Wikipedya htwiki https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Medya Espesyal Diskite Itilizatè Diskisyon Itilizatè Wikipedya Diskisyon Wikipedya Fichye Diskisyon Fichye MedyaWiki Diskisyon MedyaWiki Modèl Diskisyon Modèl Èd Diskisyon Èd Kategori Diskisyon Kategori TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 32099 888381 821803 2026-09-14T19:26:48Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 888381 wikitext text/x-wiki <gallery> Fichye:Complex zeta.jpg|Fonksyon zeta Riemann ζ(''s'') nan [[plan konplèks]. La couleur d'un point ''s'' code la valeur de {{math|ζ(''s'')}} : des couleurs vives indiquent des valeurs proches de 0 et la nuance indique l'argument de la valeur. Le point blanc pour ''s''&nbsp;=&nbsp;1 est le pôle ; les points noirs sur l'axe réel négatif (demi-droite horizontale) et sur la droite critique {{math|Re(''s'')}}&nbsp;=&nbsp;{{sfrac|1|2}} (droite verticale) sont les zéros.]] [[Fichye:Complex coloring.jpg|vignette|upright=2|Carte des couleurs utilisées dans la figure du dessus.]] En [[mathématiques]], la '''fonction [[zêta]] de [[Bernhard Riemann|Riemann]]''' est une [[fonction analytique]] [[Analyse complexe|complexe]] qui est apparue essentiellement dans la théorie des [[nombres premiers]]. La position de ses [[zéro (analyse complexe)|zéros]] complexes est liée à la répartition des nombres premiers. Elle est aussi importante comme fonction modèle dans la théorie des [[série de Dirichlet|séries de Dirichlet]] et se trouve au carrefour d'un grand nombre d'autres théories. Les questions qu'elle soulève sont loin d'être résolues et elle sert aussi de motivation et de fil conducteur à de nouvelles études, à l'instar du rôle joué par le [[grand théorème de Fermat] </gallery> '''Fonksyon zeta Riemann''' se yon fonksyon matematik rele pa [[matematisyen]] alman [[Bernhard Riemann]]. == Definsiyon == Li defini pa seri sa : :<math> \zeta(s) = \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^s} \!</math> <gallery> Fichye:zeta.png|Fonksyon zeta Riemann zeta pou reyèl ''s'' > 1 </gallery> == Euler == Lyen ki egziste ant fonksyon zeta ak [[nonm premye]] yo te dekouvè pa matematisyen [[Leonhard Euler]] : :<math> \begin{align} \zeta(s)=\sum_{n\geq 1}\frac{1}{n^s}& = \prod_{p \text{ prime}} \frac{1}{1-p^{-s}} \\ & = \left(1 + \frac{1}{2^s} + \frac{1}{4^s} + \cdots \right) \left(1 + \frac{1}{3^s} + \frac{1}{9^s} + \cdots \right) \cdots \left(1 + \frac{1}{p^s} + \frac{1}{p^{2s}} + \cdots \right) \cdots, \end{align} \!</math> <math>p</math> ap deziyen yon [[nonm premye]]. Seri sa genyen yon sans lè pati reyèl Re(''s'') > 1. == Pwopryete == [[Fichye:ZetaRiemann 3.gif|right|thumb|550px]] == Kèk valè pou konnen == :<math>\zeta(0) = -1/2,\!</math> :<math>\zeta(1/2) \approx -1.4603545088095868,\!</math> :<math>\zeta(1) = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \cdots = \infty;\!</math> [[seri amonik]]. :<math>\zeta(3/2) \approx 2.612;\!</math> itilize nan kalkil [[tanperati]] kritik pou [[kondansa Bose–Einstein]] nan domèn fizik :<math>\zeta(2) = 1 + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \cdots = \frac{\pi^2}{6} \approx 1.645;\!</math> demonstrasyon egalite sa rele tou [[pwoblèm Basel]]. :<math>\zeta(5/2) \approx 1.341.\!</math> :<math>\zeta(3) = 1 + \frac{1}{2^3} + \frac{1}{3^3} + \cdots \approx 1.202;\!</math> rele [[konstant Apéry]]. :<math>\zeta(7/2) \approx 1.127\!</math> :<math>\zeta(4) = 1 + \frac{1}{2^4} + \frac{1}{3^4} + \cdots = \frac{\pi^4}{90} \approx 1.0823;\!</math> [[lwa Stefan–Boltzmann]] epi [[apwoksimasyon Wien]] nan domèn fizik. == Fonksyon - analiz == Fonksyon zeta an satisfèt ekwasyon fonksyonèl sa tou : :<math> \zeta(s) = 2^s\pi^{s-1}\sin\left(\frac{\pi s}{2}\right)\Gamma(1-s)\zeta(1-s) \!</math> == Lyen deyò == * [http://mathworld.wolfram.com/RiemannZetaFunction.html Riemann Zeta Function, in Wolfram Mathworld] - an explanation with a more mathematical approach * [https://web.archive.org/web/20090517003700/http://dtc.umn.edu/~odlyzko/zeta_tables/ Tables of selected zeroes] * [https://web.archive.org/web/20070929062743/http://www.mybloop.com/dmlpat/maths/zeros_dml.gz File with 1,000,000 zeros and accurate to about 60+ digits] (''To download compressed archive, click on '''Download Now...''' button.'') * [https://web.archive.org/web/20080721030342/http://seedmagazine.com/news/2006/03/prime_numbers_get_hitched.php Prime Numbers Get Hitched] A general, non-technical description of the significance of the zeta function in relation to prime numbers. * [http://arxiv.org/PS_cache/math/pdf/0309/0309433v1.pdf X-Ray of the Zeta Function] Visually-oriented investigation of where zeta is real or purely imaginary. (PDF) * [http://functions.wolfram.com/ZetaFunctionsandPolylogarithms/Zeta/ Formulas and identities for the Riemann Zeta function] functions.wolfram.com * [http://www.math.sfu.ca/~cbm/aands/page_807.htm Riemann Zeta Function and Other Sums of Reciprocal Powers], section 23.2 of [[Abramowitz and Stegun]] [[Kategori:Matematik]] [[Kategori:Aritmetik]] [[Kategori:Nonm]] 9ec0jv3byumhfajxpcwf8cqrdh9figa 888382 888381 2026-09-14T19:27:25Z Surtaburta 39352 888382 wikitext text/x-wiki '''Fonksyon zeta Riemann''' se yon fonksyon matematik rele pa [[matematisyen]] alman [[Bernhard Riemann]]. <gallery> Fichye:Complex zeta.jpg|Fonksyon zeta Riemann ζ(''s'') nan [[plan konplèks]. La couleur d'un point ''s'' code la valeur de {{math|ζ(''s'')}} : des couleurs vives indiquent des valeurs proches de 0 et la nuance indique l'argument de la valeur. Le point blanc pour ''s''&nbsp;=&nbsp;1 est le pôle ; les points noirs sur l'axe réel négatif (demi-droite horizontale) et sur la droite critique {{math|Re(''s'')}}&nbsp;=&nbsp;{{sfrac|1|2}} (droite verticale) sont les zéros.]] [[Fichye:Complex coloring.jpg|vignette|upright=2|Carte des couleurs utilisées dans la figure du dessus.]] En [[mathématiques]], la '''fonction [[zêta]] de [[Bernhard Riemann|Riemann]]''' est une [[fonction analytique]] [[Analyse complexe|complexe]] qui est apparue essentiellement dans la théorie des [[nombres premiers]]. La position de ses [[zéro (analyse complexe)|zéros]] complexes est liée à la répartition des nombres premiers. Elle est aussi importante comme fonction modèle dans la théorie des [[série de Dirichlet|séries de Dirichlet]] et se trouve au carrefour d'un grand nombre d'autres théories. Les questions qu'elle soulève sont loin d'être résolues et elle sert aussi de motivation et de fil conducteur à de nouvelles études, à l'instar du rôle joué par le [[grand théorème de Fermat] </gallery> == Definsiyon == Li defini pa seri sa : :<math> \zeta(s) = \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^s} \!</math> <gallery> Fichye:zeta.png|Fonksyon zeta Riemann zeta pou reyèl ''s'' > 1 </gallery> == Euler == Lyen ki egziste ant fonksyon zeta ak [[nonm premye]] yo te dekouvè pa matematisyen [[Leonhard Euler]] : :<math> \begin{align} \zeta(s)=\sum_{n\geq 1}\frac{1}{n^s}& = \prod_{p \text{ prime}} \frac{1}{1-p^{-s}} \\ & = \left(1 + \frac{1}{2^s} + \frac{1}{4^s} + \cdots \right) \left(1 + \frac{1}{3^s} + \frac{1}{9^s} + \cdots \right) \cdots \left(1 + \frac{1}{p^s} + \frac{1}{p^{2s}} + \cdots \right) \cdots, \end{align} \!</math> <math>p</math> ap deziyen yon [[nonm premye]]. Seri sa genyen yon sans lè pati reyèl Re(''s'') > 1. == Pwopryete == [[Fichye:ZetaRiemann 3.gif|right|thumb|550px]] == Kèk valè pou konnen == :<math>\zeta(0) = -1/2,\!</math> :<math>\zeta(1/2) \approx -1.4603545088095868,\!</math> :<math>\zeta(1) = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \cdots = \infty;\!</math> [[seri amonik]]. :<math>\zeta(3/2) \approx 2.612;\!</math> itilize nan kalkil [[tanperati]] kritik pou [[kondansa Bose–Einstein]] nan domèn fizik :<math>\zeta(2) = 1 + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \cdots = \frac{\pi^2}{6} \approx 1.645;\!</math> demonstrasyon egalite sa rele tou [[pwoblèm Basel]]. :<math>\zeta(5/2) \approx 1.341.\!</math> :<math>\zeta(3) = 1 + \frac{1}{2^3} + \frac{1}{3^3} + \cdots \approx 1.202;\!</math> rele [[konstant Apéry]]. :<math>\zeta(7/2) \approx 1.127\!</math> :<math>\zeta(4) = 1 + \frac{1}{2^4} + \frac{1}{3^4} + \cdots = \frac{\pi^4}{90} \approx 1.0823;\!</math> [[lwa Stefan–Boltzmann]] epi [[apwoksimasyon Wien]] nan domèn fizik. == Fonksyon - analiz == Fonksyon zeta an satisfèt ekwasyon fonksyonèl sa tou : :<math> \zeta(s) = 2^s\pi^{s-1}\sin\left(\frac{\pi s}{2}\right)\Gamma(1-s)\zeta(1-s) \!</math> == Lyen deyò == * [http://mathworld.wolfram.com/RiemannZetaFunction.html Riemann Zeta Function, in Wolfram Mathworld] - an explanation with a more mathematical approach * [https://web.archive.org/web/20090517003700/http://dtc.umn.edu/~odlyzko/zeta_tables/ Tables of selected zeroes] * [https://web.archive.org/web/20070929062743/http://www.mybloop.com/dmlpat/maths/zeros_dml.gz File with 1,000,000 zeros and accurate to about 60+ digits] (''To download compressed archive, click on '''Download Now...''' button.'') * [https://web.archive.org/web/20080721030342/http://seedmagazine.com/news/2006/03/prime_numbers_get_hitched.php Prime Numbers Get Hitched] A general, non-technical description of the significance of the zeta function in relation to prime numbers. * [http://arxiv.org/PS_cache/math/pdf/0309/0309433v1.pdf X-Ray of the Zeta Function] Visually-oriented investigation of where zeta is real or purely imaginary. (PDF) * [http://functions.wolfram.com/ZetaFunctionsandPolylogarithms/Zeta/ Formulas and identities for the Riemann Zeta function] functions.wolfram.com * [http://www.math.sfu.ca/~cbm/aands/page_807.htm Riemann Zeta Function and Other Sums of Reciprocal Powers], section 23.2 of [[Abramowitz and Stegun]] [[Kategori:Matematik]] [[Kategori:Aritmetik]] [[Kategori:Nonm]] jea8l1hnexxx7o42badzvri52o1z14u 0 58184 888368 824546 2026-09-14T19:22:09Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 888368 wikitext text/x-wiki '''PID (Maladi Enflamatwa Nan Matris)''' se yon enfeksyon ke fanm genyen nan vwa jenital ki koze pa [[bakteri]] (pli komen ''Klamidya trakomatis'' oswa ''Neiserya gonore'') ki monte depi [[kòl matris]] la oswa vajen pou rantre nan ògann repwodiktiv yo. Bakteri lòt koze PID.<ref name=Sternak2014>{{cite journal|last1=Ljubin-Sternak|first1=Suncanica|last2=Mestrovic|first2=Tomislav|title=Review: Clamydia trachonmatis and Genital Mycoplasmias: Pathogens with an Impact on Human Reproductive Health|journal=Journal of Pathogens |date=2014|volume=2014|issue=183167|doi=10.1155/204/183167|PMC=4295611}}</ref><ref name="ClarkTal2014">{{cite journal|last1=Clark|first1=Natalie|last2=Tal|first2=Reshef|last3=Sharma|first3=Harsha|last4=Segars|first4=James|title=Microbiota and Pelvic Inflammatory Disease|journal=Seminars in Reproductive Medicine|volume=32|issue=01|year=2014|pages=043–049|issn=1526-8004|doi=10.1055/s-0033-1361822}}</ref><ref name="LisRowhani-Rahbar2015">{{cite journal|last1=Lis|first1=R.|last2=Rowhani-Rahbar|first2=A.|last3=Manhart|first3=L. E.|title=Mycoplasma genitalium Infection and Female Reproductive Tract Disease: A Meta-Analysis|journal=Clinical Infectious Diseases|year=2015|issn=1058-4838|doi=10.1093/cid/civ312|pmid=25900174}}</ref> ==Kôz== [[File:Blausen 0719 PelvicInflammatoryDisease.png|thumb|PID]] [[File:Neisseria gonorrhoeae Bacteria - 53136008302.jpg|thumb|Neisseria gonorrhoeae]] Bakteri ka vwayaje moute nan ògàn yo repwodiktif ak fon nan kò a.<ref>{{cite journal|last1=Sharma|first1=Harsha|last2=Reshef|first2=Tal|last3=Clark|first3=Natalie A.|last4=Segars|first4=James H.|title=Microbiota and Pelvic Inflammatory Disease|journal=Semin. Reprod Med|date=janvye 2014|volume=32|issue=1|doi=10.1055/s-0033-1361822}}</ref> ==Fanm reproduction organes ki afekte== *vant manman *manman vant *ti tiyo *kòl matris *ovaires<ref name=Mit2013>{{cite journal|last1=Mitchell|first1=C|last2=Prabhu|first2=M|title=Pelvic inflammatory disease: current concepts in pathogenesis, diagnosis and treatment.|journal=Infectious disease clinics of North America|date=desanm 2013|volume=27|issue=4|pages=793–809|pmid=24275271}}</ref> ==Siy ak Sentòm== PID sentòm nan fanm ale de piti-pitit jiska trè sevè (ki mete yo lopital). Siy yo enkli: * Likid vajinal ki Abnomal * Sansasyon brili lè w ap fè pipi * Doulè anba tivant * Doulè Rèl do * Noze ak/oswa lafyèv * Doulè pandan w ap fè sèks * Senyen nan ant peryòd règ mansyèl<ref name=Mit2013/><ref name=CDC2014Sym/> Pafwa fi a pa santi yo malad.<ref name=CDC2014Sym>{{cite web|title=Pelvic Inflammatory Disease (PID) Clinical Manifestations and Sequelae|url=http://www2a.cdc.gov/stdtraining/self-study/pid/pid_clinical_self_study_from_cdc.html|website=cdc.gov|access-date=16 jen 2015|date=oktòb 2014|archive-date=2015-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222022835/http://www2a.cdc.gov/stdtraining/self-study/pid/pid_clinical_self_study_from_cdc.html|dead-url=yes}}</ref> ==Transmèt== Anpil bakteri komen tankou Klamidya , gonore monte depi kòl matris la oswa vajen pou rantre nan ògann repwodiktiv yo. == Konplikasyon / Konsekans yo == Si enfeksyon PID an rete san trete ka lakòz pou : * Andomaje ògann repwodiktiv yo sa enkli tib falopyan yo ak tisi ki nan oswa tou pre matris ak ovè an. * Esterilite * Gwosès deyò iteris (nan tib) * Fòmasyon absè * Doulè Kwonik nan matris Si maladi sa a pa trete li ka sispann yon fanm ki soti nan fè pitit. Li ka touye pitit ki poko fèt epi li ka trè douloure.<ref name=Mit2013/> ==Tretman== Tretman dwe enkli medikaman ([[antibyotik]]) ke yo doktè preskri e ke ou pran konplètman. ==Prevansyon== * Abstinans sou kontak seksyèl * Tretman bonè pou STD (Maladi Transmèt Seksyèlman MTS) * Itilize kapòt (kondom) tout tan, epi korèkteman nan yon fason apwoprye lè w ap fè sèks nan vajen, nan dèyè, oswa sèks sousad sou pijon * Evite kontak seksyèl avèk yon Patnè jiskaske tretman finn konplete * Tretman apwoprye pou patnè an ==Rekòmandasyon pou anpeche pwopagasyon enfeksyon== * Sispann kontak seksyèl si siy yo oswa sentòm yo retounen * Fè tès sondaj pandan gwosès * Sondaj chak ane pou tout fanm ki aktif seksyèlman ki aje de 25 ane oswa mens * Notifye tout dènye sèks patnè yo si ou enfekte <ref>{{Cite web |url=http://www.doh.state.fl.us/Disease_ctrl/std/clinical/STD_Fact_Sheets/PID_Creole.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2009-09-07 |archive-date=2007-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221104859/http://www.doh.state.fl.us/disease_ctrl/std/clinical/STD_Fact_Sheets/PID_Creole.pdf |dead-url=yes }}</ref> ==Referans== {{reflist}} [[Kategori:Maladi]] 1b8fehne8rkuiuaoobmrhvcr9dnf89c 0 59923 888352 862663 2026-09-14T19:07:08Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888352 wikitext text/x-wiki '''Èl Niño''' se evènman klimatik ki kòmanse nan [[Oseyan Pasifik]] twopikal; li ka rive lè alize yo afebli oswa soufle nan sans envès, epitou li ka boulvèse [[tanperati]] nòmal ak modèl [[presipitasyon]] toupatou nan monn lan.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_E.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-08 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728065259/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_E.pdf |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{reflist}} [[Kategori:jewografi]] azlojdi96z1rndu3tgnp6kezkhht8nv 0 60029 888379 863454 2026-09-14T19:26:08Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888379 wikitext text/x-wiki '''Branchi''' se yon [[ògàn]] ki chanje dyoksid [[kabòn]] pou [[oksijèn]] nan dlo.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_G.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-08 |archive-date=2012-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119123905/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_G.pdf |dead-url=yes }}</ref> ==Referans== {{reflist}} [[kategori:Biyoloji]] szg5oj4i78sbqxl8hueylmejgcyj5s9 0 60136 888369 863671 2026-09-14T19:22:23Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 888369 wikitext text/x-wiki '''Liken''' se yon [[òganis]] ki fòme avèk yon [[chanpiyon]] ak yon grenn alg oswa yon syanobakteri.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_L.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-08 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310161740/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_L.pdf |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Biyoloji]] dfol1530tdcohnmx7eamt2zt275e2mn 888370 888369 2026-09-14T19:22:47Z Surtaburta 39352 888370 wikitext text/x-wiki '''Liken''' se yon [[òganis]] ki fòme avèk yon [[chanpiyon]] ak yon grenn alg oswa yon syanobakteri.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_L.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-08 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310161740/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_L.pdf |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} [[Kategori:Biyoloji]] ht0vu7dg24u9a9e3bz4na0ygpdu3ywk 0 60248 888357 863807 2026-09-14T19:16:35Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888357 wikitext text/x-wiki '''Petwòl''' se yon konbistib [[fosil]] [[likid]] ki fòme nan rès ansyen [[òganis]] ki dekonpoze yo; li ka rafine pou fè konbistib epi li ka sèvi pou fè plastik.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_P.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-09 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728075616/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_P.pdf |dead-url=yes }}</ref> ==Referans== {{reflist}} [[kategori:jeoloji]] pc02i6swqb68jaue69w438ath7gucws 0 61380 888360 811042 2026-09-14T19:17:44Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888360 wikitext text/x-wiki La '''Feria del Sol''', menm tou yo konnen sou non '''Canaval Taurino de America''', se yon festival kiltirèl pou vokasyon entènasyonal ki te ap woule nan lavil [[Mérida, Venezwela|Mérida]] nan [[Venezwela]]. [[Fichye:Monumental de Mérida.jpg|thumb|200px|Nan '''Circo Monumental''' pou Mérida pandan preparasyon pou eleksyon nan ''Reina del Sol'']] == Prezantasyon == La feria te kote yo pandan mwa fevriye, an menm tan ke Kanaval. Pwogram ki prevwa nan kous pou towo [[bèf]] yo, ekspozisyon kiltirèl, komèsyal ak pou bèt yo, konsè, defile, aktivite espò, ak eleksyon nan larenn nan Foire (nan ''Reina del Sol''). == Istwa == [[Mérida, Venezwela|Mérida]] se yon lavil ki pi ansyen nan pwofite. '''Vil la ak Kavalye''' yo tankou yo rele p'ap fete t Foire, nan diferans ki genyen nan lavil [[San Cristóbal]], [[Barquisimeto]], [[Maracaibo]] oswa [[Táriba]]. Pou rezon sa yo, yon gwoup senpatizan te fin lide pou konstwi yon Arens pou Merida ka genyen yon kalandriye toren. Lavil la jwenn plas li konsa nan mitan yo Foire yo pi enpòtan nan peyi yo. == Premye edisyon == Nan premye edisyon te dwe leve kanpe yo, 9 ak 10 desanm. Yo anboche pou yo corridas yo matadòors César Faraco, Manuel Benítez "El Cordobés", Paquirri, Julio Aparicio, Curro Girón, Paco Camino ak aiguilloneur mexicain Juan Cañedo. sa dènye goumen kèk towo bèf pou Felix Rodríguez, "Achury Viejo"ak "Ambaló", ki soti tout [[Kolonbi]]. Lè nan premye corrida, yon gwo averse anpeche inogirasyon; de corridas te obligasyon denmen, yon maten ak lòt nan aprèmidi. Se te premye fwa nan pwofite de corridas yo te òganize yo nan yon menm kote ak nan menm jounen an. [[Fichye:Plaza de Toros Román Eduardo Sandia, Mérida 2.jpg|thumb|200px|Panorama nan ''Plaza de Toros Roman Eduardo Sandia'',[[Mérida, Venezwela|Mérida]]]] Li te premye prevwa ke yo Foire te antre kote yo nan premye jou nan mwa desanm, pou akonpaye yo selebrasyon nan jou Imakile konsèpsyon. == Edisyon sa yo == An 1968, yo p'ap janm fete t sou Foire, men yon corrida te òganize a 13 avril, 1968, jou Samdi Sen. Yo towo bèf ak "Dosgutiérrez" yo te combattus a Alfredo Leal, Curro Girón ak Pepe Cáceres. [[Fichye:Reina_del_Sol_2009_-_02.jpg|thumb|200px|la Reine ou Novia del Sol 2009.]] Lè sa a, an rezon yo lapli, li te deside pou yo fete Foire jan pou sa yo coïncident ak Kanaval, anba non «Feria del Sol". An 1969, yo fete premye Foire ak twa (3) corridas towo bèf yo, 15, 16 ak 17 fevriye. Premye a te rele cartel kèk towo bèf ak "Valparaíso" pou Alfredo Leal, Daniel "Matatoba" [[Santiago de Cuba, Kiba|Santiago de Cuba]], Manuel Benítez "El Cordobés" ak Vénézuélien Lucio Requena. Nan premye [[zòrèy]] la feria te attribuée pou Alfredo Leal. Depi sa a edisyon, nan Foire vin piti piti yon nan pi enpòtan nan pwofite ak nan lemonn taurin. La Foire préexistante nan immaculée te toujou fèt nan plizyè okazyon, an 1990, 1991 ak 1997 yo, men ak yon piblik byen pi piti. == Lyen deyò == * {{es}}[https://web.archive.org/web/20100407085258/http://www.feriadelsol.net/ Sitwèb ofisyèl] [[Kategori:Kilti nan Venezwela]] 5das4dpncivhralhgxibm8ee7x0a0br 888361 888360 2026-09-14T19:18:01Z Surtaburta 39352 888361 wikitext text/x-wiki La '''Feria del Sol''', menm tou yo konnen sou non '''Canaval Taurino de America''', se yon festival kiltirèl pou vokasyon entènasyonal ki te ap woule nan lavil [[Mérida, Venezwela|Mérida]] nan [[Venezwela]]. [[Fichye:Monumental de Mérida.jpg|thumb|200px|Nan '''Circo Monumental''' pou Mérida pandan preparasyon pou eleksyon nan ''Reina del Sol'']] == Prezantasyon == La feria te kote yo pandan mwa fevriye, an menm tan ke Kanaval. Pwogram ki prevwa nan kous pou towo [[bèf]] yo, ekspozisyon kiltirèl, komèsyal ak pou bèt yo, konsè, defile, aktivite espò, ak eleksyon nan larenn nan Foire (nan ''Reina del Sol''). == Istwa == [[Mérida, Venezwela|Mérida]] se yon lavil ki pi ansyen nan pwofite. '''Vil la ak Kavalye''' yo tankou yo rele p'ap fete t Foire, nan diferans ki genyen nan lavil [[San Cristóbal]], [[Barquisimeto]], [[Maracaibo]] oswa [[Táriba]]. Pou rezon sa yo, yon gwoup senpatizan te fin lide pou konstwi yon Arens pou Merida ka genyen yon kalandriye toren. Lavil la jwenn plas li konsa nan mitan yo Foire yo pi enpòtan nan peyi yo. == Premye edisyon == Nan premye edisyon te dwe leve kanpe yo, 9 ak 10 desanm. Yo anboche pou yo corridas yo matadòors César Faraco, Manuel Benítez "El Cordobés", Paquirri, Julio Aparicio, Curro Girón, Paco Camino ak aiguilloneur mexicain Juan Cañedo. sa dènye goumen kèk towo bèf pou Felix Rodríguez, "Achury Viejo"ak "Ambaló", ki soti tout [[Kolonbi]]. Lè nan premye corrida, yon gwo averse anpeche inogirasyon; de corridas te obligasyon denmen, yon maten ak lòt nan aprèmidi. Se te premye fwa nan pwofite de corridas yo te òganize yo nan yon menm kote ak nan menm jounen an. [[Fichye:Plaza de Toros Román Eduardo Sandia, Mérida 2.jpg|thumb|200px|Panorama nan ''Plaza de Toros Roman Eduardo Sandia'',[[Mérida, Venezwela|Mérida]]]] Li te premye prevwa ke yo Foire te antre kote yo nan premye jou nan mwa desanm, pou akonpaye yo selebrasyon nan jou Imakile konsèpsyon. == Edisyon sa yo == An 1968, yo p'ap janm fete t sou Foire, men yon corrida te òganize a 13 avril, 1968, jou Samdi Sen. Yo towo bèf ak "Dosgutiérrez" yo te combattus a Alfredo Leal, Curro Girón ak Pepe Cáceres. [[Fichye:Reina_del_Sol_2009_-_02.jpg|thumb|200px|la Reine ou Novia del Sol 2009.]] Lè sa a, an rezon yo lapli, li te deside pou yo fete Foire jan pou sa yo coïncident ak Kanaval, anba non «Feria del Sol". An 1969, yo fete premye Foire ak twa (3) corridas towo bèf yo, 15, 16 ak 17 fevriye. Premye a te rele cartel kèk towo bèf ak "Valparaíso" pou Alfredo Leal, Daniel "Matatoba" [[Santiago de Cuba, Kiba|Santiago de Cuba]], Manuel Benítez "El Cordobés" ak Vénézuélien Lucio Requena. Nan premye [[zòrèy]] la feria te attribuée pou Alfredo Leal. Depi sa a edisyon, nan Foire vin piti piti yon nan pi enpòtan nan pwofite ak nan lemonn taurin. La Foire préexistante nan immaculée te toujou fèt nan plizyè okazyon, an 1990, 1991 ak 1997 yo, men ak yon piblik byen pi piti. == Lyen deyò == * {{es}}[https://web.archive.org/web/20100407085258/http://www.feriadelsol.net/ Sitwèb ofisyèl] [[Kategori:Kilti nan Venezwela]] 0zaltmfdq4npkm5jgktwzslsr9081es 0 63937 888358 825289 2026-09-14T19:16:50Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 888358 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Súper_Mercal_de_Judibana.JPG|thumb|Super Mercal nan Judibana.]] La '''Misyon Mercal SA''' (Manje a Mache) se youn nan pwogram sosyal ankouraje pa gouvènman venezyelyen. Ofisyèlman te kreye [[24 avril]] nan [[2003 (almanak gregoryen)|lane 2003]], Misyon an Mercal se ki vize a sektè a manje, anba Ministè a nan Pouvwa. Pwogram nan gen ladan konstwi ak ekipe magazen ak makèt ak manje ak lòt nesesite nan pri ki ba yo dwe aksesib pou pi fò moun ki nan bezwen yo nan popilasyon an. Manje yo sibvansyone ak rive sou etajè yo san yo pa entèmedyè, se konsa ke pri yo ofri anjeneral gen yon rabè nan ant 30 ak 45 pousan nan moun ki obsève nan chanèl lòt nan distribisyon^{[''randevou&#x20;mande'']}. Pwogram nan gen ladan bilding ak établissements komèsyal yo, bay yo ak ak fasilite distribisyon an. Mercal te pwolonje ak se konsa,-yo rele "Mercalitos" (établissements nan pi piti gwosè, yo rele familyerman nan peyi a, ''Kav'') ki yo sitiye nan zòn ki aksesib pou kamyon yo ak manje pwodui yo ke yo vann dirèkteman sou lari a. Genyen tou se "Megamercal", ki se yon mache elatriye sou gran wout piblik, nan menmen dimansyon nan yon jou yo bay yo, yo te agrandi nimewo a nan manje yo ak pwodui pou vant la, nan ki se yo ofri ansanm ak lòt sèvis sosyal tankou dokiman idantifikasyon, dexter ak revizyon nan vizyon an (optique). == Figi == Dapre estatistik yo ki nan Ministè a nan Popilè Pouvwa manje pou yo Manje pandan 2008, 13.198.470 venezuelans, an mwayèn, benefisye de pwojè sa sou yon baz chak mwa ak misyon sa a, te vann yon total de 1.492.263 tòn manje. Menm jan an tou, pou fen ane a, yo te pèmèt 16.626 établissements nan Mercal Rezo nan tout teritwa nasyonal la. == Manje sou òf == [[Fichye:Camión_de_Mercal_en_Isla_Margarita.JPG|thumb|Distribisyon kamyon Mercal.]] Mercal ofri pwodui fre, tankou manje, [[fwi]], lwil legim, sereyal, grenn, anplis de sa nan pake pwodui yo, tankou kòm twalèt, nan bwat manje; depi 2005 gen ladan vyann, pwodui letye (ki gen ladan vyann ak fwomaj), ki mande pou refrijerasyon, ki te deja sèlman vann "byen yo sèk". Sa yo machandiz yo ofri nan établissements nan mercal ak afilye avèk rabè jiska 45% rabè. == Lòt fonksyon == Yon lòt nan aktivite yo nan Mercal a se pwomouvwa rejyonal pwodiksyon an nan manje, atravè yon pwogram nan acha a ti pwodiktè rejyonal yo (ki sitiye nan enteryè a nan peyi a) == Gade tou == * Bolivaryen misyon * PDVAL * Abasto Bicentenario == Referans == * <span class="citation web">Ministè nan Pouvwa Popilè pou Manje. </span><span class="citation web">[https://web.archive.org/web/20090928040526/http://www.minpal.gob.ve/portal/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=27&Itemid=66 "Estatistik Minppal"]<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="citation web"><span class="reference-accessdate">Jwenn Aksè 19 Out 2009</span>.</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fes.wikipedia.org%3AMisi%C3%B3n+Mercal&rft.aulast=Ministerio+del+Poder+Popular+para+la+Alimentaci%C3%B3n&rft.au=Ministerio+del+Poder+Popular+para+la+Alimentaci%C3%B3n&rft.btitle=Estad%C3%ADsticas+Minppal&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.minpal.gob.ve%2Fportal%2Findex.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D27%26Itemid%3D66&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook">&#x20;</span><span> </span>An referans sèvi avèk paramèt demode (ede) == Lyen deyò == * [https://web.archive.org/web/20160404071814/http://www.mercal.gob.ve/ Misyon Mercal: Paj Ofisyèl] gouvènman sou Sit entènèt Mercal. * [https://web.archive.org/web/20070529112419/http://www.venezuelanalysis.com/articles.php?artno=1486 Wagner, Sara.] [https://web.archive.org/web/20070529112419/http://www.venezuelanalysis.com/articles.php?artno=1486 (''Venezuelanalysis'', 24 Jen, 2005)] (Kreyòl Ayisyen). kfr6xiz6pzsb9f4a8ln0qbvpiduok1e 0 65236 888366 853363 2026-09-14T19:21:21Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888366 wikitext text/x-wiki '''Dyare''' se kondisyon an nan li te gen omwen twa ki lage oswa likid mouvman nan entesten chak jou. Li souvan dire pou kèk jou epi yo ka rezilta nan dezidratasyon akòz pèdi likid. Siy dezidratasyon souvan kòmanse ak pèt nan nòmal stretchiness nan po a ak chimerik konpòtman. Sa a ka pwogrè pou diminye pipi, pèt nan koulè po, yon vit vitès batman kè, ak yon diminisyon nan reyaksyon yo kòm li vin pi grav. Ki lach men, ki pa peye-dlo sèl nan ti bebe ki tete manman, sepandan, pouvwa dwe nòmal. Kòz ki pi komen se yon enfeksyon nan trip yo akòz swa yon [[viris]], [[bakteri]], oswa [[Parazitis|parazit]]; yon kondisyon li te ye tankou gastwoanterit. Enfeksyon sa yo se souvan rann sòti nan manje oswa dlo ki te kontamine ak poupou a, oswa ki sòti dirèkteman nan yon lòt moun ki enfekte. Li kapab divize an twa (3) kalite : kout dire dlo dyare, tan kout san nan dyare, epi si li dire pou plis pase de (2) semèn, ki dyare pèsistan. Dire a kout dlo dyare a pouvwa dwe akòz yon enfeksyon pa kolera, byenke sa a se ra nan mond lan devlope. Si san an se prezan li se tou li te ye kòm disantri. Yon nimewo de ki pa-ki bay enfeksyon lakòz ka tou rezilta nan dyare, ki gen ladan ipètiwoyidis, laktoz entolerans, enflamatwa maladi entesten, yon kantite medikaman, ak chimerik sendwòm entesten.<ref name="CEM2013">{{Cite book|title=Anesthesia for otolaryngologic surgery|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=1107018676|editor-last=Basem Abdelmalak|pages=282–287|editor-last2=John Doyle}}</ref> Nan pifò ka yo, poupou kilti se pa sa yo mande yo konfime kòz la egzak. Prevansyon nan enfeksyon dyare se pa amelyore sanitasyon, pwòp [[Dlo pou bwè pwòp|pou bwè dlo]], e [[lave men]] ak savon. Bay tete omwen pou sis mwa se tou rekòmande kòm se pran vaksen kont rotaviris. Reyidratasyon Oral solution (ORS), ki se dlo pwòp ak kantite modès nan sèl ak [[Sik (materyo)|sik]], ki se yon tretman nan chwa. [[Zenk|Zenk tablèt]] yo tou rekòmande. tretman Sa yo yo te estime yo te sove 50 milyon timoun ki nan tan lontan an 25 ane sa yo.<ref name="WHO2010a">{{Cite web|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598415_eng.pdf|title=whqlibdoc.who.int|website=[[World Health Organization]]|format=PDF|access-date=2017-05-21|archive-date=2010-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101108051648/http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598415_eng.pdf|dead-url=yes}}</ref> Lè moun gen dyare, li se rekòmande yo ke yo kontinye ap manje manje an sante ak tibebe kontinye ap tete. Si komèsyal SRO yo pa disponib, endijèn solisyon pouvwa dwe itilize.<ref name="Prober2012">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TN2Gu2Af1BIC&pg=PA96|title=Principles and practice of pediatric infectious diseases|last=Prober|first=edited by Sarah Long, Larry Pickering, Charles G.|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|isbn=9781455739851|edition=4th|location=Edinburgh|page=96}}</ref> ki Nan moun ki gen gwo dezidratasyon grav, likid nan venn yo ka mande. Pifò ka yo; sepandan, yo kapab jere byen ak likid nan bouch.<ref>{{Cite web|url=http://www.choosingwisely.org/nations-emergency-physicians-announce-list-of-test-and-procedures-to-question-as-part-of-choosing-wisely-campaign/|title=Nation's Emergency Physicians Announce List of Test and Procedures to Question as Part of Choosing Wisely Campaign|last=ACEP|website=Choosing Wisely|access-date=18 jen 2014|archive-date=2014-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517042652/http://www.choosingwisely.org/nations-emergency-physicians-announce-list-of-test-and-procedures-to-question-as-part-of-choosing-wisely-campaign/|dead-url=yes}}</ref> [[Antibyotik]], pandan ke yo te raman itilize, pouvwa dwe rekòmande nan kèk ka, tankou moun ki gen san nan dyare e yon gwo lafyèv, moun ki gen grav dyare ki annapre yo vwayaje, ak sa yo ki grandi espesifik bakteri oswa parazit la nan poupou yo. Loperamide ka ede diminye kantite a nan mouvman entesten, men se pa rekòmande nan sa yo ak maladi grav.<ref name="NEJM2014">{{Cite journal|last=DuPont HL|date=17 avril 2014|title=Acute infectious diarrhea in immunocompetent adults.|journal=The New England Journal of Medicine|volume=370|issue=16|pages=1532–40|doi=10.1056/nejmra1301069|pmid=24738670}}</ref> Jenn timoun yo jwenn dyare sou mwayèn twa fwa yon ane. Total moun ki mouri soti nan dyare yo estime nan 1.26&#x20;milyon dola nan 2013 – desann soti nan 2.58&#x20;milyon dola nan ane 1990.<ref name="GBD204">{{Cite journal|last=GBD 2013 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators|date=17 desanm 2014|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–71|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|pmc=4340604|pmid=25530442}}</ref> Nan 2012, li te dezyèm kòz ki pi komen nan lanmò nan timoun ki pi piti pase senk (0.76 milyon dola oswa 11%). Souvan epizòd dyare yo tou se yon koz komen nan malnitrisyon ak kòz ki pi komen nan moun ki gen mwens pase senk ane nan laj.<ref name="WHO2013">{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs330/en/|title=Diarrhoeal disease Fact sheet N°330|date=avril 2013|website=World Health Organization|access-date=9 jiyè 2014}}</ref> Lòt tèm long nan pwoblèm ki ka lakòz gen ladan rachòt kwasans ak pòv devlopman entelektyèl.<ref name="CDC2013">{{Cite web|url=http://www.cdc.gov/healthywater/global/diarrhea-burden.html|title=Global Diarrhea Burden|date=24 janvye 2013|website=CDC|access-date=18 jen 2014}}</ref> Dyare se defini nan [[Òganizasyon Mondyal Lasante]], ke li te gen twa oswa plis ki lach oswa likid / watè dlo pou chak jou, oswa tankou ke li gen pi plis sèl pase, se nòmal pou moun sa a. Egi dyare se defini kòm yon fason ki anòmal souvan egzeyat nan semisolid oswa likid matyè fekal ki soti nan entesten yo, ki dire mwens pase 14 jou, pa Mond Gastro Òganizasyon.<ref name="WGO">{{Cite web|url=http://www.worldgastroenterology.org/acute-diarrhea-in-adults.html|title=WGO Practice Guideline - Acute diarrhea|access-date=9 mas 2011|archive-date=2011-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222012123/http://www.worldgastroenterology.org/acute-diarrhea-in-adults.html|dead-url=yes}}</ref> === Disantri === Si pa gen san ki vizib nan ban yo, li se tou li te ye kòm disantri. San yon tras nan yon envazyon nan entesten tisi. Disantri a se yon sentòm nan, nan mitan lòt moun, ''Shigella'', ''Entamoeba istolitika'', ak ''Salmonèl''. == Efè sante == Dyare se yon kòz prensipal nan malnitrisyon timoun.<ref>{{Cite journal|date=jiyè 1992|title=Diarrhea as a cause and an effect of malnutrition: diarrhea prevents catch-up growth and malnutrition increases diarrhea frequency and duration|journal=The American journal of tropical medicine and hygiene|volume=47|issue=1 Pt 2|pages=28–35|pmid=1632474}}</ref> pli Lwen, prèv sijere ke dyare, maladi a te gen enpak siyifikatif sou devlopman mantal ak sante; li te montre ke, menm lè yo kontwole pou helminth enfeksyon ak byen bonè bay tete, timoun yo ki te fè eksperyans grav dyare ki te siyifikativman pi ba nòt sou yon seri de tès yo nan entèlijans.<ref>{{Cite journal|date=fevriye 2000|title=Nutritional deficiencies and later behavioural development|journal=The Proceedings of the Nutrition Society|volume=59|issue=1|pages=47–54|doi=10.1017/S0029665100000069|pmid=10828173}}</ref> Kwonik dyare ka pati a nan prezantasyon yo nan yon nimewo nan kwonik kondisyon medikal ki afekte trip la. Lakòz komen genyen ladan yo kolit emorajik, maladi Crohn, mikwoskopik kolit, maladi selyak, chimerik sendwòm entesten ak [[asid]] kòlè malabsorption. Parazit, patikilyèman [[Pwotozoyè|pwotozoa]] (e.g., ''Cryptosporidium'' spp., ''Giardya'' spp., ''Entamoeba istolitika'', ''Blastocystis'' spp., ''Cyclospora cayetanensis''), yo souvan kòz la nan dyare ki enplike nan kwonik enfeksyon. An gwo-spectre ajan antiparazitèr nitazoxanide te montre efficacité kont anpil dyare-sa ki lakòz parazit.<ref name="pmid22301075">{{Cite journal|year=2012|title=Nitazoxanide for the empiric treatment of pediatric infectious diarrhea|journal=Trans. R. Soc. Trop. Med. Hyg.|volume=106|issue=3|pages=167–73|doi=10.1016/j.trstmh.2011.11.007|pmid=22301075}}</ref> Lòt ajan enfektye, tankou [[Parazitis|parazit]] oswa [[bakteri]] toksin, pouvwa irite sentòm yo.<ref name="pmid16267716">{{Cite journal|date=desanm 2005|title=Diarrhea in nontravelers: risk and etiology|journal=Clin. Infect. Dis.|series=41|volume=41|issue=Suppl 8|pages=S541–6|doi=10.1086/432949|pmid=16267716}}</ref> Nan sanitè kondisyon k ap viv kote pa gen ase manje ak yon ekipman pou de dlo pwòp, yon otreman sante moun anjeneral restaure soti nan enfeksyon viral yo nan yon kèk jou. Sepandan, pou malad oswa mal nouri moun, dyare a ka mennen nan grav dezidratasyon ak ka vin menase lavi.<ref name="pmid12608880">{{Cite journal|year=2003|title=Treatment of infectious diarrhea in children|journal=Paediatr Drugs|volume=5|issue=3|pages=151–65|doi=10.2165/00128072-200305030-00002|pmid=12608880}}</ref> === Lòt maladi === Dyare ka ki te koze pa lòt, maladi ak kondisyon, sètadi: * Kwonik etanòl enjèstyon.<ref name="Harrison">Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL.</ref> * Serebral maladi entesten : Sa a anjeneral afekte ki pi gran moun ak kapab rive akòz bloke atè. * Mikwoskopik kolit, yon di ki kalite maladi entesten enflamatwa yo kote chanjman sa yo yo, se sèlman wè sou istoloji egzamen an nan kolon byopsi. * Kòlè sèl malabsorption (prensipal kòlè asid dyare) kote twòp asid kòlè nan [[Gwo trip|kolon]] pwodui yon sekresyon dyare. * Òmòn-sekretan timè : kèk òmòn (e.g., sewotonin) ka lakòz dyare si yo elimine nan depase (anjeneral soti nan yon timè). * Kwonik grav dyare nan timoun piti ak timoun piti ka rive ki pa gen okenn rezon evidan ak pa gen okenn lòt efè malad; sa a se kondisyon yo rele timoun piti a, se dyare. * Anviwònman antewopati * Radyasyon antewopati swiv tretman pou basen ak kansè nan vant. == Lakòz == === Sanitasyon === [[Fichye:Slum_and_dirty_river.jpg|vignette|Povrete a souvan mennen nan kondisyon ensalibk ap viv, tankou nan sa a nan kominote a nan Endyen Himalayas yo. Kondisyon sa yo ankouraje kontraksyon nan maladi dyare, kòm yon rezilta nan pòv sanitasyon ak ijyèn.]] Louvri twalèt se yon kòz ki mennen nan enfeksyon dyare ki mennen nan lanmò.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs330/en/|title=WHO &#124; Diarrhoeal disease|publisher=Who.int|access-date=10 mas 2014}}</ref> === Dlo === Youn nan kòz ki pi komen nan enfeksyon dyare, se yon mank de dlo pwòp. Souvan, move fekal jete mennen nan kontaminasyon dlo souteren. Sa a ka mennen yo toupatou enfeksyon nan mitan yon popilasyon, sitou nan absans la nan filtraj dlo oswa pou pirifye. Poupou imen ki gen yon varyete de potansyèlman danjere patojèn imen.<ref name="Brown 629–34">{{cite journal|date=out 2013|title=Water, sanitation, hygiene and enteric infections in children|journal=Archives of Disease in Childhood|volume=98|issue=8|pages=629–34|doi=10.1136/archdischild-2011-301528|pmc=3717778|pmid=23761692|vauthors=Brown J, Cairncross S, Ensink JH}}</ref> === Nitrisyon === Bon nitrisyon se yon bagay enpòtan pou sante ak fonksyònman yo, ki gen ladan prevansyon nan enfeksyon dyare. Li se espesyalman enpòtan pou jèn timoun ki pa gen yon ki devlope konplètman [[sistèm iminitè]] a. Defisi zenk, yon kondisyon souvan yo te jwenn nan timoun yo nan peyi devlope yo ka, menm nan ka grav yo, yo gen yon enpak siyifikatif sou devlopman an ak fonksyone apwopriye nan sistèm imen an iminitè yo.<ref>{{Cite journal|date=me 2001|title=Zinc and childhood infectious disease morbidity and mortality|journal=The British journal of nutrition|volume=85 Suppl 2|pages=S125–9|doi=10.1079/bjn2000304|pmid=11509100}}</ref><ref>{{Cite journal|date=August 1998|title=Zinc and immune function: the biological basis of altered resistance to infection|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=68|issue=2 Suppl|pages=447S–463S|pmid=9701160}}</ref> vreman Vre, sa a relasyon ki genyen ant defisi zenk ak redwi iminitè a fonksyone koresponn ak yon ogmante gravite a nan enfeksyon dyare. Timoun ki gen bese nivo yo nan zenk gen yon pi gwo kantite nan ka dyare yo, ki grav dyare, ak dyare ki asosye ak lafyèv.<ref>{{Cite journal|date=out 1998|title=Plasma zinc as a predictor of diarrheal and respiratory morbidity in children in an urban slum setting|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=68|issue=2 Suppl|pages=414S–417S|pmid=9701154}}</ref> Menm jan an tou, vitamin a deficiency ka lakòz yon ogmantasyon nan gravite nan epizòd dyare. Sepandan, gen kèk erè lè li rive enpak nan vitamin defisi sou pousantaj la nan maladi. Pandan ke gen kèk diskite ke nan yon relasyon ki pa egziste ant to a nan maladi ak vitamin Yon estati,<ref>{{Cite book|title=Comparative quantification of health risks|last=Rice|first=Amy L.|publisher=WHO|pages=238–240}}</ref> lòt moun sijere yon ogmantasyon nan pousantaj ki asosye ak defisi.<ref>{{Cite journal|date=novanm 1984|title=Increased risk of respiratory disease and diarrhea in children with preexisting mild vitamin A deficiency|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=40|issue=5|pages=1090–5|pmid=6496388}}</ref> Etandone ke estime sijere 127 milyon dola nan lekòl matènèl timoun yo atravè lemond yo se vitamin a ensufizant, popilasyon sa a gen potansyèl la pou ogmante risk pou yo maladi kontraksyon.<ref>{{Cite journal|date=septanm 2002|title=Extent of vitamin A deficiency among preschool children and women of reproductive age|journal=The Journal of Nutrition|volume=132|issue=9 Suppl|pages=2857S–2866S|pmid=12221262}}</ref> == Prevansyon == === Sanitasyon === Anpil etid yo te montre ke amelyorasyon nan bwè dlo ak sanitasyon (LAVE) mennen nan diminye risk ki gen nan dyare.<ref name=":0">{{cite journal|last2=Prüss-Ustün|first2=Annette|last3=Cumming|first3=Oliver|last4=Bartram|first4=Jamie|last5=Bonjour|first5=Sophie|last6=Cairncross|first6=Sandy|last7=Clasen|first7=Thomas|last8=Colford|first8=John M.|last9=Curtis|first9=Valerie|date=out 2014|title=Systematic review: Assessing the impact of drinking water and sanitation on diarrhoeal disease in low- and middle-income settings: systematic review and meta-regression|journal=Tropical Medicine & International Health|volume=19|issue=8|pages=928–942|doi=10.1111/tmi.12331|last1=Wolf|first1=Jennyfer|last10=De France|first10=Jennifer|last11=Fewtrell|first11=Lorna|last12=Freeman|first12=Matthew C.|last13=Gordon|first13=Bruce|last14=Hunter|first14=Paul R.|last15=Jeandron|first15=Aurelie|last16=Johnston|first16=Richard B.|last17=Mäusezahl|first17=Daniel|last18=Mathers|first18=Colin|last19=Neira|first19=Maria|last20=Higgins|first20=Julian P. T.}}</ref> amelyorasyon Sa yo ka gen ladan pou egzanp itilize nan filtè dlo, pwovizyon nan-wo kalite [[Dlo pou bwè pwòp|tiyo dlo]] ak egou koneksyon. ==== Dlo ==== Etandone ke kontaminasyon dlo se yon pi gwo vle di nan transmèt maladi dyare yo, efò bay pwòp rezèv dlo ak amelyore sanitasyon gen potansyèl la yo dramatikman koupe pousantaj de ensidans maladi sa yo. An reyalite, li te pwopoze ke nou ta ka atann yon 88% rediksyon nan mòtalite timoun yo ki kapab lakòz soti nan maladi dyare kòm yon rezilta nan amelyore dlo, sanitasyon ak ijyèn.<ref>{{Cite journal|date=Jun 28, 2003|title=Where and why are 10 million children dying every year?|journal=Lancet|volume=361|issue=9376|pages=2226–34|doi=10.1016/S0140-6736(03)13779-8|pmid=12842379}}</ref> Menm jan an tou, yon meta-analiz nan syans anpil sou amelyore ekipman pou dlo ak sanitasyon montre yon 22-27% rediksyon nan maladi ensidans, ak yon 21-30% rediksyon nan [[to mòtalite]] ki asosye ak maladi dyare.<ref>{{Cite journal|year=1985|title=Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: improving water supplies and excreta disposal facilities|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=63|issue=4|pages=757–72|pmc=2536385|pmid=3878742}}</ref> Tretman klò nan dlo a, pou egzanp, te montre yo redwi tou de risk pou yo maladi dyare, ak nan kontaminasyon nan ki estoke dlo ak dyare ajan patojèn.<ref>{{Cite journal|date=fevriye 2007|title=Treating water with chlorine at point-of-use to improve water quality and reduce child diarrhea in developing countries: a systematic review and meta-analysis|journal=The American journal of tropical medicine and hygiene|volume=76|issue=2|pages=354–64|pmid=17297049}}</ref> === Pran vaksen yo === [[Vaksinasyon]] kont ajan patojèn ki lakòz dyare nan maladi a se yon [[solid]] estrateji prevansyon, sepandan li mande pou vize sèten ajan patojèn pou pran vaksen yo. Nan ka a nan Rotaviris, ki te responsab pou alantou 6% nan epizòd dyare ak 20% nan dyare maladi lanmò nan timoun yo nan peyi devlope yo, sèvi ak yon vaksen kont Rotaviris nan tras nan nan 1985 te gen yon ti (2-3%) diminisyon nan total dyare ensidans maladi, pandan y ap diminye mòtalite an jeneral pa 6-10%. Menm jan an tou, yon Kolera pran vaksen an te montre yon rediksyon fò nan morbidite ak mòtalite a, menm si enpak la an jeneral nan pran vaksen yo te minim ke Kolera se pa youn nan pi gwo causal ajan patojèn nan maladi dyare.<ref>{{Cite journal|year=1985|title=Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: rotavirus and cholera immunization|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=63|issue=3|pages=569–83|pmc=2536413|pmid=3876173}}</ref> Depi tan sa a, pi efikas vaksen yo te devlope ki gen potansyèl la pou konsève pou dè milye yo anpil nan lavi yo nan devlope nasyon yo, pandan y ap diminye pri an jeneral nan tretman, ak depans sa yo pou sosyete a.<ref>{{Cite journal|date=Nov 1, 2009|title=Economic costs of rotavirus gastroenteritis and cost-effectiveness of vaccination in developing countries|journal=The Journal of Infectious Diseases|volume=200 Suppl 1|pages=S16–27|doi=10.1086/605026|pmid=19817595}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2010/9789241500432_eng.pdf|title=Oral cholera vaccines in mass immunization campaigns|publisher=WHO|year=2010|isbn=978 92 4 150043 2|pages=6–8|access-date=2017-05-21|archive-date=2014-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903045312/http://whqlibdoc.who.int/publications/2010/9789241500432_eng.pdf|dead-url=yes}}</ref> ==== Bay tete ==== Bay tete pratik sa yo ki te montre yo gen yon efè dramatik sou ensidans la nan maladi dyare nan pòv yo popilasyon an. Etid atravè yon nimewo nan devlope nasyon yo te montre ke moun ki resevwa san konte bay tete pandan 6 premye mwa nan lavi yo ap pi byen pwoteje kont enfeksyon ak maladi dyare.<ref>{{Cite journal|date=Feb 2000|title=Effect of breastfeeding on infant and child mortality due to infectious diseases in less developed countries: a pooled analysis. WHO Collaborative Study Team on the Role of Breastfeeding on the Prevention of Infant Mortality|journal=The Lancet|volume=355|issue=9202|pages=451–5|doi=10.1016/S0140-6736(00)82011-5|pmid=10841125}}</ref> san konte bay tete se kounye a yo rekòmande pandan, nan pi piti, sis nan premye mwa nan yon tibebe nan lavi pa yo KI.<ref>{{Cite web|url=http://apps.who.int/rhl/pregnancy_childbirth/care_after_childbirth/yscom/en/|title=Optimal duration of exclusive breastfeeding: RHL commentary|last=Sguassero Y.|publisher=WHO|access-date=14 oktòb 2013}}</ref> == Jesyon == Nan anpil ka dyare, ranplase pèdi likid ak sèl se sèlman tretman ki nesesè yo. Sa a se anjeneral pa bouch – reyidratasyon oral terapi – oswa, nan ka ki grav, nan venn. Rejim alimantè restriksyon sa yo kòm BRA nan rejim alimantè a yo pa rekòmande.<ref>{{Cite journal|last5=Centers for Disease Control Prevention|date=novanm 2003|title=Managing acute gastroenteritis among children: oral rehydration, maintenance, and nutritional therapy|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5216a1.htm|journal=MMWR Recomm Rep|volume=52|issue=RR–16|pages=1–16|pmid=14627948}}</ref> Rechèch ki pa sipòte limite nan lèt pou timoun yo kòm fè sa pa gen okenn efè sou dire a nan dyare.<ref>{{Cite web|url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1728|title=BestBets: Does Withholding milk feeds reduce the duration of diarrhoea in children with acute gastroenteritis?|access-date=2017-05-21|archive-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504105749/http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1728|dead-url=yes}}</ref> Pou kontrè a, ki moun KI rekòmande pou timoun ki gen dyare kontinye manje ase eleman nitritif yo anjeneral yo toujou absòbe nan sipò kontinye grandi ak pèdi pwa, e ke yo kontinye ap manje tou, vitès moute gerizon nan nòmal nan entesten fonksyone. CDC rekòmande pou timoun ak granmoun ak kolera kontinye tou, yo manje. Medikaman tankou loperamide (Imodium) ak bismuth subsalicylate ka benefisye; sepandan, yo ka dwe kontr nan sèten sitiyasyon.<ref name="pmid18192963">{{Cite journal|year=2007|title=Management of diarrhea in clinical practice: strategies for primary care physicians|journal=Rev Gastroenterol Disord|volume=7|issue=Suppl 3|pages=S27–38|pmid=18192963}}</ref> === Likid === [[Fichye:Cholera_rehydration_nurses.jpg|vignette|Yon moun ki konsome yon solisyon reyidratasyon oral.]] Solisyon Reyidratasyon Oral (ORS) (yon ti kras dous ak dlo sale) ki ka itilize pou anpeche dezidratasyon. Kay estanda solisyon yo tankou sale dlo diri, sale yogout bwason, salad ak poul soup ak ka sèl la dwe yo bay yo. Kay solisyon tankou dlo nan sereyal ki te kuit, sale soup, vèt, kokoye dlo, te fèb (san sik), ak san sik ji fwi fre ka gen nan mwatye yon ti kiyè plen ti kiyè sèl (ki soti nan yon sèl-ak-yon mwatye nan twa gram) te ajoute pou chak lit. Pwòp plenn dlo kapab tou gen pou youn nan plizyè likid bay yo. Gen komèsyal solutions tankou Pedialyte, ak ajans sekou tankou [[UNICEF]] lajman distribye pake nan sèl ak sik. Yon moun KI piblikasyon pou doktè rekòmande yon endijèn ORS ki konsiste de yon lit dlo ak yon ti kiyè sèl (3 gram) ak de gwo kiyè ki gen sik ladan (18 gram) te ajoute (apeprè la "gou a nan dlo nan je"<ref name="2010WorldCupTravellersGuide">[http://www.who.int/topics/test/food_safety/safe_food_travel.pdf A Guide on Safe Food for Travellers], Welcome to South Africa, Host to the 2010 FIFA World Cup (bottom left of page 1).</ref>). Reyidratasyon Pwojè rekòmande pou ajoute menm kantite lajan an nan sik, men se sèlman yon sèl-mwatye yon ti kiyè sèl, ki deklare ke sa a plis delye apwòch se mwens ki riske ak anpil ti pèt nan efikasite.<ref name="RehydrationProject">Rehydration Project, http://rehydrate.org/ Homemade Oral Rehydration Solution Recipe.</ref> Tou de dakò ke bwè bwason ki gen twòp sik oswa sèl ka fè dezidratasyon an vin pi mal. Bwason espesyalman segondè nan sik senp, tankou bwason ki mou ak ji fwi, yo pa rekòmande nan timoun ki poko gen 5 ane ki gen laj yo menm jan yo ka ''ogmante'' dezidratasyon. Yon twò moun rich solisyon nan zantray la trase dlo a soti nan rès la nan kò a, jis kòm si moun yo te yo bwè dlo lanmè.<ref name="NICE2009">{{Cite web|url=http://guidance.nice.org.uk/CG84|title=Management of acute diarrhoea and vomiting due to gastoenteritis in children under 5|date=avril 2009|website=National Institute of Clinical Excellence}}</ref> Plenn dlo pouvwa dwe itilize si gen plis espesifik epi yo efikas ORT preparasyon yo se disponib, oswa yo pa gou. Anplis de sa, yon melanj de tou de plenn dlo ak bwason petèt twò moun rich nan sik ak sèl ka altènativman dwe bay moun ki nan menm, ak objektif la nan bay yon mwayen kantite lajan nan sodyòm an jeneral. Yon tib nasogastric, yo ka itilize nan jèn timoun yo administre likid si yo garanti sa.<ref name="Webb2005">{{Cite journal|date=avril 2005|title=Acute gastroenteritis in children|journal=Australian family physician|volume=34|issue=4|pages=227–31|pmid=15861741}}</ref> === Manje === Ki moun KI rekòmande yon timoun ki gen dyare kontinye yo dwe manje. Kontinye manje a vitès rekiperasyon an nan nòmal fonksyon entesten. Nan contrast, timoun ki gen manje se sou restriksyon yo ki gen dyare a nan dire pi lontan ak retabli fonksyon entesten plis tou dousman. Yon timoun ta dwe kontinye tou, yo dwe tete. Ki moun KI eta "Manje yo ta dwe ''pa janm'' dwe kenbe ak timoun nan nòmal manje ki yo ta dwe ''pa'' dwe dilye. Bay tete yo ta dwe ''toujou'' ap kontinye." Ak nan egzanp espesifik nan kolera, CDC tou fè rekòmandasyon an menm. Nan jèn timoun ki pa nan tete-manje ak ap viv nan mond lan devlope, yon laktoz-gratis rejim alimantè a pouvwa ap itil pou pi vit gerizon.<ref>{{Cite journal|date=31 oktòb 2013|title=Lactose avoidance for young children with acute diarrhoea|journal=The Cochrane database of systematic reviews|volume=10|issue=10|pages=CD005433|doi=10.1002/14651858.CD005433.pub2|pmid=24173771}}</ref> === Medikaman === A[[Antibyotik|ntibyotik]] yo se benefisye nan sèten kalite dyare egi yo.<ref>{{Cite journal|date=jen 1996|title=Empirical treatment of severe acute community-acquired gastroenteritis with ciprofloxacin|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=22|issue=6|pages=1019–25|doi=10.1093/clinids/22.6.1019|pmid=8783703}}</ref> Sepandan, gen kèk bakteri ap devlope antibyotik rezistans, patikilyèman ''Shigella''.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/vaccine_research/diseases/diarrhoeal/en/index6.html|title=Diarrhoeal Diseases|date=fevriye 2009|website=World Health Organization}}</ref> Antibyotik yo kapab lakòz tou dyare, ak antibyotik-ki asosye dyare , se yo ki pi komen efè negatif nan tretman ak jeneral antibyotik. == Epidemyoloji == Atravè lemond, nan lane 2004, apeprè 2.5 milya dola nan ka dyare ki te fèt, ki a nan 1.5 milyon moun ki mouri nan mitan timoun ki poko gen laj la nan senk. pi Gwo pase mwatye nan sa yo te nan Lafrik ak Lazi di Sid. Sa a se desann soti nan yon lanmò pousantaj nan 4.5 milyon dola nan lane 1980 pou gastroanterit.<ref name="Mandell">{{Cite book|url=http://www.ppidonline.com/|title=Mandell's Principles and Practices of Infection Diseases|last=Mandell|first=Gerald L.|last2=Bennett|first2=John E.|last3=Dolin|first3=Raphael|publisher=Churchill Livingstone|year=2004|isbn=0-443-06643-4|edition=6th|access-date=2017-05-21|archive-date=2013-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018175309/http://www.ppidonline.com/|dead-url=yes}}</ref> Dyare rete nan dezyèm kòz ki mennen nan mòtalite tibebe (16%) apre nemoni (17%) nan sa a gwoup laj. Enfeksyon dyare a nan sou 0.7 milyon dola lanmò nan timoun ki poko gen senk ane fin vye granmoun nan 2011 ak 250 milyon dola pèdi jou lekòl.<ref>{{Cite journal|date=20 avril 2013|title=Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea|journal=Lancet|volume=381|issue=9875|pages=1405–16|doi=10.1016/S0140-6736(13)60222-6|pmid=23582727}}</ref> Nan Amerik yo, dyare maladi a kont pou yon total de 10% nan moun ki mouri nan mitan timoun ki gen laj 1-59 mwa pandan ke yo nan Sid Ès Azi, li kont pou 31.3% nan lanmò.<ref>{{Cite journal|year=2012|editor-last=Myer|editor-first=Landon|title=Estimating diarrhea mortality among young children in low and middle income countries|journal=PLoS ONE|volume=7|issue=1|pages=e29151|bibcode=2012PLoSO...729151F|doi=10.1371/journal.pone.0029151|pmc=3250411|pmid=22235266}}</ref> Li se estime ke alantou 21% nan timoun mortalities nan peyi devlope yo akòz maladi dyare.<ref name="c">{{Cite journal|year=2003|title=The global burden of diarrhoeal disease, as estimated from studies published between 1992 and 2000|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=81|issue=3|pages=197–204|pmc=2572419|pmid=12764516}}</ref> == Referans == {{reflist|32em}} == Lyen deyò == [[Kategori:Maladi]] 1p91gk5c2qed0escrb74kgsma55c5zl 888367 888366 2026-09-14T19:21:42Z Surtaburta 39352 888367 wikitext text/x-wiki '''Dyare''' se kondisyon an nan li te gen omwen twa ki lage oswa likid mouvman nan entesten chak jou. Li souvan dire pou kèk jou epi yo ka rezilta nan dezidratasyon akòz pèdi likid. Siy dezidratasyon souvan kòmanse ak pèt nan nòmal stretchiness nan po a ak chimerik konpòtman. Sa a ka pwogrè pou diminye pipi, pèt nan koulè po, yon vit vitès batman kè, ak yon diminisyon nan reyaksyon yo kòm li vin pi grav. Ki lach men, ki pa peye-dlo sèl nan ti bebe ki tete manman, sepandan, pouvwa dwe nòmal. Kòz ki pi komen se yon enfeksyon nan trip yo akòz swa yon [[viris]], [[bakteri]], oswa [[Parazitis|parazit]]; yon kondisyon li te ye tankou gastwoanterit. Enfeksyon sa yo se souvan rann sòti nan manje oswa dlo ki te kontamine ak poupou a, oswa ki sòti dirèkteman nan yon lòt moun ki enfekte. Li kapab divize an twa (3) kalite : kout dire dlo dyare, tan kout san nan dyare, epi si li dire pou plis pase de (2) semèn, ki dyare pèsistan. Dire a kout dlo dyare a pouvwa dwe akòz yon enfeksyon pa kolera, byenke sa a se ra nan mond lan devlope. Si san an se prezan li se tou li te ye kòm disantri. Yon nimewo de ki pa-ki bay enfeksyon lakòz ka tou rezilta nan dyare, ki gen ladan ipètiwoyidis, laktoz entolerans, enflamatwa maladi entesten, yon kantite medikaman, ak chimerik sendwòm entesten.<ref name="CEM2013">{{Cite book|title=Anesthesia for otolaryngologic surgery|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=1107018676|editor-last=Basem Abdelmalak|pages=282–287|editor-last2=John Doyle}}</ref> Nan pifò ka yo, poupou kilti se pa sa yo mande yo konfime kòz la egzak. Prevansyon nan enfeksyon dyare se pa amelyore sanitasyon, pwòp [[Dlo pou bwè pwòp|pou bwè dlo]], e [[lave men]] ak savon. Bay tete omwen pou sis mwa se tou rekòmande kòm se pran vaksen kont rotaviris. Reyidratasyon Oral solution (ORS), ki se dlo pwòp ak kantite modès nan sèl ak [[Sik (materyo)|sik]], ki se yon tretman nan chwa. [[Zenk|Zenk tablèt]] yo tou rekòmande. tretman Sa yo yo te estime yo te sove 50 milyon timoun ki nan tan lontan an 25 ane sa yo.<ref name="WHO2010a">{{Cite web|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598415_eng.pdf|title=whqlibdoc.who.int|website=[[World Health Organization]]|format=PDF|access-date=2017-05-21|archive-date=2010-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101108051648/http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598415_eng.pdf|dead-url=yes}}</ref> Lè moun gen dyare, li se rekòmande yo ke yo kontinye ap manje manje an sante ak tibebe kontinye ap tete. Si komèsyal SRO yo pa disponib, endijèn solisyon pouvwa dwe itilize.<ref name="Prober2012">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TN2Gu2Af1BIC&pg=PA96|title=Principles and practice of pediatric infectious diseases|last=Prober|first=edited by Sarah Long, Larry Pickering, Charles G.|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|isbn=9781455739851|edition=4th|location=Edinburgh|page=96}}</ref> ki Nan moun ki gen gwo dezidratasyon grav, likid nan venn yo ka mande. Pifò ka yo; sepandan, yo kapab jere byen ak likid nan bouch.<ref>{{Cite web|url=http://www.choosingwisely.org/nations-emergency-physicians-announce-list-of-test-and-procedures-to-question-as-part-of-choosing-wisely-campaign/|title=Nation's Emergency Physicians Announce List of Test and Procedures to Question as Part of Choosing Wisely Campaign|last=ACEP|website=Choosing Wisely|access-date=18 jen 2014|archive-date=2014-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517042652/http://www.choosingwisely.org/nations-emergency-physicians-announce-list-of-test-and-procedures-to-question-as-part-of-choosing-wisely-campaign/|dead-url=yes}}</ref> [[Antibyotik]], pandan ke yo te raman itilize, pouvwa dwe rekòmande nan kèk ka, tankou moun ki gen san nan dyare e yon gwo lafyèv, moun ki gen grav dyare ki annapre yo vwayaje, ak sa yo ki grandi espesifik bakteri oswa parazit la nan poupou yo. Loperamide ka ede diminye kantite a nan mouvman entesten, men se pa rekòmande nan sa yo ak maladi grav.<ref name="NEJM2014">{{Cite journal|last=DuPont HL|date=17 avril 2014|title=Acute infectious diarrhea in immunocompetent adults.|journal=The New England Journal of Medicine|volume=370|issue=16|pages=1532–40|doi=10.1056/nejmra1301069|pmid=24738670}}</ref> Jenn timoun yo jwenn dyare sou mwayèn twa fwa yon ane. Total moun ki mouri soti nan dyare yo estime nan 1.26&#x20;milyon dola nan 2013 – desann soti nan 2.58&#x20;milyon dola nan ane 1990.<ref name="GBD204">{{Cite journal|last=GBD 2013 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators|date=17 desanm 2014|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–71|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|pmc=4340604|pmid=25530442}}</ref> Nan 2012, li te dezyèm kòz ki pi komen nan lanmò nan timoun ki pi piti pase senk (0.76 milyon dola oswa 11%). Souvan epizòd dyare yo tou se yon koz komen nan malnitrisyon ak kòz ki pi komen nan moun ki gen mwens pase senk ane nan laj.<ref name="WHO2013">{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs330/en/|title=Diarrhoeal disease Fact sheet N°330|date=avril 2013|website=World Health Organization|access-date=9 jiyè 2014}}</ref> Lòt tèm long nan pwoblèm ki ka lakòz gen ladan rachòt kwasans ak pòv devlopman entelektyèl.<ref name="CDC2013">{{Cite web|url=http://www.cdc.gov/healthywater/global/diarrhea-burden.html|title=Global Diarrhea Burden|date=24 janvye 2013|website=CDC|access-date=18 jen 2014}}</ref> Dyare se defini nan [[Òganizasyon Mondyal Lasante]], ke li te gen twa oswa plis ki lach oswa likid / watè dlo pou chak jou, oswa tankou ke li gen pi plis sèl pase, se nòmal pou moun sa a. Egi dyare se defini kòm yon fason ki anòmal souvan egzeyat nan semisolid oswa likid matyè fekal ki soti nan entesten yo, ki dire mwens pase 14 jou, pa Mond Gastro Òganizasyon.<ref name="WGO">{{Cite web|url=http://www.worldgastroenterology.org/acute-diarrhea-in-adults.html|title=WGO Practice Guideline - Acute diarrhea|access-date=9 mas 2011|archive-date=2011-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222012123/http://www.worldgastroenterology.org/acute-diarrhea-in-adults.html|dead-url=yes}}</ref> === Disantri === Si pa gen san ki vizib nan ban yo, li se tou li te ye kòm disantri. San yon tras nan yon envazyon nan entesten tisi. Disantri a se yon sentòm nan, nan mitan lòt moun, ''Shigella'', ''Entamoeba istolitika'', ak ''Salmonèl''. == Efè sante == Dyare se yon kòz prensipal nan malnitrisyon timoun.<ref>{{Cite journal|date=jiyè 1992|title=Diarrhea as a cause and an effect of malnutrition: diarrhea prevents catch-up growth and malnutrition increases diarrhea frequency and duration|journal=The American journal of tropical medicine and hygiene|volume=47|issue=1 Pt 2|pages=28–35|pmid=1632474}}</ref> pli Lwen, prèv sijere ke dyare, maladi a te gen enpak siyifikatif sou devlopman mantal ak sante; li te montre ke, menm lè yo kontwole pou helminth enfeksyon ak byen bonè bay tete, timoun yo ki te fè eksperyans grav dyare ki te siyifikativman pi ba nòt sou yon seri de tès yo nan entèlijans.<ref>{{Cite journal|date=fevriye 2000|title=Nutritional deficiencies and later behavioural development|journal=The Proceedings of the Nutrition Society|volume=59|issue=1|pages=47–54|doi=10.1017/S0029665100000069|pmid=10828173}}</ref> Kwonik dyare ka pati a nan prezantasyon yo nan yon nimewo nan kwonik kondisyon medikal ki afekte trip la. Lakòz komen genyen ladan yo kolit emorajik, maladi Crohn, mikwoskopik kolit, maladi selyak, chimerik sendwòm entesten ak [[asid]] kòlè malabsorption. Parazit, patikilyèman [[Pwotozoyè|pwotozoa]] (e.g., ''Cryptosporidium'' spp., ''Giardya'' spp., ''Entamoeba istolitika'', ''Blastocystis'' spp., ''Cyclospora cayetanensis''), yo souvan kòz la nan dyare ki enplike nan kwonik enfeksyon. An gwo-spectre ajan antiparazitèr nitazoxanide te montre efficacité kont anpil dyare-sa ki lakòz parazit.<ref name="pmid22301075">{{Cite journal|year=2012|title=Nitazoxanide for the empiric treatment of pediatric infectious diarrhea|journal=Trans. R. Soc. Trop. Med. Hyg.|volume=106|issue=3|pages=167–73|doi=10.1016/j.trstmh.2011.11.007|pmid=22301075}}</ref> Lòt ajan enfektye, tankou [[Parazitis|parazit]] oswa [[bakteri]] toksin, pouvwa irite sentòm yo.<ref name="pmid16267716">{{Cite journal|date=desanm 2005|title=Diarrhea in nontravelers: risk and etiology|journal=Clin. Infect. Dis.|series=41|volume=41|issue=Suppl 8|pages=S541–6|doi=10.1086/432949|pmid=16267716}}</ref> Nan sanitè kondisyon k ap viv kote pa gen ase manje ak yon ekipman pou de dlo pwòp, yon otreman sante moun anjeneral restaure soti nan enfeksyon viral yo nan yon kèk jou. Sepandan, pou malad oswa mal nouri moun, dyare a ka mennen nan grav dezidratasyon ak ka vin menase lavi.<ref name="pmid12608880">{{Cite journal|year=2003|title=Treatment of infectious diarrhea in children|journal=Paediatr Drugs|volume=5|issue=3|pages=151–65|doi=10.2165/00128072-200305030-00002|pmid=12608880}}</ref> === Lòt maladi === Dyare ka ki te koze pa lòt, maladi ak kondisyon, sètadi: * Kwonik etanòl enjèstyon.<ref name="Harrison">Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL.</ref> * Serebral maladi entesten : Sa a anjeneral afekte ki pi gran moun ak kapab rive akòz bloke atè. * Mikwoskopik kolit, yon di ki kalite maladi entesten enflamatwa yo kote chanjman sa yo yo, se sèlman wè sou istoloji egzamen an nan kolon byopsi. * Kòlè sèl malabsorption (prensipal kòlè asid dyare) kote twòp asid kòlè nan [[Gwo trip|kolon]] pwodui yon sekresyon dyare. * Òmòn-sekretan timè : kèk òmòn (e.g., sewotonin) ka lakòz dyare si yo elimine nan depase (anjeneral soti nan yon timè). * Kwonik grav dyare nan timoun piti ak timoun piti ka rive ki pa gen okenn rezon evidan ak pa gen okenn lòt efè malad; sa a se kondisyon yo rele timoun piti a, se dyare. * Anviwònman antewopati * Radyasyon antewopati swiv tretman pou basen ak kansè nan vant. == Lakòz == === Sanitasyon === [[Fichye:Slum_and_dirty_river.jpg|vignette|Povrete a souvan mennen nan kondisyon ensalibk ap viv, tankou nan sa a nan kominote a nan Endyen Himalayas yo. Kondisyon sa yo ankouraje kontraksyon nan maladi dyare, kòm yon rezilta nan pòv sanitasyon ak ijyèn.]] Louvri twalèt se yon kòz ki mennen nan enfeksyon dyare ki mennen nan lanmò.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs330/en/|title=WHO &#124; Diarrhoeal disease|publisher=Who.int|access-date=10 mas 2014}}</ref> === Dlo === Youn nan kòz ki pi komen nan enfeksyon dyare, se yon mank de dlo pwòp. Souvan, move fekal jete mennen nan kontaminasyon dlo souteren. Sa a ka mennen yo toupatou enfeksyon nan mitan yon popilasyon, sitou nan absans la nan filtraj dlo oswa pou pirifye. Poupou imen ki gen yon varyete de potansyèlman danjere patojèn imen.<ref name="Brown 629–34">{{cite journal|date=out 2013|title=Water, sanitation, hygiene and enteric infections in children|journal=Archives of Disease in Childhood|volume=98|issue=8|pages=629–34|doi=10.1136/archdischild-2011-301528|pmc=3717778|pmid=23761692|vauthors=Brown J, Cairncross S, Ensink JH}}</ref> === Nitrisyon === Bon nitrisyon se yon bagay enpòtan pou sante ak fonksyònman yo, ki gen ladan prevansyon nan enfeksyon dyare. Li se espesyalman enpòtan pou jèn timoun ki pa gen yon ki devlope konplètman [[sistèm iminitè]] a. Defisi zenk, yon kondisyon souvan yo te jwenn nan timoun yo nan peyi devlope yo ka, menm nan ka grav yo, yo gen yon enpak siyifikatif sou devlopman an ak fonksyone apwopriye nan sistèm imen an iminitè yo.<ref>{{Cite journal|date=me 2001|title=Zinc and childhood infectious disease morbidity and mortality|journal=The British journal of nutrition|volume=85 Suppl 2|pages=S125–9|doi=10.1079/bjn2000304|pmid=11509100}}</ref><ref>{{Cite journal|date=August 1998|title=Zinc and immune function: the biological basis of altered resistance to infection|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=68|issue=2 Suppl|pages=447S–463S|pmid=9701160}}</ref> vreman Vre, sa a relasyon ki genyen ant defisi zenk ak redwi iminitè a fonksyone koresponn ak yon ogmante gravite a nan enfeksyon dyare. Timoun ki gen bese nivo yo nan zenk gen yon pi gwo kantite nan ka dyare yo, ki grav dyare, ak dyare ki asosye ak lafyèv.<ref>{{Cite journal|date=out 1998|title=Plasma zinc as a predictor of diarrheal and respiratory morbidity in children in an urban slum setting|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=68|issue=2 Suppl|pages=414S–417S|pmid=9701154}}</ref> Menm jan an tou, vitamin a deficiency ka lakòz yon ogmantasyon nan gravite nan epizòd dyare. Sepandan, gen kèk erè lè li rive enpak nan vitamin defisi sou pousantaj la nan maladi. Pandan ke gen kèk diskite ke nan yon relasyon ki pa egziste ant to a nan maladi ak vitamin Yon estati,<ref>{{Cite book|title=Comparative quantification of health risks|last=Rice|first=Amy L.|publisher=WHO|pages=238–240}}</ref> lòt moun sijere yon ogmantasyon nan pousantaj ki asosye ak defisi.<ref>{{Cite journal|date=novanm 1984|title=Increased risk of respiratory disease and diarrhea in children with preexisting mild vitamin A deficiency|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|volume=40|issue=5|pages=1090–5|pmid=6496388}}</ref> Etandone ke estime sijere 127 milyon dola nan lekòl matènèl timoun yo atravè lemond yo se vitamin a ensufizant, popilasyon sa a gen potansyèl la pou ogmante risk pou yo maladi kontraksyon.<ref>{{Cite journal|date=septanm 2002|title=Extent of vitamin A deficiency among preschool children and women of reproductive age|journal=The Journal of Nutrition|volume=132|issue=9 Suppl|pages=2857S–2866S|pmid=12221262}}</ref> == Prevansyon == === Sanitasyon === Anpil etid yo te montre ke amelyorasyon nan bwè dlo ak sanitasyon (LAVE) mennen nan diminye risk ki gen nan dyare.<ref name=":0">{{cite journal|last2=Prüss-Ustün|first2=Annette|last3=Cumming|first3=Oliver|last4=Bartram|first4=Jamie|last5=Bonjour|first5=Sophie|last6=Cairncross|first6=Sandy|last7=Clasen|first7=Thomas|last8=Colford|first8=John M.|last9=Curtis|first9=Valerie|date=out 2014|title=Systematic review: Assessing the impact of drinking water and sanitation on diarrhoeal disease in low- and middle-income settings: systematic review and meta-regression|journal=Tropical Medicine & International Health|volume=19|issue=8|pages=928–942|doi=10.1111/tmi.12331|last1=Wolf|first1=Jennyfer|last10=De France|first10=Jennifer|last11=Fewtrell|first11=Lorna|last12=Freeman|first12=Matthew C.|last13=Gordon|first13=Bruce|last14=Hunter|first14=Paul R.|last15=Jeandron|first15=Aurelie|last16=Johnston|first16=Richard B.|last17=Mäusezahl|first17=Daniel|last18=Mathers|first18=Colin|last19=Neira|first19=Maria|last20=Higgins|first20=Julian P. T.}}</ref> amelyorasyon Sa yo ka gen ladan pou egzanp itilize nan filtè dlo, pwovizyon nan-wo kalite [[Dlo pou bwè pwòp|tiyo dlo]] ak egou koneksyon. ==== Dlo ==== Etandone ke kontaminasyon dlo se yon pi gwo vle di nan transmèt maladi dyare yo, efò bay pwòp rezèv dlo ak amelyore sanitasyon gen potansyèl la yo dramatikman koupe pousantaj de ensidans maladi sa yo. An reyalite, li te pwopoze ke nou ta ka atann yon 88% rediksyon nan mòtalite timoun yo ki kapab lakòz soti nan maladi dyare kòm yon rezilta nan amelyore dlo, sanitasyon ak ijyèn.<ref>{{Cite journal|date=Jun 28, 2003|title=Where and why are 10 million children dying every year?|journal=Lancet|volume=361|issue=9376|pages=2226–34|doi=10.1016/S0140-6736(03)13779-8|pmid=12842379}}</ref> Menm jan an tou, yon meta-analiz nan syans anpil sou amelyore ekipman pou dlo ak sanitasyon montre yon 22-27% rediksyon nan maladi ensidans, ak yon 21-30% rediksyon nan [[to mòtalite]] ki asosye ak maladi dyare.<ref>{{Cite journal|year=1985|title=Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: improving water supplies and excreta disposal facilities|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=63|issue=4|pages=757–72|pmc=2536385|pmid=3878742}}</ref> Tretman klò nan dlo a, pou egzanp, te montre yo redwi tou de risk pou yo maladi dyare, ak nan kontaminasyon nan ki estoke dlo ak dyare ajan patojèn.<ref>{{Cite journal|date=fevriye 2007|title=Treating water with chlorine at point-of-use to improve water quality and reduce child diarrhea in developing countries: a systematic review and meta-analysis|journal=The American journal of tropical medicine and hygiene|volume=76|issue=2|pages=354–64|pmid=17297049}}</ref> === Pran vaksen yo === [[Vaksinasyon]] kont ajan patojèn ki lakòz dyare nan maladi a se yon [[solid]] estrateji prevansyon, sepandan li mande pou vize sèten ajan patojèn pou pran vaksen yo. Nan ka a nan Rotaviris, ki te responsab pou alantou 6% nan epizòd dyare ak 20% nan dyare maladi lanmò nan timoun yo nan peyi devlope yo, sèvi ak yon vaksen kont Rotaviris nan tras nan nan 1985 te gen yon ti (2-3%) diminisyon nan total dyare ensidans maladi, pandan y ap diminye mòtalite an jeneral pa 6-10%. Menm jan an tou, yon Kolera pran vaksen an te montre yon rediksyon fò nan morbidite ak mòtalite a, menm si enpak la an jeneral nan pran vaksen yo te minim ke Kolera se pa youn nan pi gwo causal ajan patojèn nan maladi dyare.<ref>{{Cite journal|year=1985|title=Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: rotavirus and cholera immunization|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=63|issue=3|pages=569–83|pmc=2536413|pmid=3876173}}</ref> Depi tan sa a, pi efikas vaksen yo te devlope ki gen potansyèl la pou konsève pou dè milye yo anpil nan lavi yo nan devlope nasyon yo, pandan y ap diminye pri an jeneral nan tretman, ak depans sa yo pou sosyete a.<ref>{{Cite journal|date=Nov 1, 2009|title=Economic costs of rotavirus gastroenteritis and cost-effectiveness of vaccination in developing countries|journal=The Journal of Infectious Diseases|volume=200 Suppl 1|pages=S16–27|doi=10.1086/605026|pmid=19817595}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2010/9789241500432_eng.pdf|title=Oral cholera vaccines in mass immunization campaigns|publisher=WHO|year=2010|isbn=978 92 4 150043 2|pages=6–8|access-date=2017-05-21|archive-date=2014-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903045312/http://whqlibdoc.who.int/publications/2010/9789241500432_eng.pdf|dead-url=yes}}</ref> ==== Bay tete ==== Bay tete pratik sa yo ki te montre yo gen yon efè dramatik sou ensidans la nan maladi dyare nan pòv yo popilasyon an. Etid atravè yon nimewo nan devlope nasyon yo te montre ke moun ki resevwa san konte bay tete pandan 6 premye mwa nan lavi yo ap pi byen pwoteje kont enfeksyon ak maladi dyare.<ref>{{Cite journal|date=Feb 2000|title=Effect of breastfeeding on infant and child mortality due to infectious diseases in less developed countries: a pooled analysis. WHO Collaborative Study Team on the Role of Breastfeeding on the Prevention of Infant Mortality|journal=The Lancet|volume=355|issue=9202|pages=451–5|doi=10.1016/S0140-6736(00)82011-5|pmid=10841125}}</ref> san konte bay tete se kounye a yo rekòmande pandan, nan pi piti, sis nan premye mwa nan yon tibebe nan lavi pa yo KI.<ref>{{Cite web|url=http://apps.who.int/rhl/pregnancy_childbirth/care_after_childbirth/yscom/en/|title=Optimal duration of exclusive breastfeeding: RHL commentary|last=Sguassero Y.|publisher=WHO|access-date=14 oktòb 2013}}</ref> == Jesyon == Nan anpil ka dyare, ranplase pèdi likid ak sèl se sèlman tretman ki nesesè yo. Sa a se anjeneral pa bouch – reyidratasyon oral terapi – oswa, nan ka ki grav, nan venn. Rejim alimantè restriksyon sa yo kòm BRA nan rejim alimantè a yo pa rekòmande.<ref>{{Cite journal|last5=Centers for Disease Control Prevention|date=novanm 2003|title=Managing acute gastroenteritis among children: oral rehydration, maintenance, and nutritional therapy|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5216a1.htm|journal=MMWR Recomm Rep|volume=52|issue=RR–16|pages=1–16|pmid=14627948}}</ref> Rechèch ki pa sipòte limite nan lèt pou timoun yo kòm fè sa pa gen okenn efè sou dire a nan dyare.<ref>{{Cite web|url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1728|title=BestBets: Does Withholding milk feeds reduce the duration of diarrhoea in children with acute gastroenteritis?|access-date=2017-05-21|archive-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504105749/http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1728|dead-url=yes}}</ref> Pou kontrè a, ki moun KI rekòmande pou timoun ki gen dyare kontinye manje ase eleman nitritif yo anjeneral yo toujou absòbe nan sipò kontinye grandi ak pèdi pwa, e ke yo kontinye ap manje tou, vitès moute gerizon nan nòmal nan entesten fonksyone. CDC rekòmande pou timoun ak granmoun ak kolera kontinye tou, yo manje. Medikaman tankou loperamide (Imodium) ak bismuth subsalicylate ka benefisye; sepandan, yo ka dwe kontr nan sèten sitiyasyon.<ref name="pmid18192963">{{Cite journal|year=2007|title=Management of diarrhea in clinical practice: strategies for primary care physicians|journal=Rev Gastroenterol Disord|volume=7|issue=Suppl 3|pages=S27–38|pmid=18192963}}</ref> === Likid === [[Fichye:Cholera_rehydration_nurses.jpg|vignette|Yon moun ki konsome yon solisyon reyidratasyon oral.]] Solisyon Reyidratasyon Oral (ORS) (yon ti kras dous ak dlo sale) ki ka itilize pou anpeche dezidratasyon. Kay estanda solisyon yo tankou sale dlo diri, sale yogout bwason, salad ak poul soup ak ka sèl la dwe yo bay yo. Kay solisyon tankou dlo nan sereyal ki te kuit, sale soup, vèt, kokoye dlo, te fèb (san sik), ak san sik ji fwi fre ka gen nan mwatye yon ti kiyè plen ti kiyè sèl (ki soti nan yon sèl-ak-yon mwatye nan twa gram) te ajoute pou chak lit. Pwòp plenn dlo kapab tou gen pou youn nan plizyè likid bay yo. Gen komèsyal solutions tankou Pedialyte, ak ajans sekou tankou [[UNICEF]] lajman distribye pake nan sèl ak sik. Yon moun KI piblikasyon pou doktè rekòmande yon endijèn ORS ki konsiste de yon lit dlo ak yon ti kiyè sèl (3 gram) ak de gwo kiyè ki gen sik ladan (18 gram) te ajoute (apeprè la "gou a nan dlo nan je"<ref name="2010WorldCupTravellersGuide">[http://www.who.int/topics/test/food_safety/safe_food_travel.pdf A Guide on Safe Food for Travellers], Welcome to South Africa, Host to the 2010 FIFA World Cup (bottom left of page 1).</ref>). Reyidratasyon Pwojè rekòmande pou ajoute menm kantite lajan an nan sik, men se sèlman yon sèl-mwatye yon ti kiyè sèl, ki deklare ke sa a plis delye apwòch se mwens ki riske ak anpil ti pèt nan efikasite.<ref name="RehydrationProject">Rehydration Project, http://rehydrate.org/ Homemade Oral Rehydration Solution Recipe.</ref> Tou de dakò ke bwè bwason ki gen twòp sik oswa sèl ka fè dezidratasyon an vin pi mal. Bwason espesyalman segondè nan sik senp, tankou bwason ki mou ak ji fwi, yo pa rekòmande nan timoun ki poko gen 5 ane ki gen laj yo menm jan yo ka ''ogmante'' dezidratasyon. Yon twò moun rich solisyon nan zantray la trase dlo a soti nan rès la nan kò a, jis kòm si moun yo te yo bwè dlo lanmè.<ref name="NICE2009">{{Cite web|url=http://guidance.nice.org.uk/CG84|title=Management of acute diarrhoea and vomiting due to gastoenteritis in children under 5|date=avril 2009|website=National Institute of Clinical Excellence}}</ref> Plenn dlo pouvwa dwe itilize si gen plis espesifik epi yo efikas ORT preparasyon yo se disponib, oswa yo pa gou. Anplis de sa, yon melanj de tou de plenn dlo ak bwason petèt twò moun rich nan sik ak sèl ka altènativman dwe bay moun ki nan menm, ak objektif la nan bay yon mwayen kantite lajan nan sodyòm an jeneral. Yon tib nasogastric, yo ka itilize nan jèn timoun yo administre likid si yo garanti sa.<ref name="Webb2005">{{Cite journal|date=avril 2005|title=Acute gastroenteritis in children|journal=Australian family physician|volume=34|issue=4|pages=227–31|pmid=15861741}}</ref> === Manje === Ki moun KI rekòmande yon timoun ki gen dyare kontinye yo dwe manje. Kontinye manje a vitès rekiperasyon an nan nòmal fonksyon entesten. Nan contrast, timoun ki gen manje se sou restriksyon yo ki gen dyare a nan dire pi lontan ak retabli fonksyon entesten plis tou dousman. Yon timoun ta dwe kontinye tou, yo dwe tete. Ki moun KI eta "Manje yo ta dwe ''pa janm'' dwe kenbe ak timoun nan nòmal manje ki yo ta dwe ''pa'' dwe dilye. Bay tete yo ta dwe ''toujou'' ap kontinye." Ak nan egzanp espesifik nan kolera, CDC tou fè rekòmandasyon an menm. Nan jèn timoun ki pa nan tete-manje ak ap viv nan mond lan devlope, yon laktoz-gratis rejim alimantè a pouvwa ap itil pou pi vit gerizon.<ref>{{Cite journal|date=31 oktòb 2013|title=Lactose avoidance for young children with acute diarrhoea|journal=The Cochrane database of systematic reviews|volume=10|issue=10|pages=CD005433|doi=10.1002/14651858.CD005433.pub2|pmid=24173771}}</ref> === Medikaman === A[[Antibyotik|ntibyotik]] yo se benefisye nan sèten kalite dyare egi yo.<ref>{{Cite journal|date=jen 1996|title=Empirical treatment of severe acute community-acquired gastroenteritis with ciprofloxacin|journal=Clin. Infect. Dis.|volume=22|issue=6|pages=1019–25|doi=10.1093/clinids/22.6.1019|pmid=8783703}}</ref> Sepandan, gen kèk bakteri ap devlope antibyotik rezistans, patikilyèman ''Shigella''.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/vaccine_research/diseases/diarrhoeal/en/index6.html|title=Diarrhoeal Diseases|date=fevriye 2009|website=World Health Organization}}</ref> Antibyotik yo kapab lakòz tou dyare, ak antibyotik-ki asosye dyare , se yo ki pi komen efè negatif nan tretman ak jeneral antibyotik. == Epidemyoloji == Atravè lemond, nan lane 2004, apeprè 2.5 milya dola nan ka dyare ki te fèt, ki a nan 1.5 milyon moun ki mouri nan mitan timoun ki poko gen laj la nan senk. pi Gwo pase mwatye nan sa yo te nan Lafrik ak Lazi di Sid. Sa a se desann soti nan yon lanmò pousantaj nan 4.5 milyon dola nan lane 1980 pou gastroanterit.<ref name="Mandell">{{Cite book|url=http://www.ppidonline.com/|title=Mandell's Principles and Practices of Infection Diseases|last=Mandell|first=Gerald L.|last2=Bennett|first2=John E.|last3=Dolin|first3=Raphael|publisher=Churchill Livingstone|year=2004|isbn=0-443-06643-4|edition=6th|access-date=2017-05-21|archive-date=2013-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018175309/http://www.ppidonline.com/|dead-url=yes}}</ref> Dyare rete nan dezyèm kòz ki mennen nan mòtalite tibebe (16%) apre nemoni (17%) nan sa a gwoup laj. Enfeksyon dyare a nan sou 0.7 milyon dola lanmò nan timoun ki poko gen senk ane fin vye granmoun nan 2011 ak 250 milyon dola pèdi jou lekòl.<ref>{{Cite journal|date=20 avril 2013|title=Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea|journal=Lancet|volume=381|issue=9875|pages=1405–16|doi=10.1016/S0140-6736(13)60222-6|pmid=23582727}}</ref> Nan Amerik yo, dyare maladi a kont pou yon total de 10% nan moun ki mouri nan mitan timoun ki gen laj 1-59 mwa pandan ke yo nan Sid Ès Azi, li kont pou 31.3% nan lanmò.<ref>{{Cite journal|year=2012|editor-last=Myer|editor-first=Landon|title=Estimating diarrhea mortality among young children in low and middle income countries|journal=PLoS ONE|volume=7|issue=1|pages=e29151|bibcode=2012PLoSO...729151F|doi=10.1371/journal.pone.0029151|pmc=3250411|pmid=22235266}}</ref> Li se estime ke alantou 21% nan timoun mortalities nan peyi devlope yo akòz maladi dyare.<ref name="c">{{Cite journal|year=2003|title=The global burden of diarrhoeal disease, as estimated from studies published between 1992 and 2000|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=81|issue=3|pages=197–204|pmc=2572419|pmid=12764516}}</ref> == Referans == {{reflist|32em}} [[Kategori:Maladi]] 3m8fw0914c9xnywq1xwhn3k6smy40k6 0 66122 888376 869159 2026-09-14T19:24:57Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 888376 wikitext text/x-wiki [[File:Luders Affair, Germany, Haiti.jpg|thumb|Yon kat postal Alman nan Kapitèn August Carl Thiele remèt sou iltimatòm Alman an sou 6 desanm 1897 pandan zafè Luders]] '''Zafè Luders''' te yon konfli legal ann [[Ayiti]] ki te vin tounen yon konfwontasyon diplomatik ak [[Almay]] an 1897. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Istwa Dayiti]] ttqqwc0pcpdrwkore557axfjei3v99b 888377 888376 2026-09-14T19:25:10Z Surtaburta 39352 888377 wikitext text/x-wiki [[File:Luders Affair, Germany, Haiti.jpg|thumb|Yon kat postal Alman nan Kapitèn August Carl Thiele remèt sou iltimatòm Alman an sou 6 desanm 1897 pandan zafè Luders]] '''Zafè Luders''' te yon konfli legal ann [[Ayiti]] ki te vin tounen yon konfwontasyon diplomatik ak [[Almay]] an 1897. == Referans == {{referans}} [[Kategori:Istwa Dayiti]] k1jrqef2duoauc2fqs3gsldd3gkxo2g 888378 888377 2026-09-14T19:25:51Z Surtaburta 39352 888378 wikitext text/x-wiki [[File:Luders Affair, Germany, Haiti.jpg|thumb|Yon kat postal Alman nan Kapitèn August Carl Thiele remèt sou iltimatòm Alman an sou 6 desanm 1897 pandan zafè Luders]] '''Zafè Luders''' te yon konfli legal ann [[Ayiti]] ki te vin tounen yon konfwontasyon diplomatik ak [[Almay]] an 1897.<ref>[[Jacques Nicolas Léger]], ''Haiti, Her History and Her Detractors'', New York: Neale, 1907, OCLC 561509564, [https://books.google.com/books?id=YakaAAAAMAAJ&q=charged+with+having+committed+petty+larceny&pg=PA249 p. 249].</ref><ref>[[Solon Ménos]], ''L'affaire Luders'', 2nd ed. Port-au-Prince: Verrollot, 1898, OCLC 250885184 (French), [https://books.google.com/books?id=JAgNAAAAYAAJ&q=pour+voies+de+fait+exerc%C3%A9es+%C3%A0+une+heure+du+matin+sur+la+personne&pg=PA182 p. 182].</ref> == Referans == {{referans}} [[Kategori:Istwa Dayiti]] as34uqjwifdoj8x30cp9udffwv2og4g 0 70586 888350 870079 2026-09-14T19:06:07Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888350 wikitext text/x-wiki Premye Gè Mondyal la (28 Jiyè 1914 – 11 Novanm 1918), yo rele tou Gran Gè a, te yon gwo konfli militè ki te opoze Alye yo (yo te rele tou Antant la) ak Pisans Santral yo. Prensipal zòn batay yo te ye an [[Ewòp]] ak nan Mwayen Oryan, epi lagè a te rive tou nan kèk pati nan Afrik ak nan Azi Pasifik la. Pandan lagè sa a, anpil nouvo teknoloji militè te parèt tankou tank, avyon, gwo zam atiri, mitrayè, ak zam chimik. Se youn nan pi gwo lagè ki pi sanglan nan listwa, paske li te lakoz anviwon 30 milyon viktim militè, ansanm ak 8 milyon sivil ki mouri akoz lagè a ak zak masak yo. Deplasman gwo kantite moun pandan lagè a te kontribye tou nan pwopagasyon pandemi Grip panyòl la, ki te touye dè milyon moun atravè lemond. Kòz Premye Gè Mondyal la Kòz Premye Gè Mondyal la te gen plizyè faktè. Monte pouvwa Anpi Alman an ak feblès Anpi Otoman an te kraze balans pouvwa ki te egziste depi lontan nan Ewòp. Rivalite ant gwo peyi yo pou kontwòl koloni yo te ogmante tansyon, pandan yon kous zam t ap fèt ant gwo pisans yo tankou Almay, Lafrans, [[Wayòm Ini]], ak Larisi. Tansyon yo te vin pi grav nan rejyon Balkan yo, yon zòn ki te gen anpil konfli nasyonal ak politik. Sitiyasyon an te degenerate 28 jen 1914, lè Gavrilo Princip, yon jèn Bosnyak ki te gen senpati pou mouvman nasyonalis Sèb yo, asasinen Franz Ferdinand, eritye twòn Anpi Otrich-Ongri a, nan vil Sarajevo. Apre asasina sa a, Otrich-Ongri te akize Sèbi epi li te deklare lagè kont li 28 jiyè 1914. Reyaksyon alyans yo te rapid: * Larisi mobilize pou defann Sèbi; * Almay deklare lagè kont Larisi, epi byento kont Lafrans, ki te alye ak Larisi; * Wayòm Ini antre nan lagè a apre Almay vyole neutralite Bèljik lè li anvayi peyi a pou l pase atake Lafrans; * Anpi Otoman rantre nan Pisans Santral yo an novanm 1914. Almay te gen yon estrateji depi 1914 pou l bat Lafrans rapidman sou Front Lwès la avan li voye fòs militè li kont Larisi sou Front Lès la. Men, Almay pa t rive genyen rapid jan li te prevwa: ofansiv li te bloke an septanm 1914 nan Bataille Marne lan. Nan fen ane a, Front Lwès la te vin tounen yon sèl liy tranch ki te kouri soti bò Chèn Anglè a rive nan Swis, san okenn avansman reyèl. Sou Front Lès la, konba yo te pi dinamik, men okenn nan kan yo pa t rive jwenn yon viktwa desizif, malgre anpil gwo ofansiv ki te lakòz anpil viktim. Ant 1915 ak 1917, lòt peyi te rantre nan lagè a: [[Itali]], Bilgari, Woumani, Grès, ansanm ak kèk lòt nasyon. Gwo batay Premye Gè Mondyal la Gwo batay tankou Verdun, Somme ak Passchendaele te dewoule sou Front Lwès la, men yo pa t rive kraze blokaj ki te genyen ant de kan yo. Lagè a te kontinye ak gwo pèt san okenn avansman desizif. An avril 1917, Etazini antre nan lagè a bò kote Alye yo, apre Almay rekòmanse taktik lagè soumaren san limit kont bato komèsyal nan Oseyan Atlantik la. Desizyon sa a te chanje balans militè lagè a an favè Alye yo. Pita nan menm ane a, an oktòb 1917, Bolchevik yo pran pouvwa nan Larisi pandan Revolisyon Oktòb la. Nouvo gouvènman sovyetik la te chèche soti nan lagè a e li te siyen yon armistis ak Pisans Santral yo an desanm 1917, epi yon trete lapè separe te siyen an mas 1918 (Trete Brest-Litovsk). Nan mwa mas 1918, Almay te lanse yon gwo atak sou Front Lwès la yo rele Ofansiv Prentan an. Malgre kèk siksè rapid nan kòmansman, atak la te fini pa febli Lame Alman an, ki te fatige e demoralize. Alye yo te pran avantaj sitiyasyon an lè yo lanse Ofansiv San Jou a nan out 1918, yon seri atak ki te kraze defans Alman yo epi pouse yo retounen dèyè. Apre Ofansiv Vardar la sou Front Balkan an, Bilgari te siyen yon armistis nan fen septanm 1918. Nan kòmansman mwa novanm, Anpi Otoman ak Otrich-Ongri te siyen armistis yo tou, sa ki te kite Almay izole totalman. Devan yon kriz politik anndan peyi a ak gwo mouvman revolisyon k ap pran fòs, Kaiser Wilhelm II te abdike 9 novanm 1918. Lagè a te fini 11 novanm 1918 ak Armistis Compiègne lan, ki te sispann goumen sou Front Lwès la. [[Konferans lapè Paris (1919)|Konferans Lapè Pari]] a nan lane 1919–1920 te enpoze règleman sou pisans defèt yo. Anba Trete Vèsay la, Almay te pèdi teritwa enpòtan, li te dezame, epi li te oblije peye gwo reparasyon lagè bay Alye yo. Disolisyon anpi Ris, Alman, Austro-Ongwa, ak Otoman yo te mennen nan nouvo fwontyè nasyonal ak kreyasyon nouvo eta endepandan tankou Polòy, [[Fenlann]], eta Baltik yo, Tchekoslovaki, ak Yougoslavi . Lig Nasyon yo te etabli pou kenbe lapè nan mond lan, men echèk li nan jere enstabilite pandan peryòd ant lagè yo te kontribye nan eklate [[Dezyèm Gè mondyal|Dezyèm Gè Mondyal la]] an 1939. == Non == Anvan [[Dezyèm Gè mondyal|Dezyèm Gè Mondyal la]], evènman 1914–1918 yo te jeneralman konnen kòm '''''Gran Gè a''''' oswa tou senpleman '''''Gè Mondyal la''''' . {{Sfn|Braybon|2004}} Nan mwa Out 1914, magazin ''The Independent'' te ekri "Sa a se Gran Gè a. Li bay tèt li non." Nan mwa Oktòb 1914, magazin Kanadyen ''Maclean's'' te ekri menm jan an tou, "Gen kèk lagè ki bay tèt yo non. Sa a se Gran Gè a." <ref>{{Cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/81104|title=great, adj., adv., and n|website=Oxford English Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514194006/https://www.oed.com/view/Entry/81104|archive-date=14 May 2019|access-date=19 March 2012}}</ref> Ewopeyen kontanporen yo te refere a li tou kòm " lagè pou mete fen nan lagè " epi yo te dekri li tou kòm "lagè pou mete fen nan tout lagè" akòz pèsepsyon yo sou anplitid san parèy li, devastasyon ak pèt lavi li. Premye itilizasyon anrejistre nan tèm ''Premye Gè Mondyal la'' te nan mwa Septanm 1914 pa byolojis ak filozòf alman Ernst Haeckel ki te deklare, "Pa gen dout ke kou ak karaktè 'Lagè Ewopeyen an' ki te fè pè a&nbsp;... pral tounen premye gè mondyal la nan tout sans mo a." {{Sfn|Shapiro|Epstein|2006}} == Istorik == === Alyans politik ak militè yo === [[Fichye:Map_Europe_alliances_1914-en.svg|alt=Map of Europe focusing on Austria-Hungary and marking the central location of ethnic groups in it including Slovaks, Czechs, Slovenes, Croats, Serbs, Romanians, Ukrainians, Poles.|vignette|Kowalisyon militè rival an 1914: [ c ]]] Pandan yon bon pati nan 19yèm syèk la, gwo pisans ewopeyen yo te kenbe yon balans pouvwa ki te frajil, ke yo rekonèt kòm Konsè Ewòp la . {{Sfn|Clark|2013}} Apre 1848, sa te vin gen pwoblèm ak retrè Grann Bretay nan sa yo rele bèl izolasyon, bès Anpi Otoman an, Nouvo Enperyalis la, ak monte Prusse anba Otto von Bismarck . Viktwa nan Lagè Fransko-Prusyen 1870-1871 an te pèmèt Bismarck konsolide yon [[Anpi Alman]] . Apre 1871, prensipal objektif politik franse a sete vanje defèt sa a, {{Sfn|Zeldin|1977}} men nan kòmansman ane 1890 yo, sa te chanje pou ekspansyon anpi kolonyal franse a. {{Sfn|Joly|1999}} An 1873, Bismarck te negosye Lig Twa Anperè yo, ki te gen ladan l Otrich-Ongri, [[Anpi Ris|Larisi]], ak Almay. Apre Lagè Riso-Tik 1877–1878 la, Lig la te fonn akòz enkyetid Otrichyen yo konsènan ekspansyon enfliyans Larisi nan Balkan yo, yon zòn yo te konsidere kòm yon zòn ki gen yon enterè estratejik vital. [[Almay]] ak Otrich-Ongri te fòme Alyans Doub 1879 la, ki te vin Tripl Alyans lan lè Itali te rantre an 1882. {{Sfn|Keegan|1998}} Pou Bismarck, objektif akò sa yo se te pou izole Lafrans lè yo te asire twa anpi yo te rezoud nenpòt diskisyon ant yo menm. An 1887, Bismarck te etabli Trete Reyasirans lan, yon akò sekrè ant Almay ak Larisi pou yo rete net si youn nan yo te atake pa Lafrans oswa Otrich-Ongri. {{Sfn|Medlicott|1945}} [[Fichye:World_1914_empires_colonies_territory.PNG|vignette|Anpi ak koloni mondyal yo c. 1914]] Pou Bismarck, lapè ak Larisi te fondasyon politik etranjè Alman an, men an 1890, [[Wilhelm II nan Almay|Wilhelm II]] te fòse l pran retrèt. Chanselye li a, Leo von Caprivi, te konvenk Lafrans pou l pa renouvle Trete Reyasirans lan. {{Sfn|Kennan|1986|p=20}} Sa te bay Lafrans yon opòtinite pou l dakò ak Alyans Fransè-Ris la an 1894, ki te swiv pa ''Antant Kòdyal'' 1904 la ak Grann Bretay. Trip Antant lan te konplete pa Konvansyon Anglo-Ris 1907 la. Malgre ke yo pa t alyans fòmèl, lè yo te rezoud dispit kolonyal ki te dire lontan nan Azi ak Afrik, sipò Britanik pou Lafrans oswa Larisi nan nenpòt konfli nan lavni te vin tounen yon posibilite. {{Sfn|Willmott|2003|p=15}} Sa te aksantué pa sipò Britanik ak Larisi pou Lafrans kont Almay pandan Kriz Agadir 1911 la. {{Sfn|Fay|1930}} === Kous zam === [[Fichye:Bundesarchiv_DVM_10_Bild-23-61-23,_Linienschiff_"SMS_Rheinland".jpg|vignette|SMS Rheinland, yon NassauNassau, premye repons Almay bay ''Dreadnought'' Britanik la, 1910]] German economic and industrial strength continued to expand rapidly post-1871. Backed by Wilhelm II, Admiral Alfred von Tirpitz sought to use this growth to build an Imperial German Navy that could compete with the British Royal Navy.{{Sfn|Willmott|2003|p=21}} This policy was based on the work of US naval author Alfred Thayer Mahan, who argued that possession of a blue-water navy was vital for global power projection; Tirpitz had his books translated into German, while Wilhelm made them required reading for his advisors and senior military personnel.{{Sfn|Herwig|1988}} Bismarck te opoze tout tantativ pou fè konpetisyon ak Marin Wayal la, piske li te kwè Grann Bretay pa t ap entèfere nan Ewòp toutotan sipremasi maritim li te rete an sekirite. Revoke li an 1890 te mennen nan yon chanjman nan politik ak kòmansman yon kous zam naval Anglo-Alman . {{Sfn|Moll|Luebbert|1980}} Malgre gwo sòm lajan Tirpitz te depanse, lansman HMS la An 1906, HMS te fè tout bato de gè ki te egziste yo vin demode, epi li te bay Britanik yo yon avantaj teknolojik yo pa t janm abandone. {{Sfn|Willmott|2003}} Finalman, Almay te envesti anpil resous pou kreye yon marin ki gwo ase pou konteste Grann Bretay, men pa pou defèt li. An 1911, Chanselye Theobald von Bethmann Hollweg te rekonèt defèt li, sa ki te mennen nan ''Rüstungswende'' a oswa 'pwen vire zam', lè li te chanje depans yo soti nan marin nan pou ale nan lame a. {{Sfn|Stevenson|2016}} Desizyon sa a te motive pa enkyetid Alman yo konsènan vitès rekiperasyon Larisi apre defèt nan Lagè Riso-Japonè a ak Revolisyon Ris 1905 ki te vin apre a. Refòm ekonomik yo te mennen nan yon ekspansyon enpòtan nan enfrastrikti ray tren ak transpò apre 1908, patikilyèman nan rejyon fwontyè lwès li yo. {{Sfn|Crisp|1976}} Piske Almay ak Otrich-Ongri te konte sou yon mobilizasyon pi rapid pou konpanse pou enferyorite nimerik yo konpare ak Larisi, menas ki te poze pa rediksyon diferans sa a te pi enpòtan pase konpetisyon ak Marin Wayal la. Apre Almay te ogmante lame pèmanan li a pa 170,000 sòlda an 1913, Lafrans te pwolonje sèvis militè obligatwa a soti nan de a twa zan, sa ki te deklanche mezi menm jan an nan men pisans Balkan yo, Itali, [[Anpi Otoman]] an ak Otrich-Ongri. Chif absoli yo difisil pou kalkile akòz diferans nan kategori depans yo paske yo souvan pa pran an kont pwojè enfrastrikti sivil tankou ray tren ki te gen enpòtans lojistik ak itilizasyon militè. Sepandan, soti nan 1908 rive 1913, depans militè pa sis gwo pisans Ewopeyen yo te ogmante plis pase 50% an tèm reyèl. {{Sfn|Stevenson|2016|p=42}} === Konfli nan Balkan yo === [[Fichye:Austria_Hungary_ethnic.svg|vignette|Kat etno-lengwistik Otrich-Ongri, 1910. Bosni-Erzegovin te anekse an 1908.]] Ane anvan 1914 yo te make pa yon seri kriz nan Balkan yo, pandan lòt pisans t ap chèche pwofite de bès Otoman an. Pandan ke Larisi Pan-Slavik ak [[Legliz Òtodòks|Ortodòks la]] te konsidere tèt li kòm pwotektè Sèbi ak lòt eta slav yo, yo te prefere pou detwa Bospò a, ki te estratejikman vital, ta dwe kontwole pa yon gouvènman Otoman fèb, olye ke yon pisans slav anbisye tankou Bilgari . Larisi te gen anbisyon nan nòdès Anatoli pandan ke kliyan li yo te gen reklamasyon ki sipèpoze nan Balkan yo. Enterè sa yo ki te an konpetisyon te divize moun ki t ap fè politik Ris yo epi yo te ajoute nan enstabilite rejyonal la. {{Sfn|McMeekin|2015}} Gouvènè leta otrichyen yo te wè Balkan yo kòm esansyèl pou kontinyasyon egzistans Anpi yo a epi yo te wè ekspansyon Sèb la kòm yon menas dirèk. Kriz Bosnyen 1908–1909 la te kòmanse lè Otrich te anekse ansyen teritwa Otoman Bosni ak Erzegovin, ke li te okipe depi 1878. Aksyon inilateral sa a, ki te fèt pou koresponn ak Deklarasyon Endepandans Bilgari a parapò ak Anpi Otoman an, te denonse pa pisans ewopeyen yo, men yo te aksepte l paske pa t gen okenn konsansis sou fason pou rezoud sitiyasyon an. Gen kèk istoryen ki wè sa kòm yon gwo eskalasyon, ki mete fen nan tout chans pou Otrich kolabore ak Larisi nan Balkan yo, pandan y ap domaje tou relasyon diplomatik ant Sèbi ak Itali. {{Sfn|Clark|2013|p=86}} Tansyon yo te ogmante apre Lagè Italyo-Tik 1911–1912 la ki te demontre feblès Otoman yo e ki te mennen nan fòmasyon Lig Balkan an, yon alyans Sèbi, Bilgari, Montenegwo ak Lagrès . {{Sfn|Clark|2013|pp=251–252}} Lig la te byen vit anvayi pi fò nan teritwa Otoman yo nan Balkan yo pandan Premye Lagè Balkan 1912–1913 la, sa ki te sipriz obsèvatè ekstèn yo anpil. {{Sfn|McMeekin|2015}} Lefèt ke Sèb yo te pran pò sou Adriyatik la te lakòz yon mobilizasyon pasyèl Otrichyen yo, ki te kòmanse 21 novanm 1912, ki gen ladan inite sou fwontyè Ris la nan Galisi . Gouvènman Ris la te deside pa mobilize an repons, paske li pa t prepare pou l te deklanche yon lagè. {{Sfn|McMeekin|2015}} Gran Puisans yo te chache repran kontwòl atravè Trete Lond 1913 la, ki te kreye yon [[Albani]] endepandan pandan l ap elaji teritwa Bilgari, Sèbi, Montenegwo ak Lagrès. Sepandan, diskisyon ant viktwa yo te deklanche Dezyèm Gè Balkan 33 jou a, lè Bilgari te atake Sèbi ak Lagrès nan dat 16 jen 1913; li te pèdi, li te pèdi pi fò nan Masedwàn bay Sèbi ak Lagrès, epi Sid Dobrouja bay Woumani. {{Sfn|Willmott|2003}} Rezilta a se te ke menm peyi ki te benefisye de Gè Balkan yo, tankou Sèbi ak Lagrès, te santi yo te twonpe nan "pwofi lejitim" yo, alòske pou Otrich sa te demontre endiferans aparan avèk ki lòt puisans yo te wè enkyetid yo, tankou Almay. {{Sfn|Clark|2013|p=288}} Melanj konplèks resantiman, nasyonalis ak ensekirite sa a ede eksplike poukisa Balkan anvan 1914 yo te vin konnen kòm " barik poud Ewòp la ". {{Sfn|Keegan|1998}} {{Sfn|Bennett|1995}} {{Sfn|Nelson|1983}} == Avan == === Asasina Sarajevo === [[Fichye:Ferdinand_Behr_arrested_in_Sarajevo_1914.jpg|vignette|Tradisyonèlman yo te panse foto sa a montre arestasyon Gavrilo Princip (adwat), istoryen yo kounye a kwè li montre yon temwen inosan, Ferdinand Behr, nan dat 28 jen 1914. {{Sfn|Finestone|1981}} {{Sfn|Smith|2010}}]] Nan dat 28 jen 1914, Achidik Franz Ferdinand nan Otrich, eritye prezime Anperè Franz Joseph I nan Otrich, te vizite [[Sarayevo|Sarajevo]], kapital [[Bosni ak Erzegovin]] ki te fèk anekse a. Cvjetko Popović, Gavrilo Princip, Nedeljko Čabrinović, Trifko Grabež, Vaso Čubrilović ( Sèb Bosnyen ) ak Muhamed Mehmedbašić (ki soti nan kominote Bosnyen an ), {{Sfn|Butcher|2014|p=103}} ki soti nan mouvman yo konnen kòm Jèn Bosni, te pran pozisyon sou wout kòt Achidik la, pou asasinen li. Yo te founi zam nan men ekstremis nan òganizasyon entèlijans Men Nwa Sèb la, epi yo te espere lanmò li t ap libere Bosni anba dominasyon Otrichyen an. {{Sfn|Butcher|2014}} Čabrinović te voye yon grenad sou machin Achidik la epi li te blese de nan asistan li yo. Lòt asasen yo pa t reyisi tou. Yon èdtan apre, pandan Ferdinand t ap retounen sot vizite ofisye blese yo nan lopital la, machin li te pran yon move vire nan yon lari kote Gavrilo Princip te kanpe. Li te tire de kou pistolè, blese Ferdinand ak madanm li Sophie ki te touye yo. {{Sfn|Gilbert|1994}} Dapre istoryen Zbyněk Zeman, nan Vyèn "evènman an prèske pa t fè okenn enpresyon ditou. Nan dat 28 ak 29 jen, foul moun yo te koute mizik epi bwè diven, kòmsi pa t gen anyen ki te pase." {{Sfn|Willmott|2003|p=26}} Malgre sa, enpak asasina eritye twòn nan te siyifikatif, e istoryen Christopher Clark te dekri li kòm yon "efè 11 septanm, yon evènman teworis chaje ak siyifikasyon istorik, ki transfòme chimi politik nan Vyèn". === Ekspansyon vyolans nan Bosni ak Erzegovin === [[Fichye:1914-06-29_-_Aftermath_of_attacks_against_Serbs_in_Sarajevo.png|vignette|Foul moun nan lari yo apre revòlt anti-Sèb yo nan Sarajevo, 29 jen 1914]] Otorite Austro-Ongwa yo te ankouraje lòt revòlt anti-Sèb nan Sarajevo . Yo te òganize aksyon vyolan kont moun etnik Sèb yo deyò Sarajevo, nan lòt vil nan Bosni ak Erzegovin, Kwoasi ak Sloveni ki anba kontwòl Austro-Ongwa. Otorite Austro-Ongwa nan Bosni ak Erzegovin te mete anviwon 5,500 Sèb enpòtan nan prizon, 700 a 2,200 ladan yo te mouri nan prizon. Yo te kondane 460 lòt Sèb a lanmò. Yo te etabli yon milis espesyal majoritaireman bosnyen ke yo rekonèt kòm ''Schutzkorps'', epi li te pèsekite Sèb yo. {{Sfn|Tomasevich|2001}} {{Sfn|Velikonja|2003}} === Kriz Jiyè a === [[Kategori:CS1 français-language sources (fr)]] [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] md79sp9vldbe58d39bhyalx4dkgk5py 0 74058 888349 868597 2026-09-14T19:04:38Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888349 wikitext text/x-wiki [[Fichye:COVID-19_Outbreak_Cases_in_Canada.svg|thumb| Kat pandemi 2019 - nCoV nan Kanada sou 9 mas 2020. Kenbe nan tèt ou ke depi sitiyasyon an ap evolye rapidman, ka nouvo pa ka imedyatman reprezante vizyèlman. Gade atik prensipal [[pandemi kowonaviris an 2019-2020]] oswa rapò sou sitiyasyon òganizasyon Mondyal Lasante pou enfòmasyon ki pi resan sou ka anonse.]] Atik sa a dekri enpak pandemi kowonaviris 2019-2020 (COVID-19) nan [[Kanada]]. Sou 10 mas 2020, 96 ka kowonaviris te anonse nan Kanada ak 1 lanmò, nan kat (4) pwovens : [[Kolonbi]] britanik (39 ka, 1 lanmò), Ontario (37 ka), Alberta (14 ka) ak [[Kebèk]] (7 ka). Prèske tout ka yo te gen yon istwa vwayaj ki sot pase nan yon peyi avèk yon kantite siyifikatif nan ka kowonaviris. Uit (8) nan ka sa yo (kat (4) nan Kolonbi britanik, kat (4) nan Ontario) te retabli.<ref name="20200224_VS">{{Cite web|url=https://vancouversun.com/news/local-news/b-c-health-officials-to-share-update-on-covid-19-on-monday|title=B.C. Health Officials Say Seventh Case of COVID-19 Confirmed|date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224184334/https://vancouversun.com/news/local-news/b-c-health-officials-to-share-update-on-covid-19-on-monday|archive-date=24 February 2020|access-date=24 fevriye 2020}}</ref>{{,}}<ref name="urlFirst COVID-19 case in Canada now cleared of the virus: health officials | Globalnews.ca">{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6576178/first-canadian-coronavirus-case-cleared/|title=First COVID-19 case in Canada now cleared of the virus: health officials &#124; Globalnews.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224160657/https://globalnews.ca/news/6576178/first-canadian-coronavirus-case-cleared/|archive-date=24 February 2020|access-date=24 fevriye 2020}}</ref>{{,}}<ref name="British Columbia March 7 Update">{{Cite web|url=https://news.gov.bc.ca/releases/2020HLTH0064-000413|title=Update on new and existing COVID-19 cases in British Columbia|date=7 mas 2020|website=Government of British Columbia|access-date=9 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref name="Ontario Covid Status page">{{Cite web|url=https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus|title=The 2019 Novel Coronavirus (COVID-19)|date=6 mas 2020|website=Government of Ontario|access-date=8 mas 2020}}</ref> == Kwonoloji == Sou 17 janvye, Agence des services frontaliers du Canada (ASFC) mete nan plas yon siyalizayon nan Toronto, Vancouver ak Monreyal yo ogmante konsyantizasyon piblik la sou viris la e li te ajoute yon kesyon tès depistaj sou kontwa elektwonik pou pasaje yo soti nan Lachin santral ; sepandan, pa gen okenn vòl dirèk soti nan Wuhan nan Kanada.<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6429892/canada-china-virus-airports|title=Canada to screen central China travelers for virus at 3 airports|date=17 janvye 2020|website=Globalnews.ca|publisher=Corus Entertainment Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118133820/https://globalnews.ca/news/6429892/canada-china-virus-airports/|archive-date=18 janvye 2020|access-date=22 janvye 2020}}</ref>{{,}} Sou 23 janvye, Minis Sante Patty Hajdu te deklare ke senk (5) oswa sis (6) moun yo te kontwole pou siy viris la, ki gen ladan omwen youn nan [[Kebèk]] (ki depi lè yo te elimine) <ref>{{Cite web|url=https://www.msss.gouv.qc.ca/professionnels/maladies-infectieuses/coronavirus-2019-ncov/#situation-au-quebec|title=Coronavirus 2019-nCoV – Professionnels de la santé – MSSS|date=28 janvye 2020|website=msss.gouv.qc.ca|publisher=Government of Quebec|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127234953/https://www.msss.gouv.qc.ca/professionnels/maladies-infectieuses/coronavirus-2019-ncov/#situation-au-quebec|archive-date=27 janvye 2020|access-date=29 janvye 2020}}</ref> ak youn nan Vancouver. Sou 29 janvye, Gouvènman Kanada te bay yon avi pou vwayajè pou evite vwayaj ki pa esansyèl nan peyi Lachin akòz epidemi an.<ref name="GC">{{Cite web|url=https://travel.gc.ca/destinations/china|title=Travel advice and advisories for China|date=29 January 2020|website=Government of Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129014438/https://travel.gc.ca/destinations/china|archive-date=29 janvye 2020|access-date=29 janvye 2020}}</ref> Gouvènman an te tou pibliye yon avi rejyonal vwayaj pou fè pou evite vwayaje nan Pwovens Hubei - ki gen ladan lavil yo nan Wuhan, Huanggang ak Ezhou - akòz enpozisyon la nan restriksyon vwayaj siyifikatif pou limit gaye viris la. Menm jou sa a, Minis Zafè etranjè,François-Philippe Champagne te anonse ke yo ta voye yon avyon pou rapatriye Kanadyen nan rejyon viris ki nan peyi Lachin. Apre avi vwayaj emèt pa gouvènman kanadyen an, Air Kanada sispann tout vòl dirèk nan Lachin jouk omwen 29 fevriye. Kanadyen yo bloke nan rejyon Lachin ki afekte pa kowonaviris te enfòme byen bonè nan mwa fevriye ke yo te kapab kite peyi a yon fwa yon avyon afrete kapab vole nan peyi a, men se pa mari oswa madanm chinwa oswa timoun chinwa yo.<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/politics/military-will-assist-chartered-plane-out-of-china-for-at-least-325-canadians-in-wuhan-1.4794181|title=Military will assist chartered plane out of China for at least 325 Canadians in Wuhan|date=2 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203051051/https://www.ctvnews.ca/politics/military-will-assist-chartered-plane-out-of-china-for-at-least-325-canadians-in-wuhan-1.4794181|archive-date=3 fevriye 2020|access-date=8 fevriye 2020}}</ref> Sou 25 fevriye, Air Kanada pwolonje sispansyon vòl li ant Kanada ak [[Peken]] ak [[Shanghai]] jouk 10 avril. Sispansyon nan vòl soti nan Toronto nan [[Hong Kong]] te tou pwolonje jouk 30 avril.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/asia/live-news/coronavirus-outbreak-02-25-20-hnk-intl/h_716f8715b6149adfd7b0eab1e215bee8|title=Air Canada extends its suspension of flights to mainland China|last=Helen Regan|last2=Adam Renton|date=25 fevriye 2020|website=CNN|access-date=25 fevriye 2020|last3=Meg Wagner|last4=Mike Hayes|last5=Veronica Rocha|archive-date=2022-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416190129/https://edition.cnn.com/asia/live-news/coronavirus-outbreak-02-25-20-hnk-intl/h_716f8715b6149adfd7b0eab1e215bee8|dead-url=yes}}</ref> Sou 26 fevriye, Minis Sante a te ankouraje sitwayen yo pou yo sere manje ak medikaman nan ka yon epidemi.<ref>{{Cite web|url=https://nationalpost.com/news/world/coronavirus-live-updates-who-covid19-covid-19-italy-china-canada-wuhan-deaths|title=Coronavirus updates: Stockpile food and meds in case of infection, Canada's health minister says {{!}} National Post|last=News|last2=World|date=26 fevriye 2020|access-date=27 fevriye 2020}}</ref> Sou 6 mas, gouvènman Kanada ap envesti $ 26.8 milyon dola sou de (2) ane pou akselere kreyasyon, tès ak aplikasyon mezi pou jere epidemi COVID-19. Lajan ki envesti yo pral sipòte 47 ekip rechèch ki soti nan 19 inivèsite kanadyen ki pral jenere nouvo done sou fason pou fè fas ak epidemi COVID-19.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1651785/investissement-27-millions-recherche-coronavirus-canada|title=Le fédéral injecte 27 M$ dans la recherche sur le coronavirus {{!}} Coronavirus|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Science-|website=Radio-Canada.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Sou 9 mas, gouvènman kanadyen an, atravè Minis Zafè etranjè li François-Philippe Champagne, pral evakye sitwayen ki sou bato kwazyè Grand Princess, ki toujou sou kòt [[Kalifòni]], avèk omwen 21 ka kontamine pa yon kowonaviris abò. Gen 237 Kanadyen abò, ki reprezante 230 pasaje ak 7 manm ekipaj.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1654504/coronavirus-canada-navire-grand-princess-evacuation|title=Coronavirus : Ottawa évacuera les Canadiens à bord du navire Grand Princess|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Politique-|website=Radio-Canada.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Gouvènman an te avize tou moun yo pa pran bato kwazyè.<ref>{{Cite web|url=https://news.gov.bc.ca/releases/2020HLTH0068-000423|title=Joint statement on update on new and existing COVID-19 cases in B.C.|date=9 mas 2020|website=news.gov.bc.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Sou 10 mas, Minis Federal pou Resous Natirèl, Seamus O'Regan, te anonse tou sou Twitter madi ke li te nan izòlman volontè. Youn nan kòlèg li yo, Anthony Housefather, te anonse lendi ke li te izole nan kay Monreyal li apre li te enfòme ke li te patisipe nan yon evènman ki gen plis pase yon semèn de sa yon moun ki enfekte avèk nouvo kowonaviris la. nan [[Wachintòn|Washington DC]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lapresse.ca/covid-19/202003/10/01-5264042-covid-19-le-federal-donnera-un-coup-de-main.php|title=COVID-19: le fédéral donnera un coup de main|date=20 mas 2020|website=La Presse|access-date=10 mas 2020}}</ref> Nan menm jou a, Minis Federal pou granmoun aje, Deb Schulte, te di tou ke li ta "gen plis bon konprann" pou pa vizite granmoun aje si ou santi ou malad oswa ou gen sentòm kowonaviris la.<ref>{{Cite web|url=https://www.lapresse.ca/covid-19/202003/10/01-5264063-coronavirus-francois-legault-veut-proteger-les-aines.php|title=Coronavirus: François Legault veut protéger les aînés|date=10 mas 2020|website=La Presse|access-date=10 mas 2020}}</ref> Minis Federal Touris,Melanie Joly, te deklare jounalis yo nan Ottawa menm jou a ke li te pale ak CEO WestJet ak Air Kanada yo ka resevwa yon pi bon lide sou defi yo fè fas a. <ref>{{Cite web|url=https://calgaryherald.com/business/local-business/calls-for-government-support-as-alberta-companies-brace-for-covid-19|title=Calls for government support as AB companies brace for COVID-19 {{!}} Edmonton Journal|date=11 mas 2020|access-date=11 mas 2020|author=Calgary Herald}}</ref> Sou 10 mas, Air Kanada sispann vòl li yo ant Kanada ak Itali pandan ke kantite ka kowonaviris ak lanmò ap kontinye ogmante nan peyi ewopeyen an.<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/air-canada-suspending-all-flights-to-italy-amid-covid-19-fears-1.4847019|title=Air Canada suspending all flights to Italy amid COVID-19 fears|last=Puzic|first=Sonja|date=10 mas 2020|website=ctvnews.ca|access-date=11 mas 2020|archive-date=2020-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311084251/https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/air-canada-suspending-all-flights-to-italy-amid-covid-19-fears-1.4847019|dead-url=yes}}</ref> == Reyaksyon == Depi 7 mas, Kanada te bay yon avi sante vwayaj nivo 3 pou Lachin, Iran ak nò Itali, konseye kont vwayaj ki pa esansyèl yo nan rejyon yo.<ref>{{Cite web|url=https://travel.gc.ca/travelling/health-safety/travel-health-notices|title=Travel health notices|last=Government of Canada|first=Global Affairs Canada|date=|website=Travel.gc.ca|archive-url=|archive-date=|access-date=8 mas 2020}}</ref> Konpayi komès elektwonik Shopify te anile konferans Shopify Unite li, ki te planifye ant 6 ak 9 me nan Toronto.<ref>{{Cite web|url=https://www.adweek.com/retail/shopifys-annual-developer-conference-canceled-amid-coronavirus-fears/|title=Shopify Unite 2020 Canceled Over Coronavirus Fears|website=Adweek.com|access-date=28 fevriye 2020}}</ref> Chanpyona Mondyal feminen oke sou glas an 2020 dwe fèt nan Halifax ak Truro, Nouvèl Ekos ant 31 mas ak 10 avril te anile sou 2 mas pa Federasyon entènasyonal oke sou glas pou yo te pè posib pou pwopaje viris la.<ref>{{Cite web|url=https://www.iihf.com/en/news/18277/iihf-cancels-march-tournaments|title=IIHF cancels March tournaments|date=2 mas 2020|website=iihf.com}}</ref> Plizyè chenn rapid, ki gen ladan Starbuck ak Tim Hortons, te sispann itilizasyon otorize nan tas ki kapab itilize ankò pa kliyan yo. Tim Hortons tou sispann distribisyon fizik nan goblè pou pwomosyon popilè li yo " Roll Up the Rim to Win" (ki anjeneral pran plas nan mwa mas) ak transfere li nan yon modèl dijital-sèlman, site enkyetid ki manyen goblè yo itilize ta dwe achte nan ganyan yo ta ka reprezante yon risk pou sante nan anviwònman aktyèl la. Edisyon an 2020 deja gen entansyon transfere yon gwo pati nan pwomosyon a nan aplikasyon an nan pwogram lwayote yo nan konpayi an tankou yon apwòch anviwònman an.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/business/2020/02/18/tim-hortons-moves-toward-a-digital-roll-up-the-rim-contest.html|title=Tim Hortons moves toward a digital Roll Up the Rim contest|date=18 fevriye 2020|publisher=Toronto Star|website=thestar.com|access-date=8 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/business/how-does-the-new-tim-hortons-roll-up-the-rim-contest-work-1.4818524|title=How does the new Tim Hortons' 'Roll Up The Rim' contest work?|last=Rodriguez|first=Jeremiah|date=19 fevriye 2020|website=CTV News|access-date=8 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/news/gta/2020/03/07/covid-19-prompts-tim-hortons-to-get-rid-of-roll-up-the-rim-paper-cups-before-iconic-annual-giveaway.html|title=Tim Hortons gets rid of Roll Up The Rim paper cups amid coronavirus outbreak|date=7 mas 2020|website=Toronto Star|access-date=8 mas 2020}}</ref> Sou 9 mas, Minis Sante a Kebèk pa te ekskli mande pou anile chanpyona Mondyal figi atistik yo ISU ki pral pran plas ant 16 ak 22 mas nan Sant Bell lan.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/sports/1655195/coronavirus-mondiaux-patinage-artistique-montreal-menace-annulation-ministre-sante-mccann|title=Coronavirus : Québec n'exclut pas d'annuler les mondiaux de patinage artistique à Montréal|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Sports-|website=Radio-Canada.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Kanadyen nan Monreyal, "Maple Leafs de Toronto", "Jets de Winnipeg", "Flames de Calgary" ak "Canucks de Vancouver" deklare nan menm jou a ki entèvyou jounalis avèk jwè apre match ak antrenman pral kounye a pran plas. deyò vestyè yo, yon mezi prevantif lye avèk epidemi kowonaviris la.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/sports/1655375/coronavirus-acces-vestiaire-canadien-montreal-journalistes|title=Coronavirus : il n'y aura plus d'entrevues dans le vestiaire du Canadien|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Sports-|website=Radio-Canada.ca|access-date=11 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1655998/coronavirus-maple-leafs-toronto-lnh-hockey|title=Leafs : les journalistes bannis des vestiaires|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Sports-|website=Radio-Canada.ca|access-date=2020-03-11}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://dailyhive.com/vancouver/canucks-coronavirus-concerns|title=Canucks close off dressing room to reporters due to coronavirus concerns {{!}} Offside|website=dailyhive.com|access-date=11 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6650029/winnipeg-jets-owner-coronavirus-spread/|title=Winnipeg Jets owner says best to stay home if you’re feeling sick during coronavirus spread|website=globalnews.ca|website=Global News|access-date=11 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sportsnet.ca/hockey/nhl/flames-preaching-safety-first-mentality-amid-covid-19-pandemic/|title=Flames preaching safety-first mentality as COVID-19 affects sports world - Sportsnet.ca|website=sportsnet.ca|access-date=11 mas 2020}}</ref> == Pa pwovens == Sou 25 janvye, yo te admèt premye ka sispèk nan Kanada nan sant sante Sunnybrook Health Sciences Center nan Toronto epi yo te mete li nan yon chanm presyon negatif. Pasyan an, yon nonm nan 50 ane anviwon ki te vwayaje ant Wuhan ak Guangzhou anvan li retounen nan Toronto sou 22 janvye, kontakte sèvis ijans apre aparisyon rapid nan sentòm yo. <ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6462626/coronavirus-toronto-hospital/|title=Health officials to announce 'presumptive case' of coronavirus in Toronto|website=Global News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125222207/https://globalnews.ca/news/6462626/coronavirus-toronto-hospital/|archive-date=25 January 2020|access-date=25 January 2020}}</ref> Enfeksyon sispèk pasyan an te etabli apre yon tès rapid nan laboratwa a Toronto nan Sante Piblik Ontario. Tès final nan laboratwa Nasyonal mikrobiyoloji nan Winnipeg, nan Manitoba valide konfimasyon an swadizan sou 27 janvye.{{,}} {{,}} Otorite te deklare ke pasyan an soufri ak pwoblèm respiratwa men li te nan yon kondisyon ki estab. Kondisyon li te amelyore epi li te lage nan lopital la 31 janvye. Sou 27 janvye, Chèf medsen ijyenis pou Ontario te anonse ke madanm nonm lan te dezyèm ka a ke yo sispèk. Ka sa a te konfime landemen. Otorite yo anonse ke li te nan bon kondisyon epi ke li te san sentòm. Sou 31 janvye, twazyèm ka a nan Ontario (ak katriyèm ka a nan Kanada) te rapòte nan vil Lond.<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6489956/3rd-case-coronavirus-confirmed-ontario/|title=Woman in her 20s confirmed as 3rd case of coronavirus in Ontario|last=Patton|first=Jessica|last2=Dhanraj|first2=Travis|date=31 January 2020|website=Global News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201045003/https://globalnews.ca/news/6489956/3rd-case-coronavirus-confirmed-ontario/|archive-date=1 February 2020|access-date=31 January 2020}}</ref> Ofisyèl te deklare yon fanm nan ven li yo ak yon fi etidyan nan Inivèsite Western Ontario, retounen soti nan Wuhan sou 23 janvye. Li te san sentòm epi li te negatif dabò, men tès avanse adisyonèl konfime ke fanm lan te gen nivo ki ba nan viris la nan sistèm li. Otorite yo te di ke endividi a te mete yon mask pandan vwayaj li. Li te rantre nan izolman volontèman lè li te retounen. Li te geri konplètman apre de (2) oswa twa (3) jou. Nan menm jou a, gouvènman an Ontario rapòte ke 17 ka te anba ankèt nan jiridiksyon pwovens.<ref>{{Cite web|url=https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus-2019-ncov|title=The 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=31 January 2020|website=Government of Ontario|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131014611/https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus-2019-ncov|archive-date=31 January 2020|access-date=31 January 2020}}</ref> Ofisyèl yo te deklare ke laplipa nan moun te rete izole nan kay yo pandan peryòd envestigasyon. Sou 30 janvye, asistan medsen ijyenis nan Ontario rapòte ke pwovens lan te konplete yon total de 67 tès avèk 38 rezilta negatif. Ofisyèl yo te di ke tout ka posib, ki gen ladan rezilta anvan negatif, yo te teste ankò kòm plis evalyasyon te vin disponib. Sou 24 fevriye, yon katriyèm ka sispèk nan Ontario te anonse nan yon fanm nan ven li ki prezante nan lopital sou 21 fevriye avèk sentòm apre vwayaj li nan Wuhan. Fanm lan te teste lokalman ak yon rezilta pozitif ak echantiyon an te voye nan Laboratwa Nasyonal mikwobiyoloji nan Winnipeg. Sou 24 fevriye, ofisyèl sante Ontario yo te di ke twa (3) ka anvan yo nan Ontario te "rezoud", ki vle di ke pasyan yo te gen de (2) rezilta konsekitif tès negatif 24 èdtan apa e ke sa "sistèm lan te travay". Sou 5 mas, Ontario rapòte twa (3) plis ka viris, pou yon total 23 nan pwovens lan, ak ka nan Toronto, Kitchener ak Mississauga yo te rapòte. Twa (3) ka yo te soti nan [[Iran]], [[Itali]] ak bato kwazyè <nowiki><i id="mwAUY">Grand Princess</i></nowiki>, respektivman . Li te anonse tou ke yon lòt ka nan Ontario te rezoud. Senk (5) ka, de (2) enpòte soti nan Iran ak bato ''Grand Princess la'' ak youn nan Las Vegas, te rapòte nan dat 6 mas. <ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6640864/ontario-new-coronavirus-cases/|title=Officials announce new cases of COVID-19 in Ontario for total of 28|website=Global News|language=en|access-date=2020-03-08}}</ref> Sou 8 mas, kat (4) lòt ka te di yo te enpòte soti nan Colorado, Wachintòn, Lafrans ak Almay, yo pote total la a 32 ka.<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6647308/ontario-coronavirus-woman-travelled-colorado/|title=Ontario reports additional case of COVID-19, woman who travelled to Colorado|website=Global News|language=en|access-date=2020-03-08}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=https://toronto.ctvnews.ca/ontario-reports-two-more-cases-of-covid-19-bringing-the-total-to-31-1.4843941|title=Ontario reports two more cases of COVID-19, bringing the total to 31|website=CTV News|language=en|access-date=2020-03-08|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924012628/https://toronto.ctvnews.ca/ontario-reports-four-new-cases-of-covid-19-bringing-the-total-to-32-1.4843941|dead-url=yes}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=https://www.toronto.com/news-story/9879814--risk-to-peel-citizens-is-still-low-peel-region-reports-third-confirmed-case-of-coronavirus/|title='Risk to Peel citizens is still low': Peel Region reports third confirmed case of coronavirus|publisher=Toronto.com|access-date=2020-03-08|archive-date=2020-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310153828/https://www.toronto.com/news-story/9879814--risk-to-peel-citizens-is-still-low-peel-region-reports-third-confirmed-case-of-coronavirus/|dead-url=yes}}</ref> Sou 9 mas, Ontario te konfime de (2) nouvo ka kowonaviris, sa ki te pote kantite total ka yo a 34 nan pwovens lan. Li se yon moun ki nan katreven ak lòt moun ki nan swasantdis ki ap viv nan Toronto te vwayaje nan Iran, kote ka COVID-19 te miltipliye nan semèn ki sot pase. <ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1654787/coronavirus-ontario-32-cas-peel-voyage-allemagne|title=34 cas de coronavirus en Ontario, 4 guérisons {{!}} Coronavirus : Ontario|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Société-|website=Radio-Canada.ca|language=fr-ca|access-date=2020-03-10}}</ref> Ontario te anonse ke li gen yon pajwèb dedye mete ajou 3 fwa nan yon jounen ak total la kouri ak ka nouvo. <ref>https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus</ref> Anplis de sa, yo te lage vèsyon nouvo ka yo konfime, ak sous yo, si wi ou non akòz istwa vwayaj oswa kontak sere. <ref>https://news.ontario.ca/mohltc/en</ref> Nan Ministè Sante ak Swen alontèm, Christine Elliott te responsab plan an ijans pou viris la. <ref>{{Cite web|url=https://www.toronto.com/news-story/9881027-ontario-government-has-a-coronavirus-outbreak-plan-but-won-t-reveal-details/|title=Ontario government has a coronavirus outbreak plan but won’t reveal details|last=Ferguson|first=Rob|date=2020-03-09|website=Toronto.com|language=en-CA|access-date=2020-03-10}}</ref> Sou 10 mas, kontak sere avèk yon ka anvan ak yon nonm ki te vwayaje nan Swis te konfime kòm 35yèm ak 36yèm ka nan Ontario, respektivman. Pita nan menm jou a, yon nonm nan Sudbury ki te asiste konferans Asosyasyon kanadyèn Pwospèktè ak Antreprenè yo (PDAC) nan Toronto sou 2 ak 3 mas te konfime kòm 37yèm ka pozitif ak premye a nan nò Ontario.<ref>[https://globalnews.ca/news/6655133/ontario-coronavirus-covid19-36-case-switzerland/]</ref> == Gade tou == * [[Kowonaviris]] * [[Maladi kowonaviris 2019]] * ''Betacoronavirus'' * [[SARS-CoV-2]] * [[Pandemi kowonaviris an 2019-2020|Pandemi maladi kowonaviris 2019-2020]] ([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Almay|Almay]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Bèljik|Bèljik]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Chili|Chili]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Etazini|Etazini]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Frans|Frans]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Iran|Iran]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Itali|Itali]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kamewoun|Kamewoun]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kanada|Kanada]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kore disid|Kore disid]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kostarika|Kostarika]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Meksik|Meksik]] [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Ostrali|Ostrali]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Panama|Panama]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Swis|Swis]]) * Bato kwazyè ''MS Westerdam'', ''Diamond Princess'' ak ''Grand Princess'' * Ksenofobi ak rasis ki lye ak Pandemi COVID-19 2019-2020 * [[Tès dyagnostik pou SARS-CoV-2]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Pandemi]] [[Kategori:Pandemi kowonaviris]] gcu0jme7x819a3hb1ozu9u86nyvprku 888351 888349 2026-09-14T19:06:42Z Surtaburta 39352 888351 wikitext text/x-wiki [[Fichye:COVID-19_Outbreak_Cases_in_Canada.svg|thumb| Kat pandemi 2019 - nCoV nan Kanada sou 9 mas 2020. Kenbe nan tèt ou ke depi sitiyasyon an ap evolye rapidman, ka nouvo pa ka imedyatman reprezante vizyèlman. Gade atik prensipal [[pandemi kowonaviris an 2019-2020]] oswa rapò sou sitiyasyon òganizasyon Mondyal Lasante pou enfòmasyon ki pi resan sou ka anonse.]] Atik sa a dekri enpak pandemi kowonaviris 2019-2020 (COVID-19) nan [[Kanada]]. Sou 10 mas 2020, 96 ka kowonaviris te anonse nan Kanada ak 1 lanmò, nan kat (4) pwovens : [[Kolonbi]] britanik (39 ka, 1 lanmò), Ontario (37 ka), Alberta (14 ka) ak [[Kebèk]] (7 ka). Prèske tout ka yo te gen yon istwa vwayaj ki sot pase nan yon peyi avèk yon kantite siyifikatif nan ka kowonaviris. Uit (8) nan ka sa yo (kat (4) nan Kolonbi britanik, kat (4) nan Ontario) te retabli.<ref name="20200224_VS">{{Cite web|url=https://vancouversun.com/news/local-news/b-c-health-officials-to-share-update-on-covid-19-on-monday|title=B.C. Health Officials Say Seventh Case of COVID-19 Confirmed|date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224184334/https://vancouversun.com/news/local-news/b-c-health-officials-to-share-update-on-covid-19-on-monday|archive-date=24 February 2020|access-date=24 fevriye 2020}}</ref>{{,}}<ref name="urlFirst COVID-19 case in Canada now cleared of the virus: health officials | Globalnews.ca">{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6576178/first-canadian-coronavirus-case-cleared/|title=First COVID-19 case in Canada now cleared of the virus: health officials &#124; Globalnews.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224160657/https://globalnews.ca/news/6576178/first-canadian-coronavirus-case-cleared/|archive-date=24 February 2020|access-date=24 fevriye 2020}}</ref><ref name="British Columbia March 7 Update">{{Cite web|url=https://news.gov.bc.ca/releases/2020HLTH0064-000413|title=Update on new and existing COVID-19 cases in British Columbia|date=7 mas 2020|website=Government of British Columbia|access-date=9 mas 2020}}</ref><ref name="Ontario Covid Status page">{{Cite web|url=https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus|title=The 2019 Novel Coronavirus (COVID-19)|date=6 mas 2020|website=Government of Ontario|access-date=8 mas 2020}}</ref> == Kwonoloji == Sou 17 janvye, Agence des services frontaliers du Canada (ASFC) mete nan plas yon siyalizayon nan Toronto, Vancouver ak Monreyal yo ogmante konsyantizasyon piblik la sou viris la e li te ajoute yon kesyon tès depistaj sou kontwa elektwonik pou pasaje yo soti nan Lachin santral ; sepandan, pa gen okenn vòl dirèk soti nan Wuhan nan Kanada.<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6429892/canada-china-virus-airports|title=Canada to screen central China travelers for virus at 3 airports|date=17 janvye 2020|website=Globalnews.ca|publisher=Corus Entertainment Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118133820/https://globalnews.ca/news/6429892/canada-china-virus-airports/|archive-date=18 janvye 2020|access-date=22 janvye 2020}}</ref>{{,}} Sou 23 janvye, Minis Sante Patty Hajdu te deklare ke senk (5) oswa sis (6) moun yo te kontwole pou siy viris la, ki gen ladan omwen youn nan [[Kebèk]] (ki depi lè yo te elimine) <ref>{{Cite web|url=https://www.msss.gouv.qc.ca/professionnels/maladies-infectieuses/coronavirus-2019-ncov/#situation-au-quebec|title=Coronavirus 2019-nCoV – Professionnels de la santé – MSSS|date=28 janvye 2020|website=msss.gouv.qc.ca|publisher=Government of Quebec|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127234953/https://www.msss.gouv.qc.ca/professionnels/maladies-infectieuses/coronavirus-2019-ncov/#situation-au-quebec|archive-date=27 janvye 2020|access-date=29 janvye 2020}}</ref> ak youn nan Vancouver. Sou 29 janvye, Gouvènman Kanada te bay yon avi pou vwayajè pou evite vwayaj ki pa esansyèl nan peyi Lachin akòz epidemi an.<ref name="GC">{{Cite web|url=https://travel.gc.ca/destinations/china|title=Travel advice and advisories for China|date=29 January 2020|website=Government of Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129014438/https://travel.gc.ca/destinations/china|archive-date=29 janvye 2020|access-date=29 janvye 2020}}</ref> Gouvènman an te tou pibliye yon avi rejyonal vwayaj pou fè pou evite vwayaje nan Pwovens Hubei - ki gen ladan lavil yo nan Wuhan, Huanggang ak Ezhou - akòz enpozisyon la nan restriksyon vwayaj siyifikatif pou limit gaye viris la. Menm jou sa a, Minis Zafè etranjè,François-Philippe Champagne te anonse ke yo ta voye yon avyon pou rapatriye Kanadyen nan rejyon viris ki nan peyi Lachin. Apre avi vwayaj emèt pa gouvènman kanadyen an, Air Kanada sispann tout vòl dirèk nan Lachin jouk omwen 29 fevriye. Kanadyen yo bloke nan rejyon Lachin ki afekte pa kowonaviris te enfòme byen bonè nan mwa fevriye ke yo te kapab kite peyi a yon fwa yon avyon afrete kapab vole nan peyi a, men se pa mari oswa madanm chinwa oswa timoun chinwa yo.<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/politics/military-will-assist-chartered-plane-out-of-china-for-at-least-325-canadians-in-wuhan-1.4794181|title=Military will assist chartered plane out of China for at least 325 Canadians in Wuhan|date=2 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203051051/https://www.ctvnews.ca/politics/military-will-assist-chartered-plane-out-of-china-for-at-least-325-canadians-in-wuhan-1.4794181|archive-date=3 fevriye 2020|access-date=8 fevriye 2020}}</ref> Sou 25 fevriye, Air Kanada pwolonje sispansyon vòl li ant Kanada ak [[Peken]] ak [[Shanghai]] jouk 10 avril. Sispansyon nan vòl soti nan Toronto nan [[Hong Kong]] te tou pwolonje jouk 30 avril.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/asia/live-news/coronavirus-outbreak-02-25-20-hnk-intl/h_716f8715b6149adfd7b0eab1e215bee8|title=Air Canada extends its suspension of flights to mainland China|last=Helen Regan|last2=Adam Renton|date=25 fevriye 2020|website=CNN|access-date=25 fevriye 2020|last3=Meg Wagner|last4=Mike Hayes|last5=Veronica Rocha|archive-date=2022-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416190129/https://edition.cnn.com/asia/live-news/coronavirus-outbreak-02-25-20-hnk-intl/h_716f8715b6149adfd7b0eab1e215bee8|dead-url=yes}}</ref> Sou 26 fevriye, Minis Sante a te ankouraje sitwayen yo pou yo sere manje ak medikaman nan ka yon epidemi.<ref>{{Cite web|url=https://nationalpost.com/news/world/coronavirus-live-updates-who-covid19-covid-19-italy-china-canada-wuhan-deaths|title=Coronavirus updates: Stockpile food and meds in case of infection, Canada's health minister says {{!}} National Post|last=News|last2=World|date=26 fevriye 2020|access-date=27 fevriye 2020}}</ref> Sou 6 mas, gouvènman Kanada ap envesti $ 26.8 milyon dola sou de (2) ane pou akselere kreyasyon, tès ak aplikasyon mezi pou jere epidemi COVID-19. Lajan ki envesti yo pral sipòte 47 ekip rechèch ki soti nan 19 inivèsite kanadyen ki pral jenere nouvo done sou fason pou fè fas ak epidemi COVID-19.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1651785/investissement-27-millions-recherche-coronavirus-canada|title=Le fédéral injecte 27 M$ dans la recherche sur le coronavirus {{!}} Coronavirus|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Science-|website=Radio-Canada.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Sou 9 mas, gouvènman kanadyen an, atravè Minis Zafè etranjè li François-Philippe Champagne, pral evakye sitwayen ki sou bato kwazyè Grand Princess, ki toujou sou kòt [[Kalifòni]], avèk omwen 21 ka kontamine pa yon kowonaviris abò. Gen 237 Kanadyen abò, ki reprezante 230 pasaje ak 7 manm ekipaj.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1654504/coronavirus-canada-navire-grand-princess-evacuation|title=Coronavirus : Ottawa évacuera les Canadiens à bord du navire Grand Princess|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Politique-|website=Radio-Canada.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Gouvènman an te avize tou moun yo pa pran bato kwazyè.<ref>{{Cite web|url=https://news.gov.bc.ca/releases/2020HLTH0068-000423|title=Joint statement on update on new and existing COVID-19 cases in B.C.|date=9 mas 2020|website=news.gov.bc.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Sou 10 mas, Minis Federal pou Resous Natirèl, Seamus O'Regan, te anonse tou sou Twitter madi ke li te nan izòlman volontè. Youn nan kòlèg li yo, Anthony Housefather, te anonse lendi ke li te izole nan kay Monreyal li apre li te enfòme ke li te patisipe nan yon evènman ki gen plis pase yon semèn de sa yon moun ki enfekte avèk nouvo kowonaviris la. nan [[Wachintòn|Washington DC]].<ref>{{Cite web|url=https://www.lapresse.ca/covid-19/202003/10/01-5264042-covid-19-le-federal-donnera-un-coup-de-main.php|title=COVID-19: le fédéral donnera un coup de main|date=20 mas 2020|website=La Presse|access-date=10 mas 2020}}</ref> Nan menm jou a, Minis Federal pou granmoun aje, Deb Schulte, te di tou ke li ta "gen plis bon konprann" pou pa vizite granmoun aje si ou santi ou malad oswa ou gen sentòm kowonaviris la.<ref>{{Cite web|url=https://www.lapresse.ca/covid-19/202003/10/01-5264063-coronavirus-francois-legault-veut-proteger-les-aines.php|title=Coronavirus: François Legault veut protéger les aînés|date=10 mas 2020|website=La Presse|access-date=10 mas 2020}}</ref> Minis Federal Touris,Melanie Joly, te deklare jounalis yo nan Ottawa menm jou a ke li te pale ak CEO WestJet ak Air Kanada yo ka resevwa yon pi bon lide sou defi yo fè fas a. <ref>{{Cite web|url=https://calgaryherald.com/business/local-business/calls-for-government-support-as-alberta-companies-brace-for-covid-19|title=Calls for government support as AB companies brace for COVID-19 {{!}} Edmonton Journal|date=11 mas 2020|access-date=11 mas 2020|author=Calgary Herald}}</ref> Sou 10 mas, Air Kanada sispann vòl li yo ant Kanada ak Itali pandan ke kantite ka kowonaviris ak lanmò ap kontinye ogmante nan peyi ewopeyen an.<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/air-canada-suspending-all-flights-to-italy-amid-covid-19-fears-1.4847019|title=Air Canada suspending all flights to Italy amid COVID-19 fears|last=Puzic|first=Sonja|date=10 mas 2020|website=ctvnews.ca|access-date=11 mas 2020|archive-date=2020-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311084251/https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/air-canada-suspending-all-flights-to-italy-amid-covid-19-fears-1.4847019|dead-url=yes}}</ref> == Reyaksyon == Depi 7 mas, Kanada te bay yon avi sante vwayaj nivo 3 pou Lachin, Iran ak nò Itali, konseye kont vwayaj ki pa esansyèl yo nan rejyon yo.<ref>{{Cite web|url=https://travel.gc.ca/travelling/health-safety/travel-health-notices|title=Travel health notices|last=Government of Canada|first=Global Affairs Canada|date=|website=Travel.gc.ca|archive-url=|archive-date=|access-date=8 mas 2020}}</ref> Konpayi komès elektwonik Shopify te anile konferans Shopify Unite li, ki te planifye ant 6 ak 9 me nan Toronto.<ref>{{Cite web|url=https://www.adweek.com/retail/shopifys-annual-developer-conference-canceled-amid-coronavirus-fears/|title=Shopify Unite 2020 Canceled Over Coronavirus Fears|website=Adweek.com|access-date=28 fevriye 2020}}</ref> Chanpyona Mondyal feminen oke sou glas an 2020 dwe fèt nan Halifax ak Truro, Nouvèl Ekos ant 31 mas ak 10 avril te anile sou 2 mas pa Federasyon entènasyonal oke sou glas pou yo te pè posib pou pwopaje viris la.<ref>{{Cite web|url=https://www.iihf.com/en/news/18277/iihf-cancels-march-tournaments|title=IIHF cancels March tournaments|date=2 mas 2020|website=iihf.com}}</ref> Plizyè chenn rapid, ki gen ladan Starbuck ak Tim Hortons, te sispann itilizasyon otorize nan tas ki kapab itilize ankò pa kliyan yo. Tim Hortons tou sispann distribisyon fizik nan goblè pou pwomosyon popilè li yo " Roll Up the Rim to Win" (ki anjeneral pran plas nan mwa mas) ak transfere li nan yon modèl dijital-sèlman, site enkyetid ki manyen goblè yo itilize ta dwe achte nan ganyan yo ta ka reprezante yon risk pou sante nan anviwònman aktyèl la. Edisyon an 2020 deja gen entansyon transfere yon gwo pati nan pwomosyon a nan aplikasyon an nan pwogram lwayote yo nan konpayi an tankou yon apwòch anviwònman an.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/business/2020/02/18/tim-hortons-moves-toward-a-digital-roll-up-the-rim-contest.html|title=Tim Hortons moves toward a digital Roll Up the Rim contest|date=18 fevriye 2020|publisher=Toronto Star|website=thestar.com|access-date=8 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/business/how-does-the-new-tim-hortons-roll-up-the-rim-contest-work-1.4818524|title=How does the new Tim Hortons' 'Roll Up The Rim' contest work?|last=Rodriguez|first=Jeremiah|date=19 fevriye 2020|website=CTV News|access-date=8 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/news/gta/2020/03/07/covid-19-prompts-tim-hortons-to-get-rid-of-roll-up-the-rim-paper-cups-before-iconic-annual-giveaway.html|title=Tim Hortons gets rid of Roll Up The Rim paper cups amid coronavirus outbreak|date=7 mas 2020|website=Toronto Star|access-date=8 mas 2020}}</ref> Sou 9 mas, Minis Sante a Kebèk pa te ekskli mande pou anile chanpyona Mondyal figi atistik yo ISU ki pral pran plas ant 16 ak 22 mas nan Sant Bell lan.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/sports/1655195/coronavirus-mondiaux-patinage-artistique-montreal-menace-annulation-ministre-sante-mccann|title=Coronavirus : Québec n'exclut pas d'annuler les mondiaux de patinage artistique à Montréal|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Sports-|website=Radio-Canada.ca|access-date=10 mas 2020}}</ref> Kanadyen nan Monreyal, "Maple Leafs de Toronto", "Jets de Winnipeg", "Flames de Calgary" ak "Canucks de Vancouver" deklare nan menm jou a ki entèvyou jounalis avèk jwè apre match ak antrenman pral kounye a pran plas. deyò vestyè yo, yon mezi prevantif lye avèk epidemi kowonaviris la.<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/sports/1655375/coronavirus-acces-vestiaire-canadien-montreal-journalistes|title=Coronavirus : il n'y aura plus d'entrevues dans le vestiaire du Canadien|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Sports-|website=Radio-Canada.ca|access-date=11 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1655998/coronavirus-maple-leafs-toronto-lnh-hockey|title=Leafs : les journalistes bannis des vestiaires|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Sports-|website=Radio-Canada.ca|access-date=2020-03-11}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://dailyhive.com/vancouver/canucks-coronavirus-concerns|title=Canucks close off dressing room to reporters due to coronavirus concerns {{!}} Offside|website=dailyhive.com|access-date=11 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6650029/winnipeg-jets-owner-coronavirus-spread/|title=Winnipeg Jets owner says best to stay home if you’re feeling sick during coronavirus spread|website=globalnews.ca|website=Global News|access-date=11 mas 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.sportsnet.ca/hockey/nhl/flames-preaching-safety-first-mentality-amid-covid-19-pandemic/|title=Flames preaching safety-first mentality as COVID-19 affects sports world - Sportsnet.ca|website=sportsnet.ca|access-date=11 mas 2020}}</ref> == Pa pwovens == Sou 25 janvye, yo te admèt premye ka sispèk nan Kanada nan sant sante Sunnybrook Health Sciences Center nan Toronto epi yo te mete li nan yon chanm presyon negatif. Pasyan an, yon nonm nan 50 ane anviwon ki te vwayaje ant Wuhan ak Guangzhou anvan li retounen nan Toronto sou 22 janvye, kontakte sèvis ijans apre aparisyon rapid nan sentòm yo. <ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6462626/coronavirus-toronto-hospital/|title=Health officials to announce 'presumptive case' of coronavirus in Toronto|website=Global News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125222207/https://globalnews.ca/news/6462626/coronavirus-toronto-hospital/|archive-date=25 January 2020|access-date=25 January 2020}}</ref> Enfeksyon sispèk pasyan an te etabli apre yon tès rapid nan laboratwa a Toronto nan Sante Piblik Ontario. Tès final nan laboratwa Nasyonal mikrobiyoloji nan Winnipeg, nan Manitoba valide konfimasyon an swadizan sou 27 janvye.{{,}} {{,}} Otorite te deklare ke pasyan an soufri ak pwoblèm respiratwa men li te nan yon kondisyon ki estab. Kondisyon li te amelyore epi li te lage nan lopital la 31 janvye. Sou 27 janvye, Chèf medsen ijyenis pou Ontario te anonse ke madanm nonm lan te dezyèm ka a ke yo sispèk. Ka sa a te konfime landemen. Otorite yo anonse ke li te nan bon kondisyon epi ke li te san sentòm. Sou 31 janvye, twazyèm ka a nan Ontario (ak katriyèm ka a nan Kanada) te rapòte nan vil Lond.<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6489956/3rd-case-coronavirus-confirmed-ontario/|title=Woman in her 20s confirmed as 3rd case of coronavirus in Ontario|last=Patton|first=Jessica|last2=Dhanraj|first2=Travis|date=31 January 2020|website=Global News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201045003/https://globalnews.ca/news/6489956/3rd-case-coronavirus-confirmed-ontario/|archive-date=1 February 2020|access-date=31 January 2020}}</ref> Ofisyèl te deklare yon fanm nan ven li yo ak yon fi etidyan nan Inivèsite Western Ontario, retounen soti nan Wuhan sou 23 janvye. Li te san sentòm epi li te negatif dabò, men tès avanse adisyonèl konfime ke fanm lan te gen nivo ki ba nan viris la nan sistèm li. Otorite yo te di ke endividi a te mete yon mask pandan vwayaj li. Li te rantre nan izolman volontèman lè li te retounen. Li te geri konplètman apre de (2) oswa twa (3) jou. Nan menm jou a, gouvènman an Ontario rapòte ke 17 ka te anba ankèt nan jiridiksyon pwovens.<ref>{{Cite web|url=https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus-2019-ncov|title=The 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=31 January 2020|website=Government of Ontario|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131014611/https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus-2019-ncov|archive-date=31 January 2020|access-date=31 January 2020}}</ref> Ofisyèl yo te deklare ke laplipa nan moun te rete izole nan kay yo pandan peryòd envestigasyon. Sou 30 janvye, asistan medsen ijyenis nan Ontario rapòte ke pwovens lan te konplete yon total de 67 tès avèk 38 rezilta negatif. Ofisyèl yo te di ke tout ka posib, ki gen ladan rezilta anvan negatif, yo te teste ankò kòm plis evalyasyon te vin disponib. Sou 24 fevriye, yon katriyèm ka sispèk nan Ontario te anonse nan yon fanm nan ven li ki prezante nan lopital sou 21 fevriye avèk sentòm apre vwayaj li nan Wuhan. Fanm lan te teste lokalman ak yon rezilta pozitif ak echantiyon an te voye nan Laboratwa Nasyonal mikwobiyoloji nan Winnipeg. Sou 24 fevriye, ofisyèl sante Ontario yo te di ke twa (3) ka anvan yo nan Ontario te "rezoud", ki vle di ke pasyan yo te gen de (2) rezilta konsekitif tès negatif 24 èdtan apa e ke sa "sistèm lan te travay". Sou 5 mas, Ontario rapòte twa (3) plis ka viris, pou yon total 23 nan pwovens lan, ak ka nan Toronto, Kitchener ak Mississauga yo te rapòte. Twa (3) ka yo te soti nan [[Iran]], [[Itali]] ak bato kwazyè <nowiki><i id="mwAUY">Grand Princess</i></nowiki>, respektivman . Li te anonse tou ke yon lòt ka nan Ontario te rezoud. Senk (5) ka, de (2) enpòte soti nan Iran ak bato ''Grand Princess la'' ak youn nan Las Vegas, te rapòte nan dat 6 mas. <ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6640864/ontario-new-coronavirus-cases/|title=Officials announce new cases of COVID-19 in Ontario for total of 28|website=Global News|language=en|access-date=2020-03-08}}</ref> Sou 8 mas, kat (4) lòt ka te di yo te enpòte soti nan Colorado, Wachintòn, Lafrans ak Almay, yo pote total la a 32 ka.<ref>{{Cite web|url=https://globalnews.ca/news/6647308/ontario-coronavirus-woman-travelled-colorado/|title=Ontario reports additional case of COVID-19, woman who travelled to Colorado|website=Global News|language=en|access-date=2020-03-08}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=https://toronto.ctvnews.ca/ontario-reports-two-more-cases-of-covid-19-bringing-the-total-to-31-1.4843941|title=Ontario reports two more cases of COVID-19, bringing the total to 31|website=CTV News|language=en|access-date=2020-03-08|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924012628/https://toronto.ctvnews.ca/ontario-reports-four-new-cases-of-covid-19-bringing-the-total-to-32-1.4843941|dead-url=yes}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=https://www.toronto.com/news-story/9879814--risk-to-peel-citizens-is-still-low-peel-region-reports-third-confirmed-case-of-coronavirus/|title='Risk to Peel citizens is still low': Peel Region reports third confirmed case of coronavirus|publisher=Toronto.com|access-date=2020-03-08|archive-date=2020-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310153828/https://www.toronto.com/news-story/9879814--risk-to-peel-citizens-is-still-low-peel-region-reports-third-confirmed-case-of-coronavirus/|dead-url=yes}}</ref> Sou 9 mas, Ontario te konfime de (2) nouvo ka kowonaviris, sa ki te pote kantite total ka yo a 34 nan pwovens lan. Li se yon moun ki nan katreven ak lòt moun ki nan swasantdis ki ap viv nan Toronto te vwayaje nan Iran, kote ka COVID-19 te miltipliye nan semèn ki sot pase. <ref>{{Cite web|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1654787/coronavirus-ontario-32-cas-peel-voyage-allemagne|title=34 cas de coronavirus en Ontario, 4 guérisons {{!}} Coronavirus : Ontario|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Société-|website=Radio-Canada.ca|language=fr-ca|access-date=2020-03-10}}</ref> Ontario te anonse ke li gen yon pajwèb dedye mete ajou 3 fwa nan yon jounen ak total la kouri ak ka nouvo. <ref>https://www.ontario.ca/page/2019-novel-coronavirus</ref> Anplis de sa, yo te lage vèsyon nouvo ka yo konfime, ak sous yo, si wi ou non akòz istwa vwayaj oswa kontak sere. <ref>https://news.ontario.ca/mohltc/en</ref> Nan Ministè Sante ak Swen alontèm, Christine Elliott te responsab plan an ijans pou viris la. <ref>{{Cite web|url=https://www.toronto.com/news-story/9881027-ontario-government-has-a-coronavirus-outbreak-plan-but-won-t-reveal-details/|title=Ontario government has a coronavirus outbreak plan but won’t reveal details|last=Ferguson|first=Rob|date=2020-03-09|website=Toronto.com|language=en-CA|access-date=2020-03-10}}</ref> Sou 10 mas, kontak sere avèk yon ka anvan ak yon nonm ki te vwayaje nan Swis te konfime kòm 35yèm ak 36yèm ka nan Ontario, respektivman. Pita nan menm jou a, yon nonm nan Sudbury ki te asiste konferans Asosyasyon kanadyèn Pwospèktè ak Antreprenè yo (PDAC) nan Toronto sou 2 ak 3 mas te konfime kòm 37yèm ka pozitif ak premye a nan nò Ontario.<ref>[https://globalnews.ca/news/6655133/ontario-coronavirus-covid19-36-case-switzerland/]</ref> == Gade tou == * [[Kowonaviris]] * [[Maladi kowonaviris 2019]] * ''Betacoronavirus'' * [[SARS-CoV-2]] * [[Pandemi kowonaviris an 2019-2020|Pandemi maladi kowonaviris 2019-2020]] ([[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Almay|Almay]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Bèljik|Bèljik]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Chili|Chili]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Etazini|Etazini]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Frans|Frans]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Iran|Iran]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Itali|Itali]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kamewoun|Kamewoun]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kanada|Kanada]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kore disid|Kore disid]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kostarika|Kostarika]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Meksik|Meksik]] [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Ostrali|Ostrali]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Panama|Panama]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Swis|Swis]]) * Bato kwazyè ''MS Westerdam'', ''Diamond Princess'' ak ''Grand Princess'' * Ksenofobi ak rasis ki lye ak Pandemi COVID-19 2019-2020 * [[Tès dyagnostik pou SARS-CoV-2]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Pandemi]] [[Kategori:Pandemi kowonaviris]] jgkgr4y4uj2ggmpu91aqiiii7ek60gb 0 86877 888371 819277 2026-09-14T19:23:00Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 888371 wikitext text/x-wiki '''Father of the Pride''' se yon sitcom animasyon pou granmoun Ameriken 2004–2005 ki te kreye pa Jeffrey Katzenberg pou DreamWorks Animation ki te fè pati yon tandans kout dire nan seri CGI nan televizyon rezo prime-time (apre Game Over). Seri a santre sou yon fanmi [[lyon]] blan, patriyach la ki te jwe nan yon emisyon Siegfried & Roy nan Las Vegas.[1] Malgre gwo pwomosyon, seri a te konsidere kòm yon "flop" kòm li te anile apre sèlman yon sezon. Transmisyon ak pwodiksyon te retade tou pa aksidan reyèl la sou sèn nan Roy Horn nan mwa Oktòb 2003. Katzenberg te vin ansent fanmi an lè li te vizite Siegfried & Roy's Secret Garden nan Las Vegas an 2002. == Premis == Show a vire toutotou avantur yo nan yon fanmi nan lyon blan, ki gen ladann papa Larry, bumbling men byen entansyon zetwal nan montre Siegfried & Roy a; Kate, yon bèl manman ki rete nan kay la ki se yon manm nan yon gwoup fanm espesyal; Sierra, pitit fi adolesan yo ki toujou ap anbete pa fanmi li; Hunter, pitit gason gòch yo a, ki se yon gwo fanatik Seyè a nan bag yo; Sarmoti, papa Kate ak granpapa Sierra ak Hunter ki pa renmen Larry; ak Snack, zanmi gopher malfezans Larry a. Karaktè renouvlab parèt ansanm ak fanmi lyon an; sa yo enkli zanmi Larry Roger, Chutney, Vincent, ak Nelson; Blake rival Larry ak madanm li Victoria; Zanmi Sarmoti yo Bernie, Duke, Chaz, ak Snout Brothers; Bonjou Larious; Zanmi Kate Foo-Lin, Lily, ak Brittany; de madivin gophers Chimmi & Changa; ak Justin konpayon Sierra a. == Devlopman == Li te pran plis pase 200 animatè 2 zan pou fè Papa Fyète a.[2] Animasyon òdinatè te pwodwi nan Imagi Animation Studios[3] nan [[Hong Kong]].[4] Seri a te anplwaye yon ti gwoup direktè expérimentés, ki enkli Mark Risley, Bret Haaland, Steve Hickner, John Holmquist, John Stevenson, ak Mark Baldo. Felix Ip te sèvi kòm direktè kreyatif pou Imagi. Pou premye sezon an, DreamWorks te kreye 30 seri prensipal, 500 akseswar espesyal, ak apeprè 100 karaktè. An reyalite, yon epizòd tipik dewoulman atravè tout 30 seri prensipal epi li prezante de oswa twa kote inik tou. Abita lyon an enspire pa reyèl Jaden sekrè nan Las Vegas, kote aktyèl Siegfried & Roy lyon yo abite. Nan Father of the Pride, Jaden sekrè a gen ladan rezidans pou pèsonaj prensipal yo ak fanmi yo ak zòn piblik ki sòti nan ba kominote a nan yon salklas lekòl. Depi Larry ak fanmi l 'kondwi liy istwa yo pou pi fò nan epizòd yo, rezidans yo se pi detaye, ki gen ladan ansanm separe, vwazen pou salon an, kwizin nan, ak chanm timoun yo. Pandan se tan, byen yo estoke nan dosye endividyèl yo nan lòd yo dwe chaje nan kouch separe ak reyini modilè.[5] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/title/tt0361179 ''Father of the Pride''] sou IMDb [[Kategori:2004]] [[Kategori:Televizyon]] [[Kategori:Seri televizyon]] [[Kategori:Seri ameriken]] tlgdjkmggt3snsiq75dsmxsiah58w52 0 89042 888364 869561 2026-09-14T19:20:14Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 888364 wikitext text/x-wiki {{Lingua| | lang = Glosa | pale nan = Mondyal | moun kap pale = | lang ofisyèl = Okenn kote | gouvène pa = | iso1 = | iso2 = | iso3 = | kat jeyografik = }} '''Glosa''' se yon lang oksilyè atifisyèl ki fèt pou kominikasyon entènasyonal. Li gen plizyè karakteristik: * Pwononsyasyon li regilye, epi òtograf li se fonetik. * Estrikti li trè senp epi ki baze sou siyifikasyon. * Li se yon lang analyse ki pa gen okenn inflexions oswa sèks. Yon ti kantite mo okipe relasyon gramatikal. * Pi wo pase tout, Glosa net ak vrèman entènasyonal akòz itilizasyon rasin Latin ak grèk, ki itilize nan vokabilè syantifik entènasyonal la. == Istwa == Glosa baze sou bouyon lang oksilyè Interglossa<ref name="Hogben">Hogben, Lancelot (1943). ''[https://sites.google.com/site/interglossa1943/contents Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design]''. Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books. OCLC 1265553.</ref> syantis Lancelot Hogben te kreye pandan lè vid li t ap gade dife nan Aberdeen pandan [[Dezyèm Gè mondyal|Dezyèm Gè Mondyal la]]. Yo te pibliye Interglossa an 1943 kòm yon bouyon yon oksilyè. Ron Clark te tonbe sou manyèl Interglossa a: yon bouyon yon oksilyè anviwon 1960. Apre sa, li te rankontre Pwofesè Hogben ak objektif pou devlope lang lan. Yo te travay pou amelyore li, pou fè li pi fasil pou itilize nan tout fòm kominikasyon posib. Wendy Ashby te rantre nan pwojè a an 1972. Lè Hogben te mouri an 1975, yo te deja diskite pifò chanjman yo. Hogben ak Clark te dakò ke lang lan ta dwe gen yon òtograf fonetik (sa vle di: chak lèt ​​reprezante yon sèl son). Prensip sa a te vle di ke CH, TH ak PH grèk yo ta dwe kounye a eple K, T ak F. Finalman, Ron Clark ak Wendy Ashby te entwodui kèk lòt chanjman, ki te bay lang lan nouvo non Glosa (ki soti nan mo grèk la pou lang, lang - "glossa" se transliterasyon angle a), e konsa yo te fonde yon nouvo lang oksilyè.<ref name="GEO">Glosa Education Organisation (GEO) (2006). History behind Glosa. (pdf) [http://www.glosa.org/en/history.pdf], p. 7.</ref> Jiska anviwon 1979, Ashby ak Clark te teste itilizasyon Glosa a lè l sèvi avèk volontè lokal nan vil kote yo t ap viv la. Pandan peryòd sa a, yo te devlope epi revize vokabilè a ak kèk detay sou fòmasyon fraz. Yo te demenaje nan yon lòt vil lè yo te pibliye premye diksyonè Glosa a. Depi 1987, òganizasyon charitab GEO (Glosa Education Organisation) te ankouraje ansèyman Glosa kòm yon dezyèm lang nan lekòl atravè lemond. Sit entènèt ofisyèl GEO a te kreye pa Paul O. Bartlett an 1996, e kounye a se Marcel Springer ki jere li. Li bay Diksyonè Entènèt Glosa a (''Glosa Inter-reti Diktionaria''),<ref>W. Ashby, P. Bartlett, R. Clark, C. Ganson, R. Gaskell, N. Hempshall, G. Miller, W. Patterson, K. Smith, M. Springer. "Glosa Inter-reti Diktionaria. Glosa Internet Dictionary. Glosa-English and English-Glossa. (pdf) [http://www.glosa.org/gid/gid.pdf] Updated: 2009-11-05.</ref> ansanm ak yon kou entwodiksyon,<ref name="18Steps">W. Ashby & R. Clark (1985-1992). ''18 Steps to Fluency in Euro-Glosa''. Richmond, UK: Glosa Education Organization, {{ISBN|0-946540-15-2}}. HTML-version by Marcel Springer (2001-2006) [http://www.glosa.org/en/g18s.htm]</ref> ak lòt resous. Yo te kreye yon Wiki an Glosa an 2021.<ref>[https://glosa.fandom.com/wiki/Glosa_Wiki Glosa Wiki]</ref> Nan mwa janvye 2025, yo te pibliye yon nouvo magazin sou entènèt, ki rele ''U Glosa jurnali'', nan Glosa.<ref>[https://ia600104.us.archive.org/11/items/u-glosa-jurnali-1-m-1-2025/U%20Glosa%20Jurnali%20-%201%20-%20M1%202025.pdf U Glosa jurnali]</ref> Nan mwa mas 2025, yon chanèl [[YouTube]] ki rele ''Mi Simpli Bio'' ("Lavi Senp Mwen") te kòmanse telechaje ti videyo an Glosa.<ref>[https://www.youtube.com/@MiSimplibio Mi Simpli Bio]</ref> == Klas mo == Glosa gen de gwo gwoup mo: * Primitif: Primitif yo se ti kantite mo fonksyon debaz ki prezan nan pifò lang—sa yo pèmèt nou dekri relasyon ki genyen ant gwo konsèp nou transmèt yo. Sa yo se fondamantalman prepozisyon ak konjonksyon, tankou: de [nan], e [ak], pre [anvan], supra [anwo], sub [anba; anba; pi ba; anba; pi piti; yon ti jan]. * Substantif: Substantif yo isit la se gwoup mo ki reprezante bagay, aksyon ak deskripsyon ki pi konplèks (pafwa itilizab pou tout twa) ki prezan nan yon lang, tankou: via [wout], kurso [kouri], hedo [kontan], vide [wè], celera [rapid], tako [vit; rapid; rapid; rapid; prese; rapid; rapid; prese; rapidite; vitès; prese; kouri; rapid; rapidite]; oku [je]. Tanpri sonje ke anpil nan mo sa yo gen plizyè siyifikasyon, selon fason yo itilize yo nan yon fraz (vèb, adjektif, elatriye), exempli gratia: "oku" ka vle di "je", "optik", "remarke ak je yo", "wè (gade)", "pèsevwa (ak je yo)", oswa "gade an kachèt". == Fraz ak kloz == Fraz yo, inite debaz siyifikasyon rekonèt nan Glosa, swiv yon lòd Sijè-Vèb-(Objè) epi fraz nominal yo "final sibstansyèl", ki vle di yo kòmanse ak mo ki mwens enpòtan an, epi apre sa gen lòt mo ki konbine pwogresivman pou elaji siyifikasyon sibstansyèl la, ki vini an dènye. == Pati gramatikal yo == Mo glosa yo ka souvan sèvi kòm plis pase yon pati gramatikal. Kidonk, pati gramatikal la se yon wòl mo a jwe nan yon fraz, se pa yon pwopriyete byen lye nan yon mo. === Pwonon pèsonèl === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Pwonon pèsonèl |- ! Moun !! Kreyòl ayisyen !! Glosa !! Kreyòl ayisyen !! Glosa |- ! 1 | Mwen, mwen || '''mi''' || nou, nou || '''na''' |- ! 2 | ou (s.) || '''tu''' || ou (pl.) || '''vi''' |- ! rowspan="4" | 3 | li, li || '''fe''' || rowspan="4" |yo,<br/> yo || rowspan="4" |'''mu''' |- | li, li || '''an''' |- | li || '''id''' |- | li/li/yonn || '''pe''' |} Kontrèman ak angle, Glosa fè distenksyon ant "ou" konsènan yon sèl moun, ki se ''tu'', ak konsènan plizyè moun, ki se ''vi''.<ref>{{Cite web|url=http://glosa.org/en/gramm.htm|title = Glosa, lang oksilyè entènasyonal - gramè}}</ref> Pwonon refleksif "yon sèl" se '''se''', pwonon resipwòk '''alelo''' vle di "youn lòt",<ref>{{Cite web|url=http://glosa.org/en/gref.htm|title = Glosa Basic Reference - designed language - world communication - dictionary}}}</ref> epi yo itilize '''auto'''{{klarifye|plis klarifikasyon sou ki lè yo itilize auto epi non pa se ta bon.|date=October 2017}} pou "pwòp tèt ou, pwòp tèt ou". === Vèb === Pifò mo ka sèvi kòm vèb, sa depann de plas yo nan fraz la (anjeneral nan pozisyon medyal la). {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="4" | '''Egzanp Tan Vèb''' |- ! Tan || Mo Presedan || Tèks Glosa || Tradiksyon Anglè |- | Enfinitif || - || Mi volu lekto u bibli. || Mwen vle li liv la. |- | Pase Senp|| pa || Mi pa lekto u bibli. || Mwen (te) li liv la. |- | Enpafè || pa du || Mi pa du lekto u bibli. || Mwen t ap li liv la. |- | Patisip Pase || ge- || U ge-lekto bibli || Liv ki li a / Liv ki te li a |- | Prezan Senp || (nu) || Mi (nu) lekto u bibli. || Mwen (li) liv la / M ap li liv la. |- | Prezan Kontinyèl || du || Mi du lekto u bibli. || M ap li liv la. |- | Prezan Pafè || nu pa || Mi nu pa lekto u bibli. || Mwen (fèk) li liv la. |- | Fiti-nan-Prezan || nu fu || Mi nu fu lekto u bibli. || Mwen pral li liv la / Mwen pral li liv la. |- | Fiti-nan-Pase || pa fu || Mi pa fu lekto u bibli. || Mwen te pral li liv la / Mwen tapral li liv la. |- | Fiti Senp || fu || Mi fu lekto u bibli. || Mwen pral li liv la. |- | Fiti Pafè || fu pa || Mi fu pa lekto u bibli. || Mwen pral li liv la (demen). |- | Kondisyonèl || sio || Mi sio lekto u bibli... || Mwen ta li liv la... |- | Enperatif || -! || Lekto! || Li! |- | Negatif || ne || Mi ne lekto u bibli. || Mwen pa li liv la/Mwen p ap li liv la. |- | Interogatif || qe || Qe mi lekto u bibli? || Èske m ap li liv la? / Èske mwen li liv la? |- | Pasif || gene || U bibli gene lekto ex mi. || Mwen li liv la/Mwen li l. |- | Jèrondif || - || (U) lekto (de bibli). || Lekti (liv la...) |- |} "Mo anvan" isit la vle di yon mo ki itilize imedyatman anvan vèb fraz la oswa kloz la pou demontre oswa afekte tan li. Pa egzanp: * Pou montre ke yon vèb nan tan pase, ajoute ''pa'' anvan vèb la. * Pou endike tan fiti a, ajoute ''fu'' anvan vèb la. * Pou endike kondisyonèl la, ajoute ''sio'' anvan vèb la. === Adjektif === Adjektif yo, tankou rès lang lan, pa gen chanjman. Yo pa chanje pou yo adapte ak tan, nimewo, sèks, fòmalite, oswa elatriye non yo modifye yo. Anjeneral, yo vini anvan mo yo modifye a. Pafwa, plas yon adjektif detèmine siyifikasyon li: * ''Mi fu lekto mo bibli'' – M ap li yon liv * ''Mi fu lekto bibli mo'' – M ap li premye liv la Pou kreye "opoze", yon moun jis mete "''no-''" kòm yon prefiks pou adjektif la. Itilizasyon sa a sanble ak prefiks "''mal-''" nan lang Esperanto ki bay mo a siyifikasyon opoze a. Kidonk, itilizasyon Glosa ki anba a vle di "pa bèl". Li ekivalan a kèk nan itilizasyon sou in- oswa un- nan lang angle. * ''kali'' – bèl * ''no-kali'' – lèd * ''termo'' – cho, chalè * ''meso-termo'' – tyèd * ''no-termo'' – frèt === Konjonksyon === * ''akorda-co'' – an konsekans * ''alo'' – oubyen * ''alo...alo'' – swa... oubyen * ''alora'' – nan ka sa a... * ''anti-co'' – sepandan * ''e'' – epi * ''fini-co'' – finalman * ''hetero-co'' – sinon * ''jam'' – deja * ''kaso'' – ka... * ''ko-co'' – tou * ''klu'' – menm... * ''ni....ni'' – ni...ni * ''pene'' – prèske * ''po-co'' – apre sa * ''posi'' – petèt * ''plus-co'' – anplis * ''qasi'' – kòmsi... * ''sed'' – men * ''si ne...'' – sof si * ''vice'' – olye de... === Mo kesyon ak repons === Mo yo itilize pou poze oswa reponn yon kesyon sou kiyès, ki kote, kisa, ki lè, poukisa, kijan oswa konbyen. Mo sa yo fòme yon ansanm nan yon fason semi-sistematik ak yon patikil nan konpoze a ki endike kantite abstrè (ki moun oswa bagay, ki kote, ki lè, pou ki rezon, nan ki fason, ki kantite a) ak prefiks/lòt patikil la ki endike fonksyon espesifik mo a (egzakteman ki, tout, kèk, negasyon, elatriye). Men kèk egzanp. Gen lòt fason pou di korelasyon sa yo, tablo a montre sèlman sa ki pi debaz ak sistematik nan sa yo: {| class="wikitable" style="text-align:center" | rowspan="2" | |[[Mo entèwogatif|Kesyon]]<br />(ki sa) |Endefini<br />(kèk) |Trè endefini<br />(nenpòt) |Inivèsèl<br />(chak) |Negatif<br />(non) |- !qo&ndash; !uno&ndash; !ali&ndash; !panto&ndash; !nuli&ndash; |- ! style="text-align:left"|&ndash;ra (bagay) |''qo-ra?''<br />(ki bagay?) |''uno-ra''<br />(yon bagay) |''ali-ra''<br />(nenpòt bagay) |''panto-ra''<br />(tout bagay) |''nuli-ra''<br />(anyen) |- !style="text-align:left"|&ndash;pe (endividyèl) |''qo-pe?''<br />(ki moun?) |''uno-pe''<br />(yon moun) |''ali-pe''<br />(nenpòt moun) |''panto-pe''<br />(tout moun; tout) |''nuli-pe''<br />(pa gen youn) |- !style="text-align:left"|Endividyèl |'''''qo?'''''<br />(ki [cheval]? ki [cheval]?) |'''''uno'''''<br />(kèk [cheval]) |'''''ali'''''<br />(nenpòt [cheval]) |'''''panto'''''<br />(chak [cheval]) |'''''nuli, zewo'''''<br />(pa gen [cheval]) |- ! style="text-align:left"|&ndash;lo (kote) |''qo-lo?''<br />(ki kote) |''uno-lo''<br />(yon kote) |''ali-lo''<br />(nenpòt kote) |''panto-lo''<br />(tout kote) |''nuli-lo''<br />(okenn kote) |- !style="text-align:left"|&ndash;mòd (manyè) |''qo-mòd?, komo?''<br />(kijan, nan ki fason) |''uno-mòd''<br />(yon jan kanmenm) |''ali-mòd''<br />(nan nenpòt fason) |''panto-mòd''<br />(nan tout fason) |''nuli-mòd''<br /> />(pa gen okenn fason, pa jan) |- !style="text-align:left"|&ndash;ka (kòz) |''qo-ka?''<br />(poukisa; pou ki kòz) |''uno-ka''<br />(pou kèk kòz) |''ali-ka''<br />(pou nenpòt kòz) |''panto-ka''<br />(pou tout kòz) |''nuli-ka''<br />(san okenn kòz) |- !style="text-align:left"|&ndash;te (entansyon) |''qo-te?''<br />(poukisa; ak ki entansyon) |''uno-te''<br />(avèk kèk entansyon) |''ali-te''<br />(avèk nenpòt entansyon) |''panto-te''<br />(avèk tout entansyon) |''nuli-te''<br />(san okenn entansyon) |- !style="text-align:left"|&ndash;metri (kantite) |''qo-metri?, qanto?''<br />(konbyen) |''uno-metri''<br />(kèk) |''ali-metri''<br />(nenpòt) |''panto-metri''<br />(tout) |''nuli-metri''<br />(okenn) |} Anplis de sa ki anwo yo, gen prefiks/kòmansman ''singu-'' (chak), ak sifiks/fen ''-numera'' (kantite/nimewo), ''-speci'' (kalite/kalite) ak ''-kron'' (tan), ki ka itilize menm jan ak sa ki anwo yo. ''Qo horo?'' kapab itilize tou pou “Ki lè?” oswa “Ki lè li ye?”. ==== Demonstratif ==== [[Demonstratif]] debaz yo itilize pou endikasyon (sa a, sa a, elatriye) se: {{div col|colwidth=30em}} * ''ci'', isit la * ''u-ci'', sa a, sa a [X] * ''plu-ci'', sa yo * ''la'', la * ''u-la'', sa a, sa a [X] * ''plu-la'', sa yo {{Div col end}} Ou kapab itilize demonstratif yo menm jan ak mo ki nan tablo ki anwo a: ''u-ci mode, u-la mode'' (konsa; nan fason sa a, nan fason sa a), ''u-ci ka, u-la ka'' (pou kòz sa a, pou kòz sa a), ''u-ci te'' (avèk entansyon sa a), elatriye. Pou "fwa sa a", genyen tou ''nu'' (kounye a), epi pou "Ou ka di ''tanto''; pou "kalite sa a" ''talo''.<!-- twòp? --> Pou chanje yon deklarasyon an yon deklarasyon entèwogatif, ou mete ''qe'' nan kòmansman fraz la. === Prepozisyon === Prepozisyon Glosa yo prezante isit la ak tradiksyon angle yo, epi ak egzanp mo angle ki gen mo kognat oswa menm rasin yo nan parantèz, ak pati ki koresponn lan an italik. {{div col|colwidth=30em}} * '''ab''' – lwen (''ab''duct) * '''ad''' – pou ale nan / nan direksyon (''ad''vance) * '''ana''' – anlè (''ana''bolic) * '''anti''' – kont (''anti''biotic) * '''de''' – nan / sou / ki gen rapò ak (''de''scribe) * '''dextro''' – (sou) dwat la (ambi''dextro''us) * '''dia''' – atravè (''dia''gonal) * '''epi''' – sou (''epi''centre) * '''ex''' – deyò / pa (ajan) (''ex''terior) * '''infra''' – anba / pi piti (''infra''red, ''infer''ior) * '''intra''' – anndan (''intra''cloud) * '''kata''' – anba (''cata''strophe) * '''ko''' – avèk (''co''öperate) * '''kontra''' – kontre / opoze (''counter'', ''contra''st) * '''laevo''' – agoch ​​(''levo''rotation) * '''margina''' – kwen / kote (''margin'') * '''meso''' – mitan (''Meso''potamia) * '''minus''' – san / manke (''minus'') * '''para''' – akote (''para''llel) * '''per''' – pa (enstrimantal) (''per'') * '''peri''' – alantou (''peri''carp) * '''po''' – apre (''po''st scriptum) * '''pre''' – anvan (''pre''vious) * '''pro''' – pou (''pro'' oubyen kont) * '''proxi''' – toupre (''proxi''mity) * '''supra''' – anlè / anwo (''supra''nasyonal) * '''te''' – pou kapab... (''te''ndency) * '''tem''' – pou yon peryòd tan (''temp''orary) * '''tele''' – lwen (''tele''phone) * '''to(po)''' – nan plas (''to''pology) * '''trans''' – atravè (''trans''ition) * '''ultra''' – pi lwen pase (''ultra''sofistike) * '''vice''' – olye de (''vis''-prezidan) {{Div col end}}<!-- twòp/anpil? --> == Referans == {{referans}} {{Lang atifisyèl}} [[Kategori:Lang atifisyèl]] 14wqa49cqjvmw4yh1hhe69hqxrunqwc 0 90253 888356 846427 2026-09-14T19:16:22Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 888356 wikitext text/x-wiki '''EKÒNOMI'''[[Fichye:Flag of Haiti.svg|thumb| restitisyon ak reparasyon pou Ayiti]] Apre gè Ayiti te fin mennen an [[Batay Vètyè]] kòm dènye Batay kont sistèm kolònyalis fransè yo [[ Batay nan Kwadèboukè]]li te apèn ap konstrui ekònomi l lan [[Batay nan Kap Fransè (1793)]] kote [[Batay Ravinakoulèv]]lafrans te vin about e tout batay sa-a yo lafrans te pèdi [[Batay nan Mòn Pele]] [[ Batay nan Lakrèt-a-Pyewo]] yo te anfen bezwen bati ekònomi premye repiblik nwa nan mond lan, yo pa t pare aprè lanmò ewo yo lachman Lafrans te vin mènase si yo pa peye l 150 mil fran ann-ò l ap deklare yo lagè yon peyi ki te fin ravaje ki altènativ pou youn pèp ki apèn gen kèk àne depi l goumen pou l soti nan esklavaj-la anba youn [[Kòd nwa]] ki te fè l pase pou byen mèb ayisyen yo goumen pou yo vin moun yo pa dwe endepandans yo aak pèsòn sou presyon yo te chwazi youn nan deh (2) altènativ yo lagè oubyen peye pou l kite l an-repo. Dèt sa-a te lakòz ayiti ruine e vin peyi ki pi pòv nan [[amerik]] la. si lòd ekònomik entènasyònal tounèf lan pa trete n tankou kòd nwa te trete n nan sa gen plis pase deh-san (200) an yo, se pou fransè jodi montre yo diferan konpare ak zansèt kolònyalis yo a. Ranbouse ayiti kòb li e repare l pou [[EDE]] l lite kont pòs-twomatizm-esklavajis la. Pou Ayiti antre nan [[ lòd ekònomik entènasyònal tounèf lan]] fò Lafrans remèt kòb la e dedomaje tout ansyen-esklav yo. ===Debann ògànizasyon ayisyen solisite yo èd ONU pou restitisyon <<Dèt endepandans ki pou Ayiti a>>=== <ref>Pa Daphney AIMÉ 24-04-2024 365 1 Le Placentin. https://leplacentin.com/post/24-04-2024-des-organisations-haitiennes-sollicitent-l-aide-de-l-onu-pour-la-restitution-de-la-dette-de-l-independance-d-haiti </ref> Lè pou 3èm sesyon ki pou Forum ONU sou Moun ki gen asandens afrikàni an, Biwo Avoka Entènasyònal yo (BAE) e Enstiti ki pou Jistis ak Demokratsi ann Ayïti (IJDH) se yo ki mande èd ak Forum lan, pou restitisyon "dèt endepandans ayiti a" soutire pa laFrans lan. Ak Forum, BAE e patnè ayisyen ki pou, Mouvman Libète ak Egalite tout Ayisyen yo pou Fratènite (MOLEGAF), Etid ak Aksyon yo ki pou tout Dwa nonm lan (EADH), Sant Karl Levèk (SKL) e Ansanm debann Sitwayen Konpetan nan Rechèch ki pou Egalite tout Dwa Moun yo ann Ayiti (ECCREDH) se yok remèt yon dokiman ki genyen uit (8) gran pwen pou pousuiv restitisyon ak Ayiti ki se "dèt endepandans lan" ilejitim estòke pa Lafrans. news-detay <<Ayiti gen nan men n tout kle yo ki pou restitisyon pou tout sa-a yo ki se yok soufri trete kòm bèt pa yon [[kòd nwa]] pou [[esklavaj]] la,men, nou ayisyen, nou genyen bezwen èd ONU pou atenn kadna a.>> gentan deklare Mario Joseph, avoka responsab ki pou BAE. Lè l soumèt dokiman- ki kadre a, BAE ak patnè l-yo rele forum ki pou ONU an pou l soutni Ayiti anfen l twouve reparasyon mònetè yo ke l ap tann longtan nan men laFrans. Raple n ke, Ayiti te gentan paye yon sòm ki se 150 milyon ki pou fran-ann-ò bay Lafrans ki, jodi a, ekivalan plis pase 28 milya ki pou dola ameriken, anfen ke li rekonèt endepandans ki pou Ayiti a. ===NÒT AK REFERANS=== kn78h2njg6jk77mwrcsdhg6m9wb2d38 0 90345 888359 847904 2026-09-14T19:17:25Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 888359 wikitext text/x-wiki : '''Dekrè ki kreye Konsèy Prezidansyèl lan pibliye nan '''[[LeMònitè]] Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon Ayisyen an gentan te ofisyèlman kreye vandredi sa-a 12 avril 2024. Yon mwa aprè demisyon anonse pou Premye minis Ariel Henry, ògàn sa-a chaje pou retabli stabilite ak lòdd piblik li gentan te enstitye pa yon dekrè siyen pa Ariel Henry e pibliye nan Mònitè. Selon dokiman an, Premye minis lan ap prezante demisyon l-lan ki pou gouvènman l-lan aprè nouminasyon de yon nouvo Premye minis. dekrè a presize egalman ke manda ki pou KP a appran fen jou ki ap 7 fevriye 2026. Pandansa, tansyon an se lik entansifye nan sant-vil-la ki nan Pòt-o-Prens, an-patikilye Chann Mas, ki se lik vin-tounen deun chann batay, paske gwoup ame oppoze ak Konsèy Prezidansyèl lan afwonte yon fwa pi plis avèk diferan inite ki pou Polis nasyònal la.<ref>Job David Boisrond Lakay Info509 Contact@lakayinfo509.com Téléphone : +509 3706 8096 ©️Avril2024. Tous droits réservés. Aucun texte de Lakay Info509 ne peut être reproduit en totalité ou en partie à des fins lucratives ou de propagande sans autorisation.</ref> ===Dekèsman 60 milyon dola pa Eta-z-ini pou misyon miltinasyònal pou apui ak sekirite=== Wè [[Ekònomi nan fè kado]] <ref>Pa Yvena ISIDOR 12-04-2024 907 0 Le Placentinhttps://leplacentin.com/post/12-04-2024-decaissement-de-60-millions-de-dollars-par-les-etats-unis-pour-la-mission-multinationale-d-appui-a-la-securite</ref> Nouvèl sa-a vin britsoukou tikras tan aprè ke [[Ayiti]] ke l gentan ofisyalize jodi a yon nouvo konsèy prezidansyèl pou tranzisyon an. Administrasyon Biden nan gentan òdòne deblokaj ki pou 60 milyon dola èd ak peyi, koteke majè pati a ap sèvi nan ekiipman e fòmasyon ki pou fòs polis miltinasyònal la ki appou dirije pa Kenya. Ekipman, ki ka pwoduivini de nenpòt stòk ki pou nenpòt ki ajans gouvènmantal ameriken e fòmasyon ki pou ministè Defans lan, ap ede nan fè dekole misyon miltinasyònal ki pou soutyen ak sekirite a. Yon misyon ki gentan te nan sispansyon depi demisyon Premye minis Ariel Henry 11 mas dènye. Kenya, ki se sanse deplwaye 1 000 ki pou polisye l-yo pou sèvi kolòn vètebral ak fòs la, t ap tann enstalasyon Konsèy prezidansyèl e finansman pou deplwaye ofisye l-yo nan peyi a. news-detay Ann Soulinye ke anviwon yon mwa depi demisyon premye minis Ariel Henry e yon semèn aprè siyati akò sou tranzisyon an, dekrè ki pote kreyasyon Konsèy prezidansyèl lan pou tranzisyon ann Ayïti a vini se lik pibliye vandredi sa-a 12 avril 2024. {{dekrè |non = Dekrè pou ògànizasyon ak fonksyònman konsèy prezidansyèl lan |foto = |tèks = Dekrè |Pibliye mònitè = |lye fòmasyon = [[Pòtoprens(kapital)|Pòt-o-prens]]. |peyi fòmasyon = Ayiti |dat lanmò = |lye lanmò = |peyi lanmò = |nasyonalite = Ayisyen [[Manm_Konsèy_Prezidansyèl_ayisyen_an.jpg]] '''Manmb [[Konsèy Prezidansyèl ayisyen an| Konsèy Prezidansyèl]] oswa [[Konsèy konstitisyònèl]] lan *1)[[Edgard Leblanc Fils]]: Kolektif 30 Janvye *2)[[Fritz Alphonse Jean]]: [[Akò Montana]] *3)[[Louis Gerald Gilles]]: [[Akò 21 Desanm]] *4)[[Smith Augustin]]: EDE/RED *5)[[Lesly Voltaire]]: [[Fanmi Lavalas]] *6)[[Emmanuel Vertilaire]]: Pati "[[Pitit Desalin]]" *7)[[Laurent ST-Cyr]]: Sektè prive |zèv = |nòt = }} #'''Ebòch pou dekrè pou ògànizasyon ak fonksyònman pou Konsèy Prezidansyèl lan ##'''Ògànizasyon an ki pou Fonksyònman Konsèy Prezidansyèl lan (KP)''' ##*'''Dekrè Konsèy minis yo ''' ##*(Viza) *Konsidere kriz miltidimansyònèl ki se agrave l ak dejènere ann Ayiti depi asasina ki pou Prezidan Repiblik lan, Ekselans-li-an Mesye [[Jovenel Moïse]], nan nuit ki pou 6 rive 7 jiyè 2021 ; *Konsidere demisyon ki pou Premye Minis lan Mesye Ariel Henry, jou-ki-te 11 mas 2024, san posiblite pou likide zafè kouran yo ; *Konsidere nominasyon pou yon Premye Minis pa enterim ; *Konsidere sitiyasyon inedit pou vid similtàne konsa ki kreye ni pou Prezidan Repiblik lan e ni pou Primati a ; *Konsidere absans ki pou pwovizyon konstitisyonèl ki pèmèt pou konble doub vid sa-a ; *Konsidere pwofondè pou kriz sekiritè ke travèse peyi a ; *Konsidere dyalòg entè-ayisyen kondui sou obsèvasyon ki pou Gwoup Pèsònalite Eminan (GPE) ki pou CARICOM lan; *Konsidere konsansis twouve ant prensipal stricti politik e sa-ak pou sosyete sivil la anfen pou dote Ayiti de yon Konsèy Prezidansyèl (KP) ki pou sèt Manmb, nan bi Pou pasifye peyi a e kondui l nan nòmalite konstitisyònèl e demokratik ; *Konsidere ke li gentan pou detèmine mod ògànizasyon e pou fonksyonman ki pou Konsèy Prezidansyèl lan ;Sou rapò pou Premye Minis a.i ;E aprè deliberasyon nan Konsèy minis yo ##*'''Dekrè''' : *I. Pou ekszèsis konstitisyon pou pouvwa ekszekitif lan diran peryòd enterimè a. '''Atik 1''' .- Diran peryòd enterimè a, pouvwa ekszekitif lan se li ki ekszèse pa : *a. Yon jij nan kou kasasyon an kòm Prezidan Pwovizwa e Konsèy Prezidansyèl lan (KP) jwe wòl asanble nasyònal la, *b. Gouvènman apgen nan tèt li yon Premye minis. '''Atik 2'''.- Konsèy Prezidansyèl lan se li ki konstitye ak sèt (7) manmb konsa yo chwazi : *a. [[Kolektif Pati politik 30 janvye]] : 1 manmb ; *b. [[Regwoupman Rezistans Demokrati|(RED/EDE)]] e alye : 1 manmb ; *c. Akò 30 dawout, di [[Akò Montana]] : 1 manmb ; *d. [[Akò 21 desanm]] : 1 manmb ; *e. pati [[Fanmi Lavalas]] : 1 manmb ; *f. [[Pati Pitit Desalin]] : 1 manmb ; *g. [[Sektè privé pou Zafè yo]] : 1 manmb. '''Atik 2.1.'''- Sosyete sivil ak dyaspora voye yo chak yon reprezantan, ak tit obsèvatè, nan Konsèy Prezidansyèl lan. '''Atik 3.'''- Manda Prezidan Pwovizwa a (PP) ap fini 7 fevriye 2025, avèk enstalasyon Prezidan Repiblik eli nan eleksyon tout moun patisipe nan ka kontestasyon se desizyon kou kasasyon an k ap pase. '''Atik 4.'''- Konsèy Prezidansyèl lan ap la an-pèmànans e pou refòmasyon konsèy prezidansyèl lan se chak depatman ki ap fè eleksyon pou eli yon reprezantan nan konsèy lan pou ven (20) àne. '''Atik 5.'''- Pou manmb Konsèy Prezidansyèl lan (CP),fòk li : *1) se ayisyen orijinèl; *2) jwi dwa sivil ak politik li, pa t janm kondàne ak yon pèn pou koripsyon ak detounman fon ni ame sivil ki se krim ki pou dwa komen ; *3) pwopriyetè ann Ayiti yon fèm oubyen genyen nan peyi a yon rezidans abityèl ; *4) tout desizyon chèf l'Eta a ap pran dwe vote pa konsèy prezidansyèl lan ; *5) pou yon moun okipe fonksyon l'Eta a fòk noum l pa site nan koripsyon ak sanksyon Nasyon-z-ini diman rapòte ak fè kou kasasyon apwouve. '''Atik 6.'''- Anvan pou antre an-fonksyon, chak manmb pou Konsèy Prezidansyèl lan prete, atoudewòl,sèmante suivan pa devan Prezidan Kou Kasasyon oubyen, ak defo, pa devan twa manmb pou swadizan Kou a : « M' jire, devan Nasyon an, pou obsève lwa yo pou Repiblik lan, pou travaye nan konkòdans anndan Konsèy Prezidansyèl lan, pou respekte e fè respekte dwa yo ki pou Pèp Ayisyen yo, pou travay nan grandè Patri a, pou kenbe endepandans nasyònal la ak entegrite pou teritwa a e veye pou noum zile Ayiti a respekte e restitye tout dwa nou genyen». ===II. Pou eleksyon pou Prezidan ak ògànizasyon pou Konsèy Prezidansyèl=== '''Atik 7.'''- Aprè fòmalite prestasyon sèman an, manmb pou Konsèy lan reyini li e chwazi yo nan majorite senp Prezidan pou Konsèy Prezidansyèl lan. Anka ke gen egalite pou vwa yo, yon dezyèm scriten ògànize. Si se toujou enposib pou depataje vwa yo, Prezidan an se tiraj osò k ap chwazi l. '''Atik 8.'''-Konsèy Prezidansyèl lan gen an total nèf manmb sèt votan lè gen dezisyon pou yo vote nan ekszekitif desantralize a. Selon Atik 98-3: nan Konstitisyon amande a atribisyon yo ki te pou Asanble Nasyònal la se yo ki ap tou atribye ak konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an : *1) pou resevwa sèman konstitisyònèl Prezidan an ki pou Repiblik la ; *2) pou ratifye tout desizyon pou deklare lagè lè tout tantativ ki pou konsilyasyon yo se yo ki echwe; *3) pou apwouve oubyen rejte trete ak konvansyon entènasyònal yo ; *4) pou amande Konstitisyon an selon pwosedi ki ladann ki endike sa; *5) pou ratifye desizyon Ekszekitif lan pou deplase syèj Gouvènman an nan ka yo ki detèmine nan atik 1.1 ki pou prezan Konstitisyon sa-a ; *6) pou statye sou opòtinite pou l'eta ijans lan ak pou l’eta pou syèj la, pou arete avèk Ekszekitif lan garanti konstitisyònèl nan sispann e ki pou pwononse l sou tout demann pou renouvèlman ki pou mezi sa-a ; *7) pou konkouri nan fòmasyon ki pou Konsèy Elektoral Pèmanan an konfòmeman jan atik 190 la di sa nan Konstitisyon an ; *8) pou konkouri nan nonminasyon ki pou yon Prezidan Pwovizwa, konfòmeman jan atik 147 la dekri l nan Konstitisyon an. *9) pou konkouri nan fòmasyon ki pou Konsèy Konstitisyònèl, konfòmeman jan atik 188.1. ki nan Konstitisyon an ; *10) pou resevwa nan ouvèti ki pou chak sesyon, bilan ki pou aktivite ki pou Gouvènman an. Nan pwen dis (10) lan l ap konsa pou Konsèy Prezidansyèl [[Tranzisyon Izrayèl |Tranzisyon]] an tout sa gouvènman an ap fè se pou l bay konsèy la bilan an si l vote l li ap fèt sinon li pa ap fèt. Aprè Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon sa-a chak ven (20) àne chak depatman sou zile ayiti a ap chwazi yon manm pou vin fè pati konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an. Konsèy Prezidansyèl Tranzisyon an ak prezidan repiblik la ki ap prezide pou pran desizyon yo nan Asanble Nasyònal Prezidansyèl la. Asanble Nasyònal Palemantè ak Asanble Nasyònal Prezidansyèl la ap fòme kongrè ayisyen an. ===III. Pou Prezidan Konsèy Prezidansyèl lan=== '''Atik 9.'''- Prezidan ki pou Konsèy Prezidansyèl lan asiste Prezidan Pwovizwa a ki ap prezide Konsèy minis yo. Li ap veye Pou anyen pa degrenn-gòch e pou efikasite Konsèy prezidansyèl lan. Li asire fonksyònman regilye tout pouvwa piblik yo konsa ke kontinuite l’Éta a garanti. Pa defo pou Prezidan Pwovizwa a Li ko-siye avèk manmb pou Konsèy Prezidansyèl yo, tout oubyen nan majorite senp, tout aksyon releve pou atribisyon ki pou Prezidan Repiblik lan. '''Atik 9.1'''- Prezidan ki pou Konsèy lan ap kapab akredite Ambasadè yo e anvwaye Ekstra-òdinè yo ki pou puisans etranje yo, resevwa lèt kreyans yo ki pou Anbasadè yo a e akòde ekszekwati pou Konsil yo. Si konsèy Prezidansyèl lan pa chwazi yon Prezidan pwovizyon pami jij kou kasasyon an. '''Atik 10.'''- Tout atribisyon prezidansyèl non spesifye nan prezan dekrè sa-a yo ekszèse an-majorite senp pa manmb pou Konsèy Prezidansyèl lan pou fouye nan tout konstitisyon ke ayiti konnen yo de 1801 rive jounen jodi a, avèk Prezidan pou n di Konsèy lan. ===IV. Pou chwa pou Premye Minis lan=== Chak-grenn ògànizasyon politik ki deja mansyòne, ak eksepsyon de sa-a-yo ki reprezante pou prezide Konsèy Prezidansyèl lan, dezinye yon n premye-ministrab. Ansanm pou premye-ministrab yo ap reyini yo e dezinye pami yo, pa konsennsis, vote oubyen tiraj osò,yon Premye minis. Senk lòt yo apvin Manmb pou Gouvènman an e okipe debann pòs ministeryèl regalyen yo. Nan konsiltasyon avèk Konsèy prezidansyèl lan, Premye Minis lan ap konplete gouvènman an. V. Se avèk WO ETAMAJÒ FAD'H LAN fòmasyon Konsèy ki pou entèmedyasyon avèk Misyon miltinasyònal pou Soutyen nan Sekirite a (CIMMUSS) ap fèt. '''Atik 11.'''- Konsèy ki pou entèmedyasyon avèk Misyon miltinasyònal pou Soutyen nan Sekirite a (CIMMUSS) se prezide l pa yon manmb pou Konsèy Prezidansyèl lan. Prezidan an Pou CIMMUSS e tout materyèl zam, cha, elt. ap rete pou FAD'H, tout san distenksyon vot lan se majorite senp. '''Atik 12.'''- Konsèy entèmedyasyon avèk Misyon miltinasyònal pou Soutyen nan Sekirite (CIMMUSS) travay dekonsè avèk Gouvènman an pou effikasite misyon ki pou soutyen nan Sekirite a. Li ap sèvi kouwa pou transmisyon ant prezidanse lan ak antite ki angaje yo nan pasifikasyon peyi a. '''Atik 13.'''- Modalite ki pou fonksyònman ki pou CIMMUSS lan se yo ki ap detèmine pa arete prezidansyèl. '''VI'''. Pou Konsèy seksyon kominal yo syeje ann imobilye e fonsye pou acha, vant, e lwaye 10% sèl responsab verifikasyon e otorizasyon pou vann,lwe ak achte nan seksyon yo. '''Atik 14.'''- Konsèy administratif seksyon kominal yo appou resanse e anrejistre tout moun nan seksyon an pou yon moun sòti nan yon seksyon pou al nan yon lòt seksyon fò l gen pèmisyon konsèy administratif seksyon kominal kote l sòti a 250 goud pèmi pou deplasman an pa mwa pou tcheke pa seksyon 10 goud pa mwa dwa pou vann nan lari mil (1000) goud pa mwa ap gen gad kominal e chak Konsèy administratif seksyon kominal yo ap kondui dyalòg Politik yo anndan seksyon an anfen pou ramne serènite nesesè pou epanouyisman nasyònal. Pou plis rapwochman konstitisyònèl pou trafik mobilye anndan seksyon kominal yo se konsèy administratif ki ap fikse pri stasyònman yo e pou garanti sekirite alimantè nan seksyon kominal yo Konsèy administratif seksyon an ap bay paran nan seksyon an senk-mil (5 000) goud chak mwa pa timoun de zewo ak 18 àne. Sa-ap kontribye ak apèzman sosyal. '''Atik 15.'''- Modalite pou fonksyònman konsèy administratif seksyon kominal yo se yo ki determine pa lalwa. ===VII. Konsèy pou etid ak amannman Konstitisyònèl yo pou Fasilitasyon tout eleksyon yo (KEAFE) === '''Atik 16.'''- Konsèy pou etid ak amannman Konstitisyònèl yo pou fasilitasyon tout eleksyon yo (KEAFE) yon prelèvman de 30% sou salè tout anplwaye l'Eta pou konstitye fon pou ògànize eleksyon yo, pou suivi ak evalyasyon pou avansman pwosesis elektoral yo. L ap idantifye pwoblèm administratif yo fè etid global tout konstitisyon yo depi 1801 ak trete federal Repiblik Ayiti a ak Dominikàni an pou pwosesis amannman ak elektoral yo. (KEAFE) ap fòmile pwopozisyon ekszekitif anfen pou l rezoud yo. '''Atik 17.'''- Konsèy pou etid ak amannman Konstitisyònèl yo pou Fasilitasyon tout eleksyon yo pa-ap entèfere nan atribisyon ki pwòp ak Konsèy Elektoral Pèmànan an. Li ap ede pouvwa Ekszekitif lan pou l ranpli misyon l nan pwosesis elektoral yo. '''Atik 18.'''- Prezidan an ki pou KEAFE se pou l eli pami manmb ki pou Konsèy Prezidansyèl lan pa deh (2) nan majorite senp lan. '''Atik 19.'''- Modalite pou fonksyònman ki pou KEAFE se yo ki ap detèmine pa arete prezidansyèl ===VIII. Konsèy Dwa moun nan entegrasyon sosyal=== '''Atik 20.'''- Konsèy Dwa moun nan entegrasyon sosyal la ap resevwa doleyans sitwayen yo ki viktim tout ekszaksyon ki pou ti mesye ame yo e pou vyolasyon dwa moun ann jèneral. Yon milyon (1 000 000) goud akonpayman nan chèche jistis ak reparasyon. Resanse viktim yo e fòmile pwopozisyon yon milyon (1 000 000) pou Konsèy minis yo akonpànye yo. '''Atik 21.'''- Konsèy Dwa moun yo ak pou entegrasyon an ap kreye aktivite pwofesyònèl,spòtif,konkou tout kalite pou akonpànye entegrasyon jèn yo aktivite entèlektyèl nan katye defavorize yo. Konkou ak konpetisyon pou yo genyen kenz ak ven milyon goud pou kreye richès. '''Atik 22.'''- Prezidan ki pou Konsèy Dwa moun yo ak entegrasyon an se li ki eli pami manmb ki pou Konsèy Prezidansyèl pa deh (2) pou yon majorite senp. '''Atik 23.'''- Modalite ki pou fonksyònman Konsèy pou Dwa moun ak pou entegrasyon se yo ki detèmine pa arete prezidansyèl. ===IX. Pou Konsèy ki pou lave lari a ak pou anviwonnman ekònomik lan e pou ensitasyon nan kreyasyon richès yo=== '''Atik 24.'''- Konsèy ki pou lave lari a ak pou anviwonnman ekònomik lan e pou ensitasyon ak kreyasyon pou richès la travay dekonsè avèk gouvènman an anfen pou gen mwayen pou amelyore klima biznis yo. Fòmile pwopozisyon yo pou akonpànye ti aktè ekònomik viktime de klima latèrè enpoze bann ame yo. Li ap etabli yon resansman jèneral ki pou viktime ekònomik yo e etandi pèt yo. Li ap idantifye pratik komèsyal yo ki antikonkiransyèl delwayal. Li ap pwopoze de solisyon ki pou koreksyon yo. Li ap ankouraje pran mezi yo ki ap vize nan fasilite kreyasyon anplwa a e ki pou richès la. '''Atik 25.'''- Prezidan ki pou Konsèy ki responsab lave lari a ak pou anviwonnman ekònomik lan e tou ankourajman nan kreyasyon richès la se li ki ap eli pami manmb ki pou Konsèy prezidansyèl pa deh nan yon majorite senp. '''Atik 26.'''-Modalite pou fonksyonnman Konsèy pou lave-lari a ak-pou anviwonnman ekònomik e pou ancourajman nan kreyasyon ki pou richès la se yok detèmine pa arete prezidansyèl lan. ===X. Pou Konsèy apui nan angajman ki pou Dyaspora a nan relèvman nasyònal la=== '''Atik 27.'''- Konsèy pou apui nan angajman ki pou Dyaspora a nan Relèvman nasyònal la idantifye blokaj yo nann angajman ki pou Dyaspora a nan rekonstriksyon nasyònal la. Li ap apiye Ayisyen yo ki ap viv nan peyi etranje a ki swete envesti l davantaj ann Ayiti. Li ap evalye dispozitif mete an-plas yo, nan-s-ak gen-pou-wè pou fasilite demach administrativ lan e ekònomik, e pwopoze solisyon yo ki pou redresman adekwat nan ka echeyan an. ===XI. Modalite ak anviwonnman travay Manmb yo ki pou konsèy prrezidansyèl lan=== '''Atik 28.'''- Modalite yo ak kondisyon yo pou travay manmb yo ki pou Konsèy Prezidansyèl lan se yo ki fikse pa arete pran nan konsèy minis yo. ===XII. Anpèchman oubyen lanmò=== '''Atik 29.'''- Nan ka pou anpèchman oubyen lanmò ki pou yon manmb Konsèy prezidansyèl lan, strikti ki tegentan dezinye l-lan ap pwosede nan ranplasman l nan twa jou tapan ki suiv anpèchman oubyen lanmò yo. '''Atik 29.1.'''- Si strikti a gentan dezinye manmb anpeche a fè tètdi pou ranplase l nan dèle ki bay la, oubyen pou rezon ki pwòp ak yo-menm, manmb Konsèy Prezidansyèl lan ap pwosede nan ranplasman l pa konsennsis. Si konsennsis lan parèt enposib, chak strikti konpoze konsèy prezidansyèl lan ap dezinye yon emisè. Ansanm emisè yo reyini yo e dezinye pami yo yon manm pou Konsèy Prezidansyèl, pa vòt, konsennsis oubyen tiraj osò. '''Atik 29.2.'''- Manm dezinye nan ranplasman ap prete sèman suivan modalite yo dekri nan pezan dekrè a. ===XIII- Fason pou viv Konsèy Prezidansyèl lan=== '''Atik 30.'''- Manm Konsèy Prezidansyèl lan ap asire yo pou yon fason senp pou yo viv ki pa-ap choke sitwyen yo ki deja gen chay gwo difikilte sosyo-ekònomik. '''Atik 31.'''-Tretman akòde yo aktout manmb Konsèyn prezidansyèl lan se yo ki pou detèmine ann Konsèy minis yo. ===XIV- Dispozisyon final yo=== '''Atik 23.'''- Prezan Dekrè sa-a abwoje tout Lwa oubyen dispozisyon Lwa yo, tout Dekrè oubyen dispozisyon Dekrè, tout Dekrè-Lwa oubyen dispozisyon Dekrè-Lwa ki li se yo ki kontrè, e appou pibliye e ekszekite, nan dilijans Premye minis lan. . Bay nan Palè Nasyònal nan Pòt-o-Prens jou ki xxxx , An xxxeme ki pou Endepandans lan. N.B: depi 1801 Ayiti gentan konnen apeprè 28 Konstitisyon sa-a pa fè l avanse Konstitisyon 1987 la ofri de posiblite ekònomik nan konsèy seksyon kominal yo kòm ti administrasyon l'Eta fè yo vin konsèy ajans mobilye ak imobilye administratif seksyon kominal yo ap pi pratik nan domèn sosyo-ekònomik yo lajan (FNE) fon nasyònal pou edikasyon an ap itil si li al nan kès seksyon kominal pou lekòl gratis la akonpli. Yon refòm konstitisyònèl pou amannman global ap respekte dispozisyon 1987 la pou evite dezòd ke chak Prezidan ki monte pa fè pwòp Konstitisyon pa yo san respekte sa ki te la anvan an. POLITIK ===Ayiti : Konsèy Minis yo dènonse poutèt yo refize pou pibliye arete nonmen Konsèy Prezidansyèl lan=== Platfòm politik Rezistans Demokratik (RED) kritike konpòtman ekip gouvènmantal demisyònè a. Selon li, souf nan tchou sa-a ap chèche fè tan pase nan pretann ke pa dispoze de baz legal pou pibliye dekrè a konsènan kreyasyon, ògànizasyon e fonksyònman pou Konsèy prezidansyèl lan. Pwouve ke Premye minis a.i. Michel Patrick Boisvert e konsèy minis yo pa gen preskripsyon legal pou piblikasyon akò yo, pou kreyasyon pou Wo Konsèy pou Tranzisyon an e pou nominasyon 8 nouvo manmb pou konsèy siperyè pouvwa jidisyè a (KSPJ), strikti politik lan afime ke desizyon an ni pa gen ankenn ka ki reflete konstitisyon ayisyen an. Kote n ye, RED mande konsèy minis lan sispann avèk atitid sa-a, paske sitiyasyon agrave dejouanjou, e mezi efikas dwe pran. Gen nesesite pou pibliye pi vit arete nonmen Konsèy Prezidansyèl lan pou fasilite mete an-plas pouvwa ki pou tranzisyon ki apdwe adrese defi defi l è a.<ref>Job David Boisrond Lakay Info509 Contact@lakayinfo509.com Téléphone : +509 3706 8096 ©️Mars2024. Tous droits réservés. Aucun texte de Lakay Info509 ne peut être reproduit en totalité ou en partie à des fins lucratives ou de propagande sans autorisation</ref> ===CARICOM transmete list 9 manmb ki pou KPT a ak Ariel Henry=== <ref>Pa Daphney AIMÉ 30-03-2024 1060 0 Le Placentin</ref> CARICOM gentan ofisyèlman konfye list la ki gen 9 manmb pou Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an bay 1e Minis demisyònè, Ariel Henry, jedi 28 Mas 2024 e tou mande l pou l pran dispozisyon pou fasilite enstalasyon nan jou k ap vini yo. '''Pou manmb yo ki pou vote :''' '''news-detay ''' *1)[[Edgard Leblanc Fils]]: Colektif 30 Janvye *2)[[Fritz Alphonse Jean]]: Accord Montana *3)[[Louis Gerald Gilles]]: Akò 21 Desanm *4)[[Smith Augustin]]: EDE/RED *5)[[Lesly Voltaire]]: Fanmi Lavalas *6)[[Emmanuel Vertilaire]]: Pati "Pitit Desalin" *7)[[Laurent ST-Cyr]]: Sektè prive Manmb Obsèvatè (san dwa pou vote) *8)Ansyen konseye Elektoral, [[Fritznel Joseph]] *9) Agwònòm [[Regine Abraham]] Soulinye ke, [[Konsèy]] Prezidansyèl pou Tranzisyon an gentan gen yon dire maksimal ki se 24 mwa non renouvlab e ankenn nan manmb li yo pa ka [[kandida]] ak yon [[pòs elektif]] nan [[eleksyon]] yo ki pral fèt yo. <ref>Le Placentin < Flash Jedi 4 Avril 2024</ref>'''news-detay Administrasyon''' Minis Afè Etranjè a blame Dominique Dupuy , ansyen reprezantan ki pou EDE nan Konsèy Prezidansyèl lan <ref>Pa Jean Rony Poito PETIT FRERE 04-04-2024 197 0 Le Placentin</ref> Anbasadè Ayiti, bòkote UNESCO, Dominique DUPUY, gentan te blame pa Minis Afè Etranjè a Jean Victor Généus aprè t agen pou l aksepte fè pati Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an si l te enfòme siperyè yerachik li-yo. «Sa se avèk etonnman ke m'gentan aprann pa la laprès ak rezo sosyal yo ke ou t agen pou te deziye pou fè pati ki pou Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an e ke ou agen pou w t aksepte yon pwopozisyon konsa san w pa pran lapèn pou enfòme preyalableman siperyè yerachik ou yo», gentan fè konnen titilè ki pou MAE nan yon korespondans. '''news-detay''' Jean Victor Généus di li-menm pran nòt avèk regrè ki pou konpòtman sa-a ki konstitye yon vyolasyon pou atik 70 pou Arete ki pou 11 avril 2013, defini Règ ki pou deyontoloji aplikab ak ajan ki pou fonksyon piblik fè yo obligasyon pou nan obsève strikteman nòm etik yo e pou konsilte siperyè yerachik yo a relativman ak tout sitiyasyon ki ta kapab bay lye ak yon konfli ki pou enterè yo. «Sala a kondui m nan fè w rivejwenn lèt sa-a ak tit ki pou blame ki appou fè pati dosye pèsònèl ou a. M' mande w pou pran nan konsiderasyon demach sa-a, tout pandan n espere ke l ap kontribye nan pwodui chanjman nan konpòtman w, patikilyèman nan sa ki konsène respè pou obligasyon ki rezève ki enpoze l ak fonksyònè e anplwaye yo ki pou Ministè Afè Etranjè yo», n-ka lire nan korespondans lan. Raple nou ke, Dominique Dupuy, reprezantan ki pou EDE/RED/Konpwomi istorik nan Konsèy prezidansyèl lan, gentan deside pou retire l pou inisyativ la. Manzè gentan denonse mènas ki pou tout sòt yo ki se yok fè l kontrarye e fè l abandone demach sa-a. [[Raketè]] a gentan te ranplase pa [[Smith Augustin]]. ===Akò politik otou Konsèy prezidansyèl lan se finalize=== <ref>Pa Yvena ISIDOR 06-04-2024 1611 0 Le Placentin</ref> Nan youn nòt bay piblik la yè vandredi 5 avril 2024, Konsèy pou tranzisyon an nan fòmasyon pou enfòme piblik lan an-jèneral e laprès an-patikilye ke akò politik la gentan te finalize ant diferan sektè ki konstitye l. KP a gentan prezante, toujou nan nòt sa-a, aksyon priyoritè se pou retabli sekirite piblik, ògànizasyon ki pou Konferans nasyònal e ki pou Refòm Konstitisyònèl, reyalizasyon eleksyon jèneral, demokratik, kredib e patisipativ konsa ke redresman enstitisyònèl e ekònomik. news-detay Tout nan renouvle solidarite l avèk pèp ayisyen an, KP salye efò fòs lòd yo, enstitisyon yo e sitwayen yo ki reziste malgre tout sitiyasyon ka-otik ke travèse peyi a.<ref>https://leplacentin.com/post/06-04-2024-l-accord-politique-autour-du-conseil-presidentiel-est-finalise</ref> ==Ayiti/Dilatwa: Pwosè a ki pwoklame Edgard Leblanc Fils prezidan Konsèy la nan enpas== <ref>Pa Jean Rony Poito TI FRÈ 07-05-2024 957 0 Placentine a https://leplacentin.com/post/07-05-2024-le-proces-verbal-proclamant-edgard-leblanc-fils-president-du-conseil-dans-l-impasse </ref> '''Adopsyon pwosè vèbal''' ki anrejistre eleksyon Edgard Leblanc Fils toujou nan yon enpas, apeprè yon semèn apre nominasyon li a. Se yon kriz total nan Konsèy Tranzisyon Prezidansyèl la. Fè fas ak enposib pou pibliye minit yo nan Monitè a, konsèy la planifye pou adopte yon rezolisyon ki prevwa yon prezidans wotasyon epi ogmante majorite a soti nan 4 a 5. nouvèl-detay Anmenmtan, sekretè egzekitif Komite Entèministeryèl Planifikasyon Teritwa a (CIAT), Michèle Oriol, kwè chans pou yo reyisi Konsèy tranzisyon prezidansyèl la pa twò piti, akoz dezakò politik yo. "An fas ak ijans sekirite a, nou bezwen rapid, desizyon klè ak yon liy byen defini nan aksyon." ===Nòt ak Referans :=== h98s6of4s1wn947jp98o53sv28fkfdr 0 95806 888353 865972 2026-09-14T19:14:52Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888353 wikitext text/x-wiki '''Anaíde Beiriz''' , se te yon pwofesè ak [[Pwezi|powèt]] [[Brezil|brezilyen]] .Non li te lye ak Istwa Paraíba, akòz de yon trajedi li te enplike, ansanm ak avoka ak yon [[jounalis]] João Duarte Dantas, ki se moun li te gen yon relasyon fanm ak gason <ref name="MdoBrasil" /> == Jan nou koumanse == Apre li te ekselan pandan etid li, Anaíde te gradye nan lekol Nomal nan mwa me 1922 a laj disèt. Lè sa a, li te kòmanse anseye, anseye pechè yo nan vilaj cabedolo nan lè sa a yo li ak ekri. Jenn ak bèl, Anaíde te gayan an nan yon konkou bote ankouraje pa correio da manha an 1925 . Je nwa l 'te atire atansyon, sa ki fè l' ti non an, nan mitan sèk zanmi li, nan " patnè a ak je yo dòmi". <ref name="MdoBrasil" /> Pou mantalite konsèvatif sosyete brezilyen an nan epòk la, patikilyèman nan Paraíba, Anaíde pa t 'yon fanm byen konsidere akòz lide pwogresis li te genyen: kòm powèt li te patisipe aktivman nan mouvman entelektyèl la, patisipe nan evènman atistik ak ale nan rasanbleman literè . Antanke sitwayen, li te defann patisipasyon fanm nan politik, nan yon moman kote yo pa t menm ka vote ; li te nana nan aparans li, mete rad ba-koupe ak espòtif yon koup cheve ''à la garçonne'' . Revolisyonè, li pa te mare pa konvansyon lè li te rive nan relasyon lanmou. == Eskandal == === Relasyon ak João Dantas === Nan lane 1928 Anaíde te kòmanse yon relasyon amoure ak João Dantas, yon [[politisyen]] lokal ki lye ak partido Repiblik paulista , ki te nan opozisyon ak prezidan Eta (gouvènè) . Apre konfwontasyon politik vyolan ki te bay , João Dantas te fini pran refij nan Recife, kenbe yon relasyon ak Anaíde nan yon distans, atravè lèt. João Pessoa te reyaji lè li te bay lapolis lòd pou fouye kay rebèl yo ak sispèk yo, chèche zam ki ta ka itilize nan yon revòlt ame. Youn nan kote sa yo se te biwo João Dantas nan vil Paraíba (kounye a João Pessoa ), anvayi 10 jiyè 1930 . Malgre ke yo pa te jwenn okenn zam, lapolis te sakaje lokal la epi yo te kase nan sekirite a, kote yo te jwenn korespondans Dantas ', ki gen ladan lèt renmen ak powèm te resevwa nan men Anaíde. Nan jou ki vin apre yo, jounal pro-gouvènmantal A União, ak lòt kò [[laprès]] leta ki gen rapò ak sitiyasyon an, pibliye kontni sa yo, vize atake onè Dantas Sou 26 mwa pase , João Dantas, akonpaye pa yon bòpè, Augusto Caldas, antre nan Confeitaria Glória, nan recife, epi tire João Pessoa nan do , touye l. Piblikman kritike pou rezon moral ak politik, Anaíde te santi'l kwense apre asasina João Pessoa, ki te lakòz konmosyon popilè. Kidonk, li te abandone rezidans li nan Paraiba e li te ale viv nan yon abri nan Recife, kote li te kòmanse vizite João Dantas, yo te arete yo nan flagran e yo te mennen l nan Sant Detansyon nan vil sa a. Dantas nan yo pita te jwenn mouri nan [[selil]] li a, ak gòj li koupe, sou 3 oktob nan menm ane a, nan kòmansman Revolisyon 1930 la. Malgre ke te deklare ki ''kòz lanmò li'' nan epòk la, sikonstans yo rete klè. === Lanmò === Anaíde, ki te gen 25 an, te mouri kek jou apre Dantas, swadizan nan anpwazonnman pwòp tèt li. Li te antere l kòm yon endijan nan kominote santo Amoro * {{Notas}}{{Referências}}{{esboço-biografia}} m8qnr9aeq1hieqfwf75efmfw83pdjnk 888354 888353 2026-09-14T19:15:17Z Surtaburta 39352 888354 wikitext text/x-wiki '''Anaíde Beiriz''' , se te yon pwofesè ak [[Pwezi|powèt]] [[Brezil|brezilyen]] .Non li te lye ak Istwa Paraíba, akòz de yon trajedi li te enplike, ansanm ak avoka ak yon [[jounalis]] João Duarte Dantas, ki se moun li te gen yon relasyon fanm ak gason <ref name="MdoBrasil" /> == Jan nou koumanse == Apre li te ekselan pandan etid li, Anaíde te gradye nan lekol Nomal nan mwa me 1922 a laj disèt. Lè sa a, li te kòmanse anseye, anseye pechè yo nan vilaj cabedolo nan lè sa a yo li ak ekri. Jenn ak bèl, Anaíde te gayan an nan yon konkou bote ankouraje pa correio da manha an 1925 . Je nwa l 'te atire atansyon, sa ki fè l' ti non an, nan mitan sèk zanmi li, nan " patnè a ak je yo dòmi". <ref name="MdoBrasil" /> Pou mantalite konsèvatif sosyete brezilyen an nan epòk la, patikilyèman nan Paraíba, Anaíde pa t 'yon fanm byen konsidere akòz lide pwogresis li te genyen: kòm powèt li te patisipe aktivman nan mouvman entelektyèl la, patisipe nan evènman atistik ak ale nan rasanbleman literè . Antanke sitwayen, li te defann patisipasyon fanm nan politik, nan yon moman kote yo pa t menm ka vote ; li te nana nan aparans li, mete rad ba-koupe ak espòtif yon koup cheve ''à la garçonne'' . Revolisyonè, li pa te mare pa konvansyon lè li te rive nan relasyon lanmou. == Eskandal == === Relasyon ak João Dantas === Nan lane 1928 Anaíde te kòmanse yon relasyon amoure ak João Dantas, yon [[politisyen]] lokal ki lye ak partido Repiblik paulista , ki te nan opozisyon ak prezidan Eta (gouvènè) . Apre konfwontasyon politik vyolan ki te bay , João Dantas te fini pran refij nan Recife, kenbe yon relasyon ak Anaíde nan yon distans, atravè lèt. João Pessoa te reyaji lè li te bay lapolis lòd pou fouye kay rebèl yo ak sispèk yo, chèche zam ki ta ka itilize nan yon revòlt ame. Youn nan kote sa yo se te biwo João Dantas nan vil Paraíba (kounye a João Pessoa ), anvayi 10 jiyè 1930 . Malgre ke yo pa te jwenn okenn zam, lapolis te sakaje lokal la epi yo te kase nan sekirite a, kote yo te jwenn korespondans Dantas ', ki gen ladan lèt renmen ak powèm te resevwa nan men Anaíde. Nan jou ki vin apre yo, jounal pro-gouvènmantal A União, ak lòt kò [[laprès]] leta ki gen rapò ak sitiyasyon an, pibliye kontni sa yo, vize atake onè Dantas Sou 26 mwa pase , João Dantas, akonpaye pa yon bòpè, Augusto Caldas, antre nan Confeitaria Glória, nan recife, epi tire João Pessoa nan do , touye l. Piblikman kritike pou rezon moral ak politik, Anaíde te santi'l kwense apre asasina João Pessoa, ki te lakòz konmosyon popilè. Kidonk, li te abandone rezidans li nan Paraiba e li te ale viv nan yon abri nan Recife, kote li te kòmanse vizite João Dantas, yo te arete yo nan flagran e yo te mennen l nan Sant Detansyon nan vil sa a. Dantas nan yo pita te jwenn mouri nan [[selil]] li a, ak gòj li koupe, sou 3 oktob nan menm ane a, nan kòmansman Revolisyon 1930 la. Malgre ke te deklare ki ''kòz lanmò li'' nan epòk la, sikonstans yo rete klè. === Lanmò === Anaíde, ki te gen 25 an, te mouri kek jou apre Dantas, swadizan nan anpwazonnman pwòp tèt li. Li te antere l kòm yon endijan nan kominote santo Amoro == '''Referans''' == jp61mhp0u4u9hx05ypb2cbiscro7mz5 888355 888354 2026-09-14T19:15:58Z Surtaburta 39352 888355 wikitext text/x-wiki '''Anaíde Beiriz''' , se te yon pwofesè ak [[Pwezi|powèt]] [[Brezil|brezilyen]] .Non li te lye ak Istwa Paraíba, akòz de yon trajedi li te enplike, ansanm ak avoka ak yon [[jounalis]] João Duarte Dantas, ki se moun li te gen yon relasyon fanm ak gason <ref name="MdoBrasil" /><ref>'''Anayde Beiriz''', selon l'écriture de son époque, '''Anaíde Beiriz''' aujourd'hui.</ref> == Jan nou koumanse == Apre li te ekselan pandan etid li, Anaíde te gradye nan lekol Nomal nan mwa me 1922 a laj disèt. Lè sa a, li te kòmanse anseye, anseye pechè yo nan vilaj cabedolo nan lè sa a yo li ak ekri. Jenn ak bèl, Anaíde te gayan an nan yon konkou bote ankouraje pa correio da manha an 1925 . Je nwa l 'te atire atansyon, sa ki fè l' ti non an, nan mitan sèk zanmi li, nan " patnè a ak je yo dòmi". <ref name="MdoBrasil" /> Pou mantalite konsèvatif sosyete brezilyen an nan epòk la, patikilyèman nan Paraíba, Anaíde pa t 'yon fanm byen konsidere akòz lide pwogresis li te genyen: kòm powèt li te patisipe aktivman nan mouvman entelektyèl la, patisipe nan evènman atistik ak ale nan rasanbleman literè . Antanke sitwayen, li te defann patisipasyon fanm nan politik, nan yon moman kote yo pa t menm ka vote ; li te nana nan aparans li, mete rad ba-koupe ak espòtif yon koup cheve ''à la garçonne'' .<ref>La capitale anciennement nommée '''Paraíba''' fut rebaptisée '''João Pessoa''' en l'honneur de son gouverneur, [[João Pessoa Cavalcanti de Albuquerque]] après son assassinat par João Dantas.</ref> Revolisyonè, li pa te mare pa konvansyon lè li te rive nan relasyon lanmou. == Eskandal == === Relasyon ak João Dantas === Nan lane 1928 Anaíde te kòmanse yon relasyon amoure ak João Dantas, yon [[politisyen]] lokal ki lye ak partido Repiblik paulista , ki te nan opozisyon ak prezidan Eta (gouvènè) . Apre konfwontasyon politik vyolan ki te bay , João Dantas te fini pran refij nan Recife, kenbe yon relasyon ak Anaíde nan yon distans, atravè lèt. João Pessoa te reyaji lè li te bay lapolis lòd pou fouye kay rebèl yo ak sispèk yo, chèche zam ki ta ka itilize nan yon revòlt ame. Youn nan kote sa yo se te biwo João Dantas nan vil Paraíba (kounye a João Pessoa ), anvayi 10 jiyè 1930 . Malgre ke yo pa te jwenn okenn zam, lapolis te sakaje lokal la epi yo te kase nan sekirite a, kote yo te jwenn korespondans Dantas ', ki gen ladan lèt renmen ak powèm te resevwa nan men Anaíde. Nan jou ki vin apre yo, jounal pro-gouvènmantal A União, ak lòt kò [[laprès]] leta ki gen rapò ak sitiyasyon an, pibliye kontni sa yo, vize atake onè Dantas Sou 26 mwa pase , João Dantas, akonpaye pa yon bòpè, Augusto Caldas, antre nan Confeitaria Glória, nan recife, epi tire João Pessoa nan do , touye l. Piblikman kritike pou rezon moral ak politik, Anaíde te santi'l kwense apre asasina João Pessoa, ki te lakòz konmosyon popilè. Kidonk, li te abandone rezidans li nan Paraiba e li te ale viv nan yon abri nan Recife, kote li te kòmanse vizite João Dantas, yo te arete yo nan flagran e yo te mennen l nan Sant Detansyon nan vil sa a. Dantas nan yo pita te jwenn mouri nan [[selil]] li a, ak gòj li koupe, sou 3 oktob nan menm ane a, nan kòmansman Revolisyon 1930 la. Malgre ke te deklare ki ''kòz lanmò li'' nan epòk la, sikonstans yo rete klè. === Lanmò === Anaíde, ki te gen 25 an, te mouri kek jou apre Dantas, swadizan nan anpwazonnman pwòp tèt li. Li te antere l kòm yon endijan nan kominote santo Amoro == '''Referans''' == ou68idnpn57ks4xsnkpnxzbklzk8brl 0 96206 888365 870362 2026-09-14T19:21:04Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888365 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} [[Fichye:Cat_guarding_geese_c1120_BC_Egypt.jpg|vignette|Chat k ap veye zwa. Ejip, anviwon 1120 anvan Jezikri.]] [[Fichye:Aesop_pushkin01.jpg|vignette|Bust ki soti nan epòk elenistik la yo kwè ki reprezante Ezop, kreyatè jan an.]] [[Fichye:1-2_Le-corbeau-et-le-renard.jpg|vignette|Fab ''Kònèy la ak Renar la'' te deja nan Aesop ak Phaedrus. (Il. pa Grandville, 1838)]] [[Fichye:Le_loup_et_agneau_G-F_Townsend_1867_GB.png|vignette|''Lou a ak Ti Mouton an'' se yon fab ki byen ansyen tou. (Il. pa H. Weir, 1867)]] Yon '''fab''' se yon [[Resi|istwa]] kout an vè oswa [[Pwoz|an pwoz]] ki gen pou objektif ilistre pandan l ap fè n ri yon leson nan lavi an. Li souvan karakterize pa yon istwa fiktif ki gen yon konpozisyon nayif ak alegorik ki prezante [[Zannimo|bèt]] k ap pale, èt imen oswa lòt antite ki gen yon aparans bèt, men pèsonifye . Yo eksprime yon moral nan fen oswa nan kòmansman fab la. Pafwa sa enplisit, lektè a dwe fè tèt li travay pou l ka degaje leson moral sa a. Pou Phèdre, fabilis [[laten]] an, " Merit fab la gen doub aspè : li pwovoke ri epi li bay yon leson sou pridans » . Dimansyon [https://fr.wiktionary.org/wiki/didactique didaktik] fab yo ka eksplike poukisa fab yo sikile epi yo pase de yon kilti a yon lòt. Dapre G. K. Chesterton, « Fab la se yon sòt de alfabè limanite kote nou te kapab ekr premye sètitid filozofik; e pou rezon sa a figi yo te dwe fonksyone tankou abstraksyon aljebrik oswa pyès nan yon jwèt echèk » <ref>Cité par {{Référence Harvard sans parenthèses|Blackham 1985|p=XVI}}.</ref> . == Etimoloji == Nan premye sans lan, mo " [https://fr.wiktionary.org/wiki/fable fab] » ( ''fabula, ae'' : lejann lan) deziyen istwa a oswa anchènman aksyon ki se baz yon istwa imajinè, kèlkeswa sa li ye. Se nan sans sa a, nan ''<a href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Po%C3%A9tique_(Aristote)" rel="mw:ExtLink" title="Poétique (Aristote)" class="cx-link" data-linkid="49">Poétique</a>'' la, [[:fr:Aristote|Aristote]] deziyen " fab kòm youn nan sis eleman ki konstitye yon trajedi, ansanm ak moral, langaj, panse, aparèy senik ak melodi . Mo ''fab'' la soti nan mo laten ''fabula'' (“ mo, pawòl "), ki deziyen aksyon pale a lè w ap envante (se la tèm sa soti tou " fabile"). Nan lang grèk la, pa t gen okenn mo espesyal pou nonmen jan fab la, ki te deziyen pa mo ki vle di istwa : ''μύθος'' (ki bay mo a " mit "). Pou refere a jan an, itilizasyon an te gaye byen bonè pou deziyen fab kòm ''aesopica'' (literalman : "pawòl Ésope "), ki nan Mwayennaj yo te tradui kòm ''ysopets'' oswa ''isopets'' . == Jan literè == Fab la se yon fòm patikilye apolog, ki deziyen nenpòt istwa ki gen yon dimansyon morali. Li distenge ak parabòl la, ki prezante èt imen epi ki kite siyifikasyon an ouvè a diskisyon <ref>{{Référence Harvard sans parenthèses|Canvat 1993}}.</ref> . Li distenge tou ak egzanplòm lan, ki se yon istwa prezante kòm verite. Finalman, li distenge ak fabliyo a, ki se yon istwa satirik oswa moral, souvan grivwa, ke jan sa a te fleri an [[Frans]] ant XII syèk la . syèk la ak XIV lan syèk <ref>{{Référence Harvard sans parenthèses|Bédier 1911}}.</ref> . == Orijin == Fab la gen rasin li nan tan lontan epi nou jwenn li nan tout kilti. Li te fè pati tradisyon oral la byen lontan anvan envansyon ekriti a. Li toujou aktif nan peyi kote kilti oral la rete vibran e pwòch ak lanati, jan sa ye an Afrik oswa nan sosyete riral yo. == Nòt ak referans == {{Referans}} === Sous klasik yo === * Joseph Bédier, Les fabliaux, Paris, Champion, 1911 * René Bray, Les Fables de La Fontaine : Essai sur la signification du comique, Paris, Edgar Malfère, 1929 * Hippolyte Taine, Essai sur les fables de La Fontaine, Paris, Mme ve Joubert, 1853 * Hippolyte Taine, La Fontaine et ses fables, Paris, Hachette, 1883 === Kritik resan === * (en) H.J. Blackham, The Fable as Literature, Londres, Athlone Press, 1985, 280 p. * Karl Canvat et Christian Vandendorpe, La fable : Vade-mecum du professeur de français, Bruxelles-Paris, Didier Hatier, coll. « Séquences », 1993, 104 p. * Nicole Cottart, « Le Livre de Kalila et Dimna », dans Jean Glénisson, Le livre au Moyen Âge, Louvain-la-Neuve, Brepols, 1988 * Patrick Dandrey, La fabrique des fables, Paris, Klincksieck, 2010 * Louisa Düss, La méthode des fables en psychanalyse infantile, L'Arche, 1950 * Yves Giraud, L'emblème à la Renaissance, Paris, S.E.D.E.S-C.D.U., 1982 * (en) Niklas Holzberg, The Ancient Fable : An Introduction, Bloomington, [[Enndyana|Indiana]] University Press, 2002, 128 p. * Morten Nojgaard, La fable antique, vol. 1, Copenhague, Nyt Nordisk Forlag, 1964 * Jean-Noël Pascal, « Brèves remarques sur quelques fabulistes des Lumières », dans Geneviève Artigas-Menant et Alain Couprie, L'idée et ses fables, Paris, Champion, 2008, 339 p. * Jean Pépin, Mythe et allégorie : les origines grecques et les contestations judéo-chrétiennes, vol. 1, Paris, Etudes augustiniennes, 1976 * Louis Renou, « Littérature sanscrite », dans Raymond Queneau, Histoire des littératures 1, Paris, Gallimard, 1955, 1768 p. * (en) Lee Rourke, A Brief History of Fables : From Aesop to Flash Fiction, Bloomington, Hesperus Press, 2011, 178 p. * Michel Serres, Hermès IV. La distribution, Paris, Minuit, 1977 * (en) G.U. Thite, « Indian Fable », dans Robert S. Falkowitz et al., La Fable, Genève, Fondation Hardt, 1984, 322 p. * Pascal Tonazzi, ''Le vocabulaire des Fables de La Fontaine'', Paris, Berg International, 2017, 216p. * Pascal Tonazzi, ''Morales, maximes et pensées des Fables de La Fontaine'', La Rochelle, Coll. Electrons Libres, Evidence Editions, 2018, 136 p. (ISBN 979-10-348-0973-8) * Christian Vandendorpe, Apprendre à lire des fables : Une approche sémio-cognitive, Longueuil, Le Préambule, 1989 * Laurent Versini, « Fable, apologue, mythe et Lumières chez Diderot », dans Geneviève Artigas-Menant et Alain Couprie, L'idée et ses fables, Paris, Champion, 2008, 339 p. [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Fab]] t9zc7ssddr1vpjrlwu5lx4gd88yylj9 0 96712 888383 881319 2026-09-14T19:27:48Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888383 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Imam Khamenei meeting students on the eve of November 4 2025 23.jpg|vignette|Ali Khamenei 2025]] '''Ali Khamenei''' (1939–2026) se lidè siprèm Iran 1989 rive 2026. Li se yon lidè relijye Shiite epi li gen gwo enfliyans nan politik, militè, ak diplomasi Iran. Anvan li te vin lidè siprèm, li te sèvi kòm Prezidan Iran soti nan 1981 rive 1989. Khamenei konsidere kòm youn nan figi ki pi pwisan nan rejyon Mwayen Oryan an ak nan politik entènasyonal Iran. == Byen bonè ak edikasyon == Ali Khamenei te fèt nan vil Mashhad, Iran, nan yon fanmi relijye Shiite. Li te kòmanse etid relijye nan jenès li, etidye nan seminè nan Mashhad, epi pita nan Qom. Li te aprann fiqh, tafsir (entèpretasyon Koran), ak lòt syans Islamik anba sipèvizyon Ayatollah yo. Pandan Revolisyon Islamik 1979 la, li te youn nan sipòtè prensipal Ayatollah Ruhollah Khomeini. == Karyè politik == Apre lanmò Khomeini nan 1989, Asanble [[Ekspè]] yo te eli Khamenei kòm lidè siprèm Iran. Nan pozisyon sa a, li gen kontwòl sou militè a, sèvis sekirite yo, ak politik jeneral peyi a. Khamenei jwe yon wòl kle nan formulasyon [[politik ekonomik]], militè, ak sosyal Iran. Anvan sa, li te sèvi kòm Prezidan Iran soti nan 1981 rive 1989, kote li te dirije peyi a apre asasina Anwar Khomeini. == Relasyon entènasyonal == Khamenei gen gwo enfliyans nan relasyon entènasyonal Iran, espesyalman ak Etazini, Izrayèl, ak peyi Golf yo. Li souvan fè deklarasyon sou politik rejyonal, tankou sipò pou Palestin, Syria, ak mouvman Hezbollah. Medya mondyal tankou [[BBC]], Reuters, Al Jazeera, ak The New York Times regilyèman rapòte sou aksyon li yo. == Relijyon ak filozofi == Khamenei se yon lidè Shiite Ithna 'Ashari. Li gen anpil enfliyans sou òganizasyon relijye ak seminè nan Iran. Li pibliye fatwa ak direktiv relijye sou politik, ekonomi, ak lavi sosyal. Anpil nan deklarasyon li yo gen enpak dirèk sou lwa ak pratik nan Iran. == Fanmi ak lavi pèsonèl == Li marye depi 1964 ak gen plizyè pitit. Fanmi li anjeneral rete deyò nan zafè piblik ak politik. Li se yon moun trè prive nan lavi pèsonèl li, byenke li parèt regilyèman nan okazyon ofisyèl ak seremoni relijye. == Eredite ak enpak == Ali Khamenei konsidere kòm youn nan figi politik ki pi enpòtan nan Istwa modèn Iran. Li te dirije peyi a nan plizyè kriz entènasyonal, enkli konfli ak Etazini ak pwogram nikleyè Iran. Lidèchip li te gen gwo enpak sou politik rejyonal ak pozisyon Iran nan diplomasi mondyal. == Gade tou == * [[Iran]] == Referans == * {{cite news |title=Profile: Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei |work=BBC News |date=2020 |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-12420303}} * {{cite news |title=Who is Iran’s Supreme Leader? |work=Al Jazeera |date=2019 |url=https://www.aljazeera.com}} * {{cite news |title=Iran's Power Structure Explained |work=Reuters |date=2021 |url=https://www.reuters.com}} * {{cite news |title=Iran’s Supreme Leader and Regional Influence |work=The New York Times |date=2020 |url=https://www.nytimes.com}} * {{cite web |title=Iran: Political Overview |publisher=Council on Foreign Relations |url=https://www.cfr.org}} == Kategori == [[Category:Vivan]] [[Category:Politik entènasyonal]] [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Politisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1939]] [[Kategori:Lanmò 2026]] jfqsaowq6z00khp2n6grt24rx04f10a 888384 888383 2026-09-14T19:28:06Z Surtaburta 39352 888384 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Imam Khamenei meeting students on the eve of November 4 2025 23.jpg|vignette|Ali Khamenei 2025]] '''Ali Khamenei''' (1939–2026) se lidè siprèm Iran 1989 rive 2026. Li se yon lidè relijye Shiite epi li gen gwo enfliyans nan politik, militè, ak diplomasi Iran. Anvan li te vin lidè siprèm, li te sèvi kòm Prezidan Iran soti nan 1981 rive 1989. Khamenei konsidere kòm youn nan figi ki pi pwisan nan rejyon Mwayen Oryan an ak nan politik entènasyonal Iran. == Byen bonè ak edikasyon == Ali Khamenei te fèt nan vil Mashhad, Iran, nan yon fanmi relijye Shiite. Li te kòmanse etid relijye nan jenès li, etidye nan seminè nan Mashhad, epi pita nan Qom. Li te aprann fiqh, tafsir (entèpretasyon Koran), ak lòt syans Islamik anba sipèvizyon Ayatollah yo. Pandan Revolisyon Islamik 1979 la, li te youn nan sipòtè prensipal Ayatollah Ruhollah Khomeini. == Karyè politik == Apre lanmò Khomeini nan 1989, Asanble [[Ekspè]] yo te eli Khamenei kòm lidè siprèm Iran. Nan pozisyon sa a, li gen kontwòl sou militè a, sèvis sekirite yo, ak politik jeneral peyi a. Khamenei jwe yon wòl kle nan formulasyon [[politik ekonomik]], militè, ak sosyal Iran. Anvan sa, li te sèvi kòm Prezidan Iran soti nan 1981 rive 1989, kote li te dirije peyi a apre asasina Anwar Khomeini. == Relasyon entènasyonal == Khamenei gen gwo enfliyans nan relasyon entènasyonal Iran, espesyalman ak Etazini, Izrayèl, ak peyi Golf yo. Li souvan fè deklarasyon sou politik rejyonal, tankou sipò pou Palestin, Syria, ak mouvman Hezbollah. Medya mondyal tankou [[BBC]], Reuters, Al Jazeera, ak The New York Times regilyèman rapòte sou aksyon li yo. == Relijyon ak filozofi == Khamenei se yon lidè Shiite Ithna 'Ashari. Li gen anpil enfliyans sou òganizasyon relijye ak seminè nan Iran. Li pibliye fatwa ak direktiv relijye sou politik, ekonomi, ak lavi sosyal. Anpil nan deklarasyon li yo gen enpak dirèk sou lwa ak pratik nan Iran. == Fanmi ak lavi pèsonèl == Li marye depi 1964 ak gen plizyè pitit. Fanmi li anjeneral rete deyò nan zafè piblik ak politik. Li se yon moun trè prive nan lavi pèsonèl li, byenke li parèt regilyèman nan okazyon ofisyèl ak seremoni relijye. == Eredite ak enpak == Ali Khamenei konsidere kòm youn nan figi politik ki pi enpòtan nan Istwa modèn Iran. Li te dirije peyi a nan plizyè kriz entènasyonal, enkli konfli ak Etazini ak pwogram nikleyè Iran. Lidèchip li te gen gwo enpak sou politik rejyonal ak pozisyon Iran nan diplomasi mondyal. == Gade tou == * [[Iran]] == Referans == * {{cite news |title=Profile: Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei |work=BBC News |date=2020 |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-12420303}} * {{cite news |title=Who is Iran’s Supreme Leader? |work=Al Jazeera |date=2019 |url=https://www.aljazeera.com}} * {{cite news |title=Iran's Power Structure Explained |work=Reuters |date=2021 |url=https://www.reuters.com}} * {{cite news |title=Iran’s Supreme Leader and Regional Influence |work=The New York Times |date=2020 |url=https://www.nytimes.com}} * {{cite web |title=Iran: Political Overview |publisher=Council on Foreign Relations |url=https://www.cfr.org}} [[Category:Vivan]] [[Category:Politik entènasyonal]] [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Politisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1939]] [[Kategori:Lanmò 2026]] 6wei4oyp9gx2hph3kzv1x9ofgpe1x8l 0 97377 888372 881021 2026-09-14T19:23:16Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 888372 wikitext text/x-wiki {{Infobox|wikidata=Q139408351}} '''Vijonet Déméro,''' se yon inivèsitè , li se anseyan epi responsab ayisyen , li nome jou ki te 4 mas la kòm minis edikasyon nasyonal nan peyi ayiti <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|prénom=Le Quotidien|nom=News|titre=Dr. Vijonet Déméro, natif de Côte-de-fer, invite les jeunes à ne pas baisser les bras !|url=https://lequotidiennews.org/dr-vijonet-demero-natif-de-cote-de-fer-invite-les-jeunes-a-ne-pas-baisser-les-bras/|site=Le Quotidien News|date=2023-05-14|consulté le=2026-04-17}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web|titre=Haiti - Education : Who is Vijonet Déméro, the new Minister of National Education ? - HaitiLibre.com : Haiti news 7/7|url=https://www.haitilibre.com/en/news-47004-haiti-education-who-is-vijonet-demero-the-new-minister-of-national-education.html|site=HaitiLibre.com|consulté le=2026-04-17}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web|langue=fr|titre=Vijonet Déméro installé à la tête du MENFP|url=https://lenouvelliste.com/article/264861/vijonet-demero-installe-a-la-tete-du-menfp|site=lenouvelliste.com|consulté le=2026-04-17}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Vijonet Deméro, nouveau ministre de l’Éducation nationale|url=https://www.haitiexpress.net/2026/03/04/vijonet-demero-nouveau-ministre-de-leducation-nationale/|site=Haiti Express|date=2026-03-04|consulté le=2026-04-17}}</ref> == Biyografi == === Fòmasyon === Vijonet Déméro gen yon doktora nan Lidèchip Edikasyonèl nan Inivèsite Zile Vyèj yo. Fòmasyon li konsantre prensipalman sou syans edikasyonèl, gouvènans sistèm edikasyonèl yo, ak apwòch ki gen rapò ak lidèchip akademik. == Karyè akademik == Li travay kòm pwofesè-chèchè nan plizyè enstitisyon edikasyon siperyè nan peyio Ayiti. Li anseye sitou nan Enstiti Inivèsite pou Fòmasyon Ekzekitif yo (INUFOCAD) ak nan Fakilte Etnoloji Inivèsite Leta [[Ayiti]] a. Aktivite akademik li yo gen ladan ansèyman, fòmasyon lidè edikasyonèl, ak patisipasyon nan rechèch. Domèn enterè li yo enkli lidèchip edikasyonèl, pwosesis kognitif, ak dinamik aprantisaj. Li te okipe tou pozisyon administratif nan edikasyon siperyè, sitou kòm rektè INUFOCAD <ref>{{Cite web|url=https://rezonodwes.com/2026/03/nomination-de-vijonet-demero-contrats-leonins-financement-de-luniversite-quisqueya-la-cutraseph-se-positionne/|title=Nomination de Vijonet Déméro, contrats léonins, financement de l’Université Quisqueya : la CUTRASEPH se positionne - Rezo Nòdwès|last=Nodwes|first=Rezo|date=2026-03-16|website=Rezo Nòdwès - Le journal citoyen haïtien !|language=fr-FR|access-date=2026-04-17}}</ref> . == Angajman enstitisyonèl == San konte fonksyon akademik li, Vijonet Déméro patisipe nan plizyè estrikti enstitisyonèl. Li te yon manm Konsèy Elektoral Pwovizwa a (CEP), [[òganis]] ki responsab pou òganize pwosesis elektoral yo an Ayiti <ref>{{Cite web|url=https://vantbefinfo.com/vers-un-nouvel-accord-entre-le-menfp-et-lens-le-ministre-vijonet-demero-rencontre-le-recteur-de-lueh/|title=Vers un nouvel accord entre le MENFP et l’ENS : le ministre Vijonet Déméro rencontre le recteur de l’UEH|last=Info|first=Vant Bef|date=2026-03-07|website=Vant Bèf Info (VBI)|language=en-US|access-date=2026-04-17}}</ref> . Li enplike tou nan òganizasyon relijye pwotestan yo. Li fè devwa pastoral epi li patisipe nan aktivite ki gen rapò ak Federasyon Pwotestan nan peyi dAyiti <ref>{{Cite web|url=https://www.haitilibre.com/en/news-16338-haiti-elections-the-electoral-adviser-vijonet-demero-resigns.html|title=Haiti - Elections : The electoral adviser Vijonet Déméro resigns - HaitiLibre.com : Haiti news 7/7|website=HaitiLibre.com|access-date=2026-04-17}}</ref> . == Fonksyon ministeryèl yo == Nan dat 4 mas 2026, Vijonet Déméro te nome Minis Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/265430/education-vijonet-demero-expose-ses-priorites-a-la-bid-et-au-pme|title=Éducation : Vijonet Déméro expose ses priorités à la BID et au PME|website=lenouvelliste.com|language=fr|access-date=2026-04-17}}</ref> . Nominasyon li a rive nan yon moman ki make pa difikilte estriktirèl nan sistèm edikasyon Ayisyen an, patikilyèman an tèm de aksè a edikasyon, gouvènans ak kalite ansèyman <ref>{{Cite web|url=https://www.gazettehaiti.com/index.php/node/13614|title=Éducation : le ministre Vijonet Déméro fixe ses priorités face à la crise du système éducatif|website=Gazette Haiti|language=en|access-date=2026-04-17}}</ref> . Kòm yon pati nan fonksyon li yo, li responsab pou aplike [[politik piblik]] ki gen rapò ak edikasyon nasyonal, fòmasyon pwofesyonèl ak jesyon sistèm edikasyon an <ref>{{Cite web|url=https://www.tripfoumi.com/blog/2020/11/17/vijonet-demero-signe-leglise-et-la-lutte-contre-la-pauvrete-en-haiti/|title=Vijonet Déméro signe « L’Eglise et la lutte contre la pauvreté en Haïti »|date=2020-11-17|language=en-US|access-date=2026-04-17}}</ref> . === Direktiv yo te anonse nan kòmansman manda li a gen ladan yo : === * reòganizasyon administratif ministè a <ref>{{Cite web|url=https://vantbefinfo.com/education-le-ministre-vijonet-demero-annonce-la-formation-dun-comite-charge-dexaminer-les-dossiers-des-enseignants/|title=Éducation : le ministre Vijonet Déméro annonce la formation d'un comité chargé d'examiner les dossiers des enseignants|last=Rédaction|date=2026-03-15|website=Vant Bèf Info (VBI)|language=en-US|access-date=2026-04-17}}</ref> . * revizyon kourikoulòm lekòl la ; * devlopman fòmasyon teknik ak pwofesyonèl ; * entegrasyon gradyèl teknoloji dijital yo nan edikasyon. == Travay ak domèn enterè == Travay Vijonet Déméro a tonbe nan domèn syans edikasyonèl yo. Li konsantre prensipalman sou : * lidèchip nan enstitisyon edikasyonèl yo ; * mekanis aprantisaj ; * fòmasyon pwofesè yo ak administratè edikasyon yo ; * gouvènans sistèm edikasyon yo <ref>{{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/265802/le-menfp-sengage-pour-la-diffusion-du-livre-unique-en-creole-dans-toutes-les-ecoles|title=Le MENFP s’engage pour la diffusion du « Livre unique » en créole dans toutes les écoles|website=lenouvelliste.com|language=fr|access-date=2026-04-17}}</ref> . == Referans == {{Referans}} [[Kategori:Pwofesè ayisyen]] [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 93lxslpopr0r7jotlp3cxhobikumf3s 0 97520 888373 881309 2026-09-14T19:23:45Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 888373 wikitext text/x-wiki {{infobox}} '''Emmanuel Fritz Paret''', ki fèt [[11 me]] [[1989 (almanak gregoryen)|1989]], se yon antreprenè endistriyèl, yon devlopè [[resous natirèl]] ak enfrastrikti [[Etazini|Ozetazini]] ak nan [[Karayib]] la.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://caribbeantoday.com/sections/news/haitian-american-entrepreneur-emmanuel-paret-to-receive-award |title=Haitian-American Entrepreneur Emmanuel Paret to Receive Award |date=2024-11-01 |website=caribbeantoday.com |language=en|access-date=2026-04-28}}</ref> == Bioyografi == Fritz Paret te fèt 11 me 1989, nan Miami, Florid. Li se pitit gason Betty Paret ak Fritz Paret. Li se pitit pitit Fritz Antoine Paret Senior, yon ansyen vis prezidan Chase Manhattan Bank anba David Rockefeller. Atravè zansèt li yo, Paret konekte tou ak youn nan fanmi ki pi prestijye nan mond diven franse a. Grann grann li, Marie Prudence Clicquot, manman granpapa li, te pitit pitit fondatè kay chanpay Veuve Clicquot ki renome a. Paret te grandi nan Sid Florid epi li te etidye biznis ak antreprenarya nan Miami Dade College anvan li te antre nan sektè resous natirèl yo.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.rtvhaiti.com/article/245/emmanuel-fritz-paret--l-entrepreneur-qui-vise-la-primature-haitienne |title=Emmanuel Fritz Parèt : l’entrepreneur qui vise la Primature haïtienne |date=2025-12-01 |website=rtvhaiti.com |language=fr|access-date=2026-04-28}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://hci-ht.com/articles.php?id=474 |title=L'HOMME D’AFFAIRES HAÏTIEN EMMANUEL FRITZ PARÈT EN PÔLE POSITION POUR DEVENIR PREMIER MINISTRE |date=2025-11-30 |website=hci-ht.com |language=fr|access-date=2026-04-28}}</ref> === Fondatè Paret Mining === Paret se fondatè ak PDG Paret Mining LLC, yon konpayi resous natirèl ki espesyalize nan enèji ak ekstraksyon [[mineral]]. Anba lidèchip li, konpayi an te devlope yon pòtfolyo divèsifye nan byen enèji ak min Ozetazini ak Ayiti. Valè antrepriz Paret Mining, ki gen ladan rezèv petwòl, resous mineral, enfrastrikti, ak pwojè endistriyèl, estime a plis pase 1 milya dola. === Devlopman Petwòl ak Gaz === Paret Mining opere pwojè petwòl ak gaz nan Kentucky, kote li kontwole rezèv idrokarbur enpòtan ak enfrastrikti enèji. Jaden petwòl konpayi an yo estime gen plis pase 100 milyon barik rezèv rekiperab, sa ki pozisyone li kòm yon pwodiktè enèji endepandan émergentes. Anplis pwodiksyon en, konpayi an te devlope yon rezo tiyo gaz pou transpòte gaz soti nan jaden li yo rive nan mache rejyonal yo. Paret te lanse tou yon pwojè pou konstwi yon nouvo rafineri modilè Ozetazini, ki pral trete petwòl brit ki soti nan jaden li yo ak lòt sous rejyonal yo. === Min === An Ayiti, Paret Mining opere yon gwo pwojè min kabonat kalsyòm, ki pwodui apeprè 5,000 tòn kabonat kalsyòm ki gen gwo pite pa jou ki itilize nan materyèl konstriksyon, pwodui famasetik, plastik, ak divès aplikasyon endistriyèl. Resous mineral Ayisyen konpayi an reprezante youn nan pi gwo depo kabonat kalsyòm ki gen gwo klas nan rejyon an. Operasyon min lan gen ladan l enfrastrikti ekstraksyon, pwosesis, ak ekspòtasyon ki fèt pou founi mache entènasyonal yo. === Pwojè Enfrastrikti Endistriyèl ak Enèji === Paret te konplete plizyè gwo pwojè enfrastrikti endistriyèl atravè Paret Mining, tankou: * rezo tiyo gaz nan Kentucky plant pwosesis ak kraze mineral an Ayiti * devlopman yon rafineri modilè Ozetazini * lojistik enèji ak enfrastrikti transpò * Pwojè sa yo vize entegre pwodiksyon resous natirèl ak pwosesis ak ekspòtasyon === Aktivite Agrikòl ak Distilasyon === Li posede twa distilri an Ayiti, ki pwodui alkòl tradisyonèl Ayisyen ki fèt ak kann. Distilri sa yo pwodui kleren Ayisyen, yon brandy tradisyonèl kann ki fèt nan peyi a pandan plizyè jenerasyon. Pou sipòte aktivite sa yo, Paret opere tou jaden kann nan Milot, Ayiti, pou bay matyè premyè ki nesesè pou distilasyon. Apre eksperyans sa a, Paret te fonde tou King Henri Christophe Spirits, yon mak alkòl prim ki enspire pa eritaj Henri Christophe, yon figi istorik an Ayiti e fondatè Citadelle La Ferrière. Pwodwi prensipal mak la se Wa Henri Christophe Paret’s Blended Whisky, yon wiski melanje ki konbine wiski ameriken ki gen laj ak lespri kann Ayisyen. Mak la te kreye pou ofri yon wiski inik enspire pa Ayisyen bay mache entènasyonal yo, tout pandan y ap selebre eritaj istorik peyi a. === Envestisman nan Ospitalite === An 2016, Paret te achte Kaliko Beach Club, yon pwopriyete istorik bò lanmè an Ayiti. Apre li te fin achte pwopriyete a, li te renove epi redevlope konplèks otèl la, li te transfòme l an premye otèl DoubleTree by Hilton an Ayiti epi li te prezante yon mak otèl entènasyonal nan sektè touris peyi a.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://vantbefinfo.com/la-digicel-recadre-le-responsable-de-kaliko-beach-fritz-emmanuel-paret/ |title=La Digicel recadre le responsable de Kaliko Beach, Fritz Emmanuel Paret |date=2024-09-16 |website=vantbefinfo.com |language=fr|access-date=2026-04-28}}</ref> === Filozofi Biznis === Estrateji biznis Paret la baze sou kreye konpayi entegre vètikalman nan sektè resous natirèl yo, ki konbine: * ekstraksyon resous * devlopman enfrastrikti * pwosesis endistriyèl * lojistik ekspòtasyon * Pwojè li yo vize eksplwate potansyèl la == Zèv li yo == == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.emmanuelparet.com Sitwèb ofisyèl] {{DEFAULTSORT:Paret, Emmanuel Fritz}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Antreprenè]] 0cnxt0fffubcggopddeo0l5784orzzg 0 97651 888374 882972 2026-09-14T19:24:07Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 888374 wikitext text/x-wiki   '''Batay Saragarhi''' a se te yon dènye batay ki te fèt anvan Kanpay Tirah la ant Anpi Britanik Endyen an ak manm tribi Afgan yo . Nan dat 12 septanm 1897, yo te wè apeprè 12,000–24,000 manm tribi Orakzai ak Afridi toupre Gogra, nan Samana Suk, ak toutotou Saragarhi, sa ki te koupe Fò Gulistan ak Fò Lockhart. Afgan yo te atake avanpòs Saragarhi a kote plizyè milye ladan yo te anvayi fò a epi yo te antoure l, pou yo te prepare yo pou atake l. <ref name="haughton">{{Cite web|url=https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/indiancampaigns/tirahhaughton.pdf|title=Life of Lieu. Col. John Haughton|last=Yate|first=Major A.C.|date=1900|page=126|quote=When day broke on the 12th, the Orakzai-Afridi "lashkar" was seen to be in force near Gogra on the east, at the Samana Suk on the west, and round the Saragarhi post, thus severing Gulistan from Fort Lockhart. (Their total number has been variously estimated at from twelve to twenty thousand.)It was, therefore, no longer possible for Colonel Haughton to carry aid to Saragarhi or Guhstan, as he had done twice before. The enemy turned the brunt of their attack on the little post of Saragarhi.}}</ref> Anba lidèchip Havildar Ishar Singh, 21 sòlda ki te nan fò a—ki te tout Sikh —te refize rann tèt yo epi yo te elimine nan yon dènye batay. Yon lòt kontenjan Britanik Endyen te reprann pòs la de jou apre. Tout 21 sòlda ki te patisipe nan batay la te resevwa Lòd Merit Endyen an apre lanmò yo, ki te pi gwo prim pou kouraj yon sòlda Endyen te ka resevwa nan moman sa a. 4yèm batayon Rejiman Sikh Lame Endyen an komemore batay la chak ane nan dat 12 septanm kòm ''Jounen Saragarhi'' . == Istorik == [[Fichye:Photograph_with_the_caption_'Native_Sikhs_of_the_36th_Sikhs._Tirah,_1897'.jpg|vignette|Foto ak tit 'Sikh natif natal nan 36yèm Sikh yo. Tirah, 1897']] Saragarhi te yon ti vilaj nan distri fwontyè Kohat la, ki te sitiye sou Samana Range, ki te sitiye nan Pwovens Fwontyè Nòdwès peyi Zend Britanik la (kounye a [[Pakistan]] ). Nan dat 20 avril 1894, 36yèm Sikh nan Lame Endyen Britanik la te kreye sou kòmandman Kolonèl J. Cook, konpoze antyèman de Jat Sikh . Nan mwa Out 1897, senk konpayi nan 36yèm Sikh yo sou lòd Lyetnan Kolonèl John Haughton te voye nan fwontyè nòdwès peyi Zend Britanik la (kounye a Khyber Pakhtunkhwa ) epi yo te estasyone nan Samana Hills, Kurag, Sangar, Sahtop Dhar, ak Saragarhi. Britanik yo te reyisi pasyèlman pran kontwòl zòn enstab sa a, men tribi Pachtoun yo te kontinye atake pèsonèl Britanik yo detanzantan. Kidonk, yo te konsolide yon seri fò, ki te bati okòmansman pa Ranjit Singh, chèf Anpi Sikh la. De nan fò yo se te Fò Lockhart (sou Samana Range nan mòn Hindu Kush yo), ak Fò Gulistan ( Sulaiman Range ), ki sitiye a kèk kilomèt youn ak lòt. Fò Lockhart sitiye nan Yon soulèvman jeneral pa Afgan yo te kòmanse la an 1897 epi, ant 27 Out ak 11 Septanm, anpil efò solid pa Pachtoun yo pou pran fò yo te kontrekare pa 36yèm Sikh yo. An 1897, aktivite ensurjan ak ostil yo te ogmante, epi nan dat 3 ak 9 Septanm, manm tribi Afridi yo, ki te alye ak Afgan yo, te atake Fò Gulistan. Yo te repouse tou de atak yo, epi yon kolòn sekou ki soti nan Fò Lockhart, nan vwayaj retou li, te ranfòse detachman siyal ki te pozisyone nan Saragarhi, ogmante fòs li a twa [[Sou-ofisye|ofisye sou-komisyone]] (NCO) ak dizwit lòt grad (OR). == Batay la == [[Fichye:Battle_of_Saragarhi.png|vignette|Kat jeyografik sit batay la]] [[Fichye:Saragarhi_Post_Under_Siege_as_seen_from_Fort_Lockhart.jpg|vignette|Pòs Saragarhi anba syèj jan yo wè l depi Fort Lockhart, dapre yon desen Lyetnan RG Munn te fè, pibliye nan ''London Graphic'' nan dat 23 oktòb 1897.]] Yo konsidere detay sou batay Saragarhi yo kòm byen egzak paske Sepoy Gurmukh Singh te siyalize evènman yo bay Fort Lockhart pa elyograf pandan y ap pase. * Vè 9è diswa, apeprè 6,000–10,000 Afgan te rive nan pòs siyalizasyon an nan Saragarhi. * Sepoy Gurmukh Singh te fè Kolonèl Haughton, ki te sitiye nan Fort Lockhart, siyal ke yo te anba atak. * Haughton te reponn ke li pa t kapab voye èd imedyatman bay Saragarhi. * Sòlda yo nan Saragarhi te deside goumen jouk nan dènye pou anpeche lènmi an rive nan fò yo. * Sepoy Bhagwan Singh te premye sòlda ki te mouri, epi Naik Lal Singh te blese grav. * Yo rapòte ke Naik Lal Singh ak Sepoy Jiwa Singh te pote kò Bhagwan Singh tounen nan kouch enteryè poto a. * Afgan yo te kraze yon pòsyon nan miray pikèt la. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Picket? (October 2024)">klarifikasyon nesesè</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> * Haughton te fè konnen ke li estime te gen ant 10,000 ak 14,000 Pachtoun k ap atake Saragarhi. * Yo rapòte ke chèf fòs Pachtoun yo te fè pwomès bay sòlda yo pou eseye konvenk yo pou yo rann tèt yo. * Yo rapòte ke yo te fè de tantativ pou prese louvri baryè a, men yo pa t reyisi. * Yo te fann miray la. * Apre sa, te gen kèk nan batay kò a kò ki pi feròs yo. * Havildar Ishar Singh te bay lòd pou mesye l yo retounen nan kouch enteryè a, pandan li te rete pou kouvri retrèt yo. Apre yo te fin kraze kouch enteryè a, tout sòlda ki t ap defann yo te mouri eksepte youn, ansanm ak anpil nan Pachtoun yo. * Sepoy Gurmukh Singh, ki te kominike batay la bay Haughton antanke yon siyalis, sete dènye defansè ki te sivivan an. Dènye mesaj li a sete pou mande pèmisyon pou l pran fizi li. Lè l te resevwa pèmisyon, li te ranje elyograf la epi li te kenbe pòt depo siyal li a. Yo di li te touye 40 Afgan, epi Pachtoun yo te oblije mete dife nan poto a pou touye l. Pandan l t ap mouri, yo di Singh te repete rèl batay Sikh la " Bole So Nihal, Sat Sri Akal !" ("Yon moun ki di ke Bondye se verite a ap beni pou letènite!") === Zam === Zam twoup Endyen yo te itilize yo te soti nan yon jenerasyon ki pi ansyen konpare ak zam lejè yo te bay twoup Britanik yo. Sa te fèt espre apre Revòlt Endyen an nan lane 1857 pou anpeche plis revòlt ak soulèvman vin twòp. <ref name="vohra">{{Cite web|url=https://www.sundayguardianlive.com/news/9464-book-review-forgotten-battle-saragarhi-brought-life-amarinder-singh|title=Book Review: The forgotten battle of Saragarhi brought to life by Amarinder Singh|last=Vohra|first=Pankaj|date=20 May 2017|website=SundayGuardianLive|access-date=12 July 2026|archive-date=20 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020012514/https://www.sundayguardianlive.com/news/9464-book-review-forgotten-battle-saragarhi-brought-life-amarinder-singh|dead-url=yes}}</ref> Afgan yo te itilize orijinal ak kopi fizi Martini-Henry yo. Atizan zam nan Pwovens Fwontyè Nòdwès la te kopye Martini-Henry a sou yon gwo echèl . Prensipal manifaktirè yo se te Adam Khel Afridi, ki te rete nan zòn Pas Khyber la. Atizan zam nan Pas Khyber yo te premye jwenn egzanp divès zam sèvis Britanik yo pandan ekspedisyon militè Britanik diznevyèm syèk la nan Fwontyè Nòdwès la, ke yo te itilize pou fè kopi. === Sòlda yo === 21 sòlda Sikh yo te: # [[Havildar Ishar Singh]] (regimental number 165) # [[Naik]] Lal Singh (332) # [[Lance Naik]] Chanda Singh (546) # [[Sepoy]] Sundar Singh (1321) # Sepoy Ramm Singh (287) # Sepoy Uttam Singh (492) # Sepoy Sahib Singh (182) # Sepoy Hira Singh (359) # Sepoy Daya Singh (687) # Sepoy Jivan Singh (760) # Sepoy Bhola Singh (791) # Sepoy Narayan Singh (834) # Sepoy Gurmukh Singh (814) # Sepoy Jivan Singh (871) # Sepoy Gurmukh Singh (1733) # Sepoy Ram Singh (163) # Sepoy Bhagwan Singh (1257) # Sepoy Bhagwan Singh (1265) # Sepoy Buta Singh (1556) # Sepoy Jivan Singh (1651) # Sepoy Nand Singh (1221)  == Konsekans == [[Fichye:Photograph_with_the_caption_'Fort_Saragarhi_(Saragarhi)_in_Ruins,_Showing_the_Main_Entrance_and_Fort_Lockhart_in_the_Distance'.jpg|vignette|Foto ak tit 'Fò Saragarhi (Saragarhi) an kraze, ki montre antre prensipal la ak Fò Lockhart nan distans la']] Apre yo te fin detwi Saragarhi, Afgan yo te vire atansyon yo sou Fò Gulistan, men yo te pran twòp reta, epi ranfò yo te rive la nan nuit 13-14 septanm anvan yo te ka pran fò a. Pachtoun yo te admèt pita ke yo te pèdi anviwon 180 moun ak anpil lòt moun ki te blese pandan angajman kont 21 sòlda Sikh yo. Yo di yo te wè anviwon 600 kadav toutotou pòs kraze a lè gwoup sekou a te rive (sepandan, yo te repran fò a, nan dat 14 septanm, grasa gwo dife atiri, ki te ka lakòz kèk viktim). Apre Britanik yo te repran li, yo te itilize brik boule Saragarhi yo pou fè yon obelis pou konbatan sa yo. Britanik yo te bati gurdwara tou nan Amritsar ak Ferozepur pou yo. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/battle-of-saragarhi-explained-when-21-men-fought-thousands-7503623/|title=Explained: Why the Battle of Saragarhi continues to inspire India & world, 124 years on|date=14 September 2021}}</ref> Total viktim nan tout kanpay la, ki gen ladan batay Saragarhi a, te anviwon 4,800. == Komemorasyon == === Tablèt komemoratif === Enskripsyon yon plak komemoratif di:  Gouvènman End lan te fè mete plak sa a an memwa venteyen ofisye ak sòlda ki pa komisyone nan 36yèm Rejiman Sikh nan Enfantri Bengal la, ki gen non yo grave anba a kòm yon memwa pèpetyèl sou ewoyis sòlda galan sa yo te montre ki te mouri nan pòs yo nan defans fò Saragarhi, nan dat 12 septanm 1897, pandan y ap goumen kont yon foul moun ki te twòp pou yo, konsa yo te pwouve lwayote ak devosyon yo anvè souverèn yo, Rèn Anperatris peyi Zend lan, epi yo te kenbe avèk glwa repitasyon Sikh yo pou kouraj san fay sou chan batay la. === Lòd Merit === 21 ofisye ak sòlda Sikh ki pa t komisyone ki te mouri nan batay Saragarhi a te soti nan rejyon Majha nan Punjab epi yo te resevwa Lòd Merit Endyen an apre lanmò yo, ki te pi gwo prim pou bravoure yon sòlda Endyen te ka resevwa nan epòk sa a. Prim pou bravoure ki koresponn lan se te Lakwa Victoria a. Prim lan ekivalan a Param Vir Chakra jodi a ke Prezidan peyi Zend bay. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2021)">sitasyon nesesè</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == Memoryal ak eritaj == [[Fichye:Saragarhi_Memorial_Ferozepur.jpg|droite|vignette|280x280px|Gurdwara Memorial Saragarhi nan Firozpur, bati an 1904]] Batay la vin tounen yon ikonik pou [[sivilizasyon]] militè lès la, istwa militè Anpi Britanik la, ak istwa Sikh. Rejiman Sikh modèn nan Lame Endyen an kontinye komemore Batay Saragarhi a nan dat 12 septanm chak ane kòm Jounen Onè Batay Rejiman an. Pou komemore mesye yo, Britanik yo te bati de Saragarhi Gurdwara : youn nan Amritsar, toupre antre prensipal [[Tanp an lò a|Tanp an lò]] a, ak yon lòt nan Kantonman Firozpur, nan distri kote pifò mesye yo te soti. Powèm epik " Khalsa Bahadur " la se an memwa Sikh ki te mouri nan Saragarhi. === Nan lekòl Endyen yo === Fòs Ame Endyen yo, an patikilye Lame Endyen an, ap fè presyon pou yo anseye batay la nan lekòl Endyen yo. Yo ta renmen pou yo anseye ewoyis sòlda Endyen yo demontre a kòm yon enspirasyon pou timoun yo. An 1999, yo te pibliye plizyè atik sou sijè a nan jounal ki pi ansyen nan Punjab, ''The Tribune'', tankou: "yo anseye aksyon militè nan Saragarhi bay elèv toupatou nan mond lan e patikilyèman bay elèv an Frans." Malgre ke sanble pa gen okenn prèv pou deklarasyon sa a (pa egzanp, li pa nan kourikoulòm lekòl nasyonal Lafrans lan), nouvèl la te ase pou pwovoke deba politik, e yo anseye batay la nan lekòl nan Punjab depi ane 2000:  Desizyon pou mete istwa batay la nan kourikoulòm lekòl la te pran ane pase a pandan yon rasanbleman piblik prezide pa Premye Minis Punjab la, Mesye Parkash Singh Badal. Apre sa, Gouvènman Eta a te pibliye yon notifikasyon pou mete istwa batay la nan kourikoulòm lekòl la apati sesyon sa a. Rejiman Sikh la ak plizyè asosyasyon ansyen militè te toujou ap mande pou batay la enkli nan kourikoulòm lekòl la. Yo te fè yon demann menm jan an bay Mesye Badal pandan selebrasyon santènè batay la nan Ferozepore an 1997. Yon lèt Saragarhi Memorial ak Ethos Promotion Forum te voye bay Gouvènman Punjab la te ankouraje Gouvènman Eta a tou pou di batay la gen anpil leson enspiran pou timoun yo. Lè Palman Britanik la te tande aksyon bravoure yo, li te leve ansanm pou rann omaj bay sòlda ki te mouri yo. === Jou Saragarhi ===   Jou Saragarhi a se yon jou komemorasyon militè Sikh yo selebre chak ane nan dat 12 septanm pou komemore batay Saragarhi a. Pèsonèl militè ak sivil Sikh yo komemore batay la atravè lemond chak ane nan dat 12 septanm. Tout inite Rejiman Sikh yo selebre Jou Saragarhi chak ane kòm Jounen Onè Batay Rejiman an. ==== Jounen Saragarhi nan Wayòm Ini a ==== Premye diskou piblik ki anrejistre sou Saragarhi te fèt pa Viscount Slim an 2001 lè li te bay konferans anyèl ''Portraits of Courage'' nan Imperial War Museum . Maharaja Duleep Singh Centenary Trust te òganize ekspozisyon an. Nan mwa me 2002, [[Charles III (wa Wayòm Ini)|Prince Charles]] (ki te vin wa Charles III nan lavni) te inogire ekspozisyon ''Jawans to Generals'' ki te gen yon seksyon sou Saragarhi. Ekspozisyon an te fè yon toune avèk siksè nan tout Wayòm Ini a epi plis pase 100,000 vizitè te vizite li. Saragarhi te retounen nan Wayòm Ini a grasa ekriven ak sineyas Jay Singh Sohal ansanm ak Lame Britanik la avèk lansman liv ''Saragarhi: The Forgotten Battle'' an 2013 nan Old College, Royal Military Academy Sandhurst . Depi lè sa a, Fòs Ame Britanik yo komemore li chak ane nan jou onè batay li. An 2014, komemorasyon an te fèt tou nan Sandhurst nan Indian Army Memorial Room. An 2015, li te fèt nan Honourable Artillery Company Museum nan Lond, <ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/new/armed-forces-commemorate-the-battle-of-saragarhi|title=Armed Forces commemorate the Battle of Saragarhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020012322/https://www.gov.uk/government/new/armed-forces-commemorate-the-battle-of-saragarhi|archive-date=20 October 2022|access-date=9 November 2017}}</ref> kote li te dwe fèt tou an 2016. Plizyè minis ansyen ak jeneral fòs ame yo te rann omaj a sèvis Sikh la lè yo te mansyone istwa Saragarhi. Nan mwa avril 2016, Sekretè Defans Michael Fallon, depite a, te mansyone Vaisakhi kòm yon evènman espesyal nan Ministè Defans lan . Nan mwa jen 2016, Chèf Eta Major Jeneral la, Sir Nick Carter, te fè menm bagay la nan yon dine espesyal Asosyasyon Sikh Britanik la. Nan mwa novanm 2020, Konsèy Minisipal Wolverhampton an te apwouve plan pou konstriksyon yon 10&nbsp;Yon estati an bwonz ki mezire 40 pye wotè pou komemore batay la deyò Guru Nanak Gurdwara nan Wednesfield . <ref>{{Cite web|url=https://www.wolverhampton.gov.uk/news/memorial-sikh-soldiers-be-created-wednesfield|title=Memorial to Sikh soldiers to be created in Wednesfield {{!}} City of Wolverhampton Council|date=19 November 2020|website=www.wolverhampton.gov.uk|language=en|access-date=13 December 2020}}</ref> Estati Havildar Ishar Singh la, ki te peye grasa donasyon kominote Sikh lokal la ki te totalize £100,000, te devwale nan dat 12 septanm 2021. == Nan kilti popilè == Nan mwa septanm 2017, yo te pase ''Saragarhi: The True Story'', yon dokimantè [[jounalis]] ak sineyas Jay Singh-Sohal ki baze nan Wayòm Ini a, nan National Memorial Arboretum nan Staffordshire pou make 120yèm anivèsè batay fwontyè a. <ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/saragarhi-saga-captured-on-film-465601|title=Saragarhi saga captured on film|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service}}</ref> Yon seri televizyon, ''21 Sarfarosh - Saragarhi 1897,'' te pase sou Discovery Jeet soti 12 fevriye 2018 rive 11 me 2018, avèk Mohit Raina, Mukul Dev, ak Balraj Singh Khehra kòm aktè prensipal yo. <ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/after-roadies-city-lad-to-appear-in-tv-show-on-battle-of-saragarhi-462417|title=After Roadies, city lad to appear in a TV show on Battle of Saragarhi|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/television/here-re-some-exclusive-pictures-from-the-sets-of-contiloe-pictures-battle-of-saragarhi|title=Here're some exclusive pictures from the sets of Contiloe Pictures' 'Battle Of Saragarhi'!|date=18 September 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/now-the-battle-of-saragarhi-on-tv/articleshow/62028846.cms|title=Now, the Battle of Saragarhi on TV|publisher=Mumbai Mirror}}</ref> ''Kesari'' se yon fim lagè Endyen an lang Hindi ki te soti an 2019 e ki baze sou batay la. Reyalize pa Anurag Singh e avèk Akshay Kumar kòm aktè prensipal yo, <ref>{{Cite web|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/article/akshay-kumar-karan-johar-proudly-present-new-film-kesari-based-on-battle-of-saragarhi/104992|title=Akshay Kumar, Karan Johar 'proudly present' new film Kesari, based on Battle of Saragarhi|date=11 October 2017|publisher=Times Now}}</ref> li te fè plis pase ₹ 100 crore atravè lemond nan premye wikenn li pandan festival Holi a. == Gade tou == * Batay Tèmopil yo * Batay Purandar la * Batay Pavan Khind * Kanpay Tirah la * Batay Rezang La * Lis dènye kanpe yo {{Referans}} [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] snchjc396yerg0ck016mbdqsmzdx2w6 0 97662 888380 883397 2026-09-14T19:26:25Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 888380 wikitext text/x-wiki   '''Komite Aksyon Konjwen Awami Jammu Kashmir''' la,<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/2005462|title=AJK govt bans Joint Awami Action Committee under anti-terrorism act|last=|first=|date=2026-06-05|website=Dawn}}</ref> yo konnen plis sou non '''Komite Aksyon Konjwen Awami''' oswa '''Joint Awami Action Committee''' ( '''JAAC''' ), se yon kowalisyon sosyete sivil lokal <ref name="Greek City Times">{{Cite web|url=https://greekcitytimes.com/2024/10/10/unrest-in-pakistans-jammu-and-kashmir-a-struggle-for-economic-justice-and-autonomy/|title=Unrest in Pakistan’s Jammu and Kashmir: A Struggle for Economic Justice and Autonomy Greek City Times|last=|first=|date=2024-10-10|website=Greek City Times}}</ref> ak yon òganizasyon [[Sosyoloji politik|sosyopolitik]] ki baze nan Azad Kashmir, yon rejyon ki anba administrasyon [[Pakistan]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2617085/amp|title=Pakistan PM urges Azad Kashmir protesters to withdraw ‘lockdown’ call — party official|website=Arab News|access-date=2026-06-10}}</ref> Li te kòmanse kòm yon kowalisyon machann, transpòtè, avoka, etidyan ak lòt gwoup sivik, <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/print/1260298-discontent-in-ajk|title=Discontent in AJK|date=2024-12-11|website=The News International}}</ref> epi li te evolye pou l vin tounen yon platfòm pou yon gwo seksyon nan sosyete a pou fè tande yon melanj demand ekonomik ak gouvènans. <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/14/unrest-in-pakistani-kashmir-whats-behind-the-recent-wave-of-protests|title=Unrest in Pakistan-administered Kashmir: What’s behind the recent protests?|last=Hussain|first=Abid|date=2026-05-14|website=Al Jazeera}}</ref> Yo te fonde òganizasyon an an 2023 epi li te fè gwo atak kont Gouvènman Azad Kashmir depi kreyasyon li. Mouvman JAAC la motive pa yon Chatè Revandikasyon konplè ki gen 38 pwen. Revandikasyon sa yo klase an de domèn prensipal: soulajman ekonomik imedya ak chanjman estriktirèl alontèm. Ekonomikman, JAAC la mande pou tarif elektrisite yo redwi anpil pou konsomatè AJK yo, kalkile dapre pri pwodiksyon elektrisite ki pwodui nan pwojè idwoelektrik lokal yo tankou Baraj Mangla a, ak pri [[farin]] ble sibvansyone ekivalan a sa yo ofri nan Gilgit-Baltistan vwazen an. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/print/1260298-discontent-in-ajk|title=Discontent in AJK|date=2024-12-11|website=The News International}}</ref> Estriktirèlman, mouvman an ensiste sou abolisyon avantaj ak privilèj elit politik la ak biwokrasi a te jwi, epi retire 12 plas nan Asanble Lejislatif AJK a ki aktyèlman rezève pou refijye ki baze nan Pakistan ki soti nan Jammu ak Kashmir ki anba administrasyon End . <ref name="Greek City Times"/> <ref>{{Cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2024/04/29/reckless-behavior-of-ajk-govt-major-reason-of-non-payment-of-power-bills-lsdf|title=Reckless behavior of AJK govt major reason of non-payment of power bills: LSDF|date=2024-04-28|website=Pakistan Today}}</ref> Gouvènman Azad Kashmir te entèdi JAAC la anba lwa anti-teworis la nan dat 5 jen 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/2005462|title=AJK govt bans Joint Awami Action Committee under anti-terrorism act|date=2026-06-05|website=Dawn}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://arab.news/gs83b|title=Azad Kashmir PM invites protesters to resume talks as clashes kill seven|date=2026-06-08|website=Arab News PK}}</ref> Dapre otorite lokal yo, JAAC la swadizan te deja gen konfwontasyon ak lapolis epi li te touye, kidnape, epi tòtire polisye lokal yo. <ref>{{Cite web|url=https://abcnews.com/International/wireStory/clashes-pakistan-administered-kashmir-kill-7-ahead-planned-133678094|title=Clashes in Pakistan-administered Kashmir kill 7 after court upholds refugee legislative seats|last=Ahmed|first=Munir|date=8 June 2026|website=ABC News|access-date=13 July 2026|archive-date=17 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260617113934/https://abcnews.com/International/wireStory/clashes-pakistan-administered-kashmir-kill-7-ahead-planned-133678094|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.geo.tv/latest/667714-four-personnel-martyred-as-banned-jaac-activists-open-fire-in-rawalakot-police|title=Four personnel martyred as banned JAAC activists open fire in Rawalakot: police|date=2026-06-08|website=Geo News}}</ref> Gouvènman Azad Kashmir la ak manm JAAC yo te konteste akizasyon sa yo, JAAC la deklare ke pèsonèl Fòs Ame Pakistane yo <ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/world/16-killed-over-30-injured-as-pakistani-forces-open-fire-on-protesters-in-pakistan-occupied-kashmir-1781193970614|title=16 killed, over 30 injured as Pakistani forces open fire on protesters in Pakistan-occupied Kashmir|website=Wion|access-date=2026-06-12}}</ref>, ki gen ladan manm Punjab Rangers yo, te responsab pou asasina, kidnape, ak tòtire manm JAAC yo ak manifestan yo. <ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/06/pakistan-terrorism-designation-of-protest-movement-marks-dangerous-escalation-in-jammu-and-kashmir-crackdown/|title=Pakistan: “Terrorism” designation of protest movement marks dangerous escalation in Jammu and Kashmir crackdown|date=2026-06-09|website=Amnesty International}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-in/news/insight/rawalakot-killings-escalate-pok-unrest-as-jaac-sets-conditions/gm-GM20B7ED5F?gemSnapshotKey=GM20B7ED5F-snapshot-39&uxmode=ruby|title=MSN|website=www.msn.com|access-date=2026-06-12}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://arab.news/yuzaj|title=Four law enforcers, three protesters killed in clashes over disputed refugee seats in Azad Kashmir|date=2026-06-08|website=Arab News}}</ref> == Fòmasyon ak premye aktivite yo (2022–2023) == Mouvman JAAC la motive pa yon Chatè Revandikasyon konplè ki gen 38 pwen. <ref>{{Cite web|url=https://humenglish.com/pakistan/ajk-unrest-returns-as-jaac-calls-indefinite-shutdown-from-sept-29/|title=AJK unrest returns as JAAC calls 'indefinite shutdown' from Sept 29|date=2025-07-17|website=HUM News English}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2025/11/the-political-shakeup-in-pakistan-administered-kashmir/|title=The Political Shakeup in Pakistan-Administered Kashmir|date=November 2025|website=thediplomat.com}}</ref> Revandikasyon sa yo klase an de domèn prensipal: soulajman ekonomik imedya ak chanjman estriktirèl alontèm. Ekonomikman, JAAC la mande pou tarif elektrisite yo redwi anpil pou konsomatè AJK yo, kalkile dapre pri pwodiksyon elektrisite ki pwodui nan pwojè idwoelektrik lokal yo tankou Baraj Mangla a, ak pri farin ble sibvansyone ekivalan a sa yo ofri nan Gilgit-Baltistan vwazen an. <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/3/why-has-pakistan-administered-kashmir-erupted-in-protest-again|title=Why has Pakistan-administered Kashmir erupted in protest again?|last=Hussain|first=Abid|date=2025-10-03|website=Al Jazeera}}</ref> Estriktirèlman, mouvman an ensiste sou abolisyon avantaj ak privilèj elit politik la ak biwokrasi a te jwi, epi retire 12 plas nan Asanble Lejislatif AJK a ki aktyèlman rezève pou refijye ki baze nan Pakistan ki soti nan Jammu ak Kashmir ki anba administrasyon Endyen an . <ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2611292/jaac-boycotts-apc-as-parties-reject-refugee-seats-proposal-for-ajk-assembly|title=APC rejects JAAC demand to abolish refugee seats in AJK Assembly|date=2026-06-03|website=The Express Tribune}}</ref> Monte enpòtan JAAC la soti nan kapasite li genyen pou l ini plent fragmenté ak lokalize sou difikilte ekonomik yo nan yon fòs politik kowòdone, nan tout eta a, ki defye fondamantalman sitiyasyon politik la. <ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2025/11/the-political-shakeup-in-pakistan-administered-kashmir/|title=The Political Shakeup in Pakistan-Administered Kashmir|language=en-US|access-date=2026-07-04}}</ref> Demann pou elektrisite nan pri pwodiksyon an deplase diskou a pi lwen pase senp demann sibvansyon nan direksyon yon deba konstitisyonèl konsènan degre otonomi politik AJK a, pwopriyetè resous yo, ak dwa otè ki soti nan enfrastrikti ki eksplwate lokalman, sa ki vle di ke popilasyon AJK a posede dwa pwopriyetè natirèl sou resous ki nan teritwa li. Òganizasyon an wè mouvman li kòm yon repons nesesè a plizyè ane eksplwatasyon ekonomik ak neglijans administratif ke administrasyon AJK a ak Gouvènman Federal Pakistan an te komèt. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/print/1260298-discontent-in-ajk|title=Discontent in AJK|date=2024-12-11|website=The News International|language=en|access-date=2026-07-04}}</ref> Manifestasyon lokal yo kont ogmantasyon pri pwodui ak elektrisite te kòmanse nan kèk pati nan AJK an 2022 ak nan kòmansman 2023, souvan dirije pa asosyasyon komèsan yo ak sendika transpò yo. Manifestasyon sa yo te gen ladan yo moun ki pa peye oswa boule bòdwo elektrisite senbolikman, grèv lokalize pou fèmen pòt yo, ak sit-in; yo te gaye soti nan vil tankou Rawalakot pou ale nan lòt distri pandan gwoup sivik ak òganizasyon etidyan yo te rantre nan kòz la. Pandan ane 2023 la, plizyè komite lokal ak òganizasyon komèsan yo te kowòdone aksyon e — nan mitan mwa septanm 2023 — mouvman an te konsolide nan yon komite aksyon jwenti ki pi laj, nan tout rejyon an, ki te kowòdone apèl grèv ak plan long mach. Kouvèti jounalistik ak kòmantè lokal yo dekri JAAC la kòm yon kowalisyon òganizasyon komès, transpòtè, avoka ak gwoup etidyan ki te vin prensipal platfòm sosyete sivil la pou ajitasyon sa a. <ref name="Shams Rehman">{{Cite web|url=https://kashmirtimes.com/opinion/comment-articles/azad-kashmirs-awakening-assessing-two-years-of-the-joint-awami-action-committee|title='Azad Kashmir's Awakening'? Assessing Two Years of the Joint Awami Action Committee|last=Rehman|first=Shams|date=2025-07-29|website=Kashmir Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729135102/https://kashmirtimes.com/opinion/comment-articles/azad-kashmirs-awakening-assessing-two-years-of-the-joint-awami-action-committee|archive-date=2025-07-29}}</ref> <ref name="democracy.community">{{Cite web|url=https://www.democracy.community/stories/how-march-changed-us?utm_source=chatgpt.com|title=How the March Changed Us {{!}} International Democracy Community|website=democracy.community|access-date=2025-09-29}}</ref> Malgre gouvènman AJK a te eseye fè kèk ti rekonsilyasyon—tankou retire yon pwopozisyon pou ogmante bòdwo elektrisite yo epi kenbe tarif yo nan nivo Jiyè 2023 la, yon desizyon ki swadizan te mete yon chay 10-12 milya roupi sou trezò lokal la—mezi sa yo te pwouve pa ase pou kalme mekontantman jeneral la. Piblik la te rete kritik, sitou lè nou konsidere sibvansyon ki pi favorab yo te bay Gilgit-Baltistan . <ref name="democracy.community"/> Mouvman k ap boujonnen an te pran yon momantòm desizif an Me 2023, apre lansman yon sit-in pwolonje devan yon depo farin nan Supply Bazaar, Rawalakot, sitou pou vize pri ble a ki t ap monte anpil. Manifestasyon lokalize sa a te sèvi kòm nwayo òganizasyonèl, li demontre potansyèl sosyete sivil la genyen pou òganize tèt li pou fè fas ak pwoblèm ekonomik imedya. <ref name="Shams Rehman"/> Apre fòmasyon komite a, JAAC a te mobilize byen vit sou yon gwo echèl. Rive 10 oktòb 2023, komite a te òganize avèk siksè gwo rasanbleman atravè AJK ki te gen ladan fanm ak timoun. Rezistans sa a te teste men li te mentni menm pandan mwa ivè difisil yo. Nan mwa novanm 2023, JAAC a te òganize yon manifestasyon menm jan an ki finalman te fini apre gouvènman AJK a te bay asirans pou adrese enkyetid yo. Sepandan, echèk gouvènman an pou aplike pwomès sa yo te vin deklanchè dirèk ak santral pou gwo konfwontasyon ki te swiv an 2024. <ref name="democracy.community"/> == Manifestasyon Azad Kashmir an 2024 == Nan mwa me 2024, yon vag manifestasyon, sit-in, ak grèv ki te dire sis jou te bale AJK. Sa ki te kòmanse kòm demand pou farin sibvansyone ak pi ba tarif elektrisite te vin tounen manifestasyon mas nan gwo vil yo; JAAC te parèt kòm yon òganizatè ak entèrlokuteur prensipal. Lè yo te rekonèt momantòm nan, Komite Aksyon Piblik Muzaffarabad yo te mande yon "gwo mach" an direksyon kapital la nan dat 11 me 2024. Otorite yo te eseye jere sitiyasyon an lè yo te deklare yon jou ferye de jou epi yo te ofisyèlman mande twoup paramilitè ki soti nan Pakistan. Sepandan, tantativ gouvènman an pou anpeche gwo manifestasyon ki te prevwa pou 12 me a lè yo te arete lidè JAAC yo te chofe repons piblik la anpil, sa ki te lakòz afwontman mòtèl. Konfwontasyon ant manifestan yo ak lapolis yo te lakòz viktim, pami yo omwen twa manifestan ak yon ofisye lapolis. <ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1876518|title=AJK SC suspends controversial protest ordinance|last=Naqash|first=Tariq|date=4 December 2024|website=[[Dawn (newspaper)|dawn]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/pakistan-kashmir-protest-ends-price-hike-7ebbe743ca25de69c6fd48975f16e196|title=Protesters in Pakistan-held Kashmir end rallies that killed 4 after authorities revoke price hikes|date=2024-05-14|website=AP News}}</ref> Nan dat 13 me 2024, Premye Minis Pakistan an , Shehbaz Sharif, te anonse yon sibvansyon federal sibstansyèl ki totalize 23 milya roupi (apeprè 82 milyon dola) pou Azad Kashmir. Apre anons sa a, Premye Minis AJK a , Chaudhry Anwar-ul-Haq, te anonse sibvansyon imedya ak yon rediksyon nan pri sèvis piblik yo. Apre konsesyon sa yo, JAAC a te anonse sispansyon gwo aksyon yo nan dat 14 me 2024. <ref>{{Cite web|url=https://kashmiriat.com/joint-awami-action-committees-struggle-in-ajk/|title=Joint Awami Action Committee's struggle in AJK|last=|first=|date=9 December 2024|website=Kashmiriat}}</ref> Konsesyon yo te make yon viktwa enpòtan pou JAAC la. Tarif sibvansyone yo te aplike yo te gen ladan yo: * Farin ble: Pri a te redwi anpil soti nan 3,100 roupi pou rive nan 2,000 roupi pou chak 40 kilogram. * Tarif Elektrisite: Yo te redwi pri yo anpil pou konsomatè yo, yo te fikse yo a 3 roupi pou chak kilowat-èdtan (kWh) pou premye 100 inite yo, 5 roupi pou chak kWh pou 100–300 inite, ak 6 roupi pou chak kWh pou konsomasyon ki depase 300 inite. Anplis de sa, yo te etabli yon komisyon jidisyè pou revize privilèj twòp ke gwo fonksyonè gouvènman yo te jwi nan AJK. Pita nan lane 2024, egzekitif AJK a te pibliye Òdonans sou Asanble Pasifik ak Lòd Piblik 2024 la, ke kritik yo te di ki te vize limite kapasite òganizasyon ki pa anrejistre yo pou yo rasanble; mezi a te pwovoke plis manifestasyon ak defi legal epi li te sijè a egzamen jidisyè. Gwoup dwa moun ak gwoup lokal yo te rapòte arestasyon, ka kriminèl kont patisipan yo, ak tansyon kontinyèl ant [[aktè]] sivil yo ak gouvènman an. <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/12/9/pakistan-administered-kashmir-repeals-protest-restrictions-after-strike|title=Pakistan-administered Kashmir repeals protest restrictions after strike|last=Hussain|first=Abid|date=2024-12-09|website=Al Jazeera}}</ref> == Manifestasyon Azad Kashmir an 2025 == JAAC/JKJAAC te re-parèt kòm yon òganizatè mas an 2025 avèk nouvo demand ak yon konstitisyon ki pi laj (lòt nouvèl yo rapòte konstitisyon plizyè pwen ki gen plizyè douzèn atik). Nan fen mwa septanm 2025, kowalisyon an te anonse yon konfinman / fèmti ak grèv pou wou bloke nan tout rejyon an (yon dat pibliye pou 29 septanm), epi lidè yo te mobilize gwo rasanbleman nan Muzaffarabad, Rawalakot, Kotli, Mirpur, Bhimber ak plizyè lòt vil ak bouk. <ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1945117|title=Govt gears up as AJK braces for tomorrow's lockdown|last=Naqash|first=Tariq|date=28 September 2025|website=[[Dawn (newspaper)|dawn]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1944367|title=Azad Kashmir govt, civil society alliance hold talks as Sept 29 lockdown looms|last=Naqash|first=Tariq|date=2025-09-25|website=[[Dawn (newspaper)|dawn]]}}</ref> An previzyon gwo dezòd ekonomik ak politik la, Gouvènman Federal Pakistan an te entèveni. Premye Minis Shehbaz Sharif te angaje nan konsiltasyon epi li te ankouraje JAAC piblikman pou retire apèl la, li te pwomèt pou kontakte epi envite reprezantan pou dyalòg. Apre sa, te gen gwo diskisyon maraton ki te enplike negosyatè JAAC yo, gouvènman AJK a, ak de minis federal, Amir Muqam ak Tariq Fazal Chaudhry . Yo rapòte ke negosyasyon yo te dire prèske 13 èdtan. Sepandan, dyalòg la te echwe finalman, li te fini san konklizyon akòz yon blokaj ki pa t ka soti sou de demand estriktirèl kle. <ref>{{Cite web|url=https://arab.news/wdrnz|title=Pakistan PM urges Azad Kashmir protesters to withdraw 'lockdown' call — party official|date=2025-09-28|website=Arab News}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://english.aaj.tv/news/330436964|title=Shutterdown, wheel jam strike in Azad Jammu and Kashmir|last=|first=|date=29 September 2025|website=Aaj English TV}}</ref> De demand ki te pwouve yo pa t negosyab e ki te lakòz echèk nan chita pale yo se te: * Abolisyon Privilèj Elit yo: Ensiste pou elimine avantaj chè, liks, ak privilèj ke minis, lejislatè, ak biwokrat AJK yo te jwi. * Retire Plas Refijye yo: Yo te mete fen nan 12 plas ki te rezève nan Asanble AJK a pou imigran Kachmir ki tabli nan Pakistan. Negosyatè JAAC yo, ki te dirije pa pèsonalite tankou Shaukat Nawaz Mir, te kite negosyasyon yo, yo te kalifye negosyasyon yo kòm "enkonplè e san konklizyon" epi yo te afime angajman yo pou obsève konfinman endefini an ak "tout fòs". Echèk sa a pou rive nan yon akò konfime ke pandan Federasyon an dispoze soutni AJK finansyèman atravè gwo sibvansyon, li trase yon liy politik fèm sou refòm ki defye enfliyans estriktirèl li oswa menase rezo patronaj politik ki byen anrasinen an. <ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/1375988/pm-shehbaz-asks-ajk-protesters-to-end-protest/|title=PM Shehbaz asks AJK Protesters to end Protest|date=2025-09-29|website=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]}}</ref> === Grèv nan tout eta a === Pou prepare pou konfinman ki te anonse nan dat 29 septanm 2025 la, yo te ranfòse sekirite anpil, epi yo te sele pwen antre ak sòti nan tout rejyon an. Yon bagay enpòtan, yo te sispann sèvis mobil ak entènèt nan gwo pati nan Azad Kashmir, yon mezi Ministè enteryè Pakistan an te bay lòd. Blakawout kominikasyon obligatwa a reflete rekonesans leta a genyen sou kapasite òganizasyonèl avanse JAAC la, sa ki konfime ke mouvman an konsidere kòm yon menas sekirite enpòtan ki jistifye yon entèvansyon leta sevè pou anpeche kowòdinasyon. Malgre mezi represyon sa yo, konfinman endefini an te kòmanse jan yo te prevwa. <ref>{{Cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2617085/amp|title=Pakistan PM urges Azad Kashmir protesters to withdraw 'lockdown' call — party official|website=Arab News|access-date=2025-09-29}}</ref> Grèv la te vin vyolan lè afwontman te eklate nan Pon Neelum ant aktivis JKJAAC yo ak manm Konferans Mizilman an, pandan afwontman Raja Saqib Majeed ak frè li te tire plizyè moun blese epi yon manifestan, Sudheer, te mouri. Ensidan an te pwovoke pi gwo manifestasyon nan Muzaffarabad ak lòt distri yo, ak lidè JKJAAC yo ki te kondane vyolans lan epi ki te pwomèt pou kontinye manifestasyon yo jiskaske yo jwenn repons pou demand yo. Otorite yo te nye akizasyon fòs twòp epi yo te pwomèt pou yo pran aksyon legal kont manifestan yo, pandan ke ofisyèl federal yo tankou Amir Muqam ak Tariq Fazal te mande pou yon nouvo dyalòg. <ref name="ET 30 Sep 2025">{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2569750/strike-brings-ajk-to-standstill-turns-violent|title=AJK strike over constitutional demands kills one, internet remains suspended|last=Hanif|first=Usman|date=30 September 2025|website=[[The Express Tribune]]}}</ref> Apre vyolans lan, lidè JKJAAC a, Shaukat Nawaz Mir, te pale devan prèske 5,000 moun nan Lal Chowk, Muzaffarabad, kote li te klarifye ke mouvman an pa gen okenn ostilite [[anvè]] Lame Pakistan an e li pa pral aji kont li. Li te anonse ke yon rasanbleman pral fèt sou Neelum Road nan Chehlabandi ak kò Sudheer, manifestan ki te mouri nan afwontman yo. Mir te rejte tou rapò medya pakistanè yo ki te deklare ke pèsonn pa t patisipe nan manifestasyon yo, li te kalifye yo kòm tantativ fabrike pou montre sitiyasyon an kòm nòmal. An menm tan, dyaspora Kachmir la te òganize manifestasyon solidarite nan [[Lonn|Lond]] ak Bradford, kote Raja Amjad Ali Khan te fè yon diskou devan konsila pakistanè a. Pandansetan, ajans ki aplike lalwa nan AJK te avèti manifestan yo ke si pwopriyete piblik la te domaje oswa lavi nòmal te deranje, yo pral pran aksyon ki pi sevè. <ref name="ET 30 Sep 2025"/> Gen yon apèl pou yon grèv fèmen pòt nan eta a pou 9 jen 2026. <ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/pakistan-kashmir-police-protest-006859907010f8f66cf4fb5ceb2ec6cb|title=Police arrest supporters of banned group ahead of rally in Pakistan-administered Kashmir|date=2026-06-06|website=AP News}}</ref> == Manifestasyon Azad Kashmir an 2026 == An 2026, manifestasyon ki te fèt nan Azad Kashmir yo te yon seri demonstrasyon, grèv, ak konfli ki te dewoule atravè AJK pandan mwa jen 2026. Manifestasyon yo te òganize sitou pa JAAC pou opoze ak 12 plas ki rezève nan Asanble Lejislatif AJK pou refijye ki soti nan Kashmir ki anba administrasyon Endyen, men ki ap viv nan pwovens Pakistan yo (deyò AJK). Tansyon yo te vin pi grav apre gouvènman AJK la te entèdi JAAC epi li te lanse operasyon sekirite kont lidè òganizasyon an. Jammu Kashmir Joint Awami Action Committee (JAAC) te vin tounen yon gwo mouvman politik ak sosyal nan Azad Kashmir pandan manifestasyon ki te fèt an 2024 sou kestyon pri elektrisite, sibvansyon farin, ak depans gouvènman an. Apre manifestasyon sa yo, òganizasyon an te elaji pwogram li pou enkli refòm konstitisyonèl ak politik. Youn nan prensipal revandikasyon JAAC se te elimine 12 plas nan asanble lejislatif la ki rezève pou refijye ki soti nan Kashmir ki anba administrasyon Endyen epi k ap viv deyò AJK. JAAC te fè konnen moun ki pa rete nan Azad Kashmir pa ta dwe patisipe nan eleksyon reprezantan pou lejislati AJK la. Nan kòmansman mwa jen 2026, Tribinal Siprèm Azad Jammu ak Kashmir te deside ke plas ki rezève pou refijye yo pwoteje pa kad konstitisyonèl la epi yo pa ka elimine san yon amannman konstitisyonèl. Apre desizyon sa a, JAAC te anonse manifestasyon ak yon mach long pou rive Muzaffarabad. Gouvènman an te deklare JAAC kòm yon òganizasyon entèdi epi li te kòmanse pwosedi legal kont plizyè nan lidè li yo. Nan dat 8 jen 2026, te gen konfli ant manifestan yo ak fòs sekirite yo nan Rawalakot ak lòt kote. Manifestan yo te mete baryè sou wout yo epi yo te òganize grèv, pandan otorite yo te deplwaye lapolis ak fòs paramilitè pou kenbe lòd. Dapre rapò medya entènasyonal yo, omwen 11 moun te mouri epi plizyè dizèn lòt te blese pandan dezòd yo. Pifò lanmò yo te rive pandan konfwontasyon nan Rawalakot, nan Distri Poonch. Nan dat 9 jen 2026, JAAC te lanse yon grèv nan tout rejyon an. Sant komèsyal yo, sèvis transpò yo, ak mache yo te fèmen nan plizyè distri, tankou Muzaffarabad, Poonch, Bagh, ak Mirpur. Otorite yo te ranfòse mezi sekirite atravè tout teritwa a. Gouvènman Azad Jammu ak Kashmir te defann aksyon li yo kòm mezi ki nesesè pou prezève lòd piblik ak pwoteje enstitisyon konstitisyonèl yo. Otorite yo te mete restriksyon an plas, fè arestasyon, epi bay manda kont plizyè lidè JAAC. Òganizasyon ki defann dwa moun yo te eksprime enkyetid konsènan itilizasyon fòs kont manifestan yo, arestasyon aktivis yo, ak restriksyon sou kominikasyon yo. Obsèvatè politik yo te dekri manifestasyon sa yo kòm youn nan epizòd dezòd sivil ki pi enpòtan nan Azad Kashmir pandan dènye ane yo. == Nòt == {{Nòt}} == Referans == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Referans}} [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 2ui9pp4h4hu21inrhthslf2hxc13j8d 0 97723 888375 888044 2026-09-14T19:24:34Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 888375 wikitext text/x-wiki {{infobox}} '''Venite Louissaint''', piblik la rele l' '''Venite LVG''', men nan fanmi li oubyen moun ki pwòch li yo rele l' Georgia, ki fèt [[5 jiyè]] [[1991]] nan [[Mibalè (komin)|Mibalè]] ([[Ayiti]]), se yon pwofesyonèl nan [[enfòmatik]] e antreprenèz [[Ayiti|ayisyano]]-[[Brezil|brezilyèn]]. Li koni sitou pou antrepriz li '''[https://lvgviagem.com.br/ LVG]''', ki pote non li '''L''' pou LOUISSAINT, '''V''' pou VENITE epi '''G''' pou GEORGIA. Nan antrepriz lan genyen plizyè branch, tankou [https://lvgviagem.com.br/ LVG Turisme] (ki pi popilè), yon ajans vwayaj entènasyonal ke li te fonde nan dat 28 Me 2016, ki espesyalize nan akonpayman vwayajè ak mobilite entènasyonal.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.lenational.org/post_article.php?soc=2276 |title=De l'expérience personnelle à l'entrepreneuriat : l'histoire de Venite Louissaint Georgia |date=2026-07-14 |website=lenational.org |language=fr|access-date=2026-07-18}}</ref> [https://lvgshop.com.br/ LVG Shop], se yon boutik kote ou ka jwenn anpil pwodui men ki espesyalize nan kategori: bote, mòd ak elektronik. [https://www.facebook.com/share/1ECCjuYu6K/ LVG Sibilisasyon], branch ki jere enpresyon sou mayo, tas, gode etc... ak plizyè lòt branch. == Biyografi == Venite Louissaint fèt 5 jiyè 1991 nan [[Mibalè (komin)|Mibalè]] ([[Ayiti]]), li gen sitwayènte ayisyèn ak brezilyèn. Aprè fòmasyon li nan domèn enfòmatik, li te rapwoche li nan antreprenarya pou fasilite pwosedi administratif ak vwayaj entènasyonal.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://ayitiselakayy.com/venite-lvg-une-entrepreneure-haitienne-qui-place-lhumain-au-coeur-du-voyage/ |title=Venite LVG : une entrepreneure haïtienne qui place l’humain au cœur du voyage |date=2024-07-14 |website=ayitiselakayy.com |language=fr|access-date=2026-07-18}}</ref> == Fòmasyon akademik == Venite Louissaint resevwa fòmasyon nan plizyè domèn ki gen rapò ak teknoloji, administrasyon, byen imobilye ak syans jiridik. Li te etidye '''Jeni Enfòmatik''' nan '''INUKA''' an Ayiti, kote li te devlope konpetans nan teknoloji enfòmasyon, sistèm enfòmatik ak jesyon solisyon dijital. Apre sa, li te jwenn yon '''Lisans nan Administrasyon Biznis''' nan '''UNIAVAN''', nan Balneário Camboriú, Brezil, ak yon fòmasyon ki santre sou jesyon òganizasyon, planifikasyon estratejik, finans, maketing ak devlopman antrepriz. Li te konplete tou yon fòmasyon kòm '''Teknisyen nan Tranzaksyon Imobilye''', atravè '''IBREP''' nan Brezil, sa ki pèmèt li devlope konpetans nan negosyasyon, evalyasyon ak jesyon tranzaksyon imobilye. Kounye a, li ap pouswiv yon '''diplòm nan Dwa''', avèk objektif pou ranfòse konesans li nan domèn legal, administratif ak Dwa Antrepriz. == Karyè pwofesyonèl == Nan dat 28 Me 2016, li te fonde '''LVG''' avèk anbisyon pou ofri yon nouvo apwòch nan kominote a. Misyon antrepriz la se kontribye nan amelyorasyon kalite sèvis yo, fasilite mobilite entènasyonal epi akonpaye kliyan yo pandan pwosedi administratif yo.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://tapiwoujmagazine.com/venite-lvg-lentrepreneure-haitienne-qui-construit-un-pont-entre-les-voyageurs-et-leurs-destinations/ |title=Venite LVG : l’entrepreneure haïtienne qui construit un pont entre les voyageurs et leurs destinations |date=2024-07-12 |website=tapiwoujmagazine.com |language=fr|access-date=2026-07-18}}</ref> Anvan fondasyon LVG, li te travay nan '''Sekretarya Minisipal Edikasyon Balneário Camboriú (CEDUC)''', kote li te okipe fonksyon administratif epi li te bay sipò nan sèvis piblik minisipal yo. Li te travay tou nan '''UNE Imóveis em Rede''', kote li te genyen eksperyans nan sèvis kliyan, negosyasyon ak jesyon tranzaksyon imobilye. Pandan plizyè ane, '''LVG''' devlope divès sèvis ki gen rapò ak òganizasyon vwayaj entènasyonal, asistans pou viza ak [[imigrasyon]], sibilisasyon, transfè entènasyonal, chanj lajan, sèvis administratif ak sipò pou kliyan yo, sitou ant Ayiti ak Brezil.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.chokarella.com/2026/07/18/de-lentraide-a-lentrepreneuriat-le-parcours-de-venite-lvg-au-bresil/ |title=De l’entraide à l’entrepreneuriat : le parcours de Venite LVG au Brésil |date=2026-07-18 |website=chokarella.com |language=fr|access-date=2026-07-18}}</ref> Kòm '''Prezidan Egzekitif (CEO)''' ak fondatè LVG, li responsab pou defini estrateji antrepriz la, sipèvize operasyon yo, devlope patenarya estratejik epi dirije ekspansyon mak la sou mache nasyonal ak entènasyonal. == Prezans nan medya == Aktivite Venite Louissaint ak LVG yo sòti nan plizyè medya anliy ak nan entèvyou ki sitou konsantre sou pakou li nan antreprenarya, lidèchip li ak devlopman antrepriz li an.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://buzzthemagazine.com/venite-lvg-la-visionnaire-derriere-lvg-tourism-qui-redefinit-laccompagnement-des-voyageurs/ |title=Venite LVG : La Visionnaire Derrière LVG Tourism Qui Redéfinit L’accompagnement Des Voyageurs |date=2026-07-13 |website=buzzthemagazine.com |language=fr|access-date=2026-07-18}}</ref> == Zèv li yo == Anplis aktivite li nan sektè vwayaj ak sèvis administratif, Venite Louissaint se fondatè plizyè antrepriz ki opere nan diferan domèn ekonomik anba mak '''LVG'''. * '''LVG Tourisme''' — Ajans vwayaj entènasyonal ki espesyalize nan tikè avyon, asistans pou viza ak imigrasyon, chanj lajan, transfè entènasyonal, sèvis administratif ak akonpayman kliyan ant Ayiti ak Brezil. * '''LVG Shop''' — Magazen varyete ki ofri pwodwi pou kay, dekorasyon, òganizasyon, jwèt, mòd, bote, kado, akseswa ak lòt atik pou itilizasyon chak jou. * '''LVG Sibilisasyon''' — branch ki jere enpresyon sou mayo, tas, gode etc... == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.facebook.com/@venitegeorgia.louissaint/ Pwofil Venite LVG sou Facebook] * [https://www.instagram.com/venitelvg Pwofil Venite LVG sou Instagram] * [https://www.tiktok.com/@venite_lvg Pwofil Venite LVG sou TikTok] {{DEFAULTSORT:LVG, Venite}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Antreprenè]] bnnvkt85jtg1igmfa1fjn94c2wao1ez 0 97835 888362 2026-09-14T19:18:09Z Surtaburta 39352 Paj ki kreye ak " '''Farzad Goli''' se yon sikoterapis medikal, filozòf ak powèt iranyen. Travay li konsantre sitou sou medsin psikosomatik, bioso­miotique, ak modèl sante entegre. Li se fondatè ak premye editè an chèf jounal syantifik ''International Journal of Body, Mind, and Culture''. Li te ekri plizyè atik teyorik ak anpirik ansanm ak plizyè liv an anglè ak an pèsan. Pami travay powetik li yo genyen ''Gāh-e Negāh: On Inner Society'' ak ''Emruznāmeh: A Self-Work Calendar... " 888362 wikitext text/x-wiki '''Farzad Goli''' se yon sikoterapis medikal, filozòf ak powèt iranyen. Travay li konsantre sitou sou medsin psikosomatik, bioso­miotique, ak modèl sante entegre. Li se fondatè ak premye editè an chèf jounal syantifik ''International Journal of Body, Mind, and Culture''. Li te ekri plizyè atik teyorik ak anpirik ansanm ak plizyè liv an anglè ak an pèsan. Pami travay powetik li yo genyen ''Gāh-e Negāh: On Inner Society'' ak ''Emruznāmeh: A Self-Work Calendar'', de koleksyon ki eksplore eksperyans enteryè atravè obsèvasyon fenomènolojik ak atansyon konsyan. == Karyè ak kontribisyon == Farzad Goli te konplete yon fòmasyon espesyalize nan medsin psikosomatik ak sikoterapi nan [[University of Freiburg|Albert-Ludwigs-Universität Freiburg]] nan Almay. An 1997, li te fonde Danesh-e Tandorosti Institute, epi an 2024 li te fonde Behi Academy nan British Columbia, Kanada. Atravè enstitisyon sa yo, li te dirije plizyè pwojè rechèch ak pwogram edikasyon pòsgradye nan domèn medsin psikosomatik. Nan kad aktivite sa yo, li te kolabore avèk plizyè enstitisyon akademik, pami yo Albert-Ludwigs-Universität, Isfahan University of Medical Sciences ak Mashhad University of Medical Sciences. Goli se yon manm syantifik Depatman Edikasyon, Bioetik ak Filozofi Medsin nan [[Iranian Academy of Medical Sciences]]. Depi kòmansman ane 2000 yo, li te anseye nan pwogram ki konsantre sou sikoloji ki santre sou kò, sikoloji sistemik ak sikoloji transpersonèl. Li te patisipe tou nan devlopman rechèch nan domèn filozofi medsin ak bioso­miotique. An 2016, Goli te edite liv ''Biosemiotic Medicine: Healing in the World of Meaning'', ki te pibliye pa Springer. Liv sa a te prezante epi devlope apwòch bioso­miotique nan domèn medsin psikosomatik. Li te devlope tou yon modèl sante ki baze sou salutogenèz ak konsyans, ansanm ak aplikasyon klinik li, ki rele '''Bioenergy Economy-based Health Improvement''' (BEHI). BEHI prezante kòm yon entèvansyon ki baze sou prèv nan domèn relasyon ant kò ak lespri. Li konbine apwòch sistemik, apwòch ki santre sou kò ak apwòch transpersonèl nan kad medsin psikosomatik, sou baz yon fondasyon teyorik ki sòti nan bioso­miotique. == Radio Behi == '''Radio Behi''' se yon podcast syantifik an lang pèsan Farzad Goli anime. Pwogram nan sèvi ak konsèp ki soti nan medsin psikosomatik ak sikoloji kiltirèl pou egzamine pwosesis kote moun bay eksperyans yo sans, sitou nan relasyon ant kò, lespri ak kilti. == '''Referans''' == * University of Freiburg – Department of Psychosomatic Medicine and Psychotherapy. * ''International Journal of Body, Mind and Culture'' – Editorial Board. * Goli, F. (ed.) ''Biosemiotic Medicine''. Springer, 2016. * Fritzsche, K., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). What Is Psychosomatic Medicine? In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 3–17). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_1 * Fritzsche, K., Abbo, C., Zanjani, H. A., & Goli, F. (2026). Traditional Medicine and Psychosomatic Medicine. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 37–45). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_4 * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Abbo, C., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). The Doctor–Patient Relationship. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 49–61). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_5 * Fritzsche, K., Schweickhardt, A., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). Doctor–Patient Communication. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 63–89). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_6 * Geigges, W., Fritzsche, K., Dobos, C. M., McDaniel, S. H., Zhao, X., Abbo, C., Diaz-Monsalve, S., & Goli, F. (2026). Family-Oriented Primary Care. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 91–108). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_7 * Fritzsche, K., Dobos, C. M., Diaz-Monsalve, S., Chen, F. K.-Y., Wei, J., Shi, L., & Goli, F. (2026). Balint Group. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 109–120). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_8 * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). Psychooncology. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 223–241). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_15 * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., Chen, F. K.-Y., & Dobos, C. M. (2026). Psychocardiology. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 243–255). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_16 * Goli, F., & Zanjani, H. A. (2026). Development of Psychosomatic Medicine in Iran. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 429–437). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_31 * Energy Medicine University – Faculty Archive. * Goli, F. ''Bioenergy Economy''. Xlibris, 2010. * Arya Atherosclerosis (2023). “Effectiveness of BEHI in post-MI patients.” DOI:10.48305/arya.2023.41115.2847(https://doi.org/10.48305/arya.2023.41115.2847). * ''Journal of Education and Health Promotion'' (2024). “BEHI in myofascial pain syndrome.” DOI:10.4103/jehp.jehp_1660_24. * ''Crohn’s & Colitis 360'' (2025). “BEHI vs ACT in IBD.” * Farzanegan, M. & Rabiei, K. (2025). “The economy of health and meaning: A case study of BEHI.” PMC12413110(https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12413110/). * Adineh Book. “Gāh-e Negāh: On Inner Society.” Accessed September 3, 2026. https://www.adinehbook.com/product/9644184673/ * Mahdroo Book Database. “Emruznāmeh: A Self-Work Calendar.” Accessed September 3, 2026. https://mahdroo.ir/shop/product/book-14975-617e3j [[Kategori:Powèt]] [[Kategori:Filozòf]] [[Kategori:Sikoterapis]] gfgszbjzswmsi38pbpbckjzi861ec3c 888363 888362 2026-09-14T19:19:52Z Surtaburta 39352 888363 wikitext text/x-wiki '''Farzad Goli''' se yon sikoterapis medikal, filozòf ak powèt iranyen. Travay li konsantre sitou sou medsin psikosomatik, bioso­miotique, ak modèl sante entegre. Li se fondatè ak premye editè an chèf jounal syantifik ''International Journal of Body, Mind, and Culture''. Li te ekri plizyè atik teyorik ak anpirik ansanm ak plizyè liv an anglè ak an pèsan. Pami travay powetik li yo genyen ''Gāh-e Negāh: On Inner Society'' ak ''Emruznāmeh: A Self-Work Calendar'', de koleksyon ki eksplore eksperyans enteryè atravè obsèvasyon fenomènolojik ak atansyon konsyan. == Karyè ak kontribisyon == Farzad Goli te konplete yon fòmasyon espesyalize nan medsin psikosomatik ak sikoterapi nan [[University of Freiburg|Albert-Ludwigs-Universität Freiburg]] nan Almay. An 1997, li te fonde Danesh-e Tandorosti Institute, epi an 2024 li te fonde Behi Academy nan British Columbia, Kanada. Atravè enstitisyon sa yo, li te dirije plizyè pwojè rechèch ak pwogram edikasyon pòsgradye nan domèn medsin psikosomatik. Nan kad aktivite sa yo, li te kolabore avèk plizyè enstitisyon akademik, pami yo Albert-Ludwigs-Universität, Isfahan University of Medical Sciences ak Mashhad University of Medical Sciences. Goli se yon manm syantifik Depatman Edikasyon, Bioetik ak Filozofi Medsin nan [[Iranian Academy of Medical Sciences]]. Depi kòmansman ane 2000 yo, li te anseye nan pwogram ki konsantre sou sikoloji ki santre sou kò, sikoloji sistemik ak sikoloji transpersonèl. Li te patisipe tou nan devlopman rechèch nan domèn filozofi medsin ak bioso­miotique. An 2016, Goli te edite liv ''Biosemiotic Medicine: Healing in the World of Meaning'', ki te pibliye pa Springer. Liv sa a te prezante epi devlope apwòch bioso­miotique nan domèn medsin psikosomatik. Li te devlope tou yon modèl sante ki baze sou salutogenèz ak konsyans, ansanm ak aplikasyon klinik li, ki rele '''Bioenergy Economy-based Health Improvement''' (BEHI). BEHI prezante kòm yon entèvansyon ki baze sou prèv nan domèn relasyon ant kò ak lespri. Li konbine apwòch sistemik, apwòch ki santre sou kò ak apwòch transpersonèl nan kad medsin psikosomatik, sou baz yon fondasyon teyorik ki sòti nan bioso­miotique. == Radio Behi == '''Radio Behi''' se yon podcast syantifik an lang pèsan Farzad Goli anime. Pwogram nan sèvi ak konsèp ki soti nan medsin psikosomatik ak sikoloji kiltirèl pou egzamine pwosesis kote moun bay eksperyans yo sans, sitou nan relasyon ant kò, lespri ak kilti. == Piblikasyon == === Liv ak chapit an anglè === * ''Biosemiotic Medicine: Healing in the World of Meaning''. Springer, 2016. * ''Bioenergy Economy: A Methodological Study on Bioenergy-Based Therapies''. Xlibris, 2010. * Goli, F. (2022). "Body, Meaning, and Time". Nan ''Epigenetics and Anticipation''. Springer. * Fritzsche, K., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). "What Is Psychosomatic Medicine?" Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 3–17. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_1 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_1] * Fritzsche, K., Abbo, C., Zanjani, H. A., & Goli, F. (2026). "Traditional Medicine and Psychosomatic Medicine". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 37–45. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_4 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_4] * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Abbo, C., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). "The Doctor–Patient Relationship". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 49–61. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_5 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_5] * Fritzsche, K., Schweickhardt, A., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). "Doctor–Patient Communication". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 63–89. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_6 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_6] * Geigges, W., Fritzsche, K., Dobos, C. M., McDaniel, S. H., Zhao, X., Abbo, C., Diaz-Monsalve, S., & Goli, F. (2026). "Family-Oriented Primary Care". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 91–108. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_7 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_7] * Fritzsche, K., Dobos, C. M., Diaz-Monsalve, S., Chen, F. K.-Y., Wei, J., Shi, L., & Goli, F. (2026). "Balint Group". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 109–120. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_8 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_8] * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). "Psychooncology". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 223–241. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_15 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_15] * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., Chen, F. K.-Y., & Dobos, C. M. (2026). "Psychocardiology". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 243–255. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_16 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_16] * Goli, F., & Zanjani, H. A. (2026). "Development of Psychosomatic Medicine in Iran". Nan K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (ed.), ''Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting'', 3yèm edisyon, pp. 429–437. Springer, Cham. [https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_31 doi:10.1007/978-3-032-11824-0_31] == '''Referans''' == * University of Freiburg – Department of Psychosomatic Medicine and Psychotherapy. * ''International Journal of Body, Mind and Culture'' – Editorial Board. * Goli, F. (ed.) ''Biosemiotic Medicine''. Springer, 2016. * Fritzsche, K., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). What Is Psychosomatic Medicine? In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 3–17). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_1 * Fritzsche, K., Abbo, C., Zanjani, H. A., & Goli, F. (2026). Traditional Medicine and Psychosomatic Medicine. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 37–45). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_4 * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Abbo, C., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). The Doctor–Patient Relationship. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 49–61). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_5 * Fritzsche, K., Schweickhardt, A., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). Doctor–Patient Communication. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 63–89). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_6 * Geigges, W., Fritzsche, K., Dobos, C. M., McDaniel, S. H., Zhao, X., Abbo, C., Diaz-Monsalve, S., & Goli, F. (2026). Family-Oriented Primary Care. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 91–108). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_7 * Fritzsche, K., Dobos, C. M., Diaz-Monsalve, S., Chen, F. K.-Y., Wei, J., Shi, L., & Goli, F. (2026). Balint Group. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 109–120). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_8 * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., & Dobos, C. M. (2026). Psychooncology. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 223–241). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_15 * Fritzsche, K., Diaz-Monsalve, S., Zanjani, H. A., Goli, F., Chen, F. K.-Y., & Dobos, C. M. (2026). Psychocardiology. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 243–255). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_16 * Goli, F., & Zanjani, H. A. (2026). Development of Psychosomatic Medicine in Iran. In K. Fritzsche, S. H. McDaniel, & M. Wirsching (Eds.), Psychosomatic Medicine: An International Guide for the Primary Care Setting (3rd ed., pp. 429–437). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-032-11824-0_31 * Energy Medicine University – Faculty Archive. * Goli, F. ''Bioenergy Economy''. Xlibris, 2010. * Arya Atherosclerosis (2023). “Effectiveness of BEHI in post-MI patients.” DOI:10.48305/arya.2023.41115.2847(https://doi.org/10.48305/arya.2023.41115.2847). * ''Journal of Education and Health Promotion'' (2024). “BEHI in myofascial pain syndrome.” DOI:10.4103/jehp.jehp_1660_24. * ''Crohn’s & Colitis 360'' (2025). “BEHI vs ACT in IBD.” * Farzanegan, M. & Rabiei, K. (2025). “The economy of health and meaning: A case study of BEHI.” PMC12413110(https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12413110/). * Adineh Book. “Gāh-e Negāh: On Inner Society.” Accessed September 3, 2026. https://www.adinehbook.com/product/9644184673/ * Mahdroo Book Database. “Emruznāmeh: A Self-Work Calendar.” Accessed September 3, 2026. https://mahdroo.ir/shop/product/book-14975-617e3j [[Kategori:Powèt]] [[Kategori:Filozòf]] [[Kategori:Sikoterapis]] 63cadf7wtz06ep1fvgihj2o3ty5wnsj