Wikipedya
htwiki
https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal
MediaWiki 1.47.0-wmf.20
first-letter
Medya
Espesyal
Diskite
Itilizatè
Diskisyon Itilizatè
Wikipedya
Diskisyon Wikipedya
Fichye
Diskisyon Fichye
MedyaWiki
Diskisyon MedyaWiki
Modèl
Diskisyon Modèl
Èd
Diskisyon Èd
Kategori
Diskisyon Kategori
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Thélyson Orélien
0
62493
888517
888515
2026-09-22T23:18:34Z
Nsokolsky
40469
888517
wikitext
text/x-wiki
{{moun
|non=Thélyson Orélien
|foto=Thélyson Orélien.jpg
|tèks=Thélyson Orélien an 2013
|fonksyon=powèt, ekriven, jounalis
|dat nesans=23 me 1988
|lye nesans=[[Gonayiv (komin)|Gonayiv]]
|peyi nesans=[[Ayiti]]
|nasyonalite=ayisyen
|zèv=''C'était ça ou mourir''
}}
'''Thélyson Orélien''', ki fèt 23 me 1988 nan [[Gonayiv (komin)|Gonayiv]], se yon [[powèt]], [[ekriven]] ak jounalis [[ayisyen]] k ap viv nan [[Kanada]].<ref>{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : L’écho d’une écriture née du silence |url=https://lenouvelliste.com/article/256361/thelyson-orelien-lecho-dune-ecriture-nee-du-silence |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Woman li ''C'était ça ou mourir'' resevwa plizyè pri literè an 2026, pami yo ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac">{{cite web |title=C'était ça ou mourir, de Thélyson Orélien, lauréat du Prix du roman Fnac 2026 |url=https://actualitte.com/article/134047/prix-litteraires/c-etait-ca-ou-mourir-de-thelyson-orelien-laureat-du-prix-du-roman-fnac-2026 |website=ActuaLitté |date=2026-09-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
== Byografi ==
Orélien grandi nan Gonayiv nan yon fanmi pwotestan ki pale kreyòl lakay. Li se twazyèm nan senk pitit. Papa l te kontab, manman l te koutiryè, epi li te ale nan yon lekòl prive katolik.<ref name="NYT">{{cite web |author=Norimitsu Onishi |title=Quebec Novelist Shines a Harsh Spotlight on Migration, and on Trump's America |url=https://www.nytimes.com/2026/05/11/world/canada/thelyson-orelien-haiti-us-canada-migration.html |website=The New York Times |date=2026-05-11 |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref>
Li etidye dwa nan Inivèsite Leta Ayiti, nan [[Pòtoprens]]. Apre tranblemanntè janvye 2010 la, li al viv Kanada, kote li gen fanmi. Li kontinye etid li nan ekonomi ak syans politik nan Inivèsite Monreyal.<ref name="NYT" /><ref name="Ayibo">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://ayibopost.com/author/orelient/ |website=AyiboPost |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
== Travay literè ak jounalis ==
=== Pwezi ak premye piblikasyon ===
Pami premye piblikasyon Orélien yo genyen ''Au-delà du silence'' (2006), ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011) ak ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux">{{cite web |author=Philippe Monneveux |title=La poésie haïtienne des origines à nos jours |url=https://sens-public.org/articles/1572/ |website=Sens public |date=2021-04-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
An 2007, li resevwa premye pri nan kategori ''Langue apprise'' nan konkou ''Prix interrégional jeunes auteurs'' (PIJA), nan [[Swis]].<ref name="PIJA">{{cite web |title=Palmarès PIJA 1994–2009 |url=https://pija.ch/palmares/palmares-pija-1994-2009/ |website=Prix interrégional jeunes auteurs |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Powèm li ''Les Couleurs de ma terre'' parèt nan antoloji ''La Poésie'', nan Éditions de l'Hèbe. An 2009, li finalis nan ''Prix Arthur Rimbaud'' ak ''L'Ombre qui colle à mes pas''.<ref name="Africultures">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://africultures.com/personnes/?no=20403 |website=Africultures |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
Li patisipe nan platfòm literè sou entènèt ''Parole en Archipel''. Tèks li parèt nan antoloji ak revi literè, tankou ''Rimbaud 009'', ''Ancre des dattes'' ak ''IntranQu'îllités''.<ref name="Africultures" /> Li ekri kwonik tou pou ''AyiboPost''.<ref name="Ayibo" />
Woman li ''Le rêve de la mer Noire'', ki poko te pibliye lè yo anonse rezilta a, resevwa ''Prix Amaranthe 2024''.<ref name="Amaranthe">{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : l’écriture comme territoire, la parole comme engagement |url=https://lenouvelliste.com/article/256424/thelyson-orelien-lecriture-comme-territoire-la-parole-comme-engagement |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
=== ''C'était ça ou mourir'' ===
Woman ''C'était ça ou mourir'' parèt nan Éditions du Boréal nan mwa mas 2026. Edisyon franse a parèt nan Grasset 19 out menm ane a.<ref name="Fnac" />
Liv la rakonte istwa Jonas Dorléon, yon pwofesè ayisyen ki kite Pòtoprens akoz vyolans gang yo. Li travèse plizyè peyi nan Amerik la, tankou Repiblik Dominikèn, Brezil, Meksik ak Etazini, pandan l ap chèche rive Kanada.<ref name="Fnac" /> Orélien sèvi ak temwayaj migran li rankontre ak rechèch li fè pandan vwayaj Ozetazini pou prepare woman an.<ref name="NYT" />
Orélien voye maniskri a bay Boréal san mezon edisyon an pa t mande l sa. Anvan piblikasyon liv la nan Kebèk, dwa piblikasyon li te deja vann nan 22 peyi.<ref name="NYT" />
An 2026, woman an resevwa ''Prix Méduse'', ''Prix Strasbourg Espoir CIC'', ''Prix Première Plume'', ''Prix Roman News'' ak ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac" /><ref name="Strasbourg">{{cite web |title=Prix Strasbourg : découvrez les auteurs récompensés pour « leur engagement et leur courage » |url=https://www.leprogres.fr/culture-loisirs/2026/08/25/prix-strasbourg-decouvrez-les-auteurs-recompenses-pour-leur-engagement-et-leur-courage |website=Le Progrès |date=2026-08-25 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li parèt tou nan premye seleksyon pou pri Goncourt, Renaudot, Femina, Médicis ak Décembre.<ref name="Fnac" />
=== Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl ===
Nan mwa septanm 2026, kont anonim ''Balance ton Claude'' sou rezo sosyal X akize Orélien dèske li ta sèvi ak [[entèlijans atifisyèl]] pou ekri prèske tout ''C'était ça ou mourir''. Kont lan baze akizasyon an sou rezilta tès li fè ak Pangram, yon lojisyèl ki fèt pou detekte tèks entèlijans atifisyèl pwodui.<ref name="IA">{{cite web |author=Hocine Bouhadjera |title=IA pas IA ? Thélyson Orélien et Grasset répondent, à droite on jubile |url=https://actualitte.com/article/134124/edition/ia-pas-ia-thelyson-orelien-et-grasset-repondent-a-droite-on-jubile |website=ActuaLitté |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
''Franceinfo'' fè pwòp tès pa li sou plizyè pasaj nan woman an. Dapre medya a, Pangram klase tout tèks li soumèt yo kòm tèks ki ekri avèk èd entèlijans atifisyèl. Pou konpare, medya a teste de tèks Orélien te ekri anvan, ansanm ak ekstrè kat lòt woman ki parèt nan menm sezon literè a. Lojisyèl la klase de ansyen tèks Orélien yo kòm tèks moun ekri, epi li bay ekstrè lòt woman yo rezilta ant 99 ak 100 pousan tèks moun ekri.<ref>{{cite web |title=L'écrivain Thélyson Orélien a-t-il utilisé l'intelligence artificielle pour écrire son premier roman « C'était ça ou mourir » ? |url=https://www.franceinfo.fr/replay-radio/le-vrai-du-faux/l-ecrivain-thelyson-orelien-a-t-il-utilise-l-intelligence-artificielle-pour-ecrire-son-premier-roman-c-etait-ca-ou-mourir_8183894.html |website=Franceinfo |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
Orélien demanti akizasyon an. Li di li kòmanse ekri woman an an 2017 epi li fini premye vèsyon an an 2019. Dapre li, imaj, repetisyon ak ritm nan tèks la soti nan tradisyon literè ayisyen ak karayibeyen. Li di tou li sibi atak rasis. Mezon edisyon Grasset ak Boréal deklare yo toujou gen konfyans nan li. Nan atik li sou polemik la, ''ActuaLitté'' fè remake rezilta detektè yo pa etabli ki jan maniskri a te ekri.<ref name="IA" />
== Zèv li yo ==
=== Woman ===
* ''Éternels amants''. Éditions des Marges, 2023. ISBN 979-10-359-8372-7.<ref>{{cite web |title=Éternels amants |url=https://www.moliere.com/fr/orelien-thelyson-eternels-amants-9791035983727.html |website=Librairie Molière |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
* ''C'était ça ou mourir''. Éditions du Boréal, 2026; edisyon franse nan Grasset, 2026.<ref name="Fnac" />
=== Pwezi ===
* ''Au-delà du silence'' (2006).<ref name="Monneveux" />
* ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), nan antoloji ''La Poésie'', Éditions de l'Hèbe.<ref name="Africultures" /><ref name="PIJA" />
* ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011).<ref name="Monneveux" />
* ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux" />
* ''Tant que le silence saigne, je parlerai''. Éditions Rocheuses, edisyon 2025.<ref>{{cite web |title=Tant que le silence saigne, je parlerai |url=https://www.amazon.sg/Tant-silence-saigne-parlerai-French/dp/B0F4995D89 |website=Amazon.sg |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref>
=== Esè ===
* ''Penser le mot en N : Cartographie d'une blessure vivante'' (2024).<ref>{{cite web |author=Pierre Assouline |title=Le choc Thélyson Orélien |url=https://larepubliquedeslivres.com/le-choc-thelyson-orelien/ |website=La République des livres |date=2026-08-24 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref>
== Referans ==
{{referans}}
== Lyen ekstèn ==
* [https://thelysonorelien.com/ Sit entènèt Thélyson Orélien] (an franse)
{{DEFAULTSORT:Orelien, Thelyson}}
[[Kategori:Ekriven ayisyen]]
[[Kategori:Ayisyen]]
[[Kategori:Nesans nan lane 1988]]
06jgojdgnvbq4ns0z8v5bbu8gozswdv
Gabriel Boric
0
80741
888516
793859
2026-09-22T12:39:44Z
Pancrasia firulais
40472
888516
wikitext
text/x-wiki
[[File:Gabriel Boric Font (2021) (cropped).png|right|frameless]]
'''Gabriel Boric Font''', se yon politisyen sant-gòch [[Chili|chilyen]]. Li se prezidan eli nan peyi Chili, li se kandida ki gen pi gwo vòt lwkhep9<u>fr4'u4tupifnlkkhkhfgjhbjbjgigkfgerbfj</u>nan listwa peyi li, kidonk li bat kandida ekstrèm dwat [[José Antonio Kast]].<ref>[https://www.biobiochile.cl/noticias/nacional/chile/2021/12/19/boric-rompe-records-y-es-el-presidente-electo-con-mayor-votacion-de-la-historia.shtml Biobio Chile: Boric rompe récords y es el presidente electo con mayor votación de la historia].</ref><ref>[https://elpais.com/internacional/2021-12-19/boric-la-nueva-cara-de-la-izquierda-en-america-latina.html El País: La nueva cara de la izquierda en América Latina.]</ref>
Li te yon lidè kle, pandan mobilizasyon etidyan yo nan peyi li an 2011, e li te sèvi kòm yon depite nan repiblik la depi 2014. Li se orijinèlman [[Punta Arenas]].<ref>[https://www.bcn.cl/historiapolitica/resenas_parlamentarias/wiki/Gabriel_Boric_Font Congreso Nacional de Chile]</ref>
Kòmanse nan 2022, li pral dezyèm pi piti chèf nan mond lan.<ref>[https://www.elsoldemexico.com.mx/mundo/quienes-son-los-presidentes-mas-jovenes-del-mundo-7634088.html El Sol de México: Gabriel Boric, Nayib Bukele y los presidentes más jóvenes en asumir el puesto.]</ref>
== Referans ==
[[Kategori:Chili]]
66k4kd7k5qeqzgt0cwj8wdx8tkna4yn