Wikipedya htwiki https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Medya Espesyal Diskite Itilizatè Diskisyon Itilizatè Wikipedya Diskisyon Wikipedya Fichye Diskisyon Fichye MedyaWiki Diskisyon MedyaWiki Modèl Diskisyon Modèl Èd Diskisyon Èd Kategori Diskisyon Kategori TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Boukinafaso 0 979 889063 888343 2026-10-21T14:47:10Z Ziv 34706 ([[c:GR|GR]]) [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg]] → [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]]) 889063 wikitext text/x-wiki {{Infobox Peyi |non_lokal=Boukinafaso |deviz_nasyonal= |deviz_nasyonal_kreyòl= |im_nasyonal= |lang=franse |jantile= |drapo_imaj=Flag of Burkina Faso.svg |anblèm_imaj=Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg |fizo_orè= |kapital=[[Ouagadougou]] |pi_gwo_vil= |monnen_non= |monnen_kòd= |monnen_divizyon= |PIB_dat= |PIB_total= |PIB_total_ran= |PIB_pa_abitan= |PIB_pa_abitan_ran= |gouvènman_dat= |gouvènman_tip= |chèf_tit= |chèf_non= |sipèfisi_dat= |sipèfisi_ran=74yèm |sipèfisi_total={{formatnum:274200}} |dlo_pousantaj= |frontyè_tè= |frontyè_kòt= |pli_ro_kote= |pli_ro= |pli_ba_kote= |pli_ba= |popilasyon_dat= |popilasyon_ran= |popilasyon_total= |popilasyon_dansite= |popilasyon_tip= |popilasyon_lavi_dat= |popilasyon_lavi= |popilasyon_ne_dat= |popilasyon_ne= |popilasyon_mòtalite_dat= |popilasyon_mòtalite= |popilasyon_mòtalite_timoun_dat= |popilasyon_mòtalite_timoun= |popilasyon_alfabèt_dat= |popilasyon_alfabèt= |popilasyon_an_vil_dat= |popilasyon_an_vil= |endepandans_dat= |endepandans_tip= |endepandans_de= |kòd= |ISO_kòd= |endikatif_entènet= |endikatif_telefonik= |endikatif_radyofonik= |EDI= |EDI_ran= |EDI_dat= |EPI= |EPI_ran= |EPI_dat= |kat_anplasman=Location Burkina Faso AU Africa.svg |kat_politik= |kat_jewografik= |kat_satelit= |divizyon_tip= |divizyon_non= |vwazen= |òganizasyon= |nòt= }} '''Boukinafaso''' se yon peyi ki sitiye nan [[Afrik]]. Kapital se [[Ouagadougou]]. {{Afrik}} [[Kategori:Boukinafaso| ]] exnytt41i12srvedlu62emm5fwmbbxu Jezi 0 2476 889100 883402 2026-10-22T08:43:32Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889100 wikitext text/x-wiki {{Estil pa ansiklopedik|date=me 2024}} [[File:Christ Carrying the Cross 1580.jpg|right|250px]] Jezi (Isa, arab: عيسى ʿIsa; ebre: ישו) se te konsidere kòm yon mesaje [[Bondye]] ak Masih a (Mesi) ki moun ki te voye yo gide timoun yo nan pèp [[Izrayèl]] la (Bani Israil) avèk yon ekriti nouvo, Injil la oswa levanjil yo. se kwayans nan Jezi (ak tout lòt kote nan kèk mesaje bò Bondye) ki nesesè ak yon egzijans pou yo te yon mizilman. Koran la mansyone Jezi yon lè nan non ven-senk fwa, pandan ke li sèlman mansyone Muhammad pa non kat fwa <ref>{{Cite web|url=https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html|title=The Great Courses|language=en|access-date=2026-02-21|archive-date=2019-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190123155853/https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thedailybeast.com/so-called-biblical-scholar-says-jesus-a-made-up-myth/|title=Jesus a Myth, So-Called Scholar Argues|date=2014-10-05|language=en|access-date=2026-02-21}}</ref> Li di ke Jezi te fèt kay Mari (arab: Maryam). Kòm rezilta a nan KONSEPSYON virjinite, yon evènman [[mirak]] Ki te fèt pa dekrè bon Dye a (arab: Allah). Ede yo nan ministè li a moun yo [[jwif]], Jezi te bay kapasite a fè mirak (tankou t'ap geri avèg la, yo pote moun ki te mouri tounen nan lavi, elatriye.), tout pa pèmisyon Bon Dye a olye de nan pwòp pouvwa li. Dapre Pou Opinion nan Popilè ak tradisyon mizilman, J ezi pa te kloure sou kwa, men olye, mwen te leve soti vivan pa Bondye jouk nan syèl la. Sa a se "ogmante" konprann li vle di nan kòporèl Asansyon. Menm jan ak tout pwofèt yo Jezi se konsidere kòm yo te yon mizilman (sètadi, yon moun ki soumèt ba volonte Bondye), kòm [[disip]] li te anonse yo ke ou dwe adopte "dwat chemen an" kòm te bay lòd pa Bondye. [[Islamis|Islam]] rejte [[kretyen]] trinitèr wè Jezi la te Bondye senkan Sa oswa pitit gason Bondye a, ke mwen te janm kloure sou kwa oswa resisite, oswa Sa mwen janm atoned pou [[peche]] yo a limanite. Koran la di Jezi li menm pa janm reklame ke nenpòt nan bagay sa yo, epi li ankò endike ke Jezikri ap refize gen janm REKLAME divinite nan Jijman an Siyati, ak Bondye va pran defans li. [6] koran la mete aksan sou sa Jezi te yon moun mòtèl ke yo te ki , tankou tout lòt pwofèt yo, yo te divin CHWAZI a gaye mesaj Bondye a. Tèks Islamik anpeche asosyasyon an nan patnè ak Bondye (eskive), mete aksan sou yon nosyon trè strik sou monoteism (tawhid). Tit anpil yo bay Jezi menm nan koran la ak nan literati, Pifò nan komen ke yo te al-Masih ("Mesi" a). La Jezi se tou, nan fwa, yo rele "Bouche nan liv pwofèt yo moun pèp Izrayèl", paske, nan kwayans jeneral mizilman, Jezi te pwofèt la dènye ki te voye pa Bondye yo gide timoun yo ki nan pèp Izrayèl la. Jezi se te wè nan Islam kòm yon précurseur a Muhammad, ak Mizilman yo ki te kwè ki te te predi nan ap vini Sen an. [5] [7] Kont lan koranik nan Jezi kòmanse ak yon ¶, Ki dekri nesans la manman l ', Mari,, ak sèvis li nan lavil [[Jerizalèm]] tanp lan, pandan y ap anba swen nan pwofèt la, ak prèt Zakari, ki te li se papa Jan Batis la. [8] koran la lè sa a, ale sou dekri KONSEPSYON Jezi a. Ki moun koran eta Mari a te chwazi pa Bondye sou fanm yo nan tout mond yo, konswa Jezi pandan y ap toujou yon jenn fi. Mari te Retrè nan tanp lan, kote li te vizite pa [[zanj]] Gabriyèl nan (arab: Jibrail). Bay nouvèl yo kontan nan yon apa pou Bondye yo se [9] koran eta a ki Bondye te voye mesaj la nan zanj Gabriyèl nan kay Mari sa a, Bondye te gen Emeritus Mari nan mitan fanm yo nan tout nasyon yo. Mari zanj lan te di tou ke li ap akouche nan yon apa pou Bondye yo te rele Jezi, ki moun ki pral gen yon gwo pwofèt, ki moun Bondye va ba [[Levanjil]] la. Zanj lan Pli lwen Mari di Jezi ap pale nan anfans ak matirite epi yo pral gen yon konpayon mache dwat devan Bondye nan syèl la. Lè yo te nouvèl sa a yo bay Mari, li te mande zanj lan ki jan l 'te kapab vin ansent, gen yon pitit Lè pa te gen okenn moun manyen li [10] reply la nan zanj lan kay Mari te, "Menm si sa:. Allah createth sa li willeth: Lè li menm ki dekrete yon plan, li di l men l ',' se pou ou, 'epi li se! ". [11] koran la, se poutèt sa, eta sa Jezi te kreye soti nan zak la nan volonte Bondye. Koran la konpare sa a kreyasyon mirak nan Jezi ak kreyasyon Adan, kote Bondye te kreye Adan pa zak li nan volonte (kun-fa-Yakun, sa vle di "Se pou epi li se"). [12] Dapre Pou koran la, menm repons la te bay kesyon an nan Zakari, Lè m 'te mande ki jan, madanm li, Elizabeth, te kapab vin ansent yon ti bebe kòm li te fin vye granmoun. [13] Koran la rakonte nesans vyèj Jezi a anpil fwa. Koran la deklare ke, Mari pandan y ap vwayaje nan dezè a nan Bayt Lahm (Betleyèm) te simonte pa doulè akouchman an, pandan agoni li ak dekouraje, Bondye te bay yon kouran dlo anba pye li kote li te kapab bwè. Anplis de sa, pandan ke li te toupre yon pye palmis, Mari te di yo souke kòf la nan pye palmis la pou dat mi yo ta tonbe soti nan ki li te kapab manje epi nouri. Mari te kriye nan doulè epi ki te kenbe sou plak la, nan ki pwen yon vwa te soti nan "anba li", konprann pa kèk moun pou refere a Jezi, ki moun ki te ankò nan vant li, ki te di "Lapenn pa! Seyè ou a bay yon kouran dlo anba ou; Ak souke kòf la nan pye palmis, li pral kite tonbe fre-dat mi sou ou. Epi manje epi bwè epi kalme lespri a". Jou sa a, Mari te fè Pitit gason l lan Jezi nan mitan dezè a. Karant jou apre, li te pote tibebe Jezi tounen al jwenn pèp li a. Koran a kontinye dekri ke Mari te pwomèt pou l pa pale ak okenn moun jou sa a, menm jan Bondye te dwe fè Jezi, ki moun Mizilman yo kwè nan bèso a, fè premye mirak li a. Koran la kontinye rakonte Mari te mennen Jezi nan tanp lan, kote imedyatman li te ridikilize pa tout ansyen nan tanp yo. Zari te kwè nan nesans vyèj la e li te soutni l. Ansyen yo te akize Mari pou yo se yon dam ki lach e yo te touche yon lòt gason pandan yo pa marye. Kòm repons, Mari te atire atansyon sou pitit gason l lan, li te di yo pou yo pale avè l. Yo te fache kont sa a e yo te panse li t ap moke yo lè yo te mande yo pou yo pale ak yon tibebe. Se lè sa a, Bondye te fè Jezi pale de bèso a e li te pale de pwofesi l la pou premye fwa. Li te di, ki se vèsè 19: 30-33 nan chapit la nan Mari nan Koran la: Men sa l te di: "Mwen vrèman yon sèvitè Allah: Li ban m revelasyon e li fè m yon pwofèt; " . Epi li te fè m beni kèlkeswa kote m ye a, epi m te renmen m lapriyè ak charite toutotan m ap viv; "Li te fè m janti ak manman m, e non pa twò grav ni mizerab; " Se konsa, lapè se sou mwen jou a mwen te fèt, jou a ke mwen mouri, ak jou a ke mwen pral leve soti vivan nan lavi (ankò)! -Koran, sura 19 Mariam, ayat 30-33[5][14]: Disip Koran eta yo ke Jezi te ede pa yon gwoup nan disip ki te kwè nan mesaj Jezi a. Pandan ke yo pa nonmen disip yo, koran an fè sa ki bay yon sikonstans kèk nan Jezi t'ap mache bay mesaj mesaj la ak yo. Koran la mansyone nan chapit 3, vèsè 52-53 la a, se disip yo soumèt nan konfyans nan Bondye a Islam: Lè Jezi te jwenn gen plis konfyans sou pati yo m 'te di: "Ki moun ki pral moun k'ap ede mwen a (travay la nan) Ala?" Di disip li yo: "Nou se moun k'ap ede Allah a: Nou kwè nan Allah, ak ou rann temwayaj ke nou se Mizilman. ", Seyè nou an! Nou kwè nan kisa ou devwale yo, epi nou swiv Messenger a, Lè sa a, ekri nou desann nan mitan Moun ki rann temwayaj." -Koran Sura 3 (Al-m-Imran), ayah 52-53 [18] Disip pi long nan naratif Jezi a ap ankouraje patisipasyon yo lè yo mande pou yon tab Laden yo dwe voye nan syèl la, pou prèv plis ke Jezi se t'ap anonse bon mesaj la vre. Istwa sa a karakteristik nan chapit 5, vèsè 112-115: Gade! disip yo, te di: "O Jezi, pitit gason Mari ka ou Seyè voye desann nan nou yon seri tab (avèk laliman) soti nan syèl la!?" Jezi di: "Allah Laperèz, si nou te gen konfyans." Yo te di: "Nou sèlman vle manje ladan l 'ak satisfè kè nou, epi yo konnen se ou menm ki tout bon te di nou verite a, e ke nou tèt nou yo ka temwen devan mirak la." Jezi di pitit gason an nan Mari: "O Allah, Seyè nou an Voye ban nou soti nan syèl la yon seri tab (avèk laliman), ke gen pouvwa pou pou nou - pou premye a ak dènye a nan nou - yon festival solanèl ak yon siy lwen ou;! ak Bay pou aliman nou an, pou ou ye Sustainer a pi bon (nan bezwen nou). " Allah te di: "Mwen pral voye li desann bò ou: Men, si nenpòt nan ou apre ke lafwa pran pozisyon kont, mwen pral pini l 'ak yon penalite sa yo kòm mwen pa t' voye yon bann move sou nenpòt nan youn nan mitan tout pèp yo." -Koran Sura 5 (Al-Ma'ida), ayah 112-115 [19] Tèks kategorikman refize nosyon de krisifiksyon oswa lanmò atribiye nan Jezi yon lè nan [[Bib]] la. [5] [20] koran eta a ki moun (sètadi, jwif yo ak Women) t'ap chache touye Jezi, men Yo pa t 'sou yon kwa ni touye l', byenke "Sa a te fè fè a parèt sou yo." Mizilman kwè Jezi pa te kloure sou kwa Sa men olye, mwen te leve soti vivan pa Bondye jouk nan syèl la. Sa a se "ogmante" konprann li vle di nan kòporèl Asansyon. Yo te di ke (nan vante), "Nou touye Kris la Jezi, pitit gason Mari, Messenger nan Allah" - Men, yo touye l 'pa, ni kloure sou kwa l', men se konsa li te fè fè a parèt, epi yo ladan l 'Moun ki diferan yo plen ak dout, ki pa gen okenn konesans (Un sèten), men se sèlman konjekti yo swiv, pou nan yon garanti yo touye l 'pa: - Non, Allah fè l 'leve jouk tèt li, li Allah se yon pakèt afè nan pouvwa a, Wise; - -Koran Sura 4 (Yon Nisa-النساء) ayah 157-158 [21] Diskite sou rèv la vle Moun sa yo ki entelektyèl ki te refize Krisifiksyon an, ansiklopedi a Islam ekri: Refi a, Anplis de sa, se nan akò pafè Avèk lojik a nan koran la. Istwa yo biblik repwodwi nan li (eg, Jòb, Moyiz, Jozèf elatriye.) Lè epizòd sa yo ki gen rapò ak istwa a nan kòmansman an nan Islam demontre ke li se "pratik Bondye a" (sunnat Allah) fè triyonf konfyans finalman sou fòs yo nan sa ki mal ak advèsite. "Se konsa, se vre wi ak difikilte vini fasilite" (XCIV, 5, 6). Paske, se Jezi mouri sou kwa a ta gen te vle di triyonf la nan bouro li a, men vèrse nan révandiké yo ke yo Sèrtèneman echwe: "vre wi Bondye ap defann Moun ki kwè" (kseui, 49). Li te konfonn kav yo nan lènmi yo nan Kris la (III a, 54). == Referans == [[Kategori:Jezikris]] [[Kategori:Krisyanis]] [[Kategori:Jidayis]] [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Istwa]] [[Kategori:Relijyon]] b7kmk85lac59ezmrlmxhfltvctsln7k 889101 889100 2026-10-22T08:44:19Z Surtaburta 39352 889101 wikitext text/x-wiki {{Estil pa ansiklopedik|date=me 2024}} [[File:Christ Carrying the Cross 1580.jpg|right|250px]] Jezi (Isa, arab: عيسى ʿIsa; ebre: ישו) se te konsidere kòm yon mesaje [[Bondye]] ak Masih a (Mesi) ki moun ki te voye yo gide timoun yo nan pèp [[Izrayèl]] la (Bani Israil) avèk yon ekriti nouvo, Injil la oswa levanjil yo. se kwayans nan Jezi (ak tout lòt kote nan kèk mesaje bò Bondye) ki nesesè ak yon egzijans pou yo te yon mizilman. Koran la mansyone Jezi yon lè nan non ven-senk fwa, pandan ke li sèlman mansyone Muhammad pa non kat fwa <ref>{{Cite web|url=https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html|title=The Great Courses|language=en|access-date=2026-02-21|archive-date=2019-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190123155853/https://www.thegreatcourses.com/courses/historical-jesus.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thedailybeast.com/so-called-biblical-scholar-says-jesus-a-made-up-myth/|title=Jesus a Myth, So-Called Scholar Argues|date=2014-10-05|language=en|access-date=2026-02-21}}</ref> Li di ke Jezi te fèt kay Mari (arab: Maryam). Kòm rezilta a nan KONSEPSYON virjinite, yon evènman [[mirak]] Ki te fèt pa dekrè bon Dye a (arab: Allah). Ede yo nan ministè li a moun yo [[jwif]], Jezi te bay kapasite a fè mirak (tankou t'ap geri avèg la, yo pote moun ki te mouri tounen nan lavi, elatriye.), tout pa pèmisyon Bon Dye a olye de nan pwòp pouvwa li. Dapre Pou Opinion nan Popilè ak tradisyon mizilman, J ezi pa te kloure sou kwa, men olye, mwen te leve soti vivan pa Bondye jouk nan syèl la. Sa a se "ogmante" konprann li vle di nan kòporèl Asansyon. Menm jan ak tout pwofèt yo Jezi se konsidere kòm yo te yon mizilman (sètadi, yon moun ki soumèt ba volonte Bondye), kòm [[disip]] li te anonse yo ke ou dwe adopte "dwat chemen an" kòm te bay lòd pa Bondye. [[Islamis|Islam]] rejte [[kretyen]] trinitèr wè Jezi la te Bondye senkan Sa oswa pitit gason Bondye a, ke mwen te janm kloure sou kwa oswa resisite, oswa Sa mwen janm atoned pou [[peche]] yo a limanite. Koran la di Jezi li menm pa janm reklame ke nenpòt nan bagay sa yo, epi li ankò endike ke Jezikri ap refize gen janm REKLAME divinite nan Jijman an Siyati, ak Bondye va pran defans li. [6] koran la mete aksan sou sa Jezi te yon moun mòtèl ke yo te ki , tankou tout lòt pwofèt yo, yo te divin CHWAZI a gaye mesaj Bondye a. Tèks Islamik anpeche asosyasyon an nan patnè ak Bondye (eskive), mete aksan sou yon nosyon trè strik sou monoteism (tawhid). Tit anpil yo bay Jezi menm nan koran la ak nan literati, Pifò nan komen ke yo te al-Masih ("Mesi" a). La Jezi se tou, nan fwa, yo rele "Bouche nan liv pwofèt yo moun pèp Izrayèl", paske, nan kwayans jeneral mizilman, Jezi te pwofèt la dènye ki te voye pa Bondye yo gide timoun yo ki nan pèp Izrayèl la. Jezi se te wè nan Islam kòm yon précurseur a Muhammad, ak Mizilman yo ki te kwè ki te te predi nan ap vini Sen an. Kont lan koranik nan Jezi kòmanse ak yon ¶, Ki dekri nesans la manman l ', Mari,, ak sèvis li nan lavil [[Jerizalèm]] tanp lan, pandan y ap anba swen nan pwofèt la, ak prèt Zakari, ki te li se papa Jan Batis la. [8] koran la lè sa a, ale sou dekri KONSEPSYON Jezi a. Ki moun koran eta Mari a te chwazi pa Bondye sou fanm yo nan tout mond yo, konswa Jezi pandan y ap toujou yon jenn fi. Mari te Retrè nan tanp lan, kote li te vizite pa [[zanj]] Gabriyèl nan (arab: Jibrail). Bay nouvèl yo kontan nan yon apa pou Bondye yo se [9] koran eta a ki Bondye te voye mesaj la nan zanj Gabriyèl nan kay Mari sa a, Bondye te gen Emeritus Mari nan mitan fanm yo nan tout nasyon yo. Mari zanj lan te di tou ke li ap akouche nan yon apa pou Bondye yo te rele Jezi, ki moun ki pral gen yon gwo pwofèt, ki moun Bondye va ba [[Levanjil]] la. Zanj lan Pli lwen Mari di Jezi ap pale nan anfans ak matirite epi yo pral gen yon konpayon mache dwat devan Bondye nan syèl la. Lè yo te nouvèl sa a yo bay Mari, li te mande zanj lan ki jan l 'te kapab vin ansent, gen yon pitit Lè pa te gen okenn moun manyen li reply la nan zanj lan kay Mari te, "Menm si sa:. Allah createth sa li willeth: Lè li menm ki dekrete yon plan, li di l men l ',' se pou ou, 'epi li se! ". koran la, se poutèt sa, eta sa Jezi te kreye soti nan zak la nan volonte Bondye. Koran la konpare sa a kreyasyon mirak nan Jezi ak kreyasyon Adan, kote Bondye te kreye Adan pa zak li nan volonte (kun-fa-Yakun, sa vle di "Se pou epi li se"). [12] Dapre Pou koran la, menm repons la te bay kesyon an nan Zakari, Lè m 'te mande ki jan, madanm li, Elizabeth, te kapab vin ansent yon ti bebe kòm li te fin vye granmoun. Koran la rakonte nesans vyèj Jezi a anpil fwa. Koran la deklare ke, Mari pandan y ap vwayaje nan dezè a nan Bayt Lahm (Betleyèm) te simonte pa doulè akouchman an, pandan agoni li ak dekouraje, Bondye te bay yon kouran dlo anba pye li kote li te kapab bwè. Anplis de sa, pandan ke li te toupre yon pye palmis, Mari te di yo souke kòf la nan pye palmis la pou dat mi yo ta tonbe soti nan ki li te kapab manje epi nouri. Mari te kriye nan doulè epi ki te kenbe sou plak la, nan ki pwen yon vwa te soti nan "anba li", konprann pa kèk moun pou refere a Jezi, ki moun ki te ankò nan vant li, ki te di "Lapenn pa! Seyè ou a bay yon kouran dlo anba ou; Ak souke kòf la nan pye palmis, li pral kite tonbe fre-dat mi sou ou. Epi manje epi bwè epi kalme lespri a". Jou sa a, Mari te fè Pitit gason l lan Jezi nan mitan dezè a. Karant jou apre, li te pote tibebe Jezi tounen al jwenn pèp li a. Koran a kontinye dekri ke Mari te pwomèt pou l pa pale ak okenn moun jou sa a, menm jan Bondye te dwe fè Jezi, ki moun Mizilman yo kwè nan bèso a, fè premye mirak li a. Koran la kontinye rakonte Mari te mennen Jezi nan tanp lan, kote imedyatman li te ridikilize pa tout ansyen nan tanp yo. Zari te kwè nan nesans vyèj la e li te soutni l. Ansyen yo te akize Mari pou yo se yon dam ki lach e yo te touche yon lòt gason pandan yo pa marye. Kòm repons, Mari te atire atansyon sou pitit gason l lan, li te di yo pou yo pale avè l. Yo te fache kont sa a e yo te panse li t ap moke yo lè yo te mande yo pou yo pale ak yon tibebe. Se lè sa a, Bondye te fè Jezi pale de bèso a e li te pale de pwofesi l la pou premye fwa. Li te di, ki se vèsè 19: 30-33 nan chapit la nan Mari nan Koran la: Men sa l te di: "Mwen vrèman yon sèvitè Allah: Li ban m revelasyon e li fè m yon pwofèt; " . Epi li te fè m beni kèlkeswa kote m ye a, epi m te renmen m lapriyè ak charite toutotan m ap viv; "Li te fè m janti ak manman m, e non pa twò grav ni mizerab; " Se konsa, lapè se sou mwen jou a mwen te fèt, jou a ke mwen mouri, ak jou a ke mwen pral leve soti vivan nan lavi (ankò)! -Koran, sura 19 Mariam, ayat 30-33: Disip Koran eta yo ke Jezi te ede pa yon gwoup nan disip ki te kwè nan mesaj Jezi a. Pandan ke yo pa nonmen disip yo, koran an fè sa ki bay yon sikonstans kèk nan Jezi t'ap mache bay mesaj mesaj la ak yo. Koran la mansyone nan chapit 3, vèsè 52-53 la a, se disip yo soumèt nan konfyans nan Bondye a Islam: Lè Jezi te jwenn gen plis konfyans sou pati yo m 'te di: "Ki moun ki pral moun k'ap ede mwen a (travay la nan) Ala?" Di disip li yo: "Nou se moun k'ap ede Allah a: Nou kwè nan Allah, ak ou rann temwayaj ke nou se Mizilman. ", Seyè nou an! Nou kwè nan kisa ou devwale yo, epi nou swiv Messenger a, Lè sa a, ekri nou desann nan mitan Moun ki rann temwayaj." -Koran Sura 3 (Al-m-Imran), ayah 52-53 [18] Disip pi long nan naratif Jezi a ap ankouraje patisipasyon yo lè yo mande pou yon tab Laden yo dwe voye nan syèl la, pou prèv plis ke Jezi se t'ap anonse bon mesaj la vre. Istwa sa a karakteristik nan chapit 5, vèsè 112-115: Gade! disip yo, te di: "O Jezi, pitit gason Mari ka ou Seyè voye desann nan nou yon seri tab (avèk laliman) soti nan syèl la!?" Jezi di: "Allah Laperèz, si nou te gen konfyans." Yo te di: "Nou sèlman vle manje ladan l 'ak satisfè kè nou, epi yo konnen se ou menm ki tout bon te di nou verite a, e ke nou tèt nou yo ka temwen devan mirak la." Jezi di pitit gason an nan Mari: "O Allah, Seyè nou an Voye ban nou soti nan syèl la yon seri tab (avèk laliman), ke gen pouvwa pou pou nou - pou premye a ak dènye a nan nou - yon festival solanèl ak yon siy lwen ou;! ak Bay pou aliman nou an, pou ou ye Sustainer a pi bon (nan bezwen nou). " Allah te di: "Mwen pral voye li desann bò ou: Men, si nenpòt nan ou apre ke lafwa pran pozisyon kont, mwen pral pini l 'ak yon penalite sa yo kòm mwen pa t' voye yon bann move sou nenpòt nan youn nan mitan tout pèp yo." -Koran Sura 5 (Al-Ma'ida), ayah 112-115 Tèks kategorikman refize nosyon de krisifiksyon oswa lanmò atribiye nan Jezi yon lè nan [[Bib]] la. koran eta a ki moun (sètadi, jwif yo ak Women) t'ap chache touye Jezi, men Yo pa t 'sou yon kwa ni touye l', byenke "Sa a te fè fè a parèt sou yo." Mizilman kwè Jezi pa te kloure sou kwa Sa men olye, mwen te leve soti vivan pa Bondye jouk nan syèl la. Sa a se "ogmante" konprann li vle di nan kòporèl Asansyon. Yo te di ke (nan vante), "Nou touye Kris la Jezi, pitit gason Mari, Messenger nan Allah" - Men, yo touye l 'pa, ni kloure sou kwa l', men se konsa li te fè fè a parèt, epi yo ladan l 'Moun ki diferan yo plen ak dout, ki pa gen okenn konesans (Un sèten), men se sèlman konjekti yo swiv, pou nan yon garanti yo touye l 'pa: - Non, Allah fè l 'leve jouk tèt li, li Allah se yon pakèt afè nan pouvwa a, Wise; - -Koran Sura 4 (Yon Nisa-النساء) ayah 157-158 Diskite sou rèv la vle Moun sa yo ki entelektyèl ki te refize Krisifiksyon an, ansiklopedi a Islam ekri: Refi a, Anplis de sa, se nan akò pafè Avèk lojik a nan koran la. Istwa yo biblik repwodwi nan li (eg, Jòb, Moyiz, Jozèf elatriye.) Lè epizòd sa yo ki gen rapò ak istwa a nan kòmansman an nan Islam demontre ke li se "pratik Bondye a" (sunnat Allah) fè triyonf konfyans finalman sou fòs yo nan sa ki mal ak advèsite. "Se konsa, se vre wi ak difikilte vini fasilite" (XCIV, 5, 6). Paske, se Jezi mouri sou kwa a ta gen te vle di triyonf la nan bouro li a, men vèrse nan révandiké yo ke yo Sèrtèneman echwe: "vre wi Bondye ap defann Moun ki kwè" (kseui, 49). Li te konfonn kav yo nan lènmi yo nan Kris la (III a, 54). == Referans == [[Kategori:Jezikris]] [[Kategori:Krisyanis]] [[Kategori:Jidayis]] [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Istwa]] [[Kategori:Relijyon]] b6xllkkcf66h8yxm0y4gwoqzhb7s4u0 Islamis 0 2492 889093 868982 2026-10-22T08:40:22Z Surtaburta 39352 889093 wikitext text/x-wiki [[File:IslamSymbol.PNG|thumb|Senbòl Islam]] Islam se yon [[monoteyis]] Abrahamic relijyon ak atikile pa koran la, yon tèks konsidere ke aderan li yo yo dwe pawòl Bondye a motamo nan Bondye (arab: الله Allah) ak yon bagay ke ansèyman yo ak egzanp normatif (yo rele Sunnah a ak konpoze de adit) nan Muhammad, konsidere ke yo fè pwofèt la sot pase yo nan Bondye. Yon pratikan nan Islam yo te rele yon mizilman.<ref>{{cite web|url=https://islamqa.info/en/answers/77243/the-saheeh-sunnah-is-wahy-(revelation)-from-allah|title=The saheeh Sunnah is wahy (Revelation) from Allah|website=islamqa.info|access-date=15 June 2025}}</ref><ref>Mir, Mustansir. (1995). "Tafsīr". In John L. Esposito. The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World. Oxford: Oxford University Press.</ref> Mizilman kwè sa a, Bondye a se youn ak inik ak bi pou yo egzistans la se bay renmen ak sèvi Bondye. Sa Mizilman kwè Islam tou se vèsyon an konplè epi inivèsèl nan yon konfyans orijinèl revele ke te nan anpil fwa ak kote anvan, avèk tou atravè Abraram Moyiz, li Jezi, moun yo te Konsidere mesaj pwofèt yo. Yo kenbe mesaj anvan ak revelasyon yo te pasyèlman chanje oswa pèvèti sou tan, men Konsidere koran la yo dwe Tou de inaltere la ak revelasyon final la nan Bondye. Konsèp ak pratik relijye gen ladan poto yo senk nan Islam, Ki se konsèp debaz ak zak obligatwa pou adore, ak Apre lalwa Islamik, Ki moun lan manyen sou Pwatikman aspè chak nan lavi yo ak sosyete a, bay konsèy sou sijè multiples soti nan bankè yo ak byennèt sosyal, lagè ak anviwònman an.<ref name="pew2010–2020">{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase|date=June 9, 2025|publisher=[[Pew Research Center]]|access-date=2025-06-28}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020|author2=Marcin Stonawski|date=2025-06-09|publisher=Pew Research Center|access-date=2025-06-10|author3=Yunping Tong|author4=Stephanie Kramer|author5=Anne Shi|author6=Dalia Fahmy|author1=Conrad Hackett}}</ref> Majorite nan yo se Mizilman Sunni, yo te 75-90% nan tout Mizilman. [8] rèd nan dezyèm pi gwo, chiit, fè moute 10-20%. Plis abitan Mizilman-Majorite peyi a se lakay Endonezi 12.7% de Mizilman nan mond lan ki te swiv pa Pakistan (11.0%), [[Bangladèch]] (9.2%), ak peyi Lejip (4.9%). [10] minoritè dimensionnable yo tou yo te jwenn nan Zend, peyi Lachin , Lawisi, ak kèk pati nan Ewòp. Avèk About 1.6 1.7 milya dola disip oswa 22 a 24% moun nan popilasyon latè a, Islam se dezyèm pi gwo a ak youn nan relijyon yo plus ap grandi nan mond lan.<ref>{{Cite web|url=https://azanly.com/salah/|title=Salah: The Ultimate Guide to Islamic Prayer|website=Azanly|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref> Pifò konplè serye Islam nan konsèp debaz se monoteism, ki rele Tawhid (arab: توحيد). , Se Bondye ki dekri nan chapit 112 nan koran la kòm: [25] "Di: se Bondye li ye, Youn la ak sèlman, Bondye, Etènèl la, absoli a, li vin fè pa, ni se li anjandre, Epi pa gen tankou l l '. "(112:1-4) Mizilman yo repouse doktrin nan Trinité kretyen nan la ak divinite nan Jezi, Konparezon li nan politeyis, men asepte Jezikri kòm yon pwofèt. Nan Islam, Bondye di a se pi lwen pase tout konpreyansyon ak Mizilman pa oblije visualized Bondye. , Se Bondye ki Dekri epi refere yo bay nan non Sèten oswa atribi, ki pi komen ke yo te Al-Rahman, sa vle di "swayan nan" ak Al-Rahim, sa vle di "Mercl la" (Gade Non Bondye a nan Islam). <ref name="Lane-Lexicon-4">{{cite book|last=Lane|first=Edward William|author-link=Edward William Lane|title=An Arabic-English Lexicon|volume=4|chapter=Siin|url=http://www.studyquran.co.uk/20_SIIN.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907230044/http://www.studyquran.co.uk/20_SIIN.htm|archive-date=2011-09-07|via=[[The Study Quran|StudyQuran]]|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Haywood|first=John|title=Historical Atlas of the Medieval World (AD 600 - 1492)|publisher=Barnes & Noble, Inc.|year=2002|isbn=0-7607-1975-6|edition=1st|location=Spain|pages=3.13|language=en}}</ref> Mizilman kwè ke se kreyasyon nan tout bagay nan linivè a te pote nan yo te dapre lòd absoli Bondye a "'Fè' ak kidonk li se." [27] [28] ak Sa bi pou yo egzistans la se bay renmen ak sèvi Bondye. [2] [29] li se wè li kòm yon bondye ki anplwaye Reponn Chak fwa yon moun ki nan bezwen oswa detrès rele l '. [27] [30] pa gen okenn intermédiaires, tankou pè, pastè, yo kontakte Bondye ki deklare "Nou se pi pre l' pase (l ') jugulèr venn "[31] Allah se yon tèm la ki pa gen okenn pliryèl oswa sèks itilize pa Mizilman ak arab ki pale kretyen ak jwif referans Bondye, pandan y ap ʾ ilah (arab: إله). Se yon tèm ke yo itilize pou yon Divinite oswa yon bondye an jeneral [32] Lòt ki pa Arab Mizilman ta ka sèvi ak non diferan, leplis ke yo Allah, pou "Tanrı" egzanp nan Tik oswa "Khoda" nan Pèsik == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * {{Cite web|access-date=7 jiyè 2019|url=http://iesr.ephe.psl.eu/ressources-pedagogiques/comptes-rendus-ouvrages|title=Comptes rendus d'ouvrages portant sur l'islam|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721202846/http://iesr.ephe.psl.eu/ressources-pedagogiques/comptes-rendus-ouvrages|dead-url=yes}} sou sitwèb "Institut européen en sciences des religions" [[Kategori:Islamis| ]] oqkduw3fytzipvqoaao71jvblgce1n2 889094 889093 2026-10-22T08:41:23Z Surtaburta 39352 889094 wikitext text/x-wiki [[File:IslamSymbol.PNG|thumb|Senbòl Islam]] Islam se yon [[monoteyis]] Abrahamic relijyon ak atikile pa koran la, yon tèks konsidere ke aderan li yo yo dwe pawòl Bondye a motamo nan Bondye (arab: الله Allah) ak yon bagay ke ansèyman yo ak egzanp normatif (yo rele Sunnah a ak konpoze de adit) nan Muhammad, konsidere ke yo fè pwofèt la sot pase yo nan Bondye. Yon pratikan nan Islam yo te rele yon mizilman.<ref>{{cite web|url=https://islamqa.info/en/answers/77243/the-saheeh-sunnah-is-wahy-(revelation)-from-allah|title=The saheeh Sunnah is wahy (Revelation) from Allah|website=islamqa.info|access-date=15 June 2025}}</ref><ref>Mir, Mustansir. (1995). "Tafsīr". In John L. Esposito. The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World. Oxford: Oxford University Press.</ref> Mizilman kwè sa a, Bondye a se youn ak inik ak bi pou yo egzistans la se bay renmen ak sèvi Bondye. Sa Mizilman kwè Islam tou se vèsyon an konplè epi inivèsèl nan yon konfyans orijinèl revele ke te nan anpil fwa ak kote anvan, avèk tou atravè Abraram Moyiz, li Jezi, moun yo te Konsidere mesaj pwofèt yo. Yo kenbe mesaj anvan ak revelasyon yo te pasyèlman chanje oswa pèvèti sou tan, men Konsidere koran la yo dwe Tou de inaltere la ak revelasyon final la nan Bondye. Konsèp ak pratik relijye gen ladan poto yo senk nan Islam, Ki se konsèp debaz ak zak obligatwa pou adore, ak Apre lalwa Islamik, Ki moun lan manyen sou Pwatikman aspè chak nan lavi yo ak sosyete a, bay konsèy sou sijè multiples soti nan bankè yo ak byennèt sosyal, lagè ak anviwònman an.<ref name="pew2010–2020">{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase|date=June 9, 2025|publisher=[[Pew Research Center]]|access-date=2025-06-28}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020|author2=Marcin Stonawski|date=2025-06-09|publisher=Pew Research Center|access-date=2025-06-10|author3=Yunping Tong|author4=Stephanie Kramer|author5=Anne Shi|author6=Dalia Fahmy|author1=Conrad Hackett}}</ref> Majorite nan yo se Mizilman Sunni, yo te 75-90% nan tout Mizilman. rèd nan dezyèm pi gwo, chiit, fè moute 10-20%. Plis abitan Mizilman-Majorite peyi a se lakay Endonezi 12.7% de Mizilman nan mond lan ki te swiv pa Pakistan (11.0%), [[Bangladèch]] (9.2%), ak peyi Lejip (4.9%). minoritè dimensionnable yo tou yo te jwenn nan Zend, peyi Lachin , Lawisi, ak kèk pati nan Ewòp. Avèk About 1.6 1.7 milya dola disip oswa 22 a 24% moun nan popilasyon latè a, Islam se dezyèm pi gwo a ak youn nan relijyon yo plus ap grandi nan mond lan.<ref>{{Cite web|url=https://azanly.com/salah/|title=Salah: The Ultimate Guide to Islamic Prayer|website=Azanly|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref> Pifò konplè serye Islam nan konsèp debaz se monoteism, ki rele Tawhid (arab: توحيد). , Se Bondye ki dekri nan chapit 112 nan koran la kòm: [25] "Di: se Bondye li ye, Youn la ak sèlman, Bondye, Etènèl la, absoli a, li vin fè pa, ni se li anjandre, Epi pa gen tankou l l '. "(112:1-4) Mizilman yo repouse doktrin nan Trinité kretyen nan la ak divinite nan Jezi, Konparezon li nan politeyis, men asepte Jezikri kòm yon pwofèt. Nan Islam, Bondye di a se pi lwen pase tout konpreyansyon ak Mizilman pa oblije visualized Bondye. , Se Bondye ki Dekri epi refere yo bay nan non Sèten oswa atribi, ki pi komen ke yo te Al-Rahman, sa vle di "swayan nan" ak Al-Rahim, sa vle di "Mercl la" (Gade Non Bondye a nan Islam). <ref name="Lane-Lexicon-4">{{cite book|last=Lane|first=Edward William|author-link=Edward William Lane|title=An Arabic-English Lexicon|volume=4|chapter=Siin|url=http://www.studyquran.co.uk/20_SIIN.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907230044/http://www.studyquran.co.uk/20_SIIN.htm|archive-date=2011-09-07|via=[[The Study Quran|StudyQuran]]|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Haywood|first=John|title=Historical Atlas of the Medieval World (AD 600 - 1492)|publisher=Barnes & Noble, Inc.|year=2002|isbn=0-7607-1975-6|edition=1st|location=Spain|pages=3.13|language=en}}</ref> Mizilman kwè ke se kreyasyon nan tout bagay nan linivè a te pote nan yo te dapre lòd absoli Bondye a "'Fè' ak kidonk li se." ak Sa bi pou yo egzistans la se bay renmen ak sèvi Bondye. li se wè li kòm yon bondye ki anplwaye Reponn Chak fwa yon moun ki nan bezwen oswa detrès rele l '. pa gen okenn intermédiaires, tankou pè, pastè, yo kontakte Bondye ki deklare "Nou se pi pre l' pase (l ') jugulèr venn " Allah se yon tèm la ki pa gen okenn pliryèl oswa sèks itilize pa Mizilman ak arab ki pale kretyen ak jwif referans Bondye, pandan y ap ʾ ilah (arab: إله). Se yon tèm ke yo itilize pou yon Divinite oswa yon bondye an jeneral Lòt ki pa Arab Mizilman ta ka sèvi ak non diferan, leplis ke yo Allah, pou "Tanrı" egzanp nan Tik oswa "Khoda" nan Pèsik == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * {{Cite web|access-date=7 jiyè 2019|url=http://iesr.ephe.psl.eu/ressources-pedagogiques/comptes-rendus-ouvrages|title=Comptes rendus d'ouvrages portant sur l'islam|archive-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721202846/http://iesr.ephe.psl.eu/ressources-pedagogiques/comptes-rendus-ouvrages|dead-url=yes}} sou sitwèb "Institut européen en sciences des religions" [[Kategori:Islamis| ]] ssqe0uwbb8fup4yjj2yfx004mzfzxqa Georges Castera 0 13234 889108 879430 2026-10-22T08:47:42Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|0 */ 889108 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} {{moun |non= Georges Castera |foto= |tèks= |dat nesans= [[27 desanm]] [[1936]] |lye nesans= [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |peyi nesans= [[Ayiti]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= Ayisyen |zèv= |nòt= }} '''Georges Castera''', ki fèt [[27 desanm]] [[1936]] nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] ([[Ayiti]]), se yon powèt ak ekriven ayisyen. == Biyografi == [[Georges Castera]] Jr. te fèt jou ki te 27 desanm nan lane 1936, nan Pòtoprens, Ayiti. Li se pitit gason doktè Ayisyen Georges Castera ak Irène Aubry. Castera se youn nan pi gwo figi enpòtan nan pwezi ayisyèn kontanporen an. Li te kòmanse ekri depi li te tou piti nan Pòtoprens paske li te renmen literati anpil. Nan lane 1950 yo, li te vin fè konnen non li nan jounal Pòtoprens yo, epi ansyen nan domèn nan te byen akeyi li. Nan lane 1956, li te pati pou Ewòp. Li te kòmanse etidye medsin an Espay, men li te vin abandone li pou li pousuiv yon karyè nan pwezi. Antanke yon aktivis gochis, li te enterese nan tout lit mondyal yo ki vize liberasyon moun. Travay li se yon revòlt: kont enjistis ak represyon, lapovrete ak move kondisyon lavi, epi yon paryaj sou lanmou ak dezi. Nan lane 1970 yo, li te travay ak direktè Syto Cavé epi Hervé Denis nan teyat Ozetazini. Li te patisipe anpil nan òganizasyon politik kominote ayisyèn nan nan Nouyòk, ak nan fòmasyon twoup teyat Kouidor la. Aprè gouvènman Duvalier a te tonbe nan lane 1986, Georges Castera te retounen Pòtoprens apre 30 lane egzil. Li te kontribye anpil nan edikasyon powetik jèn yo ni nan vil Pòtoprens, ni nan pwovens yo, atravè lekti ak entèvansyon piblik li yo, anpil fwa avèk zanmi ekriven tankou Anthony Phelps epi Styto Cavé. Li te pataje tan li ant piblikasyon ak ekriti. Se te yon powèt, ilistratè epi direktè literè nan Mémoire Publishing. Li ekri pwezi nan lang fransè, kreyòl ak panyòl. Epi li se yon manm fondatè Asosyasyon Ekriven Ayisyen yo. Men nan dat 24 janvye 2020 an, li ta pral fè wout pou peyi san chapo. == Zèv li yo == === Pwezi nan lang kreyòl ayisyen === * 1965 ː ''Klou gagit''. [[Madrid]]: s.n. * 1970 ː ''Bwa mitan''. New York: s.n. * 1970 ː ''Panzou''. New York: s.n. * 1976 ː ''Konbèlann''. Montréal: Nouvelle Optique * 1977 ː ''Jak Roumen''. New York : Idées Nouvelles, Idées Prolétariennes (INIP) * 1978 ː ''Biswit leta''. New York : INIP * 1980 ː ''Zèb atè''. New York : INIP * 1984 ː ''Trip fronmi''. New York : INIP * 1986 ː ''Pye pou pye''. New York : INIP * 1986 ː ''Dan Zòrèy''. New York : INIP * 1990 ː ''Gate Priyè''. Port-au-Prince : À Contre-courant * 1993 ː ''A wòd pòte (Voix de tête)''. Miami : À Contre-courant * 1995 ː ''Rèl''. Miami : À Contre-courant * 2000 ː ''Filalang''. Les Cayes : Dewill * 2001 ː ''Jòf''. Port-au-Prince : Éditions Mémoire * 2006 ː ''Blengendeng bleng !'' Port-au-Prince : Presses Nationales d’Haïti * 2012 ː ''Pwenba. Port-au-Prince: Atelier Jeudi Soir * 2012 ː ''Gout pa gout''. Montréal: Mémoire d’encrier * 2012 ː ''Rabouch (antoloji)''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti === Pwezi nan lang franse === * 1974 ː ''Le Retour à l’arbre''. (avèk kèk desen Bernah Wah). New York : Calfou Nouvelle Orientation * 1992 ː ''Ratures d’un miroir''. Port-au-Prince: Imprimerie Le Natal * 1992 ː ''Les Cinq lettres.'' Port-au-Prince: Imprimerie Le Natal, 1992; Montréal: Mémoire d’encrier, 2012. * 1993 ː ''Quasi parlando''. Port-au-Prince : Imprimerie Le Natal * 1996 ː ''Voix de tête''. Port-au-Prince : edisyon Mémoire * 1999 ː ''Brûler''. Port-au-Prince : edisyon Mémoire, . * 2006 ː ''Le Trou du souffleur''. prefase pa Jean Durosier Desrivières; desen Georges Castera. Paris: Caractères * 2006 ː ''L’Encre est ma demeure. Antoloji etabli ak prefase pa [[Lyonel Trouillot]]. Arles: Actes Sud * 2010 ː ''Choses de mer sur blessures d’encre. Montréal: Cidihca === Pwezi nan lang panyòl === * ''A nivel de la mirada'' === Pwezi pou jenès === * 1998 ː ''Alarive lèzanfan''. Port-au-Prince: edisyon Mémoire / Montréal: Planète rebelle * 1999 ː ''Bòs Jan / Jean le menuisier'' (kreyòl-franse, edisyon bileng). Port-au-Prince: Mémoire * 1999 ː ''Pitit papa / Le père et l’enfant'' (kreyòl-franse, edisyon bileng). Port-au-Prince: Mémoire * 2009 ː ''Le cœur sur la main''. Ilistre pa Mance Lanctôt. Montréal : Mémoire d’encrier === Pwezi ki seleksyone nan kèk liv kolektif: === * Cinq poèmes. ''Vers Schmuggel / Mots de passe'' (Gedichte / Poèmes), édition franco-allemande. Heidelberg: Wunderhorn, 2003: 62-73. ** « Certitude », « Éléments d’un dossier », « Tout Jwèt, Se Jwèt », « Sitiyasyon », « Bâton », « Mizè », « Gout pa gout » et « La Li-n ». ''Anthologie de la littérature haïtienne: Un siècle de poésie, 1901-2001''. Georges Castera, Claude Pierre, Rodney Saint-Éloi et Lyonel Trouillot, éds. Montréal: Mémoire d’encrier, 2003: 157-161. **** « Tombe gâteau ». ''Haiti, Par monts et par mots, un atlas littéraire''. Port-au-Prince: Étonnants Voyageurs, 2009: 221-223. **** **** « Avant que l’aube s’empoussière ». ''Une journée haïtienne'', textes réunis par Thomas C. Spear. Montréal: Mémoire d’encrier / Paris: Présence africaine, 2007: 223-225; Montréal: CIDIHCA, 2020: 231-233. **** **** « Passage des quatre vents », « Message posthume » et « L’Absolu absolument ». ''Nouvelle Revue Française'' 576 (janvier 2006): 166-168. ***** « Jak Woumen ». ''Mon Roumain à moi''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti, 2007: 31-37. ***** **** « Le Temps d’un homme » (à la mémoire d’Hervé Denis). ''Conjonction'' 212 (2005): 91-95. **** **** « Un pays sur parole ». ''Riveneuve Continents'' 2 (Printemps 2005): 121-124. **** *** « Discovery of the Strange », « Wild Desire », « Ink Place », Ethics » and « Litigation ». Trad. Cole Swensen. ''Bomb'' magazine 90 (Winter 2004-2005): 82-83. **** **** **** « Aux ‘Rendez-vous des folles’… Café des veuves joyeuses », « Autour », « Certitude », « Aller simple », « On lira ceci sur ton sourire », « Déshérence », « Simples propos » et « L’Ombre du poème à tes pieds ». ''Figures d’Haïti, 35 poètes pour notre temps''. Jacques Rancourt, éd. Paris: Le Temps des Cerises, 2005: 78-81. = Teyat = *''Tanbou Tibout-la bout'', première tentative d’un théâtre en créole littéraire à New York; plusieurs représentations dans des lycées à New York, 1970. * ''Boulva Jan Jak Desalin''. Mise en scène de Hervé Denis. Textes de Georges Castera, Syto Cavé, Lyonel Trouillot, etc. Port-au-Prince: Théâtre national, 1987. * ''Au coeur de la nuit''. Mise en scène par Hervé Denis. Textes de Georges Castera, Syto Cavé, Lyonel Trouillot, etc. Port-au-Prince: Théâtre national, 1988 * .Participation de la troupe de théâtre Kouidor au Festival du Theatre Latino-américain, New York, 1971 * .montage théâtral à caractère de mural. Montréal: Université du Québec; New York: McMillan Theatre à Columbia University; et à New York University, 1971 * .''lèt ak sitron'', de Georges Castera. New York, 1980. 12 pp. ** === pasitipasyon nan jiri: === * 2001     Concours de nouvelles en créole organisé par ''Bòn Nouvèl'' (Haïti) * .1996     Premier Prix de la Casa de las Américas (La Havane).   ** === Omaj ak distenksyon bay Georges Castera: === * 1994     Special Tribute to Georges Castera, « Kònen lambi Libète IV ». Talk House, Miami Beach. * 1995     Poète invité par Haitiana Publications, Soirée de poésie, New York. * 1995     Hommage au poète Georges Castera. École Normale Supérieure, Port-au-Prince. * 2001     Soirée en hommage à Georges Castera. Bibliothèque Félix Morisseau-Leroy, Port-au-Prince (février). * 2001     Invité d’honneur dans le cadre de « Lire en Fête » à Paris, 7e Salon du Livre de la Plume Noire (octobre). * 2001     Ouverture de la Bibliothèque Georges Castera au Limbé (Haïti). * 2002     Invité d’honneur, « Welklang – Nacht der Poesie », Potsdamer Platz, Berlin (6 juillet). * 2004     Soirée en hommage à Georges Castera à la Bibliothèque Monique Calixte de la FOKAL, Port-au-Prince (29 juillet). * 2006     Prix Carbet de la Caraïbe, pour ''Le Trou du souffleur''. * 2007     Ordre National Honneur et Mérite, par l’État haïtien. * 2012     Le Festival Étonnants Voyageurs en Haïti (1er-4 février) prend son thème (« L’encre est ma demeure ») du titre de Georges Castera, rendant hommage à celui qui est également l’écrivain d’honneur pour Livres en Folie (Port-au-Prince, le 7 juin 2012). === Sou travay Georges Castera: === ** Auguste, Bonel. « La modernité de la poésie créole de Georges Castera ». ''Relire l’histoire littéraire et le littéraire haïtiens''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti, 2007: 73-84. ** * Chamoiseau, Patrick et Raphaël Confiant.Desrivières, Jean-Durosier. « La mise à feu de la parole poétique chez Georges Castera ». Mémoire de maîtrise en littérature, Martinique, 2000. ''Lettres créoles. Tracées antillaises et continentales de la littérature: Haiti, Guadeloupe, Martinique, Guyane: 1635-1975''.  Paris: Hatier, 1991. * * Desrivières, Jean-Durosier. « Intention et invention dans la poésie d’expression française de Georges Castera ». Mémoire de DEA en littérature francophone et générale, Martinique, 2001. * Desrivières, Jean-Durosier. « Un langage à double canon pour une traversée à fleur de sens et de sang ou le cas Castera ». ''Écrits d’Haïti: Perspectives sur la littérature haïtienne contemporaine (1986-2006)''. Nadève Ménard, éd. Paris: Karthala, 2011: 237-248. * Desrivières, Jean-Durosier. ''Intention et Invention chez Georges Castera fils''. Port-au-Prince: Éditions de l’Université d’État d’Haïti, 2018. * Dominique, Max. « Castera, critique et poésie ». ''Conjonction'' 180 (supplément 1988): 78-109. * Fattier, Dominique. « Une offre de discours politique en créole haïtien: la première annexe de ''Konbèlann'' de G. Castera fils ». ''Langage et Politique''. André-Marcel d’Ans, éd. Montréal: Cirelfa, 1995: 181-214. * Lamothe, Louis. ''Los mayores poetas latinoamericanos de 1850 a 1950''. México: B. Costa-Amic, 1959. * Laroche, Maximilien. « Voir double ». ''Sémiologie des apparences''. Québec: Grelca, 1994: 9-15. * Laroche, Maximilien. « ‘Analiz’ tanbou kreyòl ». ''Teke''. Port-au-Prince: Éditions Mémoire, 2000: 55-59. * Léotin, Georges-Henri. « Monchoachi, le créole, l’écriture, la politique ». Mémoire de DEA?, Université des Antilles et de la Guyane (Fort-de-France/Schoelcher), 1988: 24-25. * Saint-Éloi, Rodney. « Tanbou Kreyòl de Georges Castera » dans « L’émergence de la poétique créole en Haïti ». Mémoire de maîtrise, Université de Laval, 1999: 44-50. * Saint-Éloi, Rodney. « Écrire en créole » (entretien). ''Notre Librairie'' 133 (janvier-avril 1998): 96-100. * Trouillot, Lyonel. « Georges ». ''Le Testament du mal de mer'', précédé de ''Trois poètes''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti, 2004: 11-13. === Desen Georges Castera: === * ''Optique'', revue culturelle et littéraire d’Haïti. 29 (1956). * ''El Heraldo de Haití'' (La Havane) 45 (septembre 1956). * ''Chemins critiques'' 1.1 (mars 1989), pages 11, 44, 59, 85, 96, 112, 133. * ''Conjonction'' 193 (avril-mai-juin 1992), pages 32, 37, 56 et 60. * ''Conjonction'' 194 (avril-mai-juin 1992), page 48. * ''Le Matin'', un dessin paru dans le quotidien en 2006. * ''Pst !'' (dessins publiés sous le nom Radi). Port-au-Prince, 2012. === Enrejistremam son: === * Quatre textes (« Tifi a », « Bèl pale », « Lèt damou », « M’anvi chante peyi m ») mis en musique et chantés par Atis Endependan sur leur disque ''Qui sa pou n fè?'' New York: Alternative Culturelle, 1973. * ''Paroles Vives'', poèmes de Georges Castera dits par Anthony Phelps. Port-au-Prince: Les Productions Caliban, 1993. * Poèmes de Georges Castera dans ''Poésie contemporaine d’Haïti'' dits par Anthony Phelps. Port-au-Prince: Les Productions Caliban, 1998. * Quatres poèmes (« Lamayòt », « M’anvi chante peyi m », « Kanntè », « Lè w ri cheri ») chantés par Lody Auguste et mis en musique par Pierre-Rigaud Chéry sur le disque ''Si-m pa rele'' du Gwoup Marasa. Montréal: Production Foumila, 2000. * Cinq poèmes de Georges Castera sont chantés par Lody Auguste sur son disque ''Dekwoke L''. Montréal: CIDIHCA, 2002. * « Lettre d’octobre » et « Certitude », « Poème de la plage du milieu » (extraits), « Tout jwet se jwet » et « Solaire », poèmes de Georges Castera dits par Pierre Brisson sur son disque ''À voix basse'' (volume 1). Port-au-Prince: Productions Batofou, 2004. * Deux poèmes de Georges Castera (« Lanmè Pòtoprens » et « Vanjans bay memwa ») mis en musique et interprétés par Wooly Saint Louis Jean sur son disque ''Quand la parole se fait chanson'', Port-au-Prince: Productions Batofou, 2005. * « La nuit indéchiffrable » et « Intimité vorace », poèmes de Georges Castera dits par Pierre Brisson sur son disque ''À voix basse'' (volume 2). Port-au-Prince: Pierre J. Brisson, 2006. === Tradiksyon an kreyòl pa Georges Castera: === * Dans la clandestinité, Georges Castera a traduit du français au créole et de l’espagnol au créole de nombreux textes politiques (programmes de partis, journaux, communiqués, films documentaires, poèmes et cetera). * ''L’Exception et la règle'' (moralité en huit tableaux) de Bertholt Brecht. Traduction en créole à partir de la version française de Geneviève Serreau et Berino Besson. * ''L’Homme qui plantait des arbres'' de Jean Giono. Version créole de Georges Castera. Film d’animation de Frédéric Bach; texte lu par Anthony Phelps. Productions ONF/Radio-Canada. * ''Le Manifeste du Parti Communiste'' de Karl Marx et F. Engels. Inédit. Gade tou * [[Literati ayisyen]] == Referans == === : === {{referans}} == Lyen deyò == * [http://ile-en-ile.org/castera/ Georges Castera] sou ile-en-ile.org * [https://lenouvelliste.com/article/167267/georges-castera-a-pas-de-poesie Georges Castera à pas de poèsie] sou lenouvelliste.com * [https://lenouvelliste.com/article/179800/un-hommage-merite-a-georges-castera Un hommage mérité à Georges Castera] sou lenouvelliste.com {{DEFAULTSORT:Castera, Georges}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Literati kreyòl ayisyen]] [[Kategori:Powèt]] [[Kategori:Powèt ayisyen]] [[Kategori:Ekriven]] [[Kategori:Ekriven ayisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1936]] 67pliwrl5z1np830mtw10grutky12xy 889109 889108 2026-10-22T08:47:58Z Surtaburta 39352 889109 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} {{moun |non= Georges Castera |foto= |tèks= |dat nesans= [[27 desanm]] [[1936]] |lye nesans= [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] |peyi nesans= [[Ayiti]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= Ayisyen |zèv= |nòt= }} '''Georges Castera''', ki fèt [[27 desanm]] [[1936]] nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] ([[Ayiti]]), se yon powèt ak ekriven ayisyen. == Biyografi == [[Georges Castera]] Jr. te fèt jou ki te 27 desanm nan lane 1936, nan Pòtoprens, Ayiti. Li se pitit gason doktè Ayisyen Georges Castera ak Irène Aubry. Castera se youn nan pi gwo figi enpòtan nan pwezi ayisyèn kontanporen an. Li te kòmanse ekri depi li te tou piti nan Pòtoprens paske li te renmen literati anpil. Nan lane 1950 yo, li te vin fè konnen non li nan jounal Pòtoprens yo, epi ansyen nan domèn nan te byen akeyi li. Nan lane 1956, li te pati pou Ewòp. Li te kòmanse etidye medsin an Espay, men li te vin abandone li pou li pousuiv yon karyè nan pwezi. Antanke yon aktivis gochis, li te enterese nan tout lit mondyal yo ki vize liberasyon moun. Travay li se yon revòlt: kont enjistis ak represyon, lapovrete ak move kondisyon lavi, epi yon paryaj sou lanmou ak dezi. Nan lane 1970 yo, li te travay ak direktè Syto Cavé epi Hervé Denis nan teyat Ozetazini. Li te patisipe anpil nan òganizasyon politik kominote ayisyèn nan nan Nouyòk, ak nan fòmasyon twoup teyat Kouidor la. Aprè gouvènman Duvalier a te tonbe nan lane 1986, Georges Castera te retounen Pòtoprens apre 30 lane egzil. Li te kontribye anpil nan edikasyon powetik jèn yo ni nan vil Pòtoprens, ni nan pwovens yo, atravè lekti ak entèvansyon piblik li yo, anpil fwa avèk zanmi ekriven tankou Anthony Phelps epi Styto Cavé. Li te pataje tan li ant piblikasyon ak ekriti. Se te yon powèt, ilistratè epi direktè literè nan Mémoire Publishing. Li ekri pwezi nan lang fransè, kreyòl ak panyòl. Epi li se yon manm fondatè Asosyasyon Ekriven Ayisyen yo. Men nan dat 24 janvye 2020 an, li ta pral fè wout pou peyi san chapo. == Zèv li yo == === Pwezi nan lang kreyòl ayisyen === * 1965 ː ''Klou gagit''. [[Madrid]]: s.n. * 1970 ː ''Bwa mitan''. New York: s.n. * 1970 ː ''Panzou''. New York: s.n. * 1976 ː ''Konbèlann''. Montréal: Nouvelle Optique * 1977 ː ''Jak Roumen''. New York : Idées Nouvelles, Idées Prolétariennes (INIP) * 1978 ː ''Biswit leta''. New York : INIP * 1980 ː ''Zèb atè''. New York : INIP * 1984 ː ''Trip fronmi''. New York : INIP * 1986 ː ''Pye pou pye''. New York : INIP * 1986 ː ''Dan Zòrèy''. New York : INIP * 1990 ː ''Gate Priyè''. Port-au-Prince : À Contre-courant * 1993 ː ''A wòd pòte (Voix de tête)''. Miami : À Contre-courant * 1995 ː ''Rèl''. Miami : À Contre-courant * 2000 ː ''Filalang''. Les Cayes : Dewill * 2001 ː ''Jòf''. Port-au-Prince : Éditions Mémoire * 2006 ː ''Blengendeng bleng !'' Port-au-Prince : Presses Nationales d’Haïti * 2012 ː ''Pwenba. Port-au-Prince: Atelier Jeudi Soir * 2012 ː ''Gout pa gout''. Montréal: Mémoire d’encrier * 2012 ː ''Rabouch (antoloji)''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti === Pwezi nan lang franse === * 1974 ː ''Le Retour à l’arbre''. (avèk kèk desen Bernah Wah). New York : Calfou Nouvelle Orientation * 1992 ː ''Ratures d’un miroir''. Port-au-Prince: Imprimerie Le Natal * 1992 ː ''Les Cinq lettres.'' Port-au-Prince: Imprimerie Le Natal, 1992; Montréal: Mémoire d’encrier, 2012. * 1993 ː ''Quasi parlando''. Port-au-Prince : Imprimerie Le Natal * 1996 ː ''Voix de tête''. Port-au-Prince : edisyon Mémoire * 1999 ː ''Brûler''. Port-au-Prince : edisyon Mémoire, . * 2006 ː ''Le Trou du souffleur''. prefase pa Jean Durosier Desrivières; desen Georges Castera. Paris: Caractères * 2006 ː ''L’Encre est ma demeure. Antoloji etabli ak prefase pa [[Lyonel Trouillot]]. Arles: Actes Sud * 2010 ː ''Choses de mer sur blessures d’encre. Montréal: Cidihca === Pwezi nan lang panyòl === * ''A nivel de la mirada'' === Pwezi pou jenès === * 1998 ː ''Alarive lèzanfan''. Port-au-Prince: edisyon Mémoire / Montréal: Planète rebelle * 1999 ː ''Bòs Jan / Jean le menuisier'' (kreyòl-franse, edisyon bileng). Port-au-Prince: Mémoire * 1999 ː ''Pitit papa / Le père et l’enfant'' (kreyòl-franse, edisyon bileng). Port-au-Prince: Mémoire * 2009 ː ''Le cœur sur la main''. Ilistre pa Mance Lanctôt. Montréal : Mémoire d’encrier === Pwezi ki seleksyone nan kèk liv kolektif: === * Cinq poèmes. ''Vers Schmuggel / Mots de passe'' (Gedichte / Poèmes), édition franco-allemande. Heidelberg: Wunderhorn, 2003: 62-73. ** « Certitude », « Éléments d’un dossier », « Tout Jwèt, Se Jwèt », « Sitiyasyon », « Bâton », « Mizè », « Gout pa gout » et « La Li-n ». ''Anthologie de la littérature haïtienne: Un siècle de poésie, 1901-2001''. Georges Castera, Claude Pierre, Rodney Saint-Éloi et Lyonel Trouillot, éds. Montréal: Mémoire d’encrier, 2003: 157-161. **** « Tombe gâteau ». ''Haiti, Par monts et par mots, un atlas littéraire''. Port-au-Prince: Étonnants Voyageurs, 2009: 221-223. **** **** « Avant que l’aube s’empoussière ». ''Une journée haïtienne'', textes réunis par Thomas C. Spear. Montréal: Mémoire d’encrier / Paris: Présence africaine, 2007: 223-225; Montréal: CIDIHCA, 2020: 231-233. **** **** « Passage des quatre vents », « Message posthume » et « L’Absolu absolument ». ''Nouvelle Revue Française'' 576 (janvier 2006): 166-168. ***** « Jak Woumen ». ''Mon Roumain à moi''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti, 2007: 31-37. ***** **** « Le Temps d’un homme » (à la mémoire d’Hervé Denis). ''Conjonction'' 212 (2005): 91-95. **** **** « Un pays sur parole ». ''Riveneuve Continents'' 2 (Printemps 2005): 121-124. **** *** « Discovery of the Strange », « Wild Desire », « Ink Place », Ethics » and « Litigation ». Trad. Cole Swensen. ''Bomb'' magazine 90 (Winter 2004-2005): 82-83. **** **** **** « Aux ‘Rendez-vous des folles’… Café des veuves joyeuses », « Autour », « Certitude », « Aller simple », « On lira ceci sur ton sourire », « Déshérence », « Simples propos » et « L’Ombre du poème à tes pieds ». ''Figures d’Haïti, 35 poètes pour notre temps''. Jacques Rancourt, éd. Paris: Le Temps des Cerises, 2005: 78-81. = Teyat = *''Tanbou Tibout-la bout'', première tentative d’un théâtre en créole littéraire à New York; plusieurs représentations dans des lycées à New York, 1970. * ''Boulva Jan Jak Desalin''. Mise en scène de Hervé Denis. Textes de Georges Castera, Syto Cavé, Lyonel Trouillot, etc. Port-au-Prince: Théâtre national, 1987. * ''Au coeur de la nuit''. Mise en scène par Hervé Denis. Textes de Georges Castera, Syto Cavé, Lyonel Trouillot, etc. Port-au-Prince: Théâtre national, 1988 * .Participation de la troupe de théâtre Kouidor au Festival du Theatre Latino-américain, New York, 1971 * .montage théâtral à caractère de mural. Montréal: Université du Québec; New York: McMillan Theatre à Columbia University; et à New York University, 1971 * .''lèt ak sitron'', de Georges Castera. New York, 1980. 12 pp. ** === pasitipasyon nan jiri: === * 2001     Concours de nouvelles en créole organisé par ''Bòn Nouvèl'' (Haïti) * .1996     Premier Prix de la Casa de las Américas (La Havane).   ** === Omaj ak distenksyon bay Georges Castera: === * 1994     Special Tribute to Georges Castera, « Kònen lambi Libète IV ». Talk House, Miami Beach. * 1995     Poète invité par Haitiana Publications, Soirée de poésie, New York. * 1995     Hommage au poète Georges Castera. École Normale Supérieure, Port-au-Prince. * 2001     Soirée en hommage à Georges Castera. Bibliothèque Félix Morisseau-Leroy, Port-au-Prince (février). * 2001     Invité d’honneur dans le cadre de « Lire en Fête » à Paris, 7e Salon du Livre de la Plume Noire (octobre). * 2001     Ouverture de la Bibliothèque Georges Castera au Limbé (Haïti). * 2002     Invité d’honneur, « Welklang – Nacht der Poesie », Potsdamer Platz, Berlin (6 juillet). * 2004     Soirée en hommage à Georges Castera à la Bibliothèque Monique Calixte de la FOKAL, Port-au-Prince (29 juillet). * 2006     Prix Carbet de la Caraïbe, pour ''Le Trou du souffleur''. * 2007     Ordre National Honneur et Mérite, par l’État haïtien. * 2012     Le Festival Étonnants Voyageurs en Haïti (1er-4 février) prend son thème (« L’encre est ma demeure ») du titre de Georges Castera, rendant hommage à celui qui est également l’écrivain d’honneur pour Livres en Folie (Port-au-Prince, le 7 juin 2012). === Sou travay Georges Castera: === ** Auguste, Bonel. « La modernité de la poésie créole de Georges Castera ». ''Relire l’histoire littéraire et le littéraire haïtiens''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti, 2007: 73-84. ** * Chamoiseau, Patrick et Raphaël Confiant.Desrivières, Jean-Durosier. « La mise à feu de la parole poétique chez Georges Castera ». Mémoire de maîtrise en littérature, Martinique, 2000. ''Lettres créoles. Tracées antillaises et continentales de la littérature: Haiti, Guadeloupe, Martinique, Guyane: 1635-1975''.  Paris: Hatier, 1991. * * Desrivières, Jean-Durosier. « Intention et invention dans la poésie d’expression française de Georges Castera ». Mémoire de DEA en littérature francophone et générale, Martinique, 2001. * Desrivières, Jean-Durosier. « Un langage à double canon pour une traversée à fleur de sens et de sang ou le cas Castera ». ''Écrits d’Haïti: Perspectives sur la littérature haïtienne contemporaine (1986-2006)''. Nadève Ménard, éd. Paris: Karthala, 2011: 237-248. * Desrivières, Jean-Durosier. ''Intention et Invention chez Georges Castera fils''. Port-au-Prince: Éditions de l’Université d’État d’Haïti, 2018. * Dominique, Max. « Castera, critique et poésie ». ''Conjonction'' 180 (supplément 1988): 78-109. * Fattier, Dominique. « Une offre de discours politique en créole haïtien: la première annexe de ''Konbèlann'' de G. Castera fils ». ''Langage et Politique''. André-Marcel d’Ans, éd. Montréal: Cirelfa, 1995: 181-214. * Lamothe, Louis. ''Los mayores poetas latinoamericanos de 1850 a 1950''. México: B. Costa-Amic, 1959. * Laroche, Maximilien. « Voir double ». ''Sémiologie des apparences''. Québec: Grelca, 1994: 9-15. * Laroche, Maximilien. « ‘Analiz’ tanbou kreyòl ». ''Teke''. Port-au-Prince: Éditions Mémoire, 2000: 55-59. * Léotin, Georges-Henri. « Monchoachi, le créole, l’écriture, la politique ». Mémoire de DEA?, Université des Antilles et de la Guyane (Fort-de-France/Schoelcher), 1988: 24-25. * Saint-Éloi, Rodney. « Tanbou Kreyòl de Georges Castera » dans « L’émergence de la poétique créole en Haïti ». Mémoire de maîtrise, Université de Laval, 1999: 44-50. * Saint-Éloi, Rodney. « Écrire en créole » (entretien). ''Notre Librairie'' 133 (janvier-avril 1998): 96-100. * Trouillot, Lyonel. « Georges ». ''Le Testament du mal de mer'', précédé de ''Trois poètes''. Port-au-Prince: Presses Nationales d’Haïti, 2004: 11-13. === Desen Georges Castera: === * ''Optique'', revue culturelle et littéraire d’Haïti. 29 (1956). * ''El Heraldo de Haití'' (La Havane) 45 (septembre 1956). * ''Chemins critiques'' 1.1 (mars 1989), pages 11, 44, 59, 85, 96, 112, 133. * ''Conjonction'' 193 (avril-mai-juin 1992), pages 32, 37, 56 et 60. * ''Conjonction'' 194 (avril-mai-juin 1992), page 48. * ''Le Matin'', un dessin paru dans le quotidien en 2006. * ''Pst !'' (dessins publiés sous le nom Radi). Port-au-Prince, 2012. === Enrejistremam son: === * Quatre textes (« Tifi a », « Bèl pale », « Lèt damou », « M’anvi chante peyi m ») mis en musique et chantés par Atis Endependan sur leur disque ''Qui sa pou n fè?'' New York: Alternative Culturelle, 1973. * ''Paroles Vives'', poèmes de Georges Castera dits par Anthony Phelps. Port-au-Prince: Les Productions Caliban, 1993. * Poèmes de Georges Castera dans ''Poésie contemporaine d’Haïti'' dits par Anthony Phelps. Port-au-Prince: Les Productions Caliban, 1998. * Quatres poèmes (« Lamayòt », « M’anvi chante peyi m », « Kanntè », « Lè w ri cheri ») chantés par Lody Auguste et mis en musique par Pierre-Rigaud Chéry sur le disque ''Si-m pa rele'' du Gwoup Marasa. Montréal: Production Foumila, 2000. * Cinq poèmes de Georges Castera sont chantés par Lody Auguste sur son disque ''Dekwoke L''. Montréal: CIDIHCA, 2002. * « Lettre d’octobre » et « Certitude », « Poème de la plage du milieu » (extraits), « Tout jwet se jwet » et « Solaire », poèmes de Georges Castera dits par Pierre Brisson sur son disque ''À voix basse'' (volume 1). Port-au-Prince: Productions Batofou, 2004. * Deux poèmes de Georges Castera (« Lanmè Pòtoprens » et « Vanjans bay memwa ») mis en musique et interprétés par Wooly Saint Louis Jean sur son disque ''Quand la parole se fait chanson'', Port-au-Prince: Productions Batofou, 2005. * « La nuit indéchiffrable » et « Intimité vorace », poèmes de Georges Castera dits par Pierre Brisson sur son disque ''À voix basse'' (volume 2). Port-au-Prince: Pierre J. Brisson, 2006. === Tradiksyon an kreyòl pa Georges Castera: === * Dans la clandestinité, Georges Castera a traduit du français au créole et de l’espagnol au créole de nombreux textes politiques (programmes de partis, journaux, communiqués, films documentaires, poèmes et cetera). * ''L’Exception et la règle'' (moralité en huit tableaux) de Bertholt Brecht. Traduction en créole à partir de la version française de Geneviève Serreau et Berino Besson. * ''L’Homme qui plantait des arbres'' de Jean Giono. Version créole de Georges Castera. Film d’animation de Frédéric Bach; texte lu par Anthony Phelps. Productions ONF/Radio-Canada. * ''Le Manifeste du Parti Communiste'' de Karl Marx et F. Engels. Inédit. Gade tou * [[Literati ayisyen]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://ile-en-ile.org/castera/ Georges Castera] sou ile-en-ile.org * [https://lenouvelliste.com/article/167267/georges-castera-a-pas-de-poesie Georges Castera à pas de poèsie] sou lenouvelliste.com * [https://lenouvelliste.com/article/179800/un-hommage-merite-a-georges-castera Un hommage mérité à Georges Castera] sou lenouvelliste.com {{DEFAULTSORT:Castera, Georges}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Literati kreyòl ayisyen]] [[Kategori:Powèt]] [[Kategori:Powèt ayisyen]] [[Kategori:Ekriven]] [[Kategori:Ekriven ayisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1936]] hao66me1y3hpdji6t2aq5h6putlgarw Ti Roro 0 17069 889102 850816 2026-10-22T08:44:38Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889102 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} Baillargau Raymond, ke yo rekonèt kòm Ti Roro, se te yon tanbouyè ayisyen li te ye paske li te pote atizay [[tanbou]] seremoni [[Vodou]] ayisyen an ak lòt estil tradisyonèl Afro-Ayisyen tanbou sou sèn ak estidyo anrejistreman. Li te yon atis entènasyonal ki enfliyanse mizisyen [[djaz]], patikilyèman Max Roach. Yo estime ane nesans li se 1915. An jeneral, yo kwè li te mouri an 1980, pwobableman nan Pòtoprens. [1] Pèfòmans ak kolaborasyon Ti Roro yo ka jwenn sou anrejistreman solo ak nan travay pou atis tankou kondiktè Issa El Saieh, chantè Guy Durosier ak dansè Jean-Léon Destiné. {{mizisyen |non=Ti Roro |foto= |tèks= |dat nesans= |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= |zèv= |nòt= |gwoup= |mizik= |enstriman= }} == Byografi == *Dat enpòtan yo == Zèv li yo == *Sa li fè == Diskgrafi == *A night in Port-au-Prince Palace Record PLP - 100 1959 *Ti-Roro/Ti-Marcel: Voodoo Drums in Hi-Fi; Atlantic 1296 1958 *Issa el Saieh w/Ti Roro, Hi-Fi Haitian Drums; Capitol of the World T-10110 *Ti Roro "Best Drummer in Haiti"; Cook Road Recordings 5004; c.1956 *Ti Roro: Voodoo Drums of Ti RoRo; Monogram 830 (Ti RoRo et ses Tambours Vaudou/& his Voodoo Drums; Request/Sounds of the Caribbean SLP-733) *Ti Roro et son Tambour; Ibo/Macaya 109 (Haiti) *Le meilleur de ti Roro(Riz) 2004 *Racine d'haïi vol.4(mini-enregistrements)1979 *Divers;soirée dansate caribėenne(gateway)1977 *Année inconnue; Les tambours vaudous de TI RORO(monogramme) *Année inconnue;Murat et son orchestre avec TI RORO-une nuit a port-au-prince(palace record) am9jcvbaddbf0m3cxh0p2wb35jsfgj2 889103 889102 2026-10-22T08:45:02Z Surtaburta 39352 889103 wikitext text/x-wiki {{ebòch}}{{mizisyen |non=Ti Roro |foto= |tèks= |dat nesans= |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= |zèv= |nòt= |gwoup= |mizik= |enstriman= }} Baillargau Raymond, ke yo rekonèt kòm Ti Roro, se te yon tanbouyè ayisyen li te ye paske li te pote atizay [[tanbou]] seremoni [[Vodou]] ayisyen an ak lòt estil tradisyonèl Afro-Ayisyen tanbou sou sèn ak estidyo anrejistreman. Li te yon atis entènasyonal ki enfliyanse mizisyen [[djaz]], patikilyèman Max Roach. Yo estime ane nesans li se 1915. An jeneral, yo kwè li te mouri an 1980, pwobableman nan Pòtoprens. Pèfòmans ak kolaborasyon Ti Roro yo ka jwenn sou anrejistreman solo ak nan travay pou atis tankou kondiktè Issa El Saieh, chantè Guy Durosier ak dansè Jean-Léon Destiné. == Byografi == *Dat enpòtan yo == Zèv li yo == *Sa li fè == Diskgrafi == *A night in Port-au-Prince Palace Record PLP - 100 1959 *Ti-Roro/Ti-Marcel: Voodoo Drums in Hi-Fi; Atlantic 1296 1958 *Issa el Saieh w/Ti Roro, Hi-Fi Haitian Drums; Capitol of the World T-10110 *Ti Roro "Best Drummer in Haiti"; Cook Road Recordings 5004; c.1956 *Ti Roro: Voodoo Drums of Ti RoRo; Monogram 830 (Ti RoRo et ses Tambours Vaudou/& his Voodoo Drums; Request/Sounds of the Caribbean SLP-733) *Ti Roro et son Tambour; Ibo/Macaya 109 (Haiti) *Le meilleur de ti Roro(Riz) 2004 *Racine d'haïi vol.4(mini-enregistrements)1979 *Divers;soirée dansate caribėenne(gateway)1977 *Année inconnue; Les tambours vaudous de TI RORO(monogramme) *Année inconnue;Murat et son orchestre avec TI RORO-une nuit a port-au-prince(palace record) m1v1gybc9z8a2lzr8lrmdl7shpe51jm Reyaksyon konbistyon 0 59845 889096 863128 2026-10-22T08:42:06Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 889096 wikitext text/x-wiki '''Reyaksyon konbistyon''' se yon kalite [[reyaksyon chimik]] ki fèt lè yon sibstans reyaji avèk [[oksijèn]] pou pwodui enèji sou fòm chalè ak limyè.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_C.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728065247/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_C.pdf |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{reflist}} [[kategori:chimi]] d6wlu3re2zp1lzahfuot3w0xb7s4uyt Lyezon kovalan 0 59884 889098 862927 2026-10-22T08:42:55Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 889098 wikitext text/x-wiki '''Lyezon kovalan''' se atraksyon ki fòme ant [[atòm]] yo lè yo pataje [[elektwon]].<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_C.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728065247/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_C.pdf |dead-url=yes }}</ref> ==Referans== {{reflist}} [[kategori:syans]] cc7o3q17comv33h6cl7cwipi5u82ner Ovè 0 60263 889111 863012 2026-10-22T08:48:28Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 889111 wikitext text/x-wiki '''Ovè''' se yon nan plant, se baz anfle yon pistil anjyospèm, kote yo jwenn ovil ki pwodui [[ze]]. Nan moun, se [[ògàn]] repwodikfi femèl ki pwodui ze epi ki lokalize nan pati enferyè (anba) kò a.<ref>{{Cite web |url=http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_O.pdf |title=Kopi achiv |access-date=2010-06-09 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305053130/http://www.glencoe.com/sec/science/mlg/mss/HaitianCreole_ms_O.pdf |dead-url=yes }}</ref> ==Referans== {{reflist}} [[kategori:biyoloji]] 3fntdox901jrk5zx2qw8a277sywycvb Kriz kadyak 0 62045 889090 815281 2026-10-22T08:39:25Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889090 wikitext text/x-wiki '''Kriz kadyak''' (Enfat Myokad la) se yon aksidan sikilasyon san ki nouri kè a ki rive li yon zòn nan kè an pa resevwa sifizaman san, donk mwens oksijèn, sa ki lakòz lanmò [[selil]] nan pati sa a. Le pi souvan, kòz yon kriz kadyak se destriksyon yon plak Atewosklewoyik (ki fòme a pati de Kolestewòl ak lòt sibstans) ki te chita nan arebò nan Atè. Akòz Iskemi (diminisyon sikilasyon san) ki vin pwodui a, si pwoblèm sa a rete san trètman, gwo domaj k'a rive; kèk nan tisi yo ka mouri. Sentòm prensipal yon Kriz Kadyak enkopore Doulè nan Pwotrin toudenkou (tipikman li kouri nan bra gòch, oubyen kou gòch); Souf Kout, Noze, Vomisman, palpitasyon, Swe, Anksyete. Gen yon kantite ki pa neglijab de kriz kadyak ki rive san doulè oswa lòt sentòm. Yo rele yo Enfat (Kriz kadyak) silansye. Pami tès pou egzamine kè a genyen Elektwokadyogram (EKG), Ekokadyografi, Rezonans Mayetik Kadyak ak anpil tès san. sa ki plis itilize nan makè sangen yo se nivo CK-MB (Kreyatin Kinaz fraksyon MB) ak Twoponin. Trètman dwe inisye nan imedya ak Aspirin, Nitwogliserin, [[Oksijèn]]. Pi fò ka Enfat Myokad ak Elevasyon Segman ST trete ak Twomboliz oubyen ak Anjyoplasti Kowonè. Li pa gen elevasyon Segman ST nan EKG a, medsen yo ka jere ka a ak medikaman, kwake anpil ka bezwen anjyoplasti. Malerezman poko gen yon lopital ki ofri sèvis Anjyografi kadyak an Ayiti. Moun ki gen anpil obstriksyon nan Atè yo, sitou sila yo ki gen Diabèt yo, kapab benefisye de yon operasyon Bypass (Baypass) aprè epizòd Enfat la pase epi pasyan an estab. Maladi Kadyak Iskemik se premye kòz lanmò nan [[lemonn]] antye. Risk ki asosye ak li se : prezans yon pwoblèm kadyovaskilè, granmoun, sèks maskilen, Fimen [[tabak]], [[tansyon]] (Ipètansyon), pwoblèm kolestewòl, dyabèt, mank ekzèsis, [[obezite]], maladi nan ren, Konsomasyon alkòl eksesif, Itilizasyon yon seri de [[dwòg]] tankou [[Kokayin]], epi Estrès. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[kategori:medsin]] 8ba0d8ui45hzmqvhyr86ilr91lc7smf 889091 889090 2026-10-22T08:39:57Z Surtaburta 39352 889091 wikitext text/x-wiki '''Kriz kadyak''' (Enfat Myokad la) se yon aksidan sikilasyon san ki nouri kè a ki rive li yon zòn nan kè an pa resevwa sifizaman san, donk mwens oksijèn, sa ki lakòz lanmò [[selil]] nan pati sa a. Le pi souvan, kòz yon kriz kadyak se destriksyon yon plak Atewosklewoyik (ki fòme a pati de Kolestewòl ak lòt sibstans) ki te chita nan arebò nan Atè. Akòz Iskemi (diminisyon sikilasyon san) ki vin pwodui a, si pwoblèm sa a rete san trètman, gwo domaj k'a rive; kèk nan tisi yo ka mouri.<ref name="HLB2014">{{cite web|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|title=What Are the Signs and Symptoms of Coronary Heart Disease?|date=September 29, 2014|website=www.nhlbi.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224034615/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|archive-date=24 February 2015|access-date=23 February 2015}}</ref> Sentòm prensipal yon Kriz Kadyak enkopore Doulè nan Pwotrin toudenkou (tipikman li kouri nan bra gòch, oubyen kou gòch); Souf Kout, Noze, Vomisman, palpitasyon, Swe, Anksyete. Gen yon kantite ki pa neglijab de kriz kadyak ki rive san doulè oswa lòt sentòm. Yo rele yo Enfat (Kriz kadyak) silansye. Pami tès pou egzamine kè a genyen Elektwokadyogram (EKG), Ekokadyografi, Rezonans Mayetik Kadyak ak anpil tès san. sa ki plis itilize nan makè sangen yo se nivo CK-MB (Kreyatin Kinaz fraksyon MB) ak Twoponin. Trètman dwe inisye nan imedya ak Aspirin, Nitwogliserin, [[Oksijèn]]. Pi fò ka Enfat Myokad ak Elevasyon Segman ST trete ak Twomboliz oubyen ak Anjyoplasti Kowonè. Li pa gen elevasyon Segman ST nan EKG a, medsen yo ka jere ka a ak medikaman, kwake anpil ka bezwen anjyoplasti. Malerezman poko gen yon lopital ki ofri sèvis Anjyografi kadyak an Ayiti. Moun ki gen anpil obstriksyon nan Atè yo, sitou sila yo ki gen Diabèt yo, kapab benefisye de yon operasyon Bypass (Baypass) aprè epizòd Enfat la pase epi pasyan an estab. Maladi Kadyak Iskemik se premye kòz lanmò nan [[lemonn]] antye. Risk ki asosye ak li se : prezans yon pwoblèm kadyovaskilè, granmoun, sèks maskilen, Fimen [[tabak]], [[tansyon]] (Ipètansyon), pwoblèm kolestewòl, dyabèt, mank ekzèsis, [[obezite]], maladi nan ren, Konsomasyon alkòl eksesif, Itilizasyon yon seri de [[dwòg]] tankou [[Kokayin]], epi Estrès. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[kategori:medsin]] el268n1bbyb3aj3atebddglptg3nta7 889092 889091 2026-10-22T08:40:08Z Surtaburta 39352 889092 wikitext text/x-wiki '''Kriz kadyak''' (Enfat Myokad la) se yon aksidan sikilasyon san ki nouri kè a ki rive li yon zòn nan kè an pa resevwa sifizaman san, donk mwens oksijèn, sa ki lakòz lanmò [[selil]] nan pati sa a. Le pi souvan, kòz yon kriz kadyak se destriksyon yon plak Atewosklewoyik (ki fòme a pati de Kolestewòl ak lòt sibstans) ki te chita nan arebò nan Atè. Akòz Iskemi (diminisyon sikilasyon san) ki vin pwodui a, si pwoblèm sa a rete san trètman, gwo domaj k'a rive; kèk nan tisi yo ka mouri.<ref name="HLB2014">{{cite web|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|title=What Are the Signs and Symptoms of Coronary Heart Disease?|date=September 29, 2014|website=www.nhlbi.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224034615/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|archive-date=24 February 2015|access-date=23 February 2015}}</ref> Sentòm prensipal yon Kriz Kadyak enkopore Doulè nan Pwotrin toudenkou (tipikman li kouri nan bra gòch, oubyen kou gòch); Souf Kout, Noze, Vomisman, palpitasyon, Swe, Anksyete. Gen yon kantite ki pa neglijab de kriz kadyak ki rive san doulè oswa lòt sentòm. Yo rele yo Enfat (Kriz kadyak) silansye. Pami tès pou egzamine kè a genyen Elektwokadyogram (EKG), Ekokadyografi, Rezonans Mayetik Kadyak ak anpil tès san. sa ki plis itilize nan makè sangen yo se nivo CK-MB (Kreyatin Kinaz fraksyon MB) ak Twoponin. Trètman dwe inisye nan imedya ak Aspirin, Nitwogliserin, [[Oksijèn]]. Pi fò ka Enfat Myokad ak Elevasyon Segman ST trete ak Twomboliz oubyen ak Anjyoplasti Kowonè. Li pa gen elevasyon Segman ST nan EKG a, medsen yo ka jere ka a ak medikaman, kwake anpil ka bezwen anjyoplasti. Malerezman poko gen yon lopital ki ofri sèvis Anjyografi kadyak an Ayiti. Moun ki gen anpil obstriksyon nan Atè yo, sitou sila yo ki gen Diabèt yo, kapab benefisye de yon operasyon Bypass (Baypass) aprè epizòd Enfat la pase epi pasyan an estab. Maladi Kadyak Iskemik se premye kòz lanmò nan [[lemonn]] antye. Risk ki asosye ak li se : prezans yon pwoblèm kadyovaskilè, granmoun, sèks maskilen, Fimen [[tabak]], [[tansyon]] (Ipètansyon), pwoblèm kolestewòl, dyabèt, mank ekzèsis, [[obezite]], maladi nan ren, Konsomasyon alkòl eksesif, Itilizasyon yon seri de [[dwòg]] tankou [[Kokayin]], epi Estrès. == Referans == {{referans}} [[kategori:medsin]] 0a76ntvxzwa1x68qgu005182gxy2zrs Thélyson Orélien 0 62493 889078 888828 2026-10-21T19:20:22Z Nimmzo 37580 /* Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl */ Boréal announces the end of its collaboration with the author 889078 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Thélyson Orélien |foto=Thélyson Orélien.jpg |tèks=Thélyson Orélien |fonksyon=powèt, ekriven, jounalis |dat nesans=23 me 1988 |lye nesans=[[Gonayiv (komin)|Gonayiv]] |peyi nesans=[[Ayiti]] |nasyonalite=ayisyen |zèv=''C'était ça ou mourir'' }} '''Thélyson Orélien''', ki fèt nan dat 23 me 1988 nan [[Gonayiv (komin)|Gonayiv]], se yon [[powèt]], [[ekriven]] ak jounalis [[ayisyen]] k ap viv nan [[Kanada]].<ref>{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : L’écho d’une écriture née du silence |url=https://lenouvelliste.com/article/256361/thelyson-orelien-lecho-dune-ecriture-nee-du-silence |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Woman li ''C'était ça ou mourir'' resevwa plizyè pri literè an 2026, pami yo ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac">{{cite web |title=C'était ça ou mourir, de Thélyson Orélien, lauréat du Prix du roman Fnac 2026 |url=https://actualitte.com/article/134047/prix-litteraires/c-etait-ca-ou-mourir-de-thelyson-orelien-laureat-du-prix-du-roman-fnac-2026 |website=ActuaLitté |date=2026-09-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Byografi == Orélien grandi nan Gonayiv nan yon fanmi pwotestan ki pale kreyòl lakay. Li se twazyèm nan senk pitit. Papa l te kontab, manman l te koutiryè, epi li te ale nan yon lekòl prive katolik.<ref name="NYT">{{cite web |author=Norimitsu Onishi |title=Quebec Novelist Shines a Harsh Spotlight on Migration, and on Trump's America |url=https://www.nytimes.com/2026/05/11/world/canada/thelyson-orelien-haiti-us-canada-migration.html |website=The New York Times |date=2026-05-11 |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref> Li etidye dwa nan Inivèsite Leta Ayiti, nan [[Pòtoprens]]. Apre tranblemanntè janvye 2010 la, li al viv nan Kanada, kote li gen fanmi. Li kontinye etid li nan ekonomi ak syans politik nan Inivèsite Monreyal.<ref name="NYT" /><ref name="Ayibo">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://ayibopost.com/author/orelient/ |website=AyiboPost |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Travay literè ak jounalis == === Pwezi ak premye piblikasyon === Pami premye piblikasyon Orélien yo genyen ''Au-delà du silence'' (2006), ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011) ak ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux">{{cite web |author=Philippe Monneveux |title=La poésie haïtienne des origines à nos jours |url=https://sens-public.org/articles/1572/ |website=Sens public |date=2021-04-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> An 2007, li resevwa premye pri nan kategori ''Langue apprise'' nan konkou ''Prix interrégional jeunes auteurs'' (PIJA), nan [[Swis]].<ref name="PIJA">{{cite web |title=Palmarès PIJA 1994–2009 |url=https://pija.ch/palmares/palmares-pija-1994-2009/ |website=Prix interrégional jeunes auteurs |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Powèm li ''Les Couleurs de ma terre'' parèt nan antoloji ''La Poésie'', nan Éditions de l'Hèbe. An 2009, li finalis nan ''Prix Arthur Rimbaud'' ak ''L'Ombre qui colle à mes pas''.<ref name="Africultures">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://africultures.com/personnes/?no=20403 |website=Africultures |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li patisipe nan platfòm literè sou entènèt ''Parole en Archipel''. Tèks li parèt nan antoloji ak revi literè, tankou ''Rimbaud 009'', ''Ancre des dattes'' ak ''IntranQu'îllités''.<ref name="Africultures" /> Li ekri kwonik tou pou ''AyiboPost''.<ref name="Ayibo" /> Woman li ''Le rêve de la mer Noire'', ki poko te pibliye lè yo anonse rezilta a, resevwa ''Prix Amaranthe 2024''.<ref name="Amaranthe">{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : l’écriture comme territoire, la parole comme engagement |url=https://lenouvelliste.com/article/256424/thelyson-orelien-lecriture-comme-territoire-la-parole-comme-engagement |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> === ''C'était ça ou mourir'' === Woman ''C'était ça ou mourir'' parèt nan Éditions du Boréal nan mwa mas 2026. Edisyon franse a parèt nan Grasset 19 out menm ane a.<ref name="Fnac" /> Yon atik AFP nan ''Le Nouvelliste'' rapòte kritik ak lektè yo byen akeyi woman an. Fenomen,<ref>{{cite web |title=France’s Fall Publishing Season: Thélyson Orélien Emerges as a Literary Phenomenon |url=https://lenouvelliste.com/en/article/271937/frances-fall-publishing-season-thelyson-orelien-emerges-as-a-literary-phenomenon |website=Le Nouvelliste AFP |date=2026-09-15 |language=en |access-date=2026-09-23}}</ref> evènman, «eskandal»: pandan polemik la, Chantal Guy pibliye nan ''La Presse'' yon kwonik ki gen tit «Pa wont paske ou te renmen ''C’était ça ou mourir''».<ref>{{cite web |last=Guy |first=Chantal |title=N’ayez pas honte d’avoir aimé "C’était ça ou mourir" |url=https://www.lapresse.ca/arts/chroniques/2026-09-25/thelyson-orelien/n-ayez-pas-honte-d-avoir-aime-c-etait-ca-ou-mourir.php |website=La Presse |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-26}}</ref> Liv la rakonte istwa Jonas<ref>{{cite web |last1=Clairouin |last2=Reynaud |last3=Six |last4=Szadkowski |first1=Olivier |first2=Florian |first3=Nicolas |first4=Michaël |title=Thélyson Orélien accusé d’avoir utilisé l’IA pour son livre « C’était ça ou mourir » |url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2026/09/22/thelyson-orelien-accuse-d-avoir-utilise-l-ia-pour-son-livre-c-etait-ca-ou-mourir_6780300_4408996.html |website=Le Monde |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-23}}</ref> Dorléon, yon pwofesè ayisyen ki kite Pòtoprens akoz vyolans gang yo. Li travèse plizyè peyi nan Amerik la, tankou Repiblik Dominikèn, Brezil, Meksik ak Etazini, pandan l ap chèche rive Kanada.<ref name="Fnac" /> Orélien sèvi ak temwayaj migran li rankontre ak rechèch li fè pandan vwayaj Ozetazini pou prepare woman an.<ref name="NYT" /> Orélien voye maniskri a bay Boréal san mezon edisyon an pa t mande l sa. Anvan piblikasyon liv la nan Kebèk, dwa piblikasyon li te deja vann nan 22 peyi.<ref name="NYT" /> An 2026, woman an resevwa ''Prix Méduse'', ''Prix Première Plume'', ''Prix Roman News'' ak ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac" /> Yo te chwazi l tou pou ''Prix Strasbourg Espoir CIC''.<ref name="Strasbourg">{{cite web |title=Prix Strasbourg : découvrez les auteurs récompensés pour « leur engagement et leur courage » |url=https://www.leprogres.fr/culture-loisirs/2026/08/25/prix-strasbourg-decouvrez-les-auteurs-recompenses-pour-leur-engagement-et-leur-courage |website=Le Progrès |date=2026-08-25 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li parèt tou nan premye seleksyon pou pri Goncourt, Renaudot, Femina, Médicis ak Décembre.<ref name="Fnac" /> Nan dat 25 septanm 2026, Académie Goncourt retire ''C’était ça ou mourir'' nan seleksyon li. Akademi an jistifye desizyon an ak sa li konsidere kòm plajya ak rezilta analiz ki sijere yon gwo itilizasyon entèlijans atifisyèl.<ref name="Goncourt">{{cite web |title=L’académie Goncourt supprime le roman de Thélyson Orélien de sa sélection pour le prix |trans-title=Académie Goncourt retire woman Thélyson Orélien nan seleksyon li pou pri a |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/09/25/l-academie-goncourt-supprime-le-roman-de-thelyson-orelien-de-sa-selection-pour-le-prix_6782457_3246.html |website=Le Monde AFP |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-25}}</ref> Menm jou a, jiri ''Prix Strasbourg Espoir CIC'' la chwazi Amandine Agic pou resevwa pri a nan plas li.<ref>{{cite web |last=Paladino |first=Veneranda |title=Accusé d’avoir utilisé l’IA et de plagiat, Thélyson Orélien suspendu du prix Strasbourg Espoir CIC |trans-title=Yo akize Thélyson Orélien dèske li te itilize IA epi li te fè plajya, yo sispann patisipasyon li nan ''Prix Strasbourg Espoir CIC'' la |url=https://www.dna.fr/culture-loisirs/2026/09/25/accuse-d-avoir-utilise-l-ia-et-de-plagiat-thelyson-orelien-suspendu-du-prix-strasbourg-espoir-cic |website=DNA |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-25}}</ref> === Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl === Nan dat 21 septanm 2026,<ref>{{cite web |last=Laïreche |first=Rachid |title=Thélyson Orélien, auteur du controversé «C’était ça ou mourir» : le destin blessé d’un exilé |url=https://www.liberation.fr/culture/livres/thelyson-orelien-auteur-du-controverse-cetait-ca-ou-mourir-le-destin-blesse-dun-exile-20260923_P73TJI3TRVELBOSIBEWRVW7F7E/ |website=Libération |date=2026-09-23 |language=fr |access-date=2026-09-23}}</ref> yon kont anonim ki rele ''Balance ton Claude''<ref>{{cite web |last=Schofield |first=Hugh |title=Uproar in France over award-winning author accused of using AI |url=https://www.bbc.com/news/articles/ck7v4y45893go |website=BBC |date=2026-09-23 |language=en |access-date=2026-09-23}}</ref> sou rezo sosyal X akize Orélien dèske li ta sèvi ak [[entèlijans atifisyèl]] pou ekri prèske tout ''C'était ça ou mourir''. Kont lan baze akizasyon an sou rezilta tès li fè ak Pangram, yon lojisyèl ki fèt pou detekte tèks entèlijans atifisyèl pwodui.<ref name="IA">{{cite web |author=Hocine Bouhadjera |title=IA pas IA ? Thélyson Orélien et Grasset répondent, à droite on jubile |url=https://actualitte.com/article/134124/edition/ia-pas-ia-thelyson-orelien-et-grasset-repondent-a-droite-on-jubile |website=ActuaLitté |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> ''Franceinfo'' fè pwòp tès pa li sou plizyè pasaj nan woman an. Dapre medya a, Pangram klase tout pasaj Franceinfo soumèt yo kòm tèks ki ekri avèk èd entèlijans atifisyèl. Pou konpare, medya a teste de tèks Orélien te ekri anvan, ansanm ak ekstrè kat lòt woman ki parèt nan menm sezon literè a. Lojisyèl la klase de ansyen tèks Orélien yo kòm tèks moun ekri, epi li bay ekstrè lòt woman yo rezilta ant 99 ak 100 pousan tèks moun ekri. Medya a presize rezilta sa yo pa yon prèv definitif sou fason woman an te ekri.<ref>{{cite web |title=L'écrivain Thélyson Orélien a-t-il utilisé l'intelligence artificielle pour écrire son premier roman « C'était ça ou mourir » ? |url=https://www.franceinfo.fr/replay-radio/le-vrai-du-faux/l-ecrivain-thelyson-orelien-a-t-il-utilise-l-intelligence-artificielle-pour-ecrire-son-premier-roman-c-etait-ca-ou-mourir_8183894.html |website=Franceinfo |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Orélien demanti akizasyon an.<ref>{{cite web |last=Rivet |first=Jérôme |title=Thélyson Orélien dénonce une « volonté » de le « faire taire » |url=https://www.lapresse.ca/arts/litterature/2026-09-24/accuse-d-avoir-utilise-l-ia/thelyson-orelien-denonce-une-volonte-de-le-faire-taire.php |website=La Presse AFP |date=2026-09-24 |language=fr |access-date=2026-09-24}}</ref> Li di li kòmanse ekri woman an an 2017 epi li fini premye vèsyon an an 2019. Dapre li, imaj, repetisyon ak ritm nan tèks la soti nan tradisyon literè ayisyen ak karayibeyen. Li di tou li sibi atak rasis. Okòmansman, mezon edisyon Grasset ak Boréal deklare yo toujou gen konfyans nan li. Nan atik li sou polemik la, ''ActuaLitté'' fè remake rezilta detektè yo pa etabli ki jan maniskri a te ekri.<ref name="IA" /> Nan dat 24 septanm, Boréal sispann aktivite pwomosyon liv la pou pwoteje byennèt otè a. Mezon edisyon an presize li pa kapab ni konfime ni demanti akizasyon yo nan etap sa a, epi li mande pou moun pa prese tire konklizyon.<ref name="Goncourt" /> Nan dat 13 oktòb 2026, Orélien te di AFP li pa t sèvi ak entèlijans atifisyèl pou l ekri woman li an. Nan kèk premye travay li yo, te gen "erè ki pa akseptab" ki te gen rapò ak plagya.<ref>{{cite web |title=Haitian-Canadian writer Thélyson Orélien denies using AI to write hit debut novel |trans-title=Ekriven ayisyen-kanadyen Thélyson Orélien refize sèvi ak entèlijans atifisyèl pou ekri premye woman li ki tounen yon siksè. |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/13/thelyson-orelien-haitian-canadian-writer-denies-using-ai-to-write-hit-debut-novel_6758562_7.html |website=Le Monde AFP |date=2026-10-13 |language=en |access-date=2026-10-13}}</ref> Nan dat 21 oktòb 2026, Boréal anonse li mete fen nan kolaborasyon li ak otè a. Kay edisyon kanadyen an p ap pibliye okenn lòt liv ekriven Thélyson Orélien ankò, epi li konkli: «Nous ne ferons pas d’autres commentaires sur le sujet.» == Zèv li yo == === Woman === * ''Éternels amants''. Éditions des Marges, 2023. ISBN 979-10-359-8372-7.<ref>{{cite web |title=Éternels amants |url=https://www.moliere.com/fr/orelien-thelyson-eternels-amants-9791035983727.html |website=Librairie Molière |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> * ''C'était ça ou mourir''. Éditions du Boréal, 2026; edisyon franse nan Grasset, 2026.<ref name="Fnac" /> === Pwezi === * ''Au-delà du silence'' (2006).<ref name="Monneveux" /> * ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), nan antoloji ''La Poésie'', Éditions de l'Hèbe.<ref name="Africultures" /><ref name="PIJA" /> * ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011).<ref name="Monneveux" /> * ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux" /> * ''Tant que le silence saigne, je parlerai''. Éditions Rocheuses, edisyon 2025.<ref>{{cite web |title=Tant que le silence saigne, je parlerai |url=https://www.amazon.sg/Tant-silence-saigne-parlerai-French/dp/B0F4995D89 |website=Amazon.sg |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref> === Esè === * ''Penser le mot en N : Cartographie d'une blessure vivante'' (2024).<ref>{{cite web |author=Pierre Assouline |title=Le choc Thélyson Orélien |url=https://larepubliquedeslivres.com/le-choc-thelyson-orelien/ |website=La République des livres |date=2026-08-24 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen ekstèn == Sit entènèt ofisyèl otè a pa aksesib ankò sou entènèt. <!-- * [https://thelysonorelien.com/ Sit entènèt Thélyson Orélien] (an franse) --> {{DEFAULTSORT:Orelien, Thelyson}} [[Kategori:Ekriven ayisyen]] [[Kategori:Ayisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1988]] l9lzrpmwcjsilyodawm0f9cahdyvm6v 889079 889078 2026-10-21T19:30:06Z Nimmzo 37580 /* Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl */ +ref 889079 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Thélyson Orélien |foto=Thélyson Orélien.jpg |tèks=Thélyson Orélien |fonksyon=powèt, ekriven, jounalis |dat nesans=23 me 1988 |lye nesans=[[Gonayiv (komin)|Gonayiv]] |peyi nesans=[[Ayiti]] |nasyonalite=ayisyen |zèv=''C'était ça ou mourir'' }} '''Thélyson Orélien''', ki fèt nan dat 23 me 1988 nan [[Gonayiv (komin)|Gonayiv]], se yon [[powèt]], [[ekriven]] ak jounalis [[ayisyen]] k ap viv nan [[Kanada]].<ref>{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : L’écho d’une écriture née du silence |url=https://lenouvelliste.com/article/256361/thelyson-orelien-lecho-dune-ecriture-nee-du-silence |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Woman li ''C'était ça ou mourir'' resevwa plizyè pri literè an 2026, pami yo ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac">{{cite web |title=C'était ça ou mourir, de Thélyson Orélien, lauréat du Prix du roman Fnac 2026 |url=https://actualitte.com/article/134047/prix-litteraires/c-etait-ca-ou-mourir-de-thelyson-orelien-laureat-du-prix-du-roman-fnac-2026 |website=ActuaLitté |date=2026-09-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Byografi == Orélien grandi nan Gonayiv nan yon fanmi pwotestan ki pale kreyòl lakay. Li se twazyèm nan senk pitit. Papa l te kontab, manman l te koutiryè, epi li te ale nan yon lekòl prive katolik.<ref name="NYT">{{cite web |author=Norimitsu Onishi |title=Quebec Novelist Shines a Harsh Spotlight on Migration, and on Trump's America |url=https://www.nytimes.com/2026/05/11/world/canada/thelyson-orelien-haiti-us-canada-migration.html |website=The New York Times |date=2026-05-11 |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref> Li etidye dwa nan Inivèsite Leta Ayiti, nan [[Pòtoprens]]. Apre tranblemanntè janvye 2010 la, li al viv nan Kanada, kote li gen fanmi. Li kontinye etid li nan ekonomi ak syans politik nan Inivèsite Monreyal.<ref name="NYT" /><ref name="Ayibo">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://ayibopost.com/author/orelient/ |website=AyiboPost |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Travay literè ak jounalis == === Pwezi ak premye piblikasyon === Pami premye piblikasyon Orélien yo genyen ''Au-delà du silence'' (2006), ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011) ak ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux">{{cite web |author=Philippe Monneveux |title=La poésie haïtienne des origines à nos jours |url=https://sens-public.org/articles/1572/ |website=Sens public |date=2021-04-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> An 2007, li resevwa premye pri nan kategori ''Langue apprise'' nan konkou ''Prix interrégional jeunes auteurs'' (PIJA), nan [[Swis]].<ref name="PIJA">{{cite web |title=Palmarès PIJA 1994–2009 |url=https://pija.ch/palmares/palmares-pija-1994-2009/ |website=Prix interrégional jeunes auteurs |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Powèm li ''Les Couleurs de ma terre'' parèt nan antoloji ''La Poésie'', nan Éditions de l'Hèbe. An 2009, li finalis nan ''Prix Arthur Rimbaud'' ak ''L'Ombre qui colle à mes pas''.<ref name="Africultures">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://africultures.com/personnes/?no=20403 |website=Africultures |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li patisipe nan platfòm literè sou entènèt ''Parole en Archipel''. Tèks li parèt nan antoloji ak revi literè, tankou ''Rimbaud 009'', ''Ancre des dattes'' ak ''IntranQu'îllités''.<ref name="Africultures" /> Li ekri kwonik tou pou ''AyiboPost''.<ref name="Ayibo" /> Woman li ''Le rêve de la mer Noire'', ki poko te pibliye lè yo anonse rezilta a, resevwa ''Prix Amaranthe 2024''.<ref name="Amaranthe">{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : l’écriture comme territoire, la parole comme engagement |url=https://lenouvelliste.com/article/256424/thelyson-orelien-lecriture-comme-territoire-la-parole-comme-engagement |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> === ''C'était ça ou mourir'' === Woman ''C'était ça ou mourir'' parèt nan Éditions du Boréal nan mwa mas 2026. Edisyon franse a parèt nan Grasset 19 out menm ane a.<ref name="Fnac" /> Yon atik AFP nan ''Le Nouvelliste'' rapòte kritik ak lektè yo byen akeyi woman an. Fenomen,<ref>{{cite web |title=France’s Fall Publishing Season: Thélyson Orélien Emerges as a Literary Phenomenon |url=https://lenouvelliste.com/en/article/271937/frances-fall-publishing-season-thelyson-orelien-emerges-as-a-literary-phenomenon |website=Le Nouvelliste AFP |date=2026-09-15 |language=en |access-date=2026-09-23}}</ref> evènman, «eskandal»: pandan polemik la, Chantal Guy pibliye nan ''La Presse'' yon kwonik ki gen tit «Pa wont paske ou te renmen ''C’était ça ou mourir''».<ref>{{cite web |last=Guy |first=Chantal |title=N’ayez pas honte d’avoir aimé "C’était ça ou mourir" |url=https://www.lapresse.ca/arts/chroniques/2026-09-25/thelyson-orelien/n-ayez-pas-honte-d-avoir-aime-c-etait-ca-ou-mourir.php |website=La Presse |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-26}}</ref> Liv la rakonte istwa Jonas<ref>{{cite web |last1=Clairouin |last2=Reynaud |last3=Six |last4=Szadkowski |first1=Olivier |first2=Florian |first3=Nicolas |first4=Michaël |title=Thélyson Orélien accusé d’avoir utilisé l’IA pour son livre « C’était ça ou mourir » |url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2026/09/22/thelyson-orelien-accuse-d-avoir-utilise-l-ia-pour-son-livre-c-etait-ca-ou-mourir_6780300_4408996.html |website=Le Monde |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-23}}</ref> Dorléon, yon pwofesè ayisyen ki kite Pòtoprens akoz vyolans gang yo. Li travèse plizyè peyi nan Amerik la, tankou Repiblik Dominikèn, Brezil, Meksik ak Etazini, pandan l ap chèche rive Kanada.<ref name="Fnac" /> Orélien sèvi ak temwayaj migran li rankontre ak rechèch li fè pandan vwayaj Ozetazini pou prepare woman an.<ref name="NYT" /> Orélien voye maniskri a bay Boréal san mezon edisyon an pa t mande l sa. Anvan piblikasyon liv la nan Kebèk, dwa piblikasyon li te deja vann nan 22 peyi.<ref name="NYT" /> An 2026, woman an resevwa ''Prix Méduse'', ''Prix Première Plume'', ''Prix Roman News'' ak ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac" /> Yo te chwazi l tou pou ''Prix Strasbourg Espoir CIC''.<ref name="Strasbourg">{{cite web |title=Prix Strasbourg : découvrez les auteurs récompensés pour « leur engagement et leur courage » |url=https://www.leprogres.fr/culture-loisirs/2026/08/25/prix-strasbourg-decouvrez-les-auteurs-recompenses-pour-leur-engagement-et-leur-courage |website=Le Progrès |date=2026-08-25 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li parèt tou nan premye seleksyon pou pri Goncourt, Renaudot, Femina, Médicis ak Décembre.<ref name="Fnac" /> Nan dat 25 septanm 2026, Académie Goncourt retire ''C’était ça ou mourir'' nan seleksyon li. Akademi an jistifye desizyon an ak sa li konsidere kòm plajya ak rezilta analiz ki sijere yon gwo itilizasyon entèlijans atifisyèl.<ref name="Goncourt">{{cite web |title=L’académie Goncourt supprime le roman de Thélyson Orélien de sa sélection pour le prix |trans-title=Académie Goncourt retire woman Thélyson Orélien nan seleksyon li pou pri a |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/09/25/l-academie-goncourt-supprime-le-roman-de-thelyson-orelien-de-sa-selection-pour-le-prix_6782457_3246.html |website=Le Monde AFP |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-25}}</ref> Menm jou a, jiri ''Prix Strasbourg Espoir CIC'' la chwazi Amandine Agic pou resevwa pri a nan plas li.<ref>{{cite web |last=Paladino |first=Veneranda |title=Accusé d’avoir utilisé l’IA et de plagiat, Thélyson Orélien suspendu du prix Strasbourg Espoir CIC |trans-title=Yo akize Thélyson Orélien dèske li te itilize IA epi li te fè plajya, yo sispann patisipasyon li nan ''Prix Strasbourg Espoir CIC'' la |url=https://www.dna.fr/culture-loisirs/2026/09/25/accuse-d-avoir-utilise-l-ia-et-de-plagiat-thelyson-orelien-suspendu-du-prix-strasbourg-espoir-cic |website=DNA |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-25}}</ref> === Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl === Nan dat 21 septanm 2026,<ref>{{cite web |last=Laïreche |first=Rachid |title=Thélyson Orélien, auteur du controversé «C’était ça ou mourir» : le destin blessé d’un exilé |url=https://www.liberation.fr/culture/livres/thelyson-orelien-auteur-du-controverse-cetait-ca-ou-mourir-le-destin-blesse-dun-exile-20260923_P73TJI3TRVELBOSIBEWRVW7F7E/ |website=Libération |date=2026-09-23 |language=fr |access-date=2026-09-23}}</ref> yon kont anonim ki rele ''Balance ton Claude''<ref>{{cite web |last=Schofield |first=Hugh |title=Uproar in France over award-winning author accused of using AI |url=https://www.bbc.com/news/articles/ck7v4y45893go |website=BBC |date=2026-09-23 |language=en |access-date=2026-09-23}}</ref> sou rezo sosyal X akize Orélien dèske li ta sèvi ak [[entèlijans atifisyèl]] pou ekri prèske tout ''C'était ça ou mourir''. Kont lan baze akizasyon an sou rezilta tès li fè ak Pangram, yon lojisyèl ki fèt pou detekte tèks entèlijans atifisyèl pwodui.<ref name="IA">{{cite web |author=Hocine Bouhadjera |title=IA pas IA ? Thélyson Orélien et Grasset répondent, à droite on jubile |url=https://actualitte.com/article/134124/edition/ia-pas-ia-thelyson-orelien-et-grasset-repondent-a-droite-on-jubile |website=ActuaLitté |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> ''Franceinfo'' fè pwòp tès pa li sou plizyè pasaj nan woman an. Dapre medya a, Pangram klase tout pasaj Franceinfo soumèt yo kòm tèks ki ekri avèk èd entèlijans atifisyèl. Pou konpare, medya a teste de tèks Orélien te ekri anvan, ansanm ak ekstrè kat lòt woman ki parèt nan menm sezon literè a. Lojisyèl la klase de ansyen tèks Orélien yo kòm tèks moun ekri, epi li bay ekstrè lòt woman yo rezilta ant 99 ak 100 pousan tèks moun ekri. Medya a presize rezilta sa yo pa yon prèv definitif sou fason woman an te ekri.<ref>{{cite web |title=L'écrivain Thélyson Orélien a-t-il utilisé l'intelligence artificielle pour écrire son premier roman « C'était ça ou mourir » ? |url=https://www.franceinfo.fr/replay-radio/le-vrai-du-faux/l-ecrivain-thelyson-orelien-a-t-il-utilise-l-intelligence-artificielle-pour-ecrire-son-premier-roman-c-etait-ca-ou-mourir_8183894.html |website=Franceinfo |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Orélien demanti akizasyon an.<ref>{{cite web |last=Rivet |first=Jérôme |title=Thélyson Orélien dénonce une « volonté » de le « faire taire » |url=https://www.lapresse.ca/arts/litterature/2026-09-24/accuse-d-avoir-utilise-l-ia/thelyson-orelien-denonce-une-volonte-de-le-faire-taire.php |website=La Presse AFP |date=2026-09-24 |language=fr |access-date=2026-09-24}}</ref> Li di li kòmanse ekri woman an an 2017 epi li fini premye vèsyon an an 2019. Dapre li, imaj, repetisyon ak ritm nan tèks la soti nan tradisyon literè ayisyen ak karayibeyen. Li di tou li sibi atak rasis. Okòmansman, mezon edisyon Grasset ak Boréal deklare yo toujou gen konfyans nan li. Nan atik li sou polemik la, ''ActuaLitté'' fè remake rezilta detektè yo pa etabli ki jan maniskri a te ekri.<ref name="IA" /> Nan dat 24 septanm, Boréal sispann aktivite pwomosyon liv la pou pwoteje byennèt otè a. Mezon edisyon an presize li pa kapab ni konfime ni demanti akizasyon yo nan etap sa a, epi li mande pou moun pa prese tire konklizyon.<ref name="Goncourt" /> Nan dat 13 oktòb 2026, Orélien te di AFP li pa t sèvi ak entèlijans atifisyèl pou l ekri woman li an. Nan kèk premye travay li yo, te gen "erè ki pa akseptab" ki te gen rapò ak plagya.<ref>{{cite web |title=Haitian-Canadian writer Thélyson Orélien denies using AI to write hit debut novel |trans-title=Ekriven ayisyen-kanadyen Thélyson Orélien refize sèvi ak entèlijans atifisyèl pou ekri premye woman li ki tounen yon siksè. |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/13/thelyson-orelien-haitian-canadian-writer-denies-using-ai-to-write-hit-debut-novel_6758562_7.html |website=Le Monde AFP |date=2026-10-13 |language=en |access-date=2026-10-13}}</ref> Nan dat 21 oktòb 2026, Boréal<ref>{{cite web |last1=Bergeron |first1=Ulysse |last2=Maalouf |first2=Laila |title=Les Éditions du Boréal lâchent Thélyson Orélien |trans-title=Edisyon Boréal yo lage Thélyson Orélien |url=https://www.lapresse.ca/arts/litterature/2026-10-21/recours-a-l-ia-pour-c-etait-ca-ou-mourir/les-editions-du-boreal-lachent-thelyson-orelien.php |website=La Presse |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-21}}</ref> anonse li mete fen nan kolaborasyon li ak otè a. Kay edisyon kanadyen an p ap pibliye okenn lòt liv ekriven Thélyson Orélien ankò, epi li konkli: «Nous ne ferons pas d’autres commentaires sur le sujet.» == Zèv li yo == === Woman === * ''Éternels amants''. Éditions des Marges, 2023. ISBN 979-10-359-8372-7.<ref>{{cite web |title=Éternels amants |url=https://www.moliere.com/fr/orelien-thelyson-eternels-amants-9791035983727.html |website=Librairie Molière |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> * ''C'était ça ou mourir''. Éditions du Boréal, 2026; edisyon franse nan Grasset, 2026.<ref name="Fnac" /> === Pwezi === * ''Au-delà du silence'' (2006).<ref name="Monneveux" /> * ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), nan antoloji ''La Poésie'', Éditions de l'Hèbe.<ref name="Africultures" /><ref name="PIJA" /> * ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011).<ref name="Monneveux" /> * ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux" /> * ''Tant que le silence saigne, je parlerai''. Éditions Rocheuses, edisyon 2025.<ref>{{cite web |title=Tant que le silence saigne, je parlerai |url=https://www.amazon.sg/Tant-silence-saigne-parlerai-French/dp/B0F4995D89 |website=Amazon.sg |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref> === Esè === * ''Penser le mot en N : Cartographie d'une blessure vivante'' (2024).<ref>{{cite web |author=Pierre Assouline |title=Le choc Thélyson Orélien |url=https://larepubliquedeslivres.com/le-choc-thelyson-orelien/ |website=La République des livres |date=2026-08-24 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen ekstèn == Sit entènèt ofisyèl otè a pa aksesib ankò sou entènèt. <!-- * [https://thelysonorelien.com/ Sit entènèt Thélyson Orélien] (an franse) --> {{DEFAULTSORT:Orelien, Thelyson}} [[Kategori:Ekriven ayisyen]] [[Kategori:Ayisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1988]] amft1aw1vmcm097i87me5iwocxau6iz 889080 889079 2026-10-21T19:40:04Z Nimmzo 37580 /* Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl */ 'We won’t be making any other comments on the matter.' says le Boréal +translation +ref 889080 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Thélyson Orélien |foto=Thélyson Orélien.jpg |tèks=Thélyson Orélien |fonksyon=powèt, ekriven, jounalis |dat nesans=23 me 1988 |lye nesans=[[Gonayiv (komin)|Gonayiv]] |peyi nesans=[[Ayiti]] |nasyonalite=ayisyen |zèv=''C'était ça ou mourir'' }} '''Thélyson Orélien''', ki fèt nan dat 23 me 1988 nan [[Gonayiv (komin)|Gonayiv]], se yon [[powèt]], [[ekriven]] ak jounalis [[ayisyen]] k ap viv nan [[Kanada]].<ref>{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : L’écho d’une écriture née du silence |url=https://lenouvelliste.com/article/256361/thelyson-orelien-lecho-dune-ecriture-nee-du-silence |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Woman li ''C'était ça ou mourir'' resevwa plizyè pri literè an 2026, pami yo ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac">{{cite web |title=C'était ça ou mourir, de Thélyson Orélien, lauréat du Prix du roman Fnac 2026 |url=https://actualitte.com/article/134047/prix-litteraires/c-etait-ca-ou-mourir-de-thelyson-orelien-laureat-du-prix-du-roman-fnac-2026 |website=ActuaLitté |date=2026-09-21 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Byografi == Orélien grandi nan Gonayiv nan yon fanmi pwotestan ki pale kreyòl lakay. Li se twazyèm nan senk pitit. Papa l te kontab, manman l te koutiryè, epi li te ale nan yon lekòl prive katolik.<ref name="NYT">{{cite web |author=Norimitsu Onishi |title=Quebec Novelist Shines a Harsh Spotlight on Migration, and on Trump's America |url=https://www.nytimes.com/2026/05/11/world/canada/thelyson-orelien-haiti-us-canada-migration.html |website=The New York Times |date=2026-05-11 |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref> Li etidye dwa nan Inivèsite Leta Ayiti, nan [[Pòtoprens]]. Apre tranblemanntè janvye 2010 la, li al viv nan Kanada, kote li gen fanmi. Li kontinye etid li nan ekonomi ak syans politik nan Inivèsite Monreyal.<ref name="NYT" /><ref name="Ayibo">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://ayibopost.com/author/orelient/ |website=AyiboPost |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Travay literè ak jounalis == === Pwezi ak premye piblikasyon === Pami premye piblikasyon Orélien yo genyen ''Au-delà du silence'' (2006), ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011) ak ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux">{{cite web |author=Philippe Monneveux |title=La poésie haïtienne des origines à nos jours |url=https://sens-public.org/articles/1572/ |website=Sens public |date=2021-04-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> An 2007, li resevwa premye pri nan kategori ''Langue apprise'' nan konkou ''Prix interrégional jeunes auteurs'' (PIJA), nan [[Swis]].<ref name="PIJA">{{cite web |title=Palmarès PIJA 1994–2009 |url=https://pija.ch/palmares/palmares-pija-1994-2009/ |website=Prix interrégional jeunes auteurs |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Powèm li ''Les Couleurs de ma terre'' parèt nan antoloji ''La Poésie'', nan Éditions de l'Hèbe. An 2009, li finalis nan ''Prix Arthur Rimbaud'' ak ''L'Ombre qui colle à mes pas''.<ref name="Africultures">{{cite web |title=Thélyson Orélien |url=https://africultures.com/personnes/?no=20403 |website=Africultures |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li patisipe nan platfòm literè sou entènèt ''Parole en Archipel''. Tèks li parèt nan antoloji ak revi literè, tankou ''Rimbaud 009'', ''Ancre des dattes'' ak ''IntranQu'îllités''.<ref name="Africultures" /> Li ekri kwonik tou pou ''AyiboPost''.<ref name="Ayibo" /> Woman li ''Le rêve de la mer Noire'', ki poko te pibliye lè yo anonse rezilta a, resevwa ''Prix Amaranthe 2024''.<ref name="Amaranthe">{{cite web |author=Joubert Joseph |title=Thélyson Orélien : l’écriture comme territoire, la parole comme engagement |url=https://lenouvelliste.com/article/256424/thelyson-orelien-lecriture-comme-territoire-la-parole-comme-engagement |website=Le Nouvelliste |date=2025-05-23 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> === ''C'était ça ou mourir'' === Woman ''C'était ça ou mourir'' parèt nan Éditions du Boréal nan mwa mas 2026. Edisyon franse a parèt nan Grasset 19 out menm ane a.<ref name="Fnac" /> Yon atik AFP nan ''Le Nouvelliste'' rapòte kritik ak lektè yo byen akeyi woman an. Fenomen,<ref>{{cite web |title=France’s Fall Publishing Season: Thélyson Orélien Emerges as a Literary Phenomenon |url=https://lenouvelliste.com/en/article/271937/frances-fall-publishing-season-thelyson-orelien-emerges-as-a-literary-phenomenon |website=Le Nouvelliste AFP |date=2026-09-15 |language=en |access-date=2026-09-23}}</ref> evènman, «eskandal»: pandan polemik la, Chantal Guy pibliye nan ''La Presse'' yon kwonik ki gen tit «Pa wont paske ou te renmen ''C’était ça ou mourir''».<ref>{{cite web |last=Guy |first=Chantal |title=N’ayez pas honte d’avoir aimé "C’était ça ou mourir" |url=https://www.lapresse.ca/arts/chroniques/2026-09-25/thelyson-orelien/n-ayez-pas-honte-d-avoir-aime-c-etait-ca-ou-mourir.php |website=La Presse |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-26}}</ref> Liv la rakonte istwa Jonas<ref>{{cite web |last1=Clairouin |last2=Reynaud |last3=Six |last4=Szadkowski |first1=Olivier |first2=Florian |first3=Nicolas |first4=Michaël |title=Thélyson Orélien accusé d’avoir utilisé l’IA pour son livre « C’était ça ou mourir » |url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2026/09/22/thelyson-orelien-accuse-d-avoir-utilise-l-ia-pour-son-livre-c-etait-ca-ou-mourir_6780300_4408996.html |website=Le Monde |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-23}}</ref> Dorléon, yon pwofesè ayisyen ki kite Pòtoprens akoz vyolans gang yo. Li travèse plizyè peyi nan Amerik la, tankou Repiblik Dominikèn, Brezil, Meksik ak Etazini, pandan l ap chèche rive Kanada.<ref name="Fnac" /> Orélien sèvi ak temwayaj migran li rankontre ak rechèch li fè pandan vwayaj Ozetazini pou prepare woman an.<ref name="NYT" /> Orélien voye maniskri a bay Boréal san mezon edisyon an pa t mande l sa. Anvan piblikasyon liv la nan Kebèk, dwa piblikasyon li te deja vann nan 22 peyi.<ref name="NYT" /> An 2026, woman an resevwa ''Prix Méduse'', ''Prix Première Plume'', ''Prix Roman News'' ak ''Prix du roman Fnac''.<ref name="Fnac" /> Yo te chwazi l tou pou ''Prix Strasbourg Espoir CIC''.<ref name="Strasbourg">{{cite web |title=Prix Strasbourg : découvrez les auteurs récompensés pour « leur engagement et leur courage » |url=https://www.leprogres.fr/culture-loisirs/2026/08/25/prix-strasbourg-decouvrez-les-auteurs-recompenses-pour-leur-engagement-et-leur-courage |website=Le Progrès |date=2026-08-25 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Li parèt tou nan premye seleksyon pou pri Goncourt, Renaudot, Femina, Médicis ak Décembre.<ref name="Fnac" /> Nan dat 25 septanm 2026, Académie Goncourt retire ''C’était ça ou mourir'' nan seleksyon li. Akademi an jistifye desizyon an ak sa li konsidere kòm plajya ak rezilta analiz ki sijere yon gwo itilizasyon entèlijans atifisyèl.<ref name="Goncourt">{{cite web |title=L’académie Goncourt supprime le roman de Thélyson Orélien de sa sélection pour le prix |trans-title=Académie Goncourt retire woman Thélyson Orélien nan seleksyon li pou pri a |url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/09/25/l-academie-goncourt-supprime-le-roman-de-thelyson-orelien-de-sa-selection-pour-le-prix_6782457_3246.html |website=Le Monde AFP |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-25}}</ref> Menm jou a, jiri ''Prix Strasbourg Espoir CIC'' la chwazi Amandine Agic pou resevwa pri a nan plas li.<ref>{{cite web |last=Paladino |first=Veneranda |title=Accusé d’avoir utilisé l’IA et de plagiat, Thélyson Orélien suspendu du prix Strasbourg Espoir CIC |trans-title=Yo akize Thélyson Orélien dèske li te itilize IA epi li te fè plajya, yo sispann patisipasyon li nan ''Prix Strasbourg Espoir CIC'' la |url=https://www.dna.fr/culture-loisirs/2026/09/25/accuse-d-avoir-utilise-l-ia-et-de-plagiat-thelyson-orelien-suspendu-du-prix-strasbourg-espoir-cic |website=DNA |date=2026-09-25 |language=fr |access-date=2026-09-25}}</ref> === Akizasyon sou itilizasyon entèlijans atifisyèl === Nan dat 21 septanm 2026,<ref>{{cite web |last=Laïreche |first=Rachid |title=Thélyson Orélien, auteur du controversé «C’était ça ou mourir» : le destin blessé d’un exilé |url=https://www.liberation.fr/culture/livres/thelyson-orelien-auteur-du-controverse-cetait-ca-ou-mourir-le-destin-blesse-dun-exile-20260923_P73TJI3TRVELBOSIBEWRVW7F7E/ |website=Libération |date=2026-09-23 |language=fr |access-date=2026-09-23}}</ref> yon kont anonim ki rele ''Balance ton Claude''<ref>{{cite web |last=Schofield |first=Hugh |title=Uproar in France over award-winning author accused of using AI |url=https://www.bbc.com/news/articles/ck7v4y45893go |website=BBC |date=2026-09-23 |language=en |access-date=2026-09-23}}</ref> sou rezo sosyal X akize Orélien dèske li ta sèvi ak [[entèlijans atifisyèl]] pou ekri prèske tout ''C'était ça ou mourir''. Kont lan baze akizasyon an sou rezilta tès li fè ak Pangram, yon lojisyèl ki fèt pou detekte tèks entèlijans atifisyèl pwodui.<ref name="IA">{{cite web |author=Hocine Bouhadjera |title=IA pas IA ? Thélyson Orélien et Grasset répondent, à droite on jubile |url=https://actualitte.com/article/134124/edition/ia-pas-ia-thelyson-orelien-et-grasset-repondent-a-droite-on-jubile |website=ActuaLitté |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> ''Franceinfo'' fè pwòp tès pa li sou plizyè pasaj nan woman an. Dapre medya a, Pangram klase tout pasaj Franceinfo soumèt yo kòm tèks ki ekri avèk èd entèlijans atifisyèl. Pou konpare, medya a teste de tèks Orélien te ekri anvan, ansanm ak ekstrè kat lòt woman ki parèt nan menm sezon literè a. Lojisyèl la klase de ansyen tèks Orélien yo kòm tèks moun ekri, epi li bay ekstrè lòt woman yo rezilta ant 99 ak 100 pousan tèks moun ekri. Medya a presize rezilta sa yo pa yon prèv definitif sou fason woman an te ekri.<ref>{{cite web |title=L'écrivain Thélyson Orélien a-t-il utilisé l'intelligence artificielle pour écrire son premier roman « C'était ça ou mourir » ? |url=https://www.franceinfo.fr/replay-radio/le-vrai-du-faux/l-ecrivain-thelyson-orelien-a-t-il-utilise-l-intelligence-artificielle-pour-ecrire-son-premier-roman-c-etait-ca-ou-mourir_8183894.html |website=Franceinfo |date=2026-09-22 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> Orélien demanti akizasyon an.<ref>{{cite web |last=Rivet |first=Jérôme |title=Thélyson Orélien dénonce une « volonté » de le « faire taire » |url=https://www.lapresse.ca/arts/litterature/2026-09-24/accuse-d-avoir-utilise-l-ia/thelyson-orelien-denonce-une-volonte-de-le-faire-taire.php |website=La Presse AFP |date=2026-09-24 |language=fr |access-date=2026-09-24}}</ref> Li di li kòmanse ekri woman an an 2017 epi li fini premye vèsyon an an 2019. Dapre li, imaj, repetisyon ak ritm nan tèks la soti nan tradisyon literè ayisyen ak karayibeyen. Li di tou li sibi atak rasis. Okòmansman, mezon edisyon Grasset ak Boréal deklare yo toujou gen konfyans nan li. Nan atik li sou polemik la, ''ActuaLitté'' fè remake rezilta detektè yo pa etabli ki jan maniskri a te ekri.<ref name="IA" /> Nan dat 24 septanm, Boréal sispann aktivite pwomosyon liv la pou pwoteje byennèt otè a. Mezon edisyon an presize li pa kapab ni konfime ni demanti akizasyon yo nan etap sa a, epi li mande pou moun pa prese tire konklizyon.<ref name="Goncourt" /> Nan dat 13 oktòb 2026, Orélien te di AFP li pa t sèvi ak entèlijans atifisyèl pou l ekri woman li an. Nan kèk premye travay li yo, te gen "erè ki pa akseptab" ki te gen rapò ak plagya.<ref>{{cite web |title=Haitian-Canadian writer Thélyson Orélien denies using AI to write hit debut novel |trans-title=Ekriven ayisyen-kanadyen Thélyson Orélien refize sèvi ak entèlijans atifisyèl pou ekri premye woman li ki tounen yon siksè. |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/13/thelyson-orelien-haitian-canadian-writer-denies-using-ai-to-write-hit-debut-novel_6758562_7.html |website=Le Monde AFP |date=2026-10-13 |language=en |access-date=2026-10-13}}</ref> Nan dat 21 oktòb 2026, Boréal<ref>{{cite web |last1=Bergeron |first1=Ulysse |last2=Maalouf |first2=Laila |title=Les Éditions du Boréal lâchent Thélyson Orélien |trans-title=Edisyon Boréal yo lage Thélyson Orélien |url=https://www.lapresse.ca/arts/litterature/2026-10-21/recours-a-l-ia-pour-c-etait-ca-ou-mourir/les-editions-du-boreal-lachent-thelyson-orelien.php |website=La Presse |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-21}}</ref> anonse li mete fen nan kolaborasyon li ak otè a. Kay edisyon kanadyen<ref>{{cite web |title=Les Éditions du Boréal mettent fin à leur collaboration avec Thélyson Orélien |trans-title=Edisyon Boréal yo mete fen nan kolaborasyon yo ak Thélyson Orélien |url=https://www.editionsboreal.qc.ca/actualites/18-les-editions-du-boreal-mettent-fin-a-leur-collaboration-avec-thelyson-orelien.html |website=Les Éditions du Boréal |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-21}}</ref> an p ap pibliye okenn lòt liv ekriven Thélyson Orélien ankò, epi li konkli: «Nous ne ferons pas d’autres commentaires sur le sujet.» (Nou p ap fè lòt kòmantè sou sijè a). == Zèv li yo == === Woman === * ''Éternels amants''. Éditions des Marges, 2023. ISBN 979-10-359-8372-7.<ref>{{cite web |title=Éternels amants |url=https://www.moliere.com/fr/orelien-thelyson-eternels-amants-9791035983727.html |website=Librairie Molière |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> * ''C'était ça ou mourir''. Éditions du Boréal, 2026; edisyon franse nan Grasset, 2026.<ref name="Fnac" /> === Pwezi === * ''Au-delà du silence'' (2006).<ref name="Monneveux" /> * ''Les Couleurs de ma terre'' (2007), nan antoloji ''La Poésie'', Éditions de l'Hèbe.<ref name="Africultures" /><ref name="PIJA" /> * ''Poèmes déshabillés suivi de Fragments de voix'' (2011).<ref name="Monneveux" /> * ''Le temps qui reste'' (2015).<ref name="Monneveux" /> * ''Tant que le silence saigne, je parlerai''. Éditions Rocheuses, edisyon 2025.<ref>{{cite web |title=Tant que le silence saigne, je parlerai |url=https://www.amazon.sg/Tant-silence-saigne-parlerai-French/dp/B0F4995D89 |website=Amazon.sg |language=en |access-date=2026-09-22}}</ref> === Esè === * ''Penser le mot en N : Cartographie d'une blessure vivante'' (2024).<ref>{{cite web |author=Pierre Assouline |title=Le choc Thélyson Orélien |url=https://larepubliquedeslivres.com/le-choc-thelyson-orelien/ |website=La République des livres |date=2026-08-24 |language=fr |access-date=2026-09-22}}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen ekstèn == Sit entènèt ofisyèl otè a pa aksesib ankò sou entènèt. <!-- * [https://thelysonorelien.com/ Sit entènèt Thélyson Orélien] (an franse) --> {{DEFAULTSORT:Orelien, Thelyson}} [[Kategori:Ekriven ayisyen]] [[Kategori:Ayisyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1988]] mmsul5di41sdj4s8akyl2151qcj7pbv Itilizatè:Kitanago 2 73529 889066 861525 2026-10-21T14:53:40Z Kitanago 19629 889066 wikitext text/x-wiki <templateStyles src="Common/Style.css"/> {{Akèy/Paj itlizatè}} {{Kite yon mesaj|Kitanago}} {{Anvan Anka Kolore}} {{Feminis ak Fòlklò 2024/anons}} {{Konbit Wiki Kreyolo/banyè}} <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"><!-- DÉBUT DU CADRE CENTRAL --> {{Meni kontribitè|kontribitè=Kitanago}} <div style="display: flex; flex-direction: column; flex: 1 1 25em;"><!-- DÉBUT DU CADRE GAUCHE --> {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}} Mwen se ayisyen natif natal. Mwen pale Kreyòl ayisyen ak fransè. An menm tan mwen se youn nan [[Wikipedya:administratè|administratè]] k ap bay kout men pou ede ansiklopedi an. Mèsi!!{{Fini Anka}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}} {{Modèl:Menu/antèt}}{{Fini Anka}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}} {{Wikipedya/Pwojè frè yo}}{{Fini Anka}} {{Itilizatè/Pwojè Wikipedya}} </div><!-- FIN DU CADRE GAUCHE --> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex: 1 1 25em;"><!-- DÉBUT DU CADRE DROITE --> {{Itilizatè Pwojè/Tradiksyon}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}}<center><h2>{{ble|Pwojè tematik yo}}</h2></center>{{Ansiklopedi kolòn}}{{Fini Anka}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}}<center><h2>{{ble|Wikipedya nan lòt lang yo}}</h2></center>{{Lang wikipedya}}{{Fini Anka}} </div><!-- FIN DU CADRE DROITE --> </div><!-- FIN DU CADRE CENTRAL --> {{Fini Anka}} {{Paj Pèsonèl}} fjpm2oh5b4v6abfjmz2oqhaog1eyyqe 889067 889066 2026-10-21T14:55:20Z Kitanago 19629 889067 wikitext text/x-wiki <templateStyles src="Common/Style.css"/> {{Akèy/Paj itlizatè}} {{Kite yon mesaj|Kitanago}} {{Anvan Anka Kolore}} {{Feminis ak Fòlklò 2024/anons}} {{Konbit Wiki Kreyolo/banyè}} <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"><!-- DÉBUT DU CADRE CENTRAL --> {{Meni kontribitè|kontribitè=Kitanago}} <div style="display: flex; flex-direction: column; flex: 1 1 25em;"><!-- DÉBUT DU CADRE GAUCHE --> {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}} Mwen se ayisyen natif natal. Mwen pale Kreyòl ayisyen ak fransè. An menm tan mwen se youn nan [[Wikipedya:administratè|administratè]] k ap bay kout men pou ede ansiklopedi an. Mèsi!!{{Fini Anka}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}} {{Modèl:Menu/antèt}}{{Fini Anka}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}} {{Wikipedya/Pwojè frè yo}}{{Fini Anka}} </div><!-- FIN DU CADRE GAUCHE --> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex: 1 1 25em;"><!-- DÉBUT DU CADRE DROITE --> {{Itilizatè Pwojè/Tradiksyon}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}}<center><h2>{{ble|Pwojè tematik yo}}</h2></center>{{Ansiklopedi kolòn}}{{Fini Anka}} {{Anvan Anka Kolore|fff|hauteur-complète=100%}}<center><h2>{{ble|Wikipedya nan lòt lang yo}}</h2></center>{{Lang wikipedya}} {{Itilizatè/Pwojè Wikipedya}}{{Fini Anka}} </div><!-- FIN DU CADRE DROITE --> </div><!-- FIN DU CADRE CENTRAL --> {{Fini Anka}} {{Paj Pèsonèl}} amjqic4gmrn9bthzv95xnmlvrfnrt0u Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Almay 0 74148 889097 882573 2026-10-22T08:42:27Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 889097 wikitext text/x-wiki [[Fichye:COVID-19_Outbreak_Cases_in_Germany_(Density).svg|thumb|Pandemi COVID-19 nan Almay :<br> Kantite ka pa [[Land (Almay)|Land]]<br> maladi : [[Maladi kowonaviris 2019]] (COVID-19)<br> ajan enfektye : [[SARS-CoV-2]]<br> lokalizasyon : [[Almay]]<br> dat orijin : Depi 27 janvye 2020]] '''Pandemi maladi kowonaviris 2019-2020 nan Almay''' te gaye depi 27 janvye 2020, ki baze sou yon premye ka nan [[Maladi kowonaviris 2019|COVID-19]] te jwenn nan Bavyè nan yon anplwaye estaf ki soti nan konpayi Webasto te gen endirèkteman rapò ak Lachin. Katòz (14) anplwaye ak manm fanmi yo te deklare pozitif ak entène nan yon lopital Schwabing nan Minik. Sou 25 ak 26 fevriye, akòz devlopman [[Epidemi maladi kowonaviris an 2020 nan Itali|kowonaviris nan Itali]], anpil ka te deklare nan Baden-Württemberg, epi lòt ka lye ak [[Itali]] te note nan North Rhine-Westphalia ak peyi a nan Rhineland-Palatinate. Se yon zòn kontajyon ki te fòme nan awondisman Heinsberg apre kanaval Gangelt.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.kreis-heinsberg.de/aktuelles/aktuelles/?pid=5136|title=Kreis Heinsberg|last=|first=|date=|website=kreis-heinsberg.de|archive-url=|archive-date=|access-date=29 fevriye 2020}}</ref> Nan dat 7 mas 2020, [[Almay]] ofisyèlman gen 795 ka konfime e pa gen lanmò.<ref name="rki">[https://web.archive.org/web/20200423185516/http://web.archive.org/web/20200303083152/https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html Robert Koch-Institut COVID-19: Fallzahlen in Deutschland, China und weltweit]rki.de</ref> == Kwonoloji == === Webasto === Sou 27 janvye 2020, Minis Sante nan Bavyè te anonse ke yon anplwaye (33 ane) nan konpayi Webasto a, ki baze nan Starnberg, li te teste pozitif pou koronaviris.<ref>{{Cite web|url=https://www.spiegel.de/wissenschaft/medizin/corona-virus-erster-fall-in-deutschland-bestaetigt-a-19843b8d-8694-451f-baf7-0189d3356f99|title=Erster Fall des Coronavirus in Deutschland bestätigt|date=28 janvye 2020|access-date=28 janvye 2020}}</ref> Li atrape enfeksyon an nan yon kolèg chinwaz ki te resevwa yon vizit nan [[Shanghai]] pa paran li soti nan Wuhan.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.de/20200205/coronavirus-in-bavaria-how-did-the-virus-spread|title=Coronavirus in Bavaria: How the German state is dealing with the spread of the virus|website=www.thelocal.de|access-date=2020-02-26}}</ref> Se premye moun ki atrape maladi a deyò nan Lachin nan Ewòp soti nan yon moun ki pa nan fanmi yo - premye ka a li te ye nan yon moun ki atrape maladi a deyò nan Lachin ke yo te pitit gason an nan yon [[Chinwa]] nan [[Vyetnam]].<ref>{{Cite web|url=https://m.dw.com/en/germany-confirms-first-case-of-coronavirus/a-52169007|title=Germany confirms first case of coronavirus|date=28 janvye 2020|access-date=28 janvye 2020|archive-date=2020-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521131949/https://www.dw.com/en/germany-confirms-human-transmission-of-coronavirus/a-52169007|dead-url=yes}}</ref> Sou 28 janvye, twa (3) nouvo ka te konfime, yon jenn gason (27 ane), yon nonm ki gen 40 ane ak yon fanm ki gen 33 ane, anplwaye nan Webasto. Yo entène lopital nan Schwabing.<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/drei-weitere-coronavirus-faelle-in-bayern-zusammenhang-mit-dem-ersten-fall-bayerns/|title=Drei weitere Coronavirus-Fälle in Bayern – Zusammenhang mit dem ersten Fall – Bayerns Gesundheitsministerin Huml: Am Mittwoch sollen vorsichtshalber rund 40 Personen getestet werden|date=28 janvye 2020|website=Bayerisches Staatsministerium für Gesundheit und Pflege|access-date=29 janvye 2020|archive-date=2020-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314093432/https://www.stmgp.bayern.de/presse/drei-weitere-coronavirus-faelle-in-bayern-zusammenhang-mit-dem-ersten-fall-bayerns/|dead-url=yes}}</ref> Sou 30 janvye, yon noum Siegsdorf ki soti nan menm konpayi an te teste pozitif. <ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-2/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern- Bayerisches Gesundheitsministerium: Jetzt insgesamt sechs Fälle|date=31 janvye 2020|access-date=31 janvye 2020|archive-date=2020-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200313022124/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-2/|dead-url=yes}}</ref> Sou 31 janvye ak 3 fevriye, respektivman, de (2) pitit li yo teste pozitif pou SARS-CoV-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-8/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern – Bayerisches Gesundheitsministerium: Jetzt insgesamt neun Fälle|date=3 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202071415/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-8/|archive-date=2 fevriye 2020|access-date=4 fevriye 2020}}</ref> Madanm li te teste pozitif tou sou 6 fevriye.<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-13/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern – Bayerisches Gesundheitsministerium: Jetzt insgesamt elf Fälle|date=6 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206131847/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-13/|archive-date=6 fevriye 2020|access-date=6 fevriye 2020}}</ref> Yon anplwaye Webasto ki gen 52 lane ki ap viv nan Fürstenfeldbruck te deklare pozitif.<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-4/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern- Bayerisches Gesundheitsministerium: Ein neuer Fall im Landkreis Fürstenfeldbruck bestätigt|date=31 janvye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201095232/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-4/|archive-date=1 February 2020|access-date=1 fevriye 2020}}</ref> Sou 1e fevriye, yon anplwaye Webasto ki gen 33 zan ki ap viv nan Minik teste pozitif,<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-8/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern – Bayerisches Gesundheitsministerium: 8. Fall bestätigt – 33-Jähriger Mann aus München|date=1 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202071415/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-8/|archive-date=2 February 2020|access-date=4 fevriye 2020}}</ref> epi yon lòt kolèg sou 3 fevriye.<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-10/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern – Bayerisches Gesundheitsministerium: Jetzt insgesamt zehn Fälle|date=3 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203205357/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-10/|archive-date=3 February 2020|access-date=4 fevriye 2020}}</ref> Sou 7 fevriye, madanm yon anplwaye nan menm konpayi an, ki te deja malad, te enfekte. <ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-14/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern – Bayerisches Gesundheitsministerium: Jetzt insgesamt zwölf Fälle|date=7 fevriye 2020|access-date=8 fevriye 2020|archive-date=2020-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200313000509/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-14/|dead-url=yes}}</ref> Sou 11 fevriye, yon anplwaye Webasto ki gen 49 ane te vire pozitif ansanm ak yon manm nan fanmi an nan yon lòt dyagnostike ak Webasto.<ref>{{Cite web|url=https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-16/|title=Aktuelle Informationen zur Coronavirus-Lage in Bayern – Bayerisches Gesundheitsministerium: Weiterhin insgesamt 14 bestätigte Coronavirus-Fälle in Bayern|date=12 fevriye 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221024432/https://www.stmgp.bayern.de/presse/aktuelle-informationen-zur-coronavirus-lage-in-bayern-bayerisches-gesundheitsministerium-16/|archive-date=21 fevriye 2020|access-date=12 fevriye 2020}}</ref> === Rapatriye soti nan Wuhan === Sou 1e fevriye, apeprè 90 sitwayen alman yo evakye soti nan Wuhan nan avyon pa gouvènman an. Yo te mete nan karantèn lè yo rive nan peyi a nan Rhineland-Palatinate nan Germersheim pou katòz (14) jou.<ref>{{Cite web|url=http://www.tagesschau.de/coronavirus-deutschland-119.html|title=Deutscher Rückholflug aus Wuhan gestartet|date=1 février 2020|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201041013/https://www.tagesschau.de/coronavirus-deutschland-119.html|archive-date=1 February 2020|access-date=1 fevriye 2020}}</ref> Sou 2 fevriye, de (2) nan yo te deklare pozitif epi yo te plase nan izolman nan lopital inivèsite nan [[Frankfurt]].<ref name="DW_2020-02-03">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ALQZWBlNbZA|title=Inside Germany's coronavirus quarantine camp|date=3 février 2020|publisher=[[Deutsche Welle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205143946/https://www.youtube.com/watch?v=ALQZWBlNbZA|archive-date=5 fevriye 2020|access-date=3 fevriye 2020}}</ref> === Baden-Württemberg === Sou 25 fevriye, yon jenn gason (25 ane) ki ap viv nan Göppingen (Baden-Württemberg), retounen soti nan [[Milan]], te deklare pozitif ak trete nan klinik la Eichert.<ref>{{Cite journal|date=2020-02-25|title=Man infected with coronavirus in Germany after Italy trip -state ministry|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-germany-idUSKBN20J2K2|journal=Reuters|language=en|access-date=2020-02-29}}</ref> Nan denmen, twa (3) ka nouvo yo konfime pozitif nan Baden-Württemberg : fiyanse (24 ane) jenn gason an ak papa (60 ane) nan jenn gason an, chèf doktè nan Lopital Inivèsite a nan Tübingen kote yo admèt.<ref>{{Cite web|url=https://www.swp.de/suedwesten/staedte/reutlingen/coronavirus-tuebingen-zwei-bestaetigte-infektionen-mit-dem-corona-virus-am-uniklinikum-tuebingen-44066663.html|title=Coronavirus Tübingen: Zwei bestätigte Infektionen am Uniklinikum Tübingen|last=GmbH|first=Südwest Presse Online-Dienste|date=2020-02-26|website=swp.de|access-date=2020-02-29}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.coronavirus-in-tuebingen-ein-coronavirus-patient-ist-oberarzt-am-klinikum.1c316472-18b5-49b4-8759-2df4d433a245.html|title=Ein Coronavirus-Patient ist Oberarzt am Klinikum|date=26 fevriye 2020|website=stuttgarter-zeitung.de|access-date=29 fevriye 2020|archive-date=2020-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226192400/https://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.coronavirus-in-tuebingen-ein-coronavirus-patient-ist-oberarzt-am-klinikum.1c316472-18b5-49b4-8759-2df4d433a245.html|dead-url=yes}}</ref> Yon nonm (32 ane) ki ap viv nan Rottweil, ki te ale ak fanmi li nan Codogno (youn nan prensipal zòn nan epidemi an nan Lombardie) sou 23 fevriye teste pozitif ak entène lopital.<ref>{{Cite web|url=https://sozialministerium.baden-wuerttemberg.de/de/service/presse/pressemitteilung/pid/neuer-bestaetigter-fall-von-corona-in-rottweil/|title=Neuer bestätigter Fall von Corona in Rottweil|date=26 fevriye 2020|access-date=29 fevriye 2020}}</ref> Sou 27 fevriye, Baden-Württemberg konfime kat (4) ka nouvo, uit (8) ka nan total, de (2) fanm ak yon sèl moun ki ap viv nan Breisgau-Hochschwarzwald ak Fribourg-en-Breisgau. Yo te an kontak ak yon patisipan italyen nan yon reyinyon biznis nan Minik ; li imedyatman teste pozitif nan [[Itali|peyi Itali]] . Yon nonm ki ap viv nan Böblingen, ki te an kontak ak fiyanse pasyan an nan Göppingen, te teste pozitif tou.<ref>{{Cite web|url=https://bnn.de/nachrichten/suedwestecho/vier-weitere-coronavirus-faelle-in-baden-wuerttemberg|title=Vier weitere Coronavirus-Fälle in Baden-Württemberg|date=2020-02-27|website=Badische Neueste Nachrichten|access-date=2020-02-29|archive-date=2020-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423042605/https://bnn.de/nachrichten/suedwestecho/vier-weitere-coronavirus-faelle-in-baden-wuerttemberg|dead-url=yes}}</ref> Senk (5) nouvo ka yo te deklare sou 28 fevriye, pou yon total de trèz (13). Yon nonm Ludwigsburg ki gen sentòm [[Grip|grip la]] teste negatif pou grip men pozitif pou kowonaviris. Yon nonm ki soti nan rejyon metwopolitèn Rhine-Neckar ki te retounen de yon ti vakans ivè espò nan pati nò peyi Itali a ale nan sal dijans lopital inivèsite nan Heidelberg <ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/MSI_BW/status/1233333090896039936|title=Announcement of 2 new corona cases in Baden-Württemberg on twitter|language=de-DE|access-date=2020-02-29}}</ref>, kote li te deklare pozitif, osi byen ke yon nonm 32-zan ki soti nan Heilbronn ki te ale nan Milan sou 21 fevriye e li te kòmanse gen sentòm 23 fevriye.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/MSI_BW/status/1233438797477621763/photo/1|title=In Baden-Württemberg wurde am Freitagnachmittag ein weiterer bestätigter #COVID2019 -Fall im Landkreis #Heilbronn bekannt. Damit steigt die Zahl in Baden-Württemberg auf 13.pic.twitter.com/SnQ0UqctaX|last=BW|first=Ministerium für Soziales und Integration|date=2020-02-28|website=@MSI_BW|language=de|access-date=2020-02-29}}</ref> Yon nonm Breisgau ki te vwayaje nan Bergamo te deklare pozitif e li te mete nan izòlman.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://twitter.com/MSI_BW/status/1233390378147074049|title=In Baden-Württemberg gibt es zwei weitere bestätigte Infektionen mit dem #Coronavirus (#Freiburg und #Karlsruhe). Damit sind es aktuell 12 Fälle im Land.pic.twitter.com/x71UZZMomN|last=BW|first=Ministerium für Soziales und Integration|date=2020-02-28|website=@MSI_BW|access-date=2020-02-28}}</ref> Yon nouvo ka te anonse nan Freiburg im Breisgau sou 29 fevriye, yon fanm 42-zan. === Rhenanie dino-Westphalie === Sou 25 fevriye, yon nonm (47 ane) te deklare pozitif nan Erkelenz (Heinsberg).<ref>{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/inland/corona-baden-wuerttemberg-On|title=25 February, a 47-year-old man tested positive in Erkelenz, Heinsberg at North Rhine-Westphalia}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/inland/corona-baden-wuerttemberg-101.html|title=Zwei neue Coronavirus-Fälle in Deutschland|access-date=25 fevriye 2020}}</ref> Li te deja egzamine nan lopital la Inivèsite Kolòy sou 13 fevriye ak 19 fevriye pou egzamen. 41 travayè swen sante ak pasyan yo idantifye kòm ki te an kontak avèk li; se yon manm nan ekip medikal la te deklare pozitif pou SARS-CoV-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.sueddeutsche.de/gesundheit/krankheiten-koeln-kontakt-mit-coronavirus-patient-mitarbeiterin-mit-symptomen-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-200226-99-80236|title=Kontakt mit Coronavirus-Patient: Mitarbeiterin mit Symptomen|date=26 fevriye 2020|access-date=26 fevriye 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.n-tv.de/panorama/Heinsberger-Corona-Patient-wird-beatmet-article21601799.html|title=Heinsberger Corona-Patient wird beatmet|last=Nachrichten|first=n-tv|website=n-tv.de|access-date=2020-02-26}}</ref> Sou 26 fevriye, madanm li, yon pwofesè jaden danfan, te deklare pozitif. Koup la entène lopital nan Düsseldorf.<ref>{{Cite web|url=https://www.uniklinik-duesseldorf.de/ueber-uns/pressemitteilungen/detail/zwei-patienten-mit-dem-neuartigen-coronavirus-werden-in-uniklinik-duesseldorf-behandelt|title=Zwei Patienten mit dem neuartigen Coronavirus werden in Uniklinik Düsseldorf behandelt|date=26 fevriye 2020|access-date=26 fevriye 2020}}</ref> Yon kòlèg nan mari a ak yon kolèg madanm lan konfime pozitif.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.n-tv.de/panorama/Neue-Corona-Faelle-in-drei-Bundeslaendern-article21604363.html|title=Neue Corona-Fälle in drei Bundesländern|last=Nachrichten|first=n-tv|website=n-tv.de|access-date=2020-02-26}}</ref> Sou 27 fevriye, awondisman Heinsberg deklare katòz (14) nouvo ka : nèf (9) nan Gangelt, de (2) nan Selfkant, youn nan Heinsberg, youn nan Düsseldorf ak youn nan Herzogenrath. Ka miltip yo lye nan kanaval Gangelt. Tout moun yo mete yo nan izòlman nan kay la, ki vle di ven (20) ka nan awondisman.<ref>{{Cite web|url=https://www.lkz.de/%C3%BCberregionales_artikel,-14-weitere-infektionen-mit-coronavirus-in-nordrhein-westfalen-_arid,584388.html|title=14 weitere Infektionen mit Coronavirus in Nordrhein-Westfalen - Überregionales - Ludwigsburger Kreiszeitung|website=lkz.de|access-date=27 fevriye 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.land.nrw/de/pressemitteilung/14-neu-bestaetigte-corona-faelle-heinsberg|title=Zahl der bestätigten COVID19-Fälle im Kreis Heinsberg erhöht {{!}} Das Landesportal Wir in NRW|date=2020-02-27|website=land.nrw|access-date=28 fevriye 2020}}</ref>{{,}}<ref name=":5"/> Sou 28 fevriye, Aachen te konfime premye ka li nan kowonaviris, yon fanm ki ap viv nan Herzogenrath ki te patisipe nan kanaval Gangelt sou 15 fevriye. Li plase nan izolman nan kay.<ref>{{Cite web |url=https://www.aachener-zeitung.de/nrw-region/coronavirus-in-nrw-aktuelle-informationen-im-liveblog_aid-49193551 |title=Kopi achiv |access-date=2020-04-07 |archive-date=2020-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228125707/https://www.aachener-zeitung.de/nrw-region/coronavirus-in-nrw-aktuelle-informationen-im-liveblog_aid-49193551 |dead-url=yes }}</ref> Heinsberg konfime 17 nouvo ka, pou yon total 37 ka nanawondisman.<ref>{{Cite web|url=https://www.kreis-heinsberg.de/aktuelles/aktuelles/?pid=5138|title=Kreis Heinsberg|last=|first=|date=|website=Kreis Heinsberg|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-02-29}}</ref> Sou 29 fevriye, swasant (60) ka te deklare nan tout nan awondisman nan Heinsberg ak yon premye ka nan Bonn, yon nonm retounen soti nan Heinsberg. === Rhénanie-Palatinat === Sou 26 fevriye, yon sòlda (41 ane) ki te estasyone nan ayewopò a Kolòy-Wahn e ki te patisipe nan kanaval Gangelt avèk pasyan an (47 ane) nan nò Rhine-Westphalia te admèt nan lopital militè nan Koblenz. Sa a se premye ka a nan rejyon sa a. <ref>{{Cite web|url=https://www.swr.de/swraktuell/rheinland-pfalz/koblenz/Soldat-hatte-Kontakt-zu-Erkranktem-Corona-Verdachtsfall-im-Bundeswehrkrankenhaus-Koblenz,corona-verdacht-bundeswehrkrankenhaus-100.html|title=Erster Coronavirus-Fall in Rheinland-Pfalz|last=Aktuell|first=S. W. R.|last2=Aktuell|first2=S. W. R.|website=swr.online|language=de|access-date=2020-02-26}}</ref> Yon doktè ki ap viv nan Mönchengladbach deklare pozitif epi yo mete li nan karantèn nan lakay li. Li te patisipe tou nan kanaval sa a.<ref>{{Cite web|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/moenchengladbach-klinik-arzt-an-kliniken-maria-hilf-mit-coronavirus-infiziert_aid-49207507|title=Kliniken Maria Hilf in Mönchengladbach: Klinik-Arzt mit Coronavirus infiziert|last=Richters|first=Andreas Gruhn, Sabine Janssen, Denisa|website=RP ONLINE|language=de|access-date=2020-02-27}}</ref> Sou 27 fevriye, yon nonm (32-zan) ki ap viv nan Kaiserslautern, ki te vwayaje nan [[Iran]], te konfime pozitif ak admèt nan Westpfalz-Klinikum la.<ref>{{Cite web|url=https://www.swr.de/swraktuell/rheinland-pfalz/kaiserslautern/Neuer-Fall-in-Rheinland-Pfalz-Coronavirus-bei-Patienten-in-Kaiserslautern-festgestellt,corona-kaiserslautern-100.html|title=Coronavirus bei Patient in Kaiserslautern festgestellt|last=Aktuell|first=S. W. R.|last2=Aktuell|first2=S. W. R.|website=swr.online|language=de|access-date=2020-02-27|archive-date=2020-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310050927/https://www.swr.de/swraktuell/rheinland-pfalz/kaiserslautern/Neuer-Fall-in-Rheinland-Pfalz-Coronavirus-bei-Patienten-in-Kaiserslautern-festgestellt,corona-kaiserslautern-100.html|dead-url=yes}}</ref> === Bavyè === Sou 27 fevriye, Bavyè konfime ke yon nonm ki ap viv nan Moyenne-Franconie te pozitif pou kowonaviris a apre li te gen yon kontak avèk yon Italyen ki te pita deklare pozitif.<ref>{{Cite web|url=https://www.web24.news/2020/02/bavaria-also-reports-another-new-corona-virus-case.html|title=Bavaria also reports another new corona virus case|last=admin|date=2020-02-27|website=Web24 News|language=en-US|access-date=2020-02-28}}</ref> Landemen, yon abitan Nuremberg ki retounen soti nan yon vwayaj biznis nan Karlsruhe te admèt nan lopital la Karlsruhe. Yon manm nan fanmi Nuremberg li tou pozitif. <ref name=":3"/> Sou 29 fevriye, twa (3) nouvo ka yo te note nan Upper Bavaria<ref>{{de}} [https://www.sueddeutsche.de/gesundheit/krankheiten-muenchen-drei-neue-coronavirus-faelle-bitte-an-urlaubsrueckkehrer-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-200229-99-133565 Drei neue Coronavirus-Fälle: Bitte an Urlaubsrückkehrer], ''[[ Süddeutsche Zeitung |Süddeutsche Zeitung]]'', 29 fevriye 2020</ref> === Hesse === Sou 28 fevriye, Hesse te rapòte twa (3) nouvo ka nan awondisman Lahn-Dilll, awondisman Hochtaunus ak nan Giessen. Premye a ak twazyèm lan yo lye ak zòn viral nan North Rhine-Westphalia, ak dezyèm lan lye nan ka a Laann-Dill. <ref>{{Cite web|url=https://www.hessenschau.de/panorama/dritter-corona-fall-in-hessen---spur-fuehrt-nach-nordrhein-westfalen,coronafall-hochtaunus-100.html|title=Frau im Kreis Gießen erkrankt - Spur führt nach Nordrhein-Westfalen|last=Germany|first=hessenschau de, Frankfurt|date=2020-02-29|website=hessenschau.de|language=de|access-date=2020-02-29|archive-date=2020-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229061925/https://www.hessenschau.de/panorama/dritter-corona-fall-in-hessen---spur-fuehrt-nach-nordrhein-westfalen,coronafall-hochtaunus-100.html|dead-url=yes}}</ref> Nan dat 29 fevriye, yo te rapòte yon nouvo ka nan Giessen, yon zanmi nan elèv la Giessen dyagnostike jou anvan an. === Hamburg === Sou 28 fevriye, Hamburg konfime premye ka : yon manm nan anplwaye pedyatrik nan Lopital Inivèsite Hamburg-Eppendorf <ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/coronavirus-updates-hamburg-confirms-first-case-as-us-european-markets-tumble/a-52549401|title=Coronavirus updates: Hamburg confirms first case as US, European markets tumble {{!}} DW {{!}} 27.02.2020|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|website=DW.COM|language=en-GB|access-date=2020-02-28}}</ref> . Nan denmen, yon Hamburgeoise te dyagnostike pozitif epi yo mete yo nan izolasyon nan kay la. === Bremen ak Lower Saxony === Yon premye ka te konfime nan Bremen 29 fevriye; li se yon fanm ki retounen soti [[Irak]] <ref>{{De}} [https://www.welt.de/regionales/niedersachsen/article206235677/Erste-Coronavirus-Infektionen-in-Niedersachsen-und-Bremen.html Erste Coronavirus-Infektionen in Niedersachsen und Bremen]</ref> . Yon nonm nan Lower Saxony ki te tounen soti nan Northern Itali te deklare pozitif menm jou a <ref>{{De}} [https://www.welt.de/regionales/niedersachsen/article206235677/Erste-Coronavirus-Infektionen-in-Niedersachsen-und-Bremen.html Erste Coronavirus-Infektionen in Niedersachsen]</ref> . Sa a se premye ka a nan rejyon sa a. === Schleswig-holstein === Yon dezyèm ka te rapòte nan rejyon sa a le 29 fevriye. === Kwonoloji soti nan mwa mas === * 11 : ** [[Bèlen]] : se premye ka a nan [[Bèlen|Eta a nan Bèlen]] te deklare nan Dimanch 11 mas 2020 <ref>{{De}} [https://www.welt.de/vermischtes/live205334991/Coronavirus-Erster-Patient-in-Berlin-stationaer-isoliert.html Erstern Fall in Berlin], 1er mars 2020</ref> ** Hesse : kat nouvo ka yo rapòte; yo se twa moun ki soti nan Frankfurt ak yon sèl moun ki soti nan Groß-Gerau, ki moun ki tout lye ak epidemi nan contagion nan Gießen <ref>{{De}} [https://www.welt.de/vermischtes/article206136215/Coronavirus-in-Deutschland-Infizierter-Lehrer-in-Moenchengladbach.html Coronavirus in Deutschland: Mehrere neue Fälle bestätigt], 1er mars 2020</ref> . ** North Rhine-Westphalia : twa moun ki enfekte nan Aachen ak Würselen a ki tou pre, menm jan tou yon sèl moun ki nan Münster <ref>{{De}} [https://web.archive.org/web/20200323102650/https://www.muenster.de/corona.html muenster.de - Münster in Westfalen: Informationen zum Coronavirus], 1er mars 2020</ref> . Yon premye ka rapòte nan distri a nan Rhin-Berg <ref>{{De}} [https://web.archive.org/web/20200313175709/https://www.rbk-direkt.de/news/28796/erster-bestaetigter-corona-fall-im-rheinisch-bergischen-kreis Erster bestätigter Corona-Fall im Rheinisch-Bergischen Kreis], 1er mars 2020</ref> . * 2 mas : Almay rapòte 157 ka, 40 plis pase jou a anvan yo. ** premye ka a te rapòte nan Turing nan distri a nan Saale-Orla nan yon pasyan 57-zan ki te tounen soti nan espò sezon fredi nan nò peyi Itali. ** se yon premye ka te note nan Brandenburg nan yon moun ki soti nan distri a nan Haute-Havel tounen soti nan sid Tirol <ref>{{De}} Marion Kaufmann, [https://m.pnn.de/brandenburg/bestaetigt-erster-coronavirus-fall-in-brandenburg/25602642.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.de%2F Bestätigt Erster Coronavirus-Fall in Brandenburg], ''Potsdamer Zeitungsverlagsgesellschaft mbH & Co. KG'', 2 mars 2020</ref> . ** yon twazyèm ka jwenn nan Hamburg ak yon Iranyen. ** se yon premye ka te deklare nan Saxony nan distri a nan Suisse-Saxonne-Monts-Métallifes-de-l'Est nan yon nonm 67 ane fin vye granmoun tounen soti nan peyi Itali <ref>{{De}} [https://www.medienservice.sachsen.de/medien/news/234617 Erster sächsischer Coronavirus-Fall bestätigt], Sächsische Staatskanzlei</ref> . * 3 mas : 196 ka ak 16 gerizon yo rapòte. ** nèf ka nouvo yo rapòte nan Baden-Württemberg <ref>{{De}} ''Stuttgarter Nachrichten'', [https://web.archive.org/web/20200322180704/https://www.stuttgarter-nachrichten.de/inhalt.erster-bestaetigter-fall-corona-virus-erreicht-den-rems-murr-kreis.293d4fb2-6e5a-4ef6-8f32-68211c1e38d2.html Erster bestätigter Fall: Coronavirus erreicht den Rems-Murr-Kreis]</ref> Sis ka yo rapòte nan distri a nan Esslingen, nan rejyon an Lörrach ak nan Ludwigsburg, tout lye nan peyi Itali. Yon pasyan nan distri Ostalb lye nan ka Heinsberg <ref>{{De}} [https://sozialministerium.baden-wuerttemberg.de/de/service/presse/pressemitteilung/pid/sieben-neue-covid-19-faelle-gemeldet/ Sieben neue Covid-19-Fälle gemeldet], 3 mars 2020</ref> . ** nèf ka nouvo yo konfime nan Bavaria . ** nan Hesse, yon fanm ki te fèt nan 1967 soti nan Hanau teste pozitif. Li se douzyèm ka a nan rejyon sa a <ref>{{De}} [https://www.fuldaerzeitung.de/regional/kinzigtal/erster-corona-fall-im-main-kinzig-kreis-NB9470924 Erster Fall in MKK.]</ref> . ** de premye ka yo nan yon koup yo rapòte nan Mecklenburg-lwès Pomerania an koneksyon avèk yon ka kontakte soti nan Baden-Württemberg <ref>{{De}} [https://web.archive.org/web/20200326164339/https://www.regierung-mv.de/Landesregierung/wm/Aktuell/?id=158183&processor=processor.sa.pressemitteilung Zwei bestätigte Fälle einer Corona-Infektion in Mecklenburg-Vorpommern]</ref> . ** de nouvo ka yo rapòte nan North Rhine-Westphalia ki gen ladan yon fanm k ap travay nan yon lekòl pepinyè <ref>{{De}} ''Westfälische Nachrichten'', [https://www.wn.de/Muenster/4162772-Epidemie-Zwei-neue-Corona-Infektionen-in-Muenster-Kita-vorsorglich-geschlossen Zwei neue Corona-Infektionen in Münster – Kita vorsorglich geschlossen]</ref> . ** sis ka nouvo parèt nan Lower Saxony <ref>{{De}} [https://www.ms.niedersachsen.de/startseite/service_kontakt/presseinformationen/vier-bestatigte-falle-von-covid-19-in-niedersachsen-185675.html Vier bestätigte Fälle von Covid-19 in Niedersachsen] </ref> . ** nan Saarland, se yon premye ka te note, sa yo ki an yon doktè kontamine pa yon pasyan <ref>{{De}}¡''Saarländischer Rundfunk'', [https://web.archive.org/web/20200329233923/https://www.sr.de/sr/home/nachrichten/panorama/erster_corona-fall_im_saarland_100.html Arzt ist erster Corona-Fall im Saarland]</ref> . ** yon senkyèm ka rive nan Schleswig-Holstein, nan distri Pinneberg <ref>{{De}} [https://web.archive.org/web/20200322181437/https://www.ndr.de/nachrichten/schleswig-holstein/Noch-ein-Coronavirus-Fall-in-Schleswig-Holstein,corona364.html Fünfter Coronavirus-Fall in Schleswig-Holstein]</ref> . * 4 mas : Yo rapòte 262 ka ak 16 gerizon. ** ven-uit (28) nouvo ka yo konte nan Baden-Württemberg, ki gen ladan kenz vini soti nan peyi Itali, de soti nan [[Iran]] ak youn nan Barcelona (nan Stuttgart). Nèf (9) ka konsène enfeksyon nan peyi a (Heilbronn, distri Ostalb, Zollern-Alb, Rhine-Neckar), ki gen ladan kat k ap viv nan yon kay pou pran retrèt nan Bad Rappenau <ref>{{De}} [https://sozialministerium.baden-wuerttemberg.de/de/service/presse/pressemitteilung/pid/sieben-weitere-bestaetigte-infektionen-mit-covid-19/ Sieben weitere bestätigte Infektionen mit Covid-19]</ref> . ** se yon premye ka te note nan North Hesse, anplwaye nan ray tren yo nan Frankfurt, gen Se poutèt sa trèz kontamine nan rejyon sa a nan Hesse. ** ka moun ki enfekte nan Lower Saxony monte a dis, ki gen ladan yon enfimyè <ref>{{De}} [https://www.landkreis-leer.de/Coronavirus Corona-Fall: Die Details aus der Pressekonferenz]</ref>, yon papa soti nan Grafschaft Bentheim, enfekte nan [[Netherlands]], de moun ki retounen soti nan nò peyi Itali ak yon nonm ki enfekte nan kanaval la nan. Heinsberg <ref>{{De}} [https://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/oldenburg_ostfriesland/Zahl-der-Corona-Faelle-in-Niedersachsen-steigt,coronavirus252.html Zahl der Corona-Fälle in Niedersachsen steigt]</ref> . * 5 mas : 400 ka konte nan Almay. * 6 mas : 639 ka ak 17 gerizon yo konte nan Almay. * 7 mas : 795 ka ** nan Baden-Württemberg, 54 ka nouvo yo te idantifye, ki gen ladan 21 sèlman nan distri a nan Main-Tauber nan mitan yon gwoup touris retounen soti nan sid tirol. Nimewo a nan ka Se poutèt sa kanpe nan 170 nan peyi sa a. <ref>{{De}} ''Badisches Tagblatt'': [https://web.archive.org/web/20200407165503/https://www.badisches-tagblatt.de/Nachrichten/Zahl-der-Corona-Infizierten-im-Suedwesten-auf-170-gestiegen-30477.html ''Zahl der Corona-Infizierten im Südwesten auf 170 gestiegen''], 7. mars 2020. Lire en ligne www.badisches-tagblatt.de.</ref> ** nan Lower Saxony, distri a nan Hildesheim anrejistre ka a nan yon koup retounen soti nan nò Itali <ref>{{De}}》''[[ Hildesheimer Allgemeine Zeitung |Hildesheimer Allgemeine Zeitung]]'' [https://www.hildesheimer-allgemeine.de/meldung/coronavirus-im-kreis-hildesheim-zwei-faelle-bestaetigt.html Coronavirus im Kreis Hildesheim: Zwei Fälle bestätigt], 7 mars 2020</ref> . ** nan North Rhine-Westphalia, 4 ka yo rapòte bay Remscheid, twa vwayajè retounen nan antrenè ki soti nan tou pre ak yon moun ki lye ak gwoup sa a. Yon nonm 65-zan ki soti nan Wermelskirchen tounen soti nan yon zòn risk teste pozitif <ref>{{De}} [https://www.radiorsg.de/artikel/vier-bestaetigte-corona-faelle-in-remscheid-528573.html Vier bestätigte Corona-Fälle in Remscheid]</ref> . == Estatistik yo == <div class="hintergrundfarbe1" style="border: 1px solid darkgray; margin-bottom: 1em; margin-left: 2em; margin-top: 0.5em; padding: 5px; text-align: center;"> '''Kimilatif kantite ka pozitif nan Almay'' '''<small>dapre done ki sòti nan Enstiti a Robert-Koch (RKI) pibliye chak maten <ref name="rki"/></small>''' <span></span> </div> == Reyaksyon, kontwòl ak anilasyon == Sou 24 fevriye 2020, Limyè a + Komès Fwa nan [[Frankfurt]] ranvwaye nan mwa septanm. <ref>{{Cite web|url=https://light-building.messefrankfurt.com/frankfurt/en/press/press-releases/light-building/postponed.html|title=Postponed: Light + Building to be held in September 2020|date=24 février 2020|website=Light + Building|access-date=27 février 2020|archive-date=2020-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200427160744/https://light-building.messefrankfurt.com/frankfurt/en/press/press-releases/light-building/postponed.html|dead-url=yes}}</ref> Sou 26 fevriye, distri a nan Heinsberg fèmen lekòl li yo, pisin, bibliyotèk piblik yo ak sal la vil nan Heinsberg jouk 2 mas. FC Wegberg-Beeck anile <ref>{{Cite web|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/kreis-heinsberg/coronavirus-erste-fall-im-kreis-heinsberg-fotos_bid-49197405|title=Fotos: Kreis Heinsberg am Tag nach dem Corona-Fall|last=ONLINE|first=RP|website=RP ONLINE|language=de|access-date=2020-02-27}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/duesseldorf/coronavirus-in-nrw-alle-entwicklungen-des-tages-im-ueberblick_aid-49191227|title=Alle Entwicklungen des Tages im Überblick: Dritte Coronavirus-Infizierung in NRW bestätigt|last=Dwertmann|first=Ludwig Krause, Clemens Boisserée, Sabine|website=RP ONLINE|language=de|access-date=2020-02-27}}</ref> . Se tounwa entènasyonal la nan YONEX la louvri nan Mülheim anile <ref>{{Cite web|url=https://www.german-open-badminton.de/fileadmin/user_upload/Pressemitteilungen_2020/Pressebogen_wiebels__aktuell___20_.pdf|title=German Open Badminton|last=|first=|date=|website=www.german-open-badminton.de|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227010444/https://www.german-open-badminton.de/fileadmin/user_upload/Pressemitteilungen_2020/Pressebogen_wiebels__aktuell___20_.pdf|archive-date=2020-02-27|access-date=2020-02-27|dead-url=yes}}</ref> . Se ayewopò militè Kolòy-Wahn fèmen jouk lòt avi. <ref>{{Cite web|url=https://www.wa.de/nordrhein-westfalen/coronavirus-nrw-covid19-kreis-heinsberg-zwei-faelle-bestaetigt-13560300.html|title=News-Ticker zum Coronavirus in NRW: Lehrer aus Westfalen der 36. Infizierte|date=2020-02-26|website=www.wa.de|language=de|access-date=2020-02-27|archive-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227011841/https://www.wa.de/nordrhein-westfalen/coronavirus-nrw-covid19-kreis-heinsberg-zwei-faelle-bestaetigt-13560300.html|dead-url=yes}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=https://www.focus.de/regional/nordrhein-westfalen/krankheiten-coronavirus-infektion-bei-soldat-aus-koeln-wahn-festgestellt_id_11709133.html|title=Koblenz/Köln: Coronavirus-Infektion bei Soldat aus Köln-Wahn festgestellt|last=Online|first=FOCUS|website=FOCUS Online|language=de|access-date=2020-02-27|archive-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227011836/https://www.focus.de/regional/nordrhein-westfalen/krankheiten-coronavirus-infektion-bei-soldat-aus-koeln-wahn-festgestellt_id_11709133.html|dead-url=yes}}</ref> 28 fevriye, touris entènasyonal [[Bèlen|Bèlen an]] te anile. <ref>{{Cite web|url=https://www.itb-berlin.de/en/Press/PressReleases/News_73794.html?referrer=/en/Press/PressReleases/#news-en-73794|title=ITB Berlin 2020 cancelled (February 28, 2020) - ITB Berlin|website=www.itb-berlin.de|access-date=2020-02-28}}</ref> Heinsberg ranvwaye fèmti nan lekòl yo ak sèvis piblik jouk 6 mas. Otorite yo enpoze karantèn pou nenpòt ki moun ki te an kontak ak moun ki enfekte ak pou nenpòt moun ki gen sentòm grip la. <ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.kreis-heinsberg.de/|title=Kreis Heinsberg|website=Kreis Heinsberg|access-date=2020-02-28}}</ref> Sou 29 fevriye, se jis komès la Pro-Wein nan Düsseldorf anile. Lufthansa limite vòl kout li yo ak mwayen-bwote a 25%, ak anile anpil vòl long-bwote <ref>{{Cite journal|date=2020-02-28|title=Lufthansa to cut flight capacity due to coronavirus spread|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-lufthansa-idUSKCN20M2U7|journal=Reuters|language=en|access-date=2020-02-29}}</ref> . === Kontwòl fwontyè yo === Almay pran desizyon ijan ki egzije vwayajè lè ak lanmè yo prezante yon sètifika medikal lè li soti nan [[Chin|Lachin]], [[Kore disid]], [[Japon]], [[Itali]] ak [[Iran]]. Tren ak konpayi otobis yo oblije rapòte vwayajè ki gen sentòm bay otorite yo; anplis, polis federal yo gen dwa pou yo fè chèk sante ak teknik nan limit 30 kilomèt yo sou fwontyè <ref>{{en}}{{Cite journal|date=2020-02-28|title=Germany enacts new health security measures against coronavirus infections|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-germany-idUSKCN20M34J|journal=Reuters|access-date=2020-02-29}}</ref> == Gade tou == * ''Betacoronavirus'' * SARS-CoV-2 * [[Maladi kowonaviris 2019]] * [[Pandemi maladi kowonaviris 2019-2020]] (Ostrali, [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Bèljik|Bèljik]], Kore di sid, Espay, [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Etazini|Etazini]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Frans|Lafrans]], Iran, [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Itali|Itali]], [[Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Swis|Swis]]) == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * {{en}} [https://corona.arrangy.com Worldwide Coronavirus Map, confirmed Cases] – Map the route paths of coronavirus confirmed cases. [[Kategori:Pandemi]] [[Kategori:Kowonaviris]] [[Kategori:Pandemi kowonaviris]] [[Kategori:Almay]] 63p6av7hagctmaon3fsuok4024ibzw3 Isabelle de Charrière 0 76685 889106 832212 2026-10-22T08:46:22Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 889106 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Isabelle de Charrière |foto=Isabelle_de_Charri%C3%A8re_-_Quentin_de_La_Tour.jpg |tèks=Isabelle de Charrière |fonksyon=Fanm ekriven, filozòf |domèn=Literati |diplòm= |etid= |dat nesans=[[20 oktòb]] [[1740]] |lye nesans=chato Zuylen, Utrecht |peyi nesans=[[Peyiba]] |dat lanmò=[[27 desanm]] [[1805]] |lye lanmò=Pontet |peyi lanmò=Lapris |nasyonalite=olandè |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} [[Fichye:Isabelle_Agneta_van_Tuyll_van_Serooskerken,_by_Maurice_Quentin_de_La_Tour.jpg|right|thumb|368x368px|''Isabelle de Charrière'' pa Maurice Quentin de La Tour (1766), Mize Da ak Istwa Jenèv.]] [[Fichye:Belle_van_Zuylen,_attributed_to_Guillaume_de_Spinny.jpg|right|thumb|385x385px|''Isabelle de Charrière'' pentire pa Guillaume de Spinny (1759), Château de Zuylen nan Oud-Zuilen.]] [[Fichye:Zuylen.jpg|thumb|300x300px|Château Zuylen nan Oud-Zuilen (Peyiba).]] '''Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken''', rele '''Isabelle de Charrière'''', ki fèt [[20 oktòb]] [[1740]] nan [[chato]] Zuylen, nan Oud-Zuilen toupre Utrecht ([[Peyiba]]) ak ki mouri [[27 desanm]] [[1805]] <ref>[https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/016190/2020-01-20/], dans le [[dictionnaire historique de la Suisse]]</ref>{{,}}<ref>Lire Wikisource: Philippe Godet 'Madame de Charrière et ses amis' 1906 tome seconde p. 373-375 note 1: Acte de décès de paroisse de Colombier. Le matin à 03.00 heures.</ref>{{,}}<ref>Lettre de Henriette L'Hardy et lettre de Thërèse Forster, qui ont regardé jusqu'à sa mort. C.P. Courtney Isabelle de Charrière. Biography 1993 p. 731-732. Le matin à 03.00 heures.</ref>{{,}}<ref>Pierre H. et Simone Dubois. 'Zonder Vaandel. Belle van Zuylen. Biografie.' 1993. p. 726-730 le matin à 03.00 heures</ref> nan Pontet nan Colombier, nan kanton Neuchâtel (ki te fè pati Lapris), se yon fanm ekriven olandèz ak [[swis]] ki pale [[Lang franse|fransè]].<ref>Pierre Dubois en Simone Dubois: Zonder Vaandel. Belle van Zuylen 1740-1805, een biografie. Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1993.</ref> == Biyografi == Li te rele nan jenès li '''Belle de Zuylen'''. Li fèt nan yon fanmi nan noblès olandèz aLi te gen yon entèlijans viv, gwo kiryozite entelektyèl ak lide orijinal. Trè bonè li revele tanperaman an yon ekriven (li Le Noble). Paran li yo te dakò pou yo ba li pwofesè yo li te mande yo. Li gen yon pi gwo konesans pase pifò nan kontanporen li yo, pale plizyè lang (angle, alman, italyen ak laten), konsakre tèt li nan [[matematik]] ak [[fizik]], ak lekti klasik yo, men li te ale nan ekri an [[Lang franse|franse]], lang noblès la [[Ewòp]] nan XVIIIyèm syèk la : nan laj vennde (22) ane, li antre nan [[literati]] ak piblikasyon anonim liv ''Le Noble'' ([[1763]]), yon sati iwonik sou prejije yo nan anviwònman sosyal li. [[Fichye:Isabelle_de_Charrière_-_Jens_Juel.gif|droite|thumb|359x359px|''Isabelle de Charrière'' pentire pa Jens Juel, (1777), Bibliyotèk Piblik ak Inivèsite Neuchâtel.]] Nan laj 30 ane, li te marye avèk ansyen pwofesè frè li Willem René, Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz, ki te fèt nan Colombier <ref>Certificat de vie in Correspondances et textes inédits (2006) p. 388</ref>{{,}}<ref>Kees van Strien, Monsieur de Charrière travelling tutor to Belle's brother Willem-René. In: Cahiers Isabelle de Charriere / Belle de Zuylen papers 7 (2012) p. 109-116. http://www.womenwriters.nl/index.php/Monsieur_de_Charri%C3%A8re</ref> e vrèman te kòmanse karyè ekri li apati [[1784 (almanak gregoryen)|1784]], pwodui yon korespondans abondan, ti liv, kont, [[woman]], ki pi remakab nan yo se ''Lettres neuchâteloises'' ([[1784 (almanak gregoryen)|1784]]), ''Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie'' ([[1784 (almanak gregoryen)|1784]]), ''Lettres écites de Lausanne'' ([[1785 (almanak gregoryen)|1785]]), ''Caliste'' ([[1787 (almanak gregoryen)|1787]]) ak ''Trois femmes'' ([[1796 (almanak gregoryen)|1796]]), pyès [[teyat]], ekri [[Politik (non)|politik]] ak kèk opera (ti liv e petèt mizik). Pwodiksyon li ki reflete angajman politik ak sosyal li yo, pandan [[Revolisyon franse|ane revolisyonè yo]], pandan ki li te bay refij nan kèk aristokrat franse nan Neuchâtel, te patikilyèman rich ak varye. Li kenbe yon korespondans abondan avèk David-Louis Constant de Rebecque, ekriven Benjamin Constant, biyograf ekosè James Boswell, diplomat Jean-Pierre de Chambrier d'Oleyres, tradiktè Ludwig Ferdinand Huber ak editè Pierre-Alexandre DuPeyrou, zanmi fidèl [[Jean-Jacques Rousseau]]. Li te tou echanj lèt avèk pwoteje li yo Henriette L'Hardy, Caroline de Sandoz-Rollin, Isabelle de Gélieu, ki te sèvi kòm tès pou lide li ki gen rapò ak edikasyon fanm yo, ki konstitye yon tèmatik enpòtan nan zèv fiktiv li yo. Li te tou konpoze moso mizik pou klavesen oubyen ''pyano-fote'', osi byen ke moso pou enstriman fisèl ak moso pou vwa. [[Fichye:Isabelle-Agneta-Élizabeth_de_Zuylen,_by_Jean-Baptiste_Perronneau.jpg|thumb|377x377px|Atribiye a Jean-Baptiste Perronneau, ''Isabelle de Charrière'' (1773), kote enkoni.]] [[Fichye:Colombier_Manoir_Le_Pontet_20110831_1833.jpg|thumb|300x300px|Manwa Le Pontet nan Colombier nan Kanton Neuchâtel ([[Swis]]).]] Astewoyid la (9604) Bellevanzuylen dedye a Belle van Zuylen (Isabelle de Charrière). Li te dekouvri sou 30 desanm 1991 nan Obsèvatwa Haute-Provence pa Eric Walter Elst. == Zèv li yo (seleksyon) == * 1763 : ''Le Noble'', kont moral<ref>[http://literatuurmuseum.nl/media/uploads/image/zuylen05-1980x_.jpg Paj tit Le Noble 1763]</ref> * 1784 : ''Lettres neuchâteloises'', woman * 1784 : ''Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie'' * 1785 : ''Lettres écrites de Lausanne'', woman pa lèt, Toulouse * 1787 : ''Caliste ou continuation de Lettres écrites de Lausanne'' (Twa dènye lèt yo pa janm te pibliye : yo jwenn yo sou fòm maniskri nan bibliyotèk Neuchâtel. Nou aprann nan 28yèm (ak dènye lèt) ekri pa Cécile ke li se nan yon kouvan e ke jou a anvan li te kite Milord pou tout tan, ki moun li marye. Li espere gen pou manman li ki sou wout la.) * 1788 : ''Bien-né. Nouvelles et anecdotes. Apologie de la flatterie'', * 1789 : ''Courte réplique à l'auteur d'une longue réponse ; par Mme la Baronne de ...'' * 1789 : ''Plainte et défense de Thérese Levasseur'' * 1791 : ''Lettre à M. Necker sur son administration, écrite par lui-même'', * 1793 : ''L’émigré'', komedi nan twa zak, * 1793 : ''Lettres trouvées dans des portefeuilles d’émigrés'', * 1795 : ''Trois femmes'', woman, Leipzig, (edisyon an alman) ; Londres, 1796 (edisyon an franse). La ''Suite des Trois femmes'' n'a été éditée qu'en 1981 dans les ''Œuvres complètes'' de la romancière (tom II, 1798-1806, G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1981). * 1795 : ''Honorine d’Userche : nouvelle de l’Abbé de La Tour'', * 1799 : ''Sainte Anne'', * 1806 : ''Sir Walter Finch et son fils William'', (piblikasyon postim) == Edisyon == * ''Œuvres complètes'', edisyon kritik pa J-D. Candaux, C.P. Courtney, P. Dubois, S. Dubois-de Bruyn, P. Thompson, J. Vercruysse, D.M. Wood. Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1979-1984. 10 tom. Tom 1-6, Correspondance; tome 7, Teyat; tom 8-9, woman, Contes et Nouvelles; tom 10, Essais, Vers, Musique. {{ISBN|9789028205000}} * ''Die wiedergefundene Handschrift: Victoire ou la vertu sans bruit'', Hrsg. Magdalene Heuser. In: Editio. Internationales Jahrbuch für Editionswissenschaft. 11 (1997), p. 178-204. * [https://web.archive.org/web/20160303225330/http://www.peeters-leuven.be/toc/9789042916463.pdf ''Early writings. New material from Dutch archives'']. edisyon Kees van Strien, Louvain, edisyon Peeters, 2005. VI-338 p. {{ISBN|978-90-429-1646-3}} * ''Correspondances et textes inédits'', edisyon Guillemette Samson, J-D. Candaux, J. Vercruysse et D. Wood. Paris, Honoré Champion, 2006. 423 p. {{ISBN|978-2-7453-1310-2}} === Edisyon modèn === * ''Une aristocrate révolutionnaire : écrits, 1788-1794'', edisyon Isabelle Vissière ; index et notes Jean-Louis Vissière, Paris, edisyon des Femmes, 1988, 666 p. {{ISBN|2-7210-0362-3}} * ''Une liaison dangereuse : correspondance avec Constant d’Hermenches (1760-1776)'', edisyon Isabelle et Jean-Louis Vissière, Paris, La Différence, 1991, 606 p. {{ISBN|2-7291-0716-9}} * ''Lettres neuchâteloises'', edisyon Isabelle et Jean-Louis Vissière, préf. Christophe Calame, Paris, La Différence, 1991, 110 p. {{ISBN|2-7291-0677-4}} * ''Honorine d’Userche : nouvelle de l’Abbé de La Tour'', Toulouse, Ombres, koleksyon Petite bibliothèque Ombres n° 3, 1991, 105 p. {{ISBN|2-905964-53-7}} * ''Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie'', edisyon Joan Hinde Stewart, Philip Stewart New york NY, Modern Language Association, 1993 {{ISBN|978-0-87352-775-0}} * ''Lettres'', in : ''Benjamin Constant, Correspondance générale'', pibliye anba direksyon C.P, Courtney, I (1774-1792), Tübingen, Niemeyer, 1993,476 p. {{ISBN|3-484-50451-X}} * ''Lettres trouvées dans des portefeuilles d'émigrés : 1793'', Paris, Côté-femmes, koleksyon Des femmes dans l'histoire, 1993, 131 p. {{ISBN|2-907883-62-3}} * ''Correspondance (1787-1805), Isabelle de Charrière et [[Benjamin Constant]]'', éd. établie, préf. et ann, par Jean-Daniel Candaux, Paris, Desjonquères, (coll|Collection dix-huitième siècle), 1996, 539 p. {{ISBN|2-904227-98-9}} * ''Lettres neuchâteloises'' ; ''Lettres de mistriss Henley publiées par son amie'' ; ''Lettres écrites de Lausanne'', in : ''Romans de femmes du XVIII{{e}} siècle'', textes établis, présentés et annotés par Raymond Trousson, Paris, Robert Laffont, koleksyon Bouquins, 1996, 1085 p. {{ISBN|2-221-08097-1}} * ''Trois femmes'', Lausanne, L'Âge d'Homme, koleksyon Poche Suisse n° 149, 1996, 146 p. {{ISBN|2-8251-2099-5}} * ''Sainte Anne'', éd. Yvette Yvonne Marie Went-Daoust, Amsterdam, Atlanta, Ga., Rodopi, 1998 * ''Sir Walter Finch et son fils William'', suivi de ''Lettre à Willem-René Van Tuyll Van Serooskerken'', éd. Valérie Cossy, Paris, Desjonquères, koleksyon XVIIIe siècle, 152 p. 2000 {{ISBN|2-84321-020-8}} ; edisyon ''Sir Walter Finch et son fils William'', Paris, Gallimard, koleksyon Folio 2euros. Femmes de lettres n° 4708, 134 p. {{ISBN|978-2-07-034772-8}} * ''Lettres de Lausanne'' et autres récits épistolaires, suivi d'un essai sur Sainte-Beuve, Paris, Payot & Rivages, Petite bibliothèque n° 541, 2006, 234 p. {{ISBN|2-7436-1553-2}} * ''Trois Femmes. Nouvelle de l’Abbé de la Tour''. edisyon Emma Rooksby, New york NY, Modern Language Association, 2007 {{ISBN|978-0-87352-940-2}} * ''Trois romans d’Isabelle de Charrière'' [''Lettres neuchâteloises'', ''Lettres de Lausanne'', ''Honorine d'Userche''], edisyon critique: Erik Leborgne, Saint-Étienne, Publications de l'université de Saint-Étienne, koleksyon Lire le dix-huitième siècle }}, 2011, 253 p. {{ISBN|978-2-86272-581-9}} * ''Trois Femmes'' [et Suite des Trois femmes], edisyon Claire Jacquier. Gollion, Infolio, 2017. {{ISBN|9782884749541}} === Zèv mizikal === == Omaj == === Bibliyografi === * Philippe Godet, ''Madame de Charrière et ses amis, d’après de nombreux documents inédits (1740-1805) avec portraits, vues, autographes, etc.'', Genève, A. Jullien, 1906 * Geoffrey Scott, ''Le portrait de Zélide'', trad. de l'anglais Philippe Neel; préf. d'André Maurois. Paris, Gallimard, 1932 * Arnold de Kerchove, ''Une amie de Benjamin Constant: Belle de Charrière'', Paris, Éditions de la Nouvelle revue critique, 1937 * Baronne Constant de Rebecque et Dorette Berthoud, ''Les mariages manqués de Belle de Tuyll (Mme de Charrière)''. Lausanne, Payot, 1940 * Jean d’Eudeville, ''Le mariage de Belle de Zuylen'', Bruxelles, Éditions Schuré, 1962 * Marcelle Fauchier-Delavigne, ''Belle et Benjamin'', Paris, La Palatine 1964 * Domenico Zampogna, ''Benjamin Constant et Belle de Charrière'', Messina, Peloritana, 1969 * Rolf Winiker, ''Madame de Charrière. Essai d’un itinéraire spirituel'', Lausanne, Éditions l’Âge d’homme, 1971 * Dorette Berthoud, Mme de Charrière et Isabelle de Gélieu, Actes de la Société jurassienne d'émulation, 1971 * Sigyn C. Minier-Birk, ''L’œuvre romanesque de Madame de Charrière : réflexion systématique et création dans les Lettres neuchâteloises, Mistriss Henley, et les Lettres écrites de Lausanne'', Thèse, Université du Connecticut, 1977 * Constance Thompson Pasquali, ''Madame de Charrière à Colombier : iconographie'', Neuchâtel, Bibliothèque de la Ville, 1979 * Teresa Lluch Myintoo, ''Madame de Charrière témoignage et engagement féminins dans le roman du XVIIIe siècle'', Thèse, 1980 * C.P. Courtney. A preliminary bibliography of Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen). Oxford, Voltaire Foundation, 1980. 157 p. * C.P. Courtney. Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen). A secondary bibliography. Oxford, Voltaire Foundation, 1982. 50 p. * Alix Deguise, ''Trois femmes : le monde de Madame de Charrière'', Genève, Slatkine, 1981 * Sigyn C. Minier-Birk, ''Madame de Charrière : les premiers romans'', Paris, Champion, Genève, Slatkine, 1987 * Isabelle & Jean-Louis Vissière, ''Isabelle de Charrière, une aristocrate révolutionnaire : écrits, 1788-1794'', Paris, Éditions des Femmes, 1988 * Louise Bruneau, ''L’éducation des femmes dans les romans de Madame de Charrière'', Thèse, 1988 * Janet Whatley, « Isabelle Charrière (1740-1805) », ''in'' ''French women writers'', Eva Martin Sartori, Dorothy Wynne Zimmerman, University of Nebraska Press (new édition 1 juin 1994), coll.Bison Book, 1994, 632 p., p. 35-46.{{ISBN|0803292244}} ([https://books.google.fr/books?id=e61uan62glsC&printsec=frontcover&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA35,M1 art. consultable en ligne]) * Doris Jakubec, ''Une Européenne : Isabelle de Charrière en son siècle'' (actes du colloque de Neuchâtel, 13 novembre 1993), Éd. Jean-Daniel Candaux, Hauterive-Neuchâtel, Éditions G. Attinger, 1994 * Raymond Trousson, ''Isabelle de Charrière : un destin de femme au XVIII{{e}} siècle'', Paris, Hachette, 1994 {{ISBN|978-2012351141}} * Colette Martin Henriette, ''Isabelle de Charrière, femme de lettres : étude de la correspondance entre Belle de Zuylen/Isabelle de Charrière et David-Louis Constant d'Hermenches'', Thèse, 1994 * Paul Pelckmans, ''Isabelle de Charrière : une correspondance au seuil du monde moderne'', Amsterdam, Rodopi, 1995 * Yvette Went-Daoust, ''Isabelle de Charrière : de la correspondance au roman épistolaire, études réunies'', Amsterdam, Rodopi, 1995 * Medha Nirody Karmarkar, ''Madame de Charrière et la révolution des idées'', New York, Lang, 1996 {{ISBN|0820426601}} * Laurence Vanoflen, ''La formation de l'individu selon Isabelle de Charrière (1740-1805)'', Lille, A.N.R.T., Université de Lille III, 1997 * Michaela A. Ionescu, ''Le sentiment de la solitude chez quelques romancières du dix-huitième siècle : Mmes de Tencin, de Graffigny et de Charrière'', Thèse, 1997 * Catherine Tamareille, ''La représentation de la femme chez Rétif de la Bretonne et Isabelle de Charrière : une rébellion contre le silence'', Thèse, 1999 * ''Belle de Zuylen : écrivain des Lumières'', Amsterdam : Vereniging ter Bevordering van de Studie van het Frans, 2000 * Mona Ozouf, ''Les mots des femmes : essai sur la singularité française'', Paris, Gallimard, 2001 * Huguette Krief, ''Vivre libre et écrire : anthologie des romancières de la période révolutionnaire, 1789-1800'', Oxford, Voltaire foundation; Paris, Presses de l’Université Paris-Sorbonne, 2005 * Guillemette Samson, ''La présence masculine dans le théâtre d’Isabelle de Charrière'', Paris, Champion, 2005 * Suzan van Dijk, ''Belle de Zuylen/Isabelle de Charrière: Éducation, Création, Réception'', (en collaboration avec Valérie Cossy, Monique Moser-Verrey et Madeleine van Strien-Chardonneau), Amsterdam, Rodopi, 2006, 343 p. {{ISBN|9789042019980}} * Valéry Cossy, ''Isabelle de Charrière : écrire pour vivre autrement''. Lausanne, Presses Polytechniques et Universitaires Romandes, 2012, 144 p. {{ISBN|9782880749514}} * Monique Moser-Verrey, ''Isabelle de Charrière : salonnière virtuelle. Un itinéraire d'écriture au XVIIIe siècle.'' Paris, Éd. Hermann, 2013. 370 p. {{ISBN|978 2 7056 8695 6}} * Trix Trompert-van Bavel, ''Belle van Zuylen en haar honden'' [Belle de Zuylen et ses chiens]. Groenlo, Édité à compte d'auteur, 2014. 31 p. {{ISBN|9789081290104}} * Philippe Thireau, ''Benjamin Constant et Isabelle de Charrière''. Bière, Cabédita, 2015. {{ISBN|978-2-88295-733-7}} * Jacqueline Letzter et Robert Adelson, ''Écrire l'opéra au féminin: compositrices et librettistes sous la Révolution française''. Préface de Jérôme Dorival, traduction de Hjördis Thébault. [[Lyon (vil)|Lyon]], Symétrie, 2017. {{ISBN|978-2364850507}} * Jürgen Siess, ''Isabelle de Zuylen-Charrière. Du désir d'indépendance au projet d'égalité avec les deux Constant.'' In: Vers un nouveau mode de relations entre les sexes. Six correspondances de femmes des Lumières. [[Emilie du Châtelet|Émilie du Châtelet]], [[Lespinasse|Julie de Lespinasse]], Marie-Jeanne Riccoboni, Marianne de La Tour, Isabelle de Charrière et Éléonore de Sabran. Paris, Garnier, 2017. p. 109 - 130 {{ISBN|978-2-406-05767-3}} * Suzan van Dijk, ''Topiques féminines? Encore une fois: le cas d’Isabelle de Charrière mentore''. In Véronique Duché, Yen-Maï Tran-Gervat et Daniel Maher (Eds.), Ainsi passe le texte. Mélanges en hommage à Madeleine Jeay. Paris, Garnier. 2018. pp 249-262. {{ISBN|9782406073628}} * Jean-Marie Roulin, ''Échanges épistolaires et construction de la différence sexuelle. La correspondance entre Isabelle de Charrière et Benjamin Constant''. Romantisme, 179, 1, 2018, pp. 12-25. == Nòt ak referans == {{referans}} == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Charrière, Isabelle de}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Ekriven]] [[Kategori:Filozofi]] [[Kategori:Filozòf]] [[Kategori:Nesans nan lane 1740]] [[Kategori:Lanmò 1805]] [[Kategori:Kout pwojektè sou/Atik pwopoze]] c3h3v4mmfwaf8szero33coyc2vqme5f 889107 889106 2026-10-22T08:47:21Z Surtaburta 39352 889107 wikitext text/x-wiki {{moun |non=Isabelle de Charrière |foto=Isabelle_de_Charri%C3%A8re_-_Quentin_de_La_Tour.jpg |tèks=Isabelle de Charrière |fonksyon=Fanm ekriven, filozòf |domèn=Literati |diplòm= |etid= |dat nesans=[[20 oktòb]] [[1740]] |lye nesans=chato Zuylen, Utrecht |peyi nesans=[[Peyiba]] |dat lanmò=[[27 desanm]] [[1805]] |lye lanmò=Pontet |peyi lanmò=Lapris |nasyonalite=olandè |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} [[Fichye:Isabelle_Agneta_van_Tuyll_van_Serooskerken,_by_Maurice_Quentin_de_La_Tour.jpg|right|thumb|368x368px|''Isabelle de Charrière'' pa Maurice Quentin de La Tour (1766), Mize Da ak Istwa Jenèv.]] [[Fichye:Belle_van_Zuylen,_attributed_to_Guillaume_de_Spinny.jpg|right|thumb|385x385px|''Isabelle de Charrière'' pentire pa Guillaume de Spinny (1759), Château de Zuylen nan Oud-Zuilen.]] [[Fichye:Zuylen.jpg|thumb|300x300px|Château Zuylen nan Oud-Zuilen (Peyiba).]] '''Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken''', rele '''Isabelle de Charrière'''', ki fèt [[20 oktòb]] [[1740]] nan [[chato]] Zuylen, nan Oud-Zuilen toupre Utrecht ([[Peyiba]]) ak ki mouri [[27 desanm]] [[1805]] <ref>{{Cite web|url=https://hls-dhs-dss.ch/articles/016190/2020-01-20/|title=Charrière, Isabelle de|language=fr|access-date=2026-10-22}}</ref>{{,}}<ref>Lire Wikisource: Philippe Godet 'Madame de Charrière et ses amis' 1906 tome seconde p. 373-375 note 1: Acte de décès de paroisse de Colombier. Le matin à 03.00 heures.</ref>{{,}}<ref>Lettre de Henriette L'Hardy et lettre de Thërèse Forster, qui ont regardé jusqu'à sa mort. C.P. Courtney Isabelle de Charrière. Biography 1993 p. 731-732. Le matin à 03.00 heures.</ref>{{,}}<ref>Pierre H. et Simone Dubois. 'Zonder Vaandel. Belle van Zuylen. Biografie.' 1993. p. 726-730 le matin à 03.00 heures</ref> nan Pontet nan Colombier, nan kanton Neuchâtel (ki te fè pati Lapris), se yon fanm ekriven olandèz ak [[swis]] ki pale [[Lang franse|fransè]].<ref>Pierre Dubois en Simone Dubois: Zonder Vaandel. Belle van Zuylen 1740-1805, een biografie. Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1993.</ref> == Biyografi == Li te rele nan jenès li '''Belle de Zuylen'''. Li fèt nan yon fanmi nan noblès olandèz aLi te gen yon entèlijans viv, gwo kiryozite entelektyèl ak lide orijinal. Trè bonè li revele tanperaman an yon ekriven (li Le Noble). Paran li yo te dakò pou yo ba li pwofesè yo li te mande yo. Li gen yon pi gwo konesans pase pifò nan kontanporen li yo, pale plizyè lang (angle, alman, italyen ak laten), konsakre tèt li nan [[matematik]] ak [[fizik]], ak lekti klasik yo, men li te ale nan ekri an [[Lang franse|franse]], lang noblès la [[Ewòp]] nan XVIIIyèm syèk la : nan laj vennde (22) ane, li antre nan [[literati]] ak piblikasyon anonim liv ''Le Noble'' ([[1763]]), yon sati iwonik sou prejije yo nan anviwònman sosyal li. [[Fichye:Isabelle_de_Charrière_-_Jens_Juel.gif|droite|thumb|359x359px|''Isabelle de Charrière'' pentire pa Jens Juel, (1777), Bibliyotèk Piblik ak Inivèsite Neuchâtel.]] Nan laj 30 ane, li te marye avèk ansyen pwofesè frè li Willem René, Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz, ki te fèt nan Colombier <ref>Certificat de vie in Correspondances et textes inédits (2006) p. 388</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=http://www.womenwriters.nl/index.php/Monsieur_de_Charri%C3%A8re|title=Monsieur de Charrière - womenwriters|access-date=2026-10-22}}</ref> e vrèman te kòmanse karyè ekri li apati [[1784 (almanak gregoryen)|1784]], pwodui yon korespondans abondan, ti liv, kont, [[woman]], ki pi remakab nan yo se ''Lettres neuchâteloises'' ([[1784 (almanak gregoryen)|1784]]), ''Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie'' ([[1784 (almanak gregoryen)|1784]]), ''Lettres écites de Lausanne'' ([[1785 (almanak gregoryen)|1785]]), ''Caliste'' ([[1787 (almanak gregoryen)|1787]]) ak ''Trois femmes'' ([[1796 (almanak gregoryen)|1796]]), pyès [[teyat]], ekri [[Politik (non)|politik]] ak kèk opera (ti liv e petèt mizik). Pwodiksyon li ki reflete angajman politik ak sosyal li yo, pandan [[Revolisyon franse|ane revolisyonè yo]], pandan ki li te bay refij nan kèk aristokrat franse nan Neuchâtel, te patikilyèman rich ak varye. Li kenbe yon korespondans abondan avèk David-Louis Constant de Rebecque, ekriven Benjamin Constant, biyograf ekosè James Boswell, diplomat Jean-Pierre de Chambrier d'Oleyres, tradiktè Ludwig Ferdinand Huber ak editè Pierre-Alexandre DuPeyrou, zanmi fidèl [[Jean-Jacques Rousseau]]. Li te tou echanj lèt avèk pwoteje li yo Henriette L'Hardy, Caroline de Sandoz-Rollin, Isabelle de Gélieu, ki te sèvi kòm tès pou lide li ki gen rapò ak edikasyon fanm yo, ki konstitye yon tèmatik enpòtan nan zèv fiktiv li yo. Li te tou konpoze moso mizik pou klavesen oubyen ''pyano-fote'', osi byen ke moso pou enstriman fisèl ak moso pou vwa. [[Fichye:Isabelle-Agneta-Élizabeth_de_Zuylen,_by_Jean-Baptiste_Perronneau.jpg|thumb|377x377px|Atribiye a Jean-Baptiste Perronneau, ''Isabelle de Charrière'' (1773), kote enkoni.]] [[Fichye:Colombier_Manoir_Le_Pontet_20110831_1833.jpg|thumb|300x300px|Manwa Le Pontet nan Colombier nan Kanton Neuchâtel ([[Swis]]).]] Astewoyid la (9604) Bellevanzuylen dedye a Belle van Zuylen (Isabelle de Charrière). Li te dekouvri sou 30 desanm 1991 nan Obsèvatwa Haute-Provence pa Eric Walter Elst. == Zèv li yo (seleksyon) == * 1763 : ''Le Noble'', kont moral<ref>[http://literatuurmuseum.nl/media/uploads/image/zuylen05-1980x_.jpg Paj tit Le Noble 1763]</ref> * 1784 : ''Lettres neuchâteloises'', woman * 1784 : ''Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie'' * 1785 : ''Lettres écrites de Lausanne'', woman pa lèt, Toulouse * 1787 : ''Caliste ou continuation de Lettres écrites de Lausanne'' (Twa dènye lèt yo pa janm te pibliye : yo jwenn yo sou fòm maniskri nan bibliyotèk Neuchâtel. Nou aprann nan 28yèm (ak dènye lèt) ekri pa Cécile ke li se nan yon kouvan e ke jou a anvan li te kite Milord pou tout tan, ki moun li marye. Li espere gen pou manman li ki sou wout la.) * 1788 : ''Bien-né. Nouvelles et anecdotes. Apologie de la flatterie'', * 1789 : ''Courte réplique à l'auteur d'une longue réponse ; par Mme la Baronne de ...'' * 1789 : ''Plainte et défense de Thérese Levasseur'' * 1791 : ''Lettre à M. Necker sur son administration, écrite par lui-même'', * 1793 : ''L’émigré'', komedi nan twa zak, * 1793 : ''Lettres trouvées dans des portefeuilles d’émigrés'', * 1795 : ''Trois femmes'', woman, Leipzig, (edisyon an alman) ; Londres, 1796 (edisyon an franse). La ''Suite des Trois femmes'' n'a été éditée qu'en 1981 dans les ''Œuvres complètes'' de la romancière (tom II, 1798-1806, G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1981). * 1795 : ''Honorine d’Userche : nouvelle de l’Abbé de La Tour'', * 1799 : ''Sainte Anne'', * 1806 : ''Sir Walter Finch et son fils William'', (piblikasyon postim) == Edisyon == * ''Œuvres complètes'', edisyon kritik pa J-D. Candaux, C.P. Courtney, P. Dubois, S. Dubois-de Bruyn, P. Thompson, J. Vercruysse, D.M. Wood. Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1979-1984. 10 tom. Tom 1-6, Correspondance; tome 7, Teyat; tom 8-9, woman, Contes et Nouvelles; tom 10, Essais, Vers, Musique. {{ISBN|9789028205000}} * ''Die wiedergefundene Handschrift: Victoire ou la vertu sans bruit'', Hrsg. Magdalene Heuser. In: Editio. Internationales Jahrbuch für Editionswissenschaft. 11 (1997), p. 178-204. * [https://web.archive.org/web/20160303225330/http://www.peeters-leuven.be/toc/9789042916463.pdf ''Early writings. New material from Dutch archives'']. edisyon Kees van Strien, Louvain, edisyon Peeters, 2005. VI-338 p. {{ISBN|978-90-429-1646-3}} * ''Correspondances et textes inédits'', edisyon Guillemette Samson, J-D. Candaux, J. Vercruysse et D. Wood. Paris, Honoré Champion, 2006. 423 p. {{ISBN|978-2-7453-1310-2}} === Edisyon modèn === * ''Une aristocrate révolutionnaire : écrits, 1788-1794'', edisyon Isabelle Vissière ; index et notes Jean-Louis Vissière, Paris, edisyon des Femmes, 1988, 666 p. {{ISBN|2-7210-0362-3}} * ''Une liaison dangereuse : correspondance avec Constant d’Hermenches (1760-1776)'', edisyon Isabelle et Jean-Louis Vissière, Paris, La Différence, 1991, 606 p. {{ISBN|2-7291-0716-9}} * ''Lettres neuchâteloises'', edisyon Isabelle et Jean-Louis Vissière, préf. Christophe Calame, Paris, La Différence, 1991, 110 p. {{ISBN|2-7291-0677-4}} * ''Honorine d’Userche : nouvelle de l’Abbé de La Tour'', Toulouse, Ombres, koleksyon Petite bibliothèque Ombres n° 3, 1991, 105 p. {{ISBN|2-905964-53-7}} * ''Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie'', edisyon Joan Hinde Stewart, Philip Stewart New york NY, Modern Language Association, 1993 {{ISBN|978-0-87352-775-0}} * ''Lettres'', in : ''Benjamin Constant, Correspondance générale'', pibliye anba direksyon C.P, Courtney, I (1774-1792), Tübingen, Niemeyer, 1993,476 p. {{ISBN|3-484-50451-X}} * ''Lettres trouvées dans des portefeuilles d'émigrés : 1793'', Paris, Côté-femmes, koleksyon Des femmes dans l'histoire, 1993, 131 p. {{ISBN|2-907883-62-3}} * ''Correspondance (1787-1805), Isabelle de Charrière et [[Benjamin Constant]]'', éd. établie, préf. et ann, par Jean-Daniel Candaux, Paris, Desjonquères, (coll|Collection dix-huitième siècle), 1996, 539 p. {{ISBN|2-904227-98-9}} * ''Lettres neuchâteloises'' ; ''Lettres de mistriss Henley publiées par son amie'' ; ''Lettres écrites de Lausanne'', in : ''Romans de femmes du XVIII{{e}} siècle'', textes établis, présentés et annotés par Raymond Trousson, Paris, Robert Laffont, koleksyon Bouquins, 1996, 1085 p. {{ISBN|2-221-08097-1}} * ''Trois femmes'', Lausanne, L'Âge d'Homme, koleksyon Poche Suisse n° 149, 1996, 146 p. {{ISBN|2-8251-2099-5}} * ''Sainte Anne'', éd. Yvette Yvonne Marie Went-Daoust, Amsterdam, Atlanta, Ga., Rodopi, 1998 * ''Sir Walter Finch et son fils William'', suivi de ''Lettre à Willem-René Van Tuyll Van Serooskerken'', éd. Valérie Cossy, Paris, Desjonquères, koleksyon XVIIIe siècle, 152 p. 2000 {{ISBN|2-84321-020-8}} ; edisyon ''Sir Walter Finch et son fils William'', Paris, Gallimard, koleksyon Folio 2euros. Femmes de lettres n° 4708, 134 p. {{ISBN|978-2-07-034772-8}} * ''Lettres de Lausanne'' et autres récits épistolaires, suivi d'un essai sur Sainte-Beuve, Paris, Payot & Rivages, Petite bibliothèque n° 541, 2006, 234 p. {{ISBN|2-7436-1553-2}} * ''Trois Femmes. Nouvelle de l’Abbé de la Tour''. edisyon Emma Rooksby, New york NY, Modern Language Association, 2007 {{ISBN|978-0-87352-940-2}} * ''Trois romans d’Isabelle de Charrière'' [''Lettres neuchâteloises'', ''Lettres de Lausanne'', ''Honorine d'Userche''], edisyon critique: Erik Leborgne, Saint-Étienne, Publications de l'université de Saint-Étienne, koleksyon Lire le dix-huitième siècle }}, 2011, 253 p. {{ISBN|978-2-86272-581-9}} * ''Trois Femmes'' [et Suite des Trois femmes], edisyon Claire Jacquier. Gollion, Infolio, 2017. {{ISBN|9782884749541}} === Zèv mizikal === == Omaj == === Bibliyografi === * Philippe Godet, ''Madame de Charrière et ses amis, d’après de nombreux documents inédits (1740-1805) avec portraits, vues, autographes, etc.'', Genève, A. Jullien, 1906 * Geoffrey Scott, ''Le portrait de Zélide'', trad. de l'anglais Philippe Neel; préf. d'André Maurois. Paris, Gallimard, 1932 * Arnold de Kerchove, ''Une amie de Benjamin Constant: Belle de Charrière'', Paris, Éditions de la Nouvelle revue critique, 1937 * Baronne Constant de Rebecque et Dorette Berthoud, ''Les mariages manqués de Belle de Tuyll (Mme de Charrière)''. Lausanne, Payot, 1940 * Jean d’Eudeville, ''Le mariage de Belle de Zuylen'', Bruxelles, Éditions Schuré, 1962 * Marcelle Fauchier-Delavigne, ''Belle et Benjamin'', Paris, La Palatine 1964 * Domenico Zampogna, ''Benjamin Constant et Belle de Charrière'', Messina, Peloritana, 1969 * Rolf Winiker, ''Madame de Charrière. Essai d’un itinéraire spirituel'', Lausanne, Éditions l’Âge d’homme, 1971 * Dorette Berthoud, Mme de Charrière et Isabelle de Gélieu, Actes de la Société jurassienne d'émulation, 1971 * Sigyn C. Minier-Birk, ''L’œuvre romanesque de Madame de Charrière : réflexion systématique et création dans les Lettres neuchâteloises, Mistriss Henley, et les Lettres écrites de Lausanne'', Thèse, Université du Connecticut, 1977 * Constance Thompson Pasquali, ''Madame de Charrière à Colombier : iconographie'', Neuchâtel, Bibliothèque de la Ville, 1979 * Teresa Lluch Myintoo, ''Madame de Charrière témoignage et engagement féminins dans le roman du XVIIIe siècle'', Thèse, 1980 * C.P. Courtney. A preliminary bibliography of Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen). Oxford, Voltaire Foundation, 1980. 157 p. * C.P. Courtney. Isabelle de Charrière (Belle de Zuylen). A secondary bibliography. Oxford, Voltaire Foundation, 1982. 50 p. * Alix Deguise, ''Trois femmes : le monde de Madame de Charrière'', Genève, Slatkine, 1981 * Sigyn C. Minier-Birk, ''Madame de Charrière : les premiers romans'', Paris, Champion, Genève, Slatkine, 1987 * Isabelle & Jean-Louis Vissière, ''Isabelle de Charrière, une aristocrate révolutionnaire : écrits, 1788-1794'', Paris, Éditions des Femmes, 1988 * Louise Bruneau, ''L’éducation des femmes dans les romans de Madame de Charrière'', Thèse, 1988 * Janet Whatley, « Isabelle Charrière (1740-1805) », ''in'' ''French women writers'', Eva Martin Sartori, Dorothy Wynne Zimmerman, University of Nebraska Press (new édition 1 juin 1994), coll.Bison Book, 1994, 632 p., p. 35-46.{{ISBN|0803292244}} ([https://books.google.fr/books?id=e61uan62glsC&printsec=frontcover&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA35,M1 art. consultable en ligne]) * Doris Jakubec, ''Une Européenne : Isabelle de Charrière en son siècle'' (actes du colloque de Neuchâtel, 13 novembre 1993), Éd. Jean-Daniel Candaux, Hauterive-Neuchâtel, Éditions G. Attinger, 1994 * Raymond Trousson, ''Isabelle de Charrière : un destin de femme au XVIII{{e}} siècle'', Paris, Hachette, 1994 {{ISBN|978-2012351141}} * Colette Martin Henriette, ''Isabelle de Charrière, femme de lettres : étude de la correspondance entre Belle de Zuylen/Isabelle de Charrière et David-Louis Constant d'Hermenches'', Thèse, 1994 * Paul Pelckmans, ''Isabelle de Charrière : une correspondance au seuil du monde moderne'', Amsterdam, Rodopi, 1995 * Yvette Went-Daoust, ''Isabelle de Charrière : de la correspondance au roman épistolaire, études réunies'', Amsterdam, Rodopi, 1995 * Medha Nirody Karmarkar, ''Madame de Charrière et la révolution des idées'', New York, Lang, 1996 {{ISBN|0820426601}} * Laurence Vanoflen, ''La formation de l'individu selon Isabelle de Charrière (1740-1805)'', Lille, A.N.R.T., Université de Lille III, 1997 * Michaela A. Ionescu, ''Le sentiment de la solitude chez quelques romancières du dix-huitième siècle : Mmes de Tencin, de Graffigny et de Charrière'', Thèse, 1997 * Catherine Tamareille, ''La représentation de la femme chez Rétif de la Bretonne et Isabelle de Charrière : une rébellion contre le silence'', Thèse, 1999 * ''Belle de Zuylen : écrivain des Lumières'', Amsterdam : Vereniging ter Bevordering van de Studie van het Frans, 2000 * Mona Ozouf, ''Les mots des femmes : essai sur la singularité française'', Paris, Gallimard, 2001 * Huguette Krief, ''Vivre libre et écrire : anthologie des romancières de la période révolutionnaire, 1789-1800'', Oxford, Voltaire foundation; Paris, Presses de l’Université Paris-Sorbonne, 2005 * Guillemette Samson, ''La présence masculine dans le théâtre d’Isabelle de Charrière'', Paris, Champion, 2005 * Suzan van Dijk, ''Belle de Zuylen/Isabelle de Charrière: Éducation, Création, Réception'', (en collaboration avec Valérie Cossy, Monique Moser-Verrey et Madeleine van Strien-Chardonneau), Amsterdam, Rodopi, 2006, 343 p. {{ISBN|9789042019980}} * Valéry Cossy, ''Isabelle de Charrière : écrire pour vivre autrement''. Lausanne, Presses Polytechniques et Universitaires Romandes, 2012, 144 p. {{ISBN|9782880749514}} * Monique Moser-Verrey, ''Isabelle de Charrière : salonnière virtuelle. Un itinéraire d'écriture au XVIIIe siècle.'' Paris, Éd. Hermann, 2013. 370 p. {{ISBN|978 2 7056 8695 6}} * Trix Trompert-van Bavel, ''Belle van Zuylen en haar honden'' [Belle de Zuylen et ses chiens]. Groenlo, Édité à compte d'auteur, 2014. 31 p. {{ISBN|9789081290104}} * Philippe Thireau, ''Benjamin Constant et Isabelle de Charrière''. Bière, Cabédita, 2015. {{ISBN|978-2-88295-733-7}} * Jacqueline Letzter et Robert Adelson, ''Écrire l'opéra au féminin: compositrices et librettistes sous la Révolution française''. Préface de Jérôme Dorival, traduction de Hjördis Thébault. [[Lyon (vil)|Lyon]], Symétrie, 2017. {{ISBN|978-2364850507}} * Jürgen Siess, ''Isabelle de Zuylen-Charrière. Du désir d'indépendance au projet d'égalité avec les deux Constant.'' In: Vers un nouveau mode de relations entre les sexes. Six correspondances de femmes des Lumières. [[Emilie du Châtelet|Émilie du Châtelet]], [[Lespinasse|Julie de Lespinasse]], Marie-Jeanne Riccoboni, Marianne de La Tour, Isabelle de Charrière et Éléonore de Sabran. Paris, Garnier, 2017. p. 109 - 130 {{ISBN|978-2-406-05767-3}} * Suzan van Dijk, ''Topiques féminines? Encore une fois: le cas d’Isabelle de Charrière mentore''. In Véronique Duché, Yen-Maï Tran-Gervat et Daniel Maher (Eds.), Ainsi passe le texte. Mélanges en hommage à Madeleine Jeay. Paris, Garnier. 2018. pp 249-262. {{ISBN|9782406073628}} * Jean-Marie Roulin, ''Échanges épistolaires et construction de la différence sexuelle. La correspondance entre Isabelle de Charrière et Benjamin Constant''. Romantisme, 179, 1, 2018, pp. 12-25. == Nòt ak referans == {{referans}}{{DEFAULTSORT:Charrière, Isabelle de}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Ekriven]] [[Kategori:Filozofi]] [[Kategori:Filozòf]] [[Kategori:Nesans nan lane 1740]] [[Kategori:Lanmò 1805]] [[Kategori:Kout pwojektè sou/Atik pwopoze]] did7g73x9qdy5ptgucekadf1ueu17fi Rejim politik 0 76695 889082 779228 2026-10-22T08:29:37Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889082 wikitext text/x-wiki '''Rejim politik''' oswa '''fòm gouvènman an''' refere a òganizasyon an nan pouvwa ak fonksyonnman yo nan yon antite politik. Tèm sa yo koresponn ak fòm enstitisyonèl pouvwa a, men tou ak pratik ki soti nan fòm enstitisyonèl sa a. Yo ale pi lwen pase etid konstitisyonèl (ki analize estrikti fòmèl yon eta) men yo pa dwe konfonn ak etid la nan sistèm politik (ki se mòd nan òganizasyon yon [[eta]]). Egzèsis pouvwa a trè enpòtan, paske pandan yo ap gen menm fòm enstitisyonèl la, rejim politik yo ka distenge selon pratik egzèsis pouvwa a. == Pye == Daprè Maurice Duverger :<ref> Institutions politiques et Droit constitutionnel PUF Thémis Paris 1965 </ref> "Nan baz nenpòt rejim politik se fenomèn esansyèl otorite, pouvwa, distenksyon ant gouvènan ak gouvène "" Nenpòt rejim politik ka defini kòm ansanm repons a kat (4) kalite prensipal pwoblèm yo " : * Otorite gouvènan yo ak dwa ak devwa sitwayen yo : Ki fondasyon pouvwa politik ki defini valè fondamantal rejim lan ? * Chwa gouvènan ak reprezantan sitwayen yo : Kouman yo deziyen moun ki resevwa fonksyon a ak pouvwa pou gouvène yon [[kolektivite piblik]] ? * Estrikti gouvènan : Sa yo se raman inik oswa monolitik. Kiyès yo ye, ki fòm òganizasyon yo e ki relasyon ini yo youn ak lòt ? * Evalyasyon, kontwòl ak limitasyon gouvènan yo : Kouman dwa ak devwa moun ki nan pouvwa yo atikile ak sa yo ki nan sitwayen ? Ki jan yo garanti youn ak lòt ? Ki jan yo kontwole epi pètèt fòse respè pou atribisyon yo, responsablite ak zòn libète respektif? == Tip == === Rejim totalitè === Travay Hannah Arendt, Carl Joachim Friedrich ak Raymond Aron defini karakteristik rejim totalitè a : * egzistans yon ideyoloji enfayib ak totalizan ; * lavi politik, sosyal ak ekonomik gouvène nan nivo prive ak piblik ; * egzistans yon sèl pati (pati-Eta) ki gen monopòl mwayen entèn kominikasyon mas yo ; * yon represyon vyolan opozisyon an atravè yon polis sekrè, objektif la se enkòpore laterè. Rejim fasis, nazi ak sovyetik yo ka wè sa tankou egzanp rejim politik totalitè, menm si Arendt konsidere peyi [[Itali]] fachis Mussolini kòm yon " totalitaris san siksè".<ref name="GENTILE">{{fr}} [http://www.cairn.info/revue-d-histoire-moderne-et-contemporaine-2008-3-p-11.htm], Article du politiste italien Emilo Gentile sur la vision d'Arendt du fascisme.</ref> === Rejim otoritè === Nan ane 1960 yo, rejim parèt, sitou nan [[Chili]] (diktati militè Augusto Pinochet a) ak nan [[Espay]] (rejim frankis), ki pa te posib yo klase kòm rejim totalitè. Men, ni yo pa te [[demokrasi]] liberal yo. Syans politik modèn te tabli yon kategori entèmedyè, pa defo. Diferans ak rejim totalitè yo jan sa a : * absans ideyoloji totalizan ak enfayib ; * tolerans nan direksyon pou pouvwa deyò pati a inik ki te sou lèt la depann : Legliz la, lame a, patwon yo, biwokrasi a, elatriye ; * endepandans nan kèk pati nan lavi sosyal ak ekonomik, pa konplètman kontwole pa pouvwa yo ; * Ekstèminasyon, mwens sistematik, vyolan opozan yo. Diferans ak demokrasi liberal yo jan sa a : * absans eleksyon reyèl (li se yon fasad demokratik) ; * refi altènans nan pouvwa ; * absans pliralis politik ; * limitasyon libète piblik yo ; * echèk pou respekte Eta dwa. === Demokrasi liberal yo === Karakteristik prensipal yo nan kalite sa a nan rejim politik yo se : * konpetisyon elektoral : eleksyon yo regilye, yo pa sifraj inivèsèl epi yo rekonèt pliralis politik la ; * Eta dwa : libète fondamantal yo garanti, gen yon konstitisyon ki defini pouvwa yo nan branch yo diferan nan Eta a, gen tou yon separasyon ant esfè piblik la ak esfè prive a ; * divizyon an twa (3) pouvwa apa : pouvwa lejislati a, pouvwa egzekitif la ak pouvwa jidisyè a separe epi kontwole youn ak lòt ; * gouvènman majorite an : majorite a sou pouvwa a, pwoteksyon opozisyon an (minorite) garanti, altènans posib ; * separasyon ant Legliz ak Leta : netralite konfesyonèl nan Leta, trètman egal ant rejim relijye yo diferan, pa gen okenn sipò total pa Leta a nan depans sa yo ak aktivite nan konfesyon relijyèz yo. Sa a se yon kalite ideyal e li posib pou jwenn sèten eksepsyon tankou nan Grann Bretay kote Chèf leta a (kounye a Rèn nan) tou defini tèt la nan Legliz la anglikàn, oswa tankou nan [[Bèljik]] kote Leta Bèlj finanse edikasyon katolik. ==== Endèks Demokrasi ==== [[Fichye:Democracy_Index_2020.svg|alt=|thumb|Kat endèks demokrasi pa inite entèlijans ekonomis 2020 la : plis peyi a vèt, plis li konsidere kòm demokratik.<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://graphics.eiu.com/upload/topic-pages/democracy-index-2020/Democracy-map-2020-website.jpg|title=Democracy Index 2020|last=|first=|date=11 janvye 2019|website=graphics.eiu.com|publisher=Economist Intelligence Unit|archive-date=2020-08-08|access-date=}}</ref> ----{{col-begin}} {{col-break}} '''Demokrasi plen''' {{Légende/Début}} {{Légende|#006837;|9–10}} {{Légende|#1a9850;|8–9}} {{Légende/Fin}} {{col-break}} '''Demokrasi enpafè''' {{Légende/Début}} {{Légende|#66bd63;|7–8}} {{Légende|#a6d96a;|6–7}} {{Légende/Fin}} {{col-break}} '''Rejim ibrid''' {{Légende/Début}} {{Légende|#fee08b;|5–6}} {{Légende|#fdae61;|4–5}} {{Légende/Fin}} {{col-break}} '''Rejim otoritè''' {{Légende/Début}} {{Légende|#f46d43;|3–4}} {{Légende|#d73027;|2–3}} {{Légende|#a50026;|1–2}} {{Légende|#cccccc;|Non déterminé}} {{Légende/Fin}} {{col-end}} ]] === Anachi === Okòmansman konsidere kòm fòm dejenere ak patojèn demokrasi, Francis Dupuis-Déri pwopoze yo revize ki jan anachis pozisyone nan klasifikasyon kalitativ nan sistèm politik ak pwopoze fè li yon sistèm apa.<ref>{{fr}} {{Cite journal|last=Dupuis-Déri|first=Francis|year=2007|title=L’anarchie en philosophie politique : réflexions anarchistes sur la typologie traditionnelle des régimes politiques|url=https://www.academia.edu/2399849/L_anarchie_en_philosophie_politique_r%C3%A9flexions_anarchistes_sur_la_typologie_traditionnelle_des_r%C3%A9gimes_politiques|journal=Ateliers de l&#39;éthique|access-date=15 fevriye 2018}}</ref>{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|url=http://partage-le.com/2014/12/francis-dupuis-deri-lanarchie-dans-la-philosophie-politique-2007/|title=Francis Dupuis-Déri – L’anarchie dans la philosophie politique (2007) – Le Partage|website=partage-le.com|access-date=15 fevriye 2018}}</ref> Li distenge anachis ak demokrasi nan chache konsansis. Kote demokrasi a defini nan chwa majorite nan yon vòt, anachi kontinye deba a. Li relativize ant teyori politik ak reyalite e sijere chèchè a nan [[filozofi politik]] yo etidye tèm aktyèl sa a omwen yo dwe enspire pa li. {| class="wikitable" |+Tipoloji rejim politik ki entegre anachis kòm yon modèl estanda ! Ki moun ki gouvène ? Ki objektif ? ! Pyès moun ! Yon sèl ! Yon minorite ! Majorite a ! Tout |- | Pou byen komen an (kominote) | | Monachi | Aristokrasi | Demokrasi | Anachi |- | Pou enterè li yo (endividyèl) | Anomi | Despotis | [[Oligachi]] | Tirani (nan majorite a) | Endividyèl Anachi |} == Bibliyografi == * Mamoudou Gazibo ak Jane Jenson, ''Le politique comparée : Fondements, enjeux et approches théoriques'', [[Monreyal]], Les presses de l'Université de Montréal {{ISBN|2-7606-1886-2}} * Jean-Benoît Pilet, ''Régimes politiques des pays occidentaux'', [[Briksèl]], edisyon Presses Universitaires de Bruxelles, 2008. == Gade tou == * Otoritaris * ''Politik'' Aristòt la * Lis fòm gouvènman an * Rejim palmantè * Rejim prezidansyèl * Rejim semi-prezidansyèl * Rejim Asanble * Miz an sèn pouvwa politik (medya, sitiyasyon retwospektiv) == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Politik]] 5h2m28si9vevdmem3hv3ph32ck0lujs Meksiken 0 80091 889110 875137 2026-10-22T08:48:16Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889110 wikitext text/x-wiki {{Delete|Unsourced}} [[Fichye:Flag of Mexico.svg|thumb|Drapo Meksik]] [[Fichye:Mexicans Peoples.jpeg|thumb|Pèsonalite meksikèn]] '''Meksiken''' yo se moun ki gen nasyonalite [[Meksik|meksikèn]]. Lang ki pi pale pa Meksiken yo se Meksiken [[Espay|Panyòl]], men gen kèk ki ka pale tou lang ki soti nan 68 diferan gwoup [[lengwistik]] endijèn ak lòt lang yo te pote nan Meksik pa [[imigrasyon]] resan oswa aprann pa imigran Meksiken ki abite nan lòt nasyon yo. Nan lane 2015, 21.5% nan popilasyon Meksik la pwòp tèt ou-idantifye kòm yo te endijèn. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Meksiken]] Mexican women are Aztec goddesses. Mexican women are beautiful Aztec queens and every white man and black man wants a Mexican woman. {{Delete|Google Translated article.}} b2lyrir6ecuenq5ybx7ty77328zgpy4 Gramè lingua franca nova 0 81213 889099 846457 2026-10-22T08:43:12Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889099 wikitext text/x-wiki {{Koreksyon atik}} '''Gramè Lingua Franca Nova''' ('''[[Lingua franca nova|LFN]]''') se yon senplifikasyon nan gramè ki komen nan lang neyolatin yo, fransè, [[Panyòl|espanyòl]], italyen, katalan ak [[pòtigè]]. Se poutèt sa, li sanble ak sa ki nan kreyòl yo nan lang laten tankou [[Kreyòl ayisyen|ayisyen]], kape vèdyen, Papyamento ak Chavakano<ref>{{Cite web|url=https://elefen.org/vici/gramatica/fr/xef|title=gramatica:fr:xef [Vici de Elefen]|access-date=2024-04-26}}</ref>. == Alfabèt ak pwononsyasyon == === Alfabè === [[Lingua franca nova|Lingua Franca Nova]] a sèvi ak alfabè ki pi popilè nan mond lan: alfabè laten. * Miniskil ** a b c d e f g h i j l m n o p r s t u v x z * Majiskil ** A B C D E F G H I J L M N O P R S T U V X Z K (k), Q (q), W (w) ak Y (y) pa parèt nan mo abityèl yo. Nan anviwon yon santèn mo entènasyonal ki pa orijin laten, yon moun ka sèvi ak W olye de U ak Y olye de I pou prezante yon òtograf ki pi rekonèt: ioga/yoga, piniin/pinyin, sueter/sweter, ueb/web. Apa de ka sa yo, yo sèlman itilize yo pou kenbe fòm orijinal la nan non pwòp men jan ak mo ki prete nan lang etranje<ref name=":0">[https://elefen.org/vici/gramatica/fr/alphabet_et_prononciation Alphabet et prononciation]</ref>. Yo pa jwenn H fasil. Li prèske pa rankontre ditou eksepte nan kèk tèm kiltirèl ak espesyalize. === Lèt majiskil === Mete majiskil nan premye lè mo ki kòmanse yon fraz. Lèt majiskil yo itilize tou nan premye mo non pwòp yo. Lè yon non pwòp gen plizyè mo, mete nan chak mo yon majiskil - eksepte pou mo ki pa twò enpòtan tankou '''la''' ak '''de''': * Moun reyèl oswa imajinè, osi byen ke objè pèsonifye ak bèt ** Maria, San Paulo, Barack Obama, Jan de Hartog, Seniora Braun, Oscar de la Renta, Mickey Mouse * Òganizasyon, pa egzanp koperasyon, asosyasyon ** Ikea, Nasiones Unida, Organiza Mundal de Sania * Teritwa politik yo, tankou nasyon, eta, vil ** Frans, Atina, Site de New York, Statos Unida de America * Kote jeyografik, pa egzanp. rivyè, oseyan, lak, mòn ** la Alpes, Rio Amazon, Mar Atlantica * Lèt alfabè a ** E, N Men, pou tit zèv atizay ak zèv literè yo, se sèlman premye mo a ki ekri an majiskil (ak non pwòp yo, si yo genyen nenpòt): * ''Un sonia de un note de mediaestate'' – Yon rèv lannwit ete * ''La frates Karamazov'' – La frates Karamazov * ''Tocata e fuga en D minor'' – Tocata ak fugue in D minè Pafwa, menm jan ak avètisman, lèt majiskil yo itilize pou "mete an valè" mo antye yo oswa gwoup mo. LFN nan mete miniskil kote kèk lang ta itilize majiskil: * Jou nan semèn nan ** lundi, jovedi – lendi, jedi * Mwa ** marto, novembre– mas, novanm * Jou ferye ak menm jan an ** natal, ramadan, pascua - Nwèl, Ramadan, Pak * Syèk ** la sentenio dudes-un – 21yèm syèk la * Lang ak pèp ** Catalan, xines - Katalan, Chinwa * Abrevyasyon yo ** lfn, pf<ref name=":0" /> === Òtograf === Nan pale, silab sa yo yo itilize pou bay non lèt alfabè a, pa egzanp. lè eple yon mo: * a be ce de e ef ge hax i je ka el em en o pe qua er es te u ve wa ex ya ze Sa yo konstitye non epi yo pran mak pliryèl la: as, bes, efes. Nan ekri, ou ka senpleman itilize lèt la pou kont li, an majiskil, petèt ajoute yon -s nan pliryèl la: * La parola "matematica" ave tre As, du Ms (pwononse: eme), e un E. - Mo "matematik" gen ladan twa A, de M ak yon E. == Fraz<ref>[https://elefen.org/vici/gramatica/fr/phrases Phrases]</ref> == Pifò fraz LFN genyen yon gwoup vèb, ki anjeneral reprezante yon aksyon. Yon gwoup vèb konsiste de yon vèb ak nenpòt modifikasyon, tankou advèb oswa gwoup [[prepozisyon]]. Pifò fraz yo genyen tou omwen yon fraz non, ki anjeneral vle di yon moun oswa yon bagay. Yon gwoup non konsiste de yon non ak nenpòt modifikatè, tankou detèminan, adjektif ak gwoup prepozisyon. === Sijè ak objè === De gwoup non ki pi enpòtan yo se sijè ak objè. Siyifikasyon egzak yo depann sou chwa a nan vèb, men apeprè pale, sijè a se youn nan oswa sa ki fè aksyon an, ak objè a, youn nan oswa sa ki dirèkteman konsène pa aksyon an. En LFN, le sujet précède toujours le verbe, et l’objet le suit: * La gato xasa la scural. – Chat la (sijè) … lachas (vèb) … ekirèy la (objè). * La xica gusta la musica. – Ti fi a (sijè) … renmen (vèb) … mizik (objè). * La can dormi. – Chen an (sijè) … dòmi (vèb). Pafwa, pou yon efè stilistic oswa pou plis klè, nou vle mete objè a nan vèb la nan kòmansman fraz la. Nan ka sa a, konpleman objè a pral swiv pa yon vigil, epi yo pral mete yon pwonon ki sèvi ak objè sa a apre vèb la: * La gatos, me no gusta los. - Mwen pa renmen chat. Pifò vèb bezwen yon sijè, men anpil moun pa bezwen yon objè. === Atribi === Atribi a se tou yon eleman souvan nan fraz la. Sa a se yon eleman deskriptif konplemantè, ki ka prezante (prese) pa vèb tankou es (yo dwe), deveni (pou vin), pare (pou parèt) ak resta (to rete): * Computadores es macinas. – Òdinatè (sijè) … se (vèb) … machin (atribi). * La aira pare umida. – Lè a (sijè) … sanble (vèb) … imid (atribi). * La comeda deveni fria. – Plat la (sijè) … vin (vèb) … frèt (atribi). * La patatas ia resta calda. – Pòmdetè (sijè) … rete (vèb) … cho (atribi). * Nosa taxe es reconstrui la mur. – Travay nou (sijè) … se (vèb) … rebati miray la (atribi: pwopozisyon). * La idea es ce tu canta. – Lide (sijè) … se (vèb) … ke ou chante (atribi: pwopozisyon). Kèk lang pèmèt objè a gen yon atribi, tankou nan "Mwen jwenn fwomaj sa a degoutan" oswa "Yo eli l 'prezidan". Kalite atribi sa a pa egziste nan LFN. === Prepozisyon === Yon lòt eleman enpòtan nan fraz la se gwoup prepozisyon an, ki presize non oswa vèb ki vin anvan, oswa fraz antye: * La om ia cade tra sua seja. – [[Nonm]] lan (sijè) … tonbe (vèb) … nan chèz li (gwoup prepozisyon). * En la note, la stelas apare. – Nwit la (gwoup prepozisyon) … zetwal yo (sijè) … parèt (vèb). * Me dona esta poma a tu. – Mwen (sijè) … bay (vèb) … pòm sa a (objè) … ba ou (gwoup prepozisyon). * Tu no aspeta como tua foto. – Ou (sijè) … pa gade (vèb) … tankou foto ou (gwoup prepozisyon). === Pwopozisyon === Anplis gwoup mo, kèk fraz gen ladan tou paragraf, ki se tankou ti fraz andedan fraz prensipal la (paraz sibòdone). Yo ka modifye gwoup non, gwoup vèb, oswa tout prensipal la: * La om ci ia abita asi ia vade a Paris. – Nonm ki rete isit la ale Paris. * El va visita en julio, cuando la clima es bon. – Li pral vizite an Jiyè, lè tan an bèl. * On no ia permete me fa la cosas como me ia desira. – Mwen pa t gen dwa fè bagay sa yo jan mwen te vle. * Me pensa ce el es bela. – Mwen panse li bèl. == Non<ref>[https://elefen.org/vici/gramatica/fr/substantifs Substantifs]</ref> == Non yo jeneralman prezante pa detèminan, epi yo ka swiv pa adjektif ak gwoup prepozisyon, yo kreye yon gwoup nominal. Non yo reprezante objè fizik, tankou moun, kote, bagay, men yo ka reprezante tou konsèp abstrè, gramatikalman menm jan an. === Pliryèl === Ajoute -s nan non an pou fòme pliryèl la. Si non an sengilye fini nan yon konsòn, ajoute -es. Fini pliryèl la pa modifye estrès mo a: * gato, gatos – chat, chat * om, omes – man, men Adjektif, ki modifye yon non, pa chanje lè li se pliryèl. Men, si nou itilize yon adjektif kòm yon non, nou ka mete l nan pliryèl la: * la bona, la mala, e la feas - bon, move, ak lèd * multe belas – anpil bèl / bèl Gen kèk non, pliryèl nan lòt lang, ki sengilye nan LFN: * El regarda un sisor con un binoculo. – Li gade sizo ak longvi. * On usa un bretela per suporta sua pantalon. – Nou itilize bretèl pou sipòte pantalon nou. * Me ia compra esta oculo de sol en Nederland. – Mwen te achte linèt solèy sa yo nan Peyiba. === Non konte ak inkonte === Tankou anpil lang, LFN fè distenksyon ant non ki konte ak non ki pa konte. Yon non konte kapab modifye pa yon nimewo epi pran -s nan pliryèl la. Noun kontab jeneralman reprezante objè ki idantifye fizikman, ki ka idantifye endividyèlman, tankou kay, chat, ak panse. Pa egzanp: * un auto; la autos; cuatro autos – yon machin; machin; kat machin * un gato; multe gatos; un milion gatos – yon chat; anpil chat; yon milyon chat Nan lòt men an, non inonbrabl jeneralman pa pran -s nan pliryèl la. Anjeneral, non ki pa konte yo reprezante mas san endividyèlman defini, tankou [[likid]] (dlo, ji), poud (sik, sab), sibstans (metal, bwa), oswa kalite abstrè (elegans, dousman). Lè modifye pa yon nimewo oswa lòt quantitative, yo souvan ajoute ak yon inite mezi pou klè. Pa egzanp: * la acua; alga acua; tre tases de acua – dlo; dlo; twa tas dlo * lenio; multe lenio; du pesos de lenio – bwa; anpil bwa; de moso bwa Yon moun kapab tou itilize non non konte kòm non konte. Lè sa a, se egzanp separe, oswa sitiyasyon espesifik: * Du cafes, per favore. – De kafe, tanpri. * Me ia proba multe cesos. – Mwen te goute anpil fwomaj. * On no pote compara la belias de Paris e Venezia. – Yon moun pa ka konpare bèl yo nan Pari ak sa yo ki nan Venice. === Sèks === An jeneral, non yo pa endike sèks yo. Pou fè distenksyon ant sèks, adjektif mas ak fema yo itilize: * un cavalo mas – yon chwal * un cavalo fema - yon mare Sepandan, pou kèk mo ki endike fanmi an, maskilen an pran yon -o ak fanm nan yon -a: * avo, ava – granpapa, grann * fio, fia – pitit gason, pitit fi * neto, neta – pitit pitit, pitit fi * sobrino, sobrina – neve, nyès * sposo, sposa – mari, madanm * tio, tia – tonton, matant * xico, xica – ti gason, ti fi Men, pou kèk pè nou itilize mo diferan pou chak sèks: * cavalor, dama – kavalye, dam * dio, diva - bondye, deyès * om, fem – gason, fanm * padre, madre – papa, manman * re, rea – wa, larenn * senior, seniora – mesye, madam * frate, sore – frè, sè Sifiks -esa a se bagay ki ra epi yo itilize pou fòme varyant Rezèv tanpon fanm nan kèk kondisyon sosyal istorik yo: * conte, contesa – konte, konte * duxe, duxesa – duke, duchesse * imperor, imperoresa – anperè, enperatris * marci, marcesa – marquis, markesa * prinse, prinsesa – prince, princess * tsar, tsaresa – tsar, tsarina === Gwoup nominal yo === Yon fraz non konsiste de yon non ak modifikatè li yo: detèminasyon, ki anvan non an, ak adjektif ak gwoup prepozisyon, ki swiv li. De gwoup non prensipal yo nan yon fraz yo se sijè ak objè. Sijè a anvan vèb la, epi objè a swiv li. Lòt fraz non yo anjeneral prezante pa prepozisyon pou klarifye wòl yo. Yon fraz non dwe nòmalman genyen yon detèminan - pafwa sèlman mak pliryèl -s. Men, règ sa a pa aplike nan non pwòp oswa jou nan semèn nan oswa mwa oswa lang oswa non enkontabab: * Desembre es calda en Australia. – Desanm se yon mwa cho nan Ostrali. * Nederlandes es mea lingua orijinal. – Dutch se lang manman m. * Me gusta pan. – Mwen renmen pen. Règ la tou pafwa kase lè fraz non an swiv yon prepozisyon, espesyalman nan ekspresyon fiks: * El es la comandor de polisia. – Li se chèf polis la. * Me no gusta come bur de aracide. – Mwen pa renmen manba. * Nos vade a scola. – Nou pral lekol. * Acel es un problem sin solve en matematica. – Se yon pwoblèm san solisyon nan matematik. * Un virgula pare nesesada per claria. – Yon vigil sanble nesesè pou klè. Yon adjektif oswa yon detèminan ka modifye pa yon advèb ki vin anvan li. Piske advèb yo sanble ak adjektif, sa yo, nan yon lis, anjeneral separe pa yon vigil oswa pa e. Aloralman, se melodi fraz la ki make diferans lan: * Sola un poma multe putrida ia resta. – Te gen yon sèl pòm ki rete, tout pouri. * Me ia encontra un fem bela intelijente. – Mwen te rankontre yon fanm ki gen yon bèl entèlijans (bèl entèlijans). * Me ia encontra un fem bela, joven, e intelijente. – Mwen te rankontre yon bèl, jèn ak entèlijan fanm. Pafwa yon non senpleman senbolize kèk manm nan klas li. Nan ka sa a, li pa enpòtan si yon moun sèvi ak la oswa un, oswa si non an se pliryèl oswa sengilye: * La arpa es un strumento musical. – Gipa a se yon enstriman mizik. * Un arpa es un strumento musical. – Yon gita se yon enstriman mizik. * Arpas es strumentos musical. – Harp yo se enstriman mizik. Yon pwonon se yon varyant patikilye nan fraz non. Nòmalman, li pa ka chanje. === Apoze === Yo di de fraz non yo nan apozisyon lè dezyèm nan dirèkteman swiv premye a epi tou de reprezante menm moun oswa bagay la. Nan pifò ka yo, dezyèm gwoup la idantifye moun oswa bagay la: * la Rio Amazona – Rivyè Amazon * la Mar Pasifica – Oseyan Pasifik la * la Isola Skye – Isle of Skye * la Universia Harvard – Inivèsite Harvard * la Funda Ford – Fondasyon Ford * Re George 5 – King George 5 * San Jacobo major – Saint James Elder * Piotr la grande – Pyè Gran * mea ami Simon – zanmi mwen Simon * la parola “inverno” – mo "sezon ivè" * la libro La prinse peti – liv la ti prens Akwonim ak lèt ​​sèl ka dirèkteman swiv yon non pou modifye li: * La disionario es ance disponable como un fix PDF. – Diksyonè a disponib tou kòm yon dosye PDF. * El ia porta un camisa T blu de escota V. – Li te mete yon mayo ble ak yon kou V. Li ka rive ke de non aplike egalman ak yon objè oswa yon moun. Nan ka sa a, nou mete yon tire ant non sa yo: * un produor-dirijor – yon pwodiktè-direktè * un primador-scanador – yon enprimant-eskanè Nan tout ka sa yo, tou de non yo bay mak pliryèl -s oswa -es: * la statos-membros – eta manm yo * produores-dirijores – pwodiktè-direktè Vèb nomi a (ki vle di "rele/nonmen") se yon ka espesyal: * Nos ia nomi el Orion. – Nou rele l Orion. * Me nomi esta forma un obelisce. — Mwen rele fòm sa a obelisk. == Detèminan == Yon detèminan se yon mo ki modifye yon non pou dekri idantite li ak kantite li. Anplis mak pliryèl nan -s (ki pa konsidere kòm yon detèminan nan LFN), detèminatè yo toujou mete anvan non an. Gen diferan klas detèminan. Men yon egzanp tipik nan chak nan yo: tota, la, esta, cual, cada, mea, multe, otra. Tota vle di "tout bagay". Li endike totalite sa non an eksprime. Kontrèman ak cada, tota trete tout la kòm yon sèl antye, pa kòm yon moun separe: * Tota linguas es asurda. – Tout lang yo se istwa san sans. * Me va ama tu per tota tempo. – Mwen pral renmen ou tout tan. * La lete ia vade a tota locas. – Lèt la te ale toupatou. * On ia oia la musica tra tota la vila. – Nou tande mizik la nan tout vil la. Ambos vle di "tou de". Nou ka sèvi ak li olye de tota, lè nou konnen ke tout kantite limite pou de. Non an dwe pran pliryèl la: * Ambos gamas es debil. – Tou de pye yo fèb. Semantik, tota ak ambos diman diferan de quantitatives, men yo trete yo kòm yon klas separe akòz sentaks yo: yo vini anvan nenpòt lòt detèminasyon nan fraz non an, ki gen ladan de la. Yo ka itilize tou kòm pwono. === Predetèminan yo === Tota vle di “tout bagay”. Li endike totalite sa non an eksprime. Kontrèman ak cada, tota trete tout la kòm yon sèl antye, pa kòm yon moun separe: * Tota linguas es asurda. – Tout lang yo se istwa san sans. * Me va ama tu per tota tempo. – Mwen pral renmen ou tout tan. * La lete ia vade a tota locas. – Lèt la te ale toupatou. * On ia oia la musica tra tota la vila. – Nou tande mizik la nan tout vil la. Ambos vle di “tou de”. Nou ka sèvi ak li olye de tota, lè nou konnen ke tout kantite limite pou de. Non an dwe pran pliryèl la: * Ambos gamas es debil. – Tou de pye yo fèb. Semantik, tota ak ambos diman diferan de quantitatives, men yo trete yo kòm yon klas separe akòz sentaks yo: yo vini anvan nenpòt lòt detèminasyon nan fraz non an, ki gen ladan de la. Yo ka itilize tou kòm pwono. === Atik === LFN a gen de atik - atik defini "la", ak atik endefini "un". 'Defini' isit la vle di ke non an eksprime yon bagay 'deja defini', e Se poutèt sa pa vle di anyen nouvo. La prezante yon non ki endike yon moun oswa yon bagay, entèlokitè a konnen. Yo itilize li nan sitiyasyon sa yo : Nou te deja mansyone sa a: * Me ia compra un casa. La casa es peti. – Me ia compra un casa. La casa es peti. – Entèlokitè a ka fasilman devine ke bagay la egziste : * Me ia compra un casa. La cosina es grande. – Mwen te achte yon kay. Kwizin nan gwo. Rès fraz la ase klè : * El ia perde la numeros de telefon de sua amis. – Li pèdi nimewo telefòn zanmi li yo. Entèlokitè a ka konprann tou dwat : * La musica es bela, no? – Mizik la bèl, pa vre ? Sa a se byen li te ye nan tout moun. Sa yo se domèn konesans ak non abstrè : * La luna es multe distante de la tera. – Lalin nan byen lwen tè ​​a. * Me no comprende la matematica. – Mwen pa konprann matematik. * El ama la cafe. – Li renmen kafe. * La felisia es plu importante ca la ricia. – Bonè pi enpòtan pase richès. Un entwodui yon non sengilye ki eksprime yon bagay ke entèlokitè a poko okouran. Li pa itilize ak non pliryèl oswa non. * Me vole leje un libro. – Mwen vle li yon liv. * Un gato ia veni en la sala. – Yon chat antre nan chanm nan. Gen kèk lang ki gen atik patitif ki endike kantite non ki pa espesifye. LFN a anplwaye oswa pa gen okenn atik la : * Me gusta la cafe. - Mwen renmen kafe. * Me gusta cafe. - Mwen renmen kafe. * Me bevi cafe. - Mwen bwè kafe. === Demonstratif === Demonstratif yo deziyen sa non an eksprime, lè yo plase li nan tan oswa espas oswa nan tèks la li menm. '''Esta''' vle di "sa a / sa a / sa yo / yon sèl la / sa yo / sa yo". Li sanble ak '''la''', men deziyen yon bagay ki toupre oratè a, swa fizikman oswa metafò : * Me posese esta casa. - Mwen posede kay sa a. * Esta libros es merveliosa. - Liv sa yo bèl bagay. * Me gusta esta cafe. - Mwen renmen kafe sa a. * Esta mense ia es difisil. – Mwa sa a te difisil. * Esta frase conteni sinco parolas. – Fraz sa a gen senk (5) mo. '''Acel''' vle di "sa a / sa a / sa yo / yon sèl la / sa yo / sa yo (sa yo)". Li se tou sanble ak '''la''', men li vle di yon bagay ki lwen oratè a, oswa omwen, pi lwen pase '''esta''': * Acel xico gade acel xicas. – Ti gason sa a gade ti fi sa yo. * Atenta denova en acel modo. – Eseye ankò fason sa a. * Acel torta es noncomable. – Gato sa pa manjab. Nou ka transfòme '''esta''' ak '''acel''' an pwonon. === Entewogatif === Entewogatif yo itilize pou fòme kesyon. '''Cual''' mande sou idantite oswa espès : * Cual animal es acel? – Ki bèt li ye? * Cual vejetales es la plus bon? – Ki legim ki pi bon ? * Tu veni de cual pais? - Nan ki peyi ou soti ? * Cual fenetras es rompeda? – Ki fenèt ki kase ? * Cual pinta ou prefere? – Ki penti ou pito ? '''Cuanto''' vle di "konbyen", ak yon non konte oswa enkontab : * Cuanto casas es en tua strada? – Konbyen kay ki genyen nan lari ou a ? * Cuanto pan tu pote come? – Konbyen pen ou ka manje ? Nou itilize '''cual''' ak '''cuanto''' kòm pwonon tou. === Detèminan seleksyon yo === Detèminan sa yo chwazi moun nan yon seri: * cada – chak * cualce – nenpòt * alga - yon sèten kantite, yon ti kras, kèk * no - non, pa gen okenn * sola – pou kont li Cada vle di "tout", si nou konsidere eleman yo youn pa youn, separeman. Non an se konte men nan sengilye a: * Cada can ave un nom. - Chak chen gen yon non. * Me no ia leje cada parola. – Mwen pa t li tout mo yo (chak mo). * Tu fa la mesma era a cada ves. "Ou fè menm erè a chak fwa. Cualce vle di "nenpòt, nenpòt" - li pa enpòtan ki youn chwazi. An jeneral, non an se konte: * cada – Chwazi yon kat (nenpòt, nenpòt). * Cualce contenadores va sufisi. – Kontenè yo ap sifi (nenpòt). Alga endike ke idantite sa ki eksprime nan non an pa espesifye: Alga vle di "yon sèten kantite / yon ti kras nan" oswa "kèk", epi li endike yon kantite lajan ki pa espesifye nan sa ki eksprime nan non an. Li souvan implique ke kantite lajan an ki pa espesifye se relativman ti - otreman li sanble anpil - men li pa osi piti ke ak poca: * Me ia leje acel en alga libro. – Mwen li sa nan yon (kèk) liv. * Cisa me va reveni a alga dia. - "Petèt mwen pral tounen yon jou. * Alga cosa es rompeda. – Yon bagay (gen) kase / kase. Itilize ak yon non kontab, oswa yon non konte nan pliryèl la, alga endike ke kantite sa ki eksprime nan non an pa espesifye tou: * Me va leje alga libros. - Mwen pral li kèk liv. * Alga polvo ia cade de la sofito. – Pousyè tonbe nan plafon an. * El ave alga pan en sua sesto. – Li gen pen nan panyen li. No vle di "okenn" oswa "pa gen okenn kantite / non". Li endike ke sa ki eksprime nan non an se absan oswa ki pa egziste: * Me ave no arbores en ma jardin. – Mwen pa gen pye bwa / pa gen pye bwa nan jaden mwen an. * Alga cosa es rompeda. – Ou p ap santi anyen (non / pa gen doulè). * No arbor es plu alta ca la tore Eiffel. – Pa gen pye bwa ki pi wo pase Eiffel Tower. * Me ia encontra no person en la parce. – Mwen pa t rankontre pèsonn nan pak la. Sola vle di "pou kont li" - gen sèlman sa a epi pa gen lòt, omwen, ki enpòtan: * El es la sola dotor en la vila. - Se sèl doktè nan vil la. * Estas es la sola du parolas cual nos no comprende. – Se de sèl mo sa yo nou pa konprann. * Me va destrui la mur con un sola colpa. - Mwen pral demoli miray la nan yon sèl kou. Detèminatè sa yo, eksepte no ak sola, ka itilize kòm pwonon. Yo fòme pwonon espesyal yo, cadun, cualcun, algun, e nun, ki fè referans ak moun. Pou refere bagay yo, detèminatè yo tou senpleman swiv pa cosa. === Posesif === Adjektif posesif yo se mea, tua, nosa, e vosa: * Mea gato ia come un mus. – Chat mwen an manje yon sourit. * Me gusta multe tua dansa. - Mwen renmen dans ou anpil. * Nosa ecipo va gania la premio. – Ekip nou an pral genyen pri a. Posesyon kapab tou endike ak yon fraz tankou nan men mwen: * Acel es la casa de tu. - Sa se kay ou. Nan twazyèm moun nan adjektif posesif la se sua, kèlkeswa si pwonon ekivalan a ta dwe el, lo, los, on oswa se: * La ipopotamo abri sua boca. – Ipopotam la louvri bouch li (li). * Nos regarda sua dentes. – Nou gade dan li (nou gade dan li). === Kantitatif === Kantitatif yo pèmèt yo eksprime kantite sa ki endike nan non an: * -s – (pliryèl mak) * un a * du, tre, cuatro… – de, twa, kat… * mult – yon anpil nan * poca – kèk * plu – plis (nan), plis * la plu – the most (of), the most * min - mwens (nan) * la min - pi piti a (nan) Endikatè pliryèl -s la se detèminan quantitative debaz la. Yon fraz non, ki gen ladan yon non pliryèl, pa bezwen okenn lòt detèminan: * Me va leje libros. – Mwen pral li/pral li liv. * Me va leje libros. – Mwen pral li/pral li liv yo. Anplis de atik endefini, un se nimewo "yon". Li endike yon inite nan sa ki eksprime nan non an. Sa a se Lè sa a, konte men sengilye: * Me ave un frate e du sores. - Mwen gen yon frè ak de sè. Menm jan an tou, lòt nimewo yo - du, tre, cuatro, elatriye - se detèminan quantitative. * Me ave tre gatos obese. – Mwen gen twa gwo chat. * Me ave cuatro plu anios ca mea frate. “Mwen gen kat ane pi gran pase frè m nan. Multe vle di "anpil". Li endike yon gwo kantite sa ki eksprime nan non an, epi li itilize ak non konte ak non konte: * Esta casa sta ja asi tra multe anios. – Kay sa a te isit la pou plizyè ane. * La pijones come multe pan. – Pijon manje anpil pen. Poca se opoze a nan mult, epi li endike yon ti kantite. Sa vle di "ti kras nan": * Me reconose poca persones. – Mwen (sèlman) rekonèt (sèlman) kèk moun. (vrèman pa anpil) * El pote dona poca aida. – li (ka) bay (sèlman) ti èd. (vrèman pa anpil) * Konpare: Me pote leje alga parolas. — Mwen ka li kèk mo. (yon ti kantite mo) Plu vle di "plis pase" oswa "pi fò nan". Li endike yon pi gwo kantite sa ki eksprime nan non an, epi li itilize ak non konte ak enkontabab. La plu vle di "pi plis nan" - pi gwo kantite: * Me va leje libros. – Ou gen (ou genyen) plis liv pase mwen. * La plu linguas es bela. - Pifò lang yo bèl. * Plu pan es en la cosina. – Pa gen pen ankò nan kwizin nan. * La plu fango es repulsante. – Pifò slimes yo degoutan. Min se opoze a nan plu, epi li vle di "mwens pase". Li endike yon pi piti kantite, epi li itilize ak non konte ak non. Min la vle di "pi piti nan": * Me desira min vejetales ca el. – Mwen vle mwens legim pase li. * Tu ia leje la min libros de cualcun ci me conose. – Nan tout moun mwen konnen yo, ou te li mwens liv. * El ave min interesa a cada dia. – Li te gen mwens enterè jou an jou. Tout kantitatif yo ka itilize kòm pwonon. === Detèminan resanblans === Kat lòt detèminan gen rapò ak resanblans oswa diferans: La mesma vle di "menm bagay la tou". Nòmalman, mo "la" pa ka omisyon, byenke li ka ranplase pa "esta" oswa "acel": * Tu porta la mesma calsetas como me. – Ou mete menm chosèt ak mwen. * La gera ia comensa en la mesma anio. – Lagè a pete nan menm ane a. * Nos va reveni a esta mesma tema pos un semana. – Nou pral tounen sou menm sijè sa a nan yon semèn. Otra vle di "lòt" oswa "yon plis oswa kèk". * Nos ave aora esta tre otra problemes. – Nou kounye a gen twa lòt pwoblèm. * La otra solve ia es plu bon. – Lòt solisyon an te pi bon. * Tu ave otra pan? – Èske w gen lòt pen? Tal means “such” – nan espès sa yo ak sa yo: * Me construi un macina de tempo. – M ap konstwi yon machin tan. * Tal cosas es nonposable. – Bagay sa yo enposib. * Me xerca un abeor. – M ap chèche yon apikulteur. * Me no conose un tal person. – Mwen pa konnen yon moun konsa (mwen pa konnen okenn). * Tu vole repinti la sala? –Ou vle repenn chanm nan? * Me prefere evita tal labora. – Mwen prefere evite travay sa a (kalite travay sa a). * Tu ave plu libros como estas? – Èske w gen lòt liv tankou sa yo? * Si, me ave du otra tal libros. – Wi, mwen gen de lòt menm jan an. Propre vle di "pwòp". Mo sa a patikilyèman itil apre detèminan '''sua''' pou klarifye ke siyifikasyon an se reflexif: * Mea propre idea es an plu strana. – Pwòp lide mwen an se menm etranje. * El ia trova la xarpe de sua sposo e ia pone lo sirca sua propre colo. – Li jwenn echap mari l, li mete l nan kou l. === Lòd detèminatè yo === Detèminan yo obeyi lòd sa a: * Predeterminants "tota" ak "ambos", lè yo parèt, yo mete devan tout lòt yo. * Lè sa a, vini atik yo, demonstratif yo, entèwogatif yo, detèminan seleksyon, oswa posesif yo. Nòmalman sèlman youn nan detèminasyon sa yo jwenn nan yon fraz non. * Lè sa a, nou ka jwenn quantitative oswa detèminan resanblans. Yon detèminan resanblans pa janm premye mo nan yon fraz non sengilye konte. Li toujou anvan pa yon lòt detèminan - oswa pa de, si youn nan yo se yon predetèminan (pa egzanp "tota la otra libro"). * Adjektif yo bon ak mal, byenke yo pa detèminan, anjeneral yo mete anvan non an, epi apre tout detèminasyon yo. Pa egzanp: * El ia colie sua poca posesedas e parti. – Li te rasanble kèk bagay li te genyen yo e li te kite. * Un otra problem es la manca de aira fresca asi. – Yon lòt pwoblèm se mank de lè fre isit la. * Nos no ia tradui ancora acel otra cuatro frases. – Nou poko tradui kat lòt fraz sa yo. * Tota la omes ia vade a la costa. – Tout mesye yo ale bò lanmè. == Pwonon == Yon pwonon se yon mo ki ranplase yon fraz ki pi long. === Pwonon pèsonèl === * me – mwen * tu – ou * el – li * lo – li * nos – nou * vos – ou (plis pase yon moun) * los – yo Tu se sengilye ak vos se pliryèl nan tout sitiyasyon, fòmèl ak enfòmèl. El yo itilize pou endike moun ak bèt tankou mamifè ak zwazo. Li ka aplike metaphorique pou lòt bèt yo, robo, lalin lan, tanpèt, elatriye, tou. Guardar traducción Lo est utilisé pour indiquer les choses, les animaux simples, les idées, les concepts, etc. Los yo itilize tou kòm pliryèl el ak lo. Menm jan ak kreyòl ayisyen, LFN pa fè distenksyon ant maskilen ak fanm nan twazyèm moun sengilye. Fòm elo ("li") ak ela ("li") yo ra, men yo ka itilize pou evite repete non moun twòp lè w ap pale de yon gason ak yon fanm nan menm kontèks. * Do es Joana? El es en la jardin. – Kote Joanna? Li nan jaden an. * Do es mea come de matina? Lo es en la cosina. – Kote manje maten mwen an? Li nan kwizin nan. Yon pwonon pèsonèl ka swiv pa yon kloz relatif. Si siyifikasyon an klè, nou ka efase pwonon an, kite pwonon relatif la yon fonksyon doub: * El recorda sempre la nomes de los ci el ia encontra. – Li toujou sonje non moun li rankontre yo. * Me respeta tu, ci es tan saja. – Mwen gen respè pou ou, ki gen anpil bon konprann. * El ci osa, gania. – Moun ki oze, genyen. * Ci osa, gania. – Ki moun ki oze genyen. On se jeneralman yon pwonon endefini, tankou an franse. Sa vle di "moun an jeneral" oswa "yon moun". Li souvan fè li posib pou evite recourir nan fason pasif la:On se jeneralman yon pwonon endefini, tankou an franse. Sa vle di "moun an jeneral" oswa "yon moun". Li souvan fè li posib pou evite recourir nan fason pasif la: * On dise ce tu va parti. – Yo di ou prale. * On debe repete la verbo. – Nou dwe repete vèb la. / Fòk vèb-la repete. Se se pwonon reflexif twazyèm moun nan, tou de sengilye ak pliryèl. Li endike sijè vèb la, pa janm li menm sijè a: * Lo limpi se. – Li netwaye. * Los lava se. - Yo lave. Pwonon posesif yo ("mwen" elatriye) se detèminan posesif yo ("mwen", elatriye), anvan: * Me ia trova mea libros, ma tu no ia trova la tuas. – Mwen jwenn liv mwen yo, men ou pa jwenn liv pa w yo. * Lo es ance plu grande ca la mea. – Li pi gwo tou pase mwen. * No toca acel jueta! Lo no es la tua. – Pa manyen jwèt sa a! Se pa ou! === Pwonon detèminen === Menm jan yon adjektif ka itilize kòm yon non, pifò detèminasyon yo ka transfòme nan pwonon. Pwonon esta, acel ak otra ka toujou pran -s pliryèl la. Kèk lòt pwonon ka ajoute li tou, pou klarifye siyifikasyon an: * tota, totas – tout, tout * ambos – tou de, tou de, tou de * esta, estas – sa a, sa a / sa yo / sa yo * acel, aceles – sa a, sa/sa yo/sa yo * cualce, cualces – nenpòt/ki * cada - chak (endividi) * alga, algas - kèk / kèk, kèk * cual – ki, ki, ki, ki * multe, multes – anpil * poca, pocas – ti kras * plu - yon pi gwo kantite * la plu - pi gwo kantite, ki pi, ki pi anpil * min - yon nimewo ki pi piti * la min - pi piti a * un/la otra, (la) otras – yon lòt * la mesma, la mesmas - menm bagay la tou, menm bagay la (moun, bagay) * un tal, tales – konsa ak konsa Egzanp: * Estas aspeta bela! – Sa yo sanble bèl! * Estas aspeta bela! – Sa yo gade gwo! * Prende cualce. –Pran youn (nenpòt ). * Me no vole judi, car me gusta egal cada. – Mwen pa vle pran pati, paske mwen renmen yo tou de egalman. * Me vole grasia cada de esta persones. – Mwen ta renmen remèsye chak moun sa yo. * Alga(s) pensa ancora ce la mundo es plata. – Gen moun ki toujou panse ke tè a plat. * Tu ia versa mal la vino. Alga es sur la table. – Ou pa t byen vide diven an. Gen kèk sou tab la. * Multe(s) de nos es programores. – Anpil nan nou se pwogramè. * Me no ia regarda multe(s) de acel filmas. – Mwen pa te wè anpil nan fim sa yo. * Me reconose poca(s) de la persones en la fola. – Mwen rekonèt kèk moun nan foul la. * Plu va ariva pronto. – Plis pral vini byento. * Alga parolas es clar, ma on no pote leje fasil la plu. – Gen kèk mo ki klè, men pifò nan yo difisil pou li. * Tu ave min ca me. – Ou gen mwens pase mwen. * Me vole bonveni tota(s) de vos. – Mwen ta renmen akeyi nou tout. * Me ia compra sinco libros nova, ma me ia lasa tota(s) en la bus. – Mwen te achte senk nouvo liv, men mwen te kite yo tout nan bis la. * Ambos de la enfantes jua felis. – De timoun yo jwe ak kè kontan. Nimewo yo ka itilize kòm pwonon pou endike gwoup ki gen yon gwosè espesifik. Pwonon sa yo jeneralman pa pran -s nan pliryèl la epi yo pa bezwen yon detèminan: * Tre de mea amis va ariva a esta sera. – Twa nan zanmi m yo ap vini aswè a. * Cuanto pizas tu ia come? – Konbyen pitza ou te manje? * Cuatro! – Kat! * La cuatro de nos va come en junta. – Nou kat yo pral manje ansanm. * Un de mea gatos manca. – Youn nan chat mwen yo disparèt. * La tre ia abita en la mesma aparte. – Tout twa ap viv nan menm apatman an. Pou endike plizyè nonb ki pa presize tankou sento, mil oswa milion, nou ajoute pliryèl -s: * On ia ave miles de persones a la conserta. – Te gen dè milye de moun nan konsè a. * A cada anio, miliones migra a otra paises. – Chak ane, dè milyon de moun emigre nan lòt peyi. * On ia vacui miles de plu persones de locas inondada par la deluvias. – Plizyè milye moun te evakye nan zòn ki afekte nan inondasyon yo. * On pote fatura plu sentos per servi. – Nou ka mande plizyè santèn plis pou sèvis la. Ou pa kapab tounen la nan yon pwonon. Nou dwe itilize lo, el ak los: * La casa de mea padre es plu grande ca lo de mea frate. – Lakay papa m pi gwo pase frè m nan. * Lo es ance plu grande ce lo cual me intende compra. – Li pi gwo pase sa mwen gen entansyon achte a. Ou pa ka sèvi ak non kòm yon pwonon, men yo itilize li pou fòme nun ak no cosa. Nimewo zewo a ka itilize tou kòm yon pwonon. Ekspresyon idyomatik la un la otra (oswa lunlotra) vle di "yonn/yon lòt/yonn lòt". Li gen varyant tankou la un o la otra (youn oswa lòt elatriye), la un pos la otra (oswa pos lunlotra, youn apre lòt elatriye) osi byen ke la un sur la otra (oswa sou lunlotra, sou youn ak lòt elatriye): * La xicos colpa la un la otra / lunlotra. – Ti gason yo frape youn ak lòt. * Me pila mea crepes la un sur la otra / sur lunlotra. – Mwen pile krèp mwen yo youn sou lòt. Nan kèk fraz, yon pwonon dirèkteman swiv pa yon vèb, epi yo ka mal konprann kòm yon detèminan ki te swiv pa yon vèb itilize kòm yon non. Pa egzanp, san yon kontèks, yon moun pa ka konnen pou asire si acel veni de Italia vle di "sa a rive soti nan peyi Itali" oswa "sa a se soti nan peyi Itali". Nan pifò ka yo, entansyon an konplètman evidans sitiyasyon an. Men, lè ou nouvo nan LFN, oswa lè ou pa vle yo mal konprann, ou ka ajoute yon non senp - tankou moun oswa kosa - apre detèminasyon an, olye pou yo konvèti li nan yon pwonon: * Acel cosa veni de Italia. – Bagay sa a soti nan peyi Itali. * Recorda ce alga persones (o algas) abita en sua auto. – Sonje ke kèk moun ap viv nan machin yo. Nan kèk ka, nou vle klarifye ke non vèbal la se pa yon vèb. Avèk mo tankou alga, multe, ak poca, de ka ajoute ant detèminasyon an ak non an; Lè sa a, detèminen an vin yon pwonon, men non an pa vin yon vèb. Avèk lòt detèminatè, tankou esta ak acel, yon moun ka itilize la anvan detèminasyon an: * La profesor ia demanda alga de atende. – Pwofesè a mande yon ti atansyon. * Multe de labora pote es evitada. – Anpil travay ka evite. * La esta deside no es un bon resulta. – Desizyon sa a se pa yon bon rezilta. === Kesyon === LFN a gen de pwonon, ki itilize pou fòmile kesyon: * cual? – kiyes nan yo? elatriye, kisa? (= cual cosa?) * ci? – ki moun? (= cual person?) Ci se sèlman yon pwonon, epi yo pa ka itilize kòm yon detèminan. Cual se prensipalman yon detèminan, men li itilize tou kòm yon pwonon, si yon moun aksepte risk ki ba pou yo pa konprann nan ekspresyon tankou cual veni de Italia? - Kiyès ki soti Itali? oswa "Kisa ki soti nan peyi Itali? Egzanp: * Cual tu gusta? – Kiyès (nan de) ou renmen? * Cual tu prefere, la rojas o la verdes? – Kiyès (nan de) ou renmen? * Ci vole es un milionor? – Ki moun ki vle vin yon milyonèr? * Tu vade a la sinema con ci? – Ak ki moun ou prale nan sinema? * Cual es en la caxa? – Kisa ki nan bwat la? * Vos prefere cual? – Kisa ou prefere? Ci ak cual yo itilize tou nan demann endirèk. === Pwonon relatif === Cual e ci fonksyone tou kòm pwonon relatif, entwodwi yon kloz relatif: * cual – ki moun, sa * ci – qui, que (= moun ki nan…) Pwonon relatif pou yon moun oswa yon bèt se ci. Pwonon relatif pou yon bagay se cual: * Esta es la fem de ci me ia compra mea auto. – Se fanm mwen te achte machin mwen an. * La fem de ci me ia oblida sua nom es denova a la porta. – Fanm mwen te bliye non an ankò devan pòt la. * A, vide la patetas ci segue sua madre! – Ah, gade kanèt yo ap swiv manman yo! * La libro cual me leje es tro longa. – Liv m ap li a twò long. * La casa en cual nos abita es tro peti. – Kay n ap viv la twò piti. * La superstisios – me gusta esta parola! – cual me ia investiga es riable. – Sipèstisyon – mwen renmen mo sa a! –, ki mwen envestige, yo te ridikil. * El esperia un sonia cual el teme. – Li reve sa li pè (…tankou li pè). * Konpare: El esperia un sonia ce el teme. "Li reve ke li pè. (Pè a se nan rèv la.) Lè kloz prensipal la kite non an ke kloz sibòdone a dekri, pwonon relatif la li menm pran plas non sa a. Nan ka sa a, si nou vle evite konfizyon, nou ka itilize lo cual olye de cual, e el ci olye de ci: * Acel es lo cual me ia comprende. – Se sa mwen te konprann. * Me comprende lo sur cual on ia instrui me. – Mwen konprann sa mwen te resevwa enstriksyon sou. * Me no recorda (el) ci me ia vide. – Mwen pa sonje ki moun mwen te wè. * Me no recorda (el) a ci me ia parla. – Mwen pa sonje ak ki moun mwen te pale. === Lòt pwonon === Gen kat pwonon espesyal pou endike moun. Yo itilize sèlman nan sengilye a: * algun – yon moun (= alga un, alga person) * cualcun – nenpòt moun (homo) (= cualce un, cualce person) * cadun – chak (= cada un, cada person) * nun – moun (= no un, no person) Egzanp: * Algun entre nos es la asasinor. – Youn nan nou se asasen an. * Dise acel broma a cualcun, e el va rie. – di blag sa a ak nenpòt moun epi yo pral ri. * Cadun debe reseta un premio. – Tout moun dwe resevwa yon pri. * Me senta en la atrio per un ora, e nun ia parla a me. – Mwen te chita nan sal la pou yon èdtan epi pèsonn pa t 'pale avè m'. Korespondan algun, cualcun, cadun ak nun pou bagay yo se alga cosa (yon bagay), cualce cosa (anyen), cada cosa (tout bagay) ak no cosa (anyen). === Gwoup pwonominal === Nòmalman pwonon yo pa modifye pa detèminan oswa adjektif, men yo ka trè byen modifye pa gwoup prepozisyon: * Nos en la sindicato esije plu diretos. – Nou (lòt) nan sendika a mande plis dwa. * Tota de la lenio es danada. – Tout bwa a domaje. * La plu de esta linguas es difisil. – Pifò nan lang sa yo difisil. == Adjektif == Yon adjektif se yon mo ki modifye siyifikasyon yon non. Li reprezante kalite yo nan sa ki endike nan non an. Nan LFN, adjektif pa varye nan kantite oswa sèks. === Lòd mo === Pifò adjektif vini apre non yo modifye a. Sepandan, bon ("bon-ne") ak mal ("mauvais-e") jeneralman yo mete anvan non an, sof si yo menm yo modifye: * un bon can – yon bon chen * un can plu bon – yon chen pi bon * la mal enfante – timoun nan move * un mal can bon instruida – yon move chen byen antrene Nan pifò ka yo, yo ka ajoute plis pase yon adjektif apre non an san yo pa lakòz konfizyon. Men, nan kèk ka, youn nan adjektif yo ka konprann tou kòm yon advèb ki modifye siyifikasyon an nan adjektif sa a. Nou ka mete e ant adjektif pou evite konfizyon: * la nara vera longa – istwa a vrèman long (vera = adverb) * la nara vera e longa – istwa long reyèl la (vera = adjektif) * la om grande, forte, e stupida – nonm ki wo, fò ak estipid (twa adjektif) Nan kèk ka, ou ka mete yon adjektif anvan non an: pou style nan powèm oswa istwa, oswa lè ou gen de adjektif ki gen menm pwa: * la peti casa bela – bèl ti kay la * un fea arbor vea – yon vye pye bwa lèd Adjektif ki pi apwopriye pou itilizasyon sa a se adjektif ki pi senp ak pi kout, tankou bela, fea, nova, vea, grande, ak peti. === Konparezon === Adjektif konparatif yo fòme lè yo ajoute advèb plu ("plis") ak min ("mwens"). "Sa" se sa a: * La cosina es plu calda ca la jardin. – Kwizin lan pi cho pase jaden an. * Esta leto es min comfortosa ca me ia previde. – Kabann sa a mwens konfòtab pase mwen te panse. Adjektif sipèlatif yo fòme lè yo ajoute advèb la plu ("ki pi") ak la min ("pi piti a"): * La sol es la ojeto la plu calda en la sistem solal. – Solèy la se zetwal ki pi cho nan sistèm solè a. * El ia ave un fia la plu bela en la mundo. – Li te gen yon pitit fi, pi bèl nan mond lan. Nou ka konbine yon ordinal ak konstriksyon sipèl la: * Vega es la stela sinco la plu briliante en la sielo de note. – Vega se senkyèm etwal ki pi klere nan firmaman an. * El ia deveni la om tre de la plu ricas en la mundo. – Li te vin twazyèm moun ki pi rich nan mond lan. Konparezon egalite fèt ak konbinezon tan... como... ("tankou... kòm..."): * La arbor ia es tan alta como un casa. – Pye bwa a wo tankou kay la. * On es tan joven como on senti. – Nou jèn jan nou santi nou jèn. === Adjektif yo itilize kòm non === Nou ka transfòme san modifye okenn adjektif nan yon non, siyifikasyon an se yon èt oswa yon bagay ki posede kalite adjektif sa a. Non an ki lakòz obeyi règ nòmal yo nan non yo: li pran -s nan pliryèl la, li depann de detèminan epi li ka modifye pa adjektif: * Esta anelo es perfeta sirculo. Lo es un sirculo perfeta. – Bag sa a parfe sikilè. Li se yon sèk pafè. * Marilyn es un blonde, e seniores prefere blondes. – Marilyn se yon blond ak gason prefere blond. == Advèb == Menm jan adjektif yo se mo ki modifye non, advèb yo se mo ki modifye prèske nenpòt bagay, tankou vèb, adjektif, lòt advèb, detèminasyon, prepozisyon, gwoup nominal, menm fraz antye. Kòm yon règ, advèb bay detay sou kote, tan, sikonstans, kòz, fason oswa degre. === Pozisyon === Nan LFN, advèb ak adjektif gen yon sèl ak menm fòm. Diferans lan se pa pozisyon nan fraz la: adjektif yo swiv non yo; advèb yo swiv vèb yo epi anvan lòt mo: * La om ia studia atendosa la testo. – Mesye a etidye tèks la ak anpil atansyon. (modifye yon vèb) * Me ia veni asi en un tren riable lenta. – Mwen te vini nan yon tren ridikil dousman. (modifye yon adjektif) * La tren ia move asurda lenta. – Tren an te ridikil dousman. (modifye yon lòt advèb) * Me no oia multe bon tu. – Mwen pa ka tande ou byen. ("multe" modifye "bon", ak "multe bon" modifye "oia") * Cuasi sento persones ia espeta sur la plataforma. – Prèske yon santèn moun t ap tann sou ke a. (modifye yon nimewo) * On ia escava un buco direta ante mea porte. – Nou te fouye yon twou dwat devan pòt mwen an. (modifye yon prepozisyon) * Sola la manico es rompeda. – Se sèlman manch lan kase. (modifye yon fraz non) * Strana, el ia porta un balde de pexes. – Kiryozite, li te pote yon bokit pwason. (modifye yon fraz) Yon advèb (oswa yon gwoup adverbial) ki modifye yon vèb (oswa yon fraz antye) kapab tou mete nan kòmansman yon fraz. Men, si se pa yon sous konfizyon, yon advèb kapab tou mete apre objè a nan yon vèb oswa nan fen yon fraz: * El dansa bon. – Li danse byen. * Pronto el va cade. – Li pral tonbe talè. * Surprendente, el es un xico multe bon. – Nan sipriz nou, li se yon trè bon ti gason. * Me no oia tu multe bon. – Mwen pa ka tande ou byen. * men: Me leje felis la libro. – Mwen li liv la, kontan. Pafwa ou ka mete yon tire ant yon advèb ak adjektif li modifye a, pou siyifikasyon an parèt pi klè: * la parolas nova-creada – mo ki fèk kreye Pou fè kalite advèbyèl la pi klè, nou ka di in modo oswa a grado: * La melodia es bela en modo surprendente. – Melodi a se etonan bon. === Konparezon === Konpare advèb se egzakteman menm jan ak konpare adjektif. === Advèb prensipal yo === Anplis gwo kantite advèb ki sòti nan adjektif, LFN a gen kèk mo ki jis advèb: * cisa – petèt * cuasi – prèske * tro – twop * an – menm (kontrèman ak previzyon) * ance – tou * ancora – ankò, toujou * aora – kounye a * alora – lè sa a (nan moman sa a) * denova – ankò * ja – deja * nunca – pa janm * sempre – toujou * ier – yè * oji – jodi a * doman – demen Tan yo itilize nan eksklamasyon: * Un vista tan bela! – Ala yon bèl View! * Tan stonante! – Ala enkwayab! === Advèb kantite === Sèten advèb kantite ka konvèti an advèb, ki endike limit oswa degre yon bagay. * no – (ne)…pas/point / non * alga – nan * multe – anpil/trè * poca – ti kras * plu – plis * min – mwens * la plu – pi plis la * la min – pi piti a No, advèb, vle di "pa... pa", "nan okenn fason". Li anile sa li modifye. Si li modifye yon vèb, li vin anvan lèt la: * Los no va comprende. - Yo p'ap konprann. * Nos ave no sola un orania, ma ance du bananas. – Nou gen non sèlman yon zoranj, men tou de bannann. * O, no esta problem denova! – Oh, pa pwoblèm sa ankò! Alga, advèb, vle di "kèk", "yon ti jan", "ase", "nan yon sèten limit": * Acel es un caso alga spesial. – Sa a se yon ka espesyal. * Alga confusada, el ia cade en la lago. – Yon ti jan konfonn, li tonbe nan lak la. Multe, adverb, vle di "anpil", "trè", "nan yon gwo limit": * Me es multe coler. – Mwen fache anpil. * El ama multe la femes. – Li renmen fanm anpil. Poca, advèb, vle di "ti/pa anpil", "yon ti kras", "nan yon ti limit": * Me es poca interesada. – Mwen pa enterese anpil. * El core poca. – Li kouri anpil. Pli ak min, advèb, vle di "plis" ak "mwens", "nan yon pi gwo limit" ak "nan yon limit pi piti": * Tu aspeta plu joven ca me. – Ou sanble/gade pi piti pase mwen. * No parla plu. – Pa pale ankò (Pa di ankò). * Me es min contente con la resulta ca me ta prefere. – Mwen mwens kontan ak rezilta mwen ta renmen an. La plu ak la min, advèb, vle di "pi plis" ak "pi piti", "pi plis" ak "pi piti": * “Pardona” es la parola la plu difisil. – "Padon" se mo ki pi difisil. * El es la om la min interesante en la mundo. – Li se nonm ki pi san enterè nan mond lan. * A la min, nos ave ancora la un la otra. – Omwen nou toujou genyen youn lòt. === Advèb entewogatif ak relatif === Advèb sa yo ka itilize nan plizyè fason: * cuando – kilè * do – où * como – koman * cuanto – konbyen * perce – poukisa Yo fòme kesyon dirèk ak endirèk, epi prezante pwopozisyon relatif. Kòm fanmi yo, yo konpòte yo tou tankou konjonksyon ki entwodui paragraf adverbial - cuando, pou egzanp, se yon fòm kout nan a la tempo cuando. Yo ka prezante tou pa prepozisyon. Cuando vle di "kilè" (a cual tempo, en cual tempo): * Cuando nos va come? – Kilè nou pral manje? * La enfante demanda cuando nos va come. – Timoun nan mande ki lè nou pral manje. * En la anio cuando me ia nase, la clima ia es multe calda. – ane mwen te fèt, li te fè cho anpil. * Cuando nos ariva, me va dormi. – Lè nou rive la, mwen pral kouche. * Nos va canta ante cuando nos dansa. – Nou pral chante anvan danse. * Nos va dansa pos cuando nos canta. – Nou pral danse apre chante. * Nos va dansa asta cuando nos adormi. – Nou pral danse jiskaske nou tonbe nan dòmi. Do vle di "kote" (a cual loca, en cual loca). * Do es la can? – Kote chen an? * Me no sabe do nos vade. – Mwen pa konnen kote nou prale. * En la pais do me ia nase, la clima es multe calda. – Nan peyi kote m fèt, fè cho anpil. * El ia dormi do el sta. – Li tonbe nan dòmi sou plas la. * Me veni de do tu ia visita me. – Mwen soti kote ou te vizite m '. * La polisior ia desinia un sirculo sirca do el ia trova la clave. – Polisye a trase yon wonn alantou kote li te jwenn kle a. Como vle di "ki jan" (nan cual modo). Li sèvi tou kòm yon prepozisyon ki vle di "tankou": * Como tu conose mea nom? – Ki jan ou fè konnen non mwen? * Me no comprende como tu conose mea nom. – Mwen pa konprann ki jan ou fè konnen non mwen. * La manera como tu pasea es riable. – Fason ou mache se ridikil. * Me parla como me pensa. – Mwen pale jan mwen panse. * La descrive ia difere multe de como la loca aspeta vera. – Deskripsyon an diferan anpil de jan kote a vrèman ye. * Tua oios es como los de un falcon. – Je ou tankou yon malfini. Cuanto vle di "konbyen" (en cual cuantia). Li sèvi tou kòm yon advèb nan kantite ak menm siyifikasyon an: * Cuanto la orolojo custa? – Konbyen mont lan koute? * Cuanto tu ia compra? – Konbyen ou te achte? * Cuanto tu desira esta torta? – Konbyen ou te achte? * Me va demanda cuanto ia ariva. – Mwen pral mande konbyen moun ki rive. * Nos va aida cuanto nos pote. – Nou pral ede / otan ke / nou kapab. * Tu sabe cuanto me ama tu? – Ou konnen konbyen mwen renmen ou? Perce vle di "poukisa" (nan plizyè sans: par cual causa, per cual razona, con cual intende). Konjonksyon korespondan yo se machin ("paske", "pou rezon ki fè") ak konsa ("nan lòd", "nan entansyon"). Nou toujou itilize mo espesyal perce, pa per cual: * Perce tu core? – Poukisa ou kouri? * La fem ia demanda perce la fenetra es rompeda. – Poukisa ou kouri? == Vèb == Yon vèb eksprime fini oswa sispann yon aksyon (kouri, sispann), yon relasyon (gen, pèdi) oswa yon eta (kanpe, fonn). Nan LFN, vèb yo pa varye nan fòm yo pou endike pou egzanp tan oswa atitid. Pou fè sa, nou itilize advèb - plis patikilyèman twa prevèb ia, va ak ta. Yon vèb ka itilize san chanjman kòm yon nn. === Tan === Lavni an fòme ak va (yon mo ki soti nan franse). Tansyon yo nan tan lontan an, pafè ak enpafè, yo fòme ak ia (ki soti nan chavacano). Sa yo se advèb espesyal ki anvan vèb la. Prezan an pa make: * Me canta. – Mwen chante. * Me va canta. – Mwen pral chante * Me ia canta. – Mwen te chante Nan naratif, evènman yo souvan dekri ki te fèt nan tan lontan an (pafwa imajinè), oswa ki gen sitiyasyon nan tan pa enpòtan pou lektè a. Nan ka sa a, ia ka omisyon. Nan LFN nou pa distenge aspè pèfeksyon ak enpèfeksyon yon vèb. Sepandan, yon moun ka byen presize sekans tanporèl de aksyon lè w make premye a ak ja ("deja"): * Cuando tu ia encontra nos, nos ia come ja. – Lè ou te vin jwenn nou, nou te (deja) manje. * Si tu reveni doman, me va fini ja la labora. – Si ou tounen demen, mwen pral (deja) fini travay la. * Sempre cuando me ateni la fini de un capitol, me oblida ja la titulo. – Chak fwa mwen fini yon chapit, mwen bliye tit la. Gen lòt fason pou presize sekans tan an: * Me ia come ante aora. – Mwen te manje anvan. * Me ia come plu temprana. – Mwen te manje pi bonè/pafwa. * Me ia fini come. – Mwen fin manje. * Me va come pronto. – Mwen pral manje byento. * Me comensa come. – Mwen kòmanse manje. * Me va come pos acel. – Mwen pral manje apre sa. * Me va come plu tarda. – Mwen pral manje pita. * Me ia abitua come en la note. – Mwen tap manje nan mitan lannwit. * Me ia come abitual en la note. – Mwen tap manje nan mitan lannwit. LFN a tou gen ta, yon patikil opsyonèl (ki soti nan kreyòl ayisyen) ki endike yon mòd ireyèl, pa egzanp lè yon sitiyasyon imajinè, ipotetik oswa vle. Lè nou itilize ta nou nan yon mond altènatif. Nan fraz ki kòmanse ak si, "ta" enkli nan kloz prensipal la, men li anjeneral omisyon nan kloz sibòdone ki kòmanse ak si - men itilizasyon li pa entèdi. Itilizasyon ta ka sijere yon avni mwens pwobab pase lè w ap itilize va. Ou kapab tou itilize ta pou endike yon demann politès. Yo itilize li nan divès sitiyasyon kote anpil lang itilize atitid la kondisyonèl oswa atitid la konjonktif: * Si me ta rena la mundo, cada dia ta es la dia prima de primavera. – Si m te dirije mond lan, chak jou t ap premye jou prentan an. * Si lo no esiste, on ta debe inventa lo. – Si li pa t egziste, li ta dwe envante. * Si tu canta, me va escuta. – Si w chante, m ap koute. * Si tu va canta, me va escuta. – Si w chante, m ap koute. * Si tu canta, me ta escuta. – Si ou chante, mwen ta koute. * Si tu ta canta, me ta escuta. – Si ou chante, mwen ta koute. * Me duta ce tu ta dise acel. – Mwen doute ou ta di sa. * Tu ta dona la sal, per favore? – Èske ou ka pase m 'sèl la, tanpri? An jeneral, yon sèl prevèb va, ia oswa ta ka itilize alafwa pou chak vèb. Sèl eksepsyon se ia ta, ki se mak sa lang romans yo rele kondisyon ki sot pase a, e ki angle endike pa "ta genyen". Yon egzanp amizan se deklarasyon sa a pa Richard Nixon: * Me ia ta es un bon pape. – “I would have made a good pope.” - Mwen ta yon bon Pap. Kontrèman ak franse, nan LFN diskou endirèk kenbe tansyon an nan style dirèk la: * El ia dise ce la sala es fria. = El ia dise: “Oji, la sala es fria.” – Li te di chanm nan te frèt. = Li te di, "Chanm nan frèt jodi a." * El ia demanda esce la sala es fria. = El ia demanda: “Esce la sala es fria?” – Li mande si chanm nan frèt. = Li mande: "Èske chanm nan frèt?" * El ia pensa ce la sala ia es fria. = El ia pensa: “Ier, la sala ia es fria.” – Li te panse chanm nan te frèt. = Li te panse: "Yè chanm nan te frèt." === Enperatif === Enperatif, oswa fòm vèbal kòmandman an, pa make. Li diferan de prezan pa omisyon sijè a. Sijè a ta nòmalman "tu" oswa "vos", sa vle di moun y ap adrese a. Nou itilize tace si yo dwe mansyone sijè a: * Para! = Sispann! * Pardona me. – Eskize m/Padone m. * Toca la tecla de spasio per continua. – Frape kle espas pou kontinye. * Vade a via, per favore! – Ale tanpri! * Ta ce tua rena veni! – Vini wayòm ou an! * Ta ce nos dansa! – Ann danse! === Negasyon === Vèb yo anile lè yo itilize advèb no, ki vin anvan tou de vèb la ak va, ia oswa ta: * Me no labora oji, e me no va labora doman. – Mwen pa travay jodi a ni demen. * El no ia pensa ce algun es asi. – Li pa t panse pèsonn te la. * No traversa la strada sin regarda. – Pa travèse lari a san gade. === Patisipe === Yon patisip se yon vèb ki itilize kòm yon adjektif oswa advèb. Vèb yo gen patisip aktif yo nan -nte, ak patisipan pasif yo nan -da. Yo ka itilize tou kòm non. Patisip aktif (partisip prezan) nòmalman enplike tou yon aksyon an pwogrè, pandan y ap patisip pasif (partisip sot pase) sijere ke aksyon an te rive nan tan lontan an: * Un ruido asustante ia veni de la armario. – Yon bri pè soti nan kofr la. (adjektif) * La om creante scultas es amirable. – Nonm ki kreye eskilti se admirab. (adjektif = la om ci crea scultas) * El ia sta tremante en la porta. – Li te kanpe tranble nan papòt la. (advèb) * Nos ia colie tota de la composantes. – Nou te kolekte tout eleman yo. (non) * Per favore, no senta sur la seja rompeda. – Tanpri pa chita sou chèz ki kase a. (adjektif) * El ia leje xocada la reporta. – Li te li rapò a ak sezi. (advèb) * Sua novela va es un bonvendeda. – Nouvèl li yo pral yon dosye lavant. (non) Patisip aktif la ka gen yon objè. Anplis de sa, li ka itilize kòm yon konpleman (atribi) nan vèb la yo nan lòd yo pote lide nan pwogresyon: * Me es lenta asorbente la informa. – Mwen ralanti pou absòbe enfòmasyon. * Me no ia disturba tu, car tu ia es laborante. "Mwen pa deranje ou, paske ou t ap travay. Men, tankou yon konstriksyon se souvan nesesè, paske gen lòt fason yo eksprime menm bagay la: * Me asorbe lenta la informa. – Mwen dousman absòbe enfòmasyon an. * Vade a via, me labora. - Ale, map travay. * Me continua come. – Mwen kontinye manje / Mwen pa sispann manje. * Me come continual. – Mwen manje toujou. * Me come tra la dia intera. - Mwen manje tout jounen an. Patisip pasif la ka itilize kòm konpleman (atribi) vèb es oswa deveni pou bay yon siyifikasyon pasif. Par ("pa") Lè sa a, prezante ajan an nan aksyon pasif: * Esta sala ia es pintida par un bufon. – Yon kloun te pentire chanm sa a. * La sala deveni pintida. – Yo pentire chanm nan. * Acel ponte ia es desiniada par un injenior famosa. – Pon sa a te fèt pa yon enjenyè pi popilè. * Lo ia deveni conoseda ce el ia es un om perilosa. - Li te vin konnen ke li te yon nonm danjere. Yon fraz aktif ak on oswa algun kòm sijè se souvan yon altènatif elegant nan fraz pasif la: * On pinti la sala. – Nou ap pentire chanm nan. * On no sabe cuanto persones teme aranias. – Li pa konnen konbyen moun ki pè areye. * Algun ia come lo. - Li te manje pa yon moun. Patisip aktif es se esente: * Esente un bufon, el ia senta sur la seja rompeda. – === Tranzitivite === Yon vèb tranzitif se yon vèb ki ka swiv dirèkteman pa yon fraz non (yon objè), san yon prepozisyon. Yon vèb entransitif pa gen okenn objè. Pa egzanp: * Me senta. – Mwen chita. (senta se entransitif) * La patatas coce. – Pòmdetè yo ap kwit. (coce se entransitif) * El usa un computador. – Li sèvi ak yon òdinatè. (usa se tranzitif) * Los come bananas. – Yo manje bannann. (tankou tranzitif) Transitivite fleksib nan LFN. Pa egzanp, si nou ajoute yon objè apre yon vèb entransitif, vèb la vin tranzitif. Soti nan yon pwen de vi semantik, objè a koresponn ak sijè entransitif la, e kounye a vèb la vle di "kòz sa (objè a) ...". * Me senta la enfantes. – Mwen chita timoun yo. (= Me causa ce la enfantes senta) * Me coce la patatas. – Mwen kwit pòmdetè yo. (= Me causa ce la patatas coce) Objè yon vèb tranzitif ka omisyon si li evidan nan sitiyasyon an oswa kontèks la: * El canta un melodia. – Li chante yon melodi. > El canta. – Li chante. (= El canta alga cosa) Lè objè a ak sijè yon vèb se menm bagay, yon pwonon reflexif ka itilize pou objè a: * Me senta me. – Mwen chita. (= Me deveni sentante) * La porte abri se. – Pòt la ouvè. (= La porte abri – mais en accentuant que personne ne semble l’ouvrir; elle semble s’ouvrir tout seule) Epi pou presize ke yon vèb se nan fòm tranzitif, nou ka itilize ekspresyon ki gen fa oswa causa: * Me fa ce la enfantes senta. – Mwen fè timoun yo chita. (= Me senta la enfantes) * Me causa ce la fango adere a mea botas. – Mwen fè labou kole sou bòt mwen yo. (= Me adere la fango a mea botas) Nan kèk lang, objè a nan yon vèb tranzitif ka gen yon konpleman. Nan LFN, lòt konstriksyon yo itilize: * Los ia eleje el a presidente. – Yo eli li prezidan. (prepozisyon ki endike yon rezilta) * Me ia pinti la casa a blanca. – Mwen pentire kay la blan. (prepozisyon ki endike rezilta a) * Me ia fa ce el es felis. – Mwen fè l kontan. (pwopozisyon nominal) * El ia dise ce me es stupida. – Li rele m sòt. (pwopozisyon nominal) Sèl eksepsyon ki konsène vèb nomi (yo rele/non), epi li konsidere kòm yon apozisyon: * La esplorores ia nomi la rio la Amazon. – Eksploratè yo te rele rivyè Amazon an. (= yo te rele li Amazon) === Vèb ki gen sijè ekspletif === Chak vèb finitif nan LFN gen yon sijè, menm si li se sèlman yon pwonon enpèsonèl ekspletive. Nan kèk lang sijè a nan vèb ki gen rapò ak move tan an oswa atitid jeneral la. Nan LFN nou itilize lo: * Lo neva. - Nèj ap fè. * Lo ale lapli. - Li bon. * Lo es tro calda en esta sala. - Li twò cho nan chanm sa a. * Lo es bon – Li bon. Menm jan an tou lè sijè reyèl la se yon kloz non ki swiv vèb la, nou itilize lo anvan vèb la: * Lo pare ce tu es coreta. – Sanble ou gen rezon. * Lo es importante ce tu no oblida esta. - Li enpòtan pou ou pa bliye sa. Avèk vèb es, lè sijè a se yon pwonon (tankou el, lo, oswa los) ki te swiv pa yon kloz relatif, nou ka mete kloz relatif la nan fen fraz la, epi sèvi ak lo kòm pseudo-sijè a nan " es ”: * Lo es me ci ama Maria. = El ci ama Maria es me. – Se mwen menm ki renmen Mari = Li menm ki renmen Mari se mwen. * Lo es Maria ci me ama. = El ci me ama es Maria. – Se Mari ki renmen m = The one who loves me is Mary. * Lo es la bal blu cual me ia perde. = Lo cual me ia perde es la bal blu. = La bal blu es lo cual me ia perde. – Se boul la ble, ki mwen pèdi = Sa mwen pèdi, se boul ble = The blue ball, it is what I lost. Nou itilize on ave pou endike yon bagay ki egziste oswa ki prezan: * On ave un serpente en la rua. – Gen yon koulèv sou wout la. * On no ave pexes en esta lago. – Pa gen pwason nan lak sa a. * On no ave pexes en esta lago. - Gen anpil moun isit jodi a. === Vèb yo itilize kòm non === Nan Lfn, gen de mòd pou itilize vèb kòm non: enfinitif la ak non vèbal la. Tou de itilize vèb la san okenn modifikasyon. Enfinitif la entwodui yon kalite kloz nominal, ki rele yon "kloz infinitif" e ki gen menm siyifikasyon ak yon kloz ke ce te entwodui. Enfinitif la se konplètman yon vèb, ki kapab aksepte advèb ak yon objè apre li, oswa ke yo te anvan pa negasyon non an. Sepandan, li pa aksepte okenn sijè oswa endikasyon de tan oswa mòd. Se kontèks la ki fè li klè. Nou souvan itilize kloz enfinitif la kòm objè yon lòt vèb. Sijè de vèb yo anjeneral menm, li ka diferan si siyifikasyon an sijere li, tankou nan egzanp ki anba a ak ekspresyon proibi come (entèdi manje): * Me espera ariva ante tua parti. - Mwen espere rive anvan ou ale. * Me ia gusta multe escuta oji mea musica. – Mwen vrèman renmen tande mizik mwen jodi a. * On pote nunca spele coreta mea nom. "Moun pa janm ka eple non mwen kòrèkteman. * El teme no velia en la matina. – Li pè pa leve nan maten. * La empleor proibi come sanduitxes en la ofisia. – Bòs la entèdi manje sandwich nan biwo a. Enfinitif souvan parèt apre yon prepozisyon. Anplis de sa, yon infinitif ka aksepte no anvan li, ak advèb ak yon objè apre li: * Me viaja per vide la mundo. – Mwen vwayaje wè mond lan. * El ia mori pos nomi sua susedor. – Li te mouri apre li te deziyen siksesè li. * El ia abri la noza par colpa lo forte con un martel. – Li kase nwa a lè li frape l ak yon mato. * El ia abri la noza par colpa lo forte con un martel. – Ou pa ka vwayaje mond lan san ou pa kite mak pye ou. Non vèbal la se tou senpleman yon non, nòmalman anvan detèminasyon an oswa yon lòt. Non an endike swa aksyon vèbal la oswa rezilta dirèk li yo. Li ka kalifye pa adjektif, men nou dwe itilize yon prepozisyon (souvan de) si nou vle ajoute yon objè nan li: * Sua condui ia es vera xocante. – Konduit li te vrèman chokan. * Sua condui ia es vera xocante. – Li konplètman detwi travay li. * La valsa e la samba es dansas. – Vals la ak samba a se dans. * Esta va es un ajunta bela a la ragu. – Sa a pral yon bon adisyon nan bouyon an. * Me ia prepara du traduis de la testo. – Mwen te prepare de tradiksyon tèks la. * Tu ave no comprende de la problemes. – Ou pa gen okenn konpreyansyon sou pwoblèm yo. * “LFN” es un corti de “Lingua Franca Nova”. – "LFN" se yon abrevyasyon nan "Lingua Franca Nova". * La universo ia es estrema peti a la momento de sua crea. – Linivè a te trè piti nan moman kreyasyon li a. Avèk yon vèb tankou ajunta, gen ti diferans ant yon ajunta ak yon ajuntada. Men traduida a se tèks orijinal ki soti nan tradui a pwodui, menm jan yon crea se zak kreye yon creada. Sa a se konsekans siyifikasyon an nan objè yo nan vèb yo tèt yo: -da toujou refere a objè a. Avèk crea, objè a se rezilta zak la tou; men ak tradui, objè a ak rezilta a se de bagay diferan. Pou kèk vèb, pa egzanp dansa, kote objè a ak zak la reprezante menm bagay, nou di yon dansa, epi yo pa yon dansada. Yon kloz infinitif ka sijè a nan yon fraz: * Nada es un eserse gustable. – Naje se yon egzèsis bèl. * Nada es un eserse gustable. – Naje nan labou a se pa yon egzèsis bèl. * Nada es un eserse gustable. – Ekri roman an te ede l amelyore style li. Men, si, nan ekri, yon kloz infinitif long, lektè a ka riske mal entèprete vèb enfinitif la kòm yon kòmandman. Pou evite konfizyon sa a, yon moun ka transfòme enfinitif la nan yon non vèbal lè w ajoute detèminasyon an oswa yon lòt anvan vèb la, oswa lè w ajoute mak pliryèl la: * La nada en fango no es un eserse gustable. – Naje nan labou a se pa yon egzèsis bèl. * La scrive de la novela ia aida el a boni sua stilo. – Ekri roman an te ede l amelyore style li. * Eras es umana, pardonas es divin. – Erè se moun, padon se diven. == Prepozisyon == Yon prepozisyon se yon mo ki sèvi pou prezante yon gwoup nominal, fòme yon gwoup prepozisyon. Yon gwoup prepozisyon modifye yon non, pwonon, adjektif oswa advèb ki vin anvan li oswa menm yon fraz antye. Prepozisyon an dekri relasyon fraz non an ak estrikti kote li mete, li montre wòl li jwe nan modifikasyon. LFN a gen 22 prepozisyon. === a === A vle di "nan". Li endike yon kote oswa yon tan konsidere kòm yon pwen senp, oswa kòm yon rejyon oswa yon peryòd jeneral, san yo pa panse a estrikti entèn la: * Nos senta a la table. – Nou (chita) bò tab la. * Me va encontra tu a la crus de vias. – Mwen pral rankontre w nan kafou. * La scala apoia a la mur. – Yo mete nechèl la kont miray la. * Tua casa es a lado de mea casa. – Kay ou tou pre mwen. * El reposa a casa. – Li repoze lakay li. * Sudan es a sude de Misre. – Soudan se nan sid peyi Lejip. * La barco es a mar. – Bato a nan lanmè. * El ia fini la labora a la comensa de la anio. – Li te fini travay la nan kòmansman ane a. * A medianote, on va vide focos artal. – A minwi, pral gen fedatifis. * Me debe parti a la ora des-ses. – Mwen oblije kite a katzè. Pa ekstansyon ak nan yon sans metafò, prezante pwen referans nan yon relasyon: * Tu sta tro prosima a la borda. – Ou twò pre kwen an. * La forma de Italia es simil a un gama. – Itali gen fòm tankou yon bòt (janm). * Esta pen parteni a me. – Plim sa a se pou mwen. * Cual aveni si on no conforma a la regulas? – Kisa k ap pase si nou pa suiv règ yo? * A la min tredes persones espeta. – Gen omwen trant moun k ap tann. Anplis, yon ka eksprime mouvman nan direksyon pou yon kote espesifik, ki gen ladan mouvman metafò tankou transfè nan yon veso ak chanjman nan eta: * Me viaja a New York. – Mwen pral New York. * Pone tua libros a via. – Jete liv ou yo. * El leva sua oios a la sielo. – Li woule je l. * El ia dona un oso a la can. – Li bay chen an yon zo. * La sorsor ia cambia se a un capra. – Sòsye an tounen yon kabrit. * La seja ia cade a pesos. – Chèz la kraze. * La xico ia ajunta sua nom a la lista. – Ti gason an te ajoute non l sou lis la. * Dise a me tua nom. – Di mwen non ou. * Me no va responde a acel demanda. – Mwen pap reponn kesyon sa a. * Nos desira a tu un bon aniversario. – Nou swete w yon bòn anivèsè nesans. * Tua idea pare asurda a me. – Lide ou yo sanble absid pou mwen. * Me pasea longo la strada, de un fini a la otra. – Mwen te mache nan lari a soti nan yon bout rive nan lòt. * Tu irita me de tempo a tempo. – Ou anmède m de tan zan tan. * La note progresa a la lus prima. – Lannwit la ap pwogrese nan dimanch maten byen bonè. * De lundi a jovedi es cuatro dias. – Soti lendi rive jedi, gen kat jou. An reyalite, nenpòt prepozisyon ki endike yon kote ka endike tou yon mouvman anvè kote sa a. Pou egzanp, nan me pone mea libros en mea saco ("Mwen mete liv mwen yo nan sak mwen"), en evidamman implique yon mouvman "nan". Lè yon bezwen pou presizyon rive, yo ka mete yon devan prepozisyon an pou klarifye direksyon mouvman anvè: * Core a la casa. – Kouri nan / lakay ou. * Core en la casa. – Kouri nan / lakay ou. * Core a en la casa. – Kourinan / lakay ou. * La gato salta sur la table. – Chat la sote sou tab la (li ka deja la). * La gato salta a sur la table. – Chat la sote sou tab la. Itilizasyon a pèmèt yon prepozisyon pa dwe swiv pa yon gwoup nominal, epi yo dwe itilize kòm yon advèb. Si prepozisyon an gen rapò ak yon kote, konbinezon an sijere mouvman nan direksyon ki endike a. Konbinezon yo yon ante ak yon pos yo itilize tou pou refere a tan nan tan lontan an oswa nan tan kap vini an, respektivman: * La can core a ante. – Chen an kouri devan. * Tu pote pone tua saco a supra. – Chen an kouri devan. * La sumerjor ia vade a su. – Plonje a desann. * Vide a su. – Gade anba a. * Me ia visita esta vila a ante. – Mwen te vizite vil sa a deja. * Nos pote reveni a pos. – Nou ka tounen pita. Yon lòt itilizasyon espesyal nan yon se ajoute yon konpleman nan objè a nan yon fraz. (Nan kèk ka, lòt prepozisyon ka jwe menm wòl la.) * El ia pinti sua casa a blanca. – Li pentire kay li blan. * Me va servi la gambas a/en fria. – Mwen pral sèvi krevèt yo, frèt. * Los ia eleje Maria a/per presidente. – Yo te eli Marie, prezidan. Konpleman an kapab yon infinitif. Ou ka itilize per olye de yon, men Lè sa a, siyifikasyon an se ke sijè a nan vèb prensipal la gen entansyon fè zak la endike nan enfinitif la. A endike ke sijè a gen entansyon objè a: * El comanda la soldatos a ataca la fortres. – Li bay sòlda yo lòd pou yo atake fò a. * Me va instrui vos a parla la lingua. – Mwen pral moutre nou pale lang lan. == Konjonksyon == Yon konjonksyon se yon mo ki ini de bagay ansanm. Gen de kalite konjonksyon: kowòdone ak sibòdone. === Konjonksyon kowòdone === Yon konjonksyon kowòdone konekte de eleman nan menm kalite a, ki pwodui yon pi gwo eleman nan kalite sa a. Pa egzanp, de fraz non ansanm ak e fòme yon fraz ki pi gwo. Gen kat konjonksyon kowòdone: * e - ak (tou de eleman yo egalman valab) * o - oswa (youn nan eleman yo valab; petèt tou de yo) * no - pa, epi pa, men pa (premye eleman an valab; dezyèm lan pa) * ma - men (tou de eleman yo egalman valab, men yo gen diferans youn ak lòt) Egzanp: * La om e la fem vade a la casa. – Gason an ak fi a ale nan kay la. * Tu es multe vea e saja. – Ou fin vye granmoun ak saj. (pwobableman trè saj, otreman fraz la ta dwe tu es saja e multe vea) * El ia labora ante e pos sua vacanse. – Li te travay anvan ak apre vakans li. * Sua aniversario es en marto o april. – Anivèsè nesans li se nan mwa mas oswa avril. * Tu desira cafe o te? – Ou vle kafe oswa te? * On pote visita la museo a lundi o jovedi. – Ou ka vizite mize a nan Lendi oswa Jedi (oswa toude). * On ia eleje tu, no me. – Yo te eli ou, pa mwen. * Me ia conta no sola la oveas ma ance la capras. – Mwen te konte non sèlman mouton yo, men tou kabrit yo. Avèk lis ki gen plis pase de atik, konjonksyon an nòmalman ranplase pa yon vigil eksepte ant pè final la. Yon vigil souvan enkli anvan konjonksyon an tou, nan yon lis konsa: * Nos va viaja tra Italia, Suiz, Osteraic, e Deutxland. – Nou pral vwayaje atravè Itali, Swis, Otrich, ak Almay. Pou mete aksan, e, o, ak no ka double, ak egzanp siplemantè a mete anvan premye eleman an. Yon doub o ekskli posibilite pou tou de eleman yo valab: * e... e - tou de... ak * o… o – swa… oswa * no… no – ni… ni Egzanp: * E Luis e Maria vade a scola. – Tou de Luis ak Maria ale lekòl. * O tu o me gania, ma no ambos. – Swa ou oswa mwen pral genyen, men se pa tou de. * Me ave no la tempo no la desira per leje plu. – Mwen pa gen ni tan ni anvi pou m li. E, o, ak ma kapab tou rantre nan de paraz oswa fraz: * Me ia vade a la biblioteca, e tu ia visita la museo. – Mwen te ale nan bibliyotèk la epi ou te vizite mize a. * O nos solve esta problem, o la mundo va fini. – Swa nou rezoud pwoblèm sa a, oswa mond lan pral fini. * Ma acel es difisil. – Men sa difisil. Advèb donce a tou itilize nan fason sa a, kòm yon kout pou e donce: * Me pensa, donce me esiste. – Mwen panse, se poutèt sa mwen ye. * Nos no ave un mapa, donce nos es perdeda. – Nou pa gen yon kat, kidonk nou pèdi. === Konjonksyon sibòdone === === Pwonon relatif === === Advèb entewogatif === === Konjonksyon espesyal === == Kesyon == Gen twa kalite kesyon: youn ki ka reponn tou senpleman ak "wi" oswa "non", youn pou ki gen plizyè repons posib, ak youn ki mande enfòmasyon espesifik. Anplis de sa, yon kesyon ka dirèk ("Ki kote w prale?") oswa endirèk ("Mwen mande w kote w prale", "Mwen pa konnen ki moun mwen ye"). Kesyon dirèk yo swiv pa yon mak esklamasyon (?). === Wi/non kesyon === Yon fraz ka vin yon kesyon wi/non lè w ajoute esce (“èske …”) nan kòmansman fraz la: * Esce tu parla deutx? – Ou pale alman? * Esce tu ia come la salada? – Eske ou te manje salad la? Genyen tou de lòt metòd. Nan yon diskisyon, nan kesyon ki pwopoze yon posibilite epi tou senpleman chache konfimasyon, yon moun ka ajoute si? oh no? nan fen fraz la. Epi, nan kesyon trè senp, nou ka jis ogmante ton an nan vwa a nan fen fraz la: * Tu ia come la salada, si? – Ou te manje salad la, pa vre? * Tu ia come la salada, no? – Ou te manje salad la, pa vre? * Tu ia come, si? – Ou te manje, pa vre? * Nos es perdeda, no? – Nou pèdi, pa vre? * Vos comprende? – Ou konprann? Repons yon kesyon wi/non se si ("wi") oswa no ("non"). Si endike ke posiblite kesyon an eksprime se vre; non endike ke li se fo: * Tu desira bir? – Ou vle yon byè? * Si, per favore. – Wi tanpri. (Mwen vle kèk) * No, grasias. – Non mèsi. (Mwen pa vle li) Si yon kesyon negatif, si ak no gen menm siyifikasyon an kòm si kesyon an te pozitif. Men, li ka kreye konfizyon ki ka evite lè w reponn ak yon fraz konplè: * Tu no desira bir? – Ou pa vle yon byè? ** Si. – Wi. (Mwen vle kèk) ** No. – Non. (Mwen pa vle li) ** Si, me desira bir. – Wi, mwen vle byè ** No, me no desira bir. – Non, mwen pa vle byè === Kesyon altènatif === Yon kesyon altènatif mande entèrlokuteur a pou l chwazi yon repons nan yon kantite opsyon, anjeneral prezante pa yon enimerasyon epi ki konekte pa konjonksyon o: * Tu desira te, cafe, o bir? – Èske ou vle te, kafe oswa byè? * Cafe, per favore. – Kafe, tanpri. * Tu ia veni par auto, o par bisicle, o tu ia pasea? – Èske w te vini nan machin, sou bisiklèt oswa a pye? * Par auto, probable. – Pa machin, pwobableman. === Lòt kesyon === Lòt kesyon yo sèvi ak detèminasyon, pwonon, oswa advèb entèwogatif, tankou cual, ci, cuando, cuanto, como, do, ak perce. Mo entèwogatif la souvan mete nan kòmansman yon fraz, men li ka parèt tou kote repons lan ta dwe: * Cual libro tu leje? = Tu leje cual libro? – Ki liv ou li? * Ci es tua autor prefereda? = Tua autor prefereda es ci? – Ki otè ou pi renmen? * Cual es acel musica fea? = Acel musica fea es cual? – Ki sa ki mizik terib sa a? * Cuando tu dormi? = Tu dormi cuando? – Kilè ou dòmi? * Cuanto tu ia paia? = Tu ia paia cuanto? – Konbyen ou peye? * Como vos ia evade? = Vos ia evade como? –Kòman ou te chape? * Do nos es? = Do es nos? = Nos es do? – Kote nou ye? * Perce tu core? = Tu core perce? – Poukisa wap kouri? * Con cual tu come la salada? = Ou renmen salad con cual la? –… * Cual force tu usa per come la salada? = Tu usa cual force per come la salada? – … * Con cual force tu come la salada? = Tu come la salada con cual force? – … * Como rapida tu pote come la salada? = Tu pote come la salada como rapida? – … === Kesyon endirèk === Kesyon endirèk yo se paragraf sibòdone non ki rapòte yon rechèch ak menm sekans mo kòm rechèch dirèk la ta genyen. Tansyon vèb la rete menm jan an. Nan entèwogasyon endirèk la, mo entèwogatif la toujou mete nan kòmansman kloz sibòdone: * Vos va demanda: “Ci tu ia vide?” → Vos va demanda ci me ia vide. ** Ou pral mande: "Ki moun ou te wè?" → Ou pral mande ki moun mwen te wè. * Me no recorda: “A ci me ia parla?” → Me no recorda a ci me ia parla. ** Mwen pa sonje, "Avèk kiyès mwen te pale?" → Mwen pa sonje ak ki moun mwen te pale. * Los no sabe: “Cual nos va fa?” → Los no sabe cual cosa los va fa. ** Yo pa konnen, "Kisa pou nou fè?" → Yo pa konnen sa yo pral fè. * Me vide: “Do me va senta?” → Me vide do me va senta. ** Mwen wè, "Ki kote mwen pral chita?" → Mwen wè kote mwen pral chita. * Me no ia sabe: “Cuando nos va parti?” → Cuando nos va parti, me no ia sabe. ** Mwen pa t 'konnen: "Kilè nou pral ale?" → Mwen pa t 'konnen ki lè nou ta ale. Kesyon endirèk wi/non yo toujou konstwi ak esce: * El no sabe: “Esce los ia parti?” → El no sabe esce los ia parti. ** Li pa konnen: "Èske yo ale?" → Li pa konnen si yo ale. * El ia demanda: “Esce tu pote aida?” → El ia demanda esce me pote aida. ** Li mande, "Èske ou ka ede?" → Li te mande si mwen te kapab ede. Nan kèk ka, diferans ki genyen ant yon rechèch endirèk ak yon kloz relatif trè sibtil: * (a) Me ia descovre cual cosa ia es en la caxa. (interrogation indirecte) * (b) Me ia descovre lo cual ia es en la caxa. (proposition relative) Nan egzanp (a), mwen dekouvri idantite bagay ki nan bwat la, byenke mwen pa t 'kapab wè oswa manyen li dirèkteman. Nan egzanp (b), mwen dekouvri bagay la li menm. == Pwopozisyon == Menm jan ak fraz la, kloz la gen yon sijè ak yon vèb, men li antre nan yon fraz. Chak fraz gen yon kloz prensipal. Sa a ka modifye nan plizyè fason pa youn oswa plizyè paragraf sibòdone. Si yon kloz sibòdone modifye yon gwoup nominal, yo di li se yon kloz adjektif, ak nan gramè franse, yon kloz sibòdone relatif. Si li modifye yon vèb oswa tout kloz prensipal la, yo di li se yon kloz adverbial, ak nan gramè franse, yon kloz sibòdone sikonstans. Men, si li jwe wòl yon non, yo di li se yon kloz nominal, ak nan gramè franse, yon kloz sibòdone. Epitou, yon fraz ka genyen plis pase yon kloz prensipal. === Pwopozisyon sibòdone relatif === Yon kloz sibòdone relatif se yon kloz ki modifye yon non. Pwonon relatif yo swiv non yo modifye epi anjeneral kòmanse ak youn nan pwonon relatif ci ak cual: * La om ci ia abita asi ia vade a New York. – Mesye ki te rete isit la ale New York. * La poma cual ia cade de mea saco es aora noncomable. – Pòm ki te tonbe nan sak mwen an se kounye a pa manjab. Pou pi klè, yon moun ka separe kloz sibòdone relatif la soti nan rès fraz la ak yon vigil, espesyalman si li long ak konplèks: * La poma, cual ia cade de mea saco en la fango a matina ier, es aora noncomable. – Pòm ki te tonbe nan sak mwen an nan labou yè a se kounye a pa manjab. Gen kèk paragraf relatif ki pa esansyèl pou konpreyansyon fraz la, men tou senpleman bay plis presizyon. Pwopozisyon sa yo toujou separe pa yon vigil: * La can, ci ave manxas negra, ia morde la polisior. – Chen an, ki te gen tach nwa, mòde polisye a. * Mea padre, ci ia jubila, abita en Mexico. – Papa m, ki pran retrèt, ap viv Meksik. * Esta jus, cual Ana ia fa, ave un bon sabor. – Ji fwi sa a, ke Anne te fè, bon gou. Ci ak cual ka aji kòm sijè oswa objè nan yon kloz sibòdone relatif. Objè a anjeneral swiv vèb la, men nan ka sa a li anvan tou de sijè a ak vèb la: * La fem ci me ama veni de Frans. – Fanm mwen renmen an soti Lafrans. * La robot cual me ia construi no opera. – Robot mwen bati a pa travay. * Ta ce nos vade a mea casa, cual es prosima. – Ann al lakay mwen, li pa lwen. Lè pwonon relatif la se objè a nan yon prepozisyon, yo mete l anvan: * La fem de ci nos parla labora a mea ofisia. – Fanm nap pale a ap travay nan biwo mwen an. * Tua libro, en cual me ia scrive sua nom, es sur la table. – Liv ou a, kote mwen te ekri non ou a, se sou tab la. Lorsque de ci ou de cual introduit un nom possédé à l’intérieur d’une proposition subordonnée relative, ce nom est habituellement introduit par sua pour plus de clarté: * Esta fem, de ci sua sposo labora en la banco, es un cocor eselente. – Fanm sa a ki gen mari travay nan bank lan se yon bon kwit manje. * La fem, de ci tu conose sua sposo, labora a mea ofisia. – Fanm ou konnen mari a ap travay nan biwo mwen an.La fem, de ci tu ia dona la letera a sua sposo, es encantante. – Fanm ou te bay mari ou lèt la se bèl bagay. * Mea auto, de cual sua motor es rompeda, es aora dejetada. – Machin mwen an ki gen yon motè ki domaje kounye a se kraze. Nan kèk lang, yon kloz sibòdone relatif ka refere a tout kloz anvan an. Nan LFN, nan ka anbigwite nou ka ranplase kloz sibòdone relatif la pa yon kloz kowòdone, epi di lo cual, e lo, e esta, e acel oswa yon ekspresyon menm jan an: * El pote salta a un metre alta, e esta ia surprende me. – Li ka sote yon mèt wotè, ki sezi m '. * Me ia eleje aprende elefen, lo cual ia es un deside multe bon. – Mwen te chwazi aprann LFN a, ki te yon trè bon desizyon. Ou kapab tou kòmanse yon kloz sibòdone relatif ak yon advèb relatif: * Me labora en Paris, do me abita. – Mwen travay nan Pari, vil kote m ap viv la. * El va visita en julio, cuando la clima es bon. – Li pral vizite an Jiyè, yon mwa pandan tan an bèl. * Acel es la razona per ce Juan ia parti. – Se poutèt sa John te ale. Pwopozisyon sibòdone relatif sa yo souvan sanble ak prepozisyon adverbial: * Me labora do me abita. – Mwen travay (kote) mwen rete. * El va visita cuando la clima es bon. – Li pral vizite lè tan an bèl. === Pwopozisyon advèbyal === Yon kloz advèbyal ( sibòdone sikonstansyèl an kreyòl ayisyen) modifye swa vèb prepozisyon prensipal la, oswa vèb prensipal la li menm. Yon prepozisyon advèbyal prezante pa yon konjonksyon relatif (como, cuando, cuanto, do) oswa youn nan konjonksyon espesyal si, car, afin, ak ca : * Me no teme la can, car el es multe peti. – Mwen pa pè chen an paske li piti anpil. * Si los redui tro rapida sua pesa, los va regania lo. – Si li pèdi pwa twò vit, li pral reprann li. * Me core afin la rinosero no catura me. – Mwen kouri pou Rinosewòs la pa kenbe m. * Esta es plu labora ca me ia previde. – Se plis travay ke mwen te espere. * El ia scrive cuando sua madre ia demanda. – Li te ekri lè manman li te mande li. * El dise ce el es felis do el abita. – Li di li kontan (kote) li rete. * On no ia permete ce me fa la cosas como me ia desira. – Yo pa t kite m fè bagay yo jan mwen te vle. Yon kloz advèbyal prezante pa yon konjonksyon relatif (como, cuando, cuanto, do) ka konsidere kòm yon kloz adjektif abreje. Pou egzanp, twa (3) dènye egzanp ki anwo yo kapab tou fòmile jan sa a: * El ia scrive a la ora cuando sua madre ia demanda. – Li te ekri lè manman l te mande l. * El dise ce el es felis a la loca do el abita. – Li di li kontan kote li rete a. * On no ia permete ce me fa la cosas en la modo como me desira. – Mwen pa t gen dwa fè bagay sa yo jan mwen te vle. === Pwopozisyon nominal yo === Yon kloz nominal (sibòdone konpletif an fransè) fonksyone tankou yon non : li kapab sijè oswa objè yon vèb oswa yon prepozisyon. Yon kloz nominal prezante pa konjonksyon espesyal ce oswa esce, pa youn nan pwonon relatif ci ak cual, pa youn nan detèminasyon entèwogatif cual ak cuanto, oswa pa youn nan konjonksyon relatif yo. Pou wè si yon pwopozisyon se reyèlman yon pwopozisyon nominal, jis ranplase "li (yo)" oswa "sa a". Si nou jwenn yon fraz kòrèk, Lè sa a, pwopozisyon an se tout bon yon pwopozisyon nominal. Paragraf nominal yo jeneralman objè vèb ki eksprime yon panse, yon santiman oswa yon emosyon: * Me vide do tu es. – Mwen wè kote ou ye. * Cuando me va parti, me no sabe. – Lè m ale, mwen pa konnen. * Me sabe de do tu veni. – Mwen konnen ki kote ou soti. * Me sabe ci ia dise acel. – Mwen konnen ki moun ki di sa. * Me ia oia cual tu ia dise. – Mwen tande sa ou di a. * Me pote divina cual el leje. – Mwen pa ka devine kiyès li ap li. Anpil pwopozisyon non yo prezante pa konjonksyon espesyal ce ("sa") oswa esce ("si"): * Me pensa ce el es bela. – Mwen panse ke li bèl. * Me pensa ce el pote salta a un metre alta. – Mwen panse ke li ka sote nan yon wotè yon mèt. * Me pensa ce si. – Mwen panse sa. * Me duta esce el pote salta a un metre alta. – Mwen doute ke li ka sote yon mèt wotè. Paragraf nominal yo souvan rapòte sa yon moun te di, panse, oswa mande. Nan tout ka, tansyon vèb la nan kloz nominal la rete idantik ak deklarasyon an, panse a oswa demann lan: * Me ia dise: “Me veni de London.” → Me ia dise ce me veni de London. ** Mwen te di, "Mwen soti nan Lond." → Mwen te di mwen te soti nan Lond. * El pensa: “La tren ia es tarda.” → El pensa ce la tren ia es tarda. ** Li panse: "Tren an te an reta." → Li panse tren an te an reta. * El ia demanda: “Cuando nos va parti?” → El ia demanda cuando nos va parti. ** Li mande, "Kilè nou pral ale?" → Li mande ki lè nou ta ale. * Me va vole sabe: “Do la selebra es?” → Me va vole sabe do la selebra es. ** Mwen ta renmen konnen: "Ki kote fèt la ap fèt?" → Mwen ta renmen konnen ki kote fèt la pral fèt. Li fasil pou konfonn kèk kloz adjektif oswa adverbial ak kloz nominal. Pou presize ke li se yon sibòdone adjektif oswa adverbial, nou ajoute yon non oswa yon pwonon anvan cual oswa ci: * Me no comprende la ata cual tu intende. – Mwen pa tande sa ou di a. * Me no conose el ci tu ia indica. – Mwen pa konnen sa ou te montre a. * Me vide la loca do tu es. – Mwen wè kote ou ye. * Me no sabe la ora cuando me va parti. – Mwen pa konnen a ki lè mwen pral ale. * Nou ka konsidere tou yon infinitif kòm entwodwi yon kalite kloz non. === Pwopozisyon kowòdone === De paraz prensipal yo ka mete ansanm nan yon sèl fraz pa mwayen konjonksyon kowòdone. Nou souvan mete yon vigil devan konjonksyon an: * Me ia desira la auto, ma me no ia ave la mone. – Mwen vle machin nan, men mwen pa gen lajan an. * Me desira un bon carera e me vole ance trova un sposa bela. – Mwen vle fè yon bon karyè e mwen vle tou jwenn yon bèl madanm. Pwopozisyon sa yo ka fòme fraz endepandan, avèk oswa san konjonksyon: * El ia vole canta e el ia vole dansa, ma el ia teme. – Li te vle chante epi li te vle danse, men li te pè. * El ia vole canta. E el ia vole dansa. Ma el ia teme. – Li te vle chante epi li te vle danse. Men, li te pè. * El ia vole canta. El ia vole dansa. El ia teme. – Li te vle chante. Li te vle danse. Li te pè. == Nimewo == === Nimewo kadinal yo === Nimewo kadinal debaz yo se: * zero – zewo * un – yon * du – de * tre – twa * cuatro – kat * sinco – senk * ses – sis * sete – sèt * oto – uit * nove – nouvo * des – dis * sento – san * mil – mil * milion – yon milyon Jiska 999 nimewo yo ekri nan yon sèl mo ki gen jiska twa eleman, separe pa yon tire. Chak eleman reprezante yon chif epi li konsiste de yon nimewo kadinal ant youn ak nove, ak ajoute des oswa sento, si chif la reprezante yon miltip dis oswa cemt. Senp miltip dis ak san yo transkri pa des ak sento, san yo pa ajoute yon sèl. Eleman pou miltip nil (tankou "0" nan "209") yo omisyon. * des-un – 11 * des-du – 12 * des-nove – 19 * dudes – 20 * dudes-un – 21 * dudes-sinco – 25 * sento-un – 101 * sento-des-du – 112 * tresento-dudes-un – 321 * cuatrosento – 400 * novesento-sinco – 905 === Dè milye de milyon === Mo "bilyon" ka vle di swa mil milyon oswa yon milyon milyon depann de peyi a. Menm bagay la tou pou mo yo "bilyon", "kwadrillion", elatriye. Pou evite konfizyon, LFN prefere eksprime nimewo sa yo klèman: * mil milion – 1 000 000 000 (un suivi de neuf zéros, 10⁹) * milion milion – 1 000 000 000 000 (10¹²) * mil milion milion – 1 000 000 000 000 000 (10¹⁵) Mo bilyon, trilion, cuadrilion, elatriye egziste nan LFN, sepandan, men li ta dezirab ke oratè ki sèvi ak yo presize siyifikasyon yo. Nan ekriti syantifik, opsyon ki pi bon se sèvi ak prefiks entènasyonal yo: * deca- – 10 * ecto- – 100 * cilo- – 10³ * mega- – 10⁶ * giga- – 10⁹ * tera- – 10¹² * peta- – 10¹⁵ * exa- – 10¹⁸ * zeta- – 10²¹ * iota- – 10²⁴ === Nimewo òdinè === Lè yon nimewo anvan yon non, li se yon nimewo kadinal, ki endike yon kantite: * tre omes e cuatro femes – twa gason ak kat fanm Lè yon nonb swiv yon non, li se yon nonm ordinèl, ki endike pozisyon nan yon sekans: * la om tre – twazyèm nonm lan * la pato ses – sizyèm kanna a * la paje un – premye paj la, paj youn Prima se yon altènatif komen nan yon sèl ordinal, men li pa ka itilize pou pi gwo ordinal ki fini nan "1": * la paje prima – premye paj la * sala sento-un – (la) salle 101 Numero ka itilize kòm yon ordinal: * El es numero tre. – Li se nimewo twa / Li se twazyèm lan. * A cual paje tu es? Me es a numero setedes. – Ou (retounen) nan kèk paj? Mwen nan paj swasanndis. * Numero tre, me vole grasia la furnores de come. – Twazyèmman, mwen ta renmen remèsye founisè yo. === Fraksyon === === Miltip === === Aritmetik === === Mezi === == Referans == {{reflist}} [[Kategori:Lingua franca nova]] 64sg9pvieez2i062fkxoywhpjmnjr55 Bug-Jargal 0 85341 889095 888093 2026-10-22T08:41:51Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889095 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Bug-Jargal by Celestin Nanteuil.png|thumb|right|Ilistrasyon Célestin Nanteuil (1832).]] '''''Bug-Jargal''''' se premye woman [[Victor Hugo]] ekri. Otè aekri nan kenz (15)jou apre yon [[pari]], nan laj sèz (16) zan. Kont a « ''Bug-Jargal'' » parèt nan revi ''le Conservateur littéraire'' an 1820 men woman an, yon vèsyon revize kont la, yo pral sèlman pibliye pou premye fwa an [[1826]]. == Kontèks == Pou ekriti zèv la, Victor Hugo enspire sitou ''[[Adonis, ou le bon nègre, anecdote coloniale]]'', woman [[Jean-Baptiste Picquenard]] ki te pibliye an 1798.<ref>{{cite book|author1=Servais Etienne|title=Les Sources de Bug-Jargal|url=https://archive.org/details/lessourcesdebugj00etieuoft|location=Briksèl|editor=Publications de l'Académie royale de langue et de littératures françaises|year=1923}}</ref> == Rezime == [[Fichye:Bug-Jargal by Adam after Devaria.png|thumb|Kouvèti premye edisyon an ki gen ilistrasyon Achille Devéria (1826).]] Pierrot, byento rele Bug-Jargal, yon esklav nwa nan kay yon [[kolon]] rich nan Sendomeng, oze gade Marie, pitit fi mèt li, ki revele reyalite a fiyanse li, Léopold d'Auverney. Pierrot kache, men veye sou Marie epi sove li lè li te sou tonbe nan yon kwokodil. D'Auverney te vin tounen pwotèktè Pierrot. Antretan, gwo revòlt Nwa Sendomeng te pete (paske sa t ap fèt an 1791). Lavi ak plantasyon papa Marie yo pa epanye, e Marie tèt li yo kidnape nan mitan dezòd la epi yo pote ale nan bra yon esklav. D'Auverney pati nan pouswit kidnapè a, men rebèl yo pran li, e li te sou pou mouri lè li te sove pa entèvansyon Pierrot, kounye a yo rele Bug-Jargal, ki te vin lidè nan konspirasyon an. Nwa ak tout revolte yo bese devan li. Ansyen esklav la, ki sonje, pa limite rekonesans li la; li vle pouse li nan abnegasyon ki pi siblim epi, apre li fin libere d'Auverney, li mennen li Marie, paske se li menm ki, pandan dife a, nan mitan revòlt la, te pote li ale nan bra li epi yo mete li nan yon kote ki an sekirite pou kenbe pou mennaj li. Men, pou li te libere zanmi li, Pierrot te oblije jwenn pèmisyon pou li kite Fò Galifet, kote yo te kenbe li iprizonye, ​​epi kite dis (10) nan konpayon li yo kòm [[otaj]]. Yon lòt bò, fewòs ak ridikil [[Georges Biassou|Biassou]], yon san mele, ki te kòmande yon pati nan nwa rebèl yo, te enfòme kolon yo ke d'Auverney ta dwe touye lè [[solèy]] kouche : nan moman ekzekisyon an, yon drapo nwa ta flote sou pik ki pi wo nan mòn nan; an revanj, Blan yo ta dwe touye dis (10) Nwa Bug-Jargal yo, si dènye a pat livre d'Auverney oswa pa te retounen mete tèt li nan men yo. D'Auverney chape, san Biassou ki kwè li mouri epi leve drapo fatal la. Bug-Jargal, nan je siyal dezas la, entèwonp yon bèl koze ak zanmi li, li se sou yo te tire pa Blan yo.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://salon-litteraire.com/fr/resume-d-oeuvre/content/1861567-bug-jargal-de-victor-hugo-resume |title=Résumé extrait de la ''Revue universelle'' |author= |location=Paris |publisher= |website=salon-litteraire.com |date=1902 |access-date=}}</ref> == Pèsonaj == * Pierrot, rele Bug-Jargal, yon esklav nwa * Marie, pitit fi kolon * Léopold d'Auverney, fiyanse Marie * [[Georges Biassou]] == Edisyon == Chwa edisyon lè Victor Hugo ap viv : * ''Bug-Jargal'', Paris, Urbain Canel, 1826. In-18. edisyon original. * ''Bug-Jargal : Troisième édition'', Pari, edisyon Gosselin ak Bossange. 1829. 3 volim, in-12. * ''Bug-Jargal. Septième édition'', [[Briksèl]], edisyon Louis Hauman ak Cie, 1834. In-18. kontrefason bèlj. * ''Bug-Jargal'', illustrations pa [[Jean-Adolphe Beaucé]] ak [[Édouard Riou]], Hetzel, Paris, 1876|work=Hugo - Bug-Jargal, 1876. Chwa edisyon lè Victor Hugo te mouri : * ''Bug-Jargal'', éd. 1910, tèks tabli pa Gustave Simon, Imprimerie Nationale ; Ollendorff, Paris, 1910|work=Hugo - Œuvres complètes, Impr. nat., Roman, tome I. * ''Bug-Jargal (première version)|lien=Bug-Jargal/original, Imprimerie Nationale ; Ollendorff, Paris, 1910|work=Hugo - Œuvres complètes, Impr. nat., Roman, tome I. == Bibliyografi == * {{en}} Max Bach, ''Hugo’s Interest in Social Problems'', ''Modern Language Notes'', janvye 1957, n° 72 (1), p. 47-48. * {{en}} Chris Bongie, «'The Cause of Humanity': Victor Hugo's ''Bug-Jargal'' and the Limits of Liberal Translation », ''Friends and Enemies: The Scribal Politics of Post/Colonial Literature'' (Liverpool University Press, 2008), p.107-44.  * {{en}} Chris Bongie, « Introduction », [https://books.google.ca/books/about/Bug_Jargal.html?id=hTr-pqGK86UC&redir_esc=y Bug-Jargal] (traduction anglaise et édition critique) (Peterborough, Ontario: Broadview Press, 2004), p. 9-47. * {{en}} Chris Bongie, « Double Portraits: Scapegoating the Mulatto in Victor Hugo's ''Bug-Jargal »'', ''Islands and Exiles: The Creole Identities of Post/Colonial Literature'' (Stanford University Press, 1998), p. 231-61. * Jacques Cauna, « Les Sources historiques de ''Bug-Jargal'' : Hugo et la Révolution haïtienne », ''Conjonction'', jen 1985, n° 166, p. 21-36. * {{en}} Pascale Gaitet, « Hybrid Creatures, Hybrid Politics, in Hugo’s ''Bug-Jargal'' and ''[[Le Dernier Jour d'un condamné]]'' », ''Nineteenth-Century French Studies'', Spring-Summer 1997, n° 25 (3-4), p. 251-65. * Frauke Gewecke, « Victor Hugo et la révolution haïtienne : Jacobins et jacobites ou les ambiguïtés du discours négrophobe dans la perspective du roman historique », ''Lectures de Victor Hugo'', Paris, Nizet, 1986, p. 53-65. * {{cite book|author1=Grossman, Kathryn |title=The Early Novels of Victor Hugo - Towards a Poetics of Harmony |location=Genève |editor=Librairie Droz -Histoire des idées et critique littéraire|year=1986 |pages=219 |isbn=978-2-600-03622-1 |url=https://books.google.com/books?id=vc7V3p5cn5oC&printsec=frontcover}}. * Léon-François Hoffmann, « [http://groupugo.div.jussieu.fr/groupugo/Textes_et_documents/Hoffmann_Les_Noirs_et_l%27esclavage.pdf Victor Hugo, les Noirs et l’esclavage] », ''[[Francofonia (revue)|Francofonia]]'', aut. 1996, n° 16 (31), p. 47-90. * Dominique Jullien, « ''Bug-Jargal'' : La Révolution et ses doubles », ''Littérature'', {{date-|septembre 2005}}, n° 139, p. 78-92. * Pierre Laforgue, « ''Bug-Jargal'', ou de la difficulté d’écrire en ‘style blanc’ », ''Romantisme'', 1990, n° 20 (69), p. 29-42 * {{en}}Roger Little, « The First Novels of Hugo and George Sand: A Link? », ''French Studies Bulletin'', Spring 2003, n° 86, p. 7-8. * Bernard Mouralis, « Histoire et culture dans ''Bug-Jargal'' », ''Revue des Sciences Humaines'', 1973, n° 149, p. 47-68. * {{es}} Ileana Rodriguez, « El impacto de la Revolucion Haitiana en la literatura europea: El caso de ''Bug Jargal'' », ''Sin Nombre'', 1979, n° 10 (2), p. 62-83. * Scott Sprenger, « ''Bug-Jargal'' et le réalisme paradoxal de Victor Hugo », ''Annales Universitatis Apulensis'', 2003, n° 4, p. 131-42. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12385889m ''Bug-Jargal''] sou bnf.fr * [[Fichye:Speaker Icon.svg|20px]] {{fr}} [http://www.bibliboom.com/pages/titres/bug-jargal-de-victor-hugo-bibliboom-livre-audio-gratuit-mp3-a-telecharger.html ''Bug Jargal'', an vèsyon odyo gratis] * [[Fichye:Speaker Icon.svg|20px]] {{fr}} Liv odyo mp3 gratis [http://www.audiocite.net/livres-audio-gratuits-romans/victor-hugo-bug-jargal.html 'Bug-Jargal'] de Victor Hugo. 281n6de8t26rnfznrse6rgqzkju3glz Pwojè:Krepisaj Wikipedya 0 87848 889050 831440 2026-10-21T14:08:30Z Kitanago 19629 889050 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = '''Deskripsyon:''' KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Wikipedya:Modèl|modèl]], modil ak [[Wikipedya:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Wikipedya:Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis atik pou travay | contenu = Nou en pou klike sou tout lyen ki sou atik sa epi kreye atik ki poko kreye yo oswa konplete sa ki kreye men ki pa konplè yo. Sou chak atik nou tarvay sou li sonje ajoute kategori sa a <nowiki>[[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]]</nowiki>. Konsa nou envite korektè yo ale nan [[:Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|kategori]] a pou verifye lis atik ki merite korije yo. Men lis atik ki pwopoze prensipalman pou travay pou rive sou paj akèy la: # [[Vincent van Gogh]] # [[Leopoldo López]] # [[Elektrisite]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div></div> <h2>Kalandriye Atelye yo:</h2> <h3> ▶ Jedi 12 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 17:00 - 19:00 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' ap vini... *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Chwa atik pou devlope pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] <br/> <h3> ▶ Samdi 14 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 16:30 - 17:30 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/dqk-impe-ojh Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Prezantasyon [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Pwojè Krepisaj Wikipedya]] ak [[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] <h3> ▶ Jedi 19 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 22:00 *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/ozd-sybd-auq Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Kijan pou kreye:Kont ak paj itilizatè ou. Ki jan pou modifye yon atik <h3> ▶ Jedi 21 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' *'''Lyen rankont lan:''' *'''Animatè:''' *'''Sijè:''' [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 9sie0w5m19fy7wgc9zj7jewrsvocfs3 889051 889050 2026-10-21T14:11:06Z Kitanago 19629 889051 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = '''Deskripsyon:''' KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Wikipedya:Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis atik pou travay | contenu = Nou en pou klike sou tout lyen ki sou atik sa epi kreye atik ki poko kreye yo oswa konplete sa ki kreye men ki pa konplè yo. Sou chak atik nou tarvay sou li sonje ajoute kategori sa a <nowiki>[[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]]</nowiki>. Konsa nou envite korektè yo ale nan [[:Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|kategori]] a pou verifye lis atik ki merite korije yo. Men lis atik ki pwopoze prensipalman pou travay pou rive sou paj akèy la: # [[Vincent van Gogh]] # [[Leopoldo López]] # [[Elektrisite]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div></div> <h2>Kalandriye Atelye yo:</h2> <h3> ▶ Jedi 12 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 17:00 - 19:00 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' ap vini... *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Chwa atik pou devlope pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] <br/> <h3> ▶ Samdi 14 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 16:30 - 17:30 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/dqk-impe-ojh Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Prezantasyon [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Pwojè Krepisaj Wikipedya]] ak [[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] <h3> ▶ Jedi 19 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 22:00 *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/ozd-sybd-auq Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Kijan pou kreye:Kont ak paj itilizatè ou. Ki jan pou modifye yon atik <h3> ▶ Jedi 21 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' *'''Lyen rankont lan:''' *'''Animatè:''' *'''Sijè:''' [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] i2s6zxph1bjpyu538su7qsjhafoguzj 889052 889051 2026-10-21T14:12:35Z Kitanago 19629 889052 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = '''Deskripsyon:''' KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis atik pou travay | contenu = Nou en pou klike sou tout lyen ki sou atik sa epi kreye atik ki poko kreye yo oswa konplete sa ki kreye men ki pa konplè yo. Sou chak atik nou tarvay sou li sonje ajoute kategori sa a <nowiki>[[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]]</nowiki>. Konsa nou envite korektè yo ale nan [[:Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|kategori]] a pou verifye lis atik ki merite korije yo. Men lis atik ki pwopoze prensipalman pou travay pou rive sou paj akèy la: # [[Vincent van Gogh]] # [[Leopoldo López]] # [[Elektrisite]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div></div> <h2>Kalandriye Atelye yo:</h2> <h3> ▶ Jedi 12 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 17:00 - 19:00 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' ap vini... *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Chwa atik pou devlope pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] <br/> <h3> ▶ Samdi 14 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 16:30 - 17:30 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/dqk-impe-ojh Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Prezantasyon [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Pwojè Krepisaj Wikipedya]] ak [[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] <h3> ▶ Jedi 19 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 22:00 *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/ozd-sybd-auq Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Kijan pou kreye:Kont ak paj itilizatè ou. Ki jan pou modifye yon atik <h3> ▶ Jedi 21 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' *'''Lyen rankont lan:''' *'''Animatè:''' *'''Sijè:''' [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] cfrr2rbsk64pvr3380o2wcf6c8e39lm 889053 889052 2026-10-21T14:13:04Z Kitanago 19629 889053 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis atik pou travay | contenu = Nou en pou klike sou tout lyen ki sou atik sa epi kreye atik ki poko kreye yo oswa konplete sa ki kreye men ki pa konplè yo. Sou chak atik nou tarvay sou li sonje ajoute kategori sa a <nowiki>[[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]]</nowiki>. Konsa nou envite korektè yo ale nan [[:Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|kategori]] a pou verifye lis atik ki merite korije yo. Men lis atik ki pwopoze prensipalman pou travay pou rive sou paj akèy la: # [[Vincent van Gogh]] # [[Leopoldo López]] # [[Elektrisite]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div></div> <h2>Kalandriye Atelye yo:</h2> <h3> ▶ Jedi 12 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 17:00 - 19:00 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' ap vini... *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Chwa atik pou devlope pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] <br/> <h3> ▶ Samdi 14 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 16:30 - 17:30 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/dqk-impe-ojh Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Prezantasyon [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Pwojè Krepisaj Wikipedya]] ak [[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] <h3> ▶ Jedi 19 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 22:00 *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/ozd-sybd-auq Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Kijan pou kreye:Kont ak paj itilizatè ou. Ki jan pou modifye yon atik <h3> ▶ Jedi 21 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' *'''Lyen rankont lan:''' *'''Animatè:''' *'''Sijè:''' [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] obkxwed0b8vsasibj3fu4b5lgspby85 889054 889053 2026-10-21T14:26:21Z Kitanago 19629 889054 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 9vdc2tc6a2flx7hr9k1jcaxzgs7stce 889055 889054 2026-10-21T14:29:25Z Kitanago 19629 889055 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 3u8unkdfa56xd0lnq6ixiwivngvtamm 889056 889055 2026-10-21T14:31:29Z Kitanago 19629 889056 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon kontni]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] czwsxj04gsfsw56b9uzzi6qhrqdqei7 889057 889056 2026-10-21T14:39:01Z Kitanago 19629 889057 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 5ajm3llfxnedjhf7msvg7d0kvznhrv8 889058 889057 2026-10-21T14:39:34Z Kitanago 19629 889058 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== KREPISAJ pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] qekd6veeklxg53vdupphfbirbu3scbh 889060 889058 2026-10-21T14:43:09Z Kitanago 19629 889060 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 2ebne08v1rpuwp61zd86xlacnj02fv5 889061 889060 2026-10-21T14:44:11Z Kitanago 19629 889061 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <br> <br /> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] e8oxhxzamiyj7kfj5hd0feu27252skc 889062 889061 2026-10-21T14:45:01Z Kitanago 19629 889062 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] h2lcdnxggv3e1apnus19uu5y76a6ihy 889064 889062 2026-10-21T14:48:30Z Kitanago 19629 889064 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Relekti|Relekti]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' * | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 758rvz7603vk909gn4zlqb4zmwcnvhw 889065 889064 2026-10-21T14:49:50Z Kitanago 19629 889065 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Relekti|Relekti]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' * | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 0q3ked3yzonwsasy00a9jgiact9vfku 889076 889065 2026-10-21T16:37:30Z Kitanago 19629 889076 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Relekti|Relekti]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' * | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Mande Konsèy ak sipò | contenu = * [[Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Sou Paj Diskisyon pwojè a]] * [[Diskisyon Itilizatè:Kitanago | Ekri Kitanago]] * [[Wikipedya:Kafe|Ekri tout kominote a]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] 6tooqrb38i3v2lrpa7gnyr1yopxg8iq 889077 889076 2026-10-21T16:44:55Z Kitanago 19629 889077 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = ==Deskripsyon:== [[m:Krepisaj Wikimedia|KREPISAJ]] pran pwojè a nan men l pou kontinye travay ki te ba li nesans kòm gwoup. Premye misyon pwojè sa a se bay paj Akèy Wikipedya kreyòl ayisyen an yon lòt vi. Paj la pa dwe rete estatik ankò: li dwe vivan, avèk ribrik ki chanje regilyèman epi ki gen kontni ki gen kalite. Atelye lekti yo ap kontinye sipòte efò sa a, pou reli atik ki deja pibliye yo. KREPISAJ ap kreye epi fè antretyen [[Pwojè:Modèl|modèl]], modil ak [[Pwojè:Kategori|kategori]] yo tou, pou paj yo kenbe bon fòm sou tan. == Objektif yo == # '''Fè paj Akèy la vivan.''' Kontinye travay sou ribrik ki renouvle peryodikman, tankou “Bon atik (kout pwojektè)”, “Èske w konnen?”, “Istorik mwa a” ak “Imaj mwa a”, epi yon kalandriye ki montre kilè chak kontni ap chanje. # '''Asire kalite kontni an.''' Chak atik, imaj oswa enfòmasyon ki parèt nan ribrik yo dwe pase nan yon revizyon anvan piblikasyon. # '''Mete atelye lekti yo an valè.''' Òganize atelye lekti regilye pou reli atik ki deja pibliye yo, korije lang lan, verifye sous yo epi amelyore prezantasyon yo. Pibliye rezilta yo sou paj Akèy la pou ankouraje plis moun patisipe. # '''Kreye epi antreteni modèl ak modil.''' Devlope modèl yo (tankou [[Pwojè:Infobox|infobox]]) ak modil ki nesesè pou ribrik yo mache poukont yo, epi korije erè yo kou yo parèt. # '''Òganize kategori yo.''' Kreye nouvo kategori, ranje sa ki egziste deja, epi kenbe yon sistèm kategorizasyon ki klè, pou fasilite rechèch ak navigasyon. # '''Fòme epi ankadre kontribitè yo.''' Kontinye atelye an liy ak an pèsòn pou plis moun konn zouti yo pi byen, sitou nouvo kontribitè yo. == Pwojè a an gwo == Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal la, gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|paj ki rasanble tout pwopozisyon yo]]. Ou ka swiv tou evolisyon ribrik yo sou [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|paj Pwojè Akèy la]]. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou travay yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon book-ltr-progressive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Pou aprann | contenu = * '''[[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = Global search icon (the Noun Project 1238421).svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis Pwojè yo | contenu = * '''[[Pwojè:Antretyen|Antretyen]]''' * '''[[Wikipedya:Relekti|Relekti]]''' * '''[[Wikipedya:Bon kontni/Pwopozisyon|Bon atik]]''' * '''[[Pwojè:Modèl|Modèl yo]]''' * '''[[Pwojè:Infobox|Infobox]]''' * '''[[Pwojè:Tradiksyon|Tradiksyon]]''' * | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} {{Bwat kolore | icone = Icon CDisplay by Rohan Shewale.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Mande Konsèy ak sipò | contenu = * [[Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Sou Paj Diskisyon pwojè a]] * [[Diskisyon Itilizatè:Kitanago | Ekri Kitanago]] * [[Wikipedya:Kafe|Ekri tout kominote a]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> </div> [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] hpgnnh6qrul7plvhpvxdbft1k99ii6l Modèl:Itilizatè/Pwojè Wikipedya 10 87855 889068 825638 2026-10-21T14:58:07Z Kitanago 19629 889068 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;border:solid #6ef7a7 1px;margin:1px;"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:CECECE;" | style="width:45px;height:45px;background:CECECE;text-align:center;font-size:14pt;" |[[Fichye:New-Bouncywikilogo.gif|50 px]] | style="font-size:10pt;padding:4pt;line-height:1.25em;text-align:center" | Mwen patisipe nan <p>'''[[Wikipedya:Pwojè:Akèy/Aktivite|Pwojè Wikipedya]]'''</p> [[Kategori:Pwojè Wikipedya|{{PAGENAME}}]] |} </div> <noinclude> <pre> {{Itilizatè/Pwojè Wikipedya}} </pre> </noinclude> fx0pmj34f2req5l754n0uduodeaqjkd Modèl:Krepisaj Wikipedya/Onglè 10 87863 889046 831441 2026-10-21T13:58:40Z Kitanago 19629 889046 wikitext text/x-wiki [[File:KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png|150px|link=Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row; justify-content: space-around; align-content: flex-start;"> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya|888|FCFCFC}} | titre = Akèy Krepisaj Wikipedya | lien = Pwojè:Krepisaj Wikipedya | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya|FFF|000}} }} </div> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|888|FCFCFC}} | titre = Diskisyon Pwojè Krepisaj Wikipedya | lien = Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|FFF|000}} }} </div> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Akèy/Paj prensipal|888|FCFCFC}} | titre = Pwopozisyon chanjman an | lien = Pwojè:Akèy/Paj prensipal | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Akèy/Paj prensipal|FFF|000}} }} </div> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase|888|FCFCFC}} | titre = Ansyen vèsyon pwojè a | lien =Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Rezilta | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase|FFF|000}} }} </div> {{Clr}} [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Onglè]] noc7zribulbpbzxw7x3kg2i9u1mkyd7 889059 889046 2026-10-21T14:41:50Z Kitanago 19629 889059 wikitext text/x-wiki [[File:KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png|150px|link=Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row; justify-content: space-around; align-content: flex-start;"> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya|888|FCFCFC}} | titre = Akèy Krepisaj Wikipedya | lien = Pwojè:Krepisaj Wikipedya | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya|FFF|000}} }} </div> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|888|FCFCFC}} | titre = Diskisyon Pwojè Krepisaj Wikipedya | lien = Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Diskite:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|FFF|000}} }} </div> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Akèy/Paj prensipal|888|FCFCFC}} | titre = Pwopozisyon chanjman an | lien = Pwojè:Akèy/Paj prensipal | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Akèy/Paj prensipal|FFF|000}} }} </div> <div style="flex-basis: 20em; flex-grow: 1;"> {{Ba kolore/santre | titre-couleur-fond = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase|888|FCFCFC}} | titre = Ansyen vèsyon pwojè a | lien =Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase | titre-couleur = #{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase|FFF|000}} }} </div> {{Clr}} [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Onglè]] hja1us1vqzeq42s6vlxf1ltvu1typvs Mike Maignan 0 88253 889104 883172 2026-10-22T08:45:33Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 889104 wikitext text/x-wiki {{Infobox espòtif| charte=Footballeur|non=Mike Maignan|imaj=Mike Maignan France v Norway 26 June 26-132 (cropped).jpg|non nesans=|lejand=Maignan en 2026.|nasyonalite={{FRA-d}} [[Frans|Fransè]]|dat nesans={{Dat nesans|3|7|1995|nan foutbòl|laj=wi}}|kote nesans=[[Cayenne]] ([[Lafrans]])|wotè==1.91 m|peryòd=[[2015 nan foutbòl|2015]]-|pozisyon=[[Gadyen (foutbòl)|Meyè gadyen]]|pye= Dwa|klib aktyèl={{ITA-d}} [[Associazione Calcio Milan|AC Milan]]|nimewo klib=16}} '''Mike Maignan''', rele "Majik Mike" oswa "èg la ", ki fèt 3 jiyè 1995 nan [[Kayèn]], se yon foutbolè entènasyonal fransè. Li jwe kòm gadyen pou AC Milan. Li te fèt nan [[Kayèn]]. Papa li se yon [[Gwadloup|gwadloupyen]] e manman li se yon [[Ayiti|ayisyèn]]. Mike Maignan te grandi nan rejyon Pari a epi li te fòme nan klèb Paris Saint-Germain. Li finalman te kòmanse karyè pwofesyonèl li nan LOSC Lille, kote li te rantre nan mwa out 2015. Li te vin titilè dezan aprè arive li nan klèb la, li te eli meyè gadyen nan chanpyona a nan ane 2018-2019 apre dezyèm plas LOSC a. Avèk Nòdis yo, li te jwe premye match li sou sèn ewopeyen an e li te kouwone chanpyon fransè nan 2020-2021, aprè li fin jwe tout trant-uit (38) match li nan sezon an. Lè sa a, AC Milan te rekrite li e li te genyen chanpyona Italyen an pou premye sezon li nan peyi etranje. Yon jwè kadre pou Rossoneri a, li te nonmen pi meyè gadyen nan chanpyona a e li fè pati ekip-tip sezon an. Entènasyonalman, Mike Maignan te fè premye pa li nan ekip franse la an 2020, aprè li te fè seleksyon nan tout kategori laj. Ranplasan pandan Euro 2020 ak Lig Nasyon 2021 la, anvan li te deklare fòfè nan koup du mond 2022 la, li te vin gadyen titilè nan Blues apre retrèt entènasyonal Hugo Lloris ak Steve Mandanda nan 2023. == Biyografi == === Fòmasyon nan Paris SG === Mike Maignan te kite [[Giyàn franse]] lè li te gen uit (8) an pou li rantre an [[Frans|Frans metwopolitèn]] e li te fè premye pa nan [[foutbòl]] la kòm yon jwè deyò nan Villiers-le-Bel JS, nan yon kote ki pa twò devlope nan Pari <ref>{{Cite web|url=https://fr.wiktionary.org/wiki/joueur_de_champ|title=joueur de champ — Wiktionnaire|website=fr.wiktionary.org|language=fr|access-date=2021-08-30}}</ref> . Li te antre nan Paris Saint-Germain nan 2009 men kòm yon gadyen, yon pozisyon ke li te dekouvri, men akòz tou li te gen kalite li yo <ref>{{Cite web|url=http://www.sofoot.com/mike-maignan-gardien-malgre-lui-209319.html|title=Mike Maignan, gardien malgré lui|date=2 octobre 2015|website=sofoot.com}}</ref> . Nan mwa jiyè 2010, li te ranpòte koup Lig Nasyonal U15 la ak Ligue de Paris-Île-de-France <ref>{{Cite web|url=http://paris-idf.fff.fr/cg/8000//www/actualite/592476.shtml|title=Site officiel du Ligue de Paris Ile-de-France : A Paris la bonne Coupe !|date=2012-07-21|website=web.archive.org|access-date=2022-03-30|archive-date=2012-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721020838/http://paris-idf.fff.fr/cg/8000//www/actualite/592476.shtml|dead-url=unfit}}</ref> nan dat ki te 4 jen 2013 <ref>{{Cite web|url=http://magicpaname.com/2013/06/04/maignan-signe-son-premier-contrat-pro/|title=Maignan signe son premier contrat pro, un signe pour Aréola ?|date=4 jen 2013|website=magicpaname.com|language=fr|access-date=2023-10-28|archive-date=2014-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140216141720/http://magicpaname.com/2013/06/04/maignan-signe-son-premier-contrat-pro/|dead-url=yes}}</ref> li te siyen premye kontra pwofesyonèl li. 9 juillet ki vin apre a, li ranplase Nicolas Douchez pandan yon match preparasyon nan [[Otrich]]. === LOSC Lille === Apre plis pase sis (6) sezon nan sant fòmasyon parizyen an, li te rantre nan LOSC Lille kòm gadyen nimewo de (2). Li te jwe premye match pwofesyonèl li nan 18 septanm 2015, li te vini kòm ranplasan aprè ekspilsyon Vincent Enyeama pandan yon match Lig 1 kont Stade Rennais. Aprè li rantre nan jwèt, li te kenbe yon penalite ke Paul-Georges Ntep te choute. Pandan sezon 2016-2017 la, Maignan te patisipe nan yon douzèn match nan tout konpetisyon, ki gen ladan senk (5) nan koup nasyonal. Pandan ane sa a nan tranzisyon pou klèb la, li te rankontre de prezidan ( [[Michel Seydoux]] ak Gérard Lopez ) ak twa antrenè ( Frédéric Antonetti, Patrick Collot ak Franck Passi ). Nan ane 2017-2018, li te vin nimewo en meyè gadyen ekip Marcelo Bielsa te antrenè a. Pandan dezyèm jounen an nan chanpyona a kont Estrasbou, Maignan te ekspilse deyò pou yon move fot pa dèyè pandan li voye boul la nan tèt advèsè l la. Pandan ke LOSC te deja fè twa chanjman li yo, li fòse ko-ekipye li yo Nicolas de Préville ak Ibrahim Amadou jwe youn apre lòt nan kan an pandan prèske {{Unité|30|minit}} (defèt 3-0, alòske skò a te 0-0 anvan ekspilsyon li) <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Lille-finit-sans-gardien-apres-l-expulsion-de-mike-maignan/825452|title=Lille finit sans gardien après l'expulsion de Mike Maignan|date=13 août 2017.|website=lequipe.fr|language=fr}}</ref> . Maignan te jwe tout trant-uit jou chanpyona a pandan sezon 2018-2019 la. Li te kenbe kan li san yon boul pa antre pandan disèt fwa (chanpyona ak koup de Frans konbine) ak repouse twa penalite <ref>{{Cite web|url=https://www.lavoixdunord.fr/585618/article/2019-05-19/mike-maignan-elu-meilleur-gardien-de-l-annee|title=Trophées UNFP: Élu gardien de l’année, Mike Maignan dans le grand monde|date=19 mai 2019.|website=LA VDN|language=fr}}</ref> . Jèn gadyen an te genyen trofe UNFP pou meyè gadyen sezon sa a. Yon titilè enkontournabl nan 2019-2020, li te dekouvri Lig chanpyon an, li kite sèlman match Coup Lig la bay nouvo doubli li a Léo Jardim . Li te kouwone chanpyon Lafrans nan lane 2021 an apre li te vin titilè nan kan pou chak nan match li yo nan chanpyona fransè a <ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2020-2021/lille-sacre-champion-de-france-apres-sa-victoire-a-angers-1-2_sto8333669/story.shtml|title=Ligue 1 : Lille sacré champion de France après sa victoire à Angers (1-2)|last=Martin Mosnier|date=23 mai 2021|website=[[Eurosport]]}}</ref> . Li te jwe tou tout match Lig Europa, ak LOSC kote li te fini dezyèm nan poul li a , pandan yo te bat AC Milan nan San Siro ak yon skò de twa gòl a zewo answit pèdi devan Ajax Amsterdam nan sèzyèm tou final la <ref>{{Cite web|url=https://www.20minutes.fr/sport/2985963-20210225-ajax-losc-lille-quitte-europe-rougir|title=Ajax-LOSC : Lille quitte l’Europe sans rougir|last=François Launay|date=25 février 2021|website=[[20 Minutes (France)|20 Minutes]]}}</ref> . === AC Milan === Nan mitan sezon 2021 a, Mike Maignan te kite LOSC e li te siyen jiska 2026 nan peyi Itali ak AC Milan <ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2021-05-27/official-statement-mike-maignan|title=OFFICIAL STATEMENT: MIKE MAIGNAN|date=27 mai 2021|website=acmilan.com|language=en}}</ref> ; transfè a estime nan alantou {{Unité|15|millions d'euros}} <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Mike-maignan-quitte-lille-pour-l-ac-milan/1256371|title=Transferts : Mike Maignan quitte Lille pour l'AC Milan|date=27 mai 2021|website=[[L'Équipe]]}}</ref> . Li te fè premye pa li avèk Rossoneri nan dat ki te 24 out 2021 kont Sampdoria nan premye jou a nan seri A e li te deja fè yo remake'l pa pèfòmans li, fè lwanj pa antrenè li Stefano Pioli e menm pa medya nasyonal yo ( ''Corriere dello Sport'' ak ''Gazetta dello Sport'' ). <ref>{{Cite web|url=https://www.footmercato.net/a5809332464612934203-ac-milan-les-debuts-tres-remarques-de-mike-maignan|title=AC Milan : le début très remarqué de Mike Maignan|website=Foot Mercato : Info Transferts Football - Actu Foot Transfert|language=fr|access-date=2021-08-31}}</ref> . 13 février 2022, li te bay yon pas desizif ak Rafael Leão, ansyen koekipye li nan Lille, pandan yon viktwa yon sèl gòl kont Sampdoria, ki te vin premye gol reyalize pa yon gadyen AC Milan nan chanpyona a.Itali depi lejand klèb Dida an 2006<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/maignan-come-dida-un-portiere-del-milan-fa-assist-quasi-22-anni-dopo-l-ultima-volta-1645751|title=Maignan come Dida: un portiere del Milan fa assist quasi 22 anni dopo l'ultima volta|last=Pierpaolo Matrone|date=13 février 2022|website=TUTTOMercatoWEB|language=it}}</ref> . Nan fen sezon an, li te genyen Calcio kòm yon titilè enkontournabl, e li fini kòm meyè gadyen nan seri A. <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Mike-maignan-elu-meilleur-gardien-de-serie-a/1334059|title=Mike Maignan élu meilleur gardien de Serie A|date=20 mai 2022.|website=L'Équipe|language=fr}}</ref> === Ekip frans === Aprè Mondyal la, apre retrèt entènasyonal Hugo Lloris, antrenè a nonmen li gadyen nimewo 1 nan ekip Frans la. Pou premye match li ak nouvo estati sa a, li estope yon penalite nan men Memphis Depay kont [[Netherlands]] (viktwa 4-0) answit fè yon sove desizif nan fen match la kont Repiblik Ilann nan kalifikasyon yo pou Euro 2024 la <ref>{{Cite web|url=https://foot11.com/news/edf-deschamps-mike-maignan-sera-numero-1-sur-ce-rassemblement-173956|title=EdF, Deschamps : "Mike Maignan sera numéro 1 sur ce rassemblement"|last=Jérémie Brun|date=20 mas 2023|website=foot11.com}}</ref>, konsa evite egalizasyon Ilandè a (viktwa 1-0). == Stil jwèt == Li te kenben yon gwo kantitechout depi kòmansman karyè li, sa ki fè'l yon espesyalis nan domèn sa a, kidonk tinon li ". Majik Mike » <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Article/Ou-situer-mike-maignan-et-walter-benitez-dans-la-hierarchie-europeenne-des-gardiens-specialistes-des-penalties/941963|title=Où situer Mike Maignan et Walter Benitez dans la hiérarchie européenne des gardiens spécialistes des penalties|last=Nathan Gourdol|date=21 septembre 2018|website=[[L'Équipe]]}}</ref> . Li se yon gadyen trè konplè : konfòtab nan jw tayryen, desizif sou liy li tankou nan en kont en , egzakt nan pas li yo, nan degajman li yo tou. <ref>{{Cite web|url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/mike-maignan/serie-a-mike-maignan-le-gardien-de-la-forteresse-de-l-ac-milan-en-lice-pour-le-titre-de-champion-9df54e60-d1df-11ec-950d-d0981e947358|title=Serie A. Mike Maignan, le gardien de la forteresse de l’AC Milan, en lice pour le titre de champion|last=Pierre-Hakim Ouggourni|date=15 mai 2022|website=[[Ouest-France]]}}</ref> . Li se meyè gadyen nan chanpyona foutbòl Italyen 2021-2022 an tèm de pousantaj boul li kenbe, match san li pa pran gòl, gòl li pran tu selon kantite minit yo te jwe, ak chout li kenbe ki ta dwe bat gadyen an <ref>{{Cite web|url=https://www.lepetitlillois.com/2022/05/10/les-chiffres-fous-de-mike-maignan-ex-losc-avec-lac-milan|title=Les chiffres fous de Mike Maignan (ex-LOSC) avec l’AC Milan|last=Pierrick Moniot|date=10 mai 2022|website=Le Petit Lillois}}</ref> . == Estatistik ==   === Lis match entènasyonal yo === {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" border="1" style="float:center; border:1px; font-size:90%; margin-left:1em;" ! colspan="7" width="900" |Match entènasyonal Mike Maignan |- ! ! Dat ! Kote ! Advèsè ! rezilta <ref>Le premier chiffre correspond au score de l'équipe jouant à domicile.<br />Le score est écrit en vert si l'équipe de France a gagné le match, en noir si elle a fait match nul et en rouge si elle a perdu le match.</ref> ! Konpetisyon ! Nòt |- | 1. |7 oktòb 2020 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> [[Ikrèn]] | '''{{Vèt|7 - 1}}''' | rowspan="2" | Jwèt zanmitay | Vin nan jwèt nan plas Steve Mandanda nan 46yèm minit nan jwèt la. |- | 2. |29 mas 2022 | Estad Pierre-Moroy, Villeneuve-d'Ascq, [[Frans]] |</img> [[Afrik disid]] | '''{{Vèt|5 - 0}}''' | Titilè |- | 3. |6 jen 2022 | Poljud Stadium, Split, [[Kwowasi|Kwoasi]] |</img> [[Kwowasi]] | '''1 - 1''' | rowspan="3" | Lig Nasyon 2022-2023 | Titilè |- | 4. |13 jen 2022 | Stad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> Kwowasi | '''{{Wouj|0 - 1}}''' | Titilè |- | 5. |22 septanm 2022 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> [[Otrich]] | '''{{Vèt|2 - 0}}''' | Titilè ak ranplase pa Alphonse Areola nan 46yèm minit nan jwe. |- | 6. |24 mas 2023 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> Netherlands | '''{{Vèt|4 - 0}}''' | rowspan="4" | Euro 2024 kalifikasyon | Titilè |- | 7. |27 mas 2023 | Aviva Stadium, [[Diblen|Dublin]], [[Ilann|Iland]] |</img> [[Ilann]] | '''{{Vèt|0 - 1}}''' | Titilè |- | 8. |19 jen 2023 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> [[Grès]] | '''{{Vèt|1 - 0}}''' | Titilè |- | 9. |7 septanm 2023 | Parc des Princes, [[Pari]], [[Frans]] |</img> Ilann | '''{{Vèt|2 - 0}}''' | Titilè |- | 10. |12 septanm 2023 | Signal Iduna Park, Dortmund, [[Almay]] |</img> [[Almay]] | '''{{Wouj|2 - 1}}''' | Jwèt zanmitay | Titilè |- | 11. |13 okòb 2023 | Johan Cruyff Arena, [[Amstèdam]], Netherlands |</img> Netherlands | '''{{Vèt|1 - 2}}''' | Euro 2024 kalifikasyon | Titilè |- | 12. |17 okòb 2023 | Stad Pyè-Moroy, Villeneuve-d'Ascq, [[Frans]] |</img> [[Ekòs]] | '''{{Vèt|4 - 1}}''' | Jwèt zanmitay | Titilè |} == Palmarès == {| class="wikitable centre" style="font-size:85%" |+Palmarès kolektif Mike Maignan (3 tit) !</img> '''[[LOSC Lille]]''' (1) !</img> [[Asosyasyon Milan Calcio|AC Milan]] (1) !</img> [[ekip foutbòl franse|ekip franse]] (1) |- | * '''Lig 1''' (1): ** '''Chanpyon''' : 2021 | * '''Seri A''' (1) : ** '''Chanpyon''' : 2022 | * '''Lig Nasyon''' (1): ** '''Chanpyon''' : '''2021''' |} == Distenksyon == * 25è nan [[Golden Ball 2022|Boul lò 2022]] * Meyè gadyen nan Lig 1 nan twofe UNFP pou foutbòl 2019. * Manm ekip-tip nan twofe UNFP pou foutbòl 2019. * Meyè gadyen nan Seri A nan lane 2022<ref>[https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Mike-maignan-elu-meilleur-gardien-de-serie-a/1334059 Mike Maignan élu meilleur gardien de Serie A], www.lequipe.fr, 20 mai 2022.</ref>. * Manm ekip-tip nan Seri A nan lane 2022. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Lyen deyò == {{Liens}} * <span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Resous ki gen rapò ak espò<span class="noprint wikidata-linkback">[[Fichier:Blue_pencil.svg|lien=https://www.wikidata.org/wiki/Q17274709?uselang=fr#identifiers|base|classe=noviewer|10x10px|Voir et modifier les données sur Wikidata]]</span></span> : </span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://resultados.as.com/resultados/ficha/deportista/mike_maignan/22340 ''As'']</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://bdfa.com.ar/jugadores-98904.html BDFA]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.bdfutbol.com/en/j/j82230.html BDFutbol]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur48037.html ''L'Équipe'']</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://global.espn.com/football/player/_/id/189026 ESPN]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://eu-football.info/_player.php?id=31123 Eu-football]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://fbref.com/fr/joueurs/fcb38f57/ FBref]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://web.archive.org/web/20240423174710/https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/8500-maignan-mike/fiche.html FFF]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.footballdatabase.eu/fr/joueur/details/172543 FootballDatabase]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[http://www.kicker.de/72654/vereinsspieler_profil.html Kicker]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://web.archive.org/web/20230409145218/https://www.leballonrond.fr/player.php?id=168810 Leballonrond]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.mondefootball.fr/fiche_du_joueur/mike-maignan Mondefootball]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.national-football-teams.com/player/79691.html National Football Teams]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=71426 Soccerbase]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://fr.soccerway.com/players/-/215632 Soccerway]</span> ** <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.transfermarkt.fr/transfermarkt/profil/spieler/182906 Transfermarkt]</span> [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] ps6zk10fq7kif3jz6hdadnn5238x50t 889105 889104 2026-10-22T08:46:02Z Surtaburta 39352 889105 wikitext text/x-wiki {{Infobox espòtif| charte=Footballeur|non=Mike Maignan|imaj=Mike Maignan France v Norway 26 June 26-132 (cropped).jpg|non nesans=|lejand=Maignan en 2026.|nasyonalite={{FRA-d}} [[Frans|Fransè]]|dat nesans={{Dat nesans|3|7|1995|nan foutbòl|laj=wi}}|kote nesans=[[Cayenne]] ([[Lafrans]])|wotè==1.91 m|peryòd=[[2015 nan foutbòl|2015]]-|pozisyon=[[Gadyen (foutbòl)|Meyè gadyen]]|pye= Dwa|klib aktyèl={{ITA-d}} [[Associazione Calcio Milan|AC Milan]]|nimewo klib=16}} '''Mike Maignan''', rele "Majik Mike" oswa "èg la ", ki fèt 3 jiyè 1995 nan [[Kayèn]], se yon foutbolè entènasyonal fransè. Li jwe kòm gadyen pou AC Milan. Li te fèt nan [[Kayèn]]. Papa li se yon [[Gwadloup|gwadloupyen]] e manman li se yon [[Ayiti|ayisyèn]]. Mike Maignan te grandi nan rejyon Pari a epi li te fòme nan klèb Paris Saint-Germain. Li finalman te kòmanse karyè pwofesyonèl li nan LOSC Lille, kote li te rantre nan mwa out 2015. Li te vin titilè dezan aprè arive li nan klèb la, li te eli meyè gadyen nan chanpyona a nan ane 2018-2019 apre dezyèm plas LOSC a. Avèk Nòdis yo, li te jwe premye match li sou sèn ewopeyen an e li te kouwone chanpyon fransè nan 2020-2021, aprè li fin jwe tout trant-uit (38) match li nan sezon an. Lè sa a, AC Milan te rekrite li e li te genyen chanpyona Italyen an pou premye sezon li nan peyi etranje. Yon jwè kadre pou Rossoneri a, li te nonmen pi meyè gadyen nan chanpyona a e li fè pati ekip-tip sezon an. Entènasyonalman, Mike Maignan te fè premye pa li nan ekip franse la an 2020, aprè li te fè seleksyon nan tout kategori laj. Ranplasan pandan Euro 2020 ak Lig Nasyon 2021 la, anvan li te deklare fòfè nan koup du mond 2022 la, li te vin gadyen titilè nan Blues apre retrèt entènasyonal Hugo Lloris ak Steve Mandanda nan 2023. == Biyografi == === Fòmasyon nan Paris SG === Mike Maignan te kite [[Giyàn franse]] lè li te gen uit (8) an pou li rantre an [[Frans|Frans metwopolitèn]] e li te fè premye pa nan [[foutbòl]] la kòm yon jwè deyò nan Villiers-le-Bel JS, nan yon kote ki pa twò devlope nan Pari <ref>{{Cite web|url=https://fr.wiktionary.org/wiki/joueur_de_champ|title=joueur de champ — Wiktionnaire|website=fr.wiktionary.org|language=fr|access-date=2021-08-30}}</ref> . Li te antre nan Paris Saint-Germain nan 2009 men kòm yon gadyen, yon pozisyon ke li te dekouvri, men akòz tou li te gen kalite li yo <ref>{{Cite web|url=http://www.sofoot.com/mike-maignan-gardien-malgre-lui-209319.html|title=Mike Maignan, gardien malgré lui|date=2 octobre 2015|website=sofoot.com}}</ref> . Nan mwa jiyè 2010, li te ranpòte koup Lig Nasyonal U15 la ak Ligue de Paris-Île-de-France <ref>{{Cite web|url=http://paris-idf.fff.fr/cg/8000//www/actualite/592476.shtml|title=Site officiel du Ligue de Paris Ile-de-France : A Paris la bonne Coupe !|date=2012-07-21|website=web.archive.org|access-date=2022-03-30|archive-date=2012-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721020838/http://paris-idf.fff.fr/cg/8000//www/actualite/592476.shtml|dead-url=unfit}}</ref> nan dat ki te 4 jen 2013 <ref>{{Cite web|url=http://magicpaname.com/2013/06/04/maignan-signe-son-premier-contrat-pro/|title=Maignan signe son premier contrat pro, un signe pour Aréola ?|date=4 jen 2013|website=magicpaname.com|language=fr|access-date=2023-10-28|archive-date=2014-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140216141720/http://magicpaname.com/2013/06/04/maignan-signe-son-premier-contrat-pro/|dead-url=yes}}</ref> li te siyen premye kontra pwofesyonèl li. 9 juillet ki vin apre a, li ranplase Nicolas Douchez pandan yon match preparasyon nan [[Otrich]]. === LOSC Lille === Apre plis pase sis (6) sezon nan sant fòmasyon parizyen an, li te rantre nan LOSC Lille kòm gadyen nimewo de (2). Li te jwe premye match pwofesyonèl li nan 18 septanm 2015, li te vini kòm ranplasan aprè ekspilsyon Vincent Enyeama pandan yon match Lig 1 kont Stade Rennais. Aprè li rantre nan jwèt, li te kenbe yon penalite ke Paul-Georges Ntep te choute. Pandan sezon 2016-2017 la, Maignan te patisipe nan yon douzèn match nan tout konpetisyon, ki gen ladan senk (5) nan koup nasyonal. Pandan ane sa a nan tranzisyon pou klèb la, li te rankontre de prezidan ( [[Michel Seydoux]] ak Gérard Lopez ) ak twa antrenè ( Frédéric Antonetti, Patrick Collot ak Franck Passi ). Nan ane 2017-2018, li te vin nimewo en meyè gadyen ekip Marcelo Bielsa te antrenè a. Pandan dezyèm jounen an nan chanpyona a kont Estrasbou, Maignan te ekspilse deyò pou yon move fot pa dèyè pandan li voye boul la nan tèt advèsè l la. Pandan ke LOSC te deja fè twa chanjman li yo, li fòse ko-ekipye li yo Nicolas de Préville ak Ibrahim Amadou jwe youn apre lòt nan kan an pandan prèske {{Unité|30|minit}} (defèt 3-0, alòske skò a te 0-0 anvan ekspilsyon li) <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Lille-finit-sans-gardien-apres-l-expulsion-de-mike-maignan/825452|title=Lille finit sans gardien après l'expulsion de Mike Maignan|date=13 août 2017.|website=lequipe.fr|language=fr}}</ref> . Maignan te jwe tout trant-uit jou chanpyona a pandan sezon 2018-2019 la. Li te kenbe kan li san yon boul pa antre pandan disèt fwa (chanpyona ak koup de Frans konbine) ak repouse twa penalite <ref>{{Cite web|url=https://www.lavoixdunord.fr/585618/article/2019-05-19/mike-maignan-elu-meilleur-gardien-de-l-annee|title=Trophées UNFP: Élu gardien de l’année, Mike Maignan dans le grand monde|date=19 mai 2019.|website=LA VDN|language=fr}}</ref> . Jèn gadyen an te genyen trofe UNFP pou meyè gadyen sezon sa a. Yon titilè enkontournabl nan 2019-2020, li te dekouvri Lig chanpyon an, li kite sèlman match Coup Lig la bay nouvo doubli li a Léo Jardim . Li te kouwone chanpyon Lafrans nan lane 2021 an apre li te vin titilè nan kan pou chak nan match li yo nan chanpyona fransè a <ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2020-2021/lille-sacre-champion-de-france-apres-sa-victoire-a-angers-1-2_sto8333669/story.shtml|title=Ligue 1 : Lille sacré champion de France après sa victoire à Angers (1-2)|last=Martin Mosnier|date=23 mai 2021|website=[[Eurosport]]}}</ref> . Li te jwe tou tout match Lig Europa, ak LOSC kote li te fini dezyèm nan poul li a , pandan yo te bat AC Milan nan San Siro ak yon skò de twa gòl a zewo answit pèdi devan Ajax Amsterdam nan sèzyèm tou final la <ref>{{Cite web|url=https://www.20minutes.fr/sport/2985963-20210225-ajax-losc-lille-quitte-europe-rougir|title=Ajax-LOSC : Lille quitte l’Europe sans rougir|last=François Launay|date=25 février 2021|website=[[20 Minutes (France)|20 Minutes]]}}</ref> . === AC Milan === Nan mitan sezon 2021 a, Mike Maignan te kite LOSC e li te siyen jiska 2026 nan peyi Itali ak AC Milan <ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2021-05-27/official-statement-mike-maignan|title=OFFICIAL STATEMENT: MIKE MAIGNAN|date=27 mai 2021|website=acmilan.com|language=en}}</ref> ; transfè a estime nan alantou {{Unité|15|millions d'euros}} <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Mike-maignan-quitte-lille-pour-l-ac-milan/1256371|title=Transferts : Mike Maignan quitte Lille pour l'AC Milan|date=27 mai 2021|website=[[L'Équipe]]}}</ref> . Li te fè premye pa li avèk Rossoneri nan dat ki te 24 out 2021 kont Sampdoria nan premye jou a nan seri A e li te deja fè yo remake'l pa pèfòmans li, fè lwanj pa antrenè li Stefano Pioli e menm pa medya nasyonal yo ( ''Corriere dello Sport'' ak ''Gazetta dello Sport'' ). <ref>{{Cite web|url=https://www.footmercato.net/a5809332464612934203-ac-milan-les-debuts-tres-remarques-de-mike-maignan|title=AC Milan : le début très remarqué de Mike Maignan|website=Foot Mercato : Info Transferts Football - Actu Foot Transfert|language=fr|access-date=2021-08-31}}</ref> . 13 février 2022, li te bay yon pas desizif ak Rafael Leão, ansyen koekipye li nan Lille, pandan yon viktwa yon sèl gòl kont Sampdoria, ki te vin premye gol reyalize pa yon gadyen AC Milan nan chanpyona a.Itali depi lejand klèb Dida an 2006<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/maignan-come-dida-un-portiere-del-milan-fa-assist-quasi-22-anni-dopo-l-ultima-volta-1645751|title=Maignan come Dida: un portiere del Milan fa assist quasi 22 anni dopo l'ultima volta|last=Pierpaolo Matrone|date=13 février 2022|website=TUTTOMercatoWEB|language=it}}</ref> . Nan fen sezon an, li te genyen Calcio kòm yon titilè enkontournabl, e li fini kòm meyè gadyen nan seri A. <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Mike-maignan-elu-meilleur-gardien-de-serie-a/1334059|title=Mike Maignan élu meilleur gardien de Serie A|date=20 mai 2022.|website=L'Équipe|language=fr}}</ref> === Ekip frans === Aprè Mondyal la, apre retrèt entènasyonal Hugo Lloris, antrenè a nonmen li gadyen nimewo 1 nan ekip Frans la. Pou premye match li ak nouvo estati sa a, li estope yon penalite nan men Memphis Depay kont [[Netherlands]] (viktwa 4-0) answit fè yon sove desizif nan fen match la kont Repiblik Ilann nan kalifikasyon yo pou Euro 2024 la <ref>{{Cite web|url=https://foot11.com/news/edf-deschamps-mike-maignan-sera-numero-1-sur-ce-rassemblement-173956|title=EdF, Deschamps : "Mike Maignan sera numéro 1 sur ce rassemblement"|last=Jérémie Brun|date=20 mas 2023|website=foot11.com}}</ref>, konsa evite egalizasyon Ilandè a (viktwa 1-0). == Stil jwèt == Li te kenben yon gwo kantitechout depi kòmansman karyè li, sa ki fè'l yon espesyalis nan domèn sa a, kidonk tinon li ". Majik Mike » <ref>{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Article/Ou-situer-mike-maignan-et-walter-benitez-dans-la-hierarchie-europeenne-des-gardiens-specialistes-des-penalties/941963|title=Où situer Mike Maignan et Walter Benitez dans la hiérarchie européenne des gardiens spécialistes des penalties|last=Nathan Gourdol|date=21 septembre 2018|website=[[L'Équipe]]}}</ref> . Li se yon gadyen trè konplè : konfòtab nan jw tayryen, desizif sou liy li tankou nan en kont en , egzakt nan pas li yo, nan degajman li yo tou. <ref>{{Cite web|url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/mike-maignan/serie-a-mike-maignan-le-gardien-de-la-forteresse-de-l-ac-milan-en-lice-pour-le-titre-de-champion-9df54e60-d1df-11ec-950d-d0981e947358|title=Serie A. Mike Maignan, le gardien de la forteresse de l’AC Milan, en lice pour le titre de champion|last=Pierre-Hakim Ouggourni|date=15 mai 2022|website=[[Ouest-France]]}}</ref> . Li se meyè gadyen nan chanpyona foutbòl Italyen 2021-2022 an tèm de pousantaj boul li kenbe, match san li pa pran gòl, gòl li pran tu selon kantite minit yo te jwe, ak chout li kenbe ki ta dwe bat gadyen an <ref>{{Cite web|url=https://www.lepetitlillois.com/2022/05/10/les-chiffres-fous-de-mike-maignan-ex-losc-avec-lac-milan|title=Les chiffres fous de Mike Maignan (ex-LOSC) avec l’AC Milan|last=Pierrick Moniot|date=10 mai 2022|website=Le Petit Lillois}}</ref> . == Estatistik ==   === Lis match entènasyonal yo === {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" border="1" style="float:center; border:1px; font-size:90%; margin-left:1em;" ! colspan="7" width="900" |Match entènasyonal Mike Maignan |- ! ! Dat ! Kote ! Advèsè ! rezilta <ref>Le premier chiffre correspond au score de l'équipe jouant à domicile.<br />Le score est écrit en vert si l'équipe de France a gagné le match, en noir si elle a fait match nul et en rouge si elle a perdu le match.</ref> ! Konpetisyon ! Nòt |- | 1. |7 oktòb 2020 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> [[Ikrèn]] | '''{{Vèt|7 - 1}}''' | rowspan="2" | Jwèt zanmitay | Vin nan jwèt nan plas Steve Mandanda nan 46yèm minit nan jwèt la. |- | 2. |29 mas 2022 | Estad Pierre-Moroy, Villeneuve-d'Ascq, [[Frans]] |</img> [[Afrik disid]] | '''{{Vèt|5 - 0}}''' | Titilè |- | 3. |6 jen 2022 | Poljud Stadium, Split, [[Kwowasi|Kwoasi]] |</img> [[Kwowasi]] | '''1 - 1''' | rowspan="3" | Lig Nasyon 2022-2023 | Titilè |- | 4. |13 jen 2022 | Stad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> Kwowasi | '''{{Wouj|0 - 1}}''' | Titilè |- | 5. |22 septanm 2022 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> [[Otrich]] | '''{{Vèt|2 - 0}}''' | Titilè ak ranplase pa Alphonse Areola nan 46yèm minit nan jwe. |- | 6. |24 mas 2023 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> Netherlands | '''{{Vèt|4 - 0}}''' | rowspan="4" | Euro 2024 kalifikasyon | Titilè |- | 7. |27 mas 2023 | Aviva Stadium, [[Diblen|Dublin]], [[Ilann|Iland]] |</img> [[Ilann]] | '''{{Vèt|0 - 1}}''' | Titilè |- | 8. |19 jen 2023 | Estad Frans, Saint-Denis, [[Frans]] |</img> [[Grès]] | '''{{Vèt|1 - 0}}''' | Titilè |- | 9. |7 septanm 2023 | Parc des Princes, [[Pari]], [[Frans]] |</img> Ilann | '''{{Vèt|2 - 0}}''' | Titilè |- | 10. |12 septanm 2023 | Signal Iduna Park, Dortmund, [[Almay]] |</img> [[Almay]] | '''{{Wouj|2 - 1}}''' | Jwèt zanmitay | Titilè |- | 11. |13 okòb 2023 | Johan Cruyff Arena, [[Amstèdam]], Netherlands |</img> Netherlands | '''{{Vèt|1 - 2}}''' | Euro 2024 kalifikasyon | Titilè |- | 12. |17 okòb 2023 | Stad Pyè-Moroy, Villeneuve-d'Ascq, [[Frans]] |</img> [[Ekòs]] | '''{{Vèt|4 - 1}}''' | Jwèt zanmitay | Titilè |} == Palmarès == {| class="wikitable centre" style="font-size:85%" |+Palmarès kolektif Mike Maignan (3 tit) !</img> '''[[LOSC Lille]]''' (1) !</img> [[Asosyasyon Milan Calcio|AC Milan]] (1) !</img> [[ekip foutbòl franse|ekip franse]] (1) |- | * '''Lig 1''' (1): ** '''Chanpyon''' : 2021 | * '''Seri A''' (1) : ** '''Chanpyon''' : 2022 | * '''Lig Nasyon''' (1): ** '''Chanpyon''' : '''2021''' |} == Distenksyon == * 25è nan [[Golden Ball 2022|Boul lò 2022]] * Meyè gadyen nan Lig 1 nan twofe UNFP pou foutbòl 2019. * Manm ekip-tip nan twofe UNFP pou foutbòl 2019. * Meyè gadyen nan Seri A nan lane 2022<ref>[https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Mike-maignan-elu-meilleur-gardien-de-serie-a/1334059 Mike Maignan élu meilleur gardien de Serie A], www.lequipe.fr, 20 mai 2022.</ref>. * Manm ekip-tip nan Seri A nan lane 2022. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Lyen deyò == {{Liens}} * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://resultados.as.com/resultados/ficha/deportista/mike_maignan/22340 ''As'']</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://bdfa.com.ar/jugadores-98904.html BDFA]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.bdfutbol.com/en/j/j82230.html BDFutbol]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur48037.html ''L'Équipe'']</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://global.espn.com/football/player/_/id/189026 ESPN]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://eu-football.info/_player.php?id=31123 Eu-football]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://fbref.com/fr/joueurs/fcb38f57/ FBref]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://web.archive.org/web/20240423174710/https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/8500-maignan-mike/fiche.html FFF]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.footballdatabase.eu/fr/joueur/details/172543 FootballDatabase]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[http://www.kicker.de/72654/vereinsspieler_profil.html Kicker]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://web.archive.org/web/20230409145218/https://www.leballonrond.fr/player.php?id=168810 Leballonrond]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.mondefootball.fr/fiche_du_joueur/mike-maignan Mondefootball]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.national-football-teams.com/player/79691.html National Football Teams]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=71426 Soccerbase]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://fr.soccerway.com/players/-/215632 Soccerway]</span> * <span class="liste-horizontale noarchive">[https://www.transfermarkt.fr/transfermarkt/profil/spieler/182906 Transfermarkt]</span> [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 3y2addl561oswv3yf8feg698p68etz7 Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase 0 88707 889047 831444 2026-10-21T13:59:19Z Kitanago 19629 889047 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = * '''Deskripsyon:''' Yon seri atelye kontribisyon pou konble anpil pou bouche anpil tou vid sou Wikipedya kreyòl ayisyen an. Atelye sa yo ap kòmanse òganize nan kad evènman [[m:Event:Konbit Wiki Kreyolo|Konbit Wiki Kreyolo 2023]]. Atelye yo ap òganize anliy pandan 2zèdtan pandan 2 jou chak semèn anliy. Gen atelye ki ka òganize tou an pèsòn pou ede plis moun konn zouti yo pi byen. Kalnadriye atelye ap pataje pi ba a. * '''Objektif yo:''' Distans finisman Konbit Wiki Kreyolo a nou swete: #Ankouraje kreye ak amelyore atik nan paj [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|Pwojè akèy la]] #Chwazi yon atik ak etitkèt [[Wikipedya:Bon atik|'''Bon atik''']] pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] #Chwazi yon imaj nan kategori Bon imaj sou Comons epi kreye atik ki dekri imaj la sou Wikipedya #Kreye yon ribrik "Sa w dwe konnen" pou pataje sou paj akèy presipal la #Kreye ak amelyore kèk infobox tankou: Biyografi ak infobox pou ekriven, atis pent, atis mizik, aktè sinema, politisyen, jounalis, elatriye. [[pwojè:Infobox|mande plis sou paj sa a]]... *'''Pwojè a an gwo:''' Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Paj sa ki tout pwopozisyon ki fèt yo]]. epi voye tou sou [[Itilizatè:Kitanago/Bonjou2|paj sa a]] pou wè ki jan li ap parèt lè li fini. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis atik pou travay | contenu = Nou en pou klike sou tout lyen ki sou atik sa epi kreye atik ki poko kreye yo oswa konplete sa ki kreye men ki pa konplè yo. Sou chak atik nou tarvay sou li sonje ajoute kategori sa a <nowiki>[[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]]</nowiki>. Konsa nou envite korektè yo ale nan [[:Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|kategori]] a pou verifye lis atik ki merite korije yo. Men lis atik ki pwopoze prensipalman pou travay pou rive sou paj akèy la: # [[Vincent van Gogh]] # [[Leopoldo López]] # [[Elektrisite]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div></div> <h2>Kalandriye Atelye yo:</h2> <h3> ▶ Jedi 12 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 17:00 - 19:00 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' ap vini... *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Chwa atik pou devlope pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] <br/> <h3> ▶ Samdi 14 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 16:30 - 17:30 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/dqk-impe-ojh Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Prezantasyon [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Pwojè Krepisaj Wikipedya]] ak [[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] <h3> ▶ Jedi 19 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 22:00 *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/ozd-sybd-auq Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Kijan pou kreye:Kont ak paj itilizatè ou. Ki jan pou modifye yon atik <h3> ▶ Jedi 21 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' *'''Lyen rankont lan:''' *'''Animatè:''' *'''Sijè:''' [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] a1vfe3rpt2lztzbd1364oic93eokhjd 889048 889047 2026-10-21T13:59:38Z Kitanago 19629 Kitanago a déplacé la page [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Rezilta]] vers [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya/Pwojè pase]] 889047 wikitext text/x-wiki {{Krepisaj Wikipedya/Onglè}} <center><big>'''Atelye pèmanans pou bouche kèk tou vid sou Wikipedya''' </big></center> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone =KREPISAJ WIKIPEDYA LOGO CROP.png | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = KREPISAJ WIKIPEDYA | contenu = * '''Deskripsyon:''' Yon seri atelye kontribisyon pou konble anpil pou bouche anpil tou vid sou Wikipedya kreyòl ayisyen an. Atelye sa yo ap kòmanse òganize nan kad evènman [[m:Event:Konbit Wiki Kreyolo|Konbit Wiki Kreyolo 2023]]. Atelye yo ap òganize anliy pandan 2zèdtan pandan 2 jou chak semèn anliy. Gen atelye ki ka òganize tou an pèsòn pou ede plis moun konn zouti yo pi byen. Kalnadriye atelye ap pataje pi ba a. * '''Objektif yo:''' Distans finisman Konbit Wiki Kreyolo a nou swete: #Ankouraje kreye ak amelyore atik nan paj [[Wikipedya:Pwojè:Akèy|Pwojè akèy la]] #Chwazi yon atik ak etitkèt [[Wikipedya:Bon atik|'''Bon atik''']] pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] #Chwazi yon imaj nan kategori Bon imaj sou Comons epi kreye atik ki dekri imaj la sou Wikipedya #Kreye yon ribrik "Sa w dwe konnen" pou pataje sou paj akèy presipal la #Kreye ak amelyore kèk infobox tankou: Biyografi ak infobox pou ekriven, atis pent, atis mizik, aktè sinema, politisyen, jounalis, elatriye. [[pwojè:Infobox|mande plis sou paj sa a]]... *'''Pwojè a an gwo:''' Pou verifye tout pwopozisyon pou paj prensipal gade [[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Paj sa ki tout pwopozisyon ki fèt yo]]. epi voye tou sou [[Itilizatè:Kitanago/Bonjou2|paj sa a]] pou wè ki jan li ap parèt lè li fini. | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div> <div style="width:39%; float:left;"> <h2>Gid pou atik yo</h2> <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis pou travay yo | contenu = * '''[[Èd:Wikipedya tipa tipa|Leson pou aprann kontribye sou Wikipedya]]''' * '''[[Pwojè:Akèy/Paj prensipal|Pwojè pou paj akèy prensipal la]]''' *'''[[Wikipedya:Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen|Lis atik ke tout ansiklopedi yo ta dwe genyen]]''' | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Lis atik pou travay | contenu = Nou en pou klike sou tout lyen ki sou atik sa epi kreye atik ki poko kreye yo oswa konplete sa ki kreye men ki pa konplè yo. Sou chak atik nou tarvay sou li sonje ajoute kategori sa a <nowiki>[[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]]</nowiki>. Konsa nou envite korektè yo ale nan [[:Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya|kategori]] a pou verifye lis atik ki merite korije yo. Men lis atik ki pwopoze prensipalman pou travay pou rive sou paj akèy la: # [[Vincent van Gogh]] # [[Leopoldo López]] # [[Elektrisite]] | lien = | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> {{Bwat kolore | icone = OOjs UI icon alert-destructive.svg | couleurtitre = | couleurfond = #FCFCFC | titre = Travay fenk ap fèt yo | contenu = {{Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan}} | lien = Modèl:Pwojè:Krepisaj Wikipedya/modifikasyon resan | style = flex: 1 1 30em; flex-grow: 1; }} </div></div> <div style="width:39%; float:right;"> {{Pwojè:Wikipedya/Seksyon|titre=Patisipan |partie=Pwojè:Wikipedya/Seksyon:Patisipan }} </div></div></div> <h2>Kalandriye Atelye yo:</h2> <h3> ▶ Jedi 12 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 17:00 - 19:00 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' ap vini... *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Chwa atik pou devlope pou prezante sou paj [[Paj prensipal|akèy prensipal la]] <br/> <h3> ▶ Samdi 14 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 16:30 - 17:30 (UTC-04) *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/dqk-impe-ojh Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Prezantasyon [[Pwojè:Krepisaj Wikipedya|Pwojè Krepisaj Wikipedya]] ak [[Wikipedya:Prensip fondatè yo|Prensip fondatè yo]] <h3> ▶ Jedi 19 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' 22:00 *'''Lyen rankont lan:''' [https://meet.google.com/ozd-sybd-auq Google meet] *'''Animatè:''' [[Itilizatè:Kitanago|Kitanago]] ([[Diskisyon Itilizatè:Kitanago|diskisyon]]) *'''Sijè:''' Kijan pou kreye:Kont ak paj itilizatè ou. Ki jan pou modifye yon atik <h3> ▶ Jedi 21 oktòb 2023 </h3> *''' Lè:''' *'''Lyen rankont lan:''' *'''Animatè:''' *'''Sijè:''' [[Kategori:Pwojè:Krepisaj Wikipedya]] a1vfe3rpt2lztzbd1364oic93eokhjd Mond lan, sa k ap domine l? 0 89153 889087 846421 2026-10-22T08:38:23Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889087 wikitext text/x-wiki Mond lan, sa k ap domine l? Depi [[Akò Bretton Woods]] ak [[Trete federal Repiblik ayiti a 20 fevriye 1929 pou desantralizasyon sou zile ayiti a]] bay [[Ayiti]] dwa lejitim li toujou genyen an sou repiblik ki sijè l la Dominikàni sou zile ayiti a. Nan sa Ayiti twouve l jodi a pa Piti lokatè l la konplis. Ewop deja ap fè tantativ pou yo retounen non kolònyalis zile ki se yon mènas lë yo oze rebatize zile a [[Ispayola]] sou tout modil rechèch yo. Trete 20 fevriye 1929 la se yon tit pwopriyete ke ayiti genyen sou okipasyon ameriken an sou zile a fann repiblik lan Ant deh Eta lye ak Repiblik Ayiti a ki vin yon anpi nan [[Karayib]] la. Yo toujou ak kache sa ak jèn entèlektyèl ayisyen yo ki se sèl mèt zile ayiti a nan Karayib yo.<ref>Haiti-Référence https://www.haiti-reference.info › t...</ref> Eta Dominikàni an kreye an 1929 pa okipasyon ameriken an pou kesyon sik kann. ===Ayiti sekirite=== Yon avyon ki pou lame amerikàni an ateri nan Pòt-o-Prens avèk pèsònèl sekirite ak pou soutyen an By: Lakay Info 509 Dat: avril 23, 2024 ''' Post Views: 685''' '''Yon avyon ki pou lame amerikàni an ateri nan Pòt-o-Prens avèk pèsònèl sécurité ak pou soutyen an''' Kòmandman Sid Eta-z-ini yo, ann kowòdinasyon avèk Depatman ki pou Eta a, deplwaye pèsònèl krisyal nan Pòt-o-Prens. Jodi a, yon C-130 ki pou US Air Force gentan ateri nan ayewopò entènasyònal [[Toussaint Louverture]], transpòte pèsònèl sekirite ak pou soutyen pou anbasad Eta-z-ini yo. Wotasyon sa-a plànifye e temwànye angajman ki pou kontinye anvè sekirite ak stabilite ann Ayïti. Pèsònèl ki rive yo ap kontribye aktivman ak metmen nan operasyon ki pou anbasad ann kous, soulinye youn nòt ki pou SOUTHCOM pataje avèk redaksyon ki pou Lakay Info 509 Inisyativ sa-a enskri l nan kad plizyè pratik standa vize nan ranfòse sekirite ki pou anbasad la nan tout mond lan. Nan tèt-kole avèk lapolis Nasyònal Ayisyàna ak Fòs Ame Ayisyàna a, objektif lan se pou garanti yon anviwònman pwopis aktout efò ki pou rekonstriksyon ak pou devlopman. Anbasad ki pou Eta-z-ini an ret detèmine nan soutni pèp ayisyen an nan aspirasyons l-yo pou demokratsi a. Mobilize yon apui pou enstitisyon yo ki se kle yo e kreye kondisyon nesesè ak de eleksyon jis e transparan rete nan kè priyorite yo pou anbasad amerikàni an nan Pòt-o-Prens. Nan optik sa-a, chak efò se deplwaye pou ranfòse patènarya e favorize yon avni stab e pwospè pou Ayiti. <ref>Job David Boisrond Lakay Info509 Contact@lakayinfo509.com Téléphone : +509 3706 8096 ©️Avril2024. Tous droits réservés. Aucun texte de Lakay Info509 ne peut être reproduit en totalité ou en partie à des fins lucratives ou de propagande sans autorisation https://lakayinfo509.com/un-avion-de-larmee-americaine-atterrit-a-port-au-prince-avec-du-personnel-de-securite-et-de-soutien/ .</ref> ===Nòt ak Referans=== tfh9aixp09km3md3g3xenvixrcrrjay Pwojè:Antretyen 0 90184 889069 841674 2026-10-21T15:01:32Z Kitanago 19629 889069 wikitext text/x-wiki __NOTOC____NOEDITSECTION__ <!-- POU MODIFIE CONTENU A E PA FÒMATA A, SÈVI AK LYON "EDIT" YO NAN CHAK SEKSYON DIRÈKTEMAN SOTI NAN ATIK LA --> <!-->--------------------------------------------- ------------------------------------ Ankadreman plen lajè ki gen quote la ------------------------------------------------- -------------------------------</!--> {{ Bwat kolore | titre = Pwojè: Antretyen | contenu ={{Pwojè: Antretyen/Entwodiksyon}} | icone = OOjs UI icon advanced-invert.svg | titre-couleur-fond = #72777d | titre-couleur = #FFF | lien = modèl:Pwojè: Antretyen/Entwodiksyon | lien-couleur = #FFF }} <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> <div style="flex: 1 1 30em; display: flex; flex-direction: column;"> <!-- Suivi jounal yo --> {{Bwat kolore | titre = Suivi jounal | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Suivi jounal yo}} | icone = OOjs UI icon articles-ltr.svg | lien = Pwojè:Antretyen/Suivi jounal yo | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Suivi redaksyonèl --> {{Bwat kolore | titre = Suivi redaksyonèl | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Suivi redaksyonèl}} | icone = OOjs UI icon articleCheck-ltr.svg | lien = Pwojè:Antretyen/Suivi redaksyonèl | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Suivi medya yo --> {{Bwat kolore | titre = Suivi medya yo | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Suivi medya yo}} | icone = OOjs UI icon imageGallery-ltr.svg | lien = Pwojè:Antretyen/Suivi medya yo | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} </div> <div style="flex: 1 1 30em; display: flex; flex-direction: column;"> <!-- Administrasyon --> {{Bwat kolore | titre = Administrasyon | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Administrasyon}} | icone = OOjs UI icon userAvatar.svg | lien = Pwojè:Antretyen/Administrasyon | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Resous imèn --> {{Bwat kolore | titre = Resous imèn | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Resous imèn}} | icone = OOjs UI icon userTalk-ltr.svg | lien = Pwojè:Antretyen/Resous imèn | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Pwojè ak lyen --> {{Bwat kolore | titre = Pwojè ak lyen | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Pwojè ak lyen}} | icone = OOjs UI icon external-link-ltr.svg | lien = Pwojè:Antretyen/Pwojè ak lyen | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} </div> </div> <!-->--------------------------------------------------------------------------------- Pied de page ---------------------------------------------------------------------------------</!--> [[Kategori:Pwojè:Antretyen|*]] 0q22od87mk29j6czj4k6o8bq3vfkgbh 889072 889069 2026-10-21T15:08:23Z Kitanago 19629 889072 wikitext text/x-wiki __NOTOC____NOEDITSECTION__ <!-- POU MODIFIE CONTENU A E PA FÒMATA A, SÈVI AK LYON "EDIT" YO NAN CHAK SEKSYON DIRÈKTEMAN SOTI NAN ATIK LA --> <!-->--------------------------------------------- ------------------------------------ Ankadreman plen lajè ki gen quote la ------------------------------------------------- -------------------------------</!--> {{ Bwat kolore | titre = Pwojè: Antretyen | contenu ={{Pwojè: Antretyen/Entwodiksyon}} | icone = OOjs UI icon advanced-invert.svg | titre-couleur-fond = #72777d | titre-couleur = #FFF | lien = modèl:Pwojè: Antretyen/Entwodiksyon | lien-couleur = #FFF }} <div style="display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: wrap;"> <div style="flex: 1 1 30em; display: flex; flex-direction: column;"> <!-- Suivi jounal yo --> {{Bwat kolore | titre = Suivi jounal | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Suivi jounal yo}} | icone = OOjs UI icon articles-ltr.svg | lien = modèl:Pwojè:Antretyen/Suivi jounal yo | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Suivi redaksyonèl --> {{Bwat kolore | titre = Suivi redaksyonèl | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Suivi redaksyonèl}} | icone = OOjs UI icon articleCheck-ltr.svg | lien = modèl:Pwojè:Antretyen/Suivi redaksyonèl | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Suivi medya yo --> {{Bwat kolore | titre = Suivi medya yo | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Suivi medya yo}} | icone = OOjs UI icon imageGallery-ltr.svg | lien = modèl:Pwojè:Antretyen/Suivi medya yo | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} </div> <div style="flex: 1 1 30em; display: flex; flex-direction: column;"> <!-- Administrasyon --> {{Bwat kolore | titre = Administrasyon | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Administrasyon}} | icone = OOjs UI icon userAvatar.svg | lien = modèl:Pwojè:Antretyen/Administrasyon | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Resous imèn --> {{Bwat kolore | titre = Resous imèn | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Resous imèn}} | icone = OOjs UI icon userTalk-ltr.svg | lien = modèl:Pwojè:Antretyen/Resous imèn | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} <!-- Pwojè ak lyen --> {{Bwat kolore | titre = Pwojè ak lyen | contenu ={{Pwojè:Antretyen/Pwojè ak lyen}} | icone = OOjs UI icon external-link-ltr.svg | lien = modèl:Pwojè:Antretyen/Pwojè ak lyen | titre-couleur-fond = #eaecf0 | titre-couleur = #000 | lien-couleur = | style = flex: 1 1 auto; }} </div> </div> <!-->--------------------------------------------------------------------------------- Pied de page ---------------------------------------------------------------------------------</!--> [[Kategori:Pwojè:Antretyen|*]] 5v23vap9en9byimik9bjbhgpmaez2vy Modèl:Pwojè:Antretyen/Entwodiksyon 10 90185 889070 841600 2026-10-21T15:01:56Z Kitanago 19629 889070 wikitext text/x-wiki {{Rakousi|P:A}}{{Icône de titre|id = Pwojè:Antretyen|image = OOjs UI icon advanced.svg|texte = Pwojè:Antretyen|link = Pwojè:Antretyen|taille = 25}} Paj sa a gen entansyon lis kontribitè ki kenbe epi patisipe nan paj antretyen, konekte ak siveyans chanjman. Espesyalman paj ki mande plis atansyon, pou rezon fyab ak kredibilite nan Wikipedia. Regilyèman, epi si w remake ke yon paj pa swiv jan sa endike a, mete ajou nivo a swiv yo nan lòd yo kenbe yon apèsi reyalis nan sitiyasyon an. {{clr}} == Apendis == {{kolòn|nombre=4| * [[Kategori:Pwojè Antretyen|Lis pwojè antretyen]] * [[Èd:Lis banyè pou antretyen|Badwòl antretyen]] * [[Èd:Vandalis|Kisa pou fè nan ka vandalis]] * [[Pwojè:Antretyen/Paj yo sispèk nan vyolasyon dwadotè|Kenbe PCP ajou]] }} {{notif pwojè 2|Antretyen}} {{Avètisman notif pwojè|Antretyen}} mnspyuj9jca83ylw1xyuz1p0go8og3t 889071 889070 2026-10-21T15:02:23Z Kitanago 19629 889071 wikitext text/x-wiki {{Rakousi|P:A}}{{Icône de titre|id = Pwojè:Antretyen|image = OOjs UI icon advanced.svg|texte = Pwojè:Antretyen|link = Pwojè:Antretyen|taille = 25}} Paj sa a gen entansyon lis kontribitè ki kenbe epi patisipe nan paj antretyen, konekte ak siveyans chanjman. Espesyalman paj ki mande plis atansyon, pou rezon fyab ak kredibilite nan Wikipedia. Regilyèman, epi si w remake ke yon paj pa swiv jan sa endike a, mete ajou nivo a swiv yo nan lòd yo kenbe yon apèsi reyalis nan sitiyasyon an. {{clr}} == Apendis == {{kolòn|nombre=4| * [[:Kategori:Pwojè Antretyen|Lis pwojè antretyen]] * [[Èd:Lis banyè pou antretyen|Badwòl antretyen]] * [[Èd:Vandalis|Kisa pou fè nan ka vandalis]] * [[Pwojè:Antretyen/Paj yo sispèk nan vyolasyon dwadotè|Kenbe PCP ajou]] }} {{notif pwojè 2|Antretyen}} {{Avètisman notif pwojè|Antretyen}} tiqoy5jyxfmwf0ozu6197f0d45wxral Modèl:Pwojè:Antretyen/Suivi jounal yo 10 90189 889073 841626 2026-10-21T15:10:24Z Kitanago 19629 889073 wikitext text/x-wiki Gade [[Special:Specialpages|somè paj espesyal yo]]. ==== [[Fichye:OOjs UI icon article-ltr.svg|20px|link=]] Atik ==== * {{Pwojè:Antretyen/estati|3}} [[Espesyal:PajPoukontli|Paj òfelen]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Espesyal:PajEnpas|Paj ki mande sekou ]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|3}} [[Espesyal:PajKout|Atik kout]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Pwojè:Antretyen/Atik non suivi|Atik non suivi]] * ''Gade tou :'' [[Wikipedya:Rapò]] ==== [[Fichye:OOjs UI icon articleRedirect-ltr.svg|20px|link=]] Redireksyon ==== * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Espesyal:RedireksyonDoub|Doub redireksyon]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Espesyal:RedireksyonKase|Redireksyon kase]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Pwojè:Antretyen/Redireksyon avèk kontni|Redireksyon avèk kontni]] ==== [[Fichye:OOjs UI icon indent-ltr.svg|20px|link=]] Kategori ==== * {{Pwojè:Antretyen/estati|3}} [[:Kategori:Kategori ki twò plen|Kategori ki twò plen]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Espesyal:PajPakategorize|Atik san kategori]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|3}} [[Espesyal:KategoriPaItilize|Kategori ki pa itilize]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|4}} [[Espesyal:KategoriPakategorize|Kategori san kategori]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|3}} [[Espesyal:KategoriNouBezwen|Kategori ki mande]] * ''Gade tou :'' [[Pwojè:Kategori]] ==== [[Fichye:OOjs UI icon history.svg|20px|link=]] Modifikasyon ==== * {{Pwojè:Antretyen/estati|-1}} [[Pwojè:Antretyen/Analiz kreyasyon sou IP|Analiz kreyasyon sou IP]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|-1}} [https://ht.wikipedia.org/wiki/Sp%C3%A9cial:Modifications_r%C3%A9centes?userExpLevel=newcomer&hidebots=1&hidecategorization=1&hideWikibase=1&limit=250&days=7&urlversion=2 Modifikasyon resan debitan yo] * {{Pwojè:Antretyen/estati|-1}} [[Special:Recentchanges|Modifikasyon resan]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|-1}} [[Special:Newpages|Nouvo paj]] * {{Pwojè:Antretyen/estati|-1}} [[Special:Abusefilter|Jounal filtraj]] bogqurgtivl98w1ldkhjg7p962n50vo Choucoune 0 95552 889083 876946 2026-10-22T08:33:06Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889083 wikitext text/x-wiki   Choucoune (nan [[Lang kreyòl]] ayisyen: Choukoun) se yon chante ayisyen nan fen 19yèm syèk, ki konpoze pa [[Michel Mauléart Monton]] ki baze sou yon powèm Oswald Durand. « Choucoune » avan tou se yon powèm lirik nan ane 1883 ki fè elòj bote fanm ayisyen ki gen menm non.Se te youn nan pi bèl zèv selèb Oswald Durand (1840-1906).Istwa a soti nan zafè otè a ak Marie-Noëlle Belizaire (~1853-1924), yon marabout ak pwopriyetè yon plonje nan vil Okap, yo rele Choucoune.se choucoune ki te kite li pou koz enfidelite ki te toujou ap fet. Yon pyanis ameriken, ki fèt ak yon papa ayisyen epi ak yon manman ameriken te konpoze mizik la nan lane 1893,kreye melodi a soti nan fragman franse ak kreyòl. Choucoune te kreye nan Pòtoprens nan dat 14 me 1893. Chante a te vin tounen yon mereng dousman , popilè ann Ayiti e li te parèt anpil pandan selebrasyon bisantnè Pòtoprens an 1949. == Vèsyon yo == Vèsyon an angle nan " Choucoune » (Yellow Bird) te parèt orijinèlman sou album ''Calypso Holiday'' [[1957 (almanak gregoryen)|1957]], ranje pa {{Lien|fr=Norman Luboff|lang=en}} ak jwe pa koral li. Calypso se style mizik ki te popilè nan mond ki pale angle nan mitan ane 1950 yo. Pawòl "Yellow Bird" ekri pa Alan ak Marilyn Bergman pa gen okenn koneksyon ak naratif powèm Oswald Durand a, eksepte ke powèm nan gen ladan mo yo " ou zwazo » (ti zwazo) nan refren li. Chante ayisyen pafwa yo rele " Ti [[Zwazo]] "Oswa" Ti Zwezo ". == Lyen ekstèn (kase) == {{Lòt pwojè|wikisource=Choucoune}}{{Portail|poésie|Littérature haïtienne|chanson}} 9wk97yulet8h38wnhhiyhzpu97fwftj 889084 889083 2026-10-22T08:37:08Z Surtaburta 39352 889084 wikitext text/x-wiki   Choucoune (nan [[Lang kreyòl]] ayisyen: Choukoun) se yon chante ayisyen nan fen 19yèm syèk, ki konpoze pa [[Michel Mauléart Monton]] ki baze sou yon powèm Oswald Durand. « Choucoune » avan tou se yon powèm lirik nan ane 1883 ki fè elòj bote fanm ayisyen ki gen menm non.Se te youn nan pi bèl zèv selèb Oswald Durand (1840-1906).Istwa a soti nan zafè otè a ak Marie-Noëlle Belizaire (~1853-1924), yon marabout ak pwopriyetè yon plonje nan vil Okap, yo rele Choucoune.se choucoune ki te kite li pou koz enfidelite ki te toujou ap fet. Yon pyanis ameriken, ki fèt ak yon papa ayisyen epi ak yon manman ameriken te konpoze mizik la nan lane 1893,kreye melodi a soti nan fragman franse ak kreyòl. Choucoune te kreye nan Pòtoprens nan dat 14 me 1893. Chante a te vin tounen yon mereng dousman , popilè ann Ayiti e li te parèt anpil pandan selebrasyon bisantnè Pòtoprens an 1949.<ref>{{Cite web|url=https://www.songfacts.com/facts/michel-mauleart-monton/choucoune|title=Choucoune by Michel Mauleart Monton - Songfacts|last=|website=www.songfacts.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016060819/https://www.songfacts.com/facts/michel-mauleart-monton/choucoune|archive-date=2019-10-16|access-date=2026-05-19|url-status=live}}</ref> == Vèsyon yo == Vèsyon an angle nan " Choucoune » (Yellow Bird) te parèt orijinèlman sou album ''Calypso Holiday'' [[1957 (almanak gregoryen)|1957]], ranje pa {{Lien|fr=Norman Luboff|lang=en}} ak jwe pa koral li. Calypso se style mizik ki te popilè nan mond ki pale angle nan mitan ane 1950 yo. Pawòl "Yellow Bird" ekri pa Alan ak Marilyn Bergman pa gen okenn koneksyon ak naratif powèm Oswald Durand a, eksepte ke powèm nan gen ladan mo yo " ou zwazo » (ti zwazo) nan refren li. Chante ayisyen pafwa yo rele " Ti [[Zwazo]] "Oswa" Ti Zwezo ". == Lyen ekstèn (kase) == {{Lòt pwojè|wikisource=Choucoune}}{{Portail|poésie|Littérature haïtienne|chanson}} 1ln97l797hqbafg69eogyhx5ay5brak 889085 889084 2026-10-22T08:37:24Z Surtaburta 39352 889085 wikitext text/x-wiki   Choucoune (nan [[Lang kreyòl]] ayisyen: Choukoun) se yon chante ayisyen nan fen 19yèm syèk, ki konpoze pa [[Michel Mauléart Monton]] ki baze sou yon powèm Oswald Durand. « Choucoune » avan tou se yon powèm lirik nan ane 1883 ki fè elòj bote fanm ayisyen ki gen menm non.Se te youn nan pi bèl zèv selèb Oswald Durand (1840-1906).Istwa a soti nan zafè otè a ak Marie-Noëlle Belizaire (~1853-1924), yon marabout ak pwopriyetè yon plonje nan vil Okap, yo rele Choucoune.se choucoune ki te kite li pou koz enfidelite ki te toujou ap fet. Yon pyanis ameriken, ki fèt ak yon papa ayisyen epi ak yon manman ameriken te konpoze mizik la nan lane 1893,kreye melodi a soti nan fragman franse ak kreyòl. Choucoune te kreye nan Pòtoprens nan dat 14 me 1893. Chante a te vin tounen yon mereng dousman , popilè ann Ayiti e li te parèt anpil pandan selebrasyon bisantnè Pòtoprens an 1949.<ref>{{Cite web|url=https://www.songfacts.com/facts/michel-mauleart-monton/choucoune|title=Choucoune by Michel Mauleart Monton - Songfacts|last=|website=www.songfacts.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016060819/https://www.songfacts.com/facts/michel-mauleart-monton/choucoune|archive-date=2019-10-16|access-date=2026-05-19|url-status=live}}</ref> == Vèsyon yo == Vèsyon an angle nan " Choucoune » (Yellow Bird) te parèt orijinèlman sou album ''Calypso Holiday'' [[1957 (almanak gregoryen)|1957]], ranje pa {{Lien|fr=Norman Luboff|lang=en}} ak jwe pa koral li. Calypso se style mizik ki te popilè nan mond ki pale angle nan mitan ane 1950 yo. Pawòl "Yellow Bird" ekri pa Alan ak Marilyn Bergman pa gen okenn koneksyon ak naratif powèm Oswald Durand a, eksepte ke powèm nan gen ladan mo yo " ou zwazo » (ti zwazo) nan refren li. Chante ayisyen pafwa yo rele " Ti [[Zwazo]] "Oswa" Ti Zwezo ". == Lyen ekstèn (kase) == {{Lòt pwojè|wikisource=Choucoune}} i1uxezjjsdguwts7h03kik28pnoanic Jeffrey Epstein 0 97306 889074 880640 2026-10-21T16:10:24Z ~2026-56353-03 40763 889074 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=criminel|légende=Jeffrey Epstein nan 2006.|nom de naissance=Jeffrey Edward Epstein|image=Jeffrey Epstein mug shot.jpg}}'''Jeffrey Epstein''' (20 janvye 1953 - 10 out 2019) se te yon biznismann [[Etazini|ameriken]], yon trafikan seksiyèl ak yon vyolè an seri jèn fiy/fanm majè oubyen minè. Lè vi li a, li te konstwi yon rezo imans elit ak te rekrite jèn fiy minè ki te viktim krim seksyèl repete li ak sèk zanmi li te komèt. Tout sa fè li sant afè a Epstein.<ref>{{Lien vidéo|titre=Who Is Jeffrey Epstein?|url=https://www.youtube.com/watch?v=cEiJF6eqhFQ|date=2019-07-10|consulté le=2026-02-06|auteur=The New York Times|durée=2:39}}.</ref> Pandan karyè li a, li te vin yon pèsonalite mondèn, li te devlope yon gwò sèk relasyon nan sosyete elit entènasyonal ki gen ladan prezidan ameriken yo [[Bill Clinton]] ak [[Donald Trump]], Premye minis israèlyen Ehud Barak, ansyen prens Andrew Mountbatten-Windsor famiy rwayal [[Wayòm Ini|britanik]] ta mama. Nan 2019, Jeffrey Epstein te nan [[prizon]] ap tann jijman li a pou trafik seksyèl sou minè. Li te fè fas yon kondanasyon prizon pou vi, men yo te jwenn li pann nan selil li a. Apre plizyè echèk nan òganizasyon d etansyon li nan moman lanmò li, yo te louvri de ankèt sou sa yo te dekri kòm yon "[[swisid]] aparan". [[Kategori:Lanmò 2019]] [[Kategori:Nesans nan lane 1953]] 3y0jja5e58emdbr3wixc9e5naax285t 889075 889074 2026-10-21T16:11:59Z ~2026-56353-03 40763 889075 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2|charte=criminel|légende=Jeffrey Epstein nan 2006.|nom de naissance=Jeffrey Edward Epstein|image=Jeffrey Epstein mug shot.jpg}}'''Jeffrey Epstein''' (20 janvye 1953 - 10 out 2019) se te yon biznismann [[Etazini|ameriken]], yon trafikan seksiyèl ak yon vyolè an seri jèn fiy/fanm majè oubyen minè. Lè vi li a, li te konstwi yon rezo imans elit ak te rekrite jèn fiy minè ki te viktim krim seksyèl repete li ak sèk zanmi li te komèt. Tout sa fè li sant afè a Epstein.<ref>{{Lien vidéo|titre=Who Is Jeffrey Epstein?|url=https://www.youtube.com/watch?v=cEiJF6eqhFQ|date=2019-07-10|consulté le=2026-02-06|auteur=The New York Times|durée=2:39}}.</ref> Pandan karyè li a, li te vin yon pèsonalite mondèn, li te devlope yon gwò sèk relasyon nan sosyete elit entènasyonal ki gen ladan prezidan ameriken yo [[Bill Clinton]] ak [[Donald Trump]], Premye minis israèlyen Ehud Barak, ansyen prens Andrew Mountbatten-Windsor famiy rwayal [[Wayòm Ini|britanik]] ta mama. Nan 2019, Jeffrey Epstein( fortuite skin) te nan [[prizon]] ap tann jijman li a pou trafik seksyèl sou minè. Li te fè fas yon kondanasyon prizon pou vi, men yo te jwenn li pann nan selil li a. Apre plizyè echèk nan òganizasyon d etansyon li nan moman lanmò li, yo te louvri de ankèt sou sa yo te dekri kòm yon "[[swisid]] aparan". [[Kategori:Lanmò 2019]] [[Kategori:Nesans nan lane 1953]] 1bepgw07grfbfwpe77qzfmstz3vv9j9 Kesh (Sikhi) 0 97447 889112 881464 2026-10-22T08:48:45Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889112 wikitext text/x-wiki   Nan Sikhi, ki rele '''kesh''' oubyen '''kes''' tou ( Gurmukhi : ਕੇਸ) se pratik ki fè yon moun kite cheve l grandi natirèlman (anjeneral, se sèlman cheve ki sou tèt, bab ak moustach li) san l pa retire li. Pratik sa a se youn nan Senk Kakaar yo, senbòl ekstèn [[Guru Gobind Singh]] te bay lòd an 1699 kòm yon mwayen pou pwofese lafwa Sikh la. Yo penyen cheve a de fwa pa jou ak yon kanga, yon lòt nan senk K yo, epi yo mare l nan yon ne senp yo rele yon ''joora'' oubyen ''yon rishi'' . Yo anjeneral kenbe ne cheve sa a an plas ak kanga a epi yo kouvri l ak yon turban . 52 kòmandman Guru Gobind Singh yo, ki te konpoze nan Hazur Sahib nan Nanded, fè konnen ke kesh (cheve) la dwe onore kòm manifestasyon Satguru a, ki konsidere kòm ekivalan ak diven an. Pou rezon sa a, pratikan yo trete li ak yon respè pwofon ak disiplin sevè. Sa enkli yon swen regilye ak metikuleu, tankou penyen li omwen de fwa pa jou, lave li avèk regilarite, epi evite ekspoze li oswa pèmèt lòt moun manyen li an piblik. == Etimoloji == Nan Sanskrit, kesh soti nan k, ki vle di tèt, ak esh, ki vle di mèt/sipwèm, ki vle di somè a oswa pòsyon sipwèm nan tèt la. Sa koresponn ak Suraj Prakash Santokh Singh la ki di,<blockquote>ਰਚ੍ਯੋ ਸੁ ਈਸ਼ੁਰ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹ ॥ ਕਰ੍ਯੋ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਛਬਿ ਗ੍ਰੇਹ ॥ Se Eshvar [Senyè a] ki kreye kò a, li kreye lèzòm bèl e respekte moun. ਉੱਤਮਾਂਗ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਕਰੇ ॥ ਅਧਿਕ ਰੂਪ ਕੇਸ਼ਨ ਤੇ ਧਰੇ ॥40॥ Nan tout pati nan kò a, tèt la se pi wo a, epi lè yon moun mete Kesh [cheve ki pa koupe] sou tèt li, kò a vin bèl. </blockquote>Mahan Kosh la di tou, kesh se "cheve sou tèt la". Khalsa Dharam Shastar (1914), ki ekri pa Avatar Singh Vahiria, dakò ak sa lè li di, "Kesh vle di cheve sou tèt la epi tou bab ak moustach." == Enpòtans == Kesh se yon senbòl relijye ki ka, e ki deja, entèprete pa Sikh yo ansanm ak lòt obsèvatè nan plizyè fason diferan. Pou anpil Sikh, li reprezante yon siy devosyon pwofon anvè Bondye, yon rapèl kontinyèl ke yo dwe soumèt tèt yo ak volonte diven an san rezèv. Lefèt ke yo pa koupe cheve yo se yon jès sakre ki onore kado natirèl Bondye bay limanite. Anplis de sa, kesh, lè li asosye ak itilizasyon kangha (peny sakre a), vin tounen yon ekspresyon disiplin espirityèl ak respè pou lòd ak pite. Zak penyen cheve a pa sèlman gen yon dimansyon ijyenik, men li senbolize tou òganizasyon enteryè, klète lespri, ak rekonesans pou tout kado Bondye bay yo. ansanm, pratik sa yo reflete yon angajman konstan pou viv selon prensip sakre yo ak pou kenbe yon koneksyon vivan ak diven an. Bhai Nand Lal, ki te yon powèt nan lakou 10yèm Guru a, Guru Gobind Singh, te ekri an Pès : <ref name=":3">{{Cite web|url=https://blog.oup.com/2016/01/gurus-warrior-scripture/#sthash.eSGXVZPh.dpuf|title=The Guru’s warrior scripture|last=Singh|first=Kamalroop|last2=Mann|first2=Gurinder Singh|date=24 January 2016|website=Oxford University Press|access-date=9 November 2025}}</ref><blockquote>''Nishān-e-Sikhī ast în Panj harf-e kāf,'' ''Hargiz na bāshad azīn panj muāf,'' ''Kara, Karad, Kacha, Kanga bidān,'' ''Bina kesh hēch ast jumla nishān.''</blockquote>Senk lèt K sa yo se anblèm Sikhi Senk sa yo ki pi enpòtan; Yon braslè an [[asye]], yon gwo [[kouto]], yon chòt ak yon peny; San cheve ki pa koupe, kat lòt yo pa gen okenn siyifikasyon. Konpozisyon ki anwo a jwenn nan kèk ansyen maniskri Dasam Granth yo . <ref name=":3" /> Bhai Desa Singh, yon Sikh nan mitan 18yèm syèk la, ekri ke:<blockquote>Menm jan ak yon zwazo san zèl, oubyen tankou yon mouton san lenn Oswa tankou yon fanm san rad, se konsa yon nonm san kesh ye. Se sèlman lè yon nonm dekore Kesh ke li gen tout fòm li.</blockquote>Desa Singh bay enstriksyon nan Kòd Konduit li a, Rehatnama, pou Singh lave Kesh yo ak yogout chak de semèn epi answit netwaye yo epi mete pafen ladan yo. Bhai Daya Singh Rehatnama deklare ke Durga te bay Khalsa a Kesh la kòm yon senbòl nan Amrit Sanskar 1699 la, sa vle di yo te dekore kesh la kòm senbòl li. Kesh te yon senbòl idantite tèlman enpòtan ke pandan pèsekisyon Sikh yo anba Anpi Mughal la, [[disip]] yo te pi dispoze fè fas ak lanmò olye pou yo raze oswa koupe cheve yo pou degize tèt yo. Senbòl cheve long pou Sikh yo se te mak oswa anblèm Guru a. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2025)">sitasyon nesesè</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Istoryen JP Singh Uberoi deklare ke tabou kont koupe cheve a te leve nan kontèks pliralis relijye nan Nòdwès peyi Zend nan epòk Guru Gobind Singh, lè nouvo kominote Sikh ki te parèt la te defini tèt li kont moun ki te renonse asèt tankou ''yogi'' ak ''sannyasin'', ki te raze cheve yo nèt oswa kite l grandi men an dreadlocks mele. Kontrèman ak gwoup sa yo, Sikh ki te mèt kay yo te kite cheve yo grandi kòm yon kalite "negasyon negasyon an" men yo te fè sa nan yon fason ki òdone lè yo te penyen l ak ''kangha'' (peny) an, youn nan senk lòt K yo. == Tandans modèn == Tradisyon pou kenbe cheve san koupe a diminye nan dènye tan yo, epi yo estime ke mwatye nan gason Sikh nan peyi Zend koupe cheve yo. Rezon yo enkli senp konvenyans (evite penyen ak mare chak jou), swiv egzanp paran yo, ak presyon sosyal ki soti nan kilti prensipal la pou ajiste aparans yo pou l anfòm ak nòm nan. === Arasman === Apre atak 11 septanm 2001 yo, moun te konfonn Sikh nan Lwès yo ak Mizilman epi yo te sibi krim rayisman . Balbir Singh Sodhi, yon Sikh ki t ap viv nan [[Mesa, Arizona]], te mouri pa bal nan dat 16 septanm 2001, lè yo te konfonn li ak yon Mizilman. An 2007, yon adolesan pakistanè-ameriken 17 an, Umair Ahmed, te koupe cheve yon ti gason sik 15 an, Harpal Vacher, ak fòs nan yon lekòl ameriken. An 2008, jiri a te kondane l pou "menas dezyèm degre kòm yon krim rayisman, presyon dezyèm degre kòm yon krim rayisman, posesyon kriminèl yon zam katriyèm degre, ak arasman twazyèm degre," <ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna18868058|title=Teen charged with cutting Sikh boy's hair|date=2007-05-25|website=NBC News|language=en|access-date=2025-09-12}}</ref> epi li te kondane a pwobasyon, sèvis kominotè, ak konplete yon pwogram tolerans. An 2009, Resham Singh, yon etidyan Punjabi nan Melbourne, Ostrali, te sibi yon atak nan men yon gwoup adolesan ki t ap eseye retire turban li epi koupe cheve li. An 2010, Basant Singh, yon jèn Sikh nan Penang, Malezi, te reveye lè li te dekouvri ke 50 moun te koupe cheve l.&nbsp;cm lè li t ap dòmi nan dòtwa li pandan l t ap sèvi nan Pwogram Fòmasyon Sèvis Nasyonal Malezi a. Ensidan an te chomate jèn gason an e y ap mennen ankèt sou li jan Ministè Defans lan te bay lòd. == Gade tou == * Woumal * Patka * Thatha * Salai (zegwi) == Galri == <gallery> Fichye:Anthropological_photographs_of_a_Lahori_Sikh_man,_by_Carl_W._Damman,_ca.1873.jpg|alt=Anthropological photographs of a Lahori Sikh man, by Carl W. Damman, ca.1873. He maintained kesh (unshorn hair), with it being tied in a top-knot.| Foto antwopolojik yon nonm Sikh Lahori, pa Carl W. Damman, anviwon 1873. Li te kenbe cheve ''kesh'' (ki pa koupe), mare nan yon ne anlè tèt. Fichye:Painting_of_Sher_Singh_after_a_bath_with_his_hair_down.png|alt=Painting of Maharaja Sher Singh after a bath with his hair down| Penti Maharaja Sher Singh apre yon beny ak cheve l' tonbe. Fichye:Sikh_Boy_wearing_Rumal.jpg|alt=A Sikh boy wearing a rumāl| Yon ti gason Sikh ki gen yon rumāl sou li. Fichye:Sikh_man,_Agra_10.jpg|alt=A Sikh man wearing a dastar or pagh (turban)| Yon nonm Sikh ki mete yon ''dastar'' oswa ''yon pagh'' (tiban) </gallery> == Referans == <references /> 2s2ree6dlcv24wo6wix4r64hesrtcl7 Anandpur Lipi 0 97494 889088 881531 2026-10-22T08:38:36Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 889088 wikitext text/x-wiki   '''''Anandpur Lipi''''' ( Punjabi ; ke yo rele tou '''''Anandpuri Lipi''''' oubyen '''''Shehkasteh''''' ) se yon stil kaligrafik ( Punjabi : ''Shikasta'' <ref>{{Cite web|url=http://library.ciil.org/Sites/Photography/styles%20of%20Gurumukhi%20script.html#divDescription|title=Styles of Gurumukhi script|website=Central Institute of Indian Languages|access-date=2026-04-23|archive-date=2025-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114171602/http://library.ciil.org/Sites/Photography/styles%20of%20Gurumukhi%20script.html#divDescription|dead-url=yes}}</ref> [ nòt 1 ] ) nan ekriti Gurmukhi ki asosye avèk [[Guru Gobind Singh]] . Li souvan jwenn nan premye maniskri ekriti Dasam Granth yo kòm ekriti ki itilize a. : 242  == Karakteristik == Font lan karakterize pa "long kou anime ki koule". <ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.sikhfoundation.org/sikh-arts-heritage/to-give-our-past-a-future/|title=To Give Our Past a Future|last=Singh|first=Jasprit|date=10 October 2011|website=The Sikh Foundation International|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510031536/http://www.sikhfoundation.org/sikh-arts-heritage/to-give-our-past-a-future/|archive-date=10 May 2017}}</ref> == Istwa == === Orijin === Dapre Sikholojis Gurinder Singh Mann, Anandpur Lipi parèt pou premye fwa nan deseni 1670 yo, epi li te devlope plis nan twa deseni ki te vin apre yo. Gen egzanp font ki rete sou plak kwiv ak maniskri ekriti nan epòk sa a. <ref name=":32" /> Yo te itilize ekriti a nan edik ''[[Hukamnama|Hukamnama yo]]'', ''Khas Patra'' ('paj enpòtan') yo te jwenn nan maniskri istorik Dasam Granth yo, ak sou plak kwiv ki gen enskripsyon an te ofri tanp Naina Devi a pa dizyèm gourou a. : 182 Nan premye maniskri Dasam Granth yo, yo itilize font kaligrafik la ansanm ak ekriti Gurmukhi regilye ki pa kaligrafik. : 242 Devlopman aparans fizik li a petèt te enfliyanse pa lang Pès la . <ref name=":1"/> === Refize === Apre Guru Gobind Singh, madanm li yo ak [[disip]] li yo ki te siviv pa t kontinye stil ekriti a. === Dechifrasyon === [[Fichye:Page_from_the_Anandpuri_Marco_Bir_of_the_Dasam_Granth_01.jpg|vignette|Paj soti nan Anandpuri Marco Bir la]] An 1963, Manohar Singh Marco, yon entelektyèl Sikh, te redekouvri yon ansyen maniskri istorik ki vin rele Anandpuri Bir la. Yo te jwenn li nan yon eta ki te deja deteryore lakay Pandit Om Prakash nan Anandpur Sahib, ansanm ak lòt dokiman ansyen ki te ekri alamen. Maniskri a te ekri ak yon stil kaligrafik espesyal yo rele Anandpur Lipi. Pita, Marco te devlope yon metòd pou li dechifre ekriti sa a, lè li te analize chak [[glif]] separeman epi li te asosye yo ak lèt modèn Gurmukhi yo. Apre dekouvèt sa a, Komite Delhi Gurdwara Parbandhak la te pibliye yon ti liv pou fè kominote Sikh la konnen enpòtans maniskri a ak travay dechifreman an. Depi lè sa a, yo te pran swen pou prezève li: yo te restore li, fè mikwofim li, epi dijitalize li pou pwoteksyon alontèm.{{Referans}} [[Kategori:Glif]] dsrwq79wrqtvcdl6xszjbnb7mqga8p8 889089 889088 2026-10-22T08:39:07Z Surtaburta 39352 889089 wikitext text/x-wiki   '''''Anandpur Lipi''''' ( Punjabi ; ke yo rele tou '''''Anandpuri Lipi''''' oubyen '''''Shehkasteh''''' ) se yon stil kaligrafik ( Punjabi : ''Shikasta'' <ref>{{Cite web|url=http://library.ciil.org/Sites/Photography/styles%20of%20Gurumukhi%20script.html#divDescription|title=Styles of Gurumukhi script|website=Central Institute of Indian Languages|access-date=2026-04-23|archive-date=2025-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114171602/http://library.ciil.org/Sites/Photography/styles%20of%20Gurumukhi%20script.html#divDescription|dead-url=yes}}</ref> [ nòt 1 ] ) nan ekriti Gurmukhi ki asosye avèk [[Guru Gobind Singh]] . Li souvan jwenn nan premye maniskri ekriti Dasam Granth yo kòm ekriti ki itilize a. : 242  == Karakteristik == Font lan karakterize pa "long kou anime ki koule". <ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.sikhfoundation.org/sikh-arts-heritage/to-give-our-past-a-future/|title=To Give Our Past a Future|last=Singh|first=Jasprit|date=10 October 2011|website=The Sikh Foundation International|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510031536/http://www.sikhfoundation.org/sikh-arts-heritage/to-give-our-past-a-future/|archive-date=10 May 2017}}</ref> == Istwa == === Orijin === Dapre Sikholojis Gurinder Singh Mann, Anandpur Lipi parèt pou premye fwa nan deseni 1670 yo, epi li te devlope plis nan twa deseni ki te vin apre yo. Gen egzanp font ki rete sou plak kwiv ak maniskri ekriti nan epòk sa a. <ref name=":32" /> Yo te itilize ekriti a nan edik ''[[Hukamnama|Hukamnama yo]]'', ''Khas Patra'' ('paj enpòtan') yo te jwenn nan maniskri istorik Dasam Granth yo, ak sou plak kwiv ki gen enskripsyon an te ofri tanp Naina Devi a pa dizyèm gourou a. : 182 Nan premye maniskri Dasam Granth yo, yo itilize font kaligrafik la ansanm ak ekriti Gurmukhi regilye ki pa kaligrafik. : 242 Devlopman aparans fizik li a petèt te enfliyanse pa lang Pès la . <ref name=":1"/> === Refize === Apre Guru Gobind Singh, madanm li yo ak [[disip]] li yo ki te siviv pa t kontinye stil ekriti a. === Dechifrasyon === [[Fichye:Page_from_the_Anandpuri_Marco_Bir_of_the_Dasam_Granth_01.jpg|vignette|Paj soti nan Anandpuri Marco Bir la]] An 1963, Manohar Singh Marco, yon entelektyèl Sikh, te redekouvri yon ansyen maniskri istorik ki vin rele Anandpuri Bir la. Yo te jwenn li nan yon eta ki te deja deteryore lakay Pandit Om Prakash nan Anandpur Sahib, ansanm ak lòt dokiman ansyen ki te ekri alamen. Maniskri a te ekri ak yon stil kaligrafik espesyal yo rele Anandpur Lipi. Pita, Marco te devlope yon metòd pou li dechifre ekriti sa a, lè li te analize chak [[glif]] separeman epi li te asosye yo ak lèt modèn Gurmukhi yo. Apre dekouvèt sa a, Komite Delhi Gurdwara Parbandhak la te pibliye yon ti liv pou fè kominote Sikh la konnen enpòtans maniskri a ak travay dechifreman an. Depi lè sa a, yo te pran swen pou prezève li: yo te restore li, fè mikwofim li, epi dijitalize li pou pwoteksyon alontèm. == Referans == {{Referans}} [[Kategori:Glif]] 6yntig3adimua1o5k8u124gtar6m1ci Guru Amar Das 0 97634 889086 882989 2026-10-22T08:38:05Z Surtaburta 39352 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 889086 wikitext text/x-wiki    '''Guru Amar Das''' ( Gurmukhi : ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ, pwononsyasyon: {{Pwononsyasyon API|pa|gʊɾuː əməɾᵊ d̯aːsᵊ|}} ; 5 me 1479 – 1 septanm 1574), pafwa yo ekri li kòm '''Guru Amardas''', te twazyèm gourou Sikhi nan epi li te vin [[Guru Sikh yo|Guru Sikh]] nan dat 26 mas 1552 a laj de 73 an. <ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/angaddev.shtml|title=BBC – Religions – Sikhism: Guru Angad Dev}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedya:Verifyabilite|<span title="The date is not mentioned in the article (March 2020)">verifikasyon echwe</span>]]'' &#x5D;</sup> Anvan li te vin yon Sikh, nan yon pelerinaj apre li te fin santi l pou l chèche yon ''gourou'', li te tande madanm neve li a, [[Bibi Amro]], k ap resite yon kantik [[Guru Nanak]] te chante, e sa te touche l anpil. Amro te pitit fi [[Guru Angad]], dezyèm Guru Sikh yo. Amar Das te konvenk Amro pou l prezante l bay papa l. An 1539, Amar Das, a laj swasant an, te rankontre Guru Angad epi li te vin yon Sikh, li te konsakre tèt li bay Guru a. An 1552, anvan lanmò li, Guru Angad te nonmen Amar Das kòm twazyèm Guru Sikhi nan. Guru Amar Das te yon inovatè enpòtan nan ansèyman Guru yo ki te entwodui yon òganizasyon relijye yo rele sistèm Manji a lè li te nonmen klèje ki resevwa fòmasyon, yon sistèm ki te elaji epi ki siviv jis nan epòk kontanporen an. Li te etabli tou [[Piri (Sikhism)|sistèm Peerah]] la pou pwopaje relijyon an bay fanm yo. Li te ekri epi konpile im nan yon Pothi (liv) ki finalman te ede kreye [[Guru Granth Sahib|Adi Granth]] la. Li te mete an plas refòm sosyal tou, tankou lè li te pèmèt vèv yo remariye, ankouraje alyans ant kas, ankouraje monogami, entèdi sati, epi dekouraje purdah . <ref name=":22" /> Amar Das te rete Guru Sikh yo rive laj 95 an, epi li te nonmen bofis li Bhai Jetha, ke yo te vin sonje pita sou non Guru Ram Das, kòm siksesè li. == Premye lavi == === Istwa familyal ak nesans === Amar Das te fèt 5 me 1479, pitit gason li se Bakht Kaur (ke yo rele tou Sullakhani, Lakhmi Devi, oubyen Rup Kaur [ nòt 1 ] ) epi papa li se Tej Bhan Bhalla, nan vilaj Basarke, nan sa yo rele kounye a distri Amritsar nan Punjab (End). [ nòt 2 ] Granpapa li sete Hari Das. <ref name=":8" /> Fanmi li te fè pati gotra (klan) Bhalla nan tribi Khatri a. Amar Das te pi gran pitit gason nan kat pitit gason. Amar Das te travay kòm agrikiltè ak kòm machann. <ref name=":022" /> ==== Ane nesans ==== Gen kèk sous ki afime ane nesans 1479 pou gourou a se: ''Makhaz-i-Twarikh-i-Sikhan'' Ganda Singh, ''Gurpurab Nirnay'' [[Karam Singh (istoryen)|Karam Singh]], ''Mahan Kosh'' [[Kahn Singh Nabha]], ''Relijyon Sikh'' Max Arthur MaCauliffe ak Giani Panwa Gian Singh ''Gursh'' ak ''Khan Singh'' . Sous ki bay yon ane pita, 1509, kòm ane nesans gourou a se: ''Istwa Sikh yo'' pa Joseph Davey Cunningham ak ''Bansavalinama'' pa Kesar Singh Chibber. Kavi Santokh Singh nan ''Suraj Prakash'' la bay yon ane nesans menm pi bonè, 1469, ki koresponn ak ane Guru Nanak la . === Maryaj === Nan kòmansman ventèn li yo, Amar Das te marye ak Mansa Devi epi yo te fè kat timoun yo te rele Dani (pitit fi; fèt an 1530), Bhani (pitit fi; fèt 3 out 1533), Mohan (pitit gason; fèt 11 mas 1536), ak Mohri (pitit gason; fèt 2 jen 1539). <ref name="eosamardas">{{Cite web|url=https://archive.org/details/TheEncyclopediaOfSikhism-VolumeIA-d/page/n103|title=Amar Das, Guru (1479-1574)|last=Kushwant Singh|website=Encyclopaedia of Sikhism|publisher=Punjab University Patiala|access-date=10 December 2016}}</ref> Bhani te pitit li te pi remen nan kat yo. <ref name=":8" /> === Pelerinaj relijye yo === Amar Das te swiv tradisyon Vaishnavism [[Endouyis]] la pandan yon bon pati nan lavi li. Yo di li te fè anviwon ven pelerinaj chak ane nan Himalaya yo, nan Haridwar sou rivyè Ganges la . Anviwon 1539, nan youn nan pelerinaj Endou sa yo, li te rankontre yon mwàn Endou ( ''sadhu'' ) ki te mande l poukisa li pa t gen yon [[Guru (mèt espirityèl)|gourou]] (pwofesè, konseye espirityèl) epi Amar Das te deside jwenn youn. <ref name="eosamardas"/> <ref name=":022" /> Lè l te retounen soti nan ventyèm pelerinaj li nan rivyè Ganges la, li te tande Bibi Amro, pitit fi Guru Sikh Angad la, k ap chante yon im [[Guru Nanak]] . <ref name="FenechMcLeod2014p29" /> <ref name=":022" /> Amro te konnen Amar Das atravè bèlfi li yo, ki moun Amar Das te gen rapò ak (Amro te marye ak pitit gason frè Amar Das la). <ref name=":022" /> Li te aprann nan men li bagay sou Guru Angad, epi avèk èd li, li te rankontre dezyèm Guru Sikhism nan epi li te adopte li kòm Guru espirityèl li ki te pi jèn pase laj li. <ref name="eosamardas" /> <ref name=":022" /> === Sèvis Guru Angad la === [[Fichye:Mural_depicting_Guru_Angad_and_Guru_Amar_Das_with_attendants_on_a_terrace_from_the_Bhai_Bahlo_Darwaza_of_the_Darbar_of_Ram_Rai_in_Dehradun,_circa_pre-1688.jpg|vignette|Mural ki reprezante Guru Angad ak Guru Amar Das ak asistan yo sou yon teras ki soti nan Bhai Bahlo Darwaza nan Darbar Ram Rai nan Dehradun, anviwon 1676–1687.]] Amar Das se yon moun ki renome nan tradisyon Sikh la pou sèvis san rete li te bay Guru Angad, avèk lejann sou reveye nan premye èdtan yo epi al chache dlo pou benyen Guru li a, netwaye epi kwit manje pou volontè yo ak Guru a, epi tou li te pase anpil tan ap meditasyon ak lapriyè nan maten ak nan aswè. <ref name="eosamardas"/> Akòz devosyon san egoyis li [[anvè]] dezyèm gourou a, Angad te nonmen Amar Das kòm siksesè espirityèl li nan dat 29 mas 1552. == Guruship == Apre onz ane sèvis devwe pou Guru Angad ak sangat yo, Amar Das te nonmen twazyèm gourou. Amar Das te demenaje ale Goindwal, ki sitiye pa twò lwen Khadur, sou bò larivyè Beas, sou gran wout ki mennen Lahore, anviwon 8 kilomèt de Kapurthala ak 45 km de Amritsar. Li te fè sa pou evite konfli ki te ka rive ak pitit gason Guru Angad yo ki pa t apwouve ranplasman yo a. Menm nan Goindwal, pitit gason Angad la, Datu, te konn anmède l. Li t al jwenn Goindwal epi li di l: "Yè sèlman ou te yon moun k ap pote dlo lakay nou, epi jodi a ou chita kòm yon Guru." Lè l fin di sa, li te bay Guru a yon kout pye. Amar Das te di avèk imilite: "O gran wa, padone m. Ou dwe te blese pye w." Amar Das te retire kò l nan Goindwal epi li te kache tèt li nan yon kay nan Basarke, vilaj kote l te fèt la. Datu te etabli tèt li kòm Guru. Baba Bouda te konvenk Amar Das pou l retounen, epi Datu, kòm li pa jwenn okenn [[disip]], li tounen al jwenn Khadur . === Ansèyman === [[Fichye:Fresco_of_Guru_Amar_Das_from_above_the_entrance_of_the_Baoli_Sahib_located_in_Goindwal.png|vignette|Fresk ki reprezante Guru Amar Das soti nan Baoli Sahib, Goindwal.]] Guru Amar Das te anseye ak pwòp lavi li siyifikasyon Sèvis Guru a, ke yo rele tou Guru ''Sewa'' nan langaj relijye Punjabi a . (yo ekri l tou ''[[Seva|Sevā]] )'' . Amar Das te mete aksan sou tou de aktivite espirityèl yo ansanm ak yon lavi chak jou etik. Li te ankouraje disip li yo pou yo leve anvan solèy leve, fè ablisyon yo epi medite nan silans. <ref name="eosamardas"/> Yon bon devwe, dapre sa Amar Das te anseye, ta dwe onèt, kenbe lespri li anba kontwòl, manje sèlman lè yo grangou, chèche konpayi moun ki gen krentif pou Bondye, adore Senyè a, fè yon lavi onèt, sèvi moun ki sen, pa anvi richès lòt moun epi pa janm kalomnye lòt moun. Li te rekòmande devosyon sen ak imaj Guru nan kè disip li yo. <ref name="eosamardas" /> Guru Amar Das te yon refòmatè tou, epi li te dekouraje moun mete vwal sou figi fanm yo (yon koutim Mizilman) ansanm ak sati (yon koutim Endou). <ref name="eosamardas"/> Li te ankouraje pèp Kshatriya a pou goumen pou pwoteje moun epi pou jistis, li te deklare ke sa se Dharma . Li te fè pwomosyon pou maryaj ant kas, sa ki te kontrè ak ortodoksi sosyal tradisyonèl Punjabi nan epòk la. Li te ankouraje tou remaryaj vèv yo. <ref name=":7" /> Li te pwomouvwa monogami kòm kalite relasyon amoure ideyal la. <ref name=":7" /> === Enfliyans === ==== Òganizasyon relijye ak difizyon misyonè ==== Guru Amar Das te kòmanse tradisyon pou nonmen ''manji'' (zòn administrasyon relijye ak yon chèf yo nonmen yo rele ''sangatias,'' ki te ni gason ni fi), te prezante sistèm ''dasvandh'' ("dizyèm" nan revni an) pou koleksyon revni nan non Guru a epi kòm yon resous relijye kominotè, ak tradisyon ''[[Langar (Sikhi)|langar]]'' Sikhi ki renome kote nenpòt moun, san okenn diskriminasyon, te kapab jwenn yon repa gratis nan yon plas komen. <ref name="FenechMcLeod2014p29" /> <ref name="HaarKalsi2009p21" /> Li te kòmanse epi inogire tou pi ki gen 84 mach eskalye yo rele ''baoli'' nan Goindval ak yon kote repo, ki te modle sou modèl tradisyon Endyen ''dharmsala'' a, ki te vin tounen yon sant pelerinaj Sikh ( ''tirath'' ). <ref name="FenechMcLeod2014p29" /> ] Yon lòt òganizasyon ki sanble ak Manji a se te ''[[Piri (Sikhism)|Piri]] a,'' ki te enplike yon ofisyèl predikasyon ak misyonè yo nonmen pou asanble ak kongregasyon Sikh yo ki te tout fanm epi ki te resevwa enstriksyon pou gaye Sikhism pami fanm yo (sitou fanm ki soti nan fanmi Mizilman). Dapre W. Owen Cole, etablisman sistèm manji ak piri yo te ka motive pa gwo kantite nouvo konvèti ki te vin nan lafwa Sikh la, espesyalman nan Punjab. <ref name=":0" /> Sepandan, anpil nan konvèti sa yo te pote kwayans ak pratik lafwa orijinal yo, kidonk predikatè yo te nonmen pou enstwi yo sou ortodoksi ak òtopraksi Sikh ki kòrèk la, esansyèlman motive yo pou yo chwazi lafwa Sikh la ak tout sa ki mache avè l, menm si sa enplike abandone ansyen fason espirityalite yo nan pwosesis la. <ref name=":0" /> Li te nonmen fanm pou yo vin lidè kongregasyon nan jiridiksyon [[Afganistan]] ak Kachmir . Fanm yo te nonmen pou dirije sistèm Piri a pou gaye Sikhi bay fanm yo se te Bhani (pitit fi ki pi piti a), Bibi Dani (pitit fi ki pi gran an), ak Bibi Pal, yo tout te kalite entelektyèl. Sistèm Piri a te edike fanm yo tou nan nòm ak koutim sosyal ak relijye yo. <ref name=":3" /> [[Fichye:Fresco_depicting_a_Sikh_ragi_jatha_musically_performing_using_traditional_instruments_in_the_presence_of_Guru_Amar_Das_from_Asthan_Baba_Bikram_Singh_Bedi,_Kanak_Mandi,_Amritsar,_ca.1863–1879.jpg|vignette|Fresko ki montre yon ''[[Ragi (Sikhi)|ragi jatha]]'' Sikh k ap jwe mizikalman lè l sèvi avèk enstriman tradisyonèl yo nan prezans Guru Amar Das ki soti nan Asthan Baba Bikram Singh Bedi, Kanak Mandi, Amritsar, ca.1863–1879.]] Amar Das te pèsonèlman pran swen edikasyon bofis li Jetha (ki te vin Guru Ram Das nan lavni) nan mizik klasik nan Nò End, epi Bhai Gurdas, nan divès lang ak literati relijye. ==== Entèdiksyon pou Sati ==== Guru Amar Das te yon gwo opozan ''sati'', pratik pou yo touye madanm vèv sou bwa fineray mari yo pandan kremasyon mari a. Li deklare sa ki annapre yo konsènan pratik la: <ref name=":1" />  "Fem pa Sati, ki boule tètyo avèk kadav mari li. Okontrè, yo se sati ki mouri pa ki mouri senpleman akoz chòk separasyon ak mari yo. Epi, yo menm tou, yo ta dwe konsidere kòm moun ki gen kontantman ak imilite, ki sèvi Seyè yo, epi lè yo leve nan maten, yo toujou sonje li." — Guru Amar Das, ''Var Suhi'' of the ''Guru Granth Sahib'' (page 787), translation from ''Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages'' (2016) by Rukhsana Iftikhar"Fem boule nan dife avèk mari li Yo pase anpil doulè ak lanmò a. E si yo pa t apresye mari yo, Nanak, poukisa pou yo ta boule ditou?" —&#x200A;Guru Amar Das, translation from ''Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages'' (2016) by Rukhsana Iftikhar ==== Opoze sistèm Purdah la ==== ''Purdah'' se yon koutim tradisyonèl kote medam yo kouvri figi yo ak kò yo lè yo nan konpayi gason epi yo izole tèt yo de konpayi gason yo. Guru Amar Das te kont koutim sa a ak anpil fòs epi yo di li te yon fwa reprimande ''raja'' (wa) Haripur ki t ap vizite a ak madanm li yo lè wa a te obsève koutim nan bò kote l. Youn nan rèn raja yo te refize kite vwal la, epi Guru a te reponn: "si ou pa kontan ak figi Guru a, poukisa ou ta vin isit la?" <ref name=":3" /> ==== Akbar ==== [[Fichye:Painting_of_Mughal_emperor_Akbar_meeting_Guru_Amar_Das_in_1567_at_Goindwal.jpg|vignette|Penti 19yèm syèk ki montre anperè Mughal [[Akbar]] k ap rankontre Guru Amar Das an 1567 nan Goindwal.]] Anperè Mughal [[Akbar]] te rankontre Guru Amar Das. Selon lejann Sikh la, li pa t ni resevwa Akbar ni yo pa t mennen Akbar dirèkteman ba li, okontrè, Guru a te sigjere pou Akbar, tankou tout moun, chita atè a epi manje nan ''langar'' la ak tout moun anvan premye rankont yo a. Akbar, ki t ap chèche ankouraje tolerans ak akseptasyon atravè liy relijye yo, te aksepte sijesyon an san ezite. Apre konklizyon Langar la, Akbar te chita nan kongregasyon an ak rès sangat la epi li te poze Guru a yon kesyon. <ref>{{Cite web|url=https://www.srigurugranthsahib.org/guru-amar-das/noor-e-ilahi.htm|title=Noor-E-Ilahi}}</ref> Ajyografi Sikh yo rele ''janam-sakhis'' mansyone ke Guru Amar Das te konvenk Akbar pou l retire taks sou pelren Endou ki t ap ale Haridwar. Bhai Mani Singh (1718), yon figi Sikh enpòtan, mansyone ke anvan reyinyon an Akbar te sipliye Guru a pou yon benediksyon pou l te anekse Chittorgarh ki difisil pou pran an, ke Guru a te bay epi apre reyinyon an li te bay 84 vilaj nan non Guru Sikh enpòtan li a, Ram Das, apre Guru a li menm te refize. ==== Ritwèl nan Sikhism: maryaj, festival, fineray ==== Amar Das te konpoze yon im kaptivan yo rele ''Anand'' epi li te fè l tounen yon pati nan rituèl maryaj Sikh yo rele " Anand Karaj ", ki literalman vle di "evènman byennere". Amar Das te kwè ke yon maryaj ki reyisi se yon maryaj kote nanm mari a ak madanm nan vin tounen yon sèl metaforikman: "Yo pa mari ak fem ki chita ansanm. Òkontre, yo se fem ak mari ki gen youn lespri nan de kò." —&#x200A;Guru Amar Das, translation from ''Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages'' (2016) by Rukhsana Iftikhar Nan epòk kontanporen an, yo chante imn ''Anand'' lan pa sèlman pandan maryaj Sikh yo, men tou nan gwo selebrasyon yo. Yo resite pati nan "imn Anand" lan nan tanp Sikh yo ( ''Gurdwara'' ) chak swa, lè yo bay yon tibebe Sikh non, epitou pandan yon antèman Sikh. Li se yon seksyon nan konpozisyon ''Anand Sahib'' Guru Amar Das la, enprime sou paj 917 a 922 nan ''Adi Granth'' la epi mete sou raga "Ramkali" a. <ref name="fenech35" /> Tout konpozisyon ''Anand Sahib'' Guru Amar Das la se yon melanj [[lengwistik]] lang Panjabi ak Hindi, ki reflete edikasyon ak orijin Guru Amar Das. Im nan selebre libète anba soufrans ak enkyetid, inyon nanm nan ak divin nan, li dekri bonè yon devwe reyalize atravè [[Guru (mèt espirityèl)|Guru]] a avèk devosyon enteryè ak lè li repete Non Kreyatè a. <ref name="Mandair2013p89" /> Im nan deklare nan strof 19 ke Veda yo anseye "Non an sipwèm", nan strof 27 ke Smriti ak Shastra diskite sou byen ak mal la men yo ireyèl paske yo pa gen yon Guru epi ke se gras Guru a ki reveye kè a ak devosyon anvè Non an. Im nan selebre lavi yon mèt kay ak devosyon enteryè konstan anvè Youn nan, li fini chak strof ak karakteristik "di Nanak". Nan tradisyon Sikh la, yo rekonèt Guru Amar Das tou kòm yon moun ki te ankouraje konstriksyon tanp ak kote Sikh yo te ka rasanble pandan fèt tankou Maghi, Diwali ak Vaisakhi . Li te mande disip li yo pou yo rasanble pou lapriyè ak selebrasyon kominotè nan otòn pou Diwali ak nan prentan pou Vaisakhi, toulede ansyen fèt apre rekòt nan peyi Zend. ==== Fondasyon Goindwal ak konstriksyon Baoli Sahib la ==== Guru Amar Das te responsab pou etabli yon nouvo sant otorite Sikh nan Goindwal epi pou konstwi yon pi an eskalye yo rele Baoli Sahib nan plas la. Previzyon Guru a ki te bati yon katye jeneral nan kote santral Goindwal nan Punjab sou bò larivyè Beas la, ki kwaze pa twa gwo rejyon kiltirèl nan zòn nan ( Majha, Malwa, ak Doaba ), te ka fasilite rapid pwopagasyon Sikhism nan tout twa prensipal rejyon Punjab yo. <ref name=":022" /> Baoli Sahib la te premye sit pelerinaj vrèman Sikh la epi li te ede atire nouvo manm potansyèl nan lafwa a. <ref name=":022" /> ==== Sit Tanp an lò a ==== [[Fichye:Hamandir_Sahib_(Golden_Temple).jpg|vignette|Guru Amar Das te chwazi sit la pou [[Tanp an lò a|Harimandir Sahib]] (Golden Temple). ]] Guru Amar Das te chwazi sit la nan vilaj Amritsar pou yon tanp espesyal, ke Guru Ram Das te kòmanse bati, Guru Arjan te fini epi inogire, epi Sikh Maharaja Ranjit Singh te dore. Tanp sa a te evolye pou l vin tounen "Harimandir Sahib" kontanporen an, oubyen tanp Hari (Bondye), ke yo rele tou [[Tanp an lò a|Tanp an lò]] a. Se sit pelerinaj ki pi sakre nan Sikhi. ==== Festival yo ==== Entelektyèl tankou Pashaura Singh, Louis E. Fenech ak William McLeod deklare ke Guru Amar Das te gen yon gwo enfliyans nan entwodui "karakteristik distenk, pelerinaj, festival, tanp ak rituèl" ki depi epòk li te yon pati entegral nan Sikhi. Li te responsab pou ranfòse dat Vaisakhi ak Diwali kòm evènman bianyèl kote Sikh yo te ka rasanble ansanm epi rankontre dirèkteman ak guru yo. ==== Lekriti Sent yo ==== [[Fichye:Folios_from_the_Pinjore_recension_of_the_Goindwal_Pothi.jpg|vignette|Folios ki soti nan revizyon Pinjore nan Goindwal Pothi, anviwon ane 1570 yo]] Yo sonje Amar Das tou kòm moun ki te kòmanse koleksyon im yo ke yo rekonèt kounye a kòm ''Goindwal Pothi'' oubyen ''Mohan Pothi'', ki te vin tounen ''[[Guru Granth Sahib|Adi Granth]]'' la – premye edisyon ekriti Sikh yo – anba senkyèm Mèt Sikh la, ki te finalman vin tounen ''[[Guru Granth Sahib]]'' anba dizyèm Mèt Sikh la. Prèske 900 im Guru Amar Das te konpoze yo reprezante twazyèm pi gwo pati a, oubyen anviwon 15%, nan ''[[Guru Granth Sahib]]'' la. === Chwazi yon siksesè === [[Fichye:Gilded_panel_depicting_Guru_Amar_Das_with_his_sons,_Baba_Mohan_and_Baba_Mohri,_from_Gurdwara_Chaubara_Sahib.jpg|vignette|Panèl dore ki dekri Guru Amar Das ak pitit gason l yo, Baba Mohan ak Baba Mohri, ki soti nan Gurdwara Chaubara Sahib.]] Amar Das te gen kat moun nan tèt li ki t ap pran plas li kòm pwochen Guru a: # Ramu, bofis li # Jetha, bofis li # Mohan, pi gran pitit gason l lan # Mohri, pi piti pitit gason l lan Li te kreye kat tès pou yo tout te pase pou deside kilès ki pral eritye tit guru a. Yo di se sèlman Jetha ki te reyisi yo tout. <ref name=":2" /> Gen moun ki panse li te ka konsidere pwòp pitit fi li, Bhani, kòm yon posib siksesè pou pòs guru a yon lè. == Lanmò == Yon ti tan anvan lanmò li, yo ekri nan ''[[Ramkali Sadu]]'' (ki te konpoze pa pitit pitit gason l, Baba Sundar ), ke li te mande tout fanmi li pou rekonèt nouvo Guru a, Ram Das, epi li te pèsonèlman mete pat sandal la sou fwon Bhai Jetha pou [[Guru Gaddi|wenn li]] kòm siksesè li. Li te mouri an 1574, nan Goindwal Sahib, epi tankou lòt Guru Sikh yo, yo te boule l, epi yo te plonje "flè" yo (zo ak sann ki te rete apre kremasyon an) nan harisar (dlo k ap koule). == Literati == Yo atribiye yon gwo kantite travay ekri bay Guru Amar Das. Travay powetik li yo reflete byen travay Guru Nanak yo, yon apwòch konsèvatif ki petèt te akòz laj fin vye granmoun Amar Das lè li te vin gourou a. Anplis de sa, tradisyon tèks Sikh la te avanse anpil pandan manda li kòm gourou, avèk yon egzanp se konpilasyon Goindwal Pothis la. Amar Das bay kòmantè sou seleksyon Bhagat Bani ki te deja enkli nan Goindwal Pothis la nan etap sa a. Travay ki pi prensipal li a se te ''Anand Sahib'', ki konsantre sou relasyon ki genyen ant gourou a, disip li yo (Sikh yo), ak ''[[Gurbani|bani yo]]'' . == Nan kilti popilè == ''Guru Amardas'' se yon [[Documentaries|fim dokimantè ki]] soti an 1979, reyalize pa Prem Prakash epi pwodui pa Divizyon Fim Gouvènman End lan, ki kouvri lavi ak ansèyman li yo. <ref>{{Cite web|url=https://filmsdivision.org/shop/guru-amardas|title=GURU AMARDAS {{!}} Films Division|website=filmsdivision.org|access-date=12 June 2021|archive-date=12 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612092355/https://filmsdivision.org/shop/guru-amardas|dead-url=yes}}</ref> == Galri == <gallery> Fichye:Guru_Amar_Das,_painting_from_ca.1800–1810.jpg|alt=Guru Amar Das, painting from ca.1800–1810.| Guru Amar Das, penti soti nan ca.1800–1810. Fichye:Guru_Amar_Das_miniature.jpg|alt=Guru Amar Das miniature painting.| Penti tipòtrè Guru Amar Das. Fichye:Stamp_of_India_-_1979_-_Colnect_312147_-_500th_Birth_Anniv_Guru_Amar_Das_-_Sikh_Leader.jpeg|alt=500th Birth Anniv. Guru Amar Das postage stamp 1979| 500yèm anivèsè nesans. Koupon pou lapòs Guru Amar Das 1979 </gallery> == Gade tou ==   * Bhakti * Mouvman Bhakti * Dasam Granth * Japji {{s-start}} {{succession box|before=[[Guru Angad]]|title=[[Sikh gurus|Sikh Guru]]|years=26 March 1552 – 1 September 1574|after=[[Guru Ram Das]]}} {{s-end}} [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] osgtuyjknglbr3du39d649rf82tl5e3 Anastasia (fim, 1997) 0 97893 889081 2026-10-21T21:14:44Z ~2026-56421-09 40768 Paj ki kreye ak " {{Infobox Cinéma (film) | titre = Anastasia | image = Anastasia (1997) Logo.png | upright = 1.5 | légende = Logo orijinal fim nan. | réalisation = [[Don Bluth]]<br />[[Gary Goldman]] | scénario = [[Susan Gauthier]]<br />[[Bruce Graham]]<br />[[Bob Tzudiker]]<br />[[Noni White]]<br />[[Eric Tuchman]] | acteur = [[Meg Ryan]]<br />[[John Cusack]]<br />[[Kelsey Grammer]]<br />[[Christopher Lloyd]]<br /... " 889081 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cinéma (film) | titre = Anastasia | image = Anastasia (1997) Logo.png | upright = 1.5 | légende = Logo orijinal fim nan. | réalisation = [[Don Bluth]]<br />[[Gary Goldman]] | scénario = [[Susan Gauthier]]<br />[[Bruce Graham]]<br />[[Bob Tzudiker]]<br />[[Noni White]]<br />[[Eric Tuchman]] | acteur = [[Meg Ryan]]<br />[[John Cusack]]<br />[[Kelsey Grammer]]<br />[[Christopher Lloyd]]<br />[[Hank Azaria]] | production = [[Fox Animation Studios]] | pays = {{Etats-Unis}} | genre = [[Fim animasyon|Animasyon]], [[Fim istorik|istorik]], [[Fim de Aventure|αvantaj]], [[Drame (cinéma)|dram]], [[Fim mizikal|fim mizikal]] | durée = 94 minit | année de sortie = 1997 }} '''''Anastasia''''' se yon [[fim animasyon]] [[Ameriken]] reyalize pa [[Don Bluth]] ak [[Gary Goldman]], soti an [[1997]]. Pèsonaj prensipal la se gran-duchesse [[Anastasia Nikolaïevna de Russie|Anastasia Nikolaïevna]], yo rele Anastasia, pi jèn nan fanmi [[Romanov]] yo, kote dènye monak la, [[tsar]] [[Nicolas II de Russie|Nicolas II]], te viktim nan yon [[revolisyon ris]]. Siviv lejandè Anastasia, ki ta kouri kite [[Asasinat fanmi enperyal ris la|asasinat fanmi l la]], se baz dram nan. Nan fim nan, li chape anba [[bolchevik|bolchevik]] yo men li tonbe nan pèlen [[Grigori Raspoutine|Raspoutine]]. == Rezime == [[Sen Petersbourg]], [[1916]]. Lavèy revolisyon ki pral kraze l la, [[tsar]] [[Nicolas II]] ap fete trisantèn [[Maison Romanov|dinasti]] an nan [[Anpi Ris|Anpi Ris]]. Manman l, anperatris douanyè [[Dagmar de Danemark|Marie]], ale nan palè a pou l rejwenn fèt la. Li rele pi piti pitit pitit fi l la, gran-duchesse [[Anastasia Nikolaïevna de Russie|Anastasia]], epi li ba li yon [[bwat mizik]] ki jwe chante dòmi pi renmen l lan, ''Lwen frèd desanm nan''. Pou li konsole ti fi 8 zan an, ki te mande l pou l pa t tounen an Frans, souveren an ba li yon kolye ki di ''Ansanm nan Pari''. Ansyen majisyen an ki vin tounen yon move [[sòsye]] [[Raspoutine]], ke lakou a te pran pou yon sen anvan yo te konprann li te trayi fanmi enperyal la, epi ki te kidonk tolere banni, parèt yon ti tan apre. Tsar a wete l sou pouvwa a anvan l kouri: Raspoutine rele yon madichon sou fanmi Romanov yo e li kondane yo pou tout tan pou l fè他们 peye pou banisman li a. Pouvwa Raspoutine yo te ba li apre li te [[Pèk ak Dyab la|vann nanm li bay dyab la]], sa ki te pwovoke [[Revolisyon ris|revolisyon]] ki t ap anvayi Larisi, kote nòb yo t ap kouri kite vil yo te anvayi a. Ti pitit la ap eseye swiv frè l ak sè l yo men li remake li pa gen bwat mizik li a. Swiv pa grann li, yo tounen sou pas yo. Pandan y ap eseye jwenn bwat la, jèn sèvant Dimitri a ede yo kouri jis nan moman kote [[bolchevik]] yo rive. Nan menm moman an, Anastasia tande bal yo e li konprann si li te swiv fanmi l, yo ta touye l. Marie ak Anastasia jwenn yon lakou pou yo chape anba sòt yo. Raspoutine pyèje yo la e li tonbe sou ti fi a pandan glas la ap fann: li nwaye nan dlo ki soti anba pye l yo. Souveren an ak duchesse a ap eseye pran yon tramwe Lè sa a. Marie antre ladan l, men pitit pitit fi l la tonbe epi li frape tèt li sou ray yo. Li pèdi nan mitan foul moun yo, epi Marie plonje nan delè. Dis ane apre, yon rimè ap gaye nan nouvo [[Inyon Repiblik Sosyalis Sovyetik|URSS]]: pi piti a ta kouri kite. Lè souveren an ki te rete nan [[Pari]] konnen l ap peye moun ki jwenn Anastasia a, Dimitri ak zanmi l Vladimir met sou pye yon pyèj. Yo vle jwenn yon moun ki sanble ak gran-duchesse a, fè Marie kwè se Anastasia epi genyen prim lan. Dimitri vle jwe ak souveren an lè l montre l bwat la li te ranmase nan palè a. Gran-duchesse ki disparèt la te pase dis ane nan yon òphelinat; li vin amnezik apre chòk kouri ansanm ak grann li, li bliye pase wa li a, men kòm bijou li di l ''Ansanm nan Pari'', li vle jwenn fanmi l nan [[Lafrans]]. Depi l pèdi memwa l, yo rele l Anya. Apre l fin rankontre yon [[chen]] li rele Pooka sou wout li, Anya rive Sen Petersbourg, li rankontre yon vye dam ki ba l konsèy pou l ale nan palè a wè yon sèten Dimitri ki, dapre li, ka ede l. Nan sal bal la, vye souvni anvayi l men yo disparèt lè Dimitri parèt. Kòm li wè l sanble anpil ak gran-duchesse ki disparèt la, li konvenk li pou l ale Pari avè l ak Vladimir san li pa di l yo vle sèvi avè l. Bartok, yon [[vespè|bat]] ki t ap sèvi Raspoutine, koute yo epi li jwenn [[relikyè]] ki t ap ba mèt li fòs [[Majik (surnaturel)|maji]] a epi ki tire l toudenkou nan fon tè a, kote Raspoutine ap viv kounye a. Li konprann madichon li an echwe, epi li bloke ant lavi ak lanmò. Men kòm Bartok te pote relikyè li a tounen ba li, li pral fini sa l te kòmanse nan madichonnen gran-duchesse a epi li voye [[Dèmon (espri)|demòn]] li yo pou yo touye l. Pandan vwayaj la pou Pari, jèn eroyin an prèske mouri plizyè fwa: li menm ak lòt yo chape anba yon aksidan tren, epi Raspoutine anbese l lè li itilize frè l ak sè l yo pou l sote nan lanmè a, yon tantativ mèt la ap eseye pou l elimine l ke Dimitri anpeche. Echèk li yo fè sorsye a sitèlman fache li pati pou Pari pou l touye Anya li menm. Se nan menm moman sa a Marie ak kouzen li Sophie ap poze yon jèn fanm kesyon ki deklare yon fason ki fo li se Anastasia. Tout jèn fanm ki vin wè Marie yo te bay manti sou idantite yo, konsa souveren an bouke ak pyèj sa yo epi li fè yo sispann rankont yo. Dimitri ak Vladimir transmèt Anya anpil konesans sou lavi gran-duchesse a pou l ka konvenk Sophie epi wè Marie. Pandan antretyen an ak Sophie, Anya reponn kòrèkteman sou yon kesyon ki pa t prevni, ijans souvren yo pandan sware revolisyon an, kote Dimitri toujou sonje, epi dènye a rann kont li se vre wi Anastasia. Yo resevwa l nan tès la epi yo enfòme l sou refi Marie a, men Sophie ajoute ke souveren an pral wè yon [[balè ris]] epi li konseye yo pou yo ale jwenn li la. Bal la fini, Dimitri vle konvenk Marie pou l resevwa Anya, men souveren an opoze ak sa, toujou an kòlè kont impostè yo. Li konnen efò li fè pou l jwenn yon fanm ki sanble ak ti pitit pitit li a pou l jwenn rekonpans lan. Dènye a koute yo epi, an kòlè, kite Dimitri. Jèn gason an kidnape Marie epi li montre l bwat la pou l eseye konvenk li ankò. Li aksepte pou l al wè Anya malgre dout li, men lè jèn fanm nan louvri bwat la pou l chante chante dòmi an, li konprann li jwenn ti fi ki te pèdi a. Memwa òfelen an debloque lè l wè foto fanmi Marie yo. Souveren an angaje l pou l peye Dimitri, men kriminèl la refize. Marie, ki rekonèt ti gason ki te sove l anba bolchevik yo, konprann ke lavi duchesse a gen plis valè pase nenpòt prim nan je jèn gason an. Kèk tan apre, gran-duchesse a ap chèche Pooka nan pak palè yo. Raspoutine sipriz li, e li sèlman rekonèt li lè li pale de tan lontan. Yon batay deklanche, epi eroyin an prèske pèdi lè Dimitri sove l ak lavi l menm. Men Pooka rive rache relikyè majik la nan men Raspoutine, ke Anya detwi answit. Detriksyon relikyè a detruyi sorsye a tou. Dimitri ak duchesse a vin byen ankò epi yo deside viv ansanm. Li ekri Marie pou l di l y ap revèy ankò. « Sa se yon bèl kòmansman », souveren an deklare. Bartok menm jwenn lanmou nan lavi l tou. == Pèsonaj == === Pèsonaj prensipal === * [[Anastasia Nikolaïevna de Russie|Anastasia]], eroyin istwa a. Pitit fi 8 an tsar Nicolas II, li pèdi memwa l nan sware Revolisyon Ris la pandan l t ap kouri ak grann li. Lè l vin òfelen, li deside, 10 ane apre, pou l ale chache orijin li. === Pèsonaj segondè === * **Dimitri** : Jèn ris ki ap òganize yon pyèj pou jwenn rekonpans grann gran-duchesse a pwopoze a lè l jwenn yon aktris pou jwe wòl printès la. Li te ede tou nan kouri Anastasia ak Marie lè li te louvri yon pòt ki te kache nan yon miray nan chanm jèn fi a. * **Vladimir** : Asosye Dimitri. Ti non li se Vlad. * [[Dagmar de Danemark|Marie]] : Grann Anastasia. * **Sophie** : Kouzen jèmen Marie, yon moun Pari. * **Pooka** : Ti chen Anastasia te adopte sou wout la, nan kòmansman fim nan. * [[Grigori Raspoutine|Raspoutine]] : Ansyen majisyen ki te vin tounen yon move sòsye ki te voye yon madichon sou fanmi Romanov la paske yo te banni l pou trayizon. Li pouswiv Anastasia epi l ap eseye touye l pou l atenn objektif li. * **Bartok** : Vespè Raspoutine. * [[Nicolas II]] : Papa l, tsar Larisi. * [[Alix de Hesse-Darmstadt|Alexandra]] : Manman l, anperatris tout Larisi. * Frè l [[Alexis Nikolaïevitch de Russie|Alexis]] ansanm ak [[Olga Nikolaïevna de Russie (1895-1918)|Olga]], [[Tatiana Nikolaïevna de Russie|Tatiana]] ak [[Maria Nikolaïevna de Russie (1899-1918)|Maria]], sè l yo. Nan Pari parèt [[Joséphine Baker]] ak senti bannann li k ap mache ak yon pantè, [[Claude Monet]] k ap pentire ak [[Auguste Rodin]]. == Fich teknik == * Tit : ''Anastasia'' * Reyalizasyon : Don Bluth ak [[Gary Goldman]] * Senaryo : [[Arthur Laurents]], [[Susan Gauthier]], [[Bruce Graham]], [[Bob Tzudiker]] ak [[Noni White]], daprè pyès teyat ''[[Anastasia (pièce)|Anastasia]]'' pa [[Marcelle Maurette]] * Chante : [[Lynn Ahrens]] ak [[Stephen Flaherty]] * Lirik ak mizik : [[David Newman (compositeur)|David Newman]] * Pwodiksyon : Gary Goldman * Sosyete distribisyon : [[20th Century Studios|20th Century Fox]] (Etazini) ; [[UGC Fox Distribution]] (Frans) * Bidjè : 50 000 000 $ * Resèt biwo bwat (Box office) : * {{Etats-Unis}} : 58 406 347 $ * {{Monde}} Mondyal : 139 804 348 $ * Lang : [[angle]] * Jan : [[Animasyon (odyovizyèl)|Animasyon]], [[Fim istorik|istorik]], [[Fim avantaj|avantaj]], [[Dram (sinema)|dram]] ak [[Fim mizikal|fim mizikal]] * Dire : 94 minit * Dat soti : * [[Etazini]] : 21 novanm 1997 * [[Lafrans]] : 4 fevriye 1998 == Distribisyon == === Vwa orijinal === * [[Meg Ryan]] : Anastasia * [[Liz Callaway]] : Anastasia (chant) * [[Kirsten Dunst]] : Jèn Anastasia * [[Lacey Chabert]] : Jèn Anastasia (chant) * [[John Cusack]] : Dimitri * Jonathan Dokuchitz : Dimitri (chant) * [[Christopher Lloyd]] : Raspoutine * [[Jim Cummings (acteur, 1952)|Jim Cummings]] : Raspoutine (chant) * [[Kelsey Grammer]] : Vladimir * [[Hank Azaria]] : Bartok * [[Angela Lansbury]] : Anperatris douanyè Marie * Rick Jones : [[Tsar Nicolas II]] * [[Bernadette Peters]] : Sophie == Kritike laprès == ''[[Télérama]]'' pale de yon fim ki gen anpil fantazi ak anpil aksyon ki pote pa yon bèl kad distribisyon vwa. ''[[Chicago Sun-Times]]'' apresye istwa sa a ki amizan e ki eksite an menm tan. == Band orijinal == Bann orijinal fim nan soti an oktòb 1997 an kasèt odyo ak an CD. {{Album|titre = Anastasia (BO amerikèn) |année = 1997 |contenu = # A Rumor in St. Petersburg – 3:25 # Journey to the Past (Liz Callaway) – 2:55 # Once upon a December (Liz Callaway) – 2:48 # In the Dark of the Night (Jim Cummings) – 3:21 # Learn to Do It (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # Learn to Do It [Waltz Reprise] (Kelsey Grammer) – 1:45 # Paris Holds the Key (To Your Heart) (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # At the Beginning ([[Donna Lewis]] ak [[Richard Marx]]) – 3:40 # Journey to the Past ([[Aaliyah]]) – 4:04 # Once upon a December ([[Deana Carter]]) – 3:34 # Prologue (David Newman) – 6:23 # Speaking of Sophie (David Newman) – 2:36 # The Nightmare (David Newman) – 3:05 # Kidnap and Reunion (David Newman) – 4:29 # Reminiscing with Grandma (David Newman) – 3:17 # Finale (David Newman) – 2:59 # Viaje Tiempo Atrás (Journey to the Past an panyòl) ([[Thalía]]) – 3:07 }} == Fim ki derive == Yon fim ki derive, ''[[Bartok le magnifique]]'', se reyalize pa Don Bluth ak Gary Goldman an 1999. Li soti dirèkteman an videyo. == Referans == {{References}} == Lyen deyò == * {{Bases audiovisuel}} {{Palette|Don Bluth}} [[Kategori:Fim ameriken soti an 1997]] [[Kategori:Fim mizikal dramatik ameriken]] [[Kategori:Fim avantaj ameriken]] [[Kategori:Fim istorik ameriken]] [[Kategori:Fim animasyon ameriken]] [[Kategori:Fim reyalize pa Don Bluth]] [[Kategori:Fim de Fox Animation Studios]] [[Kategori:Fim de 20th Century Fox]] b8aj8kzsc1b6xgh1n50nn7r4pe6p29j