] 1881 ; Éditeur : G. Masson (Paris)</ref> . Fransè [[Jean-André Peyssonnel]] (1694-1759), yon jèn natiralis ak disip Marsigli, yon doktè ki soti Masèy ak botanis wa Lafrans nan Gwadloup, te obsève bagay sa yo " flè "apre sa li dedwi ke an reyalite yo se bèt <ref name="Bert18812" /> . Deklarasyon sa a, ki te ekri an 1726 nan yon lèt adrese bay prezidan [[Akademi Syans (Frans)|Akademi Syans]] lan ( ''Disètasyon sou koray'' ), te okòmansman diskite anpil e menm atake fòtman pa [[René Antoine Ferchault de Réaumur|René-Antoine Ferchault de Réaumur]] ak [[Bernard de Jussieu]], anvan tout moun te aksepte l apre yon envestigasyon pa Jussieu ak Guettard <ref name="Bert18812" />, epi nan trete Peyssonel te adrese bay ''Royal Society'' of London an 1750, rezilta 30 ane obsèvasyon. [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]] te rezoud pwoblèm nan nèt lè li te deklare « Konsa, plant maren yo, ki te okòmansman klase kòm mineral, pita yo te reklasifye kòm plant, epi finalman yo te rete pou tout tan nan wayòm animal la. » . Sa pa t anpeche [[Carl von Linné|Carl Linnaeus]], yon bon botanik, toujou mete koray yo nan [[Òd (biyoloji)|lòd]] ''[[Zoophyte|Zoophyta]]'' a (literalman " plant-bèt ". [[William Herschel]] bay prèv syantifik irefitab atravè obsèvasyon mikwoskopik. Manbràn selilè mens koray yo se karakteristik [[Eumétazoaires|eumetazoan]] yo. Se [[Christian Gottfried Ehrenberg]] ki te vin deskriptè syantifik modèn gwoup [[Anthozoa]] a an 1831, pandan ke [[Gilbert Charles Bourne]] te pran responsablite [[Scleractinia]] an 1900 (nan souklas [[Hexacorallia]] ke [[Ernst Haeckel]] te dekri an 1896), separe de [[Gorgonacea]] (ke Lamouroux te dekri depi 1816), klase pami [[Octocorallia]] yo, yon lòt souklas Haeckel te dekri. Zoològ [[Addison Emery Verrill]] la, lè li te kreye filòm Cnidaria a an [[1865 (almanak gregoryen)|1865]] , konfime Mitoloji grèk la di san [[Méduse (mythologie)|Meduza]] (youn nan twa [[Gorgones|Gorgon]] yo) transfòme an koray wouj lè li antre an kontak ak alg <ref name="Goy">{{Atik}}</ref> . == Distribisyon jewografik == Koloni koray yo gen pwopriyete pou kontribye anpil nan konstriksyon anviwònman ak abita yo. Yo menm yo konstitye yon abita pou anpil lòt espès, e pakonsekan yo reprezante [[Espèce fondatrice|espès fondatè]] prensipal yo. Kat pi gwo resif koray nan mond lan sitiye nan [[Ostrali]], [[Nouvèl Kaledoni]] <ref>Carte Bancs Recifs Coraux Nouvelle-Calédonie [http://www.carto-mondo.fr/carte/carte-bancs-recifs-coraux-nouvelle-caledonie Carto-mondo.fr]</ref>, [[Beliz|Belize]] ak [[Florid]] ( [[Parc national des Dry Tortugas|Pak Nasyonal Dry Tortugas]] ) <ref name="Outdoor activities">{{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/drto/planyourvisit/outdooractivities.htm|title=Outdoor activities|publisher=[[National Park Service]]|access-date=17-12-2008}}</ref> . Sepandan, sa ki ta dwe pi ansyen an se sa ki nan [[Baie de Kimbe|Kimbe Bay]] nan [[Papwazi-Nouvèl-Gine|Papouazi Nouvèl Gine.]] li konsantre 60 % nan [[Biyodivèsite|divèsite byolojik]] espès koray yo. Peyi tankou Endonezi, Filipin, Maldiv yo, ak Papouasie-Nouvèl Gine posede tou yon gwo pati nan resif koray nan mond lan. Lafrans poukont li, atravè rejyon lòt bò dlo li yo (Nouvel Kaledoni, Polinezi franse, Mayotte, elatriye), reprezante pa mwens pase 10 % nan koray nan mond lan, sa ki fè li 4 pi gwo peyi koray nan mond lan (epi sèl la ki prezan nan tout oseyan yo). Koray sèlman fòme [[Récif|resif]] ak [[Atoll|atol]] popilè yo nan lanmè cho (ant paralèl 30° nò ak 30° sid, nan dlo ki pa janm desann anba {{Tmp|20|°C}} ). Sepandan, gen kèk lanmè frèt (sou kòt [[Scandinavie|Scandinavia]], [[Grande-Bretagne|Grann Bretay]] ak [[Péninsule Ibérique|penensil Ibèrik]] la) ki genyen tou resif koray, ke yo rele « dlo frèt ", pwofon, ak koray ki pa fotosentetik epi ki devlope trè dousman. Resif sa yo chaje [[Pwason|ak pwason]], se sètènman poutèt sa [[Marin (profession)|maren]] nan Nò yo te konnen egzistans yo pandan plizyè syèk. Sou kòt [[Nova Scotia]] a, chèchè yo dekouvri anviwon trant espès [[Récif corallien d'eau froide|sa yo rele " dlo frèt »]] ki ka viv jiska sèt kilomèt pwofondè <ref>[[GEO (magazine)|GEO]] {{numéro|388}} de juin 2011 {{p.}}73</ref> . Yo jwenn resif koray nan yon gran varyete abita, soti nan rejyon twopikal rive nan Lanmè Nò a, nan lanmè cho Azi yo oubyen lanmè frèt tankou Grann Bretay, soti nan 0 rive nan {{Unité|4000|mètres}} pwofondè, men se sèlman koray twopikal ki fòme gwo baryè ak resif nan pwofondè ki pa twò fon. Gen kèk espès ki rive fòme pi piti estrikti resif nan anviwònman subtropikal oswa menm tanpere, tankou ''[[Cladocora caespitosa]]'' nan pati ki pi cho nan [[Mer Méditerranée|lanmè Mediterane]] a, nan pwofondè kèk mèt. Mo ''koray'' la trè anbigi, paske li refere a òganis maren ki tout fè pati filòm [[Cnidaires|Cnidaria]] a, men ki nan fanmi trè diferan e ki gen bezwen ekolojik trè diferan, kidonk. Pandan ke syantis yo jeneralman rezève tèm " koray "Yo souvan itilize tèm ' [[Scleractinia|skleraktinia']] a pou fè referans a yon gran varyete taksa ki fè pati de de klas (oswa sipèklas) distenk." : Antozoè: Zoantharian (oswa Hexacorallia): Skleraktinian (ansyen Madreporaria), yo rele tou "koray di" paske jeneralman yo se bèt kolonyal ki gen yon skelèt rijid ak mineralize. Yo varye nan fòm ak gwosè, yo trè gaye nan dlo kotyè twopikal kote yo fòme resif (tankou nan Lanmè Wouj la), resif franj (tankou nan Réinion), atol (tankou nan zile Polinezyen yo), oswa resif baryè (tankou nan Ostrali). Koloni sa yo pi souvan jwenn nan dlo byen eklere (limyè nesesè pou alg senbyotik kote yo jwenn yon gwo pati nan eleman nitritif yo). Bèt sa yo prefere dlo tyèd men yo pa tolere tanperati ki twò wo oswa gwo chanjman anviwònman, e sitou gwo polisyon, ki mennen nan lanmò rapid yo, anvan yon fenomèn blanchiman (skelèt kalkè a vin vizib). Sa yo se koray yo nan sans strik la. Antipataryen, oubyen "koray nwa" (pa egzanp, Antipathes subpinnata nan Mediterane a ak nan nòdès Atlantik la). Alcyonarianyen (oubyen Octocorallia): Gorgonyen di tankou "koray wouj" (Corallium rubrum) ak gorgonyen. Koray wouj ki pi popilè a anjeneral gen yon ègzoskelèt wouj vif, men pafwa li ka pi lejè, woz, oubyen menm blan, epi li lajman itilize nan bijou. Tankou pifò gorgonyen, espès sa a pa bezwen limyè pou grandi epi yo jwenn li swa nan gwòt anba dlo oubyen nan pwofondè konsiderab (pafwa plis pase 100 m), patikilyèman nan dlo Mediterane yo, sitou sa yo ki nan basen lwès la. Ti gwoup "koray ble" yo (Helioporacea), ki gen sèlman twa espès ki egziste, tankou Heliopora coerulea. Anpil koray mou (patikilyèman Alcyoniidae ak Nephtheidae), ki gen fòm dwat, fiks men yon skelèt ki pa mineralize oubyen ki yon ti kras mineralize, yo refere yo ak tèm jenerik "koray mou". Idwozoè: Espès ki fè pati fanmi Millepora yo souvan rele koray dife (pa egzanp, koray dife branchye Millepora alcicornis la), akòz gwo pouvwa pike yo. Sepandan, malgre estrikti ki sanble yo, Millepora yo se sèlman "koray" nan yon sans trè laj; tèm sa a ta dwe rezève pou Antozoè: yo se tou senpleman idrozoè kolonyal ki devlope yon skelèt kalkè (sa ka konsidere kòm yon egzanp evolisyon konvèjan). Gen kèk lòt espès idrozoè kolonyal ki gen ègzoskelèt kalkè nan gwoup Filifera yo pafwa yo rele koray tou, tankou "koray nòb" nan fanmi Stylasteridae yo. Menm pi abizif toujou, pafwa yo itilize tèm sa a pou refere a sèten alg nan lòd Corallinales yo, ki kapab tou konstitye yon skelèt kalkè drese (oswa menm resif nan kèk ka): sepandan, yo pa cnidaries (e yo pa menm bèt), epi itilizasyon tèm "koray" la twonpe lè n ap pale de plant (nou pral pale pi presizeman de alg kalkè oswa alg ki ankruste, "Crustose Coralline Algae" (CCA) an Anglè). == Referans == <references /> [[Kategori:Fon tropikal]] 8hun8r0u8zat69knkpsawa403mzhuki