Wikipedya htwiki https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.48.0-wmf.5 first-letter Medya Espesyal Diskite Itilizatè Diskisyon Itilizatè Wikipedya Diskisyon Wikipedya Fichye Diskisyon Fichye MedyaWiki Diskisyon MedyaWiki Modèl Diskisyon Modèl Èd Diskisyon Èd Kategori Diskisyon Kategori TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk ADN 0 1006 890432 734360 2026-11-18T16:37:07Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890432 wikitext text/x-wiki [[Imaj:DNA animation.gif|200px|right|thumb|ADN]] '''ADN''' oubyen A.D.N. [adeyèn] abreje oswa sig pou '''A'''sid '''D'''ezoksiribo '''N'''ikleyik (abreje DNA ann anglè), molekil chimik fondamantal ki karakterize [[kwomozòm]] yo anfòm yon doub elis ki tòdye nan echèl chaje ak nikleyotid ki kole youn dèyè lòt. Se nan molekil ADN nan lamedsin jwenn tout enfòmasyon [[jenetik]] patikilye ki konsène yon moun. Nan yon moun ki nòmal, ADN lan gen 46 kwomozòm, 23 ke yon moun erite de papa li, e 23 ke li erite de manman li. Gen de (2) tip de kwomozòm, X ak Y. X la gen plis jenn ladan li--- le de yon moun gen 2X kwomozòm, yo konsidere li kòm yon fimèl biyolojik. kwomozòm Y la li menm gen mwens jenn la dani--- le yon moun gen yon Y kwomozòm, ak yon X kwomozòm, yo konsidere moun sa kòm yon mal biyolojik. [[Jèn]] lan se inite jenetik setadi pi piti antite jenetik ki gen enfòmasyon pou pwodiksyon [[pwoteyin]]. li enpòtan pou note ke denyè etid ki fèt nan molekil biyoloji--- biyoloji ki etidye strikti ak mekanis molekil ki rantre nan fonksyon lavi-- sijere ke X kwomozòm lan la avan Y kwomozòm lan. Yon konklizyon ki sijere konsekansyèlman ke fanm la avan gason ki ta vle kontredi listwa genex ki de ke Èv te kreye ak [[kòt]] Adan. ADN lan ou ak vizyalize li kòm '''alfabè''' lang biyolojik la, kwomozòm yo kòm '''vwayèl''' ak '''konsòn''', jèn yo kòm '''lèt''', finalman Pwoteyin ke jèn yo pwodui yo kòm '''mo''' nan lang lan. Enpòtans molekil ADN lan enfiltre plizyè aspè ekonomik ak sosyal--- li jwen yon kokin chenn wòl nan pwodiksyon vaksen ki baze sou etid jenetik yon [[bakteri]] ki pèmèt konpayi medikal yo fè yon bokit lajan, e kote yon pakèt moun arive gen iminite kont yon pakèt maladi enfektyèz. Enpòtans ADN nan syans forenzik se gwo koze-- syans forenzik se syans kriminolojik ki gen pou li we ak jistis ou pwose legal. Nan syans sa, yo itilize ADN kòm yon sinyati biyolojik ki eskliziv ak chak endividi (eksèpte vrè marasa) pou pwouve kilpabilite ou inosans. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Biyoloji]] p91tslupt0h278lhk2wuvtixfrqx685 890433 890432 2026-11-18T16:40:34Z Rojhinjuje 41111 890433 wikitext text/x-wiki [[Imaj:DNA animation.gif|200px|right|thumb|ADN]] '''ADN''' oubyen A.D.N. [adeyèn] abreje oswa sig pou '''A'''sid '''D'''ezoksiribo '''N'''ikleyik (abreje DNA ann anglè), molekil chimik fondamantal ki karakterize [[kwomozòm]] yo anfòm yon doub elis ki tòdye nan echèl chaje ak nikleyotid ki kole youn dèyè lòt. Se nan molekil ADN nan lamedsin jwenn tout enfòmasyon [[jenetik]] patikilye ki konsène yon moun.<ref>{{Cite book|url=http://www.garlandscience.com/product/isbn/9780815344322|title=Molecular Biology of the Cell|vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P|publisher=Garland|year=2014|isbn=978-0-8153-4432-2|edition=6th|page=Chapter 4: DNA, Chromosomes and Genomes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714210549/http://www.garlandscience.com/product/isbn/9780815344322|archive-date=14 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://basicbiology.net/micro/genetics/dna|title=DNA|website=Basic Biology|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105045651/http://basicbiology.net/micro/genetics/dna/|archive-date=5 January 2017|vauthors=Purcell A}}</ref> Nan yon moun ki nòmal, ADN lan gen 46 kwomozòm, 23 ke yon moun erite de papa li, e 23 ke li erite de manman li. Gen de (2) tip de kwomozòm, X ak Y. X la gen plis jenn ladan li--- le de yon moun gen 2X kwomozòm, yo konsidere li kòm yon fimèl biyolojik. kwomozòm Y la li menm gen mwens jenn la dani--- le yon moun gen yon Y kwomozòm, ak yon X kwomozòm, yo konsidere moun sa kòm yon mal biyolojik. [[Jèn]] lan se inite jenetik setadi pi piti antite jenetik ki gen enfòmasyon pou pwodiksyon [[pwoteyin]]. li enpòtan pou note ke denyè etid ki fèt nan molekil biyoloji--- biyoloji ki etidye strikti ak mekanis molekil ki rantre nan fonksyon lavi-- sijere ke X kwomozòm lan la avan Y kwomozòm lan. Yon konklizyon ki sijere konsekansyèlman ke fanm la avan gason ki ta vle kontredi listwa genex ki de ke Èv te kreye ak [[kòt]] Adan. ADN lan ou ak vizyalize li kòm '''alfabè''' lang biyolojik la, kwomozòm yo kòm '''vwayèl''' ak '''konsòn''', jèn yo kòm '''lèt''', finalman Pwoteyin ke jèn yo pwodui yo kòm '''mo''' nan lang lan. Enpòtans molekil ADN lan enfiltre plizyè aspè ekonomik ak sosyal--- li jwen yon kokin chenn wòl nan pwodiksyon vaksen ki baze sou etid jenetik yon [[bakteri]] ki pèmèt konpayi medikal yo fè yon bokit lajan, e kote yon pakèt moun arive gen iminite kont yon pakèt maladi enfektyèz. Enpòtans ADN nan syans forenzik se gwo koze-- syans forenzik se syans kriminolojik ki gen pou li we ak jistis ou pwose legal. Nan syans sa, yo itilize ADN kòm yon sinyati biyolojik ki eskliziv ak chak endividi (eksèpte vrè marasa) pou pwouve kilpabilite ou inosans. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Biyoloji]] cgul4k3v9vkdmz91h05y7az95si8d9b 890434 890433 2026-11-18T16:40:56Z Rojhinjuje 41111 890434 wikitext text/x-wiki [[Imaj:DNA animation.gif|200px|right|thumb|ADN]] '''ADN''' oubyen A.D.N. [adeyèn] abreje oswa sig pou '''A'''sid '''D'''ezoksiribo '''N'''ikleyik (abreje DNA ann anglè), molekil chimik fondamantal ki karakterize [[kwomozòm]] yo anfòm yon doub elis ki tòdye nan echèl chaje ak nikleyotid ki kole youn dèyè lòt. Se nan molekil ADN nan lamedsin jwenn tout enfòmasyon [[jenetik]] patikilye ki konsène yon moun.<ref>{{Cite book|url=http://www.garlandscience.com/product/isbn/9780815344322|title=Molecular Biology of the Cell|vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P|publisher=Garland|year=2014|isbn=978-0-8153-4432-2|edition=6th|page=Chapter 4: DNA, Chromosomes and Genomes|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714210549/http://www.garlandscience.com/product/isbn/9780815344322|archive-date=14 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://basicbiology.net/micro/genetics/dna|title=DNA|website=Basic Biology|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105045651/http://basicbiology.net/micro/genetics/dna/|archive-date=5 January 2017|vauthors=Purcell A}}</ref> Nan yon moun ki nòmal, ADN lan gen 46 kwomozòm, 23 ke yon moun erite de papa li, e 23 ke li erite de manman li. Gen de (2) tip de kwomozòm, X ak Y. X la gen plis jenn ladan li--- le de yon moun gen 2X kwomozòm, yo konsidere li kòm yon fimèl biyolojik. kwomozòm Y la li menm gen mwens jenn la dani--- le yon moun gen yon Y kwomozòm, ak yon X kwomozòm, yo konsidere moun sa kòm yon mal biyolojik. [[Jèn]] lan se inite jenetik setadi pi piti antite jenetik ki gen enfòmasyon pou pwodiksyon [[pwoteyin]]. li enpòtan pou note ke denyè etid ki fèt nan molekil biyoloji--- biyoloji ki etidye strikti ak mekanis molekil ki rantre nan fonksyon lavi-- sijere ke X kwomozòm lan la avan Y kwomozòm lan. Yon konklizyon ki sijere konsekansyèlman ke fanm la avan gason ki ta vle kontredi listwa genex ki de ke Èv te kreye ak [[kòt]] Adan. ADN lan ou ak vizyalize li kòm '''alfabè''' lang biyolojik la, kwomozòm yo kòm '''vwayèl''' ak '''konsòn''', jèn yo kòm '''lèt''', finalman Pwoteyin ke jèn yo pwodui yo kòm '''mo''' nan lang lan. Enpòtans molekil ADN lan enfiltre plizyè aspè ekonomik ak sosyal--- li jwen yon kokin chenn wòl nan pwodiksyon vaksen ki baze sou etid jenetik yon [[bakteri]] ki pèmèt konpayi medikal yo fè yon bokit lajan, e kote yon pakèt moun arive gen iminite kont yon pakèt maladi enfektyèz. Enpòtans ADN nan syans forenzik se gwo koze-- syans forenzik se syans kriminolojik ki gen pou li we ak jistis ou pwose legal. Nan syans sa, yo itilize ADN kòm yon sinyati biyolojik ki eskliziv ak chak endividi (eksèpte vrè marasa) pou pwouve kilpabilite ou inosans. == Referans == {{referans}} [[Kategori:Biyoloji]] nq9evmoye0517nu2b4vgnbyp5i6la5v Lengwistik 0 2721 890422 888917 2026-11-18T16:18:53Z Rojhinjuje 41111 890422 wikitext text/x-wiki '''Lengwistik''' se etid lanati e strikti lang, pa egzanp, [[lengwistik kreyòl ayisyen]]. Lengwistik la se yon disiplin * [[syans|syantifik]] enterese nan [[etid langaj]]. Li distenge ak * [[gramè]], paske li se pa [[nòm|preskriptiv]] la men descriptiv la. Preskripsyon te koresponn nan nòm lan, setadi ki se jije kòrèk lengwistikman pa grameryen. Kontrèman, lengwistik la deskriptiv lengwis se limite dekri lang lan kòm li se epi yo pa jan li ta dwe. Gen temwayaj nan refleksyon sou langaj lan depi [[antikite]] avèk [[filozofi|filozòf]] tankou [[Platon]]. Sepandan, nou dwe rete tann jiskaske ventyèm syèk la yo wè yon apwòch syantifik alantou reyalite yo nan lang yo. [[Ferdinand de Saussure]] te anpil kontribye nan deskripsyon langaj ak lang, notaman avèk enfliyan ''Cours de linguistique générale'' (1916) ki te vin tounen yon klasik nan domèn sa a.<ref>[https://web.archive.org/web/20111121012624/http://www.revue-texto.net/Saussure/Sur_Saussure/Greimas_Actualite.html L'actualité du saussurrisme]. [[Algirdas Julien Greimas]] nan okazyon 40yèm ane piblikasyon ''Cours de linguistique générale'' (tèks ki te parèt nan [Aisyen modèn, 1988, konparativman avèk lang fransèz n° 24, p. 191-203).</ref>{{,}}<ref>''Encyclopædia Universalis''. [http://www.universalis.fr/encyclopedie/cours-de-linguistique-generale/ ''Cours de linguistique générale'', Ferdinand de Saussure]. Pa Gabriel Bergounioux.</ref> ak enpoze konsepsyon la estriktirèl nan langaj ki lajman domine lengwistik kontanporèn malgre konfli lekòl.<ref>{{cite web |url=http://www.universalis.fr/encyclopedie/philosophies-du-langage/ |title=Philosophies du langage |author = Yves Déjean |website=universalis.fr |date= |access-date=}}</ref> Martinet tou kontribye nan disiplin sa a ak travay li '' Éléments de linguistique générale'' ki prezante diferan fè lang. Nou ka egalnman site [[Noam Chomsky]] mete fondasyon yo nan [[lengwistik jenerativ]], ki se yon modèl pami lòt. Ka travay la deskriptif nan lengwistik dwe fè selon twa aks prensipal ː * etid nan [[senkwoni]] ak [[dyakwoni]] : etid la senkronik nan yon lang se sèlman enterese nan lang sa a nan yon moman nan istwa li, nan sèlman yon sèl nan eta li yo ak, pandan etid dyakwonik la te enterese nan istwa li yo, evolisyon li yo, mete li nan yon fanmi lang, epi li dekri chanjman estriktirèl ke li te sibi aprè yon sèten tan. * etid teyorik ak aplike : lengwistik teyorik etidye kreyasyon an nan estrikti sa ki pèmèt deskripsyon endividyèl nan lang ak teyori k ap chèche dekouvwi envaryan oswa simetri ; * etid kontèkstyèl la ak endepandant ː etid kontèkstyèl la endike ke nou enterese nan entèraksyon ak relasyon ant langaj ak mond lan, pandan y ap etid endepandan endike ke lang sa a konsidere pou tèt li, kèlkeswa kondisyon ekstèn li yo. == Domèn nan lengwistik teyorik == [[Lengwistik teyorik]] se souvan divize an domèn separe ak plis oswa mwens endepandan : * [[fonetik]] : etid nan [[Son (fizik)|son]] ou fòn pwodui pa[[aparèy fonatwa]] imen ; * [[fonoloji]] : etid nan son ou [[fonèm]] nan yon lang presiz ; * [[mòfoloji (lengwistik)|Mòfoloji]] : etid nan tip ak fòme des [[lèm (lengwistik)|lèm/monèm]] ; * [[sentaks]] : etid nan konbinezon monèm pou fòme enonse e fraz ; * [[semantik]] : etid nan [[sans (lengwistik)|sans]] lèm, fraz e enonse ; * [[stilistik]] : etid nan stil la nan yon enonse [[literati|literè]] ou non (se stil la yon devyasyon soti nan yon nòm ?) ; * [[Pragmatik (lengwistik)|pragmatik]] : etid nan itilizasyon (literal, figire ou lòt) enonse nan [[Enonsyasyon|zak enonsyasyon]] ; * [[koyerans (lengwistik)|koyerans]] : etid nan faktè koyerans nan trètman langaj natirèl. == Nan fiksyon == === Literati === * {{cite book|author1=David Carkeet |title=Double Negative |url=https://archive.org/details/lelinguisteetait0000cark |editor=Overlook Press|year=2010|pages=[https://archive.org/details/lelinguisteetait0000cark/page/224 224]|isbn=2757862693}} === Sinema === * ''[[Premier Contact (fim)|Premier contact]]'' (''Arrival''), fim pa [[Denis Villeneuve]] sòti an 2016 ; nan fim sa a, yon lengwis, Louise Banks, dirije yon ekip ekspè ki vle konprann entansyon misterye bato ekstraterès ki parèt nan douz (12) pwen nan glòb<ref>{{cite web |website=allocine.fr |title=Premier Contact |url=http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=226509.html |access-date=21 fevriye 2017}}</ref>. Li pral eseye konprann lang yo gras a konesans li. == Referans == {{referans}} [[Kategori:Pou tradui]] [[Kategori:Syans]] [[Kategori:Lengwistik]] qt4vc61qw2cw0ti8ot4jn7s6way55go Sida 0 11930 890436 807470 2026-11-18T16:43:28Z Rojhinjuje 41111 890436 wikitext text/x-wiki [[Fichye:HIV Epidem.png|thumb|300px|Sida nan lemonn nan]] [[Fichye:Préservatif enroulé.jpg|thumb|Kapot]] '''SIDA''' se yon maladi ki paka trete. Sa vle di, pa gen [[vaksen]] pou sida kounye la, men gen remèd ou ka pran pou fè w santiw pi byen si ou gen sida (ann anglè, yo rele sida "aids," ki vle di acquired immunodeficiency syndrome). Pi bon pwoteksyon pou sida se [[kapòt]]. Sonje pou nou mete kapòt lè nou ap fè bagay.<ref>{{cite book|first1=Alexander|last1=Krämer|first2=Mirjam|last2=Kretzschmar|first3=Klaus|last3=Krickeberg|title=Modern infectious disease epidemiology concepts, methods, mathematical models, and public health|date=2010|publisher=Springer|location=New York|isbn=978-0-387-93835-6|page=88|edition=Online-Ausg.|url=https://books.google.com/books?id=Di0_5x82HykC&pg=PA88|access-date=June 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924081609/https://books.google.com/books?id=Di0_5x82HykC&pg=PA88|archive-date=September 24, 2015}}</ref><ref>{{cite book|first=Wilhelm|last=Kirch|title=Encyclopedia of Public Health|date=2008|publisher=Springer|location=New York|isbn=978-1-4020-5613-0|pages=676–77|url=https://books.google.com/books?id=eSPK7-CHw7oC&pg=PA676|access-date=June 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150911141720/https://books.google.com/books?id=eSPK7-CHw7oC&pg=PA676|archive-date=September 11, 2015}}</ref> == Referans == {{referans}} [[Kategori:Maladi]] r7k5yczcma8gqce2ynlx9vw6riccxow Moorestown, New Jersey 0 35777 890427 889609 2026-11-18T16:34:04Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890427 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} {{kolektivite tèritoryal |non_lokal= Moorestown |koodone_lat= |koodone_lon= |drapo_imaj= |anblèm_imaj= |tip=vil |dat= |zòn_tip=Eta |zòn= [[New Jersey]] |kapital_tip= |kapital_non=Trenton |chèf_tit= |chèf_non= |sipèfisi_dat= |sipèfisi_ran= |sipèfisi_total= |dlo_pousantaj= |frontyè_tè= |frontyè_kòt= |rote_mwayen= |pli_ro_kote= |pli_ro= |pli_ba_kote= |pli_ba= |popilasyon_dat= |popilasyon_ran= |popilasyon_total= |popilasyon_dansite= |popilasyon_tip= |aktivite= |kat_anplasman= |kat_politik= |kat_jewografik= |kat_satelit= |divizyon_tip= |divizyon_non= |vwazen= |sitwèb= |kòd_tip=jewografik |kòd= |nòt= }} Moorestown se yon vil nan eta [[New Jersey]] . Li nan konte Burlington Li te genyen nan lane 2000 19017 moun. == Istwa == Istwa == Relasyon ak Ayiti == *Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti == Jewografi == Very humid in the summer, but cold in the winter. == Ekonomi == == Devlòpman == == Politik == == Edikasyon == == Anviwònman == == Pèsonalite == Pèsonalite ki te fèt nan, moun ki abite nan, oswa otreman asosye ak Moorestown Township gen ladan yo: [[Fichye:MSG O'Connor.jpg|thumb|right|upright|[[Brendan O'Connor (United States Army)|Brendan O'Connor]]]] * [[Diane Allen]] (ki fèt an 1948), politisyen<ref>{{cite web |url=http://www.senatenj.com/allen/biography.php |title=Biyografi Senatris Diane Allen - Diane graduated from Moorestown High School as valedictorian |website=senatenj.com |date=2015-05-16 |access-date=15 fevriye 2015 |archive-date=2018-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925122703/https://www.senatenj.com/allen/biography.php |dead-url=yes }}</ref> * [[Samuel Leeds Allen]] (1841–1918), envantè ak fabrikan ekipman fèm ak avyon.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716072006/http://www.njinvent.org/2004/allen.html New Jersey Inventors Hall of Fame] "Samuel Leeds Allen has been awarded almost 300 patents for farming machinery,..." "Because the production of farm equipment was seasonal, many of Allen's employees were laid off during the winter." "Allen invented the Flexible Flyer,..." Accessed July 25, 2008.</ref> * [[Emily Bacon]] (1891-1972), [[fizisyen]] ki te premye espesyalis pedyatrik nan Filadèlfi.<ref>[https://web.archive.org/web/20160320040439/https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_18.html Dr. Emily Partridge Bacon], [[National Institutes of Health]], Changing the face of Medicine. Accessed September 8, 2015. "Born in Moorestown, New Jersey in 1891, Emily Bacon entered Wilson College in Chambersburg, Pennsylvania, in 1908."</ref> * [[Sam Bishop]] (ki fèt an 1983), [[Foutbòl|foutbalè]] pwofesyonèl.<ref>Bullock, Michael. [http://blog.pennlive.com/patriotnewssports/2010/04/ceperos_return_solidifies_city.html "Cepero's return solidifies City Islanders goalkeeping situation"], ''[[The Patriot-News]]'', April 3, 2010. Accessed March 2, 2011. "Sam Bishop, the 27-year-old keeper who has logged three seasons (2005-07) with the City Islanders, spent the opening week of the expansion Philadelphia Union's first training camp working out with the first-year MLS club. Needless to say, it was a memorable experience for the Moorestown, N.J., native."</ref> * [[David Bispham]] (1857–1921), chantè opera.<ref>[http://www.westjerseyhistory.org/books/decou1/mtn10.html West Jersey History]. Accessed January 9, 2011. "David Bispham, the great singer, whose boyhood days were spent in Moorestown, attended this school and some of our older residents who were students at that time tell interesting anecdotes about this celebrated man."</ref> * [[Francis L. Bodine]] (ki fèt an 1936), politisyen<ref name=Bodine/><ref>[http://votesmart.org/bio.php?can_id=4420 Assembly Member Francis L. Bodine], [[Project Vote Smart]]. Accessed August 8, 2007.</ref> * [[Hugh Borton]] (1903–1995), ekspè nan etid japonèz, prezidan [[Haverford College]] pandan 10 zan.<ref>Pace, Eric. [https://www.nytimes.com/1995/08/09/obituaries/hugh-borton-92-expert-on-japan-and-ex-college-president-dies.html "Hugh Borton, 92, Expert on Japan and Ex-College President, Dies"], ''[[The New York Times]]'', August 9, 1995. Accessed February 11, 2012. "Dr. Borton was born in Moorestown, N.J., graduated from Haverford in 1926 and received an M.A. in history from Columbia in 1932. He was awarded several honorary degrees and was decorated by the postwar Japanese Government."</ref> * [[T. J. Brennan]] (ki fèt an 1989), defansè [[Toronto Maple Leafs]] of the NHL.<ref>Donnellon, Sam. [http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-31347148_ITM "Sam Donnellon / Moorestown's."], ''[[Philadelphia Daily News]]'', June 22, 2007. Accessed March 1, 2011. "His future lay 1,805 miles away, on the easternmost point of an island nearer the Arctic Circle than his Moorestown home. This is where the National Hockey League would discover T.J. Brennan."</ref><ref>Miller, Randy. [http://www.courierpostonline.com/article/20111125/SPORTS/311250029/Moorestown-native-scores-NHL-debut-Buffalo-Sabres "Moorestown native scores in debut for Buffalo Sabres"], ''[[Courier-Post]]'', November 25, 2011. Accessed December 3, 2011. "Moorestown native T.J. Brennan showed what he can bring in his NHL debut for the Buffalo Sabres."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160806081757/http://mapleleafs.nhl.com/club/player.htm?id=8474113 T J Brennan], [[Toronto Maple Leafs]]. Accessed October 9, 2013.</ref> * [[Dave Brock (foutbòl ameriken)|Dave Brock]] (ki fèt an 1967) .<ref>Luicci, Tom. [http://www.nj.com/rutgersfootball/index.ssf/2012/02/rutgers_to_name_boston_college.html "Rutgers to name Boston College assistant Dave Brock as new offensive coordinator"], ''[[The Star-Ledger]]'', February 7, 2012. Accessed September 8, 2015. "Dave Brock, a Moorestown native who was the interim offensive coordinator at Boston College last fall and has held that position at Kansas State, Temple and Hofstra, will be named the Scarlet Knights' offensive coordinator, replacing Frank Cignetti, possibly by the end of the week, according to a person familiar with the situation."</ref> * [[Lem Burnham]] (ki fèt an 1947), ansyen jwè [[National Football League]].<ref>Elane, Patricia. [https://web.archive.org/web/20140728221042/http://voices.yahoo.com/sports-rookie-athletes-too-much-too-soon-60257.html "Sports' Rookie Athletes - Too Much, Too Soon? Sports Agent and Former NFL Player Sees an 'Achilles Heel' in Toay's Recruiting Practices"], Yahoo! Voices, August 9, 2006. Accessed June 3, 2013. "Dr. Lem Burnham, a resident of Moorestown, New Jersey, has seen more than his fair share of action both on and off the field in the NFL."</ref> * [[Kevin Chamberlin]] (ki fèt an 1963), [[aktè]].<ref>Gardner, Amanda. [https://www.nytimes.com/2001/06/03/nyregion/theater-tony-awards-new-jersey-ties.html "Theater; Tony Awards' New Jersey Ties"], ''[[The New York Times]]'', June 3, 2001. Accessed July 23, 2008. "Kevin Chamberlin (best performance by a leading actor in a musical, Seussical) also traces his childhood and early career to New Jersey. Mr. Chamberlin moved to Moorestown (exit 4) when he was 7 years old and worked summers as a singing waiter at the Show Place in Beach Haven on Long Beach Island."</ref> * [[Bobby Clarke]] (ki fèt an 1949), ansyen jwè okè nan National Hockey League avèk Philadelphia Flyers.<ref>[https://web.archive.org/web/20200811014922/http://www.citypaper.net/articles/2003-10-02/cover.shtml The Ice Man] Accessed July 26, 2008: "On Comcast's website, he's 'the ultimate Flyer' who's married to wife Sandy, has four children (sons Wade and Lucas and daughters Jody and Jakki) and resides in Moorestown, N.J."</ref> * [[Gary Close]], asistan pou baskètbal [[Wisconsin Badgers men's basketball]] team.<ref>[https://web.archive.org/web/20150920114732/http://www.uwbadgers.com/sports/m-baskbl/mtt/close_gary00.html Gary Close] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101020134033/http://www.uwbadgers.com/sports/m-baskbl/mtt/close_gary00.html |date=2010-10-20 }}, [[Wisconsin Badgers men's basketball]]. Accessed January 9, 2011.</ref> * [[Josh Cody]] (1892–1961), manm [[College Football Hall of Fame]].<ref>Traughber, Bill. [https://web.archive.org/web/20110708212327/http://vucommodores.cstv.com/sports/m-footbl/spec-rel/093009aab.html "Josh Cody, a College Football Hall of Famer"], [[Vanderbilt Commodores football]], September 30, 2009. Accessed March 1, 2011. "In 1959, Cody retired to his 190-acre farm across the Delaware River in Moorestown, N.J. He died on his farm in 1961 at age 69."</ref> * [[John S. Collins]] (1837–1928), devlopè [[Miami Beach]], [[Florid]].<ref>[http://www.miamibeach411.com/History/bio_collins.htm John Collins Biography], Miami Beach History. Accessed March 13, 2008. "Born on December 29, 1837, in Moorestown, New Jersey, John Stiles Collins was the sixth generation of Collinses to farm the family's western New Jersey homestead since 1678."</ref> * [[Herb Conaway]] (ki fèt an 1963), politisyen ki sèvi nan [[New Jersey General Assembly]] depi 1998, kote li reprezante [[7th Legislative District (New Jersey)|7th Legislative District]].<ref>Staff. [http://www.burlingtoncountytimes.com/article/20151023/OPINION/310239712 "Conaway and Singleton get our nod for 7th District"], ''[[Burlington County Times]]'', October 23, 2015. Accessed November 29, 2017. "Vying for two Assembly seats in the 7th Legislative District in New Jersey are Democratic incumbents Herb Conaway of Moorestown and Troy Singleton of Palmyra and Republican challengers William Conley and Robert Prisco."</ref> * [[Phil Costa (American football)|Phil Costa]] (born 1987), former football player with the [[Dallas Cowboys]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110717154050/http://www.umterps.com/sports/m-footbl/mtt/costa_phil00.html Phil Costa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717154050/http://www.umterps.com/sports/m-footbl/mtt/costa_phil00.html |date=2011-07-17 }}, [[Maryland Terrapins football]]. Accessed March 2, 2011.</ref><ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20160304093207/http://www.baltimoresun.com/sports/bal-costa0723-photo.html "Phil Costa"], ''[[The Baltimore Sun]]''. Accessed September 8, 2015. "Phil Costa; Junior offensive lineman Phil Costa is expected to start at right guard for the Terps in 2008. Costa, a junior from Moorestown, N.J., appeared in all 13 games as a junior."</ref> * [[Colin Farrell (rower)|Colin Farrell]], head coach of the [[University of Pennsylvania]] lightweight rowing team.<ref>[http://www.pennathletics.com/news/2016/6/27/5771aaf2e4b0028e7235e1e9_131492719921710273.aspx?path=mltrow "Colin Farrell Named Lightweight Rowing Head Coach"], PennAthletics.com, June 30, 2014. Accessed November 29, 2017. "Colin Farrell, who has served as an assistant coachfor the past two seasons and interim head coach since the conclusion of the 2014 EARC Sprints, will officially be promoted to head coach of the University of Pennsylvania men's lightweight rowing program effective July 1.... Farrell and his wife, Ellie, reside in Moorestown, N.J., with their son, Kellan."</ref> * [[Dereck Faulkner]] (born 1985), [[wide receiver]] who played in the NFL for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>Hunt, Donald. [http://www.espn.com/college-football/news/story?id=2604575 "Hampton finds another star in QB Shepherd"], ''[[ESPN]]'', September 27, 2006. Accessed November 29, 2017. "Dereck Faulkner, Hampton's senior slot receiver, played with Iowa's star running back Albert Young at Moorestown High School in Moorestown, N.J. Faulkner and Young talk to each other at least twice a week."</ref> * [[Edwin B. Forsythe]] (1916–1984), member of the United States House of Representatives from New Jersey who served as mayor of Moorestown from 1957-62.<ref name=Forsythe/><ref>Waggoner, Walter H. [https://www.nytimes.com/1984/03/30/obituaries/edwin-forsythe-congressman-dies.html "Edwin Forsythe, congressman, dies"], ''[[The New York Times]]'', March 30, 1984. Accessed March 2, 2011. "Representative Edwin B. Forsythe, a New Jersey Republican who served in the House of Representatives for 14 years, died of lung cancer yesterday at his home in Moorestown, N.J. He was 68 years old."</ref> * [[Walter French (baseball)|Walter French]] (1899–1984), football All-American and professional baseball player for the Philadelphia Athletics, 1923-1929.<ref>[https://web.archive.org/web/20150909071042/http://www.moorestown.com/history/ Historical Society of Moorestown], Moorestown.com. Accessed September 8, 2015. "Congratulations to our president, Lenny Wagner. His article on Moorestown's Walter French, a former major league baseball player for the Philadelphia A's, was accepted for publication by The Society for American Baseball Research (SABR)."</ref><ref>Wagner, Lenny. [https://web.archive.org/web/20181118193922/https://sabr.org/bioproj/person/81b87e6a "Walt French"], [[Society for American Baseball Research]]. Accessed September 8, 2015. "Walter E. French was born in Moorestown, New Jersey, on July 10, 1899.... He entered Moorestown High School in 1914 and starred in football, baseball, basketball, and track."</ref> * [[Joseph H. Gaskill]] (1851-1935), judge on the [[New Jersey Court of Common Pleas]] and Justice of the [[New Jersey Supreme Court]] from 1893 to 1896.<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1935/11/26/archives/exjudge-gaskill-i-ds-suddeiily-84-servedon-burlington-county-n-j.html "Ex-Judge Gaskill Dies Suddenly, 84; Served-on Burlington County, N. J., Common Pleas Bench Many years Ago"], ''[[The New York Times]]'', November 26, 1935. Accessed August 28, 2018. "Judge Gaskill, a native of Mount Holly, was admitted to the bar as an attorney in 1873 and became a counselor in 1877.... After his retirement from the bench, Judge Gaskill opened law offices in Camden. In 1910 he moved from Mount Holly to Moorestown."</ref> * [[John F. Gerry]] (1926–1995), former chief [[United States federal judge|United States district judge]] on the [[United States District Court for the District of New Jersey]].<ref>Holloway, Lynette. [https://www.nytimes.com/1995/03/12/obituaries/john-f-gerry-69-chief-judge-of-federal-court-in-new-jersey.html "John F. Gerry, 69, Chief Judge Of Federal Court in New Jersey"], ''[[The New York Times]]'', March 12, 1995. Accessed June 3, 2013. "John Francis Gerry, the chief United States district judge in New Jersey for seven years and a former top official of the policy-making arm of the Federal bench, died on Friday at his home in Moorestown, N.J. He was 69."</ref> * [[Chris Gheysens]] (born c. 1972), president and chief executive officer of [[Wawa Inc.]]<ref name="SJT2014">Laday, Jason. [http://www.nj.com/gloucester-county/index.ssf/2014/04/wawa_ceo_chris_gheysens_remembers_vineland_as_company_celebrates_50-year_milestone.html "As Wawa celebrates 50th anniversary, CEO remembers Vineland store"], ''[[South Jersey Times]]'', April 15, 2014. Accessed October 8, 2015. "'My dad would have a bunch of change from the car wash, and he was like the banker for everyone over there at the Wawa,' said Gheysens, a graduate of both St. Mary's in East Vineland and St. Augustine College Preparatory School. 'South Jersey is a big part of Wawa, and it is definitely part of me — I grew up in Vineland, and my parents had a summer house in Sea Isle. I moved to Washington Township — or 'Township' as they call it — after marrying my wife, and we raised our four children there.' Gheysens, who currently resides in Burlington County, will be spending Wednesday morning at Wawa's very first store, which opened in 1964 in Folsom, Pa., for a ceremony at 6 a.m."</ref><ref>Monostra, Mike. [http://patch.com/new-jersey/moorestown/wawa-planned-to-open-near-moorestown-mall "Wawa Planned to Open Near Moorestown Mall; The convenience store will be located at the former location of Classic Chevrolet."], Moorestown Patch. Accessed October 8, 2015. "Wawa CEO Chris Gheysens is a resident of Moorestown."</ref> * [[Bill Guerin]] (born 1970), right winger who earned the [[Stanley Cup]] with both the [[New Jersey Devils]] and [[Pittsburgh Penguins]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20201209215922/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=DN "Guerin to Flyers? Speculation Bruin"], ''[[Philadelphia Daily News]]'', November 30, 2001. Accessed March 1, 2011. "Guerin spends his offseasons in Moorestown with his wife, Kara, and their three kids."</ref> * [[Edward Harris (ornithologist)|Edward Harris]] (1799–1863), introduced the [[Percheron]] horse to America; benefactor of [[John James Audubon]]; lived at Smith-Cadbury Mansion.<ref>[http://moorestownhistory.org/about/smith-cadbury/ Smith-Cadbury Mansion]</ref> * [[Vernon Hill]] (born 1946), founder and former chairman, president, and chief executive officer of [[Commerce Bancorp]] and Commerce Bank of Cherry Hill Township, New Jersey.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "Moorestown tells Hill that gate must go, Elaborate entrance at banker's estate violates zoning, officials say."], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', December 18, 2002. Accessed March 1, 2011. "The drive-through lane at Commerce Bancorp chairman Vernon Hill's home will move a little faster starting today. Moorestown's zoning officer ordered Hill to remove the elaborate entrance gate at his 44.2-acre estate because it violates last month's zoning board decision that disallowed a tall fence that would have separated a portion of Hill's land from neighboring property."</ref> * [[Leon A. Huff]] (born 1942), co-founder and vice-chairman of Gamble-Huff Music, a songwriting and record production team who have written and produced 15 gold singles and 22 gold albums.<ref>Friedman, Sally. [https://web.archive.org/web/20160509184851/http://articles.philly.com/2010-03-19/living/25214561_1_huffs-music-producer-love-privacy "One neat arrangement Music producer Leon Huff's Moorestown home is a serene, orderly getaway. The Sound of Philadelphia? 'I'm a guy who really needs quiet.'"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', March 19, 2010. Accessed April 27, 2016. "Leon Huff admits it - he's a neat freak, and it shows in his elegant Moorestown home, a place so immaculate it's hard to imagine anyone even lives in it."</ref> * [[Alfred Hunt (steel magnate)|Alfred Hunt]] (1817–1888), first president of Bethlehem Iron Company, precursor of Bethlehem Steel Corporation.<ref>[https://web.archive.org/web/20160112153550/http://www.pa-roots.org/data/read.php?360,473948 Alfred Hunt's obituary] "The announcement of the death of Alfred Hunt, president of the Bethlehem Iron Company, will be a shock to his numerous friends throughout the Lehigh Valley and the State. The sad event occurred last evening at the home of his brother, Mordecai Hunt, in Moorestown, N.&nbsp;J."</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pa-roots.org/data/read.php?351,454514,454514 |title=Hunt family history |access-date=2019-06-01 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112133609/http://www.pa-roots.org/data/read.php?351,454514,454514 |dead-url=yes }}</ref> * [[Esther Hunt]] (1751–1820), a pioneer who lived on America's frontier as a wife, a mother and a leader in her Quaker faith.<ref>Specht, Neva Jean (1997), ''Mixed blessing: trans-Appalachian settlement and the Society of Friends, 1780-1813'', Ph. D. dissertation, University of Delaware</ref><ref>Specht, Neva Jean (2003), "Women of one or many bonnets?: Quaker women and the role of religion in trans-Appalachian settlement", ''NWSA Journal'' '''15 (2)''': 27-44</ref> * [[John Hunt (Quaker minister)|John Hunt]] (1740-1824), [[Recorded Minister|Quaker minister]] and journalist.<ref>[http://www.swarthmore.edu/library/friends/ead/5240johu.xml An Inventory of the John Hunt Papers, 1770-1828], [[Swarthmore College]]. Accessed November 20, 2017.</ref> * [[Eldridge R. Johnson]] (1867–1945), founder of [[Victor Talking Machine Company]].<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1928/10/15/archives/er-johnson-buyer-of-original-alice-pays-150000-for-manuscript-and.html "E.R. Johnson buyer of original 'Alice'; Pays $150,000 for Manuscript and Two Copies of Carroll's Famous Story. Will sent it on tour Former Head of Victor Talking Machine Company Will Never Sell It, He Says."], ''[[The New York Times]]'', October 15, 1928. Accessed August 28, 2018. "Eldridge R. Johnson, founder and former President of the Victor Talking Machine Company and a resident of Moorestown, N.J., is the purchaser from Dr. A.S.W. Rosenbach of Philadelphia of the original manuscript of Lewis Carroll's ''Alice in Wonderland,'' for which Dr. Rosenbach paid $75,259 at an auction at Sotheby's in London in April."</ref> * [[Jevon Kearse]] (born 1976), former NFL defensive end who played for the [[Philadelphia Eagles]] and [[Tennessee Titans]].<ref>Klein, Michael. [https://web.archive.org/web/20171201033202/http://www.philly.com/philly/columnists/michael_klein/20080608_Inqlings__Throwback_plan_for_Striped_Bass.html "Inqlings: Throwback plan for Striped Bass"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', June 8, 2008. Accessed November 29, 2017. "Former Eagle Jevon Kearse has cut the asking price of his Moorestown five-bedroom from $3.1 million to $2,699,993."</ref> * [[Tim Kerr]] (born 1960), former NHL right wing who played for the [[Philadelphia Flyers]], [[New York Rangers]] and [[Hartford Whalers]].<ref>Lulgjuraj, Susan. [https://web.archive.org/web/20181023195731/https://www.pressofatlanticcity.com/news/top_three/article_f53db206-66e5-11df-ae77-001cc4c03286.html "Many Philadelphia Flyers past and present call Cape May County home"], ''[[The Press of Atlantic City]]'', May 24, 2010. Accessed March 1, 2011. "Tim Kerr has a huge presence in the Avalon and Stone Harbor area. The three-time All-Star played in Philadelphia for 11 seasons from 1980 to 1991 and holds Philadelphia's team record for the most 50-goal seasons with four. He owns Tim Kerr's Powerplay Realty on Dune Drive, which sells and rents homes in the Avalon and Stone Harbor area. For several years, Kerr also has run a charity run that bears his name. Kerr splits time between his homes in Avalon and Moorestown, Burlington County, said Tim Kerr Realty sales associate Ann Delaney."</ref> * [[Matt Langel]] (born 1977), [[head coach]] for the [[Colgate Raiders men's basketball]] team.<ref>Ronaldson, Tim. [https://moorestownsun.com/from-the-courts-to-coach-482a89b51a54 "From the courts to coach"], ''The Moorestown Sun'', April 26, 2011. Accessed November 29, 2017. "Moorestown-native Matt Langel has etched his name into history books as a basketball player, now he'll do it as a coach."</ref> * [[Jonathan V. Last]] (born 1974), columnist for ''[[The Weekly Standard]]''.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20121024214627/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10F2C719F9FE5FE0&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Great leap rightward? Nah, just finding balance"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', January 15, 2006. Accessed March 2, 2011. "Folks meet Jonathan V. Last. He was born in Camden 31 years ago grew up in Woodbury and Moorestown and now works as online editor for the Weekly Standard."</ref> * [[Al LeConey]] (1901–1959), gold medal winner in the [[4 × 100 metres relay|4x100 meter relay]] at the [[1924 Summer Olympics]].<ref>LeConey, Bill. [https://web.archive.org/web/20210401050350/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AC "1924 gold medalist in family spurs press writer's search"], ''[[The Press of Atlantic City]]'', September 27, 2000. Accessed March 1, 2011. "J. Alfred LeConey was a great American sprinter of his time achieving local fame at Moorestown and then at Lafayette in the early 1920s."</ref><ref>''New Jersey Mirror'', March 2, 1938: "Death of William G. LeConey." "Surviving are his wife, Laura Haines LeConey, a very active worker in the First Baptist Church; and two sons, Everett LeConey, of Moorestown; and J. Alfred LeConey, of Plainfield. The latter was a winner in the Olympics at Paris in 1924 and upon his return to Moorestown, a great reception was held on the lawn of the LeConey home here to do him honor."</ref> * [[Kathy Linden]] (born 1938), pop singer who scored hits on the U.S. [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] with "[[Billy (Kathy Linden song)|Billy]]" and "[[Goodbye Jimmy, Goodbye]]".<ref>[https://mentalitch.com/kathy-linden-the-woman-with-a-childish-voice/ "Kathy Linden – The Woman with a Childish Voice"], Mental Itch. Accessed November 29, 2017. "Kathy Linden is an American traditional pop singer whose singing was considered one of the sweetest-sounding voices during her era. She was born Marion Londres in Moorestown Township, New Jersey, and grew up in nearby Burlington, living on the town's Elm Avenue."</ref> * [[Donovan McNabb]] (born 1976), former professional football player for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>[https://www.usatoday.com/news/nation/2005-07-11-nj-town-best-place-to-live_x.htm "Moorestown, N.J., named best town to live"], ''[[USA Today]]'', July 11, 2005. Accessed July 25, 2008. "Plenty of executives still inhabit its {{convert|15|sqmi|km2}}. But the best-known citizens these days are a number of Philadelphia Eagles players, including star quarterback Donovan McNabb."</ref> * [[Stephen W. Meader]] (1892–1977), author of more than 40 novels for boys and girls.<ref>[https://web.archive.org/web/20110708104413/http://www.burlcohistorian.com/NewViewsVIINarrative New Views VII - 2008 Literary Burlington County], [[Burlington County, New Jersey]] Historian. Accessed March 1, 2011. "Stephen W. Meader home, 565 East Main Street, Moorestown. Author of Children's Books (1892-1977). Stephen Meader, born to Quaker parents, wrote his first children's book, The Black Buccaneer, in 1920. He moved his growing family to Moorestown in 1922 and by 1927, he had obtained a position with the Philadelphia advertising firm of N.W. Ayer & Son."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060527162905/http://www.southernskies.com/bio.asp ''The Life of Stephen W. Meader''] "A third child, John, was born in 1921, and in 1922, the family moved to Moorestown, New Jersey." Accessed April 16, 2008.</ref> * [[Freddie Mitchell]] (born 1978), former professional football player for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>Jones, Gordie. [https://web.archive.org/web/20140722230636/http://articles.mcall.com/2005-04-24/sports/3609037_1_defensive-linemen-andy-reid-receiver "Don't buy Andy's spin: draft sent Iggles a message"], ''[[The Morning Call]]'', April 24, 2005. Accessed February 11, 2012. "It was hard to hear him, because it sounded like somebody was hammering a 'For Sale' sign into the lawn in front of Freddie Mitchell's Moorestown, N.J., home."</ref><ref>Boyer, Dave. [https://web.archive.org/web/20160304060820/http://articles.philly.com/2004-10-11/news/25390659_1_moorestown-resident-affordable-housing-town-dump "Hear this, T.O.: There are plenty of hoppin' spots in Moorestown Who needs a liquor store when you have the town dump and a Friendly's?"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 11, 2004. Accessed April 23, 2015. "And wide receiver Freddie Mitchell has lived in Moorestown the last few years, although he's moving. Mitchell got into a dispute with a neighbor over trees, and has been looking for a place that is - repeat after me, T.O. - quieter than Moorestown."</ref> * [[Victoria Napolitano]] (born 1988), politician who became Moorestown's youngest mayor, when she took office in 2015 at age 26.<ref name="Napolitano">Williams, Sharrie. [http://6abc.com/politics/26-year-old-moorestown-mayor-sworn-in-/464735/ "26-year-old Moorestown mayor sworn in"], [[WPVI-TV]], January 6, 2015. Accessed November 29, 2017. "A new year means new leadership in Moorestown, New Jersey. Victoria Napolitano was sworn in as the town's new mayor. At the age of 26, she's the youngest mayor in Moorestown's recent history."</ref> * [[David A. Norcross]] (born 1937), politician who ran for [[United States Senate]] in 1976 and served as chairman of the [[New Jersey Republican State Committee]].<ref>Guenther, Alan. [https://web.archive.org/web/20170108213527/http://pqasb.pqarchiver.com/app/doc/438008849.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Nov%2024,%202007&author=ALAN%20GUENTHER&pub=Asbury%20Park%20Press&edition=&startpage=&desc=Feud%20roils%20race%20for%20Saxton%27s%20seat "Feud roils race for Saxton's seat"], ''[[Asbury Park Press]]'', November 24, 2007. Accessed December 2, 2013. "The next day, he touted the candidacy of Moorestown resident David A. Norcross, who's been active with the national Republican Party."</ref> * [[Brendan O'Connor (United States Army)|Brendan O'Connor]] (born c. 1960), recipient of the [[Distinguished Service Cross (United States)|Distinguished Service Cross]] for his heroic action in [[Afghanistan]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110105120529/http://www.moorestown.nj.us/pubs/140/2669.pdf Proclamation honoring Master Sergeant Brendan O'Connor at July 28, 2008, Meeting of the Township Council of Moorestown Township], Moorestown Township, backed up by the [[Internet Archive]] as of January 15, 2011. Accessed September 8, 2015.</ref><ref>[http://militarytimes.com/citations-medals-awards/recipient.php?recipientid=3669 Brendan W. O'Connor], ''MilitaryTimes'' Hall of Valor. Accessed September 8, 2015. "Brendan W. O'Connor; Home of record: Moorestown New Jersey"</ref> * [[Christine O'Donnell]] (born 1969), Republican candidate in [[Delaware]]'s [[United States Senate special election in Delaware, 2010|2010 United States Senate special election]].<ref>via ''[[The Washington Post]]''. [http://www.cleveland.com/nation/index.ssf/2010/09/gop_candidate_christine_odonne.html "GOP candidate Christine O'Donnell's stunning Senate primary win raises questions about her past"], ''[[The Plain Dealer]]'', September 19, 2010. Accessed March 1, 2011. "O'Donnell, 41, grew up in Moorestown, N.J., and attended Fairleigh Dickinson University, though she did not earn her degree until this year."</ref> * [[Terrell Owens]] (born 1973), former professional football player who played for the [[Philadelphia Eagles]] and other teams.<ref>[http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=2216703 Reid: T.O. will not play for Eagles this season], [[ESPN.com]], November 8, 2005.</ref> * [[Sal Paolantonio]], (born 1956), [[Philadelphia]]-based bureau reporter for [[ESPN]].<ref>Fiorillo, Victor. [http://www.phillymag.com/articles/2013/10/25/espns-sal-paolantonio-nobody-high-school/ "ESPN’s Sal Paolantonio Was a Nobody in High School; Plus, the Moorestown-based sports broadcast personality and former Inquirer reporter tells us why Donovan McNabb is misunderstood, his summer chasing Russian subs, and how the Beatles saved the USA."], ''[[Philadelphia (magazine)]]'', October 25, 2013. Accessed January 11, 2018.</ref><ref>Aleardi, Marianne. [https://sjmagazine.net/people/ten-questions/ten-questions-sal-paolantonio "Ten Questions: Sal Paolantonio; The ESPN correspondent talks sports, politics and Uncle Bill’s Pancake House"], ''South Jersey Magazine'', July 2013. Accessed January 11, 2018. "A resident of Moorestown, Paolantonio spends the NFL season watching, talking, breathing football."</ref> * [[Alice Paul]] (1885–1977), leader of a campaign for women's suffrage resulting in passage of the 19th Amendment to the U.S. Constitution.<ref>[https://web.archive.org/web/20110719035030/http://www.ettc.net/njarts/details.cfm?ID=313 Alice Paul House, Moorestown], [[Stockton University]]. Accessed July 25, 2008.</ref> * [[Doug Pederson]] (born 1968), head coach of the [[Philadelphia Eagles]] of the [[National Football League]].<ref>{{cite web|title=Eagles hiring Chiefs OC Doug Pederson as head coach|url=http://www.nfl.com/news/story/0ap3000000622612/article/eagles-hiring-chiefs-oc-doug-pederson-as-head-coach|website=NFL.com}}</ref><ref>Anastasia, Phil. [http://www.philly.com/philly/blogs/phil-anastasia/Football-preview-Moorestown.html "Football preview: Moorestown"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 17, 2013. Accessed September 8, 2015. "But Lisa is not even a lock to start as Horton insists that junior Drew Pederson, the son of Eagles assistant coach Doug Pederson, is a strong contender for the job."</ref><ref>Cuellar, Dann. [http://6abc.com/sports/doug-pedersons-neighbors-ready-to-welcome-him-back-home/1166113/ "Doug Pedersons' neighbors ready to welcome him back home"], [[WPVI-TV]], January 19, 2016. Accessed November 29, 2017. "New Philadelphia Eagles head coach Doug Pederson and his family are excited about moving back to the area.... Before moving to Kansas City in 2011, the Pederson family lived on a cul-de-sac in the unit block of Hamilton Court in Moorestown, New Jersey."</ref> * [[Samuel K. Robbins]] (1853–1926), politician who served as Speaker of the [[New Jersey General Assembly]] and president of the [[New Jersey Senate]].<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1908/12/26/archives/would-succeed-watkins-senator-robbins-out-for-his-place-as-jersey.html "Would Succeed Watkins.; Senator Robbins Out for His Place as Jersey Commissioner of Banking."], ''[[The New York Times]]'', December 26, 1908. Accessed August 28, 2018. "Senator Samuel K. Robbins of Moorestown, Burlington County, is expected to succeed David O. Watkins of Woodbury as State Commissioner of Banking and Insurance."</ref> * [[Julie Robenhymer]] (born 1981), [[Miss New Jersey]] 2005.<ref>via [[Associated Press]]. [https://web.archive.org/web/20180720165747/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=BURB&p_multi=WBCB&p_theme=burb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10B1325E2D06DB00&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Pageant life teaches new Miss N.J. Moorestown woman learns about competition, herself"], ''[[Burlington County Times]]'', June 20, 2005. Accessed March 1, 2011. "Julie Robenhymer, the reigning Miss Burlington County and the newly crowned Miss New Jersey, isn't entirely comfortable with being called beautiful. 'It's very weird,' she said. The 24-year-old Moorestown native would rather talk about how competing in beauty pageants gave her confidence and self-worth."</ref> * [[Jeremy Roenick]] (born 1970), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Ginsberg, Wendy. [https://web.archive.org/web/20110517031158/http://www.highbeam.com/doc/1G1-120637001.html "New Magazine Aims to Be Social Guide for Southern New Jersey Suburbs"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', January 17, 2002. Accessed March 8, 2008. "The monthly magazine, which aims to be a social guide for South Jerseyans, was relaunched this month with the toothy grin of Philadelphia Flyer Jeremy Roenick, a Moorestown resident, gracing the cover."</ref> * [[Jon Runyan]] (born 1973), football player for the [[Philadelphia Eagles]], [[Houston Oilers]] and [[San Diego Chargers]] who was elected to represent [[New Jersey's 3rd congressional district]] from 2011 to 2015.<ref>[https://web.archive.org/web/20130729114852/http://abclocal.go.com/wpvi/story?section=news%2Fsports&id=5749333 "Inside Jon Runyan's New Crib"], [[WPVI]], November 17, 2007. Accessed June 15, 2008. "The man is Philadelphia Eagle Jon Runyan, and the house is located in Moorestown, New Jersey."</ref><ref>Zap, Claudine. [https://www.realtor.com/news/celebrity-real-estate/jon-runyan-purchases-new-jersey-home/ "Former Congressman and NFL Star Jon Runyan Buys Smaller Place in Jersey"], [[Realtor.com]], December 10, 2015. Accessed February 5, 2018. "From NFL offensive lineman to two-term New Jersey congressman, Jon Runyan has had an action-packed career.... He has since purchased a more modest home in nearby Moorestown, NJ, for $1,375,000. We're sure he'll adjust to his smaller manse."</ref> * [[Steve Sabol]] (1942–2012), president and co-founder of [[NFL Films]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "Sabol's seen many Super moments"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', February 3, 2008. Accessed March 1, 2011. ""Steve Sabol, president of the Mount Laurel-based NFL Films and a resident of Moorestown, has been at all of these title games, documenting the events..."</ref> * [[Ulf Samuelsson]] (born 1964), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Samuelsson, Ulf. [https://web.archive.org/web/20160304032757/http://www.thehockeynews.com/articles/19067-Ulf-Samuelssons-Blog-The-transition-to-coaching.html "Ulf Samuelsson's Blog: The transition to coaching"], ''[[The Hockey News]]'', October 24, 2008. Accessed March 1, 2011. "I got into a number of things, like restaurants and car dealerships. For a while, we had three dealerships going in Pittsburgh and we sold a lot on eBay. It was fun to go out and try many things that I couldn't when I was playing hockey. My family and I stayed in New Jersey, in a great town called Moorestown Township."</ref> * [[Lauren Schmetterling]] (born 1988), [[Rowing (sport)|rower]] who won a total of three gold medals in the Women's eight competition at the [[2013 World Rowing Championships]], the [[2015 World Rowing Championships]] and the [[2016 Summer Olympics]] in [[Rio de Janeiro]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160718054752/http://www.teamusa.org/us-rowing/athletes/Lauren-Schmetterling Lauren Schmetterling], [[United States Olympic Team]]. Accessed August 10, 2016. "Birthplace: Voorhees, N.J.; Hometown: Moorestown, N.J.; High School: Moorestown High School (Moorestown, N.J.) '06"</ref> * [[Katherine Shindle]] (born 1977), [[Miss America]] 1998 and actress.<ref>[https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "A S. Jersey girl takes the crown of Miss America, but she's Miss Illinois."], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', September 14, 1977. Accessed February 11, 2012. "Moorestown native and Bishop Eustace graduate Katherine Shindle was named Miss America 1998 last night, topping an all-vocalist field of five finalists in the 77th annual competition."</ref><ref>Marcus, Joan. [http://www.philly.com/philly/entertainment/author-alison-bechdel-and-actor-katherine-shindle-dish-on-the-tony-winning-musical-fun-home-opening-tuesday-in-philly-20170606.html "Author Alison Bechdel and actor Katherine Shindle dish on the Tony winning musical Fun Home opening Tuesday in Philly"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', June 7, 2017. Accessed November 29, 2017. "A critical and commercial hit when it opened in 2015 on Broadway, the show kicked off a national tour in October and stars former Miss America Katherine Shindle (''Legally Blonde'' on Broadway, Cabaret national tour), who grew up in New Jersey, in Brigantine and Moorestown, and attended Bishop Eustace Preparatory School in Pennsauken."</ref> * [[Scott Terry (musician)|Scott Terry]] (born 1976), songwriter and singer who has fronted the band [[Red Wanting Blue]].<ref>Scott, Rob. [http://patch.com/new-jersey/moorestown/moorestown-s-scott-terry-to-rock-letterman "Moorestown's Scott Terry to Rock Letterman; Moorestown High School alum Scott Terry and his band, Red Wanting Blue, will perform on the ''Late Show with David Letterman'' Wednesday night."], Moorestown Patch, July 18, 2012. Accessed November 7, 2015. "But Scott said he didn't take music seriously until he moved to Moorestown and began singing in the choir at the and later joined the Madrigals at Moorestown High School."</ref> * [[Albert W. Van Duzer]] (1917-1999), bishop of the [[Episcopal Diocese of New Jersey]], serving from 1973 to 1982.<ref>Hagenmayer, S. Joseph. [https://web.archive.org/web/20160323105944/http://articles.philly.com/1999-11-30/news/25495375_1_general-theological-seminary-longtime-rector-first-parish "Episcopal Bishop Albert W. Van Duzer"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', November 30, 1999. Accessed November 8, 2015. "A longtime New Jersey resident, he lived in Moorestown for five years, Medford for 10 years, Trenton for 20 years, and Merchantville for 20 years."</ref> * [[John Vanbiesbrouck]] (born 1963), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20180824034110/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB33094992DA3D4&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Vanbiesbrouck ready for spotlight - The new goalie knows he was no. 3 on shopping lists during the free-agent period. He's eager to show that the flyers picked the right one"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 8, 1998. Accessed March 1, 2011. "He has three sons - Ian, Ben and Nicholas - and lives in Moorestown."</ref> * [[James Weinstein (New Jersey)|James Weinstein]], transportation planner and executive who served as executive director of [[New Jersey Transit]].<ref>[http://www.state.nj.us/transportation/about/press/1999/010699.shtm "Governor Swears in James Weinstein as Commissioner of Transportation"], [[Governor of New Jersey]] [[Christine Todd Whitman]], press release dated April 5, 2007. Accessed November 29, 2017. "Weinstein is a graduate of Seton Hall University and began his career as a journalist. He currently resides in Moorestown, Burlington County, with his wife Linda Artlip."</ref> * [[Brian Willison]] (ki fèt an 1977), direktè nan Parsons Institute for Information Mapping. * [[Helen Van Pelt Wilson]] (1901-2003), ekriven.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20180612140125/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WTNB&p_theme=wtnb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0FEB2ABAAC2C21F8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Wilson, Helen Van Pelt"], ''Westport News (Connecticut)'', October 24, 2003. Accessed November 17, 2013. "Born in Collingswood, N.J., Oct. 19, 1901, she grew up in nearby Moorestown, went to the Shipley School in Bryn Mawr and graduated cum laude from Bryn Mawr College in 1923."</ref> * [[Esther V. Yanai]] (1928-2003), avokat open-space preservation in Moorestown.<ref>[http://obits.syracuse.com/obituaries/syracuse/obituary.aspx?n=esther-yanai&pid=1497100 "Obituary: Esther Yanai"], ''[[Syracuse Post Standard]]'', October 21, 2003. Accessed November 29, 2017. "October 15, 2003 Esther Yanai, 75, of Moorestown, NJ, died Wednesday at her daughter Ruth's home in Syracuse, cared for by friends and family, including husband Steve and granddaughter Nora."</ref> * [[Albert Young (American football)|Albert Young]] (ki fèt an 1985), ansyen foutbalè pou [[Iowa Hawkeyes football|University of Iowa]] and [[Minnesota Vikings]].<ref>[https://web.archive.org/web/20081022183017/http://hawkeyesports.cstv.com/sports/m-footbl/mtt/young_albert00.html Albert Young], [[Iowa Hawkeyes football]]. Accessed May 25, 2008.</ref> * [[Tim Young (American rower)|Tim Young]] (ki fèt an 1968), silver medal-winning rower in the quadruple sculls at the [[1996 Summer Olympics]].<ref>Pucin, Diane via ''[[The Philadelphia Inquirer]]''. [https://news.google.com/newspapers?id=jqRSAAAAIBAJ&sjid=m28DAAAAIBAJ&dq=tim-young%20moorestown&pg=4608%2C6177294 "U.S. rowers put 3 boats into finals"], ''[[Pittsburgh Post-Gazette]]'', July 27, 1996. Accessed March 1, 2011. "Young, from Moorestown, has chosen to row in the quad, a sculling boat in a country where the sculling boats are always of lowest priority."</ref> * [[Martha Zweig]], powèt.<ref>[http://www.versedaily.org/2010/aboutmarthazweigml.shtml About Martha Zweig], Verse Daily. Accessed November 29, 2017. "Martha Zweig was born in Philadelphia and grew up in suburban Moorestown, New Jersey, where she was educated at the Friends' (Quaker) School."</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Vil nan New Jersey]] [[Kategori:Vil nan Etazini]] [[Kategori:Jewografi]] be8pags8imr6uq4msfdl9jb239w1a9r 890428 890427 2026-11-18T16:34:34Z Rojhinjuje 41111 890428 wikitext text/x-wiki {{ebòch}} {{kolektivite tèritoryal |non_lokal= Moorestown |koodone_lat= |koodone_lon= |drapo_imaj= |anblèm_imaj= |tip=vil |dat= |zòn_tip=Eta |zòn= [[New Jersey]] |kapital_tip= |kapital_non=Trenton |chèf_tit= |chèf_non= |sipèfisi_dat= |sipèfisi_ran= |sipèfisi_total= |dlo_pousantaj= |frontyè_tè= |frontyè_kòt= |rote_mwayen= |pli_ro_kote= |pli_ro= |pli_ba_kote= |pli_ba= |popilasyon_dat= |popilasyon_ran= |popilasyon_total= |popilasyon_dansite= |popilasyon_tip= |aktivite= |kat_anplasman= |kat_politik= |kat_jewografik= |kat_satelit= |divizyon_tip= |divizyon_non= |vwazen= |sitwèb= |kòd_tip=jewografik |kòd= |nòt= }} Moorestown se yon vil nan eta [[New Jersey]] . Li nan konte Burlington Li te genyen nan lane 2000 19017 moun. == Istwa == Istwa == Relasyon ak Ayiti == *Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti == Jewografi == Very humid in the summer, but cold in the winter. == Ekonomi == == Devlòpman == == Politik == == Edikasyon == == Anviwònman == == Pèsonalite == Pèsonalite ki te fèt nan, moun ki abite nan, oswa otreman asosye ak Moorestown Township gen ladan yo: [[Fichye:MSG O'Connor.jpg|thumb|right|upright|[[Brendan O'Connor (United States Army)|Brendan O'Connor]]]] * [[Diane Allen]] (ki fèt an 1948), politisyen<ref>{{cite web |url=http://www.senatenj.com/allen/biography.php |title=Biyografi Senatris Diane Allen - Diane graduated from Moorestown High School as valedictorian |website=senatenj.com |date=2015-05-16 |access-date=15 fevriye 2015 |archive-date=2018-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925122703/https://www.senatenj.com/allen/biography.php |dead-url=yes }}</ref> * [[Samuel Leeds Allen]] (1841–1918), envantè ak fabrikan ekipman fèm ak avyon.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716072006/http://www.njinvent.org/2004/allen.html New Jersey Inventors Hall of Fame] "Samuel Leeds Allen has been awarded almost 300 patents for farming machinery,..." "Because the production of farm equipment was seasonal, many of Allen's employees were laid off during the winter." "Allen invented the Flexible Flyer,..." Accessed July 25, 2008.</ref> * [[Emily Bacon]] (1891-1972), [[fizisyen]] ki te premye espesyalis pedyatrik nan Filadèlfi.<ref>[https://web.archive.org/web/20160320040439/https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_18.html Dr. Emily Partridge Bacon], [[National Institutes of Health]], Changing the face of Medicine. Accessed September 8, 2015. "Born in Moorestown, New Jersey in 1891, Emily Bacon entered Wilson College in Chambersburg, Pennsylvania, in 1908."</ref> * [[Sam Bishop]] (ki fèt an 1983), [[Foutbòl|foutbalè]] pwofesyonèl.<ref>Bullock, Michael. [http://blog.pennlive.com/patriotnewssports/2010/04/ceperos_return_solidifies_city.html "Cepero's return solidifies City Islanders goalkeeping situation"], ''[[The Patriot-News]]'', April 3, 2010. Accessed March 2, 2011. "Sam Bishop, the 27-year-old keeper who has logged three seasons (2005-07) with the City Islanders, spent the opening week of the expansion Philadelphia Union's first training camp working out with the first-year MLS club. Needless to say, it was a memorable experience for the Moorestown, N.J., native."</ref> * [[David Bispham]] (1857–1921), chantè opera.<ref>[http://www.westjerseyhistory.org/books/decou1/mtn10.html West Jersey History]. Accessed January 9, 2011. "David Bispham, the great singer, whose boyhood days were spent in Moorestown, attended this school and some of our older residents who were students at that time tell interesting anecdotes about this celebrated man."</ref> * [[Francis L. Bodine]] (ki fèt an 1936), politisyen<ref name=Bodine/><ref>[http://votesmart.org/bio.php?can_id=4420 Assembly Member Francis L. Bodine], [[Project Vote Smart]]. Accessed August 8, 2007.</ref> * [[Hugh Borton]] (1903–1995), ekspè nan etid japonèz, prezidan [[Haverford College]] pandan 10 zan.<ref>Pace, Eric. [https://www.nytimes.com/1995/08/09/obituaries/hugh-borton-92-expert-on-japan-and-ex-college-president-dies.html "Hugh Borton, 92, Expert on Japan and Ex-College President, Dies"], ''[[The New York Times]]'', August 9, 1995. Accessed February 11, 2012. "Dr. Borton was born in Moorestown, N.J., graduated from Haverford in 1926 and received an M.A. in history from Columbia in 1932. He was awarded several honorary degrees and was decorated by the postwar Japanese Government."</ref> * [[T. J. Brennan]] (ki fèt an 1989), defansè [[Toronto Maple Leafs]] of the NHL.<ref>Donnellon, Sam. [http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-31347148_ITM "Sam Donnellon / Moorestown's."], ''[[Philadelphia Daily News]]'', June 22, 2007. Accessed March 1, 2011. "His future lay 1,805 miles away, on the easternmost point of an island nearer the Arctic Circle than his Moorestown home. This is where the National Hockey League would discover T.J. Brennan."</ref><ref>Miller, Randy. [http://www.courierpostonline.com/article/20111125/SPORTS/311250029/Moorestown-native-scores-NHL-debut-Buffalo-Sabres "Moorestown native scores in debut for Buffalo Sabres"], ''[[Courier-Post]]'', November 25, 2011. Accessed December 3, 2011. "Moorestown native T.J. Brennan showed what he can bring in his NHL debut for the Buffalo Sabres."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160806081757/http://mapleleafs.nhl.com/club/player.htm?id=8474113 T J Brennan], [[Toronto Maple Leafs]]. Accessed October 9, 2013.</ref> * [[Dave Brock (foutbòl ameriken)|Dave Brock]] (ki fèt an 1967) .<ref>Luicci, Tom. [http://www.nj.com/rutgersfootball/index.ssf/2012/02/rutgers_to_name_boston_college.html "Rutgers to name Boston College assistant Dave Brock as new offensive coordinator"], ''[[The Star-Ledger]]'', February 7, 2012. Accessed September 8, 2015. "Dave Brock, a Moorestown native who was the interim offensive coordinator at Boston College last fall and has held that position at Kansas State, Temple and Hofstra, will be named the Scarlet Knights' offensive coordinator, replacing Frank Cignetti, possibly by the end of the week, according to a person familiar with the situation."</ref> * [[Lem Burnham]] (ki fèt an 1947), ansyen jwè [[National Football League]].<ref>Elane, Patricia. [https://web.archive.org/web/20140728221042/http://voices.yahoo.com/sports-rookie-athletes-too-much-too-soon-60257.html "Sports' Rookie Athletes - Too Much, Too Soon? Sports Agent and Former NFL Player Sees an 'Achilles Heel' in Toay's Recruiting Practices"], Yahoo! Voices, August 9, 2006. Accessed June 3, 2013. "Dr. Lem Burnham, a resident of Moorestown, New Jersey, has seen more than his fair share of action both on and off the field in the NFL."</ref> * [[Kevin Chamberlin]] (ki fèt an 1963), [[aktè]].<ref>Gardner, Amanda. [https://www.nytimes.com/2001/06/03/nyregion/theater-tony-awards-new-jersey-ties.html "Theater; Tony Awards' New Jersey Ties"], ''[[The New York Times]]'', June 3, 2001. Accessed July 23, 2008. "Kevin Chamberlin (best performance by a leading actor in a musical, Seussical) also traces his childhood and early career to New Jersey. Mr. Chamberlin moved to Moorestown (exit 4) when he was 7 years old and worked summers as a singing waiter at the Show Place in Beach Haven on Long Beach Island."</ref> * [[Bobby Clarke]] (ki fèt an 1949), ansyen jwè okè nan National Hockey League avèk Philadelphia Flyers.<ref>[https://web.archive.org/web/20200811014922/http://www.citypaper.net/articles/2003-10-02/cover.shtml The Ice Man] Accessed July 26, 2008: "On Comcast's website, he's 'the ultimate Flyer' who's married to wife Sandy, has four children (sons Wade and Lucas and daughters Jody and Jakki) and resides in Moorestown, N.J."</ref> * [[Gary Close]], asistan pou baskètbal [[Wisconsin Badgers men's basketball]] team.<ref>[https://web.archive.org/web/20150920114732/http://www.uwbadgers.com/sports/m-baskbl/mtt/close_gary00.html Gary Close] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101020134033/http://www.uwbadgers.com/sports/m-baskbl/mtt/close_gary00.html |date=2010-10-20 }}, [[Wisconsin Badgers men's basketball]]. Accessed January 9, 2011.</ref> * [[Josh Cody]] (1892–1961), manm [[College Football Hall of Fame]].<ref>Traughber, Bill. [https://web.archive.org/web/20110708212327/http://vucommodores.cstv.com/sports/m-footbl/spec-rel/093009aab.html "Josh Cody, a College Football Hall of Famer"], [[Vanderbilt Commodores football]], September 30, 2009. Accessed March 1, 2011. "In 1959, Cody retired to his 190-acre farm across the Delaware River in Moorestown, N.J. He died on his farm in 1961 at age 69."</ref> * [[John S. Collins]] (1837–1928), devlopè [[Miami Beach]], [[Florid]].<ref>[http://www.miamibeach411.com/History/bio_collins.htm John Collins Biography], Miami Beach History. Accessed March 13, 2008. "Born on December 29, 1837, in Moorestown, New Jersey, John Stiles Collins was the sixth generation of Collinses to farm the family's western New Jersey homestead since 1678."</ref> * [[Herb Conaway]] (ki fèt an 1963), politisyen ki sèvi nan [[New Jersey General Assembly]] depi 1998, kote li reprezante [[7th Legislative District (New Jersey)|7th Legislative District]].<ref>Staff. [http://www.burlingtoncountytimes.com/article/20151023/OPINION/310239712 "Conaway and Singleton get our nod for 7th District"], ''[[Burlington County Times]]'', October 23, 2015. Accessed November 29, 2017. "Vying for two Assembly seats in the 7th Legislative District in New Jersey are Democratic incumbents Herb Conaway of Moorestown and Troy Singleton of Palmyra and Republican challengers William Conley and Robert Prisco."</ref> * [[Phil Costa (American football)|Phil Costa]] (born 1987), former football player with the [[Dallas Cowboys]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110717154050/http://www.umterps.com/sports/m-footbl/mtt/costa_phil00.html Phil Costa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717154050/http://www.umterps.com/sports/m-footbl/mtt/costa_phil00.html |date=2011-07-17 }}, [[Maryland Terrapins football]]. Accessed March 2, 2011.</ref><ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20160304093207/http://www.baltimoresun.com/sports/bal-costa0723-photo.html "Phil Costa"], ''[[The Baltimore Sun]]''. Accessed September 8, 2015. "Phil Costa; Junior offensive lineman Phil Costa is expected to start at right guard for the Terps in 2008. Costa, a junior from Moorestown, N.J., appeared in all 13 games as a junior."</ref> * [[Colin Farrell (rower)|Colin Farrell]], head coach of the [[University of Pennsylvania]] lightweight rowing team.<ref>[http://www.pennathletics.com/news/2016/6/27/5771aaf2e4b0028e7235e1e9_131492719921710273.aspx?path=mltrow "Colin Farrell Named Lightweight Rowing Head Coach"], PennAthletics.com, June 30, 2014. Accessed November 29, 2017. "Colin Farrell, who has served as an assistant coachfor the past two seasons and interim head coach since the conclusion of the 2014 EARC Sprints, will officially be promoted to head coach of the University of Pennsylvania men's lightweight rowing program effective July 1.... Farrell and his wife, Ellie, reside in Moorestown, N.J., with their son, Kellan."</ref> * [[Dereck Faulkner]] (born 1985), [[wide receiver]] who played in the NFL for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>Hunt, Donald. [http://www.espn.com/college-football/news/story?id=2604575 "Hampton finds another star in QB Shepherd"], ''[[ESPN]]'', September 27, 2006. Accessed November 29, 2017. "Dereck Faulkner, Hampton's senior slot receiver, played with Iowa's star running back Albert Young at Moorestown High School in Moorestown, N.J. Faulkner and Young talk to each other at least twice a week."</ref> * [[Edwin B. Forsythe]] (1916–1984), member of the United States House of Representatives from New Jersey who served as mayor of Moorestown from 1957-62.<ref name=Forsythe/><ref>Waggoner, Walter H. [https://www.nytimes.com/1984/03/30/obituaries/edwin-forsythe-congressman-dies.html "Edwin Forsythe, congressman, dies"], ''[[The New York Times]]'', March 30, 1984. Accessed March 2, 2011. "Representative Edwin B. Forsythe, a New Jersey Republican who served in the House of Representatives for 14 years, died of lung cancer yesterday at his home in Moorestown, N.J. He was 68 years old."</ref> * [[Walter French (baseball)|Walter French]] (1899–1984), football All-American and professional baseball player for the Philadelphia Athletics, 1923-1929.<ref>[https://web.archive.org/web/20150909071042/http://www.moorestown.com/history/ Historical Society of Moorestown], Moorestown.com. Accessed September 8, 2015. "Congratulations to our president, Lenny Wagner. His article on Moorestown's Walter French, a former major league baseball player for the Philadelphia A's, was accepted for publication by The Society for American Baseball Research (SABR)."</ref><ref>Wagner, Lenny. [https://web.archive.org/web/20181118193922/https://sabr.org/bioproj/person/81b87e6a "Walt French"], [[Society for American Baseball Research]]. Accessed September 8, 2015. "Walter E. French was born in Moorestown, New Jersey, on July 10, 1899.... He entered Moorestown High School in 1914 and starred in football, baseball, basketball, and track."</ref> * [[Joseph H. Gaskill]] (1851-1935), judge on the [[New Jersey Court of Common Pleas]] and Justice of the [[New Jersey Supreme Court]] from 1893 to 1896.<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1935/11/26/archives/exjudge-gaskill-i-ds-suddeiily-84-servedon-burlington-county-n-j.html "Ex-Judge Gaskill Dies Suddenly, 84; Served-on Burlington County, N. J., Common Pleas Bench Many years Ago"], ''[[The New York Times]]'', November 26, 1935. Accessed August 28, 2018. "Judge Gaskill, a native of Mount Holly, was admitted to the bar as an attorney in 1873 and became a counselor in 1877.... After his retirement from the bench, Judge Gaskill opened law offices in Camden. In 1910 he moved from Mount Holly to Moorestown."</ref> * [[John F. Gerry]] (1926–1995), former chief [[United States federal judge|United States district judge]] on the [[United States District Court for the District of New Jersey]].<ref>Holloway, Lynette. [https://www.nytimes.com/1995/03/12/obituaries/john-f-gerry-69-chief-judge-of-federal-court-in-new-jersey.html "John F. Gerry, 69, Chief Judge Of Federal Court in New Jersey"], ''[[The New York Times]]'', March 12, 1995. Accessed June 3, 2013. "John Francis Gerry, the chief United States district judge in New Jersey for seven years and a former top official of the policy-making arm of the Federal bench, died on Friday at his home in Moorestown, N.J. He was 69."</ref> * [[Chris Gheysens]] (born c. 1972), president and chief executive officer of [[Wawa Inc.]]<ref name="SJT2014">Laday, Jason. [http://www.nj.com/gloucester-county/index.ssf/2014/04/wawa_ceo_chris_gheysens_remembers_vineland_as_company_celebrates_50-year_milestone.html "As Wawa celebrates 50th anniversary, CEO remembers Vineland store"], ''[[South Jersey Times]]'', April 15, 2014. Accessed October 8, 2015. "'My dad would have a bunch of change from the car wash, and he was like the banker for everyone over there at the Wawa,' said Gheysens, a graduate of both St. Mary's in East Vineland and St. Augustine College Preparatory School. 'South Jersey is a big part of Wawa, and it is definitely part of me — I grew up in Vineland, and my parents had a summer house in Sea Isle. I moved to Washington Township — or 'Township' as they call it — after marrying my wife, and we raised our four children there.' Gheysens, who currently resides in Burlington County, will be spending Wednesday morning at Wawa's very first store, which opened in 1964 in Folsom, Pa., for a ceremony at 6 a.m."</ref><ref>Monostra, Mike. [http://patch.com/new-jersey/moorestown/wawa-planned-to-open-near-moorestown-mall "Wawa Planned to Open Near Moorestown Mall; The convenience store will be located at the former location of Classic Chevrolet."], Moorestown Patch. Accessed October 8, 2015. "Wawa CEO Chris Gheysens is a resident of Moorestown."</ref> * [[Bill Guerin]] (born 1970), right winger who earned the [[Stanley Cup]] with both the [[New Jersey Devils]] and [[Pittsburgh Penguins]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20201209215922/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=DN "Guerin to Flyers? Speculation Bruin"], ''[[Philadelphia Daily News]]'', November 30, 2001. Accessed March 1, 2011. "Guerin spends his offseasons in Moorestown with his wife, Kara, and their three kids."</ref> * [[Edward Harris (ornithologist)|Edward Harris]] (1799–1863), introduced the [[Percheron]] horse to America; benefactor of [[John James Audubon]]; lived at Smith-Cadbury Mansion.<ref>[http://moorestownhistory.org/about/smith-cadbury/ Smith-Cadbury Mansion]</ref> * [[Vernon Hill]] (born 1946), founder and former chairman, president, and chief executive officer of [[Commerce Bancorp]] and Commerce Bank of Cherry Hill Township, New Jersey.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "Moorestown tells Hill that gate must go, Elaborate entrance at banker's estate violates zoning, officials say."], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', December 18, 2002. Accessed March 1, 2011. "The drive-through lane at Commerce Bancorp chairman Vernon Hill's home will move a little faster starting today. Moorestown's zoning officer ordered Hill to remove the elaborate entrance gate at his 44.2-acre estate because it violates last month's zoning board decision that disallowed a tall fence that would have separated a portion of Hill's land from neighboring property."</ref> * [[Leon A. Huff]] (born 1942), co-founder and vice-chairman of Gamble-Huff Music, a songwriting and record production team who have written and produced 15 gold singles and 22 gold albums.<ref>Friedman, Sally. [https://web.archive.org/web/20160509184851/http://articles.philly.com/2010-03-19/living/25214561_1_huffs-music-producer-love-privacy "One neat arrangement Music producer Leon Huff's Moorestown home is a serene, orderly getaway. The Sound of Philadelphia? 'I'm a guy who really needs quiet.'"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', March 19, 2010. Accessed April 27, 2016. "Leon Huff admits it - he's a neat freak, and it shows in his elegant Moorestown home, a place so immaculate it's hard to imagine anyone even lives in it."</ref> * [[Alfred Hunt (steel magnate)|Alfred Hunt]] (1817–1888), first president of Bethlehem Iron Company, precursor of Bethlehem Steel Corporation.<ref>[https://web.archive.org/web/20160112153550/http://www.pa-roots.org/data/read.php?360,473948 Alfred Hunt's obituary] "The announcement of the death of Alfred Hunt, president of the Bethlehem Iron Company, will be a shock to his numerous friends throughout the Lehigh Valley and the State. The sad event occurred last evening at the home of his brother, Mordecai Hunt, in Moorestown, N.&nbsp;J."</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pa-roots.org/data/read.php?351,454514,454514 |title=Hunt family history |access-date=2019-06-01 |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112133609/http://www.pa-roots.org/data/read.php?351,454514,454514 |dead-url=yes }}</ref> * [[Esther Hunt]] (1751–1820), a pioneer who lived on America's frontier as a wife, a mother and a leader in her Quaker faith.<ref>Specht, Neva Jean (1997), ''Mixed blessing: trans-Appalachian settlement and the Society of Friends, 1780-1813'', Ph. D. dissertation, University of Delaware</ref><ref>Specht, Neva Jean (2003), "Women of one or many bonnets?: Quaker women and the role of religion in trans-Appalachian settlement", ''NWSA Journal'' '''15 (2)''': 27-44</ref> * [[John Hunt (Quaker minister)|John Hunt]] (1740-1824), [[Recorded Minister|Quaker minister]] and journalist.<ref>[http://www.swarthmore.edu/library/friends/ead/5240johu.xml An Inventory of the John Hunt Papers, 1770-1828], [[Swarthmore College]]. Accessed November 20, 2017.</ref> * [[Eldridge R. Johnson]] (1867–1945), founder of [[Victor Talking Machine Company]].<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1928/10/15/archives/er-johnson-buyer-of-original-alice-pays-150000-for-manuscript-and.html "E.R. Johnson buyer of original 'Alice'; Pays $150,000 for Manuscript and Two Copies of Carroll's Famous Story. Will sent it on tour Former Head of Victor Talking Machine Company Will Never Sell It, He Says."], ''[[The New York Times]]'', October 15, 1928. Accessed August 28, 2018. "Eldridge R. Johnson, founder and former President of the Victor Talking Machine Company and a resident of Moorestown, N.J., is the purchaser from Dr. A.S.W. Rosenbach of Philadelphia of the original manuscript of Lewis Carroll's ''Alice in Wonderland,'' for which Dr. Rosenbach paid $75,259 at an auction at Sotheby's in London in April."</ref> * [[Jevon Kearse]] (born 1976), former NFL defensive end who played for the [[Philadelphia Eagles]] and [[Tennessee Titans]].<ref>Klein, Michael. [https://web.archive.org/web/20171201033202/http://www.philly.com/philly/columnists/michael_klein/20080608_Inqlings__Throwback_plan_for_Striped_Bass.html "Inqlings: Throwback plan for Striped Bass"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', June 8, 2008. Accessed November 29, 2017. "Former Eagle Jevon Kearse has cut the asking price of his Moorestown five-bedroom from $3.1 million to $2,699,993."</ref> * [[Tim Kerr]] (born 1960), former NHL right wing who played for the [[Philadelphia Flyers]], [[New York Rangers]] and [[Hartford Whalers]].<ref>Lulgjuraj, Susan. [https://web.archive.org/web/20181023195731/https://www.pressofatlanticcity.com/news/top_three/article_f53db206-66e5-11df-ae77-001cc4c03286.html "Many Philadelphia Flyers past and present call Cape May County home"], ''[[The Press of Atlantic City]]'', May 24, 2010. Accessed March 1, 2011. "Tim Kerr has a huge presence in the Avalon and Stone Harbor area. The three-time All-Star played in Philadelphia for 11 seasons from 1980 to 1991 and holds Philadelphia's team record for the most 50-goal seasons with four. He owns Tim Kerr's Powerplay Realty on Dune Drive, which sells and rents homes in the Avalon and Stone Harbor area. For several years, Kerr also has run a charity run that bears his name. Kerr splits time between his homes in Avalon and Moorestown, Burlington County, said Tim Kerr Realty sales associate Ann Delaney."</ref> * [[Matt Langel]] (born 1977), [[head coach]] for the [[Colgate Raiders men's basketball]] team.<ref>Ronaldson, Tim. [https://moorestownsun.com/from-the-courts-to-coach-482a89b51a54 "From the courts to coach"], ''The Moorestown Sun'', April 26, 2011. Accessed November 29, 2017. "Moorestown-native Matt Langel has etched his name into history books as a basketball player, now he'll do it as a coach."</ref> * [[Jonathan V. Last]] (born 1974), columnist for ''[[The Weekly Standard]]''.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20121024214627/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10F2C719F9FE5FE0&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Great leap rightward? Nah, just finding balance"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', January 15, 2006. Accessed March 2, 2011. "Folks meet Jonathan V. Last. He was born in Camden 31 years ago grew up in Woodbury and Moorestown and now works as online editor for the Weekly Standard."</ref> * [[Al LeConey]] (1901–1959), gold medal winner in the [[4 × 100 metres relay|4x100 meter relay]] at the [[1924 Summer Olympics]].<ref>LeConey, Bill. [https://web.archive.org/web/20210401050350/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AC "1924 gold medalist in family spurs press writer's search"], ''[[The Press of Atlantic City]]'', September 27, 2000. Accessed March 1, 2011. "J. Alfred LeConey was a great American sprinter of his time achieving local fame at Moorestown and then at Lafayette in the early 1920s."</ref><ref>''New Jersey Mirror'', March 2, 1938: "Death of William G. LeConey." "Surviving are his wife, Laura Haines LeConey, a very active worker in the First Baptist Church; and two sons, Everett LeConey, of Moorestown; and J. Alfred LeConey, of Plainfield. The latter was a winner in the Olympics at Paris in 1924 and upon his return to Moorestown, a great reception was held on the lawn of the LeConey home here to do him honor."</ref> * [[Kathy Linden]] (born 1938), pop singer who scored hits on the U.S. [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] with "[[Billy (Kathy Linden song)|Billy]]" and "[[Goodbye Jimmy, Goodbye]]".<ref>[https://mentalitch.com/kathy-linden-the-woman-with-a-childish-voice/ "Kathy Linden – The Woman with a Childish Voice"], Mental Itch. Accessed November 29, 2017. "Kathy Linden is an American traditional pop singer whose singing was considered one of the sweetest-sounding voices during her era. She was born Marion Londres in Moorestown Township, New Jersey, and grew up in nearby Burlington, living on the town's Elm Avenue."</ref> * [[Donovan McNabb]] (born 1976), former professional football player for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>[https://www.usatoday.com/news/nation/2005-07-11-nj-town-best-place-to-live_x.htm "Moorestown, N.J., named best town to live"], ''[[USA Today]]'', July 11, 2005. Accessed July 25, 2008. "Plenty of executives still inhabit its {{convert|15|sqmi|km2}}. But the best-known citizens these days are a number of Philadelphia Eagles players, including star quarterback Donovan McNabb."</ref> * [[Stephen W. Meader]] (1892–1977), author of more than 40 novels for boys and girls.<ref>[https://web.archive.org/web/20110708104413/http://www.burlcohistorian.com/NewViewsVIINarrative New Views VII - 2008 Literary Burlington County], [[Burlington County, New Jersey]] Historian. Accessed March 1, 2011. "Stephen W. Meader home, 565 East Main Street, Moorestown. Author of Children's Books (1892-1977). Stephen Meader, born to Quaker parents, wrote his first children's book, The Black Buccaneer, in 1920. He moved his growing family to Moorestown in 1922 and by 1927, he had obtained a position with the Philadelphia advertising firm of N.W. Ayer & Son."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060527162905/http://www.southernskies.com/bio.asp ''The Life of Stephen W. Meader''] "A third child, John, was born in 1921, and in 1922, the family moved to Moorestown, New Jersey." Accessed April 16, 2008.</ref> * [[Freddie Mitchell]] (born 1978), former professional football player for the [[Philadelphia Eagles]].<ref>Jones, Gordie. [https://web.archive.org/web/20140722230636/http://articles.mcall.com/2005-04-24/sports/3609037_1_defensive-linemen-andy-reid-receiver "Don't buy Andy's spin: draft sent Iggles a message"], ''[[The Morning Call]]'', April 24, 2005. Accessed February 11, 2012. "It was hard to hear him, because it sounded like somebody was hammering a 'For Sale' sign into the lawn in front of Freddie Mitchell's Moorestown, N.J., home."</ref><ref>Boyer, Dave. [https://web.archive.org/web/20160304060820/http://articles.philly.com/2004-10-11/news/25390659_1_moorestown-resident-affordable-housing-town-dump "Hear this, T.O.: There are plenty of hoppin' spots in Moorestown Who needs a liquor store when you have the town dump and a Friendly's?"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 11, 2004. Accessed April 23, 2015. "And wide receiver Freddie Mitchell has lived in Moorestown the last few years, although he's moving. Mitchell got into a dispute with a neighbor over trees, and has been looking for a place that is - repeat after me, T.O. - quieter than Moorestown."</ref> * [[Victoria Napolitano]] (born 1988), politician who became Moorestown's youngest mayor, when she took office in 2015 at age 26.<ref name="Napolitano">Williams, Sharrie. [http://6abc.com/politics/26-year-old-moorestown-mayor-sworn-in-/464735/ "26-year-old Moorestown mayor sworn in"], [[WPVI-TV]], January 6, 2015. Accessed November 29, 2017. "A new year means new leadership in Moorestown, New Jersey. Victoria Napolitano was sworn in as the town's new mayor. At the age of 26, she's the youngest mayor in Moorestown's recent history."</ref> * [[David A. Norcross]] (born 1937), politician who ran for [[United States Senate]] in 1976 and served as chairman of the [[New Jersey Republican State Committee]].<ref>Guenther, Alan. [https://web.archive.org/web/20170108213527/http://pqasb.pqarchiver.com/app/doc/438008849.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Nov%2024,%202007&author=ALAN%20GUENTHER&pub=Asbury%20Park%20Press&edition=&startpage=&desc=Feud%20roils%20race%20for%20Saxton%27s%20seat "Feud roils race for Saxton's seat"], ''[[Asbury Park Press]]'', November 24, 2007. Accessed December 2, 2013. "The next day, he touted the candidacy of Moorestown resident David A. Norcross, who's been active with the national Republican Party."</ref> * [[Brendan O'Connor (United States Army)|Brendan O'Connor]] (born c. 1960), recipient of the [[Distinguished Service Cross (United States)|Distinguished Service Cross]] for his heroic action in [[Afghanistan]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110105120529/http://www.moorestown.nj.us/pubs/140/2669.pdf Proclamation honoring Master Sergeant Brendan O'Connor at July 28, 2008, Meeting of the Township Council of Moorestown Township], Moorestown Township, backed up by the [[Internet Archive]] as of January 15, 2011. Accessed September 8, 2015.</ref><ref>[http://militarytimes.com/citations-medals-awards/recipient.php?recipientid=3669 Brendan W. O'Connor], ''MilitaryTimes'' Hall of Valor. Accessed September 8, 2015. "Brendan W. O'Connor; Home of record: Moorestown New Jersey"</ref> * [[Christine O'Donnell]] (born 1969), Republican candidate in [[Delaware]]'s [[United States Senate special election in Delaware, 2010|2010 United States Senate special election]].<ref>via ''[[The Washington Post]]''. [http://www.cleveland.com/nation/index.ssf/2010/09/gop_candidate_christine_odonne.html "GOP candidate Christine O'Donnell's stunning Senate primary win raises questions about her past"], ''[[The Plain Dealer]]'', September 19, 2010. Accessed March 1, 2011. "O'Donnell, 41, grew up in Moorestown, N.J., and attended Fairleigh Dickinson University, though she did not earn her degree until this year."</ref> * [[Terrell Owens]] (born 1973), former professional football player who played for the [[Philadelphia Eagles]] and other teams.<ref>[http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=2216703 Reid: T.O. will not play for Eagles this season], [[ESPN.com]], November 8, 2005.</ref> * [[Sal Paolantonio]], (born 1956), [[Philadelphia]]-based bureau reporter for [[ESPN]].<ref>Fiorillo, Victor. [http://www.phillymag.com/articles/2013/10/25/espns-sal-paolantonio-nobody-high-school/ "ESPN’s Sal Paolantonio Was a Nobody in High School; Plus, the Moorestown-based sports broadcast personality and former Inquirer reporter tells us why Donovan McNabb is misunderstood, his summer chasing Russian subs, and how the Beatles saved the USA."], ''[[Philadelphia (magazine)]]'', October 25, 2013. Accessed January 11, 2018.</ref><ref>Aleardi, Marianne. [https://sjmagazine.net/people/ten-questions/ten-questions-sal-paolantonio "Ten Questions: Sal Paolantonio; The ESPN correspondent talks sports, politics and Uncle Bill’s Pancake House"], ''South Jersey Magazine'', July 2013. Accessed January 11, 2018. "A resident of Moorestown, Paolantonio spends the NFL season watching, talking, breathing football."</ref> * [[Alice Paul]] (1885–1977), leader of a campaign for women's suffrage resulting in passage of the 19th Amendment to the U.S. Constitution.<ref>[https://web.archive.org/web/20110719035030/http://www.ettc.net/njarts/details.cfm?ID=313 Alice Paul House, Moorestown], [[Stockton University]]. Accessed July 25, 2008.</ref> * [[Doug Pederson]] (born 1968), head coach of the [[Philadelphia Eagles]] of the [[National Football League]].<ref>{{cite web|title=Eagles hiring Chiefs OC Doug Pederson as head coach|url=http://www.nfl.com/news/story/0ap3000000622612/article/eagles-hiring-chiefs-oc-doug-pederson-as-head-coach|website=NFL.com}}</ref><ref>Anastasia, Phil. [http://www.philly.com/philly/blogs/phil-anastasia/Football-preview-Moorestown.html "Football preview: Moorestown"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 17, 2013. Accessed September 8, 2015. "But Lisa is not even a lock to start as Horton insists that junior Drew Pederson, the son of Eagles assistant coach Doug Pederson, is a strong contender for the job."</ref><ref>Cuellar, Dann. [http://6abc.com/sports/doug-pedersons-neighbors-ready-to-welcome-him-back-home/1166113/ "Doug Pedersons' neighbors ready to welcome him back home"], [[WPVI-TV]], January 19, 2016. Accessed November 29, 2017. "New Philadelphia Eagles head coach Doug Pederson and his family are excited about moving back to the area.... Before moving to Kansas City in 2011, the Pederson family lived on a cul-de-sac in the unit block of Hamilton Court in Moorestown, New Jersey."</ref> * [[Samuel K. Robbins]] (1853–1926), politician who served as Speaker of the [[New Jersey General Assembly]] and president of the [[New Jersey Senate]].<ref>Staff. [https://www.nytimes.com/1908/12/26/archives/would-succeed-watkins-senator-robbins-out-for-his-place-as-jersey.html "Would Succeed Watkins.; Senator Robbins Out for His Place as Jersey Commissioner of Banking."], ''[[The New York Times]]'', December 26, 1908. Accessed August 28, 2018. "Senator Samuel K. Robbins of Moorestown, Burlington County, is expected to succeed David O. Watkins of Woodbury as State Commissioner of Banking and Insurance."</ref> * [[Julie Robenhymer]] (born 1981), [[Miss New Jersey]] 2005.<ref>via [[Associated Press]]. [https://web.archive.org/web/20180720165747/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=BURB&p_multi=WBCB&p_theme=burb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10B1325E2D06DB00&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Pageant life teaches new Miss N.J. Moorestown woman learns about competition, herself"], ''[[Burlington County Times]]'', June 20, 2005. Accessed March 1, 2011. "Julie Robenhymer, the reigning Miss Burlington County and the newly crowned Miss New Jersey, isn't entirely comfortable with being called beautiful. 'It's very weird,' she said. The 24-year-old Moorestown native would rather talk about how competing in beauty pageants gave her confidence and self-worth."</ref> * [[Jeremy Roenick]] (born 1970), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Ginsberg, Wendy. [https://web.archive.org/web/20110517031158/http://www.highbeam.com/doc/1G1-120637001.html "New Magazine Aims to Be Social Guide for Southern New Jersey Suburbs"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', January 17, 2002. Accessed March 8, 2008. "The monthly magazine, which aims to be a social guide for South Jerseyans, was relaunched this month with the toothy grin of Philadelphia Flyer Jeremy Roenick, a Moorestown resident, gracing the cover."</ref> * [[Jon Runyan]] (born 1973), football player for the [[Philadelphia Eagles]], [[Houston Oilers]] and [[San Diego Chargers]] who was elected to represent [[New Jersey's 3rd congressional district]] from 2011 to 2015.<ref>[https://web.archive.org/web/20130729114852/http://abclocal.go.com/wpvi/story?section=news%2Fsports&id=5749333 "Inside Jon Runyan's New Crib"], [[WPVI]], November 17, 2007. Accessed June 15, 2008. "The man is Philadelphia Eagle Jon Runyan, and the house is located in Moorestown, New Jersey."</ref><ref>Zap, Claudine. [https://www.realtor.com/news/celebrity-real-estate/jon-runyan-purchases-new-jersey-home/ "Former Congressman and NFL Star Jon Runyan Buys Smaller Place in Jersey"], [[Realtor.com]], December 10, 2015. Accessed February 5, 2018. "From NFL offensive lineman to two-term New Jersey congressman, Jon Runyan has had an action-packed career.... He has since purchased a more modest home in nearby Moorestown, NJ, for $1,375,000. We're sure he'll adjust to his smaller manse."</ref> * [[Steve Sabol]] (1942–2012), president and co-founder of [[NFL Films]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "Sabol's seen many Super moments"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', February 3, 2008. Accessed March 1, 2011. ""Steve Sabol, president of the Mount Laurel-based NFL Films and a resident of Moorestown, has been at all of these title games, documenting the events..."</ref> * [[Ulf Samuelsson]] (born 1964), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Samuelsson, Ulf. [https://web.archive.org/web/20160304032757/http://www.thehockeynews.com/articles/19067-Ulf-Samuelssons-Blog-The-transition-to-coaching.html "Ulf Samuelsson's Blog: The transition to coaching"], ''[[The Hockey News]]'', October 24, 2008. Accessed March 1, 2011. "I got into a number of things, like restaurants and car dealerships. For a while, we had three dealerships going in Pittsburgh and we sold a lot on eBay. It was fun to go out and try many things that I couldn't when I was playing hockey. My family and I stayed in New Jersey, in a great town called Moorestown Township."</ref> * [[Lauren Schmetterling]] (born 1988), [[Rowing (sport)|rower]] who won a total of three gold medals in the Women's eight competition at the [[2013 World Rowing Championships]], the [[2015 World Rowing Championships]] and the [[2016 Summer Olympics]] in [[Rio de Janeiro]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160718054752/http://www.teamusa.org/us-rowing/athletes/Lauren-Schmetterling Lauren Schmetterling], [[United States Olympic Team]]. Accessed August 10, 2016. "Birthplace: Voorhees, N.J.; Hometown: Moorestown, N.J.; High School: Moorestown High School (Moorestown, N.J.) '06"</ref> * [[Katherine Shindle]] (born 1977), [[Miss America]] 1998 and actress.<ref>[https://web.archive.org/web/20220607222427/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI "A S. Jersey girl takes the crown of Miss America, but she's Miss Illinois."], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', September 14, 1977. Accessed February 11, 2012. "Moorestown native and Bishop Eustace graduate Katherine Shindle was named Miss America 1998 last night, topping an all-vocalist field of five finalists in the 77th annual competition."</ref><ref>Marcus, Joan. [http://www.philly.com/philly/entertainment/author-alison-bechdel-and-actor-katherine-shindle-dish-on-the-tony-winning-musical-fun-home-opening-tuesday-in-philly-20170606.html "Author Alison Bechdel and actor Katherine Shindle dish on the Tony winning musical Fun Home opening Tuesday in Philly"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', June 7, 2017. Accessed November 29, 2017. "A critical and commercial hit when it opened in 2015 on Broadway, the show kicked off a national tour in October and stars former Miss America Katherine Shindle (''Legally Blonde'' on Broadway, Cabaret national tour), who grew up in New Jersey, in Brigantine and Moorestown, and attended Bishop Eustace Preparatory School in Pennsauken."</ref> * [[Scott Terry (musician)|Scott Terry]] (born 1976), songwriter and singer who has fronted the band [[Red Wanting Blue]].<ref>Scott, Rob. [http://patch.com/new-jersey/moorestown/moorestown-s-scott-terry-to-rock-letterman "Moorestown's Scott Terry to Rock Letterman; Moorestown High School alum Scott Terry and his band, Red Wanting Blue, will perform on the ''Late Show with David Letterman'' Wednesday night."], Moorestown Patch, July 18, 2012. Accessed November 7, 2015. "But Scott said he didn't take music seriously until he moved to Moorestown and began singing in the choir at the and later joined the Madrigals at Moorestown High School."</ref> * [[Albert W. Van Duzer]] (1917-1999), bishop of the [[Episcopal Diocese of New Jersey]], serving from 1973 to 1982.<ref>Hagenmayer, S. Joseph. [https://web.archive.org/web/20160323105944/http://articles.philly.com/1999-11-30/news/25495375_1_general-theological-seminary-longtime-rector-first-parish "Episcopal Bishop Albert W. Van Duzer"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', November 30, 1999. Accessed November 8, 2015. "A longtime New Jersey resident, he lived in Moorestown for five years, Medford for 10 years, Trenton for 20 years, and Merchantville for 20 years."</ref> * [[John Vanbiesbrouck]] (born 1963), professional hockey player, former player for the [[Philadelphia Flyers]].<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20180824034110/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB33094992DA3D4&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Vanbiesbrouck ready for spotlight - The new goalie knows he was no. 3 on shopping lists during the free-agent period. He's eager to show that the flyers picked the right one"], ''[[The Philadelphia Inquirer]]'', October 8, 1998. Accessed March 1, 2011. "He has three sons - Ian, Ben and Nicholas - and lives in Moorestown."</ref> * [[James Weinstein (New Jersey)|James Weinstein]], transportation planner and executive who served as executive director of [[New Jersey Transit]].<ref>[http://www.state.nj.us/transportation/about/press/1999/010699.shtm "Governor Swears in James Weinstein as Commissioner of Transportation"], [[Governor of New Jersey]] [[Christine Todd Whitman]], press release dated April 5, 2007. Accessed November 29, 2017. "Weinstein is a graduate of Seton Hall University and began his career as a journalist. He currently resides in Moorestown, Burlington County, with his wife Linda Artlip."</ref> * [[Brian Willison]] (ki fèt an 1977), direktè nan Parsons Institute for Information Mapping. * [[Helen Van Pelt Wilson]] (1901-2003), ekriven.<ref>Staff. [https://web.archive.org/web/20180612140125/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=WTNB&p_theme=wtnb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0FEB2ABAAC2C21F8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM "Wilson, Helen Van Pelt"], ''Westport News (Connecticut)'', October 24, 2003. Accessed November 17, 2013. "Born in Collingswood, N.J., Oct. 19, 1901, she grew up in nearby Moorestown, went to the Shipley School in Bryn Mawr and graduated cum laude from Bryn Mawr College in 1923."</ref> * [[Esther V. Yanai]] (1928-2003), avokat open-space preservation in Moorestown.<ref>[http://obits.syracuse.com/obituaries/syracuse/obituary.aspx?n=esther-yanai&pid=1497100 "Obituary: Esther Yanai"], ''[[Syracuse Post Standard]]'', October 21, 2003. Accessed November 29, 2017. "October 15, 2003 Esther Yanai, 75, of Moorestown, NJ, died Wednesday at her daughter Ruth's home in Syracuse, cared for by friends and family, including husband Steve and granddaughter Nora."</ref> * [[Albert Young (American football)|Albert Young]] (ki fèt an 1985), ansyen foutbalè pou [[Iowa Hawkeyes football|University of Iowa]] and [[Minnesota Vikings]].<ref>[https://web.archive.org/web/20081022183017/http://hawkeyesports.cstv.com/sports/m-footbl/mtt/young_albert00.html Albert Young], [[Iowa Hawkeyes football]]. Accessed May 25, 2008.</ref> * [[Tim Young (American rower)|Tim Young]] (ki fèt an 1968), silver medal-winning rower in the quadruple sculls at the [[1996 Summer Olympics]].<ref>Pucin, Diane via ''[[The Philadelphia Inquirer]]''. [https://news.google.com/newspapers?id=jqRSAAAAIBAJ&sjid=m28DAAAAIBAJ&dq=tim-young%20moorestown&pg=4608%2C6177294 "U.S. rowers put 3 boats into finals"], ''[[Pittsburgh Post-Gazette]]'', July 27, 1996. Accessed March 1, 2011. "Young, from Moorestown, has chosen to row in the quad, a sculling boat in a country where the sculling boats are always of lowest priority."</ref> * [[Martha Zweig]], powèt.<ref>[http://www.versedaily.org/2010/aboutmarthazweigml.shtml About Martha Zweig], Verse Daily. Accessed November 29, 2017. "Martha Zweig was born in Philadelphia and grew up in suburban Moorestown, New Jersey, where she was educated at the Friends' (Quaker) School."</ref> == Referans == {{referans}} [[Kategori:Vil nan New Jersey]] [[Kategori:Vil nan Etazini]] [[Kategori:Jewografi]] njz5k4yh0hwjjsuur4s26b7imsw5hry Kategori:CS1 14 63968 890443 690392 2026-11-18T19:20:50Z Kitanago 19629 890443 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} {{empty category}} This is the top-level tracking category for the various [[WP:CS1|CS1 citation]] error, status, maintenance, and development categories. This category should not contain individual pages. Pages in the individual subcategories should only be added by CS1 templates and [[Module:Citation/CS1]]. [[kategori:Antretyen atik yo]] bbrzakw93q28gzs6mxd083693u5zkw7 Ana Brenda Contreras 0 64652 890460 808007 2026-11-19T11:33:10Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890460 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) : Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) : Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) : Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) : Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) : Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) : Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) : María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) : Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) : Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' : Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009 : ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' : Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009 : ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' : Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016 : ''[[Blue Demon]]'' : Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008 : ''[[Divina confusión]]'' : Bibi * 2009 : ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014 : ''Volando bajo'' : Mariana Arredondo * 2016 : ''Túnel 19'' : Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015 : ''[[Mentiras]]'' : Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016 : ''[[El hombre de La Mancha]]'' : Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] 5h9s8wfyfx6bfrtgcwma8qpmp6gfnw8 890462 890460 2026-11-19T11:35:41Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890462 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) - Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) - Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) - Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) - Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) - Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) - Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) - María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) - Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) - Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' - Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009 : ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' : Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009 : ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' : Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016 : ''[[Blue Demon]]'' : Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008 : ''[[Divina confusión]]'' : Bibi * 2009 : ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014 : ''Volando bajo'' : Mariana Arredondo * 2016 : ''Túnel 19'' : Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015 : ''[[Mentiras]]'' : Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016 : ''[[El hombre de La Mancha]]'' : Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] ce7nhg9557gtcb53kaizsjkuobp8av9 890464 890462 2026-11-19T11:37:18Z PERLA.NEGRA 41129 /* Pwogram televizyon */ 890464 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) - Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) - Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) - Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) - Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) - Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) - Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) - María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) - Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) - Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' - Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009: ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' : Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' : Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016: ''[[Blue Demon]]'' : Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008 : ''[[Divina confusión]]'' : Bibi * 2009 : ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014 : ''Volando bajo'' : Mariana Arredondo * 2016 : ''Túnel 19'' : Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015 : ''[[Mentiras]]'' : Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016 : ''[[El hombre de La Mancha]]'' : Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] ee39bw7sy9tfk7bmm9ilb0u8ggl2kou 890466 890464 2026-11-19T11:37:56Z PERLA.NEGRA 41129 /* Pwogram televizyon */ 890466 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) - Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) - Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) - Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) - Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) - Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) - Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) - María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) - Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) - Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' - Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009: ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' - Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016: ''[[Blue Demon]]'' - Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008 : ''[[Divina confusión]]'' : Bibi * 2009 : ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014 : ''Volando bajo'' : Mariana Arredondo * 2016 : ''Túnel 19'' : Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015 : ''[[Mentiras]]'' : Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016 : ''[[El hombre de La Mancha]]'' : Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] ptpkzjz1dpmu81641qgxtpxau103uq0 890468 890466 2026-11-19T11:38:45Z PERLA.NEGRA 41129 /* Sinema */ dz 890468 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) - Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) - Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) - Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) - Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) - Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) - Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) - María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) - Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) - Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' - Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009: ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' - Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016: ''[[Blue Demon]]'' - Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008: ''[[Divina confusión]]'' : Bibi * 2009: ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014: ''Volando bajo'' : Mariana Arredondo * 2016: ''Túnel 19'' : Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015 : ''[[Mentiras]]'' : Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016 : ''[[El hombre de La Mancha]]'' : Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] oxp6cg850hqfvs1gan5elli18lp79h3 890470 890468 2026-11-19T11:39:41Z PERLA.NEGRA 41129 /* Sinema */ dz 890470 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) - Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) - Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) - Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) - Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) - Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) - Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) - María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) - Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) - Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' - Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009: ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' - Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016: ''[[Blue Demon]]'' - Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008: ''[[Divina confusión]]'' - Bibi * 2009: ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014: ''Volando bajo'' - Mariana Arredondo * 2016: ''Túnel 19'' - Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015 : ''[[Mentiras]]'' : Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016 : ''[[El hombre de La Mancha]]'' : Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] 9cqbkce7nhrv64xf1b5u8tqidv6uo50 890472 890470 2026-11-19T11:40:23Z PERLA.NEGRA 41129 /* Teyat */ 890472 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Ana Brenda Contreras |foto= Ana Brenda-001 (16092024147).jpg |tèks= Ana Brenda Contreras |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema |dat nesans= [[24 desanm]] [[1986]] |lye nesans= |peyi nesans= [[Meksik]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= ameriken |zèv= |nòt= }} '''Ana Brenda Contreras''', se yon aktris ak chantèz ameriken. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2005-2006: ''[[Barrera de amor]]'' ([[Televisa]]) - Juana "Juanita" Sánchez * 2006: ''[[Duelo de pasiones (telenovela, 2006)|Duelo de pasiones]]'' ([[Televisa]]) - Claudia * 2008-2009: ''[[Juro que te amo]]'' ([[Televisa]]) - Violeta Madrigal Campero * 2009: ''[[Sortilegio]]'' ([[Televisa]]) - Maura Albarrán * 2010-2011: ''[[Teresa (telenovela, 2010)|Teresa]]'' ([[Televisa]]) - Aurora Alcázar Coronel * 2011-2012: ''[[La que no podía amar]]'' ([[Televisa]]) - Ana Paula Carmona * 2013: ''[[Corazón indomable]]'' ([[Televisa]]) - María de la Cruz "Maricruz" López * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' ([[Televisa]]) - Verónica Prado-Casteló<ref>{{cite web |url=http://radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |title="Lo imperdonable" se estrenará 18 de mayo en EU: elenco. |author=Alfredo Palacios |publisher=Radio Fórmula México |date=22 avril 2015 |access-date=26 avril 2015 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925113842/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=496443&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref>. * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' ([[Televisa]]) - Alejandra Ponce Ortega<ref>[http://www.milenio.com/hey/television/por-amar-sin-ley-estreno-televisa_0_1118888226.html Milenio "Por amar sin ley alista su estreno en Televisa"]</ref> * 2018—2019: ''[[Dynasty (seri, 2017)|Dynasty]]'' - Cristal Jennings === Pwogram televizyon === * 2009: ''[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]'' - Marcela Garrido «Las Garrido: codiciosas» * 2009: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Valentina "Diva", ''tercera temporada'' * 2016: ''[[Blue Demon]]'' - Goyita Vera<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-se-viste-de-epoca-y-de-enfermera-para-su-nuevo-proyecto-de-television-fotos Ana Brenda se viste de época para su nuevo proyecto en televisión | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>[http://www.eluniversal.com.mx/articulo/espectaculos/cine/2016/04/7/blue-demon-cobra-vida-en-un-hospital Blue Demon cobra vida en un hospital]</ref><ref>[http://www.debate.com.mx/show/Ana-Brenda-se-integra-a-actuar-enBlue-Demon-20160425-0183.html Ana Brenda se integra a actuar en "Blue Demon" | debate.com | Show]</ref> === Sinema === * 2008: ''[[Divina confusión]]'' - Bibi * 2009: ''[[Cabeza de Buda]]'' * 2014: ''Volando bajo'' - Mariana Arredondo * 2016: ''Túnel 19'' - Esperanza Medina<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/ana-brenda-contreras-actua-en-el-cine-y-cuenta-porque-el-numero-13-es-de-suerte-para-ella Ana Brenda Contreras actúa en el cine | PeopleenEspañol.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |title=Ana Brenda, feliz con su primer protagónico en cine {{!}} TVyNovelas |access-date=2018-02-17 |archive-date=2018-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180523100848/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/01/7/Ana-Brenda-protagonico-cine-pelicula-tunel-18/ |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2015: ''[[Mentiras]]'' - Daniela de Mijares<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |title=Ana Brenda Contreras debutó en el musical "Mentiras" |access-date=2018-02-17 |archive-date=2017-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131738/http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=515405&idFC=2015 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |title=Ana Brenda Contreras conquistó el escenario de Mentiras el Musical - MNI Entretenimiento |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816190127/http://www.mnientretenimiento.com/2015/07/05/ana-brenda-contreras-conquist%C3%B3-el-escenario-de-mentiras-el-musical/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[El hombre de La Mancha]]'' - Dulcinea<ref>{{Cite web |url=http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |title=Ana Brenda regresa al teatro como 'Dulcinea' |access-date=2018-02-17 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807175638/http://www.tvynovelas.com/mx/noticias/16/03/30/Ana-Brenda-regresa-obra-teatro-personaje-Dulcinea/ |dead-url=yes }}</ref> == Referans == <references /> == Lyen deyò == {{DEFAULTSORT:Contreras, Ana Brenda}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Nesans nan lane 1986]] amxqj45r2auzqq8zgscdr54j8l2c2rk Eva Cedeño 0 66239 890452 811029 2026-11-19T11:20:08Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890452 wikitext text/x-wiki {{aktè |non= Eva Cedeño |foto= |tèks= |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, teyat, sinema |diplòm= |etid= |dat nesans= [[28 desanm]] [[1989]] |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= meksiken |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Eva Cedeño''' (ki fèt [[28 desanm]] [[1989]] nan [[Meksik]]) se yon aktris, boksè meksiken.<ref name="Glenda Reyna" >{{Cite web |url=http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |title=Glenda Reyna {{!}} Eva Cedeño |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213538/http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |dead-url=yes }}</ref> == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2014: ''[[Mi corazón es tuyo]]'' : María * 2015: ''[[A que no me dejas]]'' : Odette Córdova * 2016: ''[[Simplemente María (telenovela, 2015)|Simplemente María]]'' : Bertha de Mérida * 2017: ''[[Mi adorable maldición]]'' : Inés Bustos * 2017: ''[[El vuelo de la victoria]]'' : ''Cristina Rivadeneira Montero<ref>{{Cite web |url=http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |title=Eva Cedeño una mala muy buena en "El vuelo de la Victoria" |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224155422/http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' : Leticia Jara * 2021ː ''[[¿Qué le pasa a mi familia?]]'' === Sinema === * 2016 : ''El Capo - El amo del túnel'' : Katia García === Teyat === * 2014 : ''El diario de Ana Frank'' : Edith * 2014 : ''Sueño de una psicodélica noche de verano'' : Elena == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm7497504/ Eva Cedeño] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Cedeño, Eva}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè meksiken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1989]] r05itln8w9xaqnouqykz2b1tel708rn 890453 890452 2026-11-19T11:21:03Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890453 wikitext text/x-wiki {{aktè |non= Eva Cedeño |foto= |tèks= |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, teyat, sinema |diplòm= |etid= |dat nesans= [[28 desanm]] [[1989]] |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= meksiken |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Eva Cedeño''' (ki fèt [[28 desanm]] [[1989]] nan [[Meksik]]) se yon aktris, boksè meksiken.<ref name="Glenda Reyna" >{{Cite web |url=http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |title=Glenda Reyna {{!}} Eva Cedeño |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213538/http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |dead-url=yes }}</ref> == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2014: ''[[Mi corazón es tuyo]]'' - María * 2015: ''[[A que no me dejas]]'' - Odette Córdova * 2016: ''[[Simplemente María (telenovela, 2015)|Simplemente María]]'' - Bertha de Mérida * 2017: ''[[Mi adorable maldición]]'' - Inés Bustos * 2017: ''[[El vuelo de la victoria]]'' - ''Cristina Rivadeneira Montero<ref>{{Cite web |url=http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |title=Eva Cedeño una mala muy buena en "El vuelo de la Victoria" |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224155422/http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' - Leticia Jara * 2021ː ''[[¿Qué le pasa a mi familia?]]'' === Sinema === * 2016 : ''El Capo - El amo del túnel'' : Katia García === Teyat === * 2014 : ''El diario de Ana Frank'' : Edith * 2014 : ''Sueño de una psicodélica noche de verano'' : Elena == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm7497504/ Eva Cedeño] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Cedeño, Eva}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè meksiken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1989]] bpkjdfzp2ih586s2lfcat4p7zwpm8wt 890454 890453 2026-11-19T11:21:38Z PERLA.NEGRA 41129 /* Sinema */ 890454 wikitext text/x-wiki {{aktè |non= Eva Cedeño |foto= |tèks= |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, teyat, sinema |diplòm= |etid= |dat nesans= [[28 desanm]] [[1989]] |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= meksiken |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Eva Cedeño''' (ki fèt [[28 desanm]] [[1989]] nan [[Meksik]]) se yon aktris, boksè meksiken.<ref name="Glenda Reyna" >{{Cite web |url=http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |title=Glenda Reyna {{!}} Eva Cedeño |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213538/http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |dead-url=yes }}</ref> == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2014: ''[[Mi corazón es tuyo]]'' - María * 2015: ''[[A que no me dejas]]'' - Odette Córdova * 2016: ''[[Simplemente María (telenovela, 2015)|Simplemente María]]'' - Bertha de Mérida * 2017: ''[[Mi adorable maldición]]'' - Inés Bustos * 2017: ''[[El vuelo de la victoria]]'' - ''Cristina Rivadeneira Montero<ref>{{Cite web |url=http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |title=Eva Cedeño una mala muy buena en "El vuelo de la Victoria" |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224155422/http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' - Leticia Jara * 2021ː ''[[¿Qué le pasa a mi familia?]]'' === Sinema === * 2016: ''El Capo - El amo del túnel'' : Katia García === Teyat === * 2014 : ''El diario de Ana Frank'' : Edith * 2014 : ''Sueño de una psicodélica noche de verano'' : Elena == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm7497504/ Eva Cedeño] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Cedeño, Eva}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè meksiken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1989]] d4tc6cfc9x02tkgxhwauamdpnkw6ujh 890455 890454 2026-11-19T11:22:14Z PERLA.NEGRA 41129 /* Sinema */ 890455 wikitext text/x-wiki {{aktè |non= Eva Cedeño |foto= |tèks= |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, teyat, sinema |diplòm= |etid= |dat nesans= [[28 desanm]] [[1989]] |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= meksiken |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Eva Cedeño''' (ki fèt [[28 desanm]] [[1989]] nan [[Meksik]]) se yon aktris, boksè meksiken.<ref name="Glenda Reyna" >{{Cite web |url=http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |title=Glenda Reyna {{!}} Eva Cedeño |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213538/http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |dead-url=yes }}</ref> == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2014: ''[[Mi corazón es tuyo]]'' - María * 2015: ''[[A que no me dejas]]'' - Odette Córdova * 2016: ''[[Simplemente María (telenovela, 2015)|Simplemente María]]'' - Bertha de Mérida * 2017: ''[[Mi adorable maldición]]'' - Inés Bustos * 2017: ''[[El vuelo de la victoria]]'' - ''Cristina Rivadeneira Montero<ref>{{Cite web |url=http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |title=Eva Cedeño una mala muy buena en "El vuelo de la Victoria" |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224155422/http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' - Leticia Jara * 2021ː ''[[¿Qué le pasa a mi familia?]]'' === Sinema === * 2016: ''El Capo - El amo del túnel'' - Katia García === Teyat === * 2014 : ''El diario de Ana Frank'' : Edith * 2014 : ''Sueño de una psicodélica noche de verano'' : Elena == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm7497504/ Eva Cedeño] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Cedeño, Eva}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè meksiken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1989]] rphi1xi1ljl6xpmgy1syolhqvz02gti 890456 890455 2026-11-19T11:23:07Z PERLA.NEGRA 41129 /* Teyat */ 890456 wikitext text/x-wiki {{aktè |non= Eva Cedeño |foto= |tèks= |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, teyat, sinema |diplòm= |etid= |dat nesans= [[28 desanm]] [[1989]] |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= meksiken |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Eva Cedeño''' (ki fèt [[28 desanm]] [[1989]] nan [[Meksik]]) se yon aktris, boksè meksiken.<ref name="Glenda Reyna" >{{Cite web |url=http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |title=Glenda Reyna {{!}} Eva Cedeño |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213538/http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |dead-url=yes }}</ref> == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2014: ''[[Mi corazón es tuyo]]'' - María * 2015: ''[[A que no me dejas]]'' - Odette Córdova * 2016: ''[[Simplemente María (telenovela, 2015)|Simplemente María]]'' - Bertha de Mérida * 2017: ''[[Mi adorable maldición]]'' - Inés Bustos * 2017: ''[[El vuelo de la victoria]]'' - ''Cristina Rivadeneira Montero<ref>{{Cite web |url=http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |title=Eva Cedeño una mala muy buena en "El vuelo de la Victoria" |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224155422/http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' - Leticia Jara * 2021ː ''[[¿Qué le pasa a mi familia?]]'' === Sinema === * 2016: ''El Capo - El amo del túnel'' - Katia García === Teyat === * 2014: ''El diario de Ana Frank'' : Edith * 2014: ''Sueño de una psicodélica noche de verano'' : Elena == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm7497504/ Eva Cedeño] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Cedeño, Eva}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè meksiken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1989]] jub8bd9n98kgwwmaqlo4q207s9ezo0q 890457 890456 2026-11-19T11:23:51Z PERLA.NEGRA 41129 /* Teyat */ 890457 wikitext text/x-wiki {{aktè |non= Eva Cedeño |foto= |tèks= |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, teyat, sinema |diplòm= |etid= |dat nesans= [[28 desanm]] [[1989]] |lye nesans= |peyi nesans= |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite= meksiken |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Eva Cedeño''' (ki fèt [[28 desanm]] [[1989]] nan [[Meksik]]) se yon aktris, boksè meksiken.<ref name="Glenda Reyna" >{{Cite web |url=http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |title=Glenda Reyna {{!}} Eva Cedeño |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224213538/http://www.glendareyna.com/project/eva-cedeno/ |dead-url=yes }}</ref> == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * 2014: ''[[Mi corazón es tuyo]]'' - María * 2015: ''[[A que no me dejas]]'' - Odette Córdova * 2016: ''[[Simplemente María (telenovela, 2015)|Simplemente María]]'' - Bertha de Mérida * 2017: ''[[Mi adorable maldición]]'' - Inés Bustos * 2017: ''[[El vuelo de la victoria]]'' - ''Cristina Rivadeneira Montero<ref>{{Cite web |url=http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |title=Eva Cedeño una mala muy buena en "El vuelo de la Victoria" |access-date=2018-02-12 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224155422/http://m.netnoticias.mx/2017-08-10-37769333/eva-cedeno-una-mala-muy-buena-en-el-vuelo-de-la-victoria/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018: ''[[Por amar sin ley]]'' - Leticia Jara * 2021ː ''[[¿Qué le pasa a mi familia?]]'' === Sinema === * 2016: ''El Capo - El amo del túnel'' - Katia García === Teyat === * 2014: ''El diario de Ana Frank'' - Edith * 2014: ''Sueño de una psicodélica noche de verano'' - Elena == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm7497504/ Eva Cedeño] sou IMDb {{DEFAULTSORT:Cedeño, Eva}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè meksiken]] [[Kategori:Nesans nan lane 1989]] qrek883lgdswbjqhniuw2i6j7d6wcim Danna García 0 66254 890459 864132 2026-11-19T11:32:25Z PERLA.NEGRA 41129 890459 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' : Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' : Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' : Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' : Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' : Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' : Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' : Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' : Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' : Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' : Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' : Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' : Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' : Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' : María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' : Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' : Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' ː Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' ː Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' ː Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]] : ''[[Imaginate]]'' * 1989 : ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' : Caridad Solaz (enfant) * 1990 : ''[[La casa de las dos palmas]]'' : Evangelina Herreros (jeune) * 1992 : ''[[La otra raya del tigre]]'' : Manuela Santacruz * 2002 : ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' : Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]] : ''[[Decisiones]]'' : Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]] : ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' : Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015 : ''Me pongo de pie'' : Co-présentatrice * 2016 : ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' : Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]] : ''[[El Día es hoy]]'' : Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010 : ''[[Toy Story 3]]'' : Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012 : ''[[El cielo en tu mirada]]'' : Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012 : ''Carrusel'' : Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017 : ''Malacopa'' : Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017 : ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' : Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] 9k8tw268ihheeh8yhvcp4sovp0t4nog 890461 890459 2026-11-19T11:34:54Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890461 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' - Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' - Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' - Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' - Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' - Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' - Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' - Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' - Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' - Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' - Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' - Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' - Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' - Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' - María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' - Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' - Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' - Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' - Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' - Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]] : ''[[Imaginate]]'' * 1989 : ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' : Caridad Solaz (enfant) * 1990 : ''[[La casa de las dos palmas]]'' : Evangelina Herreros (jeune) * 1992 : ''[[La otra raya del tigre]]'' : Manuela Santacruz * 2002 : ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' : Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]] : ''[[Decisiones]]'' : Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]] : ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' : Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015 : ''Me pongo de pie'' : Co-présentatrice * 2016 : ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' : Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]] : ''[[El Día es hoy]]'' : Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010 : ''[[Toy Story 3]]'' : Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012 : ''[[El cielo en tu mirada]]'' : Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012 : ''Carrusel'' : Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017 : ''Malacopa'' : Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017 : ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' : Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] j630i0vjq33we9st8t4vpyk8hxrmnvr 890463 890461 2026-11-19T11:36:26Z PERLA.NEGRA 41129 /* Seri televizyon */ 890463 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' - Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' - Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' - Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' - Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' - Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' - Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' - Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' - Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' - Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' - Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' - Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' - Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' - Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' - María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' - Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' - Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' - Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' - Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' - Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]]: ''[[Imaginate]]'' * 1989: ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' : Caridad Solaz (enfant) * 1990: ''[[La casa de las dos palmas]]'' : Evangelina Herreros (jeune) * 1992: ''[[La otra raya del tigre]]'' : Manuela Santacruz * 2002: ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' : Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]]: ''[[Decisiones]]'' : Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]]: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' : Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015: ''Me pongo de pie'' : Co-présentatrice * 2016: ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' : Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]] : ''[[El Día es hoy]]'' : Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010 : ''[[Toy Story 3]]'' : Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012 : ''[[El cielo en tu mirada]]'' : Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012 : ''Carrusel'' : Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017 : ''Malacopa'' : Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017 : ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' : Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] a2shmlmmx8o4pbrph3smgsq21eownya 890465 890463 2026-11-19T11:37:35Z PERLA.NEGRA 41129 /* Seri televizyon */ 890465 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' - Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' - Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' - Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' - Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' - Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' - Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' - Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' - Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' - Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' - Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' - Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' - Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' - Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' - María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' - Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' - Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' - Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' - Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' - Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]]: ''[[Imaginate]]'' * 1989: ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' - Caridad Solaz (enfant) * 1990: ''[[La casa de las dos palmas]]'' - Evangelina Herreros (jeune) * 1992: ''[[La otra raya del tigre]]'' - Manuela Santacruz * 2002: ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' - Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]]: ''[[Decisiones]]'' - Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]]: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015: ''Me pongo de pie'' - Co-présentatrice * 2016: ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' - Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]] : ''[[El Día es hoy]]'' : Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010 : ''[[Toy Story 3]]'' : Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012 : ''[[El cielo en tu mirada]]'' : Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012 : ''Carrusel'' : Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017 : ''Malacopa'' : Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017 : ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' : Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] nd30bx4hi8bmlxl5avvpqip69m9xlhb 890467 890465 2026-11-19T11:38:29Z PERLA.NEGRA 41129 /* Fim */ dz 890467 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' - Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' - Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' - Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' - Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' - Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' - Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' - Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' - Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' - Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' - Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' - Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' - Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' - Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' - María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' - Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' - Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' - Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' - Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' - Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]]: ''[[Imaginate]]'' * 1989: ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' - Caridad Solaz (enfant) * 1990: ''[[La casa de las dos palmas]]'' - Evangelina Herreros (jeune) * 1992: ''[[La otra raya del tigre]]'' - Manuela Santacruz * 2002: ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' - Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]]: ''[[Decisiones]]'' - Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]]: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015: ''Me pongo de pie'' - Co-présentatrice * 2016: ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' - Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]]: ''[[El Día es hoy]]'' : Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010: ''[[Toy Story 3]]'' : Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012: ''[[El cielo en tu mirada]]'' : Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012 : ''Carrusel'' : Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017: ''Malacopa'' : Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017 : ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' : Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] sxrcpccrte8rck3apuzyltdrjeghadh 890469 890467 2026-11-19T11:39:19Z PERLA.NEGRA 41129 890469 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' - Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' - Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' - Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' - Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' - Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' - Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' - Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' - Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' - Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' - Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' - Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' - Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' - Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' - María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' - Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' - Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' - Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' - Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' - Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]]: ''[[Imaginate]]'' * 1989: ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' - Caridad Solaz (enfant) * 1990: ''[[La casa de las dos palmas]]'' - Evangelina Herreros (jeune) * 1992: ''[[La otra raya del tigre]]'' - Manuela Santacruz * 2002: ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' - Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]]: ''[[Decisiones]]'' - Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]]: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015: ''Me pongo de pie'' - Co-présentatrice * 2016: ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' - Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]]: ''[[El Día es hoy]]'' - Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010: ''[[Toy Story 3]]'' - Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012: ''[[El cielo en tu mirada]]'' - Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012: ''Carrusel'' - Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017: ''Malacopa'' - Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017 : ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' : Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] fj1xn56nkur6jao96han1ezs4bzyks7 890471 890469 2026-11-19T11:39:53Z PERLA.NEGRA 41129 /* Teyat */ dz 890471 wikitext text/x-wiki {{moun |non= Danna García |foto= |tèks=Danna García |fonksyon= aktris |domèn= televizyon, sinema, teyat |diplòm= |etid= |dat nesans= [[4 fevriye]] [[1978]] |lye nesans= [[Bogota]] |peyi nesans= [[Kolonbi]] |dat lanmò= |lye lanmò= |peyi lanmò= |nasyonalite=kolonbyen |relijyon= |rezidans= |kontak= |Biyografi= |zèv= |omaj= |rekonpans= |remak= |fim= }} '''Danna García''', ki fèt an [[4 fevriye]] [[1978]] nan [[Bogota]] ([[Kolonbi]]), se yon aktris kolonbyèn. == Biyografi == == Zèv li yo == === Telenovela === * [[1994]]: ''[[Café con aroma de mujer]]'' - Marcela Vallejo Cortez * [[1995]]: ''[[Victoria (telenovela)|Victoria]]'' - Victoria * [[1997]]: ''[[Al norte del corazón]]'' - Eloísa Treviño * [[1998]]: ''[[Perro amor (telenovela, Kolonbi)|Perro amor]]'' - Sofía Santana * [[1999]]: ''[[Háblame de amor]]'' - Julia Toledo Saldívar / Jimena Ortega Toledo * [[2000]]: ''[[La Revancha]]'' - Soledad Santander / Mariana Ruiz * [[2003]]: ''[[Pasión de gavilanes]]'' - Norma Elizondo Acevedo de Escandón * [[2004]]: ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' - Diana Rivera * [[2006]]: ''[[Corazón partido (telenovela)|Corazón partido]]'' - Aura Echarri * [[2008]]: ''[[La traición (telenovela, Kolonbi)|La traición]]'' - Soledad de Obregón * [[2008]]: ''[[Un gancho al corazón]]'' - Valentina Lopez de Sermeño, dite La Monita * [[2009]]: ''[[Bella calamidades]]'' - Dolores Carrero Barraza, dite Lola * [[2010]]-[[2011]]: ''[[Alguien te mira (telenovela, 2010)|Alguien te mira]]'' - Piedad Estévez * [[2012]]-[[2013]]: ''[[Qué bonito amor]]'' - María Mendoza García<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-que-bonito-amor-ojala-pudiera-vestirme-de-mariachi-toda-mi-vida Danna García "Ojalá pudiera vestirme de mariachi toda mi vida" | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2014: ''[[Camelia la Texana]]'' - Rosa * 2015: ''[[Lo imperdonable (telenovela, 2015)|Lo imperdonable]]'' - Rebeca Rojo Guevara<ref>{{Cite web |url=http://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |title=Lo imperdonable: Danna García se incorpora a la telenovela |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329184407/https://peru.com/entretenimiento/telenovelas/lo-imperdonable-danna-garcia-se-incorpora-telenovela-noticia-380730 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |title=Danna García se incorpora a la telenovela 'Lo imperdonable' - TV |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125908/http://teleprograma.fotogramas.es/telenovela/2015/julio/danna-garcia-lo-imperdonable-erick-elias |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |title=Danna García antagonista dulce de 'Lo imperdonable' |access-date=2018-02-15 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925184500/https://www.televisa.com/us/videos/telenovelas/lo-imperdonable/316989/danna-garcia-antagonista-dulce-lo-imperdonable/ |dead-url=yes }}</ref> * 2016: ''[[Las amazonas (telenovela, Meksik)| Las amazonas]]'' - Diana Santos Luna<ref>{{Cite web |url=http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |title=Danna García logra convertirse en una "Amazona" - La Hora |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805112549/http://lahora.gt/danna-garcia-logra-convertirse-una-amazona/ |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.critica.com.pa/viva/danna-garcia-logra-convertirse-en-una-amazona-433519 La actriz Danna García logra convertirse en una de Las amazonas | Critica]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |title=Victoria Ruffo y Danna García se unen a "Las Amazonas" {{!}} Ernesto Jerardo |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103008/http://www.ernestojerardo.com/2016/05/victoria-ruffo-y-danna-garcia-se-unen-en-las-amazonas/ |dead-url=yes }}</ref> * 2018ː ''[[Por amar sin ley]]'' - Fanny Quiroz (Patisipasyon espesyal) * 2019-2020ː ''[[El señor de los cielos]]'' - Violeta Estrella === Seri televizyon === * [[1987]]: ''[[Imaginate]]'' * 1989: ''[[Azúcar (série de télévisionn)|Azúcar]]'' - Caridad Solaz (enfant) * 1990: ''[[La casa de las dos palmas]]'' - Evangelina Herreros (jeune) * 1992: ''[[La otra raya del tigre]]'' - Manuela Santacruz * 2002: ''[[Lo que callamos las mujeres]]'' - Lety (épisode ''Amor que mata'') * [[2007]]: ''[[Decisiones]]'' - Francisca (épisode ''Mecanismo de ilusión'') * [[2008]]: ''[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]'' - Ana (épisode ''Lesbianas'') * 2015: ''Me pongo de pie'' - Co-présentatrice * 2016: ''[[Ruta 35 (seri)|Ruta 35]]'' - Sofía Bermúdez<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-cuenta-que-hizo-para-ser-su-voluptuoso-personaje-en-ruta-35 5 cosas que no sabias de Danna García | PeopleenEspañol.com]</ref>{{,}}<ref>[http://www.excelsior.com.mx/funcion/2015/05/14/1024228 Danna Garcia regresa a la televisión en EU con 'Ruta 35' | excelsior.com]</ref> === Fim === * [[1996]]: ''[[El Día es hoy]]'' - Milena<ref>{{Cite web |url=http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607174243/http://www.coltevision.com/produccioneseldiaeshoy.html |dead-url=yes }}</ref> * 2010: ''[[Toy Story 3]]'' - Barbie (doublage)<ref>{{Cite web |url=http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |title=Danna García presta su voz a Barbie en "Toy Story 3" {{!}} elespectador.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803043510/http://www.elespectador.com/entretenimiento/agenda/cine/danna-garcia-presta-su-voz-barbie-toy-story-3-articulo-206333 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |title=Danna García hará la voz de Barbie en 'Toy Story 3' {{!}} Cromos |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828183501/http://www.cromos.com.co/entretenimiento/farandula/articulo-danna-garcia-hara-la-voz-de-barbie-%C2%B4toy-story-3 |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-una-barbie-de-carne-y-hueso Danna Garcia una Barbie de carne y hueso | PeopleenEspañol.com]</ref> * 2012: ''[[El cielo en tu mirada]]'' - Angélica María<ref>[http://www.peopleenespanol.com/article/danna-garcia-en-una-celestial-actuacion Danna García en una "celestial" actuación en la cinta "El cielo en tu mirada"]</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |title=Foto: Danna García en el estreno de "El cielo en tu mirada" {{!}} starMedia |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630135856/http://fotos.starmedia.com/2012/05/danna-garcia-en-el-estreno-de-el-cielo-en-tu-mirada-182740.html |dead-url=yes }}</ref> * 2012: ''Carrusel'' - Maria Cristina<ref>http://entretenimiento.terra.com.co/cine/se-estrena-la-pelicula-carrusel-con-la-actriz-danna-garcia,b62fa9b939a59310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html</ref> * 2017: ''Malacopa'' - Paulina Santamaria<ref>{{Cite web |url=http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |title=La actriz colombiana Danna Garcia se enfrentará al reto de la comedia en la película Malacopa {{!}} La Crónica de hoy |access-date=2018-02-15 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191421/http://www.cronica.com.mx/notas/2015/936635.html |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web |url=http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |title=Arranca filmación de "Malacopa" con Alfonso Arau {{!}} terra.com |access-date=2018-02-15 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807222615/http://entretenimiento.terra.com.mx/arranca-filmacion-de-malacopa-con-alfonso-arau,257715cd9c8611ab98912073ce292cffhphkf7fm.html |dead-url=yes }}</ref> === Teyat === * 2016-2017: ''[[L'Inconnu du Nord-Express (fim)|L'Inconnu du Nord-Express]]'' - Anna Heines<ref>{{Cite web |url=http://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |title=Kopi achiv |access-date=2018-02-15 |archive-date=2018-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163205/https://www.radioformula.com.mx/notas.asp?Idn=628664&idFC=2016 |dead-url=yes }}</ref> == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [http://www.imdb.com/name/nm0306050/ Danna García] sou IMDb * [https://web.archive.org/web/20060716233743/http://www.dannagarcia.com/enter.asp Pajweb ofisyèl Danna García] * [https://web.archive.org/web/20201025071158/https://dannita.wgz.cz/ Sitwèb fan Danna García] {{DEFAULTSORT:García, Danna}} [[Kategori:Moun]] [[Kategori:Fanm]] [[Kategori:Aktè]] [[Kategori:Aktè sinema]] [[Kategori:Aktè televizyon]] [[Kategori:Aktè teyat]] [[Kategori:Aktè kolonbyen]] [[Kategori:Nesans nan lane 1978]] 4avqm2hfa8pvw3j6nzs9xw6622sn7lx Swahili 0 66760 890421 890222 2026-11-18T16:18:38Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890421 wikitext text/x-wiki Swahili la se yon gwoup etnik ak kilti ki sitiye sou kòt lès nan Lafrik, sitou nan rejyon yo kotyè ak zile nan [[Kenya]] ak [[Tanzani]] ak nò [[Mozanbik]]. Dapre JoshuaProject, kantite Swahili se 1.328.000.1 Kantite moun k ap pale lang lan Swahili, sepandan, se anviwon 90 milyon dola. Relijyon sa a gwoup etnik se Mizilman yo ak lang yo ki pi pale yo, nan adisyon a lang la omonim, Pòtigè, angle ak franse. Ki gen rapò gwoup etnik yo Kikuyu, Makonde ak Shirazi. == Etimoloji == Pawòl angle a soti nan mo arab "sawāḥil", pliryèl nan sāḥil, "kòt", ki deziyen moun ki rete nan peyi yo ak ki moun maren Arab yo te fè kòmès. ==Definisyon== Moun yo Swahili soti nan Bantou moun nan kòt la nan sidès Lafrik, nan Kenya, Tanzani ak Mozanbik. Sa yo agrikòl Bantou ki pale rete kòt la nan kòmansman premye milenè a. Rezilta arkeolojik nan Fukuchani, sou kòt nò-lwès Zanzibar, endike yon kominote agrikòl ak lapèch etabli nan 6yèm syèk CE la nan dènye a. Kantite a konsiderab nan plon jwenn endike bilding bwa, ak pèl koki, chaplèt Meleus, ak salop fè yo te jwenn nan sit la. Gen prèv pou angajman limite nan komès long distans: te jwenn yon ti kantite potri enpòte, mwens pase 1% nan potri total jwenn, sitou nan Gòlf la ak dat 5yèm rive 8yèm syèk la. Resanblans nan sit kontanporen tankou nan Mkokotoni ak Dar es Salaam endike yon gwoup inifye nan kominote ki te devlope nan sant lan premye nan kilti maritim maritim. Tout ti bouk kotyè yo sanble yo te angaje nan komès Oseyan Endyen an nan peryòd sa a byen bonè, ak komès rapidman ogmante nan enpòtans ak kantite ant mitan 8yèm la ak 11yèm syèk la. Anpil Swahili reklamasyon yon orijin Shirazi. Sa a fòme baz echantiyon an orijin Shirazi ki pwopagre sou kòt la nan vire nan milenè la. Gen bous modèn rejte verasite nan reklamasyon sa yo. Orijin ki pi gen anpil chans pou istwa yo sou Shirazi la se soti nan moun ki rete Mizilman nan achipèl la Lamu ki te deplase nan sid nan syèk yo 10yèm ak 11yèm. Yo te pote avèk yo yon tradisyon sede ak lokalize fòm Islam. Sa yo imigran Afriken sanble yo te devlope yon konsèp nan orijin Shirazi jan yo te deplase plis sid, tou pre Malindi ak Mombasa, ansanm kilomèt la Mrima. Koneksyon komèsyal yo depi lontan ak Gòlf Pèsik la te bay kredans sa yo mit. Anplis de sa, paske pi fò sosyete Mizilman yo se patrilineal, yon moun ka reklame idantite byen lwen nan liy patènèl malgre fenotipik ak somatik prèv kontrè a. Tradisyon Shirazi la sa yo rele reprezante rive nan Islam nan epòk sa yo, yon rezon ki fè li te pwouve pou lontan ki dire lontan. Moske ekstèn ak pyès monnen yo montre ke "Shirazi la" pa t 'imigran Mwayen Oryan, men Mizilman yo nan nò Swahili. Yo te deplase nan sid la, yo te etabli moske, entwodwi sinagòg ak elaborately fè mete pòtre enskripsyon ak mihrabs. Yo ta dwe entèprete kòm Mizilman endijèn Afriken ki te jwe politik yo nan Mwayen Oryan an avantaj yo. Gen kèk toujou itilize sa a mit fondasyon yon milenè pita revandike otorite yo, menm si kontèks mit la a depi lontan te bliye. Lwa Shirazi la te pran nouvo enpòtans nan 19yèm syèk la, pandan peryòd dominasyon Omani. Reklamasyon nan zansèt Shirazi yo te itilize distans lokal yo soti nan fèk vini Arab, depi Pèsiken yo pa wè li kòm Arab, men yo toujou gen yon egzanplè jeneyalojik Islamik. Anfaz la ki Shirazi la te vin trè lontan de sa ak marye ak moun nan lokalite endijèn lyen sa a reklamasyon nan kreyasyon an konvenk narratif endijèn sou eritaj Swahili san yo pa divòse li soti nan ideyal yo pou yo te yon kilti maritim-santre. Gen de teyori prensipal sou orijin yo nan Gwoup la Shirazi nan pèp la Swahili. Yon tèz ki baze sou tradisyon oral eta yo ke imigran ki soti nan rejyon Shiraz nan sidwès Iran dirèkteman etabli divès tè pwensipal ak zile sou litoral [[Afrik lès]] kòmanse nan dizyèm syèk la. Depi lè a nan règleman Pèsik la nan zòn nan, okipan yo pi bonè yo te deplase pa fèk ap rantre Bantou ak popilasyon Nilot.Plis moun ki soti nan diferan pati nan Gòlf Pèsik la tou te kontinye imigre nan kòt la Swahili sou plizyè syèk apre sa, ak sa yo ki te fòme modèn Shirazi la. Teyori nan dezyèm sou orijin Shirazi tou posits yo soti nan peyi Pès la, men premye rete nan Horn nan Lafrik. Nan douzyèm syèk la, kòm komès lò a ak entrepot an byen lwen nan Sofala sou lanmè a Mozayik te grandi, kolon yo Lè sa a, te di yo te deplase sid nan tout ti bouk divès kotyè nan Kenya, Tanzani, nò Mozanbik ak zile yo Oseyan Endyen yo. Pa 1200 AD, yo te etabli sultan lokal yo ak rezo Mercantile sou zile yo nan Kilwa, Mafya ak Comoros sou kòt la Swahili, ak nan nòdwès Madagascar. Moun yo tradisyonèl Swahili pale lang lan Swahili kòm lang manman, ki fè pati branch fanmi Bantou nan fanmi Niger-Kongo. Lang la gen mo prè soti nan arab ak Pèsik. ==Relijyon== Islam te etabli prezans li sou sidès kòt Afriken yo nan alantou 9yèm syèk la, lè Bantu komèsan yo te rezoud sou kòt la eksplwatè nan rezo komès endyen Ameriken an. Moun yo Swahili swiv denominasyon an Sunni nan Islam. Gwo kantite Swahili antreprann Hajj ak Umrah nan Tanzani, Kenya, ak Mozanbik. Tradisyonèl rad Islamik tankou jilbab la ak thob yo tou popilè nan mitan Swahili la. Swahili la tou li te ye pou yo sèvi ak divinasyon, ki te adopte kèk karakteristik senkronik soti nan kwayans tradisyonèl endijèn tradisyonèl, yo kwè nan djinn ak anpil moun mete [[Hamlet]] pwoteksyon ak vèsè soti nan Qu'ran la. Divinasyon pratike atravè lekti koranik yo. Souvan diven an enkòpore vèsè ki soti nan koran la nan tretman pou sèten maladi. Nan okazyon, li enstwi yon pasyan tranpe yon moso papye ki gen vèsè nan koran la nan dlo. Avèk sa a lank dlo enfim, literalman ki gen pawòl Bondye a nan Allah, pasyan an pral Lè sa a, lave kò li oswa bwè li nan geri tèt li nan afliksyon li. Li se sèlman pwofèt ak pwofesè nan Islam ki pèmèt yo vin moun medikaman nan mitan Swahili la. ==Lang== Swahili la pale lang natif natal lang Swahili la, ki se yon manm nan gwoup Gwoup Bantou nan fanmi Nijè-Kongo. Fanmi ki pi prè li yo gen ladan Comorian pale sou zile Comoros yo, ak lang Mijikenda nan pèp Mijikenda nan Kenya. Avèk kominote lapawòl orijinal li a ki te santre sou Zanzibar ak pati kotyè Kenya ak Tanzani, yon maren ki rele Coast Kòt la, Swahili te vin lang nan klas vil nan rejyon Afriken Gran Lakes yo, e evantyèlman te ale nan sèvi kòm yon lang franse pandan peryòd pòs-kolonyal la. ==Ekonomi== Pandan syżk syżk la te depann anpil sou komès nan Oseyan Endyen an. Swahili la te jwe yon wòl enpòtan anpil kòm moun presegondè ant sid, santral ak Lafrik di sid, ak mond lan deyò. Kontak komès yo te note kòm byen bonè 100 AD pa byen bonè ekriven Women ki te vizite sid kòt Afriken an nan 1ye syèk la. [Sitasyon ki nesesè] Wout Komès pwolonje soti nan Kenya nan Tanzani nan jou modèn Kongo, ansanm ki machandiz yo te mennen nan peyi yo ak yo te vann nan komès Arab, Endyen, ak Pòtigè. Istorik ak dosye akeyolojik ateste Swahilis yo te prolific machann maritim yo ak maren yo ki te navige bò lanmè Sidwès Afriken nan peyi lwen lwen tankou Arabi, Pèsi, Madagascar, : 110 peyi Zend e menm peyi Lachin. Potri Chinwa ak pèl Arabi yo te jwenn nan kraze yo nan Great Zimbabwe. Pandan apogee a nan Mwayennaj yo, kòn elefan ak esklav te vin yon sous sibstansyèl nan revni. Anpil kaptif nan Pòtigè a vann nan Zanzibar te fini nan Brezil, ki te Lè sa a, yon koloni Pòtigè. Fisherman Swahili nan jodi a toujou konte sou lanmè a bay sous prensipal yo nan revni. Pwason se vann nan vwazen anndan yo an echanj pou pwodui nan enteryè a. Malgre ke pifò Swahili ap viv ak estanda k ap viv byen lwen anba a ki nan yerachi anwo nan nasyon yo rich, yo Swahili yo jeneralman konsidere kòm yon gwoup relativman ekonomik pwisan akòz istwa komès yo. Yo se comparativement byen-off; Selon Nasyonzini, Zanzibar gen yon 25% pi wo GDP per capita pase rès Tanzani. Enfliyans ekonomik sa a te lakòz gaye kilti yo ak lang yo toupatou nan Lafrik di sid. == Achitekti == Deja te panse pa anpil savan yo dwe esansyèlman nan stil arab oswa pèsi ak orijin, akeyolojik, ekri, [[lengwistik]], ak kiltirèl prèv olye sijere yon Jenèz afè afriken ak soutni. Sa a ta dwe akonpaye pita pa yon enfliyans arive ak Islamik enfliyans nan fòm lan nan komès ak yon echanj de lide. Lè yo te fin vizite Kilwa nan 1331, gwo eksploratè bèbè Ibn Battuta te enpresyone pa bote a sibstansyèl ke li rankontre la. Li dekri moun li yo kòm "Zanj, jè-nwa nan koulè, ak mak make sou figi yo", ak nòt ke "Kilwa se yon vil trè byen ak anpil bati, ak tout bilding li yo se nan bwa" (deskripsyon li nan Mombasa te esansyèlman menm bagay la tou). Kimaryo pwen ke make make mak yo komen nan mitan Makonde a. Achitèk enkli ark, lakou, izole fanm yo, mizrab, gwo fò tou won, ak eleman dekoratif sou bilding yo tèt yo. Anpil fin kraze toujou ka obsève touprè pò a Sid Eta nan Malindi nan kraze yo Gede (vil la pèdi nan Gede / Gedi). == Gade tou == * [[Kenya]] * [[Lang swahili]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == lab5887pcg7dd6g5h249bnz7i4oa3s5 890423 890421 2026-11-18T16:19:09Z Rojhinjuje 41111 890423 wikitext text/x-wiki Swahili la se yon gwoup etnik ak kilti ki sitiye sou kòt lès nan Lafrik, sitou nan rejyon yo kotyè ak zile nan [[Kenya]] ak [[Tanzani]] ak nò [[Mozanbik]]. Dapre JoshuaProject, kantite Swahili se 1.328.000.1 Kantite moun k ap pale lang lan Swahili, sepandan, se anviwon 90 milyon dola. Relijyon sa a gwoup etnik se Mizilman yo ak lang yo ki pi pale yo, nan adisyon a lang la omonim, Pòtigè, angle ak franse. Ki gen rapò gwoup etnik yo Kikuyu, Makonde ak Shirazi. == Etimoloji == Pawòl angle a soti nan mo arab "sawāḥil", pliryèl nan sāḥil, "kòt", ki deziyen moun ki rete nan peyi yo ak ki moun maren Arab yo te fè kòmès. ==Definisyon== Moun yo Swahili soti nan Bantou moun nan kòt la nan sidès Lafrik, nan Kenya, Tanzani ak Mozanbik. Sa yo agrikòl Bantou ki pale rete kòt la nan kòmansman premye milenè a. Rezilta arkeolojik nan Fukuchani, sou kòt nò-lwès Zanzibar, endike yon kominote agrikòl ak lapèch etabli nan 6yèm syèk CE la nan dènye a. Kantite a konsiderab nan plon jwenn endike bilding bwa, ak pèl koki, chaplèt Meleus, ak salop fè yo te jwenn nan sit la. Gen prèv pou angajman limite nan komès long distans: te jwenn yon ti kantite potri enpòte, mwens pase 1% nan potri total jwenn, sitou nan Gòlf la ak dat 5yèm rive 8yèm syèk la. Resanblans nan sit kontanporen tankou nan Mkokotoni ak Dar es Salaam endike yon gwoup inifye nan kominote ki te devlope nan sant lan premye nan kilti maritim maritim. Tout ti bouk kotyè yo sanble yo te angaje nan komès Oseyan Endyen an nan peryòd sa a byen bonè, ak komès rapidman ogmante nan enpòtans ak kantite ant mitan 8yèm la ak 11yèm syèk la. Anpil Swahili reklamasyon yon orijin Shirazi. Sa a fòme baz echantiyon an orijin Shirazi ki pwopagre sou kòt la nan vire nan milenè la. Gen bous modèn rejte verasite nan reklamasyon sa yo. Orijin ki pi gen anpil chans pou istwa yo sou Shirazi la se soti nan moun ki rete Mizilman nan achipèl la Lamu ki te deplase nan sid nan syèk yo 10yèm ak 11yèm. Yo te pote avèk yo yon tradisyon sede ak lokalize fòm Islam. Sa yo imigran Afriken sanble yo te devlope yon konsèp nan orijin Shirazi jan yo te deplase plis sid, tou pre Malindi ak Mombasa, ansanm kilomèt la Mrima. Koneksyon komèsyal yo depi lontan ak Gòlf Pèsik la te bay kredans sa yo mit. Anplis de sa, paske pi fò sosyete Mizilman yo se patrilineal, yon moun ka reklame idantite byen lwen nan liy patènèl malgre fenotipik ak somatik prèv kontrè a. Tradisyon Shirazi la sa yo rele reprezante rive nan Islam nan epòk sa yo, yon rezon ki fè li te pwouve pou lontan ki dire lontan. Moske ekstèn ak pyès monnen yo montre ke "Shirazi la" pa t 'imigran Mwayen Oryan, men Mizilman yo nan nò Swahili. Yo te deplase nan sid la, yo te etabli moske, entwodwi sinagòg ak elaborately fè mete pòtre enskripsyon ak mihrabs. Yo ta dwe entèprete kòm Mizilman endijèn Afriken ki te jwe politik yo nan Mwayen Oryan an avantaj yo. Gen kèk toujou itilize sa a mit fondasyon yon milenè pita revandike otorite yo, menm si kontèks mit la a depi lontan te bliye. Lwa Shirazi la te pran nouvo enpòtans nan 19yèm syèk la, pandan peryòd dominasyon Omani. Reklamasyon nan zansèt Shirazi yo te itilize distans lokal yo soti nan fèk vini Arab, depi Pèsiken yo pa wè li kòm Arab, men yo toujou gen yon egzanplè jeneyalojik Islamik. Anfaz la ki Shirazi la te vin trè lontan de sa ak marye ak moun nan lokalite endijèn lyen sa a reklamasyon nan kreyasyon an konvenk narratif endijèn sou eritaj Swahili san yo pa divòse li soti nan ideyal yo pou yo te yon kilti maritim-santre. Gen de teyori prensipal sou orijin yo nan Gwoup la Shirazi nan pèp la Swahili. Yon tèz ki baze sou tradisyon oral eta yo ke imigran ki soti nan rejyon Shiraz nan sidwès Iran dirèkteman etabli divès tè pwensipal ak zile sou litoral [[Afrik lès]] kòmanse nan dizyèm syèk la. Depi lè a nan règleman Pèsik la nan zòn nan, okipan yo pi bonè yo te deplase pa fèk ap rantre Bantou ak popilasyon Nilot.Plis moun ki soti nan diferan pati nan Gòlf Pèsik la tou te kontinye imigre nan kòt la Swahili sou plizyè syèk apre sa, ak sa yo ki te fòme modèn Shirazi la. Teyori nan dezyèm sou orijin Shirazi tou posits yo soti nan peyi Pès la, men premye rete nan Horn nan Lafrik. Nan douzyèm syèk la, kòm komès lò a ak entrepot an byen lwen nan Sofala sou lanmè a Mozayik te grandi, kolon yo Lè sa a, te di yo te deplase sid nan tout ti bouk divès kotyè nan Kenya, Tanzani, nò Mozanbik ak zile yo Oseyan Endyen yo. Pa 1200 AD, yo te etabli sultan lokal yo ak rezo Mercantile sou zile yo nan Kilwa, Mafya ak Comoros sou kòt la Swahili, ak nan nòdwès Madagascar. Moun yo tradisyonèl Swahili pale lang lan Swahili kòm lang manman, ki fè pati branch fanmi Bantou nan fanmi Niger-Kongo. Lang la gen mo prè soti nan arab ak Pèsik. ==Relijyon== Islam te etabli prezans li sou sidès kòt Afriken yo nan alantou 9yèm syèk la, lè Bantu komèsan yo te rezoud sou kòt la eksplwatè nan rezo komès endyen Ameriken an. Moun yo Swahili swiv denominasyon an Sunni nan Islam. Gwo kantite Swahili antreprann Hajj ak Umrah nan Tanzani, Kenya, ak Mozanbik. Tradisyonèl rad Islamik tankou jilbab la ak thob yo tou popilè nan mitan Swahili la. Swahili la tou li te ye pou yo sèvi ak divinasyon, ki te adopte kèk karakteristik senkronik soti nan kwayans tradisyonèl endijèn tradisyonèl, yo kwè nan djinn ak anpil moun mete [[Hamlet]] pwoteksyon ak vèsè soti nan Qu'ran la. Divinasyon pratike atravè lekti koranik yo. Souvan diven an enkòpore vèsè ki soti nan koran la nan tretman pou sèten maladi. Nan okazyon, li enstwi yon pasyan tranpe yon moso papye ki gen vèsè nan koran la nan dlo. Avèk sa a lank dlo enfim, literalman ki gen pawòl Bondye a nan Allah, pasyan an pral Lè sa a, lave kò li oswa bwè li nan geri tèt li nan afliksyon li. Li se sèlman pwofèt ak pwofesè nan Islam ki pèmèt yo vin moun medikaman nan mitan Swahili la. ==Lang== Swahili la pale lang natif natal lang Swahili la, ki se yon manm nan gwoup Gwoup Bantou nan fanmi Nijè-Kongo. Fanmi ki pi prè li yo gen ladan Comorian pale sou zile Comoros yo, ak lang Mijikenda nan pèp Mijikenda nan Kenya. Avèk kominote lapawòl orijinal li a ki te santre sou Zanzibar ak pati kotyè Kenya ak Tanzani, yon maren ki rele Coast Kòt la, Swahili te vin lang nan klas vil nan rejyon Afriken Gran Lakes yo, e evantyèlman te ale nan sèvi kòm yon lang franse pandan peryòd pòs-kolonyal la. ==Ekonomi== Pandan syżk syżk la te depann anpil sou komès nan Oseyan Endyen an. Swahili la te jwe yon wòl enpòtan anpil kòm moun presegondè ant sid, santral ak Lafrik di sid, ak mond lan deyò. Kontak komès yo te note kòm byen bonè 100 AD pa byen bonè ekriven Women ki te vizite sid kòt Afriken an nan 1ye syèk la. [Sitasyon ki nesesè] Wout Komès pwolonje soti nan Kenya nan Tanzani nan jou modèn Kongo, ansanm ki machandiz yo te mennen nan peyi yo ak yo te vann nan komès Arab, Endyen, ak Pòtigè. Istorik ak dosye akeyolojik ateste Swahilis yo te prolific machann maritim yo ak maren yo ki te navige bò lanmè Sidwès Afriken nan peyi lwen lwen tankou Arabi, Pèsi, Madagascar, : 110 peyi Zend e menm peyi Lachin. Potri Chinwa ak pèl Arabi yo te jwenn nan kraze yo nan Great Zimbabwe. Pandan apogee a nan Mwayennaj yo, kòn elefan ak esklav te vin yon sous sibstansyèl nan revni. Anpil kaptif nan Pòtigè a vann nan Zanzibar te fini nan Brezil, ki te Lè sa a, yon koloni Pòtigè. Fisherman Swahili nan jodi a toujou konte sou lanmè a bay sous prensipal yo nan revni. Pwason se vann nan vwazen anndan yo an echanj pou pwodui nan enteryè a. Malgre ke pifò Swahili ap viv ak estanda k ap viv byen lwen anba a ki nan yerachi anwo nan nasyon yo rich, yo Swahili yo jeneralman konsidere kòm yon gwoup relativman ekonomik pwisan akòz istwa komès yo. Yo se comparativement byen-off; Selon Nasyonzini, Zanzibar gen yon 25% pi wo GDP per capita pase rès Tanzani. Enfliyans ekonomik sa a te lakòz gaye kilti yo ak lang yo toupatou nan Lafrik di sid. == Achitekti == Deja te panse pa anpil savan yo dwe esansyèlman nan stil arab oswa pèsi ak orijin, akeyolojik, ekri, [[lengwistik]], ak kiltirèl prèv olye sijere yon Jenèz afè afriken ak soutni. Sa a ta dwe akonpaye pita pa yon enfliyans arive ak Islamik enfliyans nan fòm lan nan komès ak yon echanj de lide. Lè yo te fin vizite Kilwa nan 1331, gwo eksploratè bèbè Ibn Battuta te enpresyone pa bote a sibstansyèl ke li rankontre la. Li dekri moun li yo kòm "Zanj, jè-nwa nan koulè, ak mak make sou figi yo", ak nòt ke "Kilwa se yon vil trè byen ak anpil bati, ak tout bilding li yo se nan bwa" (deskripsyon li nan Mombasa te esansyèlman menm bagay la tou). Kimaryo pwen ke make make mak yo komen nan mitan Makonde a. Achitèk enkli ark, lakou, izole fanm yo, mizrab, gwo fò tou won, ak eleman dekoratif sou bilding yo tèt yo. Anpil fin kraze toujou ka obsève touprè pò a Sid Eta nan Malindi nan kraze yo Gede (vil la pèdi nan Gede / Gedi). == Gade tou == * [[Kenya]] * [[Lang swahili]] == Referans == {{referans}} q27hyry1l1kvsdpvjys1vk5wjys7h6i Sayin Donmeingue (ancyen kolòni francé) 0 70180 890450 724973 2026-11-18T20:00:11Z SSCreader 33587 890450 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of France.svg|frameless|upright|right|Drapeaou aprei 1789]][[File:SaintDomingue.360.jpg|thumb|Sayin-Donmeingue]] <!-- 1626 – 1804 Stati France administrasyon kolònyal Kapital kap Francé (1711–1770) Port-au-Prince (1770–1804) Leingue créole èh' francé Religjyon katholik, [[pwotestan]] ak [[vodou]] Monnain Piastre-Gourde (livre kolònyal) égal ak 0,66 livre tournois khi pou métwopòl Deinmografhia Popilasyon 455 000 (1788) koété 405 000 esclaève-io khi libéré ann 1793 Sipèrficia Siperficia 21,550 km² Histoha èh' évèneinman 21 septeinmbe 1697 Traité khi pou Ryswick 1ei janvyé 1804 Délibérasyon févriyé-avril 1804 Massacre-io khi pou Blanc-io Entité précédant-io : Kapitaineria gjénéral khi pou Sayin-Donmeingue Entité aprei zha : Preinmyé Einmpire khi pou Ahyti Kapitaineria gjénéral khi pou Sayin-Donmeingue --> '''Sayin-Domeingue'''<!-- Ce nom peut selon le contexte déziyei einsembe khi pou ziley Ahyti ah, Santo Domingo (" kapital" la pou Donminicanyen-io), pâr exteinsyon actyèl Reipiblik Donminicanyen an, èh' einfein ancyenna kolóniy francéa. Il ne s'agit pas à proprement parler d'homonymie, mais bien d'ambiguïté. -->, sitiyé su pârtiy okcideintal khi pou ziley [[zile Ayiti a|Ahyti]], seid yeou ni [[colonie|kolòniy]] [[France|francéa]] khi pou [[1626]] n'an {{date|1er|janvier|1804}}, date Leigb' ll-l' teid viiny indépeindan an anmba noôm khi pou [[Haïti|Ahyti]]. [[Jean-Jacques Dessalines]], kollaborateir khi pou gjénéral [[Toussaint Louverture]] jusqu'à la déportation de ce dernier en [[Espagne]] par le corps expéditionnaire de [[Napoléon Ier|Napoléon Bonaparte]], devient le premier chef de l'[[État d'Haïti]] sous le nom de [[Jean-Jacques Dessalines|Jacques {{Ier}}]], [[Liste des souverains d'Haïti|Empereur d'Haïti]] de [[1804]] à [[1806]]. ''Saint-Domingue'' est une francisation du terme [[espagnol]] ''Santo Domingo'' (la traduction étant Saint-Dominique). L'[[Ziley Ahyti ha|île de Saint-Domingue]] est désignée par [[Noms de l'île de Saint-Domingue|de multiples noms en français]]. Jusqu'au début des années 1680, Saint-Domingue est surtout un repère de [[Flibustier|flibustiers]], venus vers 1660 de l'[[île de la Tortue]], toute proche de sa côte Nord-Est, ou de l'[[Île-à-Vache]], sur la côte Sud-Ouest. Les [[Boucanier|boucaniers]] y chassaient le bœuf sauvage depuis longtemps, profitant de la présence très épisodique des Espagnols. Les gouverneurs français vont désarmer ces flibustiers, entre 1678 et 1700, pour développer une [[économie de plantation]]. nygnugux12axx5hr0ps03piiucjxzh7 Oungan 0 70225 890425 888306 2026-11-18T16:22:47Z ~2026-60961-70 41113 890425 wikitext text/x-wiki '''Oungan''', pafwa '''ougan''' se non yo bay yon lidè espirityèl nan relijyon [[vodou]]. Li se òganizatè a nan seremoni yo. Lespri yo ([[lwa]]) pase nan li pou transmèt yon mesaj nan mond lan nan ki ap viv la.<ref>{{cite web|url=http://www.webster.edu/~corbetre/haiti/voodoo/overview.htm|title=Introduction to Voodoo in Haiti|last=Corbett|first=Bob|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006144910/http://www.webster.edu/~corbetre/haiti/voodoo/overview.htm|archive-date=6 October 2011|access-date=14 October 2011|url-status=dead}}</ref><ref name="simpson">{{cite journal|last1=Simpson|first1=George, Eaton|date=1940|title=Haitian Magic|journal=Social Forces|volume=19|issue=1|pages=95–100|doi=10.2307/2570849|jstor=2570849}}</ref> Yon ougan gen kapasite pou li geri maladi sinatirèl, pou li predi sa ki gen pou pase, pou li bay yon moun pwoteksyon kont atak mistik. Se yon moun ki chwazi dèfwa. Yon fanm prèt rele [[manbo]]. [[Boukmann]] te yon oungan. Li ofisye nan [[ounfò]], tanp lan, alantou a [[poto mitan]]. Ensiy a nan pouvwa li sou lespri yo se [[ason (vodou)|ason]]. Yon oungan ki kreye [[Zonbi]] rele [[bòkò]]. == Gade tou == * [[Veve]] * [[Boukmann]] * [[François Duvalier]] == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://web.archive.org/web/20170523152712/http://thelouvertureproject.org/index.php?title=Houngan Oungan] sou The Louverture Project * [https://web.archive.org/web/20210430093942/http://www.easyasbl.be/uploads/6/2/1/6/62169429/le-vaudou-en-haiti.pdf Le Vaudou en Haïti (pdf)] [[Kategori:Vodou]] 6x2uacatcjaoqo3u8179fxo9ob5r6ge Relasyon ant Etazini ak Ayiti 0 70964 890435 888408 2026-11-18T16:42:28Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890435 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Flag_of_the_United_States.svg|thumb|114x114px| Drapo Etazini]] [[Fichye:Flag_of_Haiti.svg|thumb|100x100px|Drapo Ayiti]] Relasyon ant [[Ayiti]] ak [[Etazini]] se relasyon bilateral. Daprè Rapò Global Lidèchip 2012 nan Etazini, 79% Ayisyen apwouve lidèchip ameriken, ak 18% dezapwobasyon ak 3% ensètitid, pi gwo nòt nan peyi etidye nan [[Amerik]] <ref> [http://www.gallup.com/file/poll/161309/US_Global_Leadership_Report_03-13_mh2.pdf Rapò Pwojè Global Lidèchip Etazini - 2012] ''[[Gallup (company)|Gallup]]'' </ref>. == Entwodiksyon == Akòz pozisyon jewografik li a, Ayiti ka afèkte estabilite nan Karayib la ak nan [[Amerik Latin]] nan e se pou sa ki gen enpòtans estratejik pou Etazini. Istorikman, Etazini te wè Ayiti kòm yon kontrepwa nan kominis Kiba. Potansyèl Ayiti a tankou yon patnè komèsyal ak jwè nan komès dwòg la fè peyi sa a ki gen enpòtans estratejik nan peyi Etazini. Anplis, de (2) peyi sa yo lye avèk yon gwo dyaspora ki ap viv nan Etazini <ref name="Easterly 2006">{{Cite book|first=William|last=Easterly|title=The White Man's Burden|url=https://archive.org/details/whitemansburdenw00east|location=New York|publisher=Penguin Books|date=2006|pages=[https://archive.org/details/whitemansburdenw00east/page/330 330]–331}}</ref>. == Istwa == === Relasyon ant Etazini ak Ayiti (1804-1914) === Aprè Ayiti te vin endepandan de Lafrans nan lane 1804, pa yon revòlt esklav, sid pwo-esklavajis la te pè ke evènman sa a ta enfliyanse esklav yo nan peyi Etazini. Amerik te refize rekonèt endepandans Ayiti a jouk 1862 <ref>{{Cite book|first=Vanessa|last=Buschschluter|date=16 janvye 2010|title=The Long History of Troubled Ties Between Haiti and the US}}</ref>. Prezidan [[Andrew Johnson]] te sijere ke li te anèkse zile a pou ranfòse enfliyans li sou Ewòp Karayib la. Gouvènman Etazini an pa janm reponn, men mete kanpe yon lame aktif sou zile a pandan peryòd sa a. Pandan diznevyèm syèk la, metis yo ak Nwa souvan antre nan konfli ak itilize yon entèvansyon etranje. Daprè istoryen [[Hans Schmidt]], US Navy a voye bato nan Ayiti 19 fwa ant 1857 ak 1913 pou "pwoteje lavi yo ak pwopriyete nan Ameriken" jouk Etazini an finalman rete nan Ayiti an 1915 <ref>{{Cite book|first=William|last=Easterly|title=The White Man's Burden|location=New York|publisher=Penguin Books|date=2006|pages=330–331}}</ref>. Ka Môle Saint-Nicolas a se yon egzanp yon konfli ameriken-ayisyen. === Okipasyon Ayiti pa Etazini (1915-1934) === Ant 1915 ak 1934, Marin Ameriken yo okipe Ayiti. Anvan okipasyon an, lame ameriken an te pran kontwòl bank yo e li te ogmante $ 500,000 dola nan [[Nouyòk]]. Konstitisyon ayisyèn an te ekri pou anpeche antite etranje posede tè oswa opere an Ayiti. Sepandan, kòm yon rezilta okipasyon an, Etazini te ankouraje gouvènman ayisyen an pou ekri ankò konstitisyon an pou anile yon dispozisyon 1804 ki entèdi etranje yo genyen tè an Ayiti. <ref>{{en}} {{Cite web|url=https://doi.org/10.1080/01436597.2016.1256762|title=Agriculture in and beyond the Haitian catastrophe|last=Steckley|first=Marylynn|last2=Weis|first2=Tony|date=2016-12-20|page=397–413|doi=10.1080/01436597.2016.1256762|issn=0143-6597}}</ref> Okipasyon sa a te gen yon enpak sou ekonomi peyi a ak sou pwòp tèt ou imaj la yo ak endepandans la pèp. Finalman, Ayisyen ini pou reziste okipasyon amerikèn ak fòs amerikèn ki te kite nan lane 1934. Lame ayisyen an ki fèk fòme (Gad la) te rete dèyè. Li konsiste sitou de sòlda nwa ak ofisye milat, ki domine fonksyon politik jouk 1947.<ref>{{en}} {{Cite book|first=William|last=Easterly|title=The White Man's Burden|location=New York|publisher=Penguin Books|date=2006|pages=330–331}}</ref> === Entèvansyon Etazini an Ayiti (1957-2005) === Soti nan 1957 a 1971, [[François Duvalier]] te dirije Ayiti anba yon diktati represif, men gen kèk diskite ke Etazini tolere rejim lan paske li te fòtman anti-kominis ak balanse zile kominis la nan Kiba pandan [[Gè Fwad]] la. Nan lanmò Divalye, pitit gason li, [[Jean-Claude Duvalier]] ("Baby Doc"), te pran epi kenbe anpil politik papa li yo.<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|date=fevriye 2006|publisher=National Academy of Public Administration|location=Washington, D.C.|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref> Administrasyon [[Ronald Reagan|Reagan]] te fòse Baby Doc pou li kite sèn nan an 1986 e lè yon diktati militè represif te parèt, Prezidan Reagan te sispann èd li. Administrasyon [[George HW Bush]] te anbago tou e te bloke Ayiti, sispann nenpòt èd, eksèpte pou èd imanitè.<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|date=fevriye 2006|publisher=National Academy of Public Administration|location=Washington, D.C.|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref> Aprè fen fanmi Divalye a ak lòt rejim militè yo, [[Jan Bètran Aristid|Jean-Bertrand Aristide]] te eli an 1990, men li te ranvèse pa yon koudeta sèt (7) mwa pita. Soti nan 1991 rive 1994, administrasyon Clinton la te enpoze yon blokaj ekonomik ki fè plis pòv ankò peyi a, epi finalman administrasyon Clinton te entèvni militèman an 1994 pou retabli Aristide sou pouvwa a.<ref>{{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|date=fevriye 2006|publisher=National Academy of Public Administration|location=Washington, D.C.|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|first=William|last=Easterly|title=The White Man's Burden|location=New York|publisher=Penguin Books|date=2006|pages=330–331}}</ref> Sipò Etazini pou Aristide te bese kòm yon konsekans pwoblèm koripsyon, e yon rebelyon ame nan mwa fevriye 2004 te mennen nan egzil li. <ref name="Buss & Gardner 2006" /> Aprè [[René Préval]] te siksede Aristide, èd yo te retounen an Ayiti pou yon total $ 1.5 milya ant 1990 ak 2005.<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|date=fevriye 2006|publisher=National Academy of Public Administration|location=Washington, D.C.|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref> == Politik aktyèl Etazini anvè Ayiti == Gen kèk ekspè nan politik ki diskite ke politik ak entèvansyon amerikèn te agrave pwoblèm yo an Ayiti, ki fè byennèt peyi a nan yon responsablite Etazini. <ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|date=fevriye 2006|publisher=National Academy of Public Administration|location=Washington, D.C.|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref> Politik amerikèn anvè Ayiti te ofisyèlman fèt yo ankouraje ak ranfòse demokrasi, ede diminye povrete, analfabetis ak malnitrisyon; ankouraje respè pou dwa moun ; ak goumen kont imigrasyon ilegal ak trafik dwòg la. Etazini tou sipòte ak fasilite echanj ak envestisman bilateral, menm jan tou migrasyon legal ak vwayaj. Objektif politik yo nan Etazini reyalize nan aksyon dirèk bilateral ak kolaborasyon avèk kominote entènasyonal la. Etazini te jwe yon wòl prensipal nan òganize patisipasyon entènasyonal avèk Ayiti. Etazini ap travay sere sere avèk [[Òganizasyon Eta Ameriken]] (OEA), ki gen ladan gwoup zanmi "Ayiti" Sekretè Jeneral la (orijinal yon gwoup Nasyonzini ki gen ladan [[Etazini]], [[Kanada]], [[Frans]], [[Venezwela]], [[Chili]], [[Ajantin]]) ki te vin pli laj nan lane 2001 pou [[Almay]], [[Espay]], [[Nòvèj]], [[Meksik]], [[Gwatemala]], [[Beliz]] ak [[Bahamas]]), [[CARICOM|kominote Karayib la.]] (CARICOM) ak diferan peyi reyalize objektif politik yo. Selon yon sondaj ki te fèt an 2005-2006, 67% Ayisyen ta emigre si yo te kapab, ak 2 milyon moun ki gen orijin ayisyen ap viv nan Etazini yo, 60% nan yo ki te fèt nan Amerik la. Kat-senkyèm nan inivèsite ayisyen diplome ap viv andeyò Ayiti.<ref>{{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|date=fevriye 2006|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|location=Washington, D.C.|publisher=National Academy of Public Administration|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref> Aprè tranblemanntè ki te fèt nan janvye 2010 la, Depatman Sekirite Teritwa sispann tanporèman depòtasyon Ayisyen epi yo te akòde pwoteksyon tanporè sitwayen ayisyen pou 18 mwa. <ref name="Margesson & Taft-Morales 2010">{{Cite web|url=https://fas.org/sgp/crs/row/R41023.pdf|title=Haiti Earthquake: Crisis and Response|last=Margesson|first=Rhonda|last2=Taft-Morales|first2=|date=2 fevriye 2010|publisher=Congressional Research Service|location=Washington, D.C.|id=|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031041941/https://fas.org/sgp/crs/row/R41023.pdf|dead-url=yes}}</ref> An 2010, [[Bill Clinton]] te ekskize li pou li te mande Ayiti lage tarif yo sou diri enpòte sibvansyone nan Etazini yo, ki te gen yon efè negatif sou kiltivatè ayisyen nan Nò a.<ref>{{Cite web|url=http://www.democracynow.org/2010/4/1/clinton_rice|title="We Made a Devil's Bargain": Fmr. President Clinton Apologizes for Trade Policies that Destroyed Haitian Rice Farming|last=Goodman|first=Amy|date=1 avril 2010|website=Democracy Now!|access-date=21 septanm 2016}}</ref> 24 Me 2010, Pwogram Lift Elektwonik Ayiti (HELP) te siyen pa lwa Etazini, garanti tarif preferansyèl pou rad ki fèt an Ayiti. <ref>{{Cite web|url=https://www.govtrack.us/congress/bills/111/hr5160/summary|title=HR 5160: Haiti Economic Lift Program|website=govtrack|access-date=14 oktòb 2016}}</ref> 22 oktòb 2012, Sekretè Deta Ameriken [[Hillary Clinton]] te bay diskou a nan ouvèti kontwovèsyal [[Karakòl (komin)|Karakòl]] [[Karakòl (komin)|Industrial Park]] <ref>{{Cite web|url=https://www.state.gov/secretary/20092013clinton/rm/2012/10/199451.htm|title=Remarks at the Caracol Industrial Park Opening Ceremony|last=Hillary Clinton|date=22 oktòb 2012|website=US Department of State|access-date=23 septanm 2016}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-haiti-clinton-caracol-idUSBRE89M00L20121023|title=Clintons preside at star-studded opening of Haitian industrial park|last=Susana Ferreira|last2=Andrew Quinn|date=22 oktòb 2012|website=Reuters|access-date=14 oktòb 2016}}</ref>{{,}}<ref name="Johnston">{{Cite web|url=http://www.bostonreview.net/world/jake-johnston-haiti-earthquake-aid-caracol|title=Outsourcing Haiti: How disaster relief became a disaster of its own|last=Johnston|first=Jake|date=16 janvye 2014|website=Boston Review|access-date=22 septanm 2016}}</ref> <ref name="GenderAction">{{Cite web|url=http://www.genderaction.org/publications/caracol.pdf|title=Caracol Industrial Park Social and Gender Impacts of Year One of Haiti’s newest IFI - funded Industrial Park|last=Claire Lauterbach|last2=Elaine Zuckerman|date=2013|website=GenderAction|publisher=Gender Action|page=35|access-date=23 septanm 2016}}</ref>. Nan 2011, WikiLeaks revele enfòmasyon ki montre ke administrasyon Obama a goumen kenbe salè ayisyen nan 31 santim yon èdtan lè gouvènman ayisyen an te pase yon lwa ògmante salè minimòm-nan a 61 santim pa èdtan.<ref>{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com.au/wikileaks-haiti-minimum-wage-the-nation-2011-6?r=US&IR=T |title=Kopi achiv |access-date=2019-04-23 |archive-date=2019-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606151754/https://www.businessinsider.com.au/wikileaks-haiti-minimum-wage-the-nation-2011-6?r=US&IR=T |dead-url=yes }}</ref>{{,}}<ref> https://www.thenation.com/article/wikileaks-haiti-let-them-live-3-day/</ref>. == Asistans Etazini pou ekonomi ak devlòpman an Ayiti == [[Fichye:RenéPréval_&_GWBush_2007May08.jpg|right|thumb|200x200px| [[Prezidan Repiblik Ayiti|Prezidan ayisyen]] [[René Préval]] (agoch) ak George W. Bush (adwat) nan Biwo Oval Mezon Blanch lan nan [[Wachintòn]], 8 me 2007.]] Ensekirite politik ak enkapasite gouvènman ayisyen yo pou envesti nan devlopman resous natirèl ak imen peyi a te kontribye anpil nan sitiyasyon aktyèl sou-devlopman peyi a. Efò ameriken pou ranfòse demokrasi ak mete fondasyon pou kwasans ekonomik yo gen entansyon adrese sitiyasyon sa a. Etazini se donatè pi gwo an Ayiti depi 1973. Ant 1995 ak 2003, Etazini te bay plis pase $ 850 milyon dola nan èd an Ayiti. Depi 2004, Etazini te bay plis pase $ 600 milyon dola pou amelyore gouvènans, sekirite, règ lalwa, rekiperasyon ekonomik ak kritik bezwen moun. Bidjè Prezidan an te mande pou ane fiskal 2007 la te $ 198 milyon. Lajan gouvènman ameriken yo te itilize pou finanse pwogram pou rezoud yon varyete de pwoblèm. Gen kèk ekspè, sepandan, te kritike nati kondisyonèl èd Ameriken an an Ayiti. Èd Ameriken yo souvan bay dapre kondisyon ki dikte nan objektif politik ameriken an epi yo pa pa enstitisyon ayisyen yo. Sa parèt ka a pou kèk pwogram ONG finanse USAID.<ref name="Buss & Gardner 2006">{{Cite web|url=http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|title=Why Foreign Aid to Haiti Failed (and How to Do It Better Next Time)|last=Buss|first=Terry F.|last2=Gardner|first2=Adam|date=fevriye 2006|publisher=National Academy of Public Administration|location=Washington, D.C.|access-date=2 janvye 2010|archive-date=2017-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013154259/http://www.napawash.org/wp-content/uploads/2006/06-04.pdf|dead-url=yes}}</ref> : 27 USAID te jwe yon wòl tou nan eliminasyon vyann kochon kreyòl la, yon avantaj enpòtan pou ti fèmye ayisyen yo, nan ane 1980 yo kòm yon pati nan batay kont epidemi [[grip pòsin]] Afriken an. Ayiti te soufri pou dè dekad soti nan yon pousantaj trè wo nan chomaj ak underemployment. Gout nan byen file nan travay nan sektè a asanble iben, ki soti nan plis pase 100,000 an 1986 a mwens pase 20,000 an 2006, konpoze mank de la travay. Yo nan lòd yo ranfòse ekonomi an, asistans ameriken an ap eseye kreye opòtinite travay ki estab ak dirab pou popilasyon an ap grandi, espesyalman nan zòn riral yo. Plis dènyèman, pwogram ogmante prete bank komèsyal yo mikwo-antrepriz, patikilyèman nan sektè agrikòl la, te kreye yon kantite siyifikatif nan travay yo. Èd Amerikèn an dirije prensipalman nan òganizasyon volontè prive ak kontraktè pou asire aplikasyon efikas pwogram asistans Etazini yo. == Goumen trafik dwòg an Ayiti == Ayiti se yon pwen enpòtan transbòdé pou sid Ameriken dwòg, sitou kokayin, voye nan Etazini. Pou konbat sa a menas, Etazini te pran yon kantite mezi, ki gen ladan kontwole ak fòme ayisyen Nasyonal Counter-Narcotics Divizyon Lapolis la, bay materyèl asistans ak fòmasyon Gad Kòt ayisyen an al goumen. kont dwòg ak imigran, trafikè anba akizasyon nan Etazini yo <ref>{{Cite web|url=https://www.state.gov/j/inl/rls/nrcrpt/2015/vol1/238977.htm|title=Haïti|access-date=2018-06-27}}</ref> . == Repons Etazini nan tranblemanntè Ayiti 2010 la == [[Fichye:Haitian_national_palace_earthquake.jpg|thumb| [[Palais nasyonal|Palè Nasyonal la]] aprè [[Tranblemanntè 12 janvye 2010 nan peyi Ayiti|tranbleman tè 2010 la]].]] Pi gwo tranblemanntè ki te anrejistre nan [[istwa Ayiti]] a te rive 12 janvye 2010, epi li te anrejistre yon grandè 7.0 sou echèl Richter. Tranbleman tè a te frape sant vil la 15 kilomèt nan sidwès Pòtoprens e te koze domaj katastwofik. Anbasadè ameriken an Ayiti Kenneth H. Merten te bay yon deklarasyon sou katastwòf e Ajans Etazini pou Devlopman Entènasyonal (USAID) te vin ajans prensipal pou repons gouvènman ameriken pou dezas la. . USAID apwouve $ 50,000 pou premyè aplikasyon yon pwogram repons pou ijans. Gouvènman Etazini an te etabli tou yon gwoup travay entè-ajans kowòdone efò rechèch ak sekou, lojistik ak enfrastrikti sipò, pwovizyon asistans ak evalyasyon bezwen. <ref>{{en}} {{Cite web|url=https://fas.org/sgp/crs/row/R41023.pdf|title=Haiti Earthquake: Crisis and Response|last=Margesson|first=Rhonda|last2=Taft-Morales|first2=|date=2 fevriye 2010|publisher=Congressional Research Service|location=Washington, D.C.|access-date=2 fevriye 2010|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031041941/https://fas.org/sgp/crs/row/R41023.pdf|dead-url=yes}}</ref> Rapò resan yo sijere ke èd nan iman ameriken an te deranje kèk nan mache domestik Ayiti yo, tankou chèn ekipman pou diri <ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/video/flv/generic.html?s=frow03pefd|title=Haiti: The Rice Dilemma|last=Davidson|first=Adam|date=29 jen 2010|publisher=WGBH-TV / Public Broadcasting Service|location=Boston, Massachusetts}}</ref> Malgre ke Depatman Deta a ak Depatman Defans lan te afekte $ 98.5 milyon dola pou klè 1.2 milyon mèt kib debri, efò yo entravée pa yon mank de ekipman ak resous. <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hwk3ckOyazZjjnJpoFifzee0W2ggD9I5RRNO0|title=Just 2 Percent of Quake Debris in Haiti Cleared|last=Lush|first=Tamara|date=11 septanm 2010}}</ref> 14 janvye, administrasyon Obama te anonse $ 100 milyon nan èd imanitè an Ayiti pou satisfè bezwen imedya li yo, anplis de fon ki egziste deja pou Ayiti. Biwo Asistans Etranje USAID lan (OFDA) voye yon ekip repons dezas 32-manm (DART). <ref name="Margesson & Taft-Morales 2010"/> === Repons militè ameriken an === Kòmandman Sid Etazini an (SOUTHCOM) te sipèvize Depatman Repons Defans (DOD) ak deplwaye resous militè yo kòm yon pati nan Operation United Response, ki te sipòte efò asistans ki te dirije US. Etazini ak kominote entènasyonal la. An fevriye 2010, Depatman Defans te gen 20,458 twoup deplwaye an Ayiti oswa dlo li yo. Vennsis marin ak kòt gad palè, 68 elikoptè ak plis pase 50 avyon zèl fiks kontribye nan transpò a nan founiti, sekou ak sekou pèsonèl ak viktim. Anplwaye Kòmand Operasyon Espesyal Ameriken yo te voye yo nan Pòtoprens nan 24 èdtan apre tranbleman tè a, retabli kapasite kontwòl trafik aeryen an ak fasilite operasyon lè, bay yo. sèvis medikal imedyat ak misyon rechèch ak sekou fèt. An fevriye 2010, Depatman Defans lan te bay 2.1 milyon dlo nan boutèy, 1,79 milyon rasyon manje, plis pase 100,000 liv ekipman medikal ak plis pase 844,000 gaz en. Lòt travay anplwaye Depatman Defans lan fè gen ladan tretman aksidan sou tè ak dlo, rekonesans ayeryen pou fasilite operasyon sekou / ravitaye, distribisyon radyo komèsyal pòtab ak pwovizyon kapasite. pou enfòmasyon sou sèvis ijans yo. <ref name="Margesson & Taft-Morales 2010"/> == Kòmantè Donald Trump sou "peyi maladi a" == 11 janvye 2018, Washington Post te rapòte ke [[Donald Trump]], nan yon diskisyon sou pwoteksyon imigran ki soti Ayiti, [[Salvadò|El Salvador]] ak peyi Afriken yo, te di: "Poukisa li te fè nou tout moun sa yo nan peyi dezòd? Anplis de sa, li te di ke nenpòt moun ki ap eseye emigre soti nan Ayiti te gen [[Sida|SIDA]] e li te "yon vektè nan VIH". Apre yo fin pibliye rapò a, Trump te refize itilize tèm "peyi maladi a" sou Twitter, men li te di ke li te itilize lang difisil kont peyi yo. Pandan se tan, yon pòtpawòl [[ONI|Nasyonzini]] kondane kòmantè Trump a, ki dekri l 'kòm "rasis". [[Laurent Lamothe]], ansyen [[Premye Minis Ayiti|premye minis Ayiti]] a, te kritike tou kòmantè Trump lan. Apre plizyè jou revòlt apre remak Trump yo, anbasad ameriken nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] te fèmen nan 23 janvye 2018 <ref>{{Cite web|url=https://armenpress.am/eng/news/919872/us-embassy-in-haiti-closed-due-to-anti-trump-protests.html|title=US Embassy in Haiti closed over Anti-Trump protests|date=23 janvye 2018|publisher=Armenian Press|access-date=24 janvye 2018}}</ref> == Opòtinite biznis Etazini an Ayiti == Lòt opòtinite pou konpayi amerikèn yo enkli devlopman ak komès nan pwodui agrikòl kri ak trete; founiti medikal ak ekipman; rebati ak modènize enfrastrikti epwize an Ayiti; devlopman nan touris ak sektè ki gen rapò, ki gen ladan atizay ak atizana; ak amelyore kapasite nan eliminasyon dechè, transpò, enèji, telekominikasyon ak operasyon asanble ekspòtasyon. Sektè prim asanble an Ayiti gen ladan tèkstil, konpozan elektwonik ak materyèl anbalaj. Lòt opòtinite ekspòtasyon nan Etazini yo gen ladan machin elektwonik, ki gen ladan jenerasyon pouvwa, son ak ekipman televizyon, plastik ak papye, materyo pou konstriksyon, enstalasyon plonbri, ekipman ak machin, bwa. Benefis pou enpòte ak ekspòtatè ayisyen ak Etazini yo disponib nan Karayib Bazen Komès Lwa sou Patenarya (CBTPA), ki bay pou devwa-ekspòtasyon an gratis nan anpil pwodui ayisyen reyini soti nan konpozan US oswa materyèl ak Lwa HOPE a, ki founi pou preferans adisyonèl san devwa pou pwodui rad / tèkstil ak ekipman fil elèktrik otomobil <ref>{{Cite web|url=https://www.cbp.gov/trade/priority-issues/trade-agreements/special-trade-legislation/caribbean-basin-initiative/cbtpa|title=Caribbean Basin Trade Partnership Act (CBTPA) {{!}} U.S. Customs and Border Protection|website=www.cbp.gov|access-date=2018-06-27}}</ref>. Etazini tou gen opòtinite ekspòtasyon pou kat-wou-kondwi machin, konsomatè elektwonik, diri, ble, farin, bèt ak legim grès, vyann, legim, ak manje trete. Gouvènman an nan Ayiti ap chèche reyaktive ak devlope endistri agrikòl kote Ayiti jwi avantaj konparatif, ki gen ladan lwil esansyèl, epis santi bon, fwi ak legim ak SISAL. Gouvènman an ap ankouraje foul la nan nouvo kapital ak inovasyon teknolojik. Ou ka jwenn plis enfòmasyon sou opòtinite biznis an Ayiti nan Gid Komès Peyi pou Ayiti<ref>{{Cite web|url=https://www.export.gov/apex/article2?id=Haiti-Agricultural-Sector|title=export.gov|website=www.export.gov|access-date=2018-06-27|archive-date=2018-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627173139/https://www.export.gov/apex/article2?id=Haiti-Agricultural-Sector|dead-url=yes}}</ref> . == Kreyasyon yon konpayi Ameriken an Ayiti == Moun ki vle travay an Ayiti dwe jwenn yon viza imigran ki sòti nan yon konsila ayisyen ak, nan pifò ka yo, yon pèmi travay gouvènman an. Komèsan tanporè ak rezidan yo dwe genyen tou yon kat idantite pwofesyonèl <ref>{{Cite web|url=https://ht.usembassy.gov/visas/immigrant-visas/|title=Immigrant Visas {{!}} U.S. Embassy in Haiti|access-date=2019-04-23|archive-date=2019-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420201629/https://ht.usembassy.gov/visas/immigrant-visas/|dead-url=yes}}</ref> . Restriksyon sou pwopriyete toujou egziste pou etranje yo. Dwa pwopriyete etranje yo limite a 1.29 ekta nan zòn iben ak 6.45 ekta nan zòn riral yo. Okenn etranje pa kapab posede plis pase yon rezidans nan menm distri a, ni posede pwopriyete oswa bilding tou pre fontyè an. Pou posede byen imobilye, yo bezwen yon otorizasyon nan Depatman Lajistis <ref>{{Cite web|url=https://www.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2013/204654.htm|title=Haiti}}</ref> . == Main ofisyèl ameriken an Ayiti == * Anbasadè - Michele J. Sison * Asistan Chef de Misyon - Robin Daillo * Ofisye Afè Piblik - James Ellickson-Brown * Direktè USAID - Jene Thomas == Premye lidè ayisyen nan Etazini == * Anbasadè - Pòl Altidor == Misyon diplomatik yo == * Ayiti gen yon anbasad nan [[Wachintòn]] ak konsila jeneral nan [[Atlanta (Djòdji)|Atlanta]], [[Boston, Massachusetts|Boston]], [[Chikago]], [[Miyami]], [[Nouyòk]] ak [[Orlando, Florid|Orlando]] <ref> [http://www.haiti.org Anbasad Ayiti nan Washington)] </ref> . * Etazini gen yon anbasad nan [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]] <ref>{{Cite web |url=http://haiti.usembassy.gov/ |title=Anbasad Etazini nan Pòtoprens (an kreyòl, anglè ak franse) |access-date=2019-04-23 |archive-date=2006-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060424094341/http://haiti.usembassy.gov/ |dead-url=yes }}</ref>. == Gade tou == * [[Haitian Americans|Ayisyen-Ameriken]] * Navassa Island (reklamasyon tè) * Inyon Nò Ameriken an * Akò Komès Lib Nò Ameriken an * Zòn Komès Lib nan Amerik yo * Twazyèm Border Initiative * [[CARICOM|Kominote Karayib la]] * Karayib Basen Inisyativ (CBI) * Patenarya Biznis ak Lwa Basen Karayib la * Western Emisfè Vwayaj Inisyativ * Etazini ak revolisyon ayisyen an * Relasyon Etranje Etazini * Relasyon etranje an Ayiti == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Ayiti]] [[Kategori:Etazini]] [[Kategori:Relasyon entènasyonal]] [[Kategori:Kout pwojektè sou/Atik pwopoze]] hyymqe89slnsrcn7cu6ttuok4ji5eg6 Relasyon ant Kanada ak Ayiti 0 71458 890401 888486 2026-11-18T15:48:19Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890401 wikitext text/x-wiki '''Relasyon Kanada-Ayiti''' refere a relasyon diplomatik ant [[Kanada]] ak [[Ayiti|Repiblik Ayiti]], Eta [[Karayib|Karayib la]] . Pandan peryòd enstab ant 1957 ak 1990, Kanada te akeyi anpil refijye ayisyen, ki kounye a konstitye yon minorite enpòtan nan [[Kebèk]]. Kanada te patisipe nan divès entèvansyon entènasyonal an Ayiti ant 1994 ak 2004 epi li kontinye bay asistans sibstansyèl pou Ayiti.<ref name="cangov">{{Cite web|url=http://geo.international.gc.ca/cip-pic/geo/haiti-bb-en.aspx|title=Canada-Haiti Relations|publisher=Foreign Affairs & International Trade Canada|archive-url=https://archive.is/20070731040928/http://geo.international.gc.ca/cip-pic/geo/haiti-bb-en.aspx|archive-date=31 jiyè 2007|access-date=22 avril 2009}}</ref> == Kontèks istorik == Ayiti sitiye nan lwès zile [[Ispayola|Ispanyola]]. An 1797, [[Tousen Louvèti|Toussaint Louverture]] te mennen yon revòlt kont [[Franse]] yo ak li te fè Ayiti premye peyi endepandan nan [[Karayib|Karayib la]], byenke gouvènman an te rete jiska 1915, lè [[Etazini]] te okipe zile a. Etazini kite zile a an 1934 pou mete li tounen nan yon fòm demokrasi. <ref>{{Cite book|last=Paul Butel|title=Histoire des Antilles Françaises XVIIe – XXe siècle|url=https://archive.org/details/histoiredesantil0000bute|publisher=Perrin|year=2002|isbn=978-2-262-01540-4}}</ref> Kanada se yon manm nan frankofoni oswa kominote a nan peyi ki pale franse, jis tankou Ayiti. Kanada jwe yon wòl aktif nan mentyen lapè (oswa demach lapè) atravè mond lan. <ref>{{Cite web|url=http://www.forces.gc.ca/somalia/vol1/v1c10e.htm|title=PEACEKEEPING: CONCEPTS, EVOLUTION, AND CANADA'S ROLE|publisher=Minister of Public Works and Government Services Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20100129200433/http://www.forces.gc.ca/somalia/vol1/v1c10e.htm#|archive-date=29 janvye 2010|dead-url=yes|access-date=26 avril 2009}}</ref> Kebèk se yon manm endepandan nan frankofoni, ak Ayiti se pi gwo benefisyè a nan asistans pwovens lan. Anplis de sa, yon gwo majorite nan ONG k ap travay an Ayiti se òganizasyon kebekwaz. <ref name="University of Toronto Press">{{Cite book|first=Peter|last=McKenna|title=Canada looks south in search of an America's policy|location=Toronto, ON|publisher=University of Toronto Press|date=2012|pages=180–211}}</ref> Kanada ak Ayiti ofisyèlman etabli relasyon diplomatik sèlman an 1954, lè Edward Ritchie Bellemare te nonmen chaje biznis nan Anbasad Kanada an an Ayiti. Ant 1957 ak 1986, fanmi an [[François Duvalier|Divalye]] te dirije tankou diktatè. Yo te kreye lame prive a ak eskwadwon lanmò teworis yo rele [[Tonton Makout|Tonton makout]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.dictatorofthemonth.com/Duvalier_F/May2002DuvalierEN.htm|title=François Duvalier|publisher=Dictator of the Month|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413110331/http://www.dictatorofthemonth.com/Duvalier_F/May2002DuvalierEN.htm|archive-date=13 avril 2009|access-date=22 avril 2009}}</ref> Anpil Ayisyen te kouri al kache nan [[Etazini]] ak nan Kanada, sitou nan Kebèk frankofòn. <ref>{{Cite web|url=http://www.whitepinepictures.com/seeds/ii/26/history2.html|title=The Haitian Heart of Love|publisher=White Pine Pictures|access-date=2009-04-22|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182229/http://www.whitepinepictures.com/seeds/ii/26/history2.html|dead-url=yes}}</ref> Nan resansman [[kanadyen]] an nan lane 1991, prèske 44,000 moun te deklare tèt yo nan desandan ayisyèn. <ref>{{Cite book|last=Paul R. Magocsi, Multicultural History Society of Ontario|title=Encyclopedia of Canada's peoples|url=https://archive.org/details/encyclopediaofca0000unse_q5r1|page=649ff|publisher=University of Toronto Press|year=1999|isbn=978-0-8020-2938-6}}</ref> An 2006, Kanada te gen plis pase 100,000 rezidan desandan Ayiti.<ref>{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205060008/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All#|archive-date=5 desanm 2008|access-date=26 avril 2009}}</ref> === Operasyon kanadyèn an Ayiti === Anba la a se yon lis operasyon kanadyèn an Ayiti : <ref>{{Cite web|url=http://www.cefcom-comfec.forces.gc.ca/pa-ap/ops/hestia/index-eng.asp|title=Operation HESTIA|publisher=National Defence and the Canadian Forces|archive-url=https://web.archive.org/web/20101004190018/http://www.cefcom-comfec.forces.gc.ca/pa-ap/ops/hestia/index-eng.asp#|archive-date=4 oktòb 2010|access-date=12 fevriye 2010}}</ref> * Operasyon HORATIO World Pwogram alimantè, septanm 2008 * Ayiti 2004-4, desanm 2004 * Ayiti 2004-3, oktòb 2004 * Ayiti 2004-2; oktòb 2004 * Ayiti 2004-1, septanm 2004 * Operasyon [[Hamlet]] Misyon Nasyonzini pou Estabilizasyon an Ayiti (MINUSTAH), out 2004 jiska kounye a * Operasyon Halo Minustah, mas-out 2004 * Operasyon HALO multinasyonal pwovizwa fòs, fevriye - jiyè 2004 * Ayiti 1999, desanm 1999 * Operasyon STANDARD, jen 1996 - jiyè 1997 * Operasyon DIALOG, nan mwa janvye jiska desanm 1994 * Operasyon CAULDRON, septanm 1993 - jen 1996 * Operasyon AVANSE AKSYON, oktòb 1993 - septanm 1994 <ref>{{Cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=174&CdnOpId=213 |title=Kopi achiv |access-date=2019-06-08 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208133929/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=174&CdnOpId=213 |dead-url=yes }}</ref> * Ayiti 1989, janvye-oktòb 1989 * Operasyon BANDIT, ant janvye ak fevriye 1988 <ref>{{Cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=8&CdnOpId=8 |title=Kopi achiv |access-date=2019-06-08 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122354/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=8&CdnOpId=8 |dead-url=yes }}</ref> * Ayiti 1963, me 1963 <ref>{{Cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=56&CdnOpId=68 |title=Kopi achiv |access-date=2019-06-08 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230626/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=56&CdnOpId=68 |dead-url=yes }}</ref> == Entèvansyon entènasyonal an 1993 == Aprè ranvèse rejim Divalye a, Ayiti te pase nan yon peryòd boulvèsman politik ak ekonomik. Fòs patwone pa Nasyonzini yo te entèveni plizyè fwa pou yo eseye estabilize sitiyasyon an.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/unmihbackgr2.html|title=Haiti – Background|publisher=United Nations|access-date=26 avril 2009}}</ref> Gouvènman kanadyen an te refize rekonèt eleksyon nasyonal ayisyèn an 1988, ki te make pa vyolans ki te reklame lavi yo nan omwen 34 moun, e li te di ke li ta konsidere diminye èd nan 15 milyon dola.<ref>{{Cite web|url=https://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/24802855.html?dids=24802855:24802855&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Jan+19,+1988&author=Nathaniel+Sheppard+Jr+,+Chicago+Tribune&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=CANADA+HITS+HAITI+VOTE,+MAY+CUT+AID&pqatl=google|title=CANADA HITS HAITI VOTE, MAY CUT AID|last=Sheppard Jr|first=Nathaniel|date=19 janvye 1988|publisher=Chicago Tribune|access-date=26 avril 2009|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020080800/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/24802855.html?dids=24802855:24802855&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Jan+19,+1988&author=Nathaniel+Sheppard+Jr+,+Chicago+Tribune&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=CANADA+HITS+HAITI+VOTE,+MAY+CUT+AID&pqatl=google|dead-url=yes}}</ref> Byenke asistans bilateral gouvènman an te diminye, Ayiti kontinye benefisye de asistans Kanada nan fòm èd la bilateral ki ofri pa ONG yo. Pou yon kout peryòd 10 mwa ki kòmanse desanm 1990, Kanada retabli efò èd enpòtan gras a [[Jan Bètran Aristid|Jean-Bertrand Aristide]] ki te eli demokratikman kòm Premye Minis ak ki pwomèt pou pwoteje dwa fondamantal nan pèp li a. Èd la te anile ankò lè Aristide te kouri kite peyi a aprè yon koudeta nan ane annaprè a. Kanada te menm chwazi pou yo sispann èd bilateral ONG yo aprè chape Aristide, li kite sèlman èd alimantè ak bezwen esansyèl nan Karayib la.<ref name="Keenleyside">{{Cite book|first=Cranford|last=Pratt|title=Canadian International Development Assistance Policies: An Appraisal|location=Montreal, QC|publisher=McGill-Queen's University Press|date=1994|pages=240–268|url=http://www.ebrary.com|access-date=19 novanm 2014}}</ref> Dezòd politik te swiv. Nan mwa jen 1993, Premye Minis kanadyen Brian Mulroney te di Prezidan ameriken[[Bill Clinton]] ke Kanada te pare pou voye twoup pou bloke Ayiti. <ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/06/03/world/mulroney-offering-troops-to-help-blockade-haiti.html|title=Mulroney Offering Troops to Help Blockade Haiti|last=Berke|first=Richard L.|date=3 jen 1993|publisher=New York Times|access-date=26 avril 2009}}</ref> Desizyon Kanada pou entèvni an Ayiti nan moman sa a te lajman kondwi pa demand yo ak enkyetid nan popilasyon an ayisyen-frankofon k ap viv nan Kebèk nan moman sa a.<ref name="University of Toronto Press"/> Pita nan ane sa a, Kanada te patisipe nan misyon Nasyonzini an Ayiti, yon [[ONI|operasyon mentyen lapè Nasyonzini]] ant septanm 1993 ak jen 1996. Kòmandan fòs ant mwa mas ak jen 1996, brigadye jeneral J.R.P. Daigle te kanadyen. Daigle te rete kòmandan Misyon Sipò Nasyonzini an Ayiti (1996-1997) ak jeneral kanadyen Robin Gagnon te dirije Misyon Tranzisyon Nasyonzini an Ayiti (1997).<ref name="CERI">{{Cite web|url=http://www.ceri-sciencespo.com/cherlist/pouligny/publication/va/cases/unstaff/unstaffhaiti.pdf|title=PRINCIPAL UN CIVIL AND MILITARY STAFF IN HAITI MISSIONS|publisher=CERI-Sciences Po|access-date=26 avril 2009}}</ref> Kanada bay tou komisè lapolis ant oktòb 1993 ak fevriye 1996<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/unmihfacts.html|title=UNMIH Facts & Figures|publisher=United Nations|access-date=26 avril 2009}}</ref> ak bay ofisye polis nan Misyon Lapolis Sivil Nasyonzini an Ayiti (1997-2000).<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/miponuh.htm|title=UNITED NATIONS CIVILIAN POLICE MISSION IN HAITI|publisher=United Nations|access-date=26 avril 2009}}</ref> Nan lane 2000, avèk yon estabilite ogmante pou Ayiti, Jean-Bertrand Aristide te re-eli, byenke dezyèm manda li te make pa akizasyon de koripsyon.<ref name="CCHaiti">{{Cite web|url=http://www.cartercenter.org/countries/haiti.html|title=Activities by Country: Haiti|last=The Carter Center|access-date=17 jiyè 2008|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173124/http://www.cartercenter.org/countries/haiti.html|dead-url=yes}}</ref> == Entèvansyon entènasyonal 2004 == Nan mwa fevriye 2004, prezidans Jean-Bertrand Aristide te fini nan mitan yon rebelyon. Konsèy Sekirite Nasyonzini an otorize fòs pwovizwa miltinasyonal (MIF) deplwaye imedyatman an Ayiti pou kenbe lapè. Kanada te bay 125 soti nan 2.700 moun te deplwaye okòmansman.<ref>{{Cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2004/03/mil-040314-southcom01.pdf|title=Situation Report for Media: Multinational Interim Force-Haiti|date=14 mas 2004|publisher=United States Southern Command|access-date=}}</ref> Nan mwa avril, kontenjan kanadyen ki te dirije pa lyetnan kolonèl Jim Davis te monte nan 500.<ref>{{Cite web|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1081265867369_3/?hub=World|title=Canadian troops bring some calm to Haiti|date=6 avril 2004|publisher=Canadian Press|access-date=26 avril 2009|archive-date=2004-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20040407023210/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1081265867369_3/?hub=World|dead-url=yes}}</ref> [[MINUSTAH|Misyon Stabilizasyon Nasyonzini an Ayiti]] te kreye pita an 2004 pou siksede MIF a. Depi lè sa a, kontribisyon kanadyèn yo te limite a 100 ofisye polis ak yon ti kantite ofisye lyezon. <ref>{{Cite web|url=http://www.focal.ca/publications/focalpoint/fp0908/?lang=e&article=article3|title=Canada and Brazil in Haiti: Passing the military torch, but what of the moral one?|date=septanm 2008|publisher=Canadian Foundation for the Americas|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920073705/http://www.focal.ca/publications/focalpoint/fp0908/?article=article3&lang=e|archive-date=20 septanm 2008|access-date=26 avril 2009}}</ref> Nan mwa jen 2005, gouvènman kanadyen an te avèti kanadyen yo pou yo pa vizite Ayiti akòz deteryorasyon ogmante nan sitiyasyon sekirite a.<ref>{{Cite web|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1119393516024_33/?hub=Canada|title=Canadians warned against travelling to Haiti|access-date=26 avril 2009|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205216/https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1119393516024_33?hub=Canada|dead-url=yes}}</ref> Depi 2004 anviwon, pwogram èd Kanada a aplike sa yo rele yon apwòch antye-de-gouvènman an pou devlope ak sipòte gouvènman tranzisyon an. Plis lajan te depanse nan sèvis piblik tankou sekirite piblik ak pwosesis elektoral.<ref name="Whither Development">{{Cite book|first=Stephen|last=Brown|title=Struggling for Effectiveness : CIDA and Canadian Foreign Aid|location=Montreal, QC|publisher=MQUP|date=septanm 2012|pages=108–134|url=http://www.ebrary.com|access-date=18 novanm 2014}}</ref> An 2006, Kanada te patisipe nan efò entènasyonal yo pou ede Ayiti konplete premye sik elektoral la depi konstitisyon li an te antre an aplikasyon an 1987. Gouvènman Kanada a, atravè Ajans Kanadyèn Devlopman Entènasyonal, te depanse prèske 40 milyon dola sou pwosesis elektoral la, bay obsèvatè ak yon asistans teknik. Gouvènè jeneral la nan Kanada [[Michaëlle Jean]] (tèt li ki gen orijin ayisyèn) ale nan inogirasyon li a nan Prezidan [[René Préval|Rene Preval]] sou 14 me 2006 tankou yon reprezantan nan Kanada.<ref>{{Cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/haiti/bilateral_relations_bilaterales/canada_haiti.aspx?menu_id=7&menu=L|title=Canada – Haiti Relations|publisher=Government of Canada|access-date=22 avril 2009}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=http://www.cbc.ca/news/background/governorgeneral/michaelle_jean.html|title=Indepth: Governor general Michaelle Jean|date=11 oktòb 2005|publisher=CBC News|access-date=22 avril 2009}}</ref> Nan mwa jiyè 2007, Premye Minis kanadyen Stephen Harper te fè yon vizit an Ayiti, sitou nan yon lopital ki te finanse pa Kanada nan bidonvil [[Site Soley|Site Solèy]] ki te ravaje pa kriminalite lan.<ref>{{Cite journal|date=20 jiyè 2007|title=Poverty of Haiti's Cite Soleil gives Harper firsthand look at country' desperation|url=http://www2.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=3204f9c9-d14f-4036-a62e-d25a40d1ff03&k=28397|publisher=Vancouver Sun|access-date=26 avril 2009|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314153705/http://www2.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=3204f9c9-d14f-4036-a62e-d25a40d1ff03&k=28397|dead-url=yes}}</ref> == Sitiyasyon aktyèl == [[Fichye:Secretary of State Hillary Clinton and Prime Minister Stephen Harper (4308896411).jpg|right|thumb| Premye Minis kanadyen Stephen Harper ak sekretè Deta Ameriken Hillary Clinton nan Konferans Preparasyon pou Ayiti sou Sekou Tè an Ayiti, ki te fèt nan [[Monreyal (komin)|Monreyal]], 25 janvye 2010]] Ayiti konsidere kòm yon eta frajil daprè definisyon konsèp Kanadyèn an, paske gouvènman an pa bay sitwayen li yo sèvis de baz yo. CIDA te kreye yon plan devlopman pou peyi li konsidere kòm eta frajil, patikilyèman Ayiti, Afganistan, Soudan ki te inifye anvan, ak Cisjordanie ak bann Gaza rele New Deal. New Deal te aplike pou bay plis sipò pou ede eta frajil yo reyalize objektif Milenè pou devlopman pou 2015. New Deal gen objektif tankou sekirite, travay, revni ak jistis.<ref>{{Cite web|url=http://www.oecd.org/dac/peer-reviews/canadapeerreview2012.pdf|title=DAC Peer Review 2012|access-date=19 novanm 2014}}</ref> Malgre sa, gen yon anpil diskisyon sou ki jan lajan Kanada a ap depanse ak ki moun li se tonbe nan men. Malgre ke ACDI te fè yon bon gouvènans youn nan priyorite li yo, ONG yo te bay plis pase 80% sèvis de baz yo an Ayiti, k ap resevwa anpil lajan nan èd kanadyèn an. Nan evite entèraksyon avèk gouvènman ayisyen an, Kanada te aplike yon sistèm sèvis paralèl olye de eta a ki anjeneral bay sèvis sa yo.<ref name="Briere et al">{{Cite journal|last=Briere|first=Sophie|last2=Jobert|first2=Sebastien|last3=Poulin|first3=Yves|date=2010|title=Enhancing public governance in fragile states: Support for Haiti|journal=International Journal|volume=65|page=653+}}</ref> Yon gwo kantite Kanadyen k ap travay nan domèn devlopman yo prezan an Ayiti, ki gen ladan santèn de misyonè k ap travay sitou nan sektè sante ak edikasyon.<ref name="cangov20090422">{{Cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/haiti/bilateral_relations_bilaterales/canada_haiti.aspx?menu_id=7&menu=L|title=Canada – Haiti Relations|publisher=Government of Canada|access-date=22 avril 2009}}</ref> An 2008, Kanada te angaje 555 milyon dola sou senk (5) ane pou Ayiti. <ref>{{Cite web|url=http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&Language=E&publication_id=386418&docnumber=170|title=Canada Pleased with Ratification of Haiti's New Prime Minister|date=1 out 2008|publisher=Foreign Affairs & International Trade Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328192219/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True#|archive-date=28 mas 2009|dead-url=yes|access-date=23 avril 2009}}</ref> .Ayiti te vin pi gwo benefisyè asistans devlopman Kanada an 2009, Afganistan te vin dezyèm pi gwo benefisyè. Yon montan total 334 milyon dola te bay Ayiti an 2009.<ref name="Whither Development"/> Nan mwa fevriye 2009, gouvènman kanadyen an te anonse ke li ta sible èd etranje a 20 peyi oswa rejyon kote li te espere genyen pi gwo enpak, tankou Ayiti.<ref>{{Cite web|url=http://www.canadaeast.com/front/article/581880|title=Canada limits main foreign aid recipients to 20 countries|date=23 fevriye 2009|publisher=Brunswick News|access-date=23 avril 2009|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215144421/http://www.canadaeast.com/front/article/581880|dead-url=yes}}</ref> Anplis de èd ofisyèl, imigran ayisyen nan Kanada te voye apeprè $ 248 milyon dola nan lajan bay fanmi ayisyèn yo an 2006.<ref>{{Cite web|url=http://biblioteket.ehl.lu.se/olle/papers/0002837.pdf|title=The Canada-Haiti Remittance Corridor|publisher=Lund University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717201133/http://biblioteket.ehl.lu.se/olle/papers/0002837.pdf#|archive-date=2011-07-17|dead-url=yes|access-date=2009-04-26}}</ref> Aprè tranbleman tè destriktif Ayiti nan 2010, 221 milyon dola nan don prive ak sitwayen yo te kolekte pou Ayiti. Pita ACDI te egale kantite lajan sa a nan kontribisyon.<ref name="Whither Development" /> Nan mwa janvye 2013, Minis kanadyen pou Koperasyon Entènasyonal, Julian Fantino, te anonse ke gouvènman an ta revize èd nan Ayiti, site enkyetid konsènan rezilta itilizasyon lajan yo. Kèk nan enkyetid sa yo te eksprime pa Premye Minis ayisyen, [[Laurent Lamothe]], ki te sijere tou ke gouvènman kanadyen an bay plis vwa ak plis èd bay gouvènman ayisyen an dirèkteman.<ref name="Toronto star article">{{Cite web|url=https://www.thestar.com/news/canada/2013/01/08/haitis_pm_to_canada_give_haitian_government_more_say_over_canadian_aid.html|title=Haiti's PM to Canada: Give Haitian government more say over Canadian aid|last=Blatchford|first=Andy|website=Toronto Star|access-date=19 novanm 2014|archive-date=2019-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517194020/https://www.thestar.com/news/canada/2013/01/08/haitis_pm_to_canada_give_haitian_government_more_say_over_canadian_aid.html|dead-url=yes}}</ref> Gouvènman Kanada a te pibliye yon avètisman sou sekirite ki te rele pou prekosyon lè li tap vwayaje an Ayiti. Sepandan, pa gen okenn opinyon kontrè aktyèlman pou Ayiti<ref name="GC Travel Advisory">{{Cite web|url=http://travel.gc.ca/destinations/haiti|title=Travel advice and advisories for Haiti|website=Government of Canada|access-date=19 novanm 2014|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518165700/https://travel.gc.ca/destinations/haiti|dead-url=yes}}</ref>. == Gade tou == * Relasyon etranje an Ayiti * Relasyon Etranje Kanada * Imigrasyon ayisyen nan Etazini ak Kanada * Kanadyen ki gen orijin ayisyen == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Ayiti]] [[Kategori:Kanada]] [[Kategori:Relasyon entènasyonal]] 91mot15eh8oyri139bn4ifwqwaubd64 890402 890401 2026-11-18T15:48:46Z Rojhinjuje 41111 890402 wikitext text/x-wiki '''Relasyon Kanada-Ayiti''' refere a relasyon diplomatik ant [[Kanada]] ak [[Ayiti|Repiblik Ayiti]], Eta [[Karayib|Karayib la]] . Pandan peryòd enstab ant 1957 ak 1990, Kanada te akeyi anpil refijye ayisyen, ki kounye a konstitye yon minorite enpòtan nan [[Kebèk]]. Kanada te patisipe nan divès entèvansyon entènasyonal an Ayiti ant 1994 ak 2004 epi li kontinye bay asistans sibstansyèl pou Ayiti.<ref name="cangov">{{Cite web|url=http://geo.international.gc.ca/cip-pic/geo/haiti-bb-en.aspx|title=Canada-Haiti Relations|publisher=Foreign Affairs & International Trade Canada|archive-url=https://archive.is/20070731040928/http://geo.international.gc.ca/cip-pic/geo/haiti-bb-en.aspx|archive-date=31 jiyè 2007|access-date=22 avril 2009}}</ref> == Kontèks istorik == Ayiti sitiye nan lwès zile [[Ispayola|Ispanyola]]. An 1797, [[Tousen Louvèti|Toussaint Louverture]] te mennen yon revòlt kont [[Franse]] yo ak li te fè Ayiti premye peyi endepandan nan [[Karayib|Karayib la]], byenke gouvènman an te rete jiska 1915, lè [[Etazini]] te okipe zile a. Etazini kite zile a an 1934 pou mete li tounen nan yon fòm demokrasi. <ref>{{Cite book|last=Paul Butel|title=Histoire des Antilles Françaises XVIIe – XXe siècle|url=https://archive.org/details/histoiredesantil0000bute|publisher=Perrin|year=2002|isbn=978-2-262-01540-4}}</ref> Kanada se yon manm nan frankofoni oswa kominote a nan peyi ki pale franse, jis tankou Ayiti. Kanada jwe yon wòl aktif nan mentyen lapè (oswa demach lapè) atravè mond lan. <ref>{{Cite web|url=http://www.forces.gc.ca/somalia/vol1/v1c10e.htm|title=PEACEKEEPING: CONCEPTS, EVOLUTION, AND CANADA'S ROLE|publisher=Minister of Public Works and Government Services Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20100129200433/http://www.forces.gc.ca/somalia/vol1/v1c10e.htm#|archive-date=29 janvye 2010|dead-url=yes|access-date=26 avril 2009}}</ref> Kebèk se yon manm endepandan nan frankofoni, ak Ayiti se pi gwo benefisyè a nan asistans pwovens lan. Anplis de sa, yon gwo majorite nan ONG k ap travay an Ayiti se òganizasyon kebekwaz. <ref name="University of Toronto Press">{{Cite book|first=Peter|last=McKenna|title=Canada looks south in search of an America's policy|location=Toronto, ON|publisher=University of Toronto Press|date=2012|pages=180–211}}</ref> Kanada ak Ayiti ofisyèlman etabli relasyon diplomatik sèlman an 1954, lè Edward Ritchie Bellemare te nonmen chaje biznis nan Anbasad Kanada an an Ayiti. Ant 1957 ak 1986, fanmi an [[François Duvalier|Divalye]] te dirije tankou diktatè. Yo te kreye lame prive a ak eskwadwon lanmò teworis yo rele [[Tonton Makout|Tonton makout]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.dictatorofthemonth.com/Duvalier_F/May2002DuvalierEN.htm|title=François Duvalier|publisher=Dictator of the Month|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413110331/http://www.dictatorofthemonth.com/Duvalier_F/May2002DuvalierEN.htm|archive-date=13 avril 2009|access-date=22 avril 2009}}</ref> Anpil Ayisyen te kouri al kache nan [[Etazini]] ak nan Kanada, sitou nan Kebèk frankofòn. <ref>{{Cite web|url=http://www.whitepinepictures.com/seeds/ii/26/history2.html|title=The Haitian Heart of Love|publisher=White Pine Pictures|access-date=2009-04-22|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182229/http://www.whitepinepictures.com/seeds/ii/26/history2.html|dead-url=yes}}</ref> Nan resansman [[kanadyen]] an nan lane 1991, prèske 44,000 moun te deklare tèt yo nan desandan ayisyèn. <ref>{{Cite book|last=Paul R. Magocsi, Multicultural History Society of Ontario|title=Encyclopedia of Canada's peoples|url=https://archive.org/details/encyclopediaofca0000unse_q5r1|page=649ff|publisher=University of Toronto Press|year=1999|isbn=978-0-8020-2938-6}}</ref> An 2006, Kanada te gen plis pase 100,000 rezidan desandan Ayiti.<ref>{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205060008/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All#|archive-date=5 desanm 2008|access-date=26 avril 2009}}</ref> === Operasyon kanadyèn an Ayiti === Anba la a se yon lis operasyon kanadyèn an Ayiti : <ref>{{Cite web|url=http://www.cefcom-comfec.forces.gc.ca/pa-ap/ops/hestia/index-eng.asp|title=Operation HESTIA|publisher=National Defence and the Canadian Forces|archive-url=https://web.archive.org/web/20101004190018/http://www.cefcom-comfec.forces.gc.ca/pa-ap/ops/hestia/index-eng.asp#|archive-date=4 oktòb 2010|access-date=12 fevriye 2010}}</ref> * Operasyon HORATIO World Pwogram alimantè, septanm 2008 * Ayiti 2004-4, desanm 2004 * Ayiti 2004-3, oktòb 2004 * Ayiti 2004-2; oktòb 2004 * Ayiti 2004-1, septanm 2004 * Operasyon [[Hamlet]] Misyon Nasyonzini pou Estabilizasyon an Ayiti (MINUSTAH), out 2004 jiska kounye a * Operasyon Halo Minustah, mas-out 2004 * Operasyon HALO multinasyonal pwovizwa fòs, fevriye - jiyè 2004 * Ayiti 1999, desanm 1999 * Operasyon STANDARD, jen 1996 - jiyè 1997 * Operasyon DIALOG, nan mwa janvye jiska desanm 1994 * Operasyon CAULDRON, septanm 1993 - jen 1996 * Operasyon AVANSE AKSYON, oktòb 1993 - septanm 1994 <ref>{{Cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=174&CdnOpId=213 |title=Kopi achiv |access-date=2019-06-08 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208133929/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=174&CdnOpId=213 |dead-url=yes }}</ref> * Ayiti 1989, janvye-oktòb 1989 * Operasyon BANDIT, ant janvye ak fevriye 1988 <ref>{{Cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=8&CdnOpId=8 |title=Kopi achiv |access-date=2019-06-08 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122354/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=8&CdnOpId=8 |dead-url=yes }}</ref> * Ayiti 1963, me 1963 <ref>{{Cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=56&CdnOpId=68 |title=Kopi achiv |access-date=2019-06-08 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230626/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/od-bdo/di-ri-eng.asp?IntlOpId=56&CdnOpId=68 |dead-url=yes }}</ref> == Entèvansyon entènasyonal an 1993 == Aprè ranvèse rejim Divalye a, Ayiti te pase nan yon peryòd boulvèsman politik ak ekonomik. Fòs patwone pa Nasyonzini yo te entèveni plizyè fwa pou yo eseye estabilize sitiyasyon an.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/unmihbackgr2.html|title=Haiti – Background|publisher=United Nations|access-date=26 avril 2009}}</ref> Gouvènman kanadyen an te refize rekonèt eleksyon nasyonal ayisyèn an 1988, ki te make pa vyolans ki te reklame lavi yo nan omwen 34 moun, e li te di ke li ta konsidere diminye èd nan 15 milyon dola.<ref>{{Cite web|url=https://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/24802855.html?dids=24802855:24802855&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Jan+19,+1988&author=Nathaniel+Sheppard+Jr+,+Chicago+Tribune&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=CANADA+HITS+HAITI+VOTE,+MAY+CUT+AID&pqatl=google|title=CANADA HITS HAITI VOTE, MAY CUT AID|last=Sheppard Jr|first=Nathaniel|date=19 janvye 1988|publisher=Chicago Tribune|access-date=26 avril 2009|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020080800/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/24802855.html?dids=24802855:24802855&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Jan+19,+1988&author=Nathaniel+Sheppard+Jr+,+Chicago+Tribune&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=CANADA+HITS+HAITI+VOTE,+MAY+CUT+AID&pqatl=google|dead-url=yes}}</ref> Byenke asistans bilateral gouvènman an te diminye, Ayiti kontinye benefisye de asistans Kanada nan fòm èd la bilateral ki ofri pa ONG yo. Pou yon kout peryòd 10 mwa ki kòmanse desanm 1990, Kanada retabli efò èd enpòtan gras a [[Jan Bètran Aristid|Jean-Bertrand Aristide]] ki te eli demokratikman kòm Premye Minis ak ki pwomèt pou pwoteje dwa fondamantal nan pèp li a. Èd la te anile ankò lè Aristide te kouri kite peyi a aprè yon koudeta nan ane annaprè a. Kanada te menm chwazi pou yo sispann èd bilateral ONG yo aprè chape Aristide, li kite sèlman èd alimantè ak bezwen esansyèl nan Karayib la.<ref name="Keenleyside">{{Cite book|first=Cranford|last=Pratt|title=Canadian International Development Assistance Policies: An Appraisal|location=Montreal, QC|publisher=McGill-Queen's University Press|date=1994|pages=240–268|url=http://www.ebrary.com|access-date=19 novanm 2014}}</ref> Dezòd politik te swiv. Nan mwa jen 1993, Premye Minis kanadyen Brian Mulroney te di Prezidan ameriken[[Bill Clinton]] ke Kanada te pare pou voye twoup pou bloke Ayiti. <ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/06/03/world/mulroney-offering-troops-to-help-blockade-haiti.html|title=Mulroney Offering Troops to Help Blockade Haiti|last=Berke|first=Richard L.|date=3 jen 1993|publisher=New York Times|access-date=26 avril 2009}}</ref> Desizyon Kanada pou entèvni an Ayiti nan moman sa a te lajman kondwi pa demand yo ak enkyetid nan popilasyon an ayisyen-frankofon k ap viv nan Kebèk nan moman sa a.<ref name="University of Toronto Press"/> Pita nan ane sa a, Kanada te patisipe nan misyon Nasyonzini an Ayiti, yon [[ONI|operasyon mentyen lapè Nasyonzini]] ant septanm 1993 ak jen 1996. Kòmandan fòs ant mwa mas ak jen 1996, brigadye jeneral J.R.P. Daigle te kanadyen. Daigle te rete kòmandan Misyon Sipò Nasyonzini an Ayiti (1996-1997) ak jeneral kanadyen Robin Gagnon te dirije Misyon Tranzisyon Nasyonzini an Ayiti (1997).<ref name="CERI">{{Cite web|url=http://www.ceri-sciencespo.com/cherlist/pouligny/publication/va/cases/unstaff/unstaffhaiti.pdf|title=PRINCIPAL UN CIVIL AND MILITARY STAFF IN HAITI MISSIONS|publisher=CERI-Sciences Po|access-date=26 avril 2009}}</ref> Kanada bay tou komisè lapolis ant oktòb 1993 ak fevriye 1996<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/unmihfacts.html|title=UNMIH Facts & Figures|publisher=United Nations|access-date=26 avril 2009}}</ref> ak bay ofisye polis nan Misyon Lapolis Sivil Nasyonzini an Ayiti (1997-2000).<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/miponuh.htm|title=UNITED NATIONS CIVILIAN POLICE MISSION IN HAITI|publisher=United Nations|access-date=26 avril 2009}}</ref> Nan lane 2000, avèk yon estabilite ogmante pou Ayiti, Jean-Bertrand Aristide te re-eli, byenke dezyèm manda li te make pa akizasyon de koripsyon.<ref name="CCHaiti">{{Cite web|url=http://www.cartercenter.org/countries/haiti.html|title=Activities by Country: Haiti|last=The Carter Center|access-date=17 jiyè 2008|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173124/http://www.cartercenter.org/countries/haiti.html|dead-url=yes}}</ref> == Entèvansyon entènasyonal 2004 == Nan mwa fevriye 2004, prezidans Jean-Bertrand Aristide te fini nan mitan yon rebelyon. Konsèy Sekirite Nasyonzini an otorize fòs pwovizwa miltinasyonal (MIF) deplwaye imedyatman an Ayiti pou kenbe lapè. Kanada te bay 125 soti nan 2.700 moun te deplwaye okòmansman.<ref>{{Cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2004/03/mil-040314-southcom01.pdf|title=Situation Report for Media: Multinational Interim Force-Haiti|date=14 mas 2004|publisher=United States Southern Command|access-date=}}</ref> Nan mwa avril, kontenjan kanadyen ki te dirije pa lyetnan kolonèl Jim Davis te monte nan 500.<ref>{{Cite web|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1081265867369_3/?hub=World|title=Canadian troops bring some calm to Haiti|date=6 avril 2004|publisher=Canadian Press|access-date=26 avril 2009|archive-date=2004-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20040407023210/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1081265867369_3/?hub=World|dead-url=yes}}</ref> [[MINUSTAH|Misyon Stabilizasyon Nasyonzini an Ayiti]] te kreye pita an 2004 pou siksede MIF a. Depi lè sa a, kontribisyon kanadyèn yo te limite a 100 ofisye polis ak yon ti kantite ofisye lyezon. <ref>{{Cite web|url=http://www.focal.ca/publications/focalpoint/fp0908/?lang=e&article=article3|title=Canada and Brazil in Haiti: Passing the military torch, but what of the moral one?|date=septanm 2008|publisher=Canadian Foundation for the Americas|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920073705/http://www.focal.ca/publications/focalpoint/fp0908/?article=article3&lang=e|archive-date=20 septanm 2008|access-date=26 avril 2009}}</ref> Nan mwa jen 2005, gouvènman kanadyen an te avèti kanadyen yo pou yo pa vizite Ayiti akòz deteryorasyon ogmante nan sitiyasyon sekirite a.<ref>{{Cite web|url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1119393516024_33/?hub=Canada|title=Canadians warned against travelling to Haiti|access-date=26 avril 2009|archive-date=2023-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205216/https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1119393516024_33?hub=Canada|dead-url=yes}}</ref> Depi 2004 anviwon, pwogram èd Kanada a aplike sa yo rele yon apwòch antye-de-gouvènman an pou devlope ak sipòte gouvènman tranzisyon an. Plis lajan te depanse nan sèvis piblik tankou sekirite piblik ak pwosesis elektoral.<ref name="Whither Development">{{Cite book|first=Stephen|last=Brown|title=Struggling for Effectiveness : CIDA and Canadian Foreign Aid|location=Montreal, QC|publisher=MQUP|date=septanm 2012|pages=108–134|url=http://www.ebrary.com|access-date=18 novanm 2014}}</ref> An 2006, Kanada te patisipe nan efò entènasyonal yo pou ede Ayiti konplete premye sik elektoral la depi konstitisyon li an te antre an aplikasyon an 1987. Gouvènman Kanada a, atravè Ajans Kanadyèn Devlopman Entènasyonal, te depanse prèske 40 milyon dola sou pwosesis elektoral la, bay obsèvatè ak yon asistans teknik. Gouvènè jeneral la nan Kanada [[Michaëlle Jean]] (tèt li ki gen orijin ayisyèn) ale nan inogirasyon li a nan Prezidan [[René Préval|Rene Preval]] sou 14 me 2006 tankou yon reprezantan nan Kanada.<ref>{{Cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/haiti/bilateral_relations_bilaterales/canada_haiti.aspx?menu_id=7&menu=L|title=Canada – Haiti Relations|publisher=Government of Canada|access-date=22 avril 2009}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite web|url=http://www.cbc.ca/news/background/governorgeneral/michaelle_jean.html|title=Indepth: Governor general Michaelle Jean|date=11 oktòb 2005|publisher=CBC News|access-date=22 avril 2009}}</ref> Nan mwa jiyè 2007, Premye Minis kanadyen Stephen Harper te fè yon vizit an Ayiti, sitou nan yon lopital ki te finanse pa Kanada nan bidonvil [[Site Soley|Site Solèy]] ki te ravaje pa kriminalite lan.<ref>{{Cite journal|date=20 jiyè 2007|title=Poverty of Haiti's Cite Soleil gives Harper firsthand look at country' desperation|url=http://www2.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=3204f9c9-d14f-4036-a62e-d25a40d1ff03&k=28397|publisher=Vancouver Sun|access-date=26 avril 2009|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314153705/http://www2.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=3204f9c9-d14f-4036-a62e-d25a40d1ff03&k=28397|dead-url=yes}}</ref> == Sitiyasyon aktyèl == [[Fichye:Secretary of State Hillary Clinton and Prime Minister Stephen Harper (4308896411).jpg|right|thumb| Premye Minis kanadyen Stephen Harper ak sekretè Deta Ameriken Hillary Clinton nan Konferans Preparasyon pou Ayiti sou Sekou Tè an Ayiti, ki te fèt nan [[Monreyal (komin)|Monreyal]], 25 janvye 2010]] Ayiti konsidere kòm yon eta frajil daprè definisyon konsèp Kanadyèn an, paske gouvènman an pa bay sitwayen li yo sèvis de baz yo. CIDA te kreye yon plan devlopman pou peyi li konsidere kòm eta frajil, patikilyèman Ayiti, Afganistan, Soudan ki te inifye anvan, ak Cisjordanie ak bann Gaza rele New Deal. New Deal te aplike pou bay plis sipò pou ede eta frajil yo reyalize objektif Milenè pou devlopman pou 2015. New Deal gen objektif tankou sekirite, travay, revni ak jistis.<ref>{{Cite web|url=http://www.oecd.org/dac/peer-reviews/canadapeerreview2012.pdf|title=DAC Peer Review 2012|access-date=19 novanm 2014}}</ref> Malgre sa, gen yon anpil diskisyon sou ki jan lajan Kanada a ap depanse ak ki moun li se tonbe nan men. Malgre ke ACDI te fè yon bon gouvènans youn nan priyorite li yo, ONG yo te bay plis pase 80% sèvis de baz yo an Ayiti, k ap resevwa anpil lajan nan èd kanadyèn an. Nan evite entèraksyon avèk gouvènman ayisyen an, Kanada te aplike yon sistèm sèvis paralèl olye de eta a ki anjeneral bay sèvis sa yo.<ref name="Briere et al">{{Cite journal|last=Briere|first=Sophie|last2=Jobert|first2=Sebastien|last3=Poulin|first3=Yves|date=2010|title=Enhancing public governance in fragile states: Support for Haiti|journal=International Journal|volume=65|page=653+}}</ref> Yon gwo kantite Kanadyen k ap travay nan domèn devlopman yo prezan an Ayiti, ki gen ladan santèn de misyonè k ap travay sitou nan sektè sante ak edikasyon.<ref name="cangov20090422">{{Cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/haiti/bilateral_relations_bilaterales/canada_haiti.aspx?menu_id=7&menu=L|title=Canada – Haiti Relations|publisher=Government of Canada|access-date=22 avril 2009}}</ref> An 2008, Kanada te angaje 555 milyon dola sou senk (5) ane pou Ayiti. <ref>{{Cite web|url=http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&Language=E&publication_id=386418&docnumber=170|title=Canada Pleased with Ratification of Haiti's New Prime Minister|date=1 out 2008|publisher=Foreign Affairs & International Trade Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328192219/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True#|archive-date=28 mas 2009|dead-url=yes|access-date=23 avril 2009}}</ref> .Ayiti te vin pi gwo benefisyè asistans devlopman Kanada an 2009, Afganistan te vin dezyèm pi gwo benefisyè. Yon montan total 334 milyon dola te bay Ayiti an 2009.<ref name="Whither Development"/> Nan mwa fevriye 2009, gouvènman kanadyen an te anonse ke li ta sible èd etranje a 20 peyi oswa rejyon kote li te espere genyen pi gwo enpak, tankou Ayiti.<ref>{{Cite web|url=http://www.canadaeast.com/front/article/581880|title=Canada limits main foreign aid recipients to 20 countries|date=23 fevriye 2009|publisher=Brunswick News|access-date=23 avril 2009|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215144421/http://www.canadaeast.com/front/article/581880|dead-url=yes}}</ref> Anplis de èd ofisyèl, imigran ayisyen nan Kanada te voye apeprè $ 248 milyon dola nan lajan bay fanmi ayisyèn yo an 2006.<ref>{{Cite web|url=http://biblioteket.ehl.lu.se/olle/papers/0002837.pdf|title=The Canada-Haiti Remittance Corridor|publisher=Lund University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717201133/http://biblioteket.ehl.lu.se/olle/papers/0002837.pdf#|archive-date=2011-07-17|dead-url=yes|access-date=2009-04-26}}</ref> Aprè tranbleman tè destriktif Ayiti nan 2010, 221 milyon dola nan don prive ak sitwayen yo te kolekte pou Ayiti. Pita ACDI te egale kantite lajan sa a nan kontribisyon.<ref name="Whither Development" /> Nan mwa janvye 2013, Minis kanadyen pou Koperasyon Entènasyonal, Julian Fantino, te anonse ke gouvènman an ta revize èd nan Ayiti, site enkyetid konsènan rezilta itilizasyon lajan yo. Kèk nan enkyetid sa yo te eksprime pa Premye Minis ayisyen, [[Laurent Lamothe]], ki te sijere tou ke gouvènman kanadyen an bay plis vwa ak plis èd bay gouvènman ayisyen an dirèkteman.<ref name="Toronto star article">{{Cite web|url=https://www.thestar.com/news/canada/2013/01/08/haitis_pm_to_canada_give_haitian_government_more_say_over_canadian_aid.html|title=Haiti's PM to Canada: Give Haitian government more say over Canadian aid|last=Blatchford|first=Andy|website=Toronto Star|access-date=19 novanm 2014|archive-date=2019-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517194020/https://www.thestar.com/news/canada/2013/01/08/haitis_pm_to_canada_give_haitian_government_more_say_over_canadian_aid.html|dead-url=yes}}</ref> Gouvènman Kanada a te pibliye yon avètisman sou sekirite ki te rele pou prekosyon lè li tap vwayaje an Ayiti. Sepandan, pa gen okenn opinyon kontrè aktyèlman pou Ayiti<ref name="GC Travel Advisory">{{Cite web|url=http://travel.gc.ca/destinations/haiti|title=Travel advice and advisories for Haiti|website=Government of Canada|access-date=19 novanm 2014|archive-date=2019-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518165700/https://travel.gc.ca/destinations/haiti|dead-url=yes}}</ref>. == Gade tou == * Relasyon etranje an Ayiti * Relasyon Etranje Kanada * Imigrasyon ayisyen nan Etazini ak Kanada * Kanadyen ki gen orijin ayisyen == Referans == {{referans}} [[Kategori:Ayiti]] [[Kategori:Kanada]] [[Kategori:Relasyon entènasyonal]] 7ksds0135roj9jfjac6dv10a0mb43mi Dalilah Polanco 0 74739 890458 745371 2026-11-19T11:24:57Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890458 wikitext text/x-wiki '''Dalílah Esthela Pérez Polanco''', rele '''Dalilah Polanco''', ki fèt nan [[Guasave]], [[Sinaloa]], ([[Meksik]]) epi ki mouri [[27 novanm]] [[1977]]), se yon [[Aktè|aktris]] [[meksikèn]]. == Biyografi == Li se pitit fi chantè ak mizisyen rejyonal meksiken fondatè ''Mariachi 2000'', [[Cutberto Pérez]] ak dansèz folklorik, [[Aída Polanco]]. == Zèv li yo == === Telenovela === * 2019-2020: ''[[Médicos (telenovela)|Médicos, línea de vida]]'' : Luz González<ref>{{Cite web|url=https://www.lasestrellas.tv/espectaculos/tus-estrellas/medicos-linea-vida-elenco-confirmado|title=¿Quién es quién en 'Médicos Línea de Vida'?|accessdate=31 oktòb 2019|publisher=Televisa|website=lasestrellas.tv}}</ref> * 2019: ''[[Por amar sin ley|Por amar sin ley 2]]'' : Estefanía Córdova * 2017: ''[[Los güeros también somos nacos]]'' Webnovela : "Black Sister" * 2012: ''[[Por ella soy Eva]]'' : Lucía Zárate * 2011-2012: ''[[Amorcito corazón]]'' : Katherine * 2009-2010: ''[[Los exitosos Pérez]]'' : Daniela "Dani" * 2009-2010: ''[[Camaleones (telenovela)|Camaleones]]'' : Herminia * 2008: ''[[Querida enemiga]]'' : Greta * 2007: ''[[Palabra de mujer]]'' : Irma López * 2007: ''[[Al diablo con los guapos]]'' : Ernestina * 2004-2005: ''[[Apuesta por un amor]]'' : Juana * 2002-2003: ''[[Clase 406]]'' * 2003-2004: ''[[Velo de novia]]'' * 2002: ''[[Cómplices al rescate]]'' : Nina Kuti Kuti * 2000: ''[[Mi destino eres tú]]'' : Noemí * 1998-1999: ''[[El privilegio de amar]]'' : Casilda * 1995: ''[[La paloma (telenovela)|La paloma]]'' : Armida == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/name/nm0688839/ Dalilah Polanco] sou IMDb nhzvkkrpiw56pazw04dqnwmqbrykima 890474 890458 2026-11-19T11:51:53Z PERLA.NEGRA 41129 /* Telenovela */ 890474 wikitext text/x-wiki '''Dalílah Esthela Pérez Polanco''', rele '''Dalilah Polanco''', ki fèt nan [[Guasave]], [[Sinaloa]], ([[Meksik]]) epi ki mouri [[27 novanm]] [[1977]]), se yon [[Aktè|aktris]] [[meksikèn]]. == Biyografi == Li se pitit fi chantè ak mizisyen rejyonal meksiken fondatè ''Mariachi 2000'', [[Cutberto Pérez]] ak dansèz folklorik, [[Aída Polanco]]. == Zèv li yo == === Telenovela === * 2019-2020: ''[[Médicos (telenovela)|Médicos, línea de vida]]'' - Luz González<ref>{{Cite web|url=https://www.lasestrellas.tv/espectaculos/tus-estrellas/medicos-linea-vida-elenco-confirmado|title=¿Quién es quién en 'Médicos Línea de Vida'?|accessdate=31 oktòb 2019|publisher=Televisa|website=lasestrellas.tv}}</ref> * 2019: ''[[Por amar sin ley|Por amar sin ley 2]]'' - Estefanía Córdova * 2017: ''[[Los güeros también somos nacos]]'' Webnovela - "Black Sister" * 2012: ''[[Por ella soy Eva]]'' - Lucía Zárate * 2011-2012: ''[[Amorcito corazón]]'' - Katherine * 2009-2010: ''[[Los exitosos Pérez]]'' - Daniela "Dani" * 2009-2010: ''[[Camaleones (telenovela)|Camaleones]]'' - Herminia * 2008: ''[[Querida enemiga]]'' - Greta * 2007: ''[[Palabra de mujer]]'' - Irma López * 2007: ''[[Al diablo con los guapos]]'' - Ernestina * 2004-2005: ''[[Apuesta por un amor]]'' - Juana * 2002-2003: ''[[Clase 406]]'' * 2003-2004: ''[[Velo de novia]]'' * 2002: ''[[Cómplices al rescate]]'' - Nina Kuti Kuti * 2000: ''[[Mi destino eres tú]]'' - Noemí * 1998-1999: ''[[El privilegio de amar]]'' - Casilda * 1995: ''[[La paloma (telenovela)|La paloma]]'' - Armida == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == * [https://www.imdb.com/name/nm0688839/ Dalilah Polanco] sou IMDb o6puqovudybay06ftkqyinusew4r8mw Marathon du Livre 0 79280 890446 869179 2026-11-18T19:27:03Z Kitanago 19629 890446 wikitext text/x-wiki {{infobox}} '''Marathon du Livre''' se yon evènman tradisyonèl literè ak atistik òganize chak ane an [[Ayiti]] pa [[:fr:Mouvement_littéraire_culturel_et_artistique_des_jeunes|Mouvement littéraire culturel et artistique des jeunes]] (Mouvman literè, kiltirèl ak atistik jèn) (MOLICAJ) e prezide pa powèt [[Handgod Abraham]]. == Istorik == [[Fichye:Marathon_du_Livre_2019.png|alt=|gauche|vignette|280x280px| Marathon liv 2019]] === Premye edisyon === Li kòmanse nan vil [[Tigwav (komin)|Tigwav]] la sou 31 out 2014, "Le Marathon du Livre" te fèt nan yon kontèks kolekte liv yo mete kanpe yon bibliyotèk, ki pral ankouraje prezans nan yon nouvo bibliyotèk nan vil la nan [[Fosten Soulouk|Faustin 1e]]<ref>{{fr}} {{Cite web|url=http://sibellehaiti.com/deroulement-a-petit-goave-des-activites-de-la-6e-edition-du-marathon-du-livre-de-molicaj/|title=Déroulement à Petit-Goâve des activités de la 6e édition du Marathon du livre de MOLICAJ|date=13 desanm 2019|website=sibellehaiti.com|access-date=2020-01-18|archive-date=2020-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516224852/http://sibellehaiti.com/deroulement-a-petit-goave-des-activites-de-la-6e-edition-du-marathon-du-livre-de-molicaj/|dead-url=yes}}</ref> . Evènman an te pran fòm nan yon atmosfè nan atelye lekti ak ekriti, konferans ak otè divès kalite ak fwa liv, li fè pwomosyon reyinyon ant otè ak lektè ak aksè nan liv pou jèn moun nan tout ti bouk pwovens yo, an patikilye rejyon an nan Palm oswa plis patikilyèman vil la Tigwav.<ref name=":0">{{fr}} {{Cite web|url=http://lenational.org/post_free.php?elif=1_CONTENUE%2Fculture&rebmun=3322|title=Lancement de la 5e édition du Marathon du livre|website=lenational.org/|access-date=18 janvye 2020|archive-date=2021-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210611163717/http://lenational.org/post_free.php?elif=1_CONTENUE%2Fculture&rebmun=3322|dead-url=yes}}</ref> Se yon reyinyon anyèl ki akeyi otè tankou [[Inéma Jeudi]], [[Jean-Euphèle Milcé]], [[Jean Emmanuel Jacquet]], [[Emmelie Prophète]], [[Lyonel Trouillot]], [[Coutechève Lavoie Aupont]], [[Pierre-Louis Snayder]], [[Adlyne Bonhomme]] pami lòt. === Dezyèm edisyon === Dezyèm edisyon an te pran plas avèk "festival libérez la parole" sou 17 ak 18 jiyè 2015. Jèn otè ki pibliye pou premyè fwa grasa pwojè "Konbit Kilti" nan [[Edisyon Pulùcia]] te gen opòtinite pou yo siyen liv yo.<ref>{{fr}} {{Cite journal|author=Ancion Pierre Paul|date=3 jiyè 2015|title=Petit-Goave réussit sa deuxième édition de Marathon du Livre|url=https://editionspulucia.org/presse/petit-gove-russit-sa-deuxime-dition-du-marathon-du-livre|journal=editionspulucia.org||page=}}</ref> === Twazyèm edisyon === Soti nan twazyèm edisyon an nan lane 2016, nou kòmanse onore liv. Woman ''[[Kannjawou]]'', [[Lyonel Trouillot]] ekri, te alonè. === Katriyèm edisyon === Katriyèm edisyon an te pwodui an patenarya avèk [[Edisyon Pulùcia]] nan [[Jakmèl (komin)|Jakmèl]] . Epitou avèk prezans plizyè otè ki gen ladan sa yo ki nan Atelier Jeudi soir (atelye a Jedi aswè) dirije pa ekriven an [[Lyonel Trouillot]] . Aktivite atistik ak literè te fèt nan tout ti bouk vwazen yo : [[Grangwav (komin)|Grangwav]] ak [[Miragwàn (komin)|Miragwàn]] e nou onore woman "Le désir est un visiteur silencieux" pa [[Emmelie Prophète]] pibliye an fransè ak sa [[Frankétienne]] ''[[Dézafi]]'', pibliye an kreyòl ayisyen.<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/175755/la-4e-edition-du-marathon-du-livre-est-lancee|title=La 4e édition du Marathon du livre est lancée|website=lenouvelliste.com|publisher=Le Nouvelliste|access-date=18 janvye 2020}}</ref> === Senkyèm edisyon 2018 === Senkyèm edisyon an te pran plas sou 14 ak 15 desanm 2018 avèk aktivite nan plizyè vil nan peyi a tankou [[Gonayiv (komin)|Gonayiv]], [[Jakmèl (komin)|Jakmèl]], [[Lavale (komin)|Lavale]]. Senk (5) liv te alonè, ki gen ladan twa (3) woman ak de (2) rekèy powèm. Yo se ''Danse et Ombre'' [[Rodolphe Mathurin]] ekri, ''L'Odeur du café'' [[Dany Laferrière]] ekri, ''Make Pa'' [[Coutechève Lavoie Aupont]] ekri, ''Pwenba'' [[Georges Castera]] ekri ak ''Belle Merveille'' [[James Noël]] ekri,<ref name=":0"/> ak 14 otè yo chak te siyen liv yo.<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.presslakay.net/marathon-du-livre-14-auteurs-seront-en-signature-pour-la-5e-edition/|title=Marathon du Livre: 14 auteurs seront en signature pour la 5e édition|author=Jessica Nazaire|date=25 novanm 2018|website=presslakay.net|access-date=18 janvye 2020}}</ref> === Sizyèm edisyon === Sizyèm edisyon an mete alonè de (2) woman nan de (2) lang diferan : ''Douces déroutes'' ekri an franse pa womansyè a [[Yanick Lahens]] ak" Bèbè Golgota » an kreyòl ayisyen pa akademisyen [[Pierre Michel Chéry]].<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/210163/la-6e-edition-du-marathon-du-livre-a-petit-goave-ce-week-end|title=La 6e édition du Marathon du livre à Petit-Goâve ce week-end|website=lenouvelliste.com|publisher=Le Nouvelliste|access-date=18 janvye 2020}}</ref> Nou te ajoute kòm yon aktivite prelid " Jwe pou Liv », òganize an konjonksyon avèk Atelier des Apprentis Narrateurs (ANA) ak Famille en Or (FOR). Se yon aktivite kote yo jwe jwèt tradisyonèl pou ganyen liv.<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://palmes-magazine.com/archives/2377|title=Marathon du livre, une 6e édition qui s’annonce grandiose|author=Djimy Cossogu|date=30 novanm 2019|website=palmes-magazine.com|publisher=Palmes Magazine|access-date=18 janvye 2020}}</ref> Edisyon sa a akeyi reyalizatè a [[Smoye Noisy]] pou yon kozri avèk espektatè yo apre pwojeksyon an fim nan ''[[Millionnaire Par Erreur]]'' ak plizyè jèn otè.<ref>{{fr}} {{Cite journal|last=Staszak|first=Jean-François|date=20 desanm 2018|title=Entretien avec le réalisateur Patrice Leconte, réalisateur des Bronzés|url=http://dx.doi.org/10.4000/viatourism.3289|journal=Via Tourism Review|issue=14|doi=10.4000/viatourism.3289|issn=2259-924X|access-date=18 janvye 2020}}</ref> === Setyèm edisyon === Yon jounen Lekti nan preparasyon pou 7yèm edisyon nan Fort Royal [[Tigwav (komin)|Tigwav]].<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/219477/journee-culturelle-a-petit-goave-en-prelude-a-la-7e-edition-de-marathon-du-livre|title=Journée culturelle à Petit-Goâve en prélude à la 7e édition de «Marathon du livre»|website=lenouvelliste.com|publisher=Le Nouvelliste|access-date=28 out 2020}}</ref> 7yèm edisyon an te lanse pa yon konferans pou laprès nan Direksyon Nasyonal Liv sou vandredi 13 novanm 2020. Edisyon sa a te fèt nan 14 komin Ayiti ant 15 ak 21 novanm, pami lòt, [[Jakmèl (komin)|Jakmèl]], [[Lavale (komin)|Lavale]], [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]], [[Taba (komin)|Taba]], [[Sen Mak (komin)|Sen Mak]], [[Desalin (komin)|Desalin]], [[Ench (komin)|Ench]], [[Gonayiv (komin)|Gonayiv]]... atravè bibliyotèk minisipal yo ak CLAC yo. Twa (3) liv te alonè : rekèy powèm ''Trapèze'', ki te siyen [[Jean Emmanuel Jacquet]], sa ki nan [[Ricarson Dorcé]] ki gen tit ''Briganday Lakansyèl'' ak woman an ''Rosalie l’infâme'' ekri pa [[Évelyne Trouillot]].<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://lenouvelliste.com/article/223251/la-7e-edition-du-marathon-du-livre-dans-14-communes-dhaiti|title=La 7e édition du Marathon du livre dans 14 communes d’Haïti|website=lenouvelliste.com|publisher=Le Nouvelliste|access-date=3 janvye 2021}}</ref>{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|url=http://www.loophaiti.com/content/une-septieme-edition-pour-marathon-du-livre|title=Une septième édition pour « Marathon du livre »|website=loophaiti.com|access-date=3 janvye 2021|archive-date=2020-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117170213/http://www.loophaiti.com/content/une-septieme-edition-pour-marathon-du-livre|dead-url=yes}}</ref> === Uityèm edisyon === ==== Aktivite prelid ==== ===== Rankontre Gary Victor ===== Samdi 8 me 2021, ekriven an ak jounalis [[Gary Victor]] te pale sou tèm "Quel devrait être le rôle de l’écrivain dans une société en déchéance?" ("Ki sa ki ta dwe wòl nan ekriven an nan yon sosyete an bès?") avèk jèn moun Petit-Goâve yo epi siyen kèk nan liv li yo. Aktivite sa a fè pati preparasyon pou uityèm edisyon Marathon du Livre. Gary te pale de angajman li nan woman li yo, espesyalman nan : ''A l'angle de rues parallèles'' , ''Le cercle des époux fidèles'', ''Sonson Pipirit, osi byen ke kèk detay ki te fè enspirasyon li yo.<ref>{{Cite web|url=https://sibellehaiti.com/gary-victor-parle-de-son-engagement-citoyen-aux-jeunes-de-petit-goave/|title=Gary Victor parle de son engagement citoyen aux jeunes de Petit-Goâve|date=8 me 2021|website=sibellehaiti.com|access-date=10 jen 2021|archive-date=2021-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610004928/https://sibellehaiti.com/gary-victor-parle-de-son-engagement-citoyen-aux-jeunes-de-petit-goave/|dead-url=yes}}</ref> == Liv alonè == {| class="wikitable centre" !Ane ! Tiit ! Otè ! Kategori ! Editè ! Lang |- | '''2016''' | ''[[Kannjawou]]'' | [[Lyonel Trouillot]] | Woman | Jedi aswè Atelye Editions | Franse |- | '''2017''' | ''Le Désir est un visiteur silencieux'' | [[Emmelie Prophète]] | Woman | C3 Edisyon | Franse |- | '''2017''' | ''[[Dézafi]]'' | [[Frankétienne]] | Woman | Edisyon Fardin | Kreyòl ayisyen |- | '''2018''' | ''Danse et ombre'' | [[Rodolphe Mathurin]] | Woman | Editions Indélébiles | Franse |- | '''2018''' | ''L’Odeur du café'' | [[Dany Laferrière]] | Woman | Zulma edisyon | Franse |- | '''2018''' | ''Fè Pa'' | [[Coutechève Lavoie Aupont]] | Pwezi | Edisyon Rupture | Kreyòl ayisyen |- | '''2018''' | ''Pwenba'' | [[Georges Castera]] | Pwezi | Jedi aswè Atelye Editions | Kreyòl ayisyen |- | '''2018''' | ''Belle Merveille'' | [[James Noël]] | Woman | Zulma edisyon | Franse |- | '''2019''' | ''Douces déroutes'' | [[Yanick Lahens]] | Woman | Edisyon Legacy | Franse |- | '''2019''' | ''Bèbè Golgota'' | [[Pierre Michel Chéry]] | Woman | | Kreyòl ayisyen |- | '''2020''' | ''Briganday Lankasyèl'' | [[Ricarson Dorcé]] | Pwezi | Jedi aswè Atelye Editions | Kreyòl ayisyen |- | '''2020''' | ''Trapèze'' | [[Jean Emmanuel Jacquet]] | Pwezi | Edisyon Rupture | Franse |- | '''2020''' | ''Rosalie l’infâme'' | [[Évelyne Trouillot]] | Woman | Jedi aswè Atelye Editions | Franse |- |'''2021''' |''Les Villages de Dieu'' |[[Emmelie Prophète]] |Woman |[[Mémoire d'encrier]] |Franse |- |'''2021''' |''Made in" Kay Vwazen'' |[[Inéma Jeudi]] |Pwezi |C3 Editions |Kreyòl ayisyen |- |'''2021''' |''Pase m yon kou foli'' |[[Jean-Euphèle Milcé]] |Nouvèl |Edisyon Freda |Kreyòl ayisyen |- |'''2022''' | | | | | |} == Rekonpans == == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Literati kreyòl ayisyen]] [[Kategori:Festival literè]] [[Kategori:Festival literè ann Ayiti]] [[Kategori:Marathon du Livre]] 957lsa0yvra8v36m7ot96eoq03xl6u8 Dézafi 0 81294 890424 888472 2026-11-18T16:19:54Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890424 wikitext text/x-wiki '''[https://www.haitiinter.com/dezafi-premier-roman-ecrit-en-creole/ Dézafi]''' pa [[Frankétienne]] ki se yon [[powèt]] ,yon womansye, yon [[dramatij]] ak ,yon pent ,se premye woman ki ekri e ki pibliye an [[kreyòl ayisyen]].<ref>Frankétienne; Lamour, Wynnie; Gover, Kaiama L. (2013-05-30). [https://muse.jhu.edu/article/508833 "From Dezafi and Les Affres d'un défi".] ''Transition''. '''111''' (1): 59–73. [[International Standard Serial Number|ISSN]] 1527-8042.</ref>. Li te pibliye an 1975, depi lè a, li te tradwi an anglè ak fransè<ref name=":0">Jonassaint, Jean (2018). ''Dézafi (Afterward)''. University of Virginia Press. {{ISBN|9780813941394}}.</ref> . Li te resevwa yon kantite prim ki gen ladan prim nan pi bon liv tradwi an 2019.Dezafi se yon zèv monimantal, li klase nan kategori liv ki make tout yon jenerasyon ak literati kreyòl la pou toutan. Dézafi se yon woman ki angwo fondatè literati kreyòl la,li se zèv Frankétienne, li jwenn plas li pami zèv fondatris literati mondyal e zèv la antrene lektè yo nan yon moman metaforik ki depase diktati divalyeris la ak opresyon tout pèp yo.[https://web.archive.org/web/20260116145836/https://ventsdailleurs.com/index.php/les-livres/litterature/item/dezafi#:~:text=Roman%20fondateur%20de%20la%20litt%C3%A9rature,la%20litt%C3%A9rature%20cr%C3%A9ole%20pour%20toujours.] ''Dézafi'' (ki vle di 'batay kòk' an kreyòl ayisyen) te òganize an [[Ayiti]] e te santre sou yon prèt [[vodou]], Sentil, ki tap teworize vilaj Bwanèf la epi fè abitan yo tounen esklav lè yo tounen [[zonbi]]. Liv la fini lè zonbi reveye epi fè pèp la ranvèse Sentil, dechire li an miyèt moso. Ekri avèk yon entrig sibtil, pifò nan Dézafi ekri nan yon estil abstrè ki kaptire eksperyans ayisyen an san yo pa kominike dirèkteman istwa a. Estrikti sa a se yon karakteristik [[espiralis|mouvman espiralis]] kote [[Frankétienne]] te fè pati.<ref name=":4">Charles, Asselin (2018). ''Dézafi (Introduction)''. University of Virginia Press. {{ISBN|9780813941394}}</ref> == Rezime == [[Fichye:Port au prince-haiti.JPG|right|thumb|237x237px|[[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]], kapital Ayiti, kote moso ''Dézafi'' te pale. ]] Dézafi fèt sitou nan Bwanèf, yon bouk ayisyen riral men gen kèk sèn nan Pòtoprens. Istwa debaz la konsantre sou yon plantasyon ke Sentil posede, [[oungan]] lokal la (prèt vodou), epi ki dirije pa zonbi. Zonbi yo, moun pote tounen nan lavi sòti nan yon eta tankou lanmò pa yon oungan pou travay, se esansyèlman esklav. Yo pa ka pale, yo pa ka panse, epi yo pa gen plis fonksyon mantal ke sa nesesè pou travay plantasyon an. Sentil kontrole zonbi avèk lèd pitit fi li, Siltana ek youn nonm ki rele Zofè. Sentil souvan raple Siltana ke li dwe sonje pa janm bay zonbi sèl la paske si yo goute li yo pral reveye. Nan kòmansman liv la, Siltana kontan suiv direktiv papa li. Sepandan, lè yo mennen yon nouvo zonbi ki rele Klodonis nan plantasyon an, li tonbe damou li epi li pèdi enterè nan devwa nòmal li nan ranch la. Li devaste pa lefèt ke Klodonis se nan yon estipè pèmanan epi li pa ka resipwòk santiman li. Fristrasyon li te ogmante nan tout liv la jiskaske finalman nan dezespwa li bay Klodonis sèl epi li retabli l pou l te konplètman imen. Malerezman, Klodonis pa t renmen tifi la, Klodonis frape li atè a epi imedyatman reviv rès la nan zonbi yo, lanse yon rebelyon kont Sentil ki evantyèlman gaye nan vilaj la ak abouti nan lanmò sanglant Sentil la. Majorite konplo prensipal la rive nan finisman liv la. Gen, sepandan, plizyè ti konplo ki simen toupatou nan Dézafi, ki konsantre sou lòt moun nan Bwanèf ak fason lavi yo afekte pa prezans Sintil la. Jéròm, pa egzanp, se yon moun ki kache nan grenye frè li pandan prèske tout liv la paske li te pè Sentil. Yon lòt pèsonaj, Gaston, sèvi ak sa li genyen nan yon jou chans nan jwèt aza pou vwayaje nan Pòtoprens. Malerezman, yon fwa li la li pa ka touche ase lajan pou l ifè yon vi ki estab epi li lani nan lari pandan plizyè ane anvan li eseye retounen Bwanèf menm jan revolisyon an ap fèt. Sepandan lè li wè revolisyon kayotik ki ap fèt nan vilaj la li vire, li tounen nan direksyon Pòtoprens. Yon lòt moun toujou, Jédéyon, ap viv pou kont li nan yon vye kay avèk nyès li, Rita. Jédéyon te abandone pa madanm li ak fanmi li ki te ale [[Etazini|Ozetazini]] san li epi li toujou ap reprimande ak pini Rita, ki pran swen li ak kay la. Li mouri anvan rebelyon an. Gen yon konplo abstrè adisyonèl ki santre sou yon seri batay kòk (dézafi, an kreyòl ayisyen). Lè Sentil finalman arete epi touye se nan youn nan batay kòk chante sa yo. == Estrikti == == Mesaj politik == Nan Dézafi, Sentil ak konpayon li yo se yon alegori ki vwale pou rejim Divalye a ki te dirije Ayiti nan moman Dézafi te ekri. Zonbi nan Dézafi yo vle reprezante Ayisyen ki ap viv anba rejim Divalye a. Frankétienne t ap fè konnen ke rejim Duvalier a te ka ranvèse gras ak yon soulèvman popilasyon an Ayiti, menmjan Sentil te ranvèse sèlman lè zonbi yo te fin leve, yo te mande revanj yo. Epi kòm Sentil te sèlman ranvèse yon fwa zonbi yo te retabli limanite yo, Frankétienne enplike ke yon soulèvman ka fèt sèlman yon fwa pèp la Ayiti leve soti nan estipè soumèt yo. Malerezman, nan moman piblikasyon Dézafi a anpil nan Ayiti te analfabèt e konsa pa t kapab jwenn aksè nan mesaj Frankétienne a. Se sèlman 20% ayisyen ki te konn li, e anpil nan kantite sa yo te kont lide ekri an kreyòl, pito franse. Kidonk, piblik la an jeneral nan peyi Dayiti pa t ka li Dézafi ak tantativ Frankétienne pou rele pèp la revòlte kont rejim Duvalier a tonbe nan zòrèy soud. Pou rezon sa a li pita chanje nan ekri pyès teyat, ki sitwayen òdinè a te kapab jwenn aksè. Desizyon sa a te irite rejim Duvalier a == Eritaj == Dézafi se lajman konsidere kòm yon moso enfliyan nan [[literati ayisyen]] an. [[INESKO|Inisko]] te nonmen Frankétienne yon Atis pou lapè an 2010 aprè li te "prevwa" tranblemanntè 2010 ayisyen an avèk pyès teyat li, ''Melovivi ou Le Piège'', ki te jwe an 2009. Li te tou yon benefisyè nan Lòd Lèt Lafrans ak yon ansyen kandida Pri Nobèl. Tradiksyon anglè 2018 la te resevwa yon kantite [[prim]] ki gen ladan prim pi bon liv tradui an 2019 ak yon mansyon onorab pou prim [[Lois Roth]] pou yon tradiksyon zèv literè. == Referans == {{referans}} == Lyen deyò == [[Kategori:Literati]] [[Kategori:Literati kreyòl]] [[Kategori:Literati kreyòl ayisyen]] [[Kategori:Zèv literè| ayisyen]] 2bgor5buxdzyip9j74efvtmstbtn7nt Enflasyon 0 88115 890406 888234 2026-11-18T15:59:01Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890406 wikitext text/x-wiki '''Enflasyon''' se lè lajan an ap pèdi valè l, kantite byen ou te ka [[achte]] ak [[lajan]] diminye , Sa ki lakòz yon ogmantasyon jeneral e dirab nan [[pri]] pwodui yo sou mache a. Lè nivo pri jeneral la monte, yon kantite lajan bay li posib pou achte mwens [[machandiz]] ak sèvis. Fenomèn sa a, yon fwa etabli, ka vin pèsiste.<ref>{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/definition/c1473|title=Définition - Inflation / Taux d'inflation / Taux d'inflation {{!}} Insee|access-date=2023-10-22}}</ref> [[Konsèp]] enflasyon an pwovoke anpil [[konfli]] ant [[Ekonomis]] yo: deba yo konsène konsekans yo (èske yo pozitif? èske yo negatif? èske yo pa gen okenn enpak sou rès la?), men tou sou kòz yo. Jistifye pa enpak konkrè enflasyon an genyen sou popilasyon an, konfli a se ak kesyon sou mezi yo dwe pran pou kenbe l ak nivo entèvansyon Leta pou aplike yo. == Definisyon == Enflasyon se yon konsèp ekonomik ki te etidye pa anpil [[otè klasik]] . Men kèk definisyon enflasyon dapre kèk nan [[otè]] klasik sa yo: ===Selon kèk otè klasik=== 1. [[David Ricardo]]: Yon ekonomis klasik nan kòmansman 19yèm syèk la, te defini enflasyon kòm yon ogmantasyon jeneral ak kontinye nan pri yo nan machandiz ak sèvis akòz yon ogmantasyon nan kantite lajan an sikilasyon.<ref>{{Cite book|"Principles of Political Economy and Taxation" (1817)="Principles of Political Economy and Taxation" (1817)}}</ref> 2. [[John Maynard Keynes]]: Malgre ke Keynes jeneralman asosye ak ekonomi Keynesian, li te etidye tou enflasyon. Dapre li, enflasyon se ogmantasyon kontinyèl ak dirab nan nivo jeneral pri, ki soti nan yon depase demann total konpare ak rezèv ki disponib.<ref>{{Cite web|url=https://youmatter.world/fr/definition/inflation-definition-evaluation-et-analyse/|title=Inflation : définition, causes, conséquences et exemples|website=Youmatter|language=fr-FR|access-date=2023-10-22}}</ref> 3. [[Irving Fisher]]: Irving Fisher, yon ekonomis Ameriken nan kòmansman 20yèm syèk la, te devlope teyori kantite lajan an. Pou li, enflasyon se sitou ki te koze pa yon ogmantasyon nan rezèv lajan an parapò ak kwasans lan nan pwodiksyon reyèl.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Irving-Fisher|title=Irving Fisher {{!}} American Economist & Monetary Theorist {{!}} Britannica|language=en|access-date=2023-10-22}}</ref> 4. [[Milton Friedman]]: Yon ekonomis monetè 20yèm syèk la, te mete aksan sou wòl kwasans rezèv lajan nan enflasyon. Li sigjere ke enflasyon se sitou yon fenomèn monetè, ki soti nan kwasans twòp nan rezèv lajan an.<ref>{{Cite web|url=https://perspective.usherbrooke.ca/bilan/servlet/BMBiographie?codeAnalyse=162|title=Perspective Monde|access-date=2023-10-22}}</ref> 5. [[Karl Marx]]: Marx, filozòf ak ekonomis 19yèm syèk la, te diskite sou enflasyon nan kontèks teyori sipli valè li a. Li te konsidere ke enflasyon ta ka koze pa yon ogmantasyon nan depans pwodiksyon, miyò k ap monte salè.<ref>{{Cite web|url=https://www.marxiste.org/theorie/economie/3174-la-crise-inflationniste-un-point-de-vue-marxiste|title=La crise inflationniste : un point de vue marxiste|last=Métellus|first=Jérôme|date=2023-02-16|language=fr-fr|access-date=2023-10-22|archive-date=2023-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207194404/https://www.marxiste.org/theorie/economie/3174-la-crise-inflationniste-un-point-de-vue-marxiste|dead-url=yes}}</ref> Otè klasik sa yo bay divès pèspektiv sou enflasyon, mete aksan sou faktè tankou rezèv lajan, ekipman pou ak demann, kwasans ekonomik, ak pri pwodiksyon an. Li enpòtan sonje ke [[teyori]] sou enflasyon te evolye sou tan, ak anpil ekonomis [[kontanporen]] te devlope modèl pi sofistike pou konprann fenomèn konplèks sa a. ==Istorik== Istwa enflasyon an long epi li konplèks, epi li lye anpil ak istwa [[lajan]], ekonomi ak sosyete a. Yon apèsi tou kout sou istwa a enflasyon atravè diferan epòk<ref>{{Cite web|url=https://www.contrepoints.org/2022/12/21/446295-lhistoire-de-linflation-dans-le-monde-de-lantiquite-a-aujourdhui|title=L'histoire de l'inflation dans le monde : de l'Antiquité à aujourd'hui|last=Gueniot|first=Pierre|date=2022-12-21|website=Contrepoints|language=fr-FR|access-date=2023-10-22}}</ref>: === '''Antikite''' === Enflasyon gen rasin ansyen. Nan ansyen [[sivilizasyon]] yo, devalorizasyon pyès monnen metal presye yo, tankou lò ak ajan, te komen. Lidè politik yo souvan abize pouvwa yo lè yo diminye kontni metal presye pyès monnen yo, sa ki lakòz pri yo monte. === '''Peryòd Medyeval''' === Enflasyon kontinye ap yon pwoblèm pandan peryòd Medyeval la, sitou an Ewòp, akòz monnen bon jan kalite, devalorizasyon, ak enstabilite monetè. === '''20yèm syèk''' === 20yèm syèk la te wè plizyè epizòd enflasyon enpòtan, sitou pandan ak apre [[Premyè Gè mondyal|Premye Gè Mondyal]] la, osi byen ke apre [[Dezyèm Gè mondyal|Dezyèm Gè Mondyal la]]. Nan ane 1970 yo, anpil peyi te fè eksperyans gwo enflasyon, ki te atribiye a [[chòk]] lwil oliv, [[kwasans]] rezèv lajan, ak lòt faktè ekonomik.<ref>{{Cite web|url=https://www.aucoffre.com/academie/inflation-et-hyperinflation-au-xxe-siecle/|title=L&rsquo;inflation à travers l&rsquo;histoire #5 : quand le XXe siècle expérimente toutes les formes d&rsquo;inflation|last=Gonzalvez|first=Bruno|date=2022-10-26|website=L'académie AuCOFFRE|language=fr-FR|access-date=2023-10-22}}</ref> === '''Tan kontanporen''' === Nan anpil peyi devlope yo, enflasyon yo te kenbe nan nivo relativman ba depi ane 1980 yo gras a politik monetè pi sere ak estabilizasyon nan to echanj. Sepandan, peyi devlope yo te pafwa fè eksperyans pi gwo pousantaj enflasyon. Apre yon tan, ekonomis yo te devlope teyori pou konprann sa ki lakòz enflasyon, ki gen ladan teyori kantite lajan, teyori demand-pull nan enflasyon, ak teyori pri-pouse nan enflasyon. Politik monetè ak fiskal, osi byen ke chòk ekonomik yo, te jwe tou yon wòl kle nan epizòd enflasyon yo. Kontwole enflasyon se yon objektif enpòtan pou pifò gouvènman ak bank santral paske enflasyon twòp ka mennen nan yon pèt pouvwa achte, ensètitid ekonomik ak defòmation nan ekonomi an. Pou rezon sa a, anpil peyi te adopte politik ki vize a kenbe enflasyon ki estab ak modere, anjeneral alantou yon to sib. ==Enflasyon an Ayiti== Istwa enflasyon Ayiti a make pa peryòd enstabilite ekonomik, gwo to enflasyon ak difikilte [[finansye]]. Men yon apèsi sou evolisyon enflasyon an Ayiti pandan dènye deseni yo<ref>{{Cite web|url=https://www.tresor.economie.gouv.fr/Pays/HT/indicateurs-et-conjoncture#:~:text=L'inflation%20de%20+21%25,'en%20mai%202022%20!).|title=Indicateurs et conjoncture - HAÏTI {{!}} Direction générale du Trésor|access-date=2023-10-22}}</ref>: * Ane 1980 ak ane 1990: [[Ayiti]] te fè eksperyans yon peryòd [[enstabilite politik]] ak ekonomik pandan ane 1980 ak ane 1990. Enflasyon se te yon pwoblèm renouvlab, ak to souvan rive nan nivo segondè. Faktè ki kontribye nan enstabilite sa a enkli [[kriz politik]], [[dezas natirèl]] ak defi ekonomik yo. * Ane 2000 yo: Malgre peryòd estabilite relatif, enflasyon rete yon defi pou [[ekonomi ayisyen]] an. To enflasyon yo te rete relativman wo, ki te gen yon enpak negatif sou pouvwa achte nan popilasyon an. * Tranbleman tè 2010: Tranbleman tè devastatè ki te frape Ayiti an 2010 te lakòz gwo bezwen pou [[rekonstriksyon]] ak èd imanitè. Sa a te afekte ekonomi an, ak enflasyon kontinye ap yon pwoblèm.<ref>{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/fr/ameriques/20100807-haiti-pertes-economiques-seisme-representent-120-pib|title=Haïti: les pertes économiques du séisme représentent 120% du PIB|date=2010-08-07|language=fr|access-date=2023-10-22}}</ref> * Enstabilite politik: Enstabilite politik se yon faktè kle ki kontribye nan [[enstabilite ekonomik]] ak enflasyon an Ayiti. Ajitasyon politik, [[manifestasyon]] ak kriz gouvènman yo souvan anpeche estabilite ekonomik peyi a. * Katastwòf natirèl: Plizyè [[katastwòf natirèl]] te frape Ayiti, tankou siklòn ak inondasyon, ki te afekte ekonomi an e pafwa lakòz ogmantasyon pri tanporè.<ref>{{Cite web|url=https://www.gfdrr.org/fr/haiti-renforcement-de-la-resilience-face-aux-catastrophes-et-au-changement-climatique#:~:text=Ha%C3%AFti%20est%20extr%C3%AAmement%20vuln%C3%A9rable%20aux,de%20terrain%20et%20des%20s%C3%A9cheresses.|title=Haïti: Renforcement de la résilience face aux catastrophes et au changement climatique {{!}} GFDRR|access-date=2023-10-22}}</ref> * Depandans sou enpòtasyon: Ayiti depann anpil sou enpòtasyon pou anpil byen pou konsomatè. Varyasyon nan pri entènasyonal nan pwodwi enpòte yo gen yon enpak sou pri lavi an Ayiti.<ref>{{Cite web|url=https://fews.net/fr/latin-america-and-caribbean/haiti/perspectives-sur-la-securite-alimentaire/fevrier-2023|title=En plus de l'insécurité et de l'inflation, la sécheresse aggrave l’insécurité alimentaire en Haïti {{!}} FEWS NET|language=fr|access-date=2023-10-22|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081102/https://fews.net/fr/latin-america-and-caribbean/haiti/perspectives-sur-la-securite-alimentaire/fevrier-2023|dead-url=yes}}</ref> Li enpòtan pou remake ke enflasyon an Ayiti te enfliyanse pa yon seri faktè konplèks, tankou enstabilite politik, dezas natirèl, yon lajan nasyonal fèb, ak depandans sou [[enpòtasyon]]. Sitiyasyon ekonomik Ayiti a te difisil, e estabilite ekonomik la te yon defi konstan. ==Referans== {{Références}} [[Kategori:Ekonomi]] [[Kategori:Ekonomi nan Ayiti]] [[Kategori:Ekonomis]] [[Kategori:Ayiti]] __AUCUNSOMMAIRE__ 3tm2n8ezjba07rjd8710bjbe51l4qit 890407 890406 2026-11-18T15:59:43Z Rojhinjuje 41111 890407 wikitext text/x-wiki '''Enflasyon''' se lè lajan an ap pèdi valè l, kantite byen ou te ka [[achte]] ak [[lajan]] diminye , Sa ki lakòz yon ogmantasyon jeneral e dirab nan [[pri]] pwodui yo sou mache a. Lè nivo pri jeneral la monte, yon kantite lajan bay li posib pou achte mwens [[machandiz]] ak sèvis. Fenomèn sa a, yon fwa etabli, ka vin pèsiste.<ref>{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/definition/c1473|title=Définition - Inflation / Taux d'inflation / Taux d'inflation {{!}} Insee|access-date=2023-10-22}}</ref> [[Konsèp]] enflasyon an pwovoke anpil [[konfli]] ant [[Ekonomis]] yo: deba yo konsène konsekans yo (èske yo pozitif? èske yo negatif? èske yo pa gen okenn enpak sou rès la?), men tou sou kòz yo. Jistifye pa enpak konkrè enflasyon an genyen sou popilasyon an, konfli a se ak kesyon sou mezi yo dwe pran pou kenbe l ak nivo entèvansyon Leta pou aplike yo. == Definisyon == Enflasyon se yon konsèp ekonomik ki te etidye pa anpil [[otè klasik]] . Men kèk definisyon enflasyon dapre kèk nan [[otè]] klasik sa yo: ===Selon kèk otè klasik=== 1. [[David Ricardo]]: Yon ekonomis klasik nan kòmansman 19yèm syèk la, te defini enflasyon kòm yon ogmantasyon jeneral ak kontinye nan pri yo nan machandiz ak sèvis akòz yon ogmantasyon nan kantite lajan an sikilasyon. 2. [[John Maynard Keynes]]: Malgre ke Keynes jeneralman asosye ak ekonomi Keynesian, li te etidye tou enflasyon. Dapre li, enflasyon se ogmantasyon kontinyèl ak dirab nan nivo jeneral pri, ki soti nan yon depase demann total konpare ak rezèv ki disponib.<ref>{{Cite web|url=https://youmatter.world/fr/definition/inflation-definition-evaluation-et-analyse/|title=Inflation : définition, causes, conséquences et exemples|website=Youmatter|language=fr-FR|access-date=2023-10-22}}</ref> 3. [[Irving Fisher]]: Irving Fisher, yon ekonomis Ameriken nan kòmansman 20yèm syèk la, te devlope teyori kantite lajan an. Pou li, enflasyon se sitou ki te koze pa yon ogmantasyon nan rezèv lajan an parapò ak kwasans lan nan pwodiksyon reyèl.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Irving-Fisher|title=Irving Fisher {{!}} American Economist & Monetary Theorist {{!}} Britannica|language=en|access-date=2023-10-22}}</ref> 4. [[Milton Friedman]]: Yon ekonomis monetè 20yèm syèk la, te mete aksan sou wòl kwasans rezèv lajan nan enflasyon. Li sigjere ke enflasyon se sitou yon fenomèn monetè, ki soti nan kwasans twòp nan rezèv lajan an.<ref>{{Cite web|url=https://perspective.usherbrooke.ca/bilan/servlet/BMBiographie?codeAnalyse=162|title=Perspective Monde|access-date=2023-10-22}}</ref> 5. [[Karl Marx]]: Marx, filozòf ak ekonomis 19yèm syèk la, te diskite sou enflasyon nan kontèks teyori sipli valè li a. Li te konsidere ke enflasyon ta ka koze pa yon ogmantasyon nan depans pwodiksyon, miyò k ap monte salè.<ref>{{Cite web|url=https://www.marxiste.org/theorie/economie/3174-la-crise-inflationniste-un-point-de-vue-marxiste|title=La crise inflationniste : un point de vue marxiste|last=Métellus|first=Jérôme|date=2023-02-16|language=fr-fr|access-date=2023-10-22|archive-date=2023-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207194404/https://www.marxiste.org/theorie/economie/3174-la-crise-inflationniste-un-point-de-vue-marxiste|dead-url=yes}}</ref> Otè klasik sa yo bay divès pèspektiv sou enflasyon, mete aksan sou faktè tankou rezèv lajan, ekipman pou ak demann, kwasans ekonomik, ak pri pwodiksyon an. Li enpòtan sonje ke [[teyori]] sou enflasyon te evolye sou tan, ak anpil ekonomis [[kontanporen]] te devlope modèl pi sofistike pou konprann fenomèn konplèks sa a. ==Istorik== Istwa enflasyon an long epi li konplèks, epi li lye anpil ak istwa [[lajan]], ekonomi ak sosyete a. Yon apèsi tou kout sou istwa a enflasyon atravè diferan epòk<ref>{{Cite web|url=https://www.contrepoints.org/2022/12/21/446295-lhistoire-de-linflation-dans-le-monde-de-lantiquite-a-aujourdhui|title=L'histoire de l'inflation dans le monde : de l'Antiquité à aujourd'hui|last=Gueniot|first=Pierre|date=2022-12-21|website=Contrepoints|language=fr-FR|access-date=2023-10-22}}</ref>: === '''Antikite''' === Enflasyon gen rasin ansyen. Nan ansyen [[sivilizasyon]] yo, devalorizasyon pyès monnen metal presye yo, tankou lò ak ajan, te komen. Lidè politik yo souvan abize pouvwa yo lè yo diminye kontni metal presye pyès monnen yo, sa ki lakòz pri yo monte. === '''Peryòd Medyeval''' === Enflasyon kontinye ap yon pwoblèm pandan peryòd Medyeval la, sitou an Ewòp, akòz monnen bon jan kalite, devalorizasyon, ak enstabilite monetè. === '''20yèm syèk''' === 20yèm syèk la te wè plizyè epizòd enflasyon enpòtan, sitou pandan ak apre [[Premyè Gè mondyal|Premye Gè Mondyal]] la, osi byen ke apre [[Dezyèm Gè mondyal|Dezyèm Gè Mondyal la]]. Nan ane 1970 yo, anpil peyi te fè eksperyans gwo enflasyon, ki te atribiye a [[chòk]] lwil oliv, [[kwasans]] rezèv lajan, ak lòt faktè ekonomik.<ref>{{Cite web|url=https://www.aucoffre.com/academie/inflation-et-hyperinflation-au-xxe-siecle/|title=L&rsquo;inflation à travers l&rsquo;histoire #5 : quand le XXe siècle expérimente toutes les formes d&rsquo;inflation|last=Gonzalvez|first=Bruno|date=2022-10-26|website=L'académie AuCOFFRE|language=fr-FR|access-date=2023-10-22}}</ref> === '''Tan kontanporen''' === Nan anpil peyi devlope yo, enflasyon yo te kenbe nan nivo relativman ba depi ane 1980 yo gras a politik monetè pi sere ak estabilizasyon nan to echanj. Sepandan, peyi devlope yo te pafwa fè eksperyans pi gwo pousantaj enflasyon. Apre yon tan, ekonomis yo te devlope teyori pou konprann sa ki lakòz enflasyon, ki gen ladan teyori kantite lajan, teyori demand-pull nan enflasyon, ak teyori pri-pouse nan enflasyon. Politik monetè ak fiskal, osi byen ke chòk ekonomik yo, te jwe tou yon wòl kle nan epizòd enflasyon yo. Kontwole enflasyon se yon objektif enpòtan pou pifò gouvènman ak bank santral paske enflasyon twòp ka mennen nan yon pèt pouvwa achte, ensètitid ekonomik ak defòmation nan ekonomi an. Pou rezon sa a, anpil peyi te adopte politik ki vize a kenbe enflasyon ki estab ak modere, anjeneral alantou yon to sib. ==Enflasyon an Ayiti== Istwa enflasyon Ayiti a make pa peryòd enstabilite ekonomik, gwo to enflasyon ak difikilte [[finansye]]. Men yon apèsi sou evolisyon enflasyon an Ayiti pandan dènye deseni yo<ref>{{Cite web|url=https://www.tresor.economie.gouv.fr/Pays/HT/indicateurs-et-conjoncture#:~:text=L'inflation%20de%20+21%25,'en%20mai%202022%20!).|title=Indicateurs et conjoncture - HAÏTI {{!}} Direction générale du Trésor|access-date=2023-10-22}}</ref>: * Ane 1980 ak ane 1990: [[Ayiti]] te fè eksperyans yon peryòd [[enstabilite politik]] ak ekonomik pandan ane 1980 ak ane 1990. Enflasyon se te yon pwoblèm renouvlab, ak to souvan rive nan nivo segondè. Faktè ki kontribye nan enstabilite sa a enkli [[kriz politik]], [[dezas natirèl]] ak defi ekonomik yo. * Ane 2000 yo: Malgre peryòd estabilite relatif, enflasyon rete yon defi pou [[ekonomi ayisyen]] an. To enflasyon yo te rete relativman wo, ki te gen yon enpak negatif sou pouvwa achte nan popilasyon an. * Tranbleman tè 2010: Tranbleman tè devastatè ki te frape Ayiti an 2010 te lakòz gwo bezwen pou [[rekonstriksyon]] ak èd imanitè. Sa a te afekte ekonomi an, ak enflasyon kontinye ap yon pwoblèm.<ref>{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/fr/ameriques/20100807-haiti-pertes-economiques-seisme-representent-120-pib|title=Haïti: les pertes économiques du séisme représentent 120% du PIB|date=2010-08-07|language=fr|access-date=2023-10-22}}</ref> * Enstabilite politik: Enstabilite politik se yon faktè kle ki kontribye nan [[enstabilite ekonomik]] ak enflasyon an Ayiti. Ajitasyon politik, [[manifestasyon]] ak kriz gouvènman yo souvan anpeche estabilite ekonomik peyi a. * Katastwòf natirèl: Plizyè [[katastwòf natirèl]] te frape Ayiti, tankou siklòn ak inondasyon, ki te afekte ekonomi an e pafwa lakòz ogmantasyon pri tanporè.<ref>{{Cite web|url=https://www.gfdrr.org/fr/haiti-renforcement-de-la-resilience-face-aux-catastrophes-et-au-changement-climatique#:~:text=Ha%C3%AFti%20est%20extr%C3%AAmement%20vuln%C3%A9rable%20aux,de%20terrain%20et%20des%20s%C3%A9cheresses.|title=Haïti: Renforcement de la résilience face aux catastrophes et au changement climatique {{!}} GFDRR|access-date=2023-10-22}}</ref> * Depandans sou enpòtasyon: Ayiti depann anpil sou enpòtasyon pou anpil byen pou konsomatè. Varyasyon nan pri entènasyonal nan pwodwi enpòte yo gen yon enpak sou pri lavi an Ayiti.<ref>{{Cite web|url=https://fews.net/fr/latin-america-and-caribbean/haiti/perspectives-sur-la-securite-alimentaire/fevrier-2023|title=En plus de l'insécurité et de l'inflation, la sécheresse aggrave l’insécurité alimentaire en Haïti {{!}} FEWS NET|language=fr|access-date=2023-10-22|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081102/https://fews.net/fr/latin-america-and-caribbean/haiti/perspectives-sur-la-securite-alimentaire/fevrier-2023|dead-url=yes}}</ref> Li enpòtan pou remake ke enflasyon an Ayiti te enfliyanse pa yon seri faktè konplèks, tankou enstabilite politik, dezas natirèl, yon lajan nasyonal fèb, ak depandans sou [[enpòtasyon]]. Sitiyasyon ekonomik Ayiti a te difisil, e estabilite ekonomik la te yon defi konstan. ==Referans== {{Références}} [[Kategori:Ekonomi]] [[Kategori:Ekonomi nan Ayiti]] [[Kategori:Ekonomis]] [[Kategori:Ayiti]] __AUCUNSOMMAIRE__ 0dphpiy54xga3vwtteetd9q60nq5szh Dramatij 0 88693 890426 831296 2026-11-18T16:23:08Z ~2026-60961-70 41113 890426 wikitext text/x-wiki [[File:Aristophanes - Project Gutenberg eText 12788.png|thumb|Pòtre imajinè Aristophanes.]] Yon '''dramatij''' ka gen 2 fonksyon: - ekri [[pyès teyat|teyat]]<ref>{{web link |title=DRAMATURG: Definisyon DRAMATURGE<!-- Tcheke tit sa a --> |url=https://www.cnrtl. fr/definition/ dramaturge |site=cnrtl.fr |konsilte sou=17-06-2023}}.</ref>, [[Dramatiji (teyat)|dramatiji]] atò se te etid la oswa atizay nan konpozisyon teyat. Dramatiji nan sans sa a pratike tou nan [[sinema]], e donk nou ka pale de [[Dramatiji (sinema)|dramatji]] yon fim, règ pou ekri yon [[senaryo]] ki ka sanble ak sa yo ki nan [[teyat]].<ref>{{Liv|non1=Yves|ti non1=Laveur|tit=Dramaturji: atizay rakonte istwa: sinema, teyat, opera, radyo, televizyon, komik |piblikatè=Les impressions nouvelles|date=2019|isbn=978-2-87449-658-5|accessed on=2023-06-16}}</ref> - konseye [[Direktè|direktè a]], ki baze sou siyifikasyon tèks yo chwazi a. Nan ka yon pwodiksyon san tèks, otè teyat la sèvi kòm yon pèspektiv deyò pou garanti "lòd" sansib nan travay la ap pwodui.<ref>{{Liv|premye non1=Hans-Thies|ti non1=Lehmann|premye non2=Hans-Thies|ti non2=Lehmann|tit=Postdramatik teyat|piblikatè=Arche|dat =2002|isbn=978 -2-85181-511-8|accessed on=2023-06-16}}</ref><ref name=":0">{{ouvraj|premye1= Joseph|name1= Danan|title=Kisa dramaturgy ye?|publisher=Actes Sud|collection=Apprendre|date=2010|isbn=978-2-7427-9064-7|accessed on=2023-06-16}}</ref> An Alman, 'dramatiker' se synonym ak otè dramatik, e 'dramaturg' se otè dramatik la, moun ki pa otè travay la men ki konnen rasin literè ak dramatik pwofon li yo. <ref name=":0" />. An Frans, tèm {{citation|dramaturge}} te jiska {{s|XX|e}} synonym ak {{citation|dramaturge}}. Lè sa a, siyifikasyon li divèsifye<ref>[https://www.google.fr/books/edition/La_Parabole_ou_l_Enfance_du_th%C3%A9%C3%A2tre_de/EKncDgAAQBAJ?hl=fr&gbpv=1&dq=Dramaturge+d%C3%A9PT7&printsec= rontcover ''Parabòl la, oswa anfans teyat Jean-Pierre Sarrazac''], Les Fiches de Lecture d'Universalis, 2017, [[Encyclopaedia Universalis]]{{ISBN|9782341006118}}</ref>. == Fonksyon diferan de {{s|XX|e}}<ref>{{Liv|non1=Jacques|non1=Scherer|non2=Colette|non2=Scherer|tit=dramaturji klasik an Frans|editè= A . Colin|date=2014|isbn=978-2-200-29127-3|accessed on=2023-06-16}}</ref> == === Otè dramatij / otè dramatik === Otè/dramaktè a ekri pyès teyat li pi fò nan tan anvan yon pwodiksyon devlope, souvan poukont repetisyon yo e pafwa menm san okenn relasyon ak atis yo.<ref name=":0" /> === Otè dramatij/konseye teyatrik === Otè dramatik/konseye dramaturgi a travay dirèkteman ak teyat la, twoup la oswa [[direktè a]]: li responsab plizyè kesyon ki gen rapò ak tèks la ([[repètwa teyat|repètwa]], adaptasyon, ekriti, tradiksyon, dokimantasyon...) . Li ka oblije swiv ak anpil atansyon travay la nan plizyè kreyatè sou sèn, nan repetisyon, nan reyinyon pwodiksyon, ede tout pwosesis kreyatif la san yo pa konfonn ak estati a nan otè.<ref name=":0" /> == Nòt ak referans == {{Références}} == Gade tou == {{ kategori prensipal }} === Bibliyografi === * {{liv |title=[[Dramaturgy|Dramaturgy, the art of storytelling]] |otè=[[Yves Lavandier]] |editè= Les Impressions nouvelles |ane= 2019.|isbn= 978-2-87449 -658- 5}} * {{liv |tit=Kisa dramaturgy ye?|otè= Joseph Danan |editè= Actes Sud |ane= 2010 |isbn= 978-2-7427-9064-7}} * {{liv |tit= Dramaturgy nan prezan |otè= Catherine Naugrette |koleksyon=Anrejistre |nimewo nan koleksyon=14 |editè= Presses Sorbonne Nouvelle |ane= 2010. |isbn=9782878544770}} * {{chapit |tit chapit = The Hamburg Dramaturgie |tit liv = Encyclopédie Larousse |li sou entènèt= https://www.larousse.fr/encyclopedie/oeuvre/la_Dramaturgie_de_Hambourg/117063 |otè= [[Gotthold Ephraim Lessing]] |ane = 1869 |bnf=166919118}} === Lyen ekstèn === {{Liens}} [[Kategori:Damatij|*]] [[Kategori:Pwofesyon teyat]] pwfxkr0nw5kupncfxo6ret3tdf75pkh Andrea Dworkin 0 89554 890408 841387 2026-11-18T16:00:35Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 890408 wikitext text/x-wiki {{gade omonim|Dworkin}} {{Infobox Biyografi | charter = ekriven | non = Andrea Dworkin | imaj = Andrea Dworkin After Dark cropped.jpg | lejand = Andrea Dworkin an 1988. | non nesans = | dat nesans = {{Dat nesans|26 septanm 1946}} | kote nesans = | dat lanmò = | kote lanmò = | nasyonalite = | diplòm inivèsite = [[Master's degree in Anglo-Saxon university systems|Master's degree]] nan literati | aktivite prensipal = | fòmasyon = | siyati = Andrea Dworkin signature.svg }} '''Andrea Dworkin''', fèt {{dat nesans|26 septanm 1946}} nan [[Camden (New Jersey)|Camden]] e li te mouri {{dat lanmò|9 avril 2005}} nan [ [[Washington (District of Columbia)|Washington]], se yon [[redaksyon (literati)|redaksyon]] [[Etazini|Ameriken]], teorisyen [[feminis radikal]]. Li pi byen konnen pou kritik li sou [[pònografi]], ke li konpare ak [[vyòl]] ak lòt fòm [[vyolans kont fanm]]. Dworkin te yon aktivis anti-lagè epi tou pre sèten sèk [[anarchis|anarchis]] nan fen ane [[1960 yo]], Dworkin te ekri plis pase yon douzèn liv sou teyori ak pratik feminis radikal. Pandan fen ane [[1970 yo]] ak [[lane 1980]] yo, li te genyen yon pozisyon nasyonal kòm yon pòtpawòl pou [[Opozisyon kont pònografi #Feminist Objections|mouvman feminis anti-pònografi]], ak pou ekri li yo sou pònografi ak seksyalite, patikilyèman ''{{Langue|en|Pònografi: Men Possessing Women}}'' (1979) ak ''{{Langue|en|Couple}}'' (1987) ki rete de zèv ki pi popilè li yo. Pèsonalite li ak pozisyon trè fò li yo, sitou sou [[seksyalite]] ak pònografi, yo te sib nan kritik, patikilyèman nan men feminis ki opoze ak lide li yo. Li se tou admire ak selebre pa anpil lòt feminis. == Biyografi == === Jènès ak edikasyon === Li te fèt an 1946 nan [[Camden (New Jersey)|Camden]], [[New Jersey]], Andrea Dworkin se pitit fi Harry Dworkin, pitit pitit yon [[Istwa jwif nan Larisi|Jwif Ris]] ki te kouri met deyò Larisi. a laj de 15 an yo sove sèvis militè, ak Sylvia Spiegel, pitit fi imigran jwif yo [[Ongri|Ongwa]]. Ti frè li a, Mark, ki fèt an [[1949]], te vin yon [[byolojis]] espesyalize nan etid [[selil]] kansè yo anvan l te mouri {{Dat lanmò|30 avril|1992}} akòz yon kansè<ref name= "Andrea Dworkin 1946 – 2005">{{Web link|language=en|url=http://jwa.org/encyclopedia/article/dworkin-andrea|title=Andrea Dworkin 1946 – 2005|otè= [[Alice Shalvi] ]|date=|sit=Achiv fanm jwif yo|accessed=17 me 2014}}.</ref>. Li te pratike Jidayis ak tout kè l, fanmi imedya li te patikilyèman angaje tou pou sipòte Eta [[Izrayèl la]]; Dworkin di {{quote|tout rès fanmi mwen, mwen ta di, [[Zyonism|Zyonist]] fanatik}}<ref name="Take no prisoners">{{Atik|language=en|title=Take pa gen prizonye|periodik=The Guardian|periodik lyen=The Guardian|dat=13 me 2000|text url=http://www.guardian.co.uk/books/2000/may/13/politics1|accessed=20 jiyè 2013}}</ref>. Dworkin eksplike ke li te resevwa pasyon li pou jistis sosyal nan men papa l, yon pwofesè [[sosyalis|sosyalis]]. Malgre relasyon difisil ak manman l ', Dworkin te ekri nan youn nan travay li yo ke lafwa manman l' nan kontwòl nesans ak avòtman te lontan anvan yo te opinyon respektab}}, enspire aktivis lavni l '<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |2002|p=23}}</ref>. Byenke li te dekri fanmi li kòm memwa Olokòs la domine nan plizyè fason, li te bay li yon anfans kè kontan, jiska laj nèf an, lè yon nonm enkoni [[Abi seksyèl sou yon minè|agression seksyèl]] nan. yon sinema<ref name="'She never hated men' | Books | The Guardian">{{Atik|language=en|prenon1=Katharine|ti non1 =Viner|title=Li pa janm rayi gason|periodical=The Guardian| lyen peryodik=The Guardian|dat=12 avril 2005|text url=http://www.guardian.co.uk/books/2005/apr/12/ gender.highereducation|accessed 7 jiyè 2013}}</ref>. Lè li te gen 10 an, fanmi Dworkin te deplase nan Cherry Hill, yon vil banlye nan New Jersey, ki pita li konpare ak yon anlèvman etranje pa etranje]] ak prizon nan yon koloni penal<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |1997|p=3}}</ref>. Nan klas 6yèm ane, administrasyon nouvo lekòl li a te pini l paske li te refize chante Silent Night, Holy Night (se jwif, li te pwoteste kont yo te oblije chante yon chante kretyen nan lekòl la)<ref group=D>{{harvsp|Dw orkin|2002|p=21-22}}</ref>. Se nan klas sizyèm ane Dworkin te kòmanse ekri pwezi ak fiksyon, yon aktivite ke li te kontinye pandan ane lekòl segondè li ak sipò paran li. Li eksplike ke [[Arthur Rimbaud]], [[Charles Baudelaire]], [[Henry Miller]], [[Fyodor Dostoyevsky|Dostoyevski]], [[Che Guevara]] te enfliyanse sitou ak [[powèt]] {{Lang|en|[[Beat Generation]]}} espesyalman [[Allen Ginsberg]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=37-40}}</ref>{{,}} <ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=23-24, 28}}</ref>. === Inivèsite ak premye angajman === Antanke yon etidyan nan [[Bennington College]], li te demontre an 1965 kont [[Lagè Vyetnam nan]] nan misyon [[Etazini]] nan [[Nasyonzini]]. Yo te arete e yo te voye l nan ''{{Language|en|New York Women's House of Detention}}'', yon prizon fanm nan [[New York]], li fè konnen doktè prizon yo te ba li yon [[ekzamen nan vajen]] konsa. vyolan ke li te toujou ap senyen plizyè jou apre egzamen an. Temwayaj li devan [[gran jiri (lwa)|gran jiri]] se medya nasyonal ak entènasyonal yo retransmèt<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=77-81}}</ref> {{ ,}}<ref>{{Atik|language=en|premye non1=William E.|titye1=Farrell|title=ENKÒT ÒD NAN PRIZON FANM; Madam. Kross aji nan ka yon etidyan Bennington te sezi nan manifestasyon Nasyonzini ENSITISYON YO ATAKITE Ti fi di ke li te refize rele yon avoka epi yo te imilye pa doktè a | | text url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60B15FF3E5812738DDDAF0894DB405B858AF1D3|accessed=4 fevriye 2013}}</ref>. Gran jiri a te refize bay akizasyon, men temwayaj Dworkin te atire atansyon piblik sou move tretman prizonye fi yo e li te kontribye nan fèmen prizon an kèk ane apre<ref name="Feminist icon Andrea Dworkin dies | World news | guardian.co.uk" >{{Atik|lang=en |prenon1=Simon |ti non1=Jeffery |tit=ikòn feminis Andrea Dworkin mouri |pèyodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=11 |mwa =Avril |ane=2005 | text url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/11/books.booksnews |accessed=June 30, 2013}}</ref>. Apre sa, li kite [[Bennington (Vermont)|Bennington]] pou [[Grèce]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=80, 83}}</ref> epi finalman li rete nan [[ Krèt]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=83-85, 87}}</ref>, kote li te konpoze yon seri powèm yo rele ''{{Lang|en| (Vyetnam) Variations}}'', yon koleksyon rime ak pwoz, ke li te pibliye an 1966 nan yon liv ki rele ''{{Lang|en|Child}}''. An menm tan, li te ekri ''{{Langue|en|Nòt sou Burning Boyfriend}}'', yon woman nan yon stil ki toupre [[realism majik]]. Li ekri an referans ak pasifis Norman Morrison ki te mete dife pou pwoteste kont Lagè Vyetnam nan. Anpil lòt powèm ak dyalòg yo rasanble tou nan yon liv ''{{Lang|en|Morning Hair}}''<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=98}}</ref>. Apre epizòd sa a, Andrea Dworkin te retounen Bennington kote, pandan dezan, li te kontinye etidye [[literati]]. Li te patisipe, sou lakou lekòl la, nan kanpay pou [[kontrasepsyon]], pou legalizasyon [[Sispansyon volontè nan gwosès|avòtman]] ak kont Lagè Vyetnam lan<ref group=D>{{harvsp |Dworkin|2002|p= 107-112}}</ref>. Li te kite inivèsite an 1968, li te gradye ak yon [[Baccalaureate nan inivèsite|''{{Lang|en|bachelor's degre}}'']] nan literati<ref name="Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981- 1998 (enklizif): A Finding Aid">{{Web link|language=en|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~sch01210 |title=Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981-1998 (enklizif): A Finding Aid: Biyografi |otè=Harvard University Library |dat=2009 |accessed=1 Jiyè 2013}}.</ref>. === Lavi nan Netherlands === Apre etid li, Andrea Dworkin ale [[Amsterdam]] pou fè entèvyou ak [[anarchis|anarchis]] [[Netherlands|Olandè]] mouvman pwotestasyon [[Provo (mouvman)|Provo]]<ref group= D>{ {harvsp|Dworkin|2002|p=117}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=24-25}}</ref>. Se la li te rankontre Cornelius (Iwan) Dirk de Bruin, yon anarchis tèt li, ak ki moun li marye an 1968<ref name="Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981-1998 (enklizif): A Finding Aid" />. Trè byento apre maryaj yo, de Bruin te vin ekstrèmman vyolan sou li, bay kout pwen ak kout pye l, boule l ak sigarèt, frape janm li ak planch an bwa epi frape tèt li atè jouk endispoze<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |2002|p=119}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=103, 332 }}</ref>{{,}}<ref non ="Doub sou Dworkin | Liv | The Gadyen">{{Atik|lang=nan |prenon1=Catherine |titi1=Bennett |tit=Doub sou Dworkin |periodical=The Guardian |periodical=The Guardian |jou=8 |mwa=jen |ane=2000 |tèks url =http://www.guardian.co.uk/books/2000/jun/08/society |accessed 1 Jiyè 2013}}</ref> Li kache men yo bat, anmède ak menase chak fwa li jwenn li. Divòs yo te finalize nan fen ane 1971. Lè sa a, li te poukont li e souvan li te san kay, plizyè milye kilomèt de fanmi l<ref name="Life and death, p.17" group=D>{{harvsp|Dworkin| 1997|p =17}}</ref>. San resous, li pafwa fòse nan pwostitisyon<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" />. Li fè remake nan youn nan liv li yo ke {{quote|mwen souvan te viv lavi yon fugitif, eksepte ke se te lavi a pi dezespere nan yon fanm bat ki te oblije kouri pou dènye fwa, kèlkeswa sikonstans yo}}.<ref name="'She never hated men' | Books | The Guardian"/> Ricki Abrams, yon feminis ak ekspatriye Ameriken, akeyi l 'nan kay li epi ede l'. Li pral jwenn aranjman nan kote ki diferan tankou yon chalan, yon fèm kominotè e menm nan bilding abandone<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=18-19}}</ref>. Ricki Abrams te prezante l premye ekriti [[feminis radikal|feminis radikal] Ameriken yo. Li patikilyèman enfliyanse pa '[[The Politics of the Male|Seksyèl Politik]]'' pa [[Kate Millett]], pa ''[[The Dialectic of Sex]]'' pa [[Shulamith Firestone]], ak pa ''[[Sisterhood is Powerful]]'' pa [[Robin Morgan]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=19}}</ref>. Dworkin ak Abrams kòmanse travay sou kòmansman yon tèks feminis ki abòde rayi fanm nan listwa ak kilti<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1974|p=7}}</ref> epi mete yon chapit sou [[counter-culture]] magazin pònografik ''{{Lang|en|Suck}}'' pibliye pa yon gwoup èkspatriye parèy nan Oland<ref group=D>{{harvsp| Dworkin|1997|p=21}}</ref>{{,}}<ref name="Heartbreak, p.122" group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=122}}</ref> . [[File:Andrea Dworkin - Woman Hating.png|thumbnail|Kouvri premye edisyon ''Woman Hating'' (1974)]] Apre sa, Dworkin te rakonte ke pou l te retounen Ozetazini an 1972, li te konsidere transpòte ilegalman yon valiz [[eroin]] an echanj pou {{unit|1000|dola}} ak yon bòdwo dola. Li te kwè ke, menm si yo te kenbe l, [[prizon]] t ap pèmèt li chape anba vyolans ansyen mari l. Malgre anile [[operasyon Trafik Dwòg la]], li te resevwa tikè avyon an nan men mesye ki te òganize l la<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p= 332-333}}</ref. >{{,}}<ref name="Lavi ak lanmò, p.22" group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=22}}</ref>. Anvan li te kite Amstèdam, li te pale ak Abrams sou eksperyans li, aparisyon mouvman feminis la ak liv yo te kòmanse ekri a. Andrea Dworkin te dakò pou konplete li {{incise|anba tit ''{{Language|en|Woman Hating}}''}} epi pibliye li lè li te rive Ozetazini<ref name="Life and death, p . 22" gwoup = D />. Nan memwa li yo, li presize ke pandan konvèsasyon sa a, li te fè sèman pou l dedye lavi li nan mouvman feminis la: {{sitasyon blok|Chita ak Ricki, m ap pale ak Ricki, m te fè l yon pwomès: m t ap sèvi ak tout sa m te konnen, enkli sou pwostitisyon, pou m rann mouvman fanm yo pi fò ak pi bon; ke mwen ta bay lavi m nan mouvman an. Mwen te pwomèt pou m te mare pa onè ak byennèt fanm yo, pou m fè sa ki nesesè pou byennèt sa a. Mwen te pwomèt pou m viv epi, si sa nesesè, m ap mouri pou fanm. Mwen te fè ve sa a de sa trant ane, epi mwen pa janm devye de li<ref name="Heartbreak, p.122" group=D />.}} === Retounen New York === Tounen nan [[New York]], li te travay kòm yon aktivis anti-lagè e li te patisipe nan manifestasyon pou dwa [[Lesbyanism|madivin yo]] ak kont [[apartheid]] nan [[Lafrik di sid]] <ref group= D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=123}}</ref>. Li te antre nan gwoup feminis yo ki te vle sansibilize piblik la sou pwoblèm fanm yo<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=124}}</ref> e li te patisipe nan yon òganizasyon feminis radikal, ki te òganize kanpay kont [ [Vyolans sou fanm|vyolans sou fanm]]. Anplis ekriti ak aktivis li, li te revele talan li kòm oratè pandan manifestasyon gwoup feminis lokal yo te òganize<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=139-143}}</ ref>. Diskou san konpwomi li yo ankouraje pasyon nan mitan sipòtè li yo ak detraktè li yo epi ankouraje odyans li yo aji. Sa a se ak diskou li an Novanm 1978 pandan premye mach ''{{Langue|en|[[Take Back the Night]]}}'' ak akizasyon li kont vyòl ki te pwononse nan ''{{Langue |en |Midwest Regional Conference of Òganizasyon Nasyonal pou Gason Chanjman}}'' (ki kounye a ke yo rekonèt kòm ''{{Langue|en|Òganizasyon Nasyonal pou Gason kont Sèks}}''<ref>{{Web link|langue=en|url= http:/ /www.nomas.org/history |title=A Brief History of NOMAS |date= |site=NOMAS |accessed on=4 jiyè 2013}}.</ref>) ki gen dwa {{foreign quote| language=en |Mwen vle yon trèv vennkat èdtan pandan pa gen kadejak}} vyòl}})<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=162-171}}</ref>. Pandan peryòd sa a, powèt feminis Muriel Rukeyser te anboche l kòm yon asistan epi pita Dworkin ta di {{quote|Mwen te pi move asistan nan istwa mond lan. Men Muriel te kenbe m paske li te kwè nan talan mwen kòm ekriven}})<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=3}}</ref>. === Goumen kont pònografi === {{Atik ki gen rapò|Opozisyon ak pònografi}} [[File:Take Back The Night march Alamogordo 2010.jpg|vignette|Take Back The Night mach an 2010, yon kalite manifestasyon Dworkin ak lòt feminis te kreye an 1978.]] Yo sonje Andrea Dworkin sitou pou wòl li kòm lidè, redaksyon ak aktivis nan [[Opozisyon kont pònografi#Objeksyon feminis yo|mouvman feminis anti-pònografi]]<ref name="'Li pa janm rayi gason' | Liv | Gadyen an" />{{,}}<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian">{{Atik|language=en |Prenon1=Julie |Ti non1=Bindel |tit=Nekrolojis: Andrea Dworkin |periodyal =The Guardian |lyen peryodik=The Guardian |jou=12 |mwa=avril |ane=2005 |text url=http://www.guardian.co.uk/news/2005/apr/12/guardianobituaries .gender |accessed 8 jiyè 2013}}</ref>. Kidonk, nan {{date-|Fevriye 1976}}, li te jwe yon wòl kle nan òganizasyon manifestasyon New York kont fim ''[[Snuff]]'' epi, pandan ete menm ane a, li te antre. [[Adrienne Rich]], [[Grace Paley]], [[Gloria Steinem]], [[Shere Hite]], [[Karla Jay]], [[Robin Morgan]] ak [[ Susan Brownmiller]] nan dezi komen pou fòme yon gwoup feminis radikal k ap goumen kont pònografi<ref>{{Book|language=en|premye non1=Susan|ti non1=Brownmiller|otè lyen1=Susan Brownmiller|title=In Our Time|anba -title=Memoir of yon Revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasage=297-299|isbn=}}</ref>. Lèt la te kontinye apwòch yo jiskaske yo te fonde kolektif ''Fanm kont pònografi'' an 1979, menm si Dworkin te kòmanse pran distans li ak gwoup la poutèt diferans nan apwòch<ref>{{Book| language=en|first name1=Susan. |ti non1=Brownmiller|otè lyen1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir of a Revolution|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=303 , 316|isbn=}}< /ref>. Toujou ap goumen kont pònografi, Andrea Dworkin te pale, nan {{date-|Novanm 1978}}, nan premye mach ''{{Langue|en|Take Back the Night}}'', epi li te rejwenn {{number|3000|fanm. }} nan yon mach nan [[distri limyè wouj (pwostitisyon)|distri limyè wouj]] nan [[San Francisco]]<nowiki><ref></nowiki>{{Liv|language=en|prenon1=Susan|ti non1= Brownmiller|lyen otè1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir yon revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=391-392|isbn=}}</ref>. Yon ane apre, an 1979, Dworkin pibliye ''{{Langue|en|Pònografi: Gason Possessing Women}}'', yon travay ki analize ansyen ak kontanporen [[pònografi]] (epi li site anpil egzanp nan kalite sa a [ [Film pònografik|fim]]) kòm yon endistri dezimanizasyon ak rayisman sèks fi a. Dworkin di konsa ke pònografi jwe yon wòl nan vyolans sou fanm, tou de sou bò pwodiksyon (atravè abi fanm k ap travay nan endistri pònografik la sibi) ak nan konsekans sosyal yo nan konsomasyon li, ki ta ankouraje gason yo erotize ak fantasme sou dominasyon. , imilyasyon, ak vyolans seksyèl<ref name="'Li pa janm rayi gason' | Liv | The Guardian" />{{,}}<ref name="Yon lavi san konpwomi | Liv | The Guardian">{{Atik| lang=nan |prenon1=Julie |ti non1=Bindel |tit=Yon lavi san konpwomi |periodik=The Guardian |periodik lyen=The Guardian |jour=30 |mwa= Septanm |ane=2004 |text url=http:/ /www.guardian.co.uk/books/2004/sep/30/gender.world |accessed=8 jiyè 2013}}</ref>. ==== {{Language|en|Odonans dwa sivil antipornografi}} ==== An 1980, [[Linda Lovelace|Linda Boreman]] (ki te parèt nan fim pònografik ''[[Deep Throat]]'' kòm "Linda Lovelace") te rapòte ke ansyen mari li [[Chuck Traynor ]] te bat li, vyole li epi fòse li jwe nan fim pònografik, ki gen ladan ''Deep Throat''. Boreman te fè akizasyon li piblikman bay repòtè yo nan yon konferans pou laprès li te fè, akonpaye pa Dworkin, avoka feminis Catharine MacKinnon ak lòt moun se manm ''Fanm kont pònografi''. Apre konferans pou laprès la, Dworkin, MacKinnon, Gloria Steinem ak Boreman te kòmanse diskite sou posiblite pou yo sèvi ak lwa dwa sivil pou jwenn domaj nan men Traynor ak lòt direktè yo soti nan ''Deep Throat''. Boreman te enterese, men yo te oblije abandone apre Steinem te dekouvri ke [[Preskripsyon (lwa)|peryòd limit]] pou depoze chaj yo te pase<ref>{{Book|language=en|first name1=Susan| name1=Brownmiller |otè lyen1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir yon revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=337|isbn=}}</ref >. Sepandan, istwa Linda Boreman a anfòm nan panse Dworkin ak MacKinnon ki wè nan pònografi, pa nati vyolan li yo, anvan chanm vyòl la: {{quote|pònografi se teyori a, vyòl se pratik la}}< ref name="Feminis ak pònografi - David Courbet - Google Books">{{Liv|lang=fr|prenon1=David|ti non1=Courbet|tit=Feminis ak pònografi|place=Paris|piblikatè=[[La Musardine]]| ane=2012| total pages=276|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=hLOHn7NYeP0C&printsec=frontcover&q=andrea+dworkin+|accessed=25 jiyè 2013}}</ref> . Se poutèt sa, pwodiksyon pònografik yo ta ka konprann kòm yon mal fè fanm yo, yon mal ke sèlman lalwa te kapab korije, si se pa repare. Se konsa, an 1983, ofisyèl konsèvatif eli nan [[Minneapolis]] te anboche Dworkin ak MacKinnon pou yo ekri yon òdonans anti-pònografi ki ta entegre nan kad lejislatif vil la. Se konsa, de feminis yo te kapab mete teyori yo an pratik. Vrèmanvre, lòd yo defini pònografi kòm yon vyolasyon dwa sivil fanm yo, ki pèmèt moun ki santi yo blese nan pònografi yo rele pwodiktè ak distribitè yo devan [[jirisdiksyon sivil la]] pou yo ka jwenn konpansasyon. Pandan ke pònografi yo defini jan sa a: "esklavaj seksyèl fanm pa imaj oswa mo ki reprezante yo kòm objè ki pran plezi nan yo imilye, bat, vyole, degrade, degrade, tòtire, redwi nan pati nan kò yo, mete yo nan pozisyon sèvil soumisyon. oswa egzibisyon »<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books">{{Liv|language=fr|premye non1=Ludivine|name1=Thiaw- Po-Une|title=Kesyon nan kontanporen etik|location=Paris|piblikatè=[[Éditions Stock|Stock]]|ane=2006|total paj=1216|isbn=|li sou entènèt=https://books.google .fr/books?id=1M8vIU2cCEcC&pg=PT522&dq= andrea+dworkin|aksede 1ye Out 2013}}</ref>. Konsèy vil Minneapolis te pase lwa a de fwa men Majistra Demokratik Don Fraser, ki te konsidere pawòl òdonans lan twò vag, te mete veto sou li chak fwa<ref name="The New Politics of Pornography - Donald Alexander Downs - Google Books">{ {Liv|lang=en|prenon1=Donald Alexander|ti non1=Downs|tit=Nouvo politik pònografi a|soustitre=Òdonans Minneapolis ak teyori feminis pònografi ak seksyalite |location=Chicago|editè=[[University of Chicago Press]]|ane=1989|pasage=34–65|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=4h4rpVBqtMgC&pg=PA34<nowiki> |accessed=8 jiyè 2013}}</nowiki></ref>. Sepandan, pita te pase òdonans nan [[Indianapolis]] an 1984, byenke finalman [[Tribinal Apèl Etazini pou Setyèm Awondisman an]] te rejte l, ki te twouve li enkonstitisyonèl. , pa desizyon ''American Booksellers'. v. Hudnut'' paske se te, dapre yo, yon atak sou libète ekspresyon. Tout lòt tantativ pou yo aksepte òdonans kont pònografi a nan lòt vil oswa nan lòt eta yo te pwouve se yon echèk, sitou depi [[Lakou Siprèm Etazini]] te konfime enkonstitisyon an nan òdonans lan. [[Premye Amannman nan Konstitisyon Etazini|Premye Amannman]] ak libète ekspresyon<ref name="The New Politics of Pornography - Donald Alexander Downs - Google Books" />. Malgre refi sa yo, Dworkin te kontinye sipòte apwòch legalis la nan ekriti li yo ak nan aksyon li yo, ankouraje, pa egzanp, feminis anti-pònografi ki te òganize kanpay nan Cambridge (an 1985) ak [[Bellingham (Washington)|Bellingham]] (nan 1985). 1988) ki vize gen vèsyon òdonans kont pònografi a apwouve pa referandòm<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=90-95}}</ref>. ==== Temwayaj devan Komisyon Meese ==== [[File:Meese Report cover.png|thumbnail|Rapò final [[Komisyon Meese]] kote Dworkin te patisipe.]] Nan {{Date|22|janvye|1986}}, Dworkin te temwaye pandan inèdtan edmi devan ''[[Komisyon Meese|{{Langue|en|Komisyon Pwokirè Jeneral sou pònografi}}]]'' (yo rele souvan. "{{Llanguage|en|Meese Commission}}) nan [[New York]], epi li reponn kesyon manm li yo apre li fin fini pwòp istwa li<ref group=D>{{chapit|language=en |prenon1=Andrea | name1=Dworkin |tit chapit=Pònografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=276-303}}</ref>. Temwayaj li te apresye epi repwodui nan rapò final komisyon an<ref>{{Web link|langue=en|url=http://www.porn-report.com/commissioner-biographies.htm |title=Viktimizasyon: Entwodiksyon |otè=Komisyon Pwokirè Jeneral la sou pònografi: Rapò final |dat=1986 |sit=Porn-report.com |accessed on=14 jiyè 2013|kase sou = 2023-10-26}}.</ref> pandan Dworkin ak MacKinnon te make piblikasyon sa a lè yo te òganize yon konferans pou laprès ansanm kote yo te reyafime validite ''{{Language|en|Odonans dwa sivil antipornografi yo}}''<ref name="Pat Califia">{ {chapter|language=en |non1=Pat |ti non1=Califia |lyen otè1=Pat Califia |tit chapit=Rapò Komisyon Meese obsèn, degoutan, ak vye |otè liv=Pat Califia |tit liv=Sèks piblik: Kilti sèks radikal |kote =San Francisco |piblikatè=[[Cleis Press]] |ane=1986 |li sou entènèt=https://web.archive.org/web/20110712160549/http://cultronix.eserver.org/califia/meese/<nowiki> |accessed=14 jiyè 2013}}</ ref>. Answit, Komisyon Meese te fè ti chèn makèt yo retire nan etajè yo </nowiki>[[Men's press|magazine pou gason]], tankou ''{{Language|en|[[Penthouse (magazine)| Penthouse]]}}''< ref>{{Web link|langue=en|url=http://home.earthlink.net/~durangodave/html/writing/Censorship.htm |title=Politik ak pònografi: yon konparezon nan rezilta Komisyon Prezidan an ak Komisyon Meese ak repons ki bay rezilta a |otè=David M. Edwards |dat=1992 |aksede nan=14 jiyè 2013}}.</ref> oswa ''{{Language|en|[ [Playboy]]}}' '<ref name="Pat Califia" /> (Dworkin te deklare tou ke magazin sa a {{quote|tou de nan tèks li yo ak nan imaj li yo ankouraje tou de vyòl ak abi seksyèl sou minè <ref>{{Link achiv|language=en |timestamp achiv=20060505081743 |url=http://www.amazoncastle.com/feminism/porn.shtml|title=pònografi ak feminis |otè=Colleen McEneany |dat=1997- 1998 |sit=Web-archive.org |aksede on=14 jiyè 2013}}</ref>}}). Kanpay Komisyon Meese te dirije kont machann liv ak machann te finalman anile pa yon desizyon nan {{Language|en|D.C. [[Tribinal Distri Etazini|Tribinal Federal]]}} nan Meese v. Playboy<ref>{{Web link|langue=en|url=http://home.earthlink.net/~durangodave/html/writing /Censorship .htm |tit=Politik ak pònografi: Yon konparezon nan konklizyon Komisyon Prezidan an ak Komisyon Meese la ak repons ki lakòz |otè=David M. Edwards |dat=1992 |sit=home.earthlink.net |aksede nan =Out 1, 2013}}.</ref>. Nan temwayaj li ak nan repons li yo, Dworkin te denonse itilizasyon lwa anti-obscenite pou pouswiv kreyatè pònografi, li deklare, {{quote|nou kont lwa obscenite. Nou pa vle li. Mwen vle ou konprann poukisa, si ou fini dakò oswa ou pa<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue" group=D>{{chapter|language=en |firstname1=Andrea |lastname1=Dworkin |title chapter=Penografi. Eske se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=285}}</ref>.}} Li te eksplike ke lwa ki gen rapò ak obscenite yo te lajman inefikas<ref name="Pornography Is yon gwoup "Dwa Sivil" gwoup=D/>, epi lè yo te, yo te sèlman kache pònografi nan vizyon piblik la, pandan y ap pèmèt li devlope diskrètman<ref group =D>{{chapit|lang=nan |prenon1=Andrea |denye. name1=Dworkin |tit chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=285-286} }</ref>. An brèf, pou Dworkin, lwa sa yo te siprime tout piblikasyon, san distenksyon, pou move rezon, ki mete aksan sou {{quote|lwa obscenite yo tou [[mizogini]] nan konsepsyon yo menm. Prensip debaz yo se ke se kò fanm ki obsèn<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue, 286" group=D>{{chapter|language=en |premye1=Andrea |ti non1=Dworkin | tit chapit. =Pònografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=286}}</ref>.}} Olye de sa, li te fè senk rekòmandasyon. Li te avize ke {{quote|[[Depatman Jistis Etazini|Depatman Jistis]] bay ajans ki fè respekte lalwa yo enstriksyon yo pou yo kenbe dosye sou itilizasyon pònografi pandan krim vyolan yo<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue , 286" group=D/>.}} Dworkin pwopoze tou pou entèdi posesyon ak distribisyon pònografi. raphie nan prizon. An menm tan, li rekòmande ke lajistis ranfòse lwa kont tchoul yo epi yo pa bay aktè nan sektè pònografi a ankò. Epitou pami rekòmandasyon sa yo, Dworkin te sigjere ke youn nan priyorite Depatman Jistis la ta dwe ranfòse Lwa sou òganizasyon raketè ki enfliyanse ak kòwonpi|RICO. }}'') kont endistri pònografi<ref group=D>{{chapter|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |tit chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |travay otè=Andrea Dworkin | tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=287}}</ref>. Epi finalman, li te sijere ke Kongrè a pase lejislasyon federal anti-pònografi ki ta bay domaj pou mal enflije sou fanm yo. An menm tan, li sijere ke Komisyon Meese an konsidere kreye yon dispozisyon ki fè li yon krim ak yon privasyon nan dwa sivil yon moun fòse yon moun patisipe nan pònografi. Dworkin te sigjere tou ke patisipe nan trafik materyèl pònografik ta dwe konsidere kòm yon konplo kont dwa sivil fanm yo<ref group=D>{{chapter|language=en |premye non1=Andrea |ti non1=Dworkin |chapit title= Pònografi se yon Pwoblèm Dwa Sivil |travay otè=Andrea Dworkin |tit travay=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=288}}</ref>. Li te soumèt tou bay komisyon an yon kopi [[Linda Lovelace|Boreman]], ''{{Langue|en|Ordeal}}'', kòm yon egzanp sou abi li te espere repare, li eksplike ke {{ quote|la Sèl bagay orijinal Linda se te ke li te gen kouraj piblikman goumen kont sa ki te rive l '. E kèlkeswa sa w fè, se pou ede l oswa se pa pou ede pèsonn<ref group=D>{{chapit|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |titre chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè travay=Andrea Dworkin |tit travay=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=289}}</ref>.}} ==== ''{{Language|en|Koulyon}}'' ==== An 1987, Dworkin te pibliye ''{{Langue|en|Couple}}'', yon travay kote li te pwolonje analiz li sou pònografi sou [[koulman seksyèl]] li menm, li te diskite ke kalite soumèt pònografi a jwe yon wòl santral. wòl nan eksperyans fanm ak gason nan seksyalite etewoseksyèl nan yon sosyete gason domine. Toujou nan kad [[patriyachi (syoloji)|sosyete patriyakal yo]] feminis la dekri, li eksplike ke tout relasyon etewoseksyèl yo alyenan ak degradan pou fanm yo, kenbe pénétration ka, nan nati li menm, kondane fanm nan enferyorite ak soumisyon. <ref name="dworkin" group=D>{{harvsp|Dworkin|1987|p=128-143}}</ref>. Desine sou pònografi ak literati - pa egzanp ''[[The Kreutzer Sonata]]'', ''[[Madame Bovary]]'' oswa ''[[Dracula]]'' - Dworkin afime ke deskripsyon nan relasyon seksyèl nan atizay ak kilti endikap toujou mete aksan sou relasyon etewoseksyèl kòm sèl kalite seksyalite "reyèl". Deskripsyon sa yo ta dekri relasyon seksyèl an tèm vyolan oswa anvayisan, yon vyolans ki ta esansyèl nan erotism, epi ki ta souvan konbine avèk mepri ak degou (pafwa rive jiska touye moun) nan fanm yo. Dworkin eksplike ke kalite deskripsyon sa a ranfòse tou [[androsantrism]] ak aspè coercitive nan seksyalite, e ke, lè konpòtman yo konbine avèk kondisyon lavi yo nan yon sosyete sèksis, eksperyans nan relasyon sèks etewoseksyèl li menm vin fè pati gason. dominasyon. Dapre Dworkin, relasyon sa yo fè eksperyans kòm yon fòm okipasyon, ki ta dwe kanmenm bèl pou fanm, yo konprann ke dènye a ta dwe konsubstansyèl ak idantite ak estati fanm yo<ref name="dworkin" group="D/">. Kalite deklarasyon sa a souvan site pa kritik Dworkin ki entèprete travay sa a kòm afime ke "tout" relasyon etewoseksyèl yo se [[vyòl]], oswa plis jeneralman ke nati anatomik nan relasyon seksyèl fè yo intrinsèqueman danjere nan èt imen an. gason ak fanm. Pa egzanp, [[Cathy Young]] eksplike ke kèk nan deklarasyon Dworkin yo tankou: {{quote|koulman seksyèl se ekspresyon fòmèl, pi bon kalite, esteril nan mepri gason pou fanm}} yo ka rezonab rezime kòm {{quote|lang etranje|lang. =en|Tout sèks se kadejak}} ({{quote|le sexe c'est le rape}})<nowiki><ref></nowiki>{{Web link|langue=en|url=http://reason.com/archives /2005/ 04/19/womans-hating |tit=Woman's Hating, The misdirected passion of Andrea Dworkin |otè=Cathy Young |dat=19 avril 2005 |sit=[[Reason (magazine)|Reason.com]] |accessed on= 14 jiyè 2013}}.</ref>. Dworkin genyen te rejte entèpretasyon sa a, pita te deklare nan yon entèvyou, {{quote|Mwen panse ke sèks ak plezi ka, epi yo pral, siviv [[egalite sosyal|egalite]]}} lè yo sijere ke enkonpreyansyon an te parèt akòz ideoloji seksyèl li te kritike. : {{quote|jan modèl seksyèl la konkeri, posesif ak vyolan, mwen panse anpil gason kwè yo bezwen avantaj enjis sa a, ki nan ekstrèm li ta rele kadejak. Mwen pa panse yo bezwen li<ref name="Fighting talk">{{Article|language=en |premye non1=Andrea |ti non1=Dworkin |premye2=Michael |ti non2=Moorcock |otè lyen2=Michael Moorcock |tit =Diskou batay |pèyodik=Nouvo Statesman |periodik lyen=New Statesman |jou=21 |mwa=avril |ane=1995 |tèks url=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/MoorcockInterview.html | jwenn aksè nan =14 jiyè 2013}}</ref>.}} ==== Desizyon ''{{Language|en|Butler}}'' ==== An 1992, [[Tribinal Siprèm Kanada]] te pran yon desizyon nan ''{{Langue|en|R. v. Butler}}'', ki enkòpore eleman nan travay lejislatif Dworkin ak MacKinnon te fè sou pònografi nan lwa obscenite Kanadyen yo. An reyalite, Dworkin ak MacKinnon, apre echèk òdonans anti-pònografi a an 1983, te modifye fason yo konprann pònografi lè yo te deklare ke li se yon sous enjistis, ki donk pa mete l anba pwoteksyon prensip lib ekspresyon. : pònografi dwe goumen paske li se yon sous diskriminasyon<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books" />. Kidonk, nan desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' a, Tribinal la te fè konnen lwa Kanadyen sou obscenite vyole libète ekspresyon ak dwa sitwayen Kanadyen yo, menmsi yo enskri nan [ [Chater Dwa Kanadyen ak Libète]], si yo te aplike pou rezon moral oswa sou baz estanda komen [[desans]]. Pandan ke an menm tan, Tribinal la afime ke lwa anti-obscenity ka mete an plas, an akò ak Konstitisyon an, si yo konbat pònografi nan objektif pou garanti egalite ant sèks, yon prensip, tou, ki anrejistre nan Charter la< ref>{{chapit|language=en |prenon1=Brenda |ti non1=Cossman |tit chapit=Feminis mòd oswa moralite nan trennen? Soutèks seksyèl desizyon Butler a |liv otè=Lise Gotell, Becki L. Ross |liv tit=Move atitid/yo sou jijman: pònografi, feminis, ak desizyon Butler la |kote=Toronto |piblikatè=University of Toronto Press |ane =1997 |passage=107 |li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=KfTtZl-hrBsC&pg=PA107&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessed=14 jiyè 2013}}</ref > . Men ki jan desizyon Tribinal la te enspire pa refleksyon Dworkin anvan yo pandan li te site anpil extrait nan travay ''{{Langue|en|Fon Aksyon Legal ak Edikasyon Legal Fanm yo}}'' (LEAF ), avèk èd ak patisipasyon Catharine. MacKinnon<ref>{{chapit|language=en |prenon1=Christopher |ti non1=Nowlin |tit chapit=Butler: yon avantaj radikal-feminis nan pwodwi franj |otè liv=Christopher Nowlin |tit liv=Jije obscenity: A Istwa kritik nan prèv ekspè |location=Quebec |piblikatè=McGill-Queen's University Press |ane=2003 |pasage=126 |li sou entènèt=https://books.google.fr/books ?id=spUwNzRGwLgC&pg=PA126&redir_esc=y#v =onepage&q&f=false |accessed=14 jiyè 2013}}</ref>. Sepandan, Andrea Dworkin te opoze pozisyon LEAF la, li te diskite ke feminis pa ta dwe ede oswa eseye refòme lwa obscenite<ref>{{Book|language=en|firstname1=Joan|lastname1=Mason -Grant|title=Ponography Embodied|subtitle=Soti nan Lapawòl nan pratik seksyèl|location=Lanham|editor=Md.: Rowman & Littlefield|year=2004|passage=176|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=ZlGmGa8LMmgC&pg=PA176}} </ref>{{,}}<ref name="Dworkin/MacKinnon Press Release About Canada">{{Web link|langue=en|url=http ://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/OrdinanceCanada. html |tit=Deklarasyon Catharine MacKinnon ak Andrea Dworkin konsènan koutim Kanadyen ak apwòch legal pou pònografi |otè=Andrea Dworkin, Katharine MacKinnon |dat=26 out 1999 |sit =Nostatusquo.com |aksede nan=14 jiyè 2013}} .</ref>. Konkrètman, desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' mete restriksyon konstitisyonèl sou vant, distribisyon oswa enpòtasyon materyèl pònografik nan lide pou pwoteje egalite ant gason ak fanm, yon gwo reyalite ke anpil moun pral selebre. feminis<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Livres" />. === Dènye ane === An 1997, Dworkin te pibliye Lavi ak lanmò: Ekri san pakèt sou lagè kontinyèl sou fanm yo, yon koleksyon diskou li yo ak atik ki soti nan ane 1990 yo, ki gen ladan yon pati long otobyografik sou lavi li kòm ekriven. Atik yo kouvri sijè tou varye tankou vyolans sou fanm, pònografi, [[pwostitisyon]], itilizasyon vyòl pandan [[Gè Bosni-Erzegovin]], [[tousinay nan École Polytechnique de Montréal]], [[Izrayèl]], politik la. nan [[Gender (syans sosyal)|sèks]] nan ''{{Language|en|[[United States Holocaust Memorial Museum]]}}''<ref>{{Atik|lang= nan |title=Andrea Dworkin Obituary |periodical=The Times |periodical link=The Times |jou=13 |mwa=avril |ane=2005 |url text=http://www.thetimes.co.uk/tto/opinion/ obituaries/article2081297.ece |accessed 16 jiyè 2013}}</ref>. An 1997 tou, ''{{Language|en|New York Times Book Review}}'' te pibliye yon lèt long Dworkin kote li te eksplike ke orijin gwo rayisman li anvè pwostitisyon ak pònografi se akòz lepase li kòm yon moun. fanm yo te fè abi nan plizyè okazyon: doktè prizon yo te egzamine ak vyolans, premye mari li te bat yo ak anpil lòt gason<ref>{{Web link|langue=en|url=https:// www.nytimes.com/books/97 /06/15/lifetimes/25885.html |tit=Pònografi ak nouvo puritan yo: Lèt Andrea Dworkin ak lòt moun |otè=Andrea Dworkin |dat=Me 1992 |sit=[[The New York Times]] |aksede 19 jiyè , 2013}}.</ref>. Pandan peryòd sa a, Dworkin te kanpe tou pou opozisyon feròs li kont Prezidan [[Bill Clinton]] pandan [[Monica Lewinsky#Lewinsky Affair|Lewinsky Affair]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1= James | name1=Taranto |title=Ki moun ki yon ipokrit--e ki moun ki gen sousi? |periodik=The Wall Street Journal |lyen peryodik=The Wall Street Journal |jou=4 |mwa=Out |ane=1998 |tèks url=http://www.jamestaranto.com/hypo.htm |accessed on=19 Jiyè 2013}}</ref>, non sèlman nan sipòte Monica Lewinsky men tou nan defann an menm tan [[Paula Jones]] ak [[Juanita Broaddrick]], nan pwen pou m di {{quote|Mwen kwè ke Clinton se yon kadejakè}}<ref>{{Liv|lang=nan|premye non1=Candice E.|ti non1=Jackson|tit=Lavi yo: Fanm yo vize pa machin Clinton lan|place=California|piblikatè=World Ahead Publishing| year=2005 |passage=240|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=_C3Hg6gy7ZYC&printsec=frontcover&q=dworkin|accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. Dworkin te fòje lyen ak [[jidayis]] ak [[Izrayèl]] depi jèn li: anpil manm nan fanmi li te mouri pandan [[Olokòs la]], e li te, pa egzanp, enterese nan [[ [prosè Nuremberg]] lè li te etidye nan Bennington College. Se konsa, feminis la te vizite pèp Izrayèl la apati {{Dat||Desanm|1988}} pou l te patisipe nan premye konferans entènasyonal feminis jwif yo nan [[Jerizalèm]], kote an menm tan li te kapab rankontre aktivis feminis radikal Arab ak jwif ki te ogmante. konsyans sou inegalite yo, seksyèl ak etnik, ki te egziste nan peyi Izrayèl la<ref name="Andrea Dworkin 1946 – 2005" />. Se poutèt sa, li te natirèl ke an 2000, li te pibliye ''{{Langue|en|Scapgoat: The Jews, Israel, and Women's Liberation}}'', yon travay ke li konsidere kòm travay nan lavi li e nan ki li fè efò. pou kondane [[antisemitism]] pandan y ap konpare opresyon fanm ak pèsekisyon [[Jwif]]. Nan redaksyon li a, Dworkin eksplike ke [[Dezyèm Gè Mondyal la]] te kreye yon mond kote fanm yo te definitivman "pèdan yo", an brèf, dapre li, Nazi yo te emaskulate jwif yo, ki an vire emaskulasyon jwif yo. pran nan men fanm Izraelyen ak Palestinyen. Pandan ke Palestinyen yo, emasculated pa Izraelyen yo, ta gen konpansasyon pou atak sa a sou virilite yo pa ogmante dominasyon nan fanm Palestinyen yo. An reyalite, pozisyon Dworkin ak donk travay li ''{{Language|en|Scapgoat}}'' se anbivalan, paske sou yon bò, li admire batay jwif yo pou kreyasyon ak defans pèp Izrayèl la men yon lòt bò. , li lòt la, li kondane vyolans ak mizojini ki te lakòz eklatman sa yo. Se tou nan travay sa a Dworkin mande pou kreyasyon yon peyi akeyan pou fanm an repons a opresyon yo. Eta sa a t ap, nan lespri feminis la, kontrepati fanm pèp Izrayèl la kote chak fanm pèsekite ta ka pran refij, menm jan yon jwif ki reyalize [[alya]]<ref name="Take no prisoners" / >. Menm ane a, 2000, Dworkin te pibliye atik kontwovèsyal nan [[New Statesman]]<ref>{{Atik|language=en |firstname1=Andrea |lastname1=Dworkin |title=Jou mwen te dwòg ak vyole | peryodik=New Statesman |lyen peryodik=New Statesman |jou=5 |mwa=jen |ane=2000 |text url=http://www.newstatesman.com/comment/2013/03/day-i-was-drugged-and-raped |aksede 20 jiyè 2013}}</ref> ak nan [[The Guardian|Gadyen]]<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |title=Yo pran kò m. nan men mwen epi sèvi ak li |pèyodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=2 |mwa=jen |ane=2000 |tèks url=http://www.guardian.co.uk/books/2000/ jun/ 02/society |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>, ki deklare ke youn oswa plizyè gason te vyole li nan nan chanm otèl li nan [[Pari]], ane anvan an, apre li te fè l enjere [[GHB]] (oswa yon dwòg menm jan an) pou l fè l san konesans. Atik li yo te alimenté konfli, sitou lè ekriven tankou Catherine Benett<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" /> ak Julia Gracen<ref>{{Web link|langue=en|url=http:/ /www. .salon.com/2000/09/20/dworkin/ |tit=Andrea Dworkin nan agoni |otè=Julia Gracen |dat=20 septanm 2000 |sit=[[Salon.com]] |aksede 19 jiyè 2013 }} .</ref> pibliye dout yo sou temwayaj li a, divize opinyon ant ensèten ak sipòtè li yo, ak pou egzanp feminis tankou [[Catharine MacKinnon]], Katharine Viner (jounalis nan [[The Guardian |Guardian]]) oswa [[Gloria. Steinem]]<ref name="Yon lavi san konpwomi | Liv | Gadyen an" />. Pita, Charlotte Raven te dekri agiman Dworkin te mete devan yo kòm {{quote|yon reklamasyon lajman diskredite}} ki ta ka pi byen konsidere kòm {{quote|yon sòt travay atistik woutin}}<ref>{{Atik| lang=en | premye non1=Charlotte |ti non1=Raven |tit=Body of prèv |pèyodik=New Statesman |periyodik lyen=New Statesman |jou=19 |mwa=jen |ane=2006 |tèks url=http://www.newstatesman. com/node/153485 |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. Emosyonèlman frajil ak nan echèk sante, Dworkin sitou te retire nan lavi piblik pou de ane apre piblikasyon atik sa yo. An 2002, Dworkin te pibliye otobiyografi li Heartbreak: The Political Memoir of a Feminist Militant pandan li te retounen nan pale an piblik ak ekri. Nan yon entèvyou ak Julie Bindel an 2004, li te eksplike {{quote|Mwen te panse mwen te fini men mwen santi yon nouvo vitalite. Mwen vle kontinye ede fanm yo<ref name="A life without compromise | Books | The Guardian" />.}} Li te pibliye twa atik nan [[The Guardian|Guardian]] e li te kòmanse travay sou yon nouvo liv, ki li te kite fini, ''{{Language|en|Writing America: How Noelists Invented and Gendered a Nation}}'', yon travay ki adrese wòl womansye yo, tankou [[Ernest Hemingway]] oswa [[William Faulkner]] , nan devlopman nan politik Ameriken ak idantite kiltirèl li yo<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian" />. === Maladi ak lanmò === Pandan dènye ane li yo, Dworkin te soufri ak yon move sante, epi li te di Gadyen an nan dènye kolòn li ke li te febli ak prèske paralize nan artroz grav nan jenou li. Yon ti tan apre li te retounen soti Pari an 1999, li te entène lopital ak yon gwo [[fyèv]] ak yon [[tronboz]] nan janm li. Kèk mwa apre yo te fin lage lopital la, li te vin de pli zan pli kapab pliye jenou l, e li te oblije sibi operasyon pou ranje yo ak Titàn ak [[Protèz (medsin)|pwotèz ]] an plastik. Li te ekri: {{Quote|Doktè ki pi byen konnen m lan di ke artroz kòmanse byen lontan anvan yon moun paralize - nan ka mwen an, petèt depi mwen te san kay oswa abi seksyèl, oswa frape sou janm yo oswa akòz pwa mwen. [[John Stoltenberg|John]], konpayon mwen an, responsab ''{{Language|en|Scapgoat}}'', yon etid sou [[Jwif|Idantite Juif]] ak liberasyon fanm ki te enspire m 'te pran nèf ane pou m. ekri, se, li di, liv ki te vòlè sante m. Mwen menm, mwen blame vyòl mwen te sibi an 1999 nan Pari<ref>{{Article|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |title=Atravè baryè doulè a ​​|periodical=The Guardian | peryodik lyen= The Guardian |jou=23 |mwa=avril |ane=2005 |tèks url=http://www.guardian.co.uk/books/2005/apr/23/features.weekend |accessed on=19 jiyè 2013}} .</ref>.}} Lè yon jounalis mande l kijan li vle sonje l, li reponn {{ Quote|nan yon mize, lè dominasyon gason mouri. Mwen ta renmen travay mwen an vin yon temwayaj antwopolojik sou yon sosyete primitif ki disparèt<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian" />.}} Li te mouri nan dòmi nan maten {{Dat lanmò. |9|Avril|2005}} lakay li nan [[Washington (District of Columbia)|Washington]] a laj de 58 an<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Ariel |ti non1=Levy | title=The Prisoner of Sex |periodical=New York Magazine |periodical link=New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people /features/11907/ |aksede 19 jiyè 2013}}.</ref>. Dapre Stoltenberg, kòz lanmò a se te [[myokardit]]<ref>{{Web link|language=en|url=http://www.andreadworkin.net/memorial/stoltinterview.html |title=First Year: An Entèvyou ak John Stoltenberg |otè=Beth Ribet, [[John Stoltenberg]] |dat=11 mas 2006 |sit=andreadworkin.net |aksede=21 jiyè 2013}}.</ref>. == Dworkin ak fiksyon == Dworkin te deja rekonèt kòm yon teyorisis feminis ak aktivis, li te pibliye tou twa zèv fiksyon. An 1980, li te ekri yon koleksyon [[skut istwa]], ''{{Langue|en|Kè brize a nouvo fanm}}''. Nan premye woman li a, ''{{Language|en|Ice and Fire}}'', ki te pibliye nan Wayòm Ini an 1986, Dworkin fè yon [[rakor premye moun]] ki te ranpli avèk vyolans ak zak move tretman, ki [[Susie Bright]] te kapab konpare ak yon reekri feminis nan youn nan ekriti yo pi byen koni nan [[Marquis de Sade]]: ''[[Histoire de Juliette, ou les Prosperités du vice|Juliette ]]' '<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2005/04/andrea_dworkin_.html |title=Andrea Dworkin te mouri |otè=Susie Bright | dat=avril 11, 2005 |sit=Journal Susie Bright |accessed=16 jiyè 2013}}.</ref>. Poutan Dworkin te gen entansyon montre ke mal gason yo te fè fanm yo se te yon bagay politikman ordinèr, epi yo pa te konsidere kòm yon erotism nòmal oswa orijinal. Dworkin te deklare ke liv li yo te fè fas ak rejè nan men piblikatè ki te bese anba presyon ''{{Language|en|[[Playboy]]}}'', sepandan ''[[The Daily Telegraph|{{ Langue|en|Telegraph}} ]]'' te eksplike plis pwozayman ke woman feminis yo pa t popilè<ref name="Andrea Dworkin - Telegraph">{{Article|langue=en |title=Andrea Dworkin | periodical=The Telegraph |periodical link=The Telegraph |jou =13 |mwa=avril |ane=2005 |url text=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/1487683/Andrea- Dworkin.html |accessed 16 jiyè 2013}}< /ref>. Pafwa yon konteur premye moun rakonte yo, istwa kout ak woman Dworkin yo souvan enkòpore eleman nan lavi li epi souvan adrese menm sijè ak redaksyon li yo. Anplis, kritik yo pafwa te note kèk pasaj nan ''{{Langue|en|Ice and Fire}}'' kote karaktè yo eksprime egzakteman menm opinyon ak Dworkin<ref>{{Archive link|langue=en| timestamp archive=20080508232955 |url=http://www.mensnewsdaily.com/archive/r/ross-eric/2005/ross072205.htm|title=MacDworkinism and VAWA: The Fraud of the Millenia |author=Eric Ross |dat= 22 jen 2005 |sit=Nouvèl Gason yo chak jou |aksede=16 jiyè 2013}}</ref>. Sepandan, lèt la te ekri ke {{quote|fiksyon mwen an se pa yon otobiyografi. Mwen pa yon egzibisyonis. Mwen pa mete tèt mwen nan ekspozisyon. Mwen pa mande padon. Mwen pa vle konfese. Men, mwen te itilize tout sa mwen konnen - lavi mwen - pou montre ke sa mwen kwè nan yo dwe dekri pou yo ka fè fas a. Enperatif ki nan kè m ekri - sa pou m fè - soti dirèkteman nan lavi m. Men, mwen pa ka revele li dirèkteman pou tout moun wè, oswa menm gade sou li pandan ke lòt moun ap gade<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=15}}</ref >.}} == Revi ak Legacy == === Dworkin oratè a === Dworkin te ekri dis liv sou feminis radikal ]] men tou anpil diskou ak atik, yo tout fèt nan objektif pou afime ak denonse prezans vyolans nòmalize ak enstitisyonèl sou fanm, vin youn nan otè ak pòtpawòl ki pi enfliyan pou feminis radikal Ameriken an. fen ane 1970 ak ane 1980. Li te defini pònografi kòm yon endistri vyolans ak dezumanizasyon devastatè, epi li pa senpleman kòm domèn fantasy, lè pwostitisyon ta dwe yon sistèm eksplwatasyon, ak relasyon seksyèl se plas prensipal soumisyon nan yon [[Patriyachi sosyoloji)|sosyete patriyakal]]. Analiz ak ekriti li yo te enfliyanse ak enspire travay anpil feminis Ameriken yo, premye ak premye [[Catharine MacKinnon]]<ref>{{Article|langue=en |premye non1=Stuart |ti non1=Jeffries |title=Èske fanm yo se moun. ? |periodical=The Guardian |periodical link=The Guardian |jou=12 |mwa=avril |ane=2006 |text url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/apr/12/gender.politicsphilosophyandsociety |aksede 21 jiyè 2013}}</ref>, [[Gloria Steinem]], [[John Stoltenberg]]<ref name="Living With Andrea Dworkin" />, [[Nikki Craft]]<ref>{ { Web link|language=en|url=http://www.nikkicraft.com/ |title=The Nikki Wiki: Tout bagay sou Nikki Craft |date= |sit=Nikkicraft.com |accessed=21 jiyè 2013}}. < /ref> oswa [[Susan G. Cole|Susan Cole]]<ref>{{Atik|lang=nan |premye1=Susan |ti non1=Cole |tit=Sèks, manti ak ideyoloji |periodik=Kounye a |jou= 12 -19 |mwa=Me |ane=2005}}</ref>. Pandan ke pozisyon san konpwomi li yo ak style ki gen enpak sou ekriti li yo ak diskou li yo, ke Robert Campbell te kapab dekri kòm {{quote|apokalips} <ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http:// hnn.us /blogs/entries/4351.html |title=Feminis radikal: Gen kèk menm si ts on Long's Defense |otè=Robert Campbell |dat=29 mas 2004 |sit=Rezo nouvèl istwa George Mason University |aksede nan=21 jiyè 2013|kase sou = 2023-10-26}}.</ref>, [[Robin Morgan]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1=Ariel |ti non1=Levy |tit = Prizonye sèks la |periyodik=New York Magazine New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=5 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people/features/11907/ |accessed on=19 jiyè, 2013} }</ref> oswa [[Susie Bright]]<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2005/04/andrea_dworkin_.html |title= Andrea Dworkin te mouri |otè=Susie Bright |dat=11 avril 2005 |sit=Journal Susie Bright |aksede=21 jiyè 2013}}.</ref> pami lòt moun, pou lòt moun ki pale, tankou [[Malcolm X] ]. Kanta pou Gloria Steinem, li souvan konpare estil li ak [[pwofèt yo]] nan [[Ansyen Testaman an]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1=Ariel |non1=Levy |title= The Prisoner of Sex |periodical=New York Magazine |periodyal link=New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=1 |text url=http://nymag.com/nymetro/news / people/features/11907/ |aksede 19 jiyè 2013}}</ref>. [[Susan Brownmiller]], yon feminis Ameriken, ki te sonje diskou Dworkin nan mach ''[[Take Back the Night]]'' an 1978 te ekri: {{quote block|Samdi aswè a te fini ak mach chandèl ''{{Langue|en|Take Back the Night}}'' (premye a nan kalite li) atravè distri limyè wouj la, ki te kòmanse ak yon diskou dife Andrea Dworkin. . Mwen te wè Andrea nan salon mwen anvan, men sa a se premye fwa mwen te wè Andrea nan aksyon. Sou plas la mwen surnon li "{{Language|en|Rolling Thunder}}". Swe nan salopet abako karakteristik li yo, li te pran entonasyon twòp ki ta fè l 'kèk ane pita tou de yon zidòl ak yon sijè nan betiz. Eprèv dramatize Dworkin ak stil predikasyon pa janm byen chita sou mwen, men mwen toujou respekte l pou kouraj li depi lontan apre mwen te abandone Lagè Sèks yo. )|Lagè sèks yo]]. Yon fwa yo te fin fè apèl a aksyon li a, twamil (3.000) manifestan te pran lari<ref>{{Book|language=en|first name1=Susan|styname1=Brownmiller|author link1=Susan Brownmiller|title=In Our Time|anba - title=Memoir of a Revolution|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasage=302-303|isbn=}}</ref>...|Susan Brownmiller, 1999}} Lòt feminis pa t ezite pibliye senpati yo oswa pou komemore lanmò li, tankou Catharine MacKinnon, youn nan kolaboratè ak zanmi Dworkin depi lontan. Dènye a pibliye yon kolòn nan ''{{Langue|en|[[The New York Times|New York Times]]}}'' pou rann omaj a sa li dekri kòm {{quote|briyan karyè literè ak politik}} nan Dworkin, menm ale byen lwen ke yo sijere ke dènye a ta merite yo nominasyon pou [[Pri Nobel pou Literati]]. Men, MacKinnon deplore tou ke manti sou pozisyon li sou seksyalite (ke li te kwè relasyon seksyèl se te vyòl) ak alyans politik li yo (ke li te nan konkou ak dwa a) te pibliye, epi yo toujou, san yo pa menm fè efò pou verifye, lèt korektif yo prèske toujou refize." MacKinnon te kontinye eksplike ke "kote aparans nan ekriven gason yo te konsidere kòm petinan oswa adore kòm yon eksantrisite bon" fizik Dworkin te pase nan betiz ak deteste nan pwen pou yo te kopye ak parodi nan pònografi. Apre sa, MacKinnon kontinye “lè li te lajistis pou difamasyon, tribinal yo te trivialize manti pònografik yo konsidere kòm imajinasyon, epi yo te elve yo nan ran satir<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Catharine |ti non1=MacKinnon | otè lyen1 =Catharine MacKinnon |tit=Kiyès ki te pè Andrea Dworkin? |periodik=The New York Times |periodyal lyen=The New York Times |jou=16 |mwa=avril |ane=2005 |tèks url=https://www.nytimes.com/2005/04/16/opinion/16mackinnon .html?_r=0 |aksede nan=21 jiyè 2013}}</ref>.}} Sepandan, konpòtman Dworkin ak langaj souvan te pwovoke deba chofe, lè li pa te nan sant la nan konfli entans tèt li. Kòm rezime nan ''[[The Daily Telegraph|{{Langue|en|Telegraph}}]]'', li te demonize non sèlman pa kreyatè pònografi yo, men tou pa anpil liberal, ki te kenbe li nan prèske menm jan meprize}. <ref name="Andrea Dworkin - Telegraph" />. Kidonk, jounalis Cathy Young te plenyen ke nekroloji Dworkin yo pa t 'plis pase abiye fenèt, afime ke pozisyon li klèman te monte nan [[misandry]], e ke dènye a te tou senpleman {{quote|fou}}<ref>{{Web. lyen|lang=en|url= http://reason.com/blog/2005/04/17/the-dworkin-whitewash |title=The Dworkin Whitewash |author=Cathy Young |dat=17 avril 2005 |sit=[[Reason (magazine)|Rezon . com]] |aksede 23 jiyè 2013}}.</ref>. An menm tan an, Cathy Young te kritike sa li te rele {{quote|destriktif eritaj}} Dworkin a, li te rele l yon "fantom tris" ke feminis ta dwe egzòse<ref>{{Lyen web |langue=en|url=http:// www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/04/18/the_misdirected_passion_of_andrea_dworkin/ |title=Pasyon mal dirije Andrea Dworkin |otè=Cathy Young | dat=18 avril 2005 |sit=[[ The Boston Globe]] |accessed on=23 jiyè 2013}}.</ref>. Epi lè se pa analiz li yo ki te mete an kesyon, se temwayaj li yo ki pafwa leve dout, sitou sa ki gen rapò ak vyolans li swadizan soufri nan men moun. Egzanp ki pi popilè a se konfli sou akizasyon li yo sou vyòl ak [[subjugation chimik]] nan Pari an 1999<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" />. Nan menm sans sa a, {{foreign quote|langue=en|What Battery Really Is}} yon atik Dworkin te ekri an 1989 pou magazin ''{{Langue|en|[[Newsweek]]}}'' te rankontre anpil obstak. anvan yo te kapab pibliye nan yon lòt jounal. Vreman vre, Dworkin te ekri atik sa a an repons a feminis radikal [[Susan Brownmiller]], ki te diskite ke [[Hedda Nussbaum]], yon fanm ki te maltrete, ta dwe akize paske li pa t sispann touye pitit fi li adopte a. konpayon, [[Joel Steinberg]]. Pandan ke Newsweek te okòmansman te dakò pibliye {{foreign quote|language=en|What Battery Really Is}} magazin nan finalman refize sou demann avoka yo, ki, dapre Dworkin, eksplike ke li te dwe swa pibliye anonim {{quote. |pou pwoteje idantite moun ki komèt krim lan}} epi retire referans sou blesi espesifik, oswa bay {{quote|prèv medikal, dosye lapolis, ak yon deklarasyon alekri yon doktè ki te wè blesi yo}}. Olye de sa, Dworkin te soumèt atik li a nan ''{{Langue|en|[[Los Angeles Times]]}}'' ki te pibliye li osi bonè ke {{Date||Mas|1989}}<ref group= D>{ {harvsp|Dworkin|1993|p=330}}</ref>{{,}}<ref>{{Atik|lang=en |premye1=Ariel |ti non1=Levy |tit=Prizonye sèks la | peryodik =New York Magazine |lyen peryodik=New York (magazin) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=2 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people/features/ 11907 / |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. E menm si li pi popilè pou pugnacity li, pafwa menm vyolans li, Dworkin te eksplike tou {{quote|Mwen gen gwo konviksyon ke chak mouvman bezwen radikal li yo ak liberal li yo [...] Ou te toujou bezwen yon fanm ki ka mache. nan yon chanm fason ki dwat, pale ak ton an dwa, ki moun ki gen aksè a pouvwa. Men, ou bezwen tou yon liy anba}}. An brèf, {{quote|byenke li te irite pa feminis liberal yo, [...] li te aksepte ke opinyon li pa t 'kapab akseptab pou tout moun}}<ref name="Andrea Dworkin - Telegraph" /> . === Dworkin ak dwa a === An 1983, Dworkin te pibliye ''{{Langue|en|Dwat Fanm: Politik Fi Domestike}}'' (ki pa te tradui an fransè jis nan 2012 sou tit ''Les Femmes de Droit'') , ki gen entansyon pou yon analiz, ak yon tantativ pou eksplike, motivasyon ke fanm yo genyen pou kolabore ak gason nan mete restriksyon sou pwòp libète yo<ref>{{Web link|langue=en |url=http:/ /www.nostatusquo.com /ACLU/dworkin/RightWingWomenAbortion.html |title=Fanm Dwat: Avòtman |otè=Andrea Dworkin |dat=1983 |sit=Nostatusquo |accessed=8 jiyè 2013}}.</ref> . Nan prefas edisyon Britanik la, Dworkin deklare ke "[[Revolisyon Konsèvatif (sans modèn)|Nouvo Dwa]]" nan [[Etazini]] te reyisi asire ke fanm, aji nan non fanm, goumen pou yo rete. "pwopriyete lèzòm" ak defann yon relijyon ki ta ekspresyon yon {{citation|sipremasi gason transandan}}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=193} }</ref> , ansanm ak yon dwa konsèvatè ki ta dwe patikilyèman atantif pou prezèvasyon otorite gason nan [[fanmi an]], pou pwomosyon yon relijyon solid, ak pou batay kont [[Sispansyon volontè gwosès|avòtman]] ak kont efò. fèt pou elimine [[vyolans konjigal|vyolans domestik]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=192-193}}</ ref>. Pran sa a kòm yon pwoblèm pèsonèl, Dworkin te kesyone, {{quote|poukisa fanm zèl dwat yo kontribye nan pwòp dominasyon yo? Ki jan dwa a, ki dirije pa gason, fè apèl a patisipasyon ak lwayote fanm yo? Epi poukisa fanm dwat sa yo vrèman rayi lit feminis pou egalite ?}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=194}}</ref>. Malgre tout bagay, Andrea Dworkin te kenbe yon sèten kominikasyon politik ak dwa a. Dabò nan ekri liv ''{{Langue|en|Fanm Dwat}}'', ki kòmanse apati postula ki te di te gen yon akò ant feminis ak fanm dwat sou egzistans yon dominasyon seksyèl ak materyèl. nan gason pandan y ap rekonèt divèjans sou estrateji yo te adopte pou konfwonte li<ref>{{Atik|lang=nan |premye1= Sallie L. |non1=Foster |tit=Fanm Dwat (Liv) | peryodik=Journal Bibliyotèk |mwa =Janvye |ane=1983 |volim=108 |nimewo=1 |paj=59}}</ref>. Men, se sitou yon lòt fòm alyans ki pral kritike anpil. Vreman vre, pwojè òdonans anti-pònografi a, ki te fèt ak Catharine MacKinnon, te wè inyon feminis abolisyonis yo ak kan konsèvatif la ozalantou sa anpil moun te wè, kit se feminis oswa opinyon piblik la kòm yon tantativ nan sansi<ref name="Feminisms ak pònografi - David Courbet - Google Books" />. Se te tou nan ane 1980 yo ke Dworkin te temwaye devan [[Meese Commission]] pandan ke ''[[Prokirè Jeneral Etazini|{{Language|en|Avoka Jeneral}}]]'' [Edwin Meese]] te travay. nan biwo sosyalman konsèvatif [[Reagan]]. Men, li dwe mete aksan sou ke feminis, anti-pònografi oswa pwo-sèks, refize pozisyon yo nan domèn moralite a; si Dworkin vle entèdi pònografi, li pa, kontrèman ak konsèvatè, pou rezon moralis<ref name ="Feminisms ak pònografi - David Courbet - Google Books" />. Sa pa t anpeche feminis radikal la diskite ak deba ak ekriven konsèvatif ''{{Language|en|[[National Review]]}}'' [[David Frum]] ak madanm li, pandan 'yon echanj òganize. pa [[Christopher Hitchens]]<ref>{{Atik|lang=en |premye1=David |ti non1=Frum |lyen otè1=David Frum |tit=Andrea Dworkin RIP |peryodik=Revizyon Nasyonal |lyen peryodik= Revizyon Nasyonal |jou=12 |mwa=avril |ane=2005 |url text=http://frum.nationalreview.com/post/?q=YjA2MGNlZDc1NmNmYzY2NGQ0NjdkMGIzMWMwZDc1ZjM= |accessed=23 jiyè 2013}}</ref>. Sa a se ki jan, lè Dworkin te mouri, rekonèt figi konsèvatif pa t 'ezite peye lajan taks bay li. Anplis David Frum, Maggie Gallagher (yon kòmantatè konsèvatif) ak Richard Brookhiser (kontribitè nan ''{{Langue|en|National Review}}'') te raple reyinyon yo ak pwen posib yo an komen, sitou rejte Bill yo. Clinton ak deteste pònografi yo<ref>{{Atik|language=en |title=Nasyon an: Gade je a je; Yon feminis radikal ki ta ka manje ak (ki pa sou) konsèvatè |periodical=The New York Times |periodical link=The New York Times |jou=17 |mwa=avril |ane=2005 |text url=https://query.nytimes .com/gst/fullpage.html?res=9A02E0D6113EF934A25757C0A9639C8B63 |accessed=23 jiyè 2013}}</ref>. Se te omaj posthumes sa yo ki te mennen ekriven masisi ak konsèvatif [[Andrew Sullivan]] di ke Dworkin te apresye pa yon franj nan dwa Ameriken an ak afime ke {{quote|tankou Dworkin, premye reflèks yo , lè yo wè moun. k ap viv lib, se eseye kontwole yo epi sispann yo - pou pwòp byen yo. Menm jan ak Dworkin, yo laperèz pa seksyalite gason, epi yo wè gason kòm yon pwoblèm yo dwe rezoud. Menm jan ak Dworkin, yo kwè nan pouvwa eta a pou sansi ak kontrent libète seksyèl. Menm jan ak Dworkin, yo wè gwo nouvo libète fanm ak masisi yo te genyen depi ane 1960 yo kòm yon devlopman terib pou kilti imen<ref>{{Web link|language=en|url=http://dish.andrewsullivan .com/2005/ 04/18/the-far-left-theocon-alliance/ |tit=The Far-Left-Theocon Alliance |otè=[[Andrew Sullivan]] |dat=18 avril 2005 |sit=Dish.andrewsullivan .com |aksede 23 jiyè 2013}}.</ref>.}} === Kritik vizyon li nan pònografi === [[File:Andrea Dworkin - Pornography (book).png|vignette|Kouvè orijinal redaksyon li a ''Pònografi: Gason fanm apwopriye'' (1981)]] Lòt kritik, patikilyèman nan men fanm nan yon lòt kalite feminis, te pran pozisyon plis nuans epi sijere ke Dworkin te atire atansyon sou pwoblèm konkrè ak enpòtan, men ke eritaj li an antye te destriktif nan mouvman fanm yo, espesyalman konsènan pozisyon anti-pònografi li yo. . Vrèmanvre, yo te kritike agiman Dworkin yo te mete devan yo paske yo te redui fanm yo nan yon seri senp viktim, alòske konbat pònografi oswa pwostitisyon an pi danjere nan lavi [[Travayè sèks|travayè sèks]] ki ta pito bezwen sipò san konsyans. An menm tan an, vyolans Dworkin ak amalgamasyon yo ka fè mal non sèlman combat [[Abolisyonis (pwostitisyon)|abolisyonis]] men nan feminis an antye. Jounalis Havana Marking eksplike ke se kalite sa a pwèstans, patikilyèman véhément ak radikal, ki te kapab [[Antifeminis|fè feminis detestable]] nan je anpil gason e sitou fanm<ref name="Les vrè eritaj Andrea. Dworkin">{{Atik|lang=nan |prenon1=Lahavàn |ti non1=Marke |tit=Vrè eritaj Andrea Dworkin |periodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=15 |mwa=avril |ane =2005 |text url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/15/gender.politicsphilosophyandsociety |accessed=25 jiyè 2013}}</ref>. Anplis, ou pa menm bezwen gade nan kan pwo-sèks yo dekouvri kritik sou Dworkin: feminis Susan Brownmiller, tou nan batay kont pònografi, te twouve tèt li an akò ak MacKinnon ak Dworkin sou òdonans anti-pònografi. Eksplike ke lejislasyon ak sansi pònografi ta pwouve se yon gaspiyaj tan ak yon gaspiyaj tan<ref name="Feminisms and Pornography - David Courbet - Google Books" />. Plis serye pase yon epe nan dlo a, travay lejislatif Dworkin ak MacKinnon te kapab tounen tounen yon dezè kont moun ki ta dwe pwoteje pa lwa sa yo. Vreman vre, desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' te kapab itilize kont minorite seksyèl (madivin ak masisi pami lòt), ansanm ak magazin Kanadyen ''{{Langue|en|Feminist Bookstore News}} '' te kritike lefèt ke desizyon Tribinal Siprèm Kanada a te dirije sèlman kont masisi oswa madivin libreri ak magazen<ref name="Questions of contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Livres" />. Nan sans sa a, gen yon nouvèl ki revele "repèkisyon" sa a: an 1992, ajan ladwàn Kanadyen yo te swadizan sezi kopi liv Dworkin ''{{Langue|en|Pornography: Men Possessing Women}}'' pou yo ka enspeksyon. kenbe [[lejand vil la]] ke pwòp liv Dworkin yo ta te entèdi nan Kanada, anba enfliyans nan yon lwa ke li menm te ede yo pase. Nye lefèt ke Dworkin pa t menm sipòte desizyon ''{{Language|en|Butler}}'' pandan ke an menm tan an MacKinnon te eksplike ke liv Dworkin yo (ki t ap retounen yon ti tan apre yo te fin enspekte) yo ta rete tanporèman. kòm yon pati nan yon pwosedi estanda, ki pa gen rapò ak desizyon Butler la<ref name="Dworkin/MacKinnon Press Release About Canada" />. Nan yon fason ki pi nuans, filozòf [[Martha Nussbaum]] fè lwanj ak kritike pwosesis Dworkin yo. Nan yon analiz de ''{{Langue|en|Lavi ak Lanmò}}'' ki te pibliye nan [[Nouvo Repiblik la]], [[filozòf la]] dezapwouve vwa feminis kontanporen ki denonse MacKinnon ak Dworkin kòm { { quote|misandres}}, epi li eksplike ke moun ki kritike òdonans Dworkin kont pònografi sou baz [[Premye Amannman nan Konstitisyon Etazini an|Premye Amannman]] {{quote|pa di anyen sou entelektyèl kòrèk}} depi Premye Amandman an. Amannman {{quote|pa janm kouvri tout diskou: koripsyon, menas [...] fo temwayaj pa pwoteje}}. Nussbaum ajoute ke Dworkin te konsantre atansyon sou sib moral ki apwopriye a lè li fè mal ki asosye ak soumèt, ki answit pini anba lwa sivil, epi li pa gen obscenite ankò. Sepandan, Nussbaum te opoze adopsyon Òdonans pònografi a paske li pa t fè distenksyon ant vyolasyon lwa a ak vyolasyon [[moralite]], pandan li pa t demontre yon relasyon [[kozalite (syans sosyal)|kozalite]] ant pònografi ak sèten kalite vyolans. Nussbaum kritike tèks Dworkin tou paske li kenbe otè imaj oswa tèks responsab konpòtman lòt moun epi li retire konsiderasyon ki gen rapò ak kontèks seksyalite a fèt. Filozòf la dezapwouve pwojè Dworkin tou paske li t ap bay jistis yon pouvwa [[sansi]] (ki te kapab answit dirije kont etid feminis). Pli an jeneral, Nussbaum kondane Dworkin paske li te kache enjistis ekonomik ki dèyè {{quote|yon atansyon obsession sou soumisyon seksyèl}} epi li te repwodui menm fenomèn reifikasyon an nan redwi entèrlokuteur li yo nan abi yo, pandan y ap refize rekonsilyasyon an favè yon { {quote|rezistans ekstralegal vyolan kont vyolans gason}}<ref>{{Atik|lang=nan |premye1=Martha |ti non1=Nussbaum |otè lyen1=Martha Nussbaum |tit=Raj ak Rezon |periodik= Nouvo Repiblik la | lyen peryodik=Nouvo Repiblik la |jou=11 |mwa=Out |ane=1997 |paj=36-42}}</ref>. An reyalite, se definisyon pònografi Dworkin te itilize a ki te ka mete an kesyon. RapAnn fè remake ke pou Dworkin, nenpòt reprezantasyon yon fanm pran plezi nan yo imilye oswa vyole se pònografi. Se konsa definisyon li a pa admèt okenn eksepsyon (kèlkeswa si travay nan kesyon an dekri kòm literè oswa atistik) pandan ke tèm yo itilize pa Dworkin (tankou "imilyasyon" oswa "esklavaj") yo ka konsidere kòm vag. Nan menm sans sa a, filozòf [[Alan Soble]] eksplike ke, finalman, nan travay Dworkin yo vize yo, fanm yo se menm ridikil menm jan ak gason yo ki karikature tou. Pou li {{citation|pònografi pa ta misojin men mizantwopik}}<ref name="Questions in Contemporary Ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books"/>. Plis an jeneral, Dworkin te atire kritik tou nan men feminis pwo-sèks, sitou pandan sa yo te rele [[Lagè sèks]|''{{Language|en|Lagè sèks}} '']] nan fen ane 1970 yo ak ane 1980 yo. Yon ekspresyon. ki aktyèlman sèvi pou deziyen yon seri deba pasyone ki divize ak estriktire panse feminis sou yon gwo kantite pwoblèm ki gen rapò ak sèks ak seksyalite. Kritik pwo-sèks yo te kritike Dworkin pou aktivis legal li kòm sansi, pandan y ap eksplike ke travay li sou pònografi ak sèks ankouraje yon opinyon esansyèlis. konsèvatif]] ak represif nan seksyalite. Anplis de sa, yo te souvan kritike analiz li yo sou relasyon etewoseksyèl, pònografi oswa pwostitisyon paske li pa t pran ase an kont aksyon fanm yo oswa chwa seksyèl yo: li ta wè fanm kòm sèlman viktim pasif<ref name ="The real legacy of Andrea Dworkin " />. Sepandan, Dworkin te kontrekare ke diskisyon sa yo souvan detounen opinyon li<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=110}}</ref> e ke anba non {{citation|chwa}} ak {{quote. |pro-sex}} kritik feminis yo echwe pou yo entèwoje estrikti politik vyolan yo ki mete restriksyon sou chwa fanm yo ak fòme siyifikasyon nan zak seksyèl la<ref group=D>{{harvsp|Dworkin |1987|p=Prefas, chapit 7}} </ref>. === Dworkin ak ensès === Kèk kritik, tankou magazin [[Larry Flynt]], ''{{Langue|en|[[Hustler]]}}'', oswa Gene Healy<ref>{{Link archive|langue=en|timestamp archive= 20061208203708|url=http://criterion.uchicago.edu/issues/ii6/healy.html|title=Andrea Dworkin: Mwen jis pa jwenn li |author=Gene Healy |dat=Me/Jen 1998 |sit= | jwenn aksè nan=24 jiyè 2013}}</ref>{{,}}<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://genehealy.com/category/uncategorized/page/29/ |tit = R.I.P. Andrea Dworkin |otè=Gene Healy |dat=12 avril 2005 |sit=Genehealy.com |accessed=24 jiyè 2013}}.</ref>, reklame ke Dworkin apwouve [[ensès]]. Vreman vre, nan dènye chapit ''{{Language|en|Fanm ki rayi}}'', Dworkin ekri ke {{quote|relasyon paran-pitit la se esansyèlman erotik paske tout relasyon imen yo esansyèlman erotik}} men tou ke { {quote|[[Entèdiksyon ensès|tabou ensès la]], paske li opoze devlopman esansyèl nou ak paran nou yo, ke nou renmen ak enèji prensipal nou an, fòse nou entènize ak toujou ap chèche yo. Tabou ensès la fè travay sal [[kilti]] [...] Destriksyon tabou ensès la esansyèl pou devlopman yon kominote imen koperativ ki baze sou sikilasyon lib erotism androgynous natirèl}}<ref group=D >{{harvsp|Dworkin|1974|p=189}}</ref>. Malgre ke Dworkin pa t eksplike si {{quote|fulfillment}} li te pale a te aktyèlman sipoze enplike entimite seksyèl, li te fè, yon paj pi bonè, defini sa li te vle di nan {{quote|relasyon erotik}} kòm yon relasyon ki gen { {quote|substans la se yon kominikasyon ki pa vèbal ak koneksyon}}, ki li klèman distenge ak sa li te rele {{foreign quote|language=en|fucking}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1974| p=187}}</ref>. Plis fòtman, travay Dworkin nan kòmansman ane 1980 yo gen ladan kondanasyon souvan ensès ak pedofili, ke li te kwè se yon gwo fòm vyolans sou fanm<ref group=D>{ {harvsp|Dworkin|1993|p=139-142, 149 , 176-180, 308, 314-315}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1987|p =171, 194}}</ref>{{,} <ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=22-23, 79-80, 86, 123, 143, 173, 188-189 }}</ref>, yon fwa eksplike ke {{quote| ensès se fò anpil enpòtan nan konprann [[kondisyon fanm yo]]. Se yon krim ki fè kont yon moun, yon krim kote anpil viktim pa janm refè}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=139}}</ref>. Se te tou nan ane 1980 yo ke li te opoze piblikman ansyen zanmi l [[Allen Gi === Resepsyon Dworkin an Frans === Kòm nan peyi Etazini, travay yo ak pèsonalite nan Andrea Dworkin te divès kalite apresye pa sèk feminis. Se konsa li te resevwa sipò antouzyastik [[Materialist Feminism|materyalis feminis]] [[Christine Delphy]] ki, an 1993, te konsakre yon atik pou li prezante liv prensipal li yo ak lide (sou pònografi ak seksyalite espesyalman)<ref name ="Andrea by Delphy">{{fr}} {{Atik|lang=fr |premye1=Christine |ti non1=Delphy |otè lyen1=Christine Delphy |tit=Andrea Dworkin |periodik=Nouvo Kesyon feminis |periodik lyen= Nouvo Kesyon Feminis |ane=1993 |volim=14 |number=2 |url text=http://www.unil.ch/liege/files/live/sites/liege/files/shared/Andrea_Dworkin__par_Christine_Delphy | jwenn aksè nan=30 jen , 2014}}</ref>. Nan yon lòt tèks, ekri nan okazyon lanmò li a, Delphy selebre {{Quote|imens feminis}} ke Dworkin te pou li. Li fè lwanj {{Quote|pasyon li pou jistis}}, {{Quote|kouraj li}} men tou travay li ak fòs konviksyon li<ref>{{Web link|langue=fr |url=http:// www. .andreadworkin.net/memorial/delphy.html |title=In Memoriam Andrea Dworkin or The Passion for Justice |otè=[[Christine Delphy]] |dat=2005 |sit=andreadworkin.net |aksede 30 jen 2014 }}. </ref>. Anplis de sa, magazin ''[[New Questions for Feminists]]'', Delphy te ko-fonde ak ko-dirije, te akeyi lide Dworkin lè li te pibliye kèk nan tèks li yo nan plizyè okazyon<ref>{{Web link|langue=fr | url=http://www.unil.ch/liege/home/menuguid/revue-nqf/parutions-depuis-2002/2006/volume-25-no-3.html |title=Rezime ak rezime jounal Nouvelles Kesyon Feminis (Volim 25, {{N°|3}}, 2006) |sit=unil.ch |accessed on=30 jen 2014|kase sou = 2023-10-26}}.</ref>{{, }} <ref name="Andrea pa Delphy" />. Nan lòt men an, te fè fas ak lwanj sa a, kèk nan aktè yo nan feminis franse kritike Andrea Dworkin ak travay li. Men ki jan filozòf ak feminis [[Élisabeth Badinter]] nan redaksyon kontwovèsyal li a, ''Fausse route'', ekri yon vrè dyatribi kont sèten feminis Ameriken, premye ak tout bagay Susan Brownmiller, Catherine MacKinnon ak Andrea Dworkin<ref >{{ fr}}{{Liv|lang=fr|prenon1=Élisabeth|ti non1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=Fausse route|place=Paris|editè=[[Éditions Odile Jacob|Odile Jacob]]| ane =2003|total pages=221|passage=25|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover|accessed=30 jen 2014}}</ref> . Li dekri tou konsepsyon lèt la kòm {{Sitasyon|filozofi viktim yo}}<ref group=N>Badinter defini nan paj 18 nan redaksyon li a mo "viktim" kòm yon {{Sitasyon|neolojis ki deziyen atitid ki gen ladan l defini tèt li prensipalman. antanke yon viktim}}.</ref> epi pi lajman mete an kesyon panse li sou vyolans gason oswa vyòl, men tou aktivis lejislatif li<ref>{{fr}} {{Book|language =fr|first name1=Élisabeth|denye name1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=Fausse wout|piblikatè=|ane=|pasaj=26-27|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr /books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover |aksede nan=30 jen 2014}}</ref>. Se poutèt sa, Badinter afime nan travay li ke lide Dworkin (ak [[Feminis radikal|sè radikal li yo]]) ta gaye si yo pa "kontamine" sèk feminis franse yo, e sa malgre lefèt, kòm otè a, ke Dworkin pa t. pibliye la: {{Quotation|anpil lide yo te travèse Atlantik la, ''via'' zanmi Quebec nou yo, enstitisyon Ewopeyen yo ak anpil akademisyen ki frekante kanpis Ameriken yo}}< ref>{{fr}} {{Liv|lang= fr|prenon1=Élisabeth|ti non1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=fausse wout|piblikatè=|ane=|pasaj=27-28|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr /books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover|accessed=30 jen 2014}}</ref>. Okontrè, [[Janine Mossuz-Lavau]] mete aksan sou MacKinnon ak Dworkin, nan atik li trè kritik nan travay Badinter: {{Sitasyon|an Frans, apa kèk akademisyen, pèsonn pa konnen yo. Yo pa tradui yo e li difisil pou wè ki jan yo ta ka egzèse yon enfliyans}}<ref>{{fr}} {{Atik|langue=fr |premye1=Janine |ti non1=Mossuz-Lavau |title=Elisabeth Badinter , Fo wout , Odile Jacob, Paris, 2003-09-26, Les moulins à vent |periodic=Travay, Gender ak Sosyete |mwa=Fevriye |ane=2002 |nimewo=10 |paj=225-237 |url text=http :// www.cairn.info/revue-travail-genre-et-societes-2003-2-page-225.htm |accessed 30 jen 2014}}</ref>. Se vre ke travay Dworkin a rete relativman enkoni an Frans, sitou akòz lefèt ke okenn nan travay li yo pa janm te pibliye la jouk 21yèm syèk la, byenke, jan Christine Delphy sonje, travay li yo te tradui nan [[Olandè]] , an [[swedwa]], an [[Norwegian]], an [[ebre]], an [[Ris]], [[Panyòl]], [[Japonè]] ak [[Koreyen]]<ref name="Andrea by Delphy" />. An 2014, sèlman ''Pouvwa ak Vyolans Sexist'' (ko-ekri ak Catherine MacKinnon) ak ''Les Femmes de Droit'' pa Martin Dufresne te tradui an franse epi pibliye nan [[Québec]]. Li te tradui plizyè lòt, poukont li e an kolaborasyon, nan ane ki vin apre yo. Edisyon altermondyalis [[Éditions Syllepse|Syllepse]] yo pral fè edisyon aksesib an Ewòp kèk nan tradiksyon Kanadyen sa yo, an patikilye yon koleksyon tèks ki gaye ansanm pou okazyon an, ''Sonje, reziste, pa lage''. , pibliye an 2018. Nou te oblije tann jiska kòmansman ane 2020 yo, apre vag [[mouvman MeToo]], pou nou wè premye tradiksyon fransè Andrea Dworkin parèt nan libreri an Frans. Nan fen ane 2021, apre vèsyon Quebec li a, [[Éditions Des femmes|editions ''des femmes''-Antoinette Fouque]] te pibliye koleksyon diskou "San nou: Discours" ak sipò [[National Liv Sant]] ak pwofesi sou politik seksyèl''<ref>{{Lyen web |language=fr-FR |otè=Bilguissa Diallo |tit=Andrea Dworkin: yon pwofesi feminis |url=https://dailleursetdici.news/notre -sang- dandrea-dworkin-une-feminist-prophecy |site=dailleursetdici.news |date=2021-11-28 |accessed on=2023-12-20}}</ref>{{,}}<ref>{ {Web link |language=fr-FR |premye non=Claudine |ti non=Legardinier |tit=Our blood, by Andrea Dworkin - Mouvement du Nid |url=https://mouvementdunid.org/prostitution-societe/culture/notre -sang-andrea -dworkin/ |date=2022-03-03 |aksede sou=2023-12-20}}</ref>, ki te swiv nan prentan 2023 pa ''Woman Hating: On Misogyny'', premye redaksyon li. soti nan 1974< ref>{{Web link |langue=fr |author=Yasmina Mahdi |title=Woman hating, De la misogynie, Andrea Dworkin |url=https://www.lacauselitteraire.fr/woman-hating-de-la -misogynie- andrea-dworkin-par-yasmina-mahdi |sit=www.lacauselitteraire.fr |date=2023.05.12 |accessed on=2023-12-20}}</ref>{{,}}<ref>{ {Lyen entènèt |language=fr-FR |Prenon=Sophie |Ti non=Ehrsam |tit=Brooks, Laferrière, Elmiger… Yon konvèsasyon transatlantik |url=https://www.en-attendant-nadeau.fr/2023/ 06/21/brooks -a-transatlantic-conversation/ |sit=Waiting for Nadeau |dat=2023-06-20 |konsilte sou=2023-12-20}}</ref>. == Relasyon == === Lanmou nan men John Stoltenberg === An 1974, Dworkin te rankontre aktivis feminis [[John Stoltenberg]] (ki kounye a li te ye poutèt li te ekri yon seri liv sou [[feminis radikal]] ak atik sou [[maskilite]]) lè yo te pibliye yon lekti pwezi nan [. [Greenwich Village]], ke yo tou de te kite akoz [[misogyny|misogynistic]] vire reyinyon an te pran. Yo te vin zanmi trè pwòch jiskaske evantyèlman t ap viv ansanm e yo te menm marye an 1998<ref name="Feminist icon Andrea Dworkin dies | World news | guardian.co.uk" />{{,}}<ref name= "Living With Andrea" Dworkin">{{Liv|lang=en|premye non1=John|ti non1=Stoltenberg|otè lyen1=John Stoltenberg|tit=K ap viv ak Andrea Dworkin|editè=Lambda Book Report|ane=1994|isbn=|li sou entènèt= http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/LivingWithAndrea.html|accessed=4 jiyè 2013}}</ref>. Malgre ke Dworkin te ekri piblikman {{quote|Mwen renmen John ak kè m ak nanm mwen} <ref>{{Atik|lang=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |tit=Otobiyografi |periodyal=Otè kontanporen Seri otobiyografi | kote= New York |ane=1995 |volim=21 |tèks url=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/AutobiographyIII.html |accessed=4 jiyè 2013}}</ref> e ke Stoltenberg te dekri Dworkin kòm {{quote|lanmou lavi mwen}}<ref name="IMAGINING LIFE WITHOUT ANDREA BY JOHN STOLTENBERG - TRIBUTE TO ANDREA DWORKIN">{{Web link|language=en|url=http:/ /www.feminist .com/resources/artspeech/genwom/andreadworkin.html |title=Imagining Life Without Andrea |otè=John Stoltenberg |dat=30 avril 2005 |sit=feminist.com |accessed=4 jiyè 2013}}. </ref >, Dworkin te kontinye idantifye piblikman kòm [[Madivinism|madivin]] pandan ke Stoltenberg te idantifye kòm [[masisi (envèrsyon)|masisi]]. Dènye a, ki te rakonte perplexite ke relasyon yo te sanble lakòz, te rezime li nan di: {{quote|Mwen jis montre piblikman pi senp nan reyalite: wi, Andrea ak mwen ap viv ansanm, nou renmen youn lòt e nou se patnè. , e wi nou tou de [[Coming out|soti nan klozèt la]]}}<ref name="Living With Andrea Dworkin" />. Apre lanmò Dworkin an 2005, Stoltenberg te deklare ke se poutèt sa nou pa t 'di pèsonn ke nou te marye, paske sa ta gen konfonn moun. Yo panse, Oh, li se pou li. Epi nou pa t vle anyen nan istwa san sans sa yo<ref name="IMAGINING LIFE WITHOUT ANDREA BY JOHN STOLTENBERG - TRIBUTE TO ANDREA DWORKIN" />.}} Relasyon yo ki te gen plis pase 30 ane te enfliyanse anpil Stoltenberg ak travay li, jan li te di: {{Quote|Mwen gen tandans pale anpil sou sa m ap travay sou yo travay: Andrea se anjeneral premye moun ki tande lide a - paske li souvan soti nan youn nan konvèsasyon nou yo - epi li se sèl moun mwen montre tout bouyon siksesif yo<ref name="Living With Andrea Dworkin " />.} } === Bonswa Michael Moorcock === [[File:Michael Moorcock 2012.jpg|vignette|[[Michael Moorcock]], yon otè rekonèt pou woman [[syans fiksyon]] ak [[fantasy]] li yo, se te youn nan zanmi ki pi pwòch Andrea Dworkin tou. ]] Andrea Dworkin ak [[Michael Moorcock]] te, depi 1986, lè yo te rankontre premye pandan yon diskisyon sou literati nan [[University of East Anglia]] nan [[Wayòm Ini]], te kenbe yon amitye ki dire lontan. Moorcock, ki rele tèt li pro-feminis, eksplike ke li te vini nan University of East Anglia sèlman pou rankontre Dworkin, ki gen travay li te apresye. Roman Dworkin ''{{Langue|en|Mercy}}'', ki te pibliye an 1992, te dedye a Moorcock, alòske dènye a te fè menm bagay la pou Dworkin ak woman li a ''{{ Language|en|Jerusalem Commands}}'' , pibliye tou an 1992<ref name="How we meet">{{Article|langue=en |first name1=Melanie |name1=McFadyean |title=Kijan nou rankontre: 43. Michael Moorcock ak Andrea Dworkin |periodical=The Independent |lyen peryodik=The Independent |jou=19 |mwa= Jiyè |ane=1992 |text url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/how- we-met-43-michael-moorcock- and-andrea-dworkin-1534106.html |accessed on=15 avril 2014}}</ref>. Mete aksan sou bagay komen yo, Dworkin te eksplike ke yo tou de te "enkyete sou menm bagay yo," ante pa [[Shoah|Olokòs la]]}} ak kritik nan {{quote| sa pònografi te fè moun}}<ref name="Kouman nou te rankontre" />. Bò kote pa l, Moorcock te di ke yo te fè eksperyans menm jan an: yo te fè pati [[Mouvman Dwa Sivil Ozetazini|mouvman dwa sivil]], yo te pou [[Avòtman dwa|dwa pou avòtman]], epi sou yon plan pèsonèl. nivo, tou de te fè eksperyans {{sitasyon|reyalite sèks ak trafik dwòg}}<ref name="Andrea Dworkin pa Michael Moorcock">{{Atik|lang=en |prenon1=Michael |ti non1= Moorcock |lyen otè1= Michael Moorcock |tit= Andrea Dworkin pa Michael Moorcock |periodical=The Independent |periodical link=The Independent |jou=25 |mwa= Fevriye |ane=1995 |url text= https://www.independent.co.uk/arts -entertainment/andrea-dworkin-by-michael-moorcock-1574831.html |accessed=15 avril 2014}}</ref>. Moorcock te eksplike tou ke Dworkin te youn nan pi bon zanmi li yo, admirasyon li pou feminis la menm fè li di ke se te tankou {{quote|si mwen te gen chans pou m gen [[Rosa Luxemburg]] kòm yon zanmi.}}. Li te kontinye di ke {{quote|politikman, li se enfliyans ki pi pwisan nan travay mwen an}}, tèlman li te ajoute: {{quote|li enpòtan pou mwen gen otorizasyon li sou liv mwen yo}}. Plis jeneralman, Moorcock te defann Dworkin kont sa li te konsidere kòm kritik enjistifyan, kit yo te atake pwennvi feminis la sou pònografi oswa konsène pwennvi li sou relasyon seksyèl<ref name= "Kijan nou rankontre" />{{,}}<ref name== "Andrea Dworkin pa Michael Moorcock" />. Zanmitay yo te genyen tou nan yon entèvyou te bay nan magazin ''{{Langue|en|[[New Statesman]]}}'' an 1995, kote Moorcock te entèvyouve Dworkin<ref name="Fighting talk" /> . == Travay == === Tès === * {{Liv|langu=nan|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Heartbreak: memwa politik yon aktivis feminis|kote=New York|piblikatè=[[Basic Books]]|ane=2002|total paj= 213|isbn=978-0-465-01753-9}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Kabrich: jwif yo, pèp Izrayèl la, ak Liberasyon Fanm yo|kote=New York|piblikatè=Free Press|ane=2000|total paj=436 |isbn =0-684-83612-2}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lavi ak Lanmò: Ekri san pakèt sou Lagè Kontinye kont Fanm yo|kote=New York|piblikatè=Free Press|ane=1997|paj total =267 |isbn=0-684-83512-6}} * {{Liv|language=en|premye non1=Catharine|ti non1=MacKinnon|otè lyen1=Catharine MacKinnon|premye non2=Andrea|ti non2=Dworkin|title=Nan danje|subtitle=odyans dwa sivil pònografi yo|kote =Cambridge , Mass|piblikatè=[[Harvard University Press]]|ane=1997|total paj=496|isbn=0-674-44579-1}} * {{Liv|lang=nan|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lèt ki soti nan yon zòn lagè|kote=Brooklyn, N.Y|piblikatè=Lawrence Hill Books|ane=1993|total paj=337|isbn= 1- 55652-185-5|isbn2=0-525-24824-2|isbn3=0-436-13962-6}} * {{Liv|language=en|non1=Catharine MacKinnon|lyen otè1=Catharine MacKinnon|prenon2=Andrea|ti non2=Dworkin|tit=Ponografi ak dwa sivil: Yon nouvo jou pou egalite fanm yo|editè=Òganizasyon kont pònografi |ane =1988|mwa=8|isbn=0-9621849-0-X|isbn2=978-0962184901}} * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Koulman|kote=New York|éPiblikatè=Free Press|ane=1987|total paj=257|isbn=0-684-83239-9}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Fanm dwat yo: Politik Fi Domestik yo|location=New York|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1983| total paj =255|isbn=0-399-50671-3}} * {{Liv|lang=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Pinografi: Gason ki posede fanm|kote=New York|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1981|total paj=300| isbn= 0-399-50532-6|prezantasyon sou entènèt=http://www.porn-library.com/dworkin_pornography_summary.htm Rezime sou entènèt|li sou entènèt=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/PornAList. Ekstrè html}} * {{Liv|langu=nan|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Our Blood: Prophecies and Discourses on Sexual Politics|location=New York, N.Y|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1981 |ane premye edisyon=1976|total paj=118|isbn=0-399-50575-X|isbn2=0-06-011116-X}} * {{Liv|language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Fanm ki rayi|soustitre=Yon gade radikal sou seksyalite|location=New York|piblikatè=[[Penguin Books]]|ane=1974| total paj=218|isbn=0-452-26827-3|isbn2=0-525-48397-7}} === Fiksyon ak pwezi === * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Mercy|place=New York|piblikatè=Four Walls Eight Windows|ane=1992|total paj=344|isbn=0-941423- 88- 3}} * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lagrèl ak dife|subtitle=yon woman|location=London|piblikatè=Secker & Warburg|ane=1986|total paj=144|isbn =0-436-13960-X}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Kè brize a nouvo fanm|subtitle=istwa kout|kote=East Palo Alto, Kalifòni|piblikatè=Frog in the Well|ane=1980 |total paj=48|isbn=0-9603628-0-0}} * {{en}} ''Morning Hair'' (pibliye pwòp tèt ou, 1968) * {{en}} ''Child'' (1966) (Eraklion, Krèt, 1966) === Tradiksyon franse === ==== Tradiksyon Quebec ==== * {{Liv|language=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|translator=TRADFEM|prefas=[[Christine Delphy]]|title=Sonje, reziste, pa bay nan|subtitle=antoloji|kote = Monreyal |publisher=[[Éditions du remue-ménage|Éditions du Remue-ménage]]|ane=2017|month=11|day=14|total pages=192|isbn=978-2-84950-601-1}} , <small>[http://www.editions-rm.ca/livres/souvenez-vous-resistez-ne-cedez-pas/ publisher notice]</small>. * {{Liv|lang=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Martin Dufresne ak Michele Briand|prefas=[[Christine Delphy]]|tit=Fanm dwa yo|tit orijinal=Fanm dwa yo |location =Montreal|piblikatè=[[Éditions du remue-ménage|Éditions du Remue-ménage]]|year=2012|month=11|day=11|total pages=250|isbn=978-2-89091-350- 9| isbn2=2890913503}}, <small>[http://www.editions-rm.ca/livres/les-femmes-de-droite/ notice editor]</small>. * {{Liv|language=fr|original language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|prefas=[[Catharine MacKinnon]]|tit=pouvwa ak vyolans seksis|place=Montreal|editè=Sisyphe|koleksyon= Counterpoint| year=2007|total pages=126|isbn=978-2-923456-07-2|isbn2=2-923456-07-6}}, <small>[http://sisyphe.org/article.php3 ?id_article =2718 avi Piblikatè]</small>. ** -kay]] ak [[Edisyon Syllepse]]|year=2019|month=02|total pages=224|isbn=978-2-84950-715-5}}, <small>[https://www. .syllepse .net/coits-_r_62_i_755.html avi Piblikatè]</small>. * {{Liv|language=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Yeun Lagadeuc-Ygouf ak Martin Dufresne|title=san nou an|tit orijinal=san nou|location=St-Joseph-du-Lac, Qc| Piblikatè=[M Publisher]|ane=2021|mwa=04|total paj=000|isbn=978-2-924924-29-7}}, *Andrea Dworkin (trad. Martin Dufresne), ''[https://m-editeur.info/la-haine-des-femmes/ The hatre of women]'' ["Woman Hating"], St-Joseph-du -Lac, Qc [M Editeur], Septanm 2021, 218 p. {{ISBN|9782924924327}} *Andrea Dworkin (trad. Martin Dufresne & Ann Leduc), ''[https://web.archive.org/web/20240207052315/https://www.editionslibre.org/produit/pornographie-les-femmes-sapproprient-les-femmes-andrea-dworkin/ Pornographie - les hommes s' fanm apwopriye]'', éditions Libre, 2022. (entwodiksyon nan travay la se [https://tradfem.wordpress.com/2022/08/05/pornographie-les-femmes-sapproprient-les-femmes-andrea- dworkin/ isit la]) ==== Tradiksyon franse ==== *{{Liv|language=fr|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|translator=Camille Chaplain ak Harmony Devillard|title=San nou an: Diskou ak Diskou sou Politik Seksyèl|tit orijinal = San nou an: Pwofesi ak Diskou sou Seksyèl Politik |location=Paris|editè=[[Éditions Des femmes|''des femmes''-Antoinette Fouque]]|ane=2021|mwa=Novanm|total paj=213|isbn=978-2721009111|dat=18 Novanm, 2021} }, <small>[https://www.desfemmes.fr/ssais/notre-sang/ notice éditrices]</small>. *{{Liv|language=fr|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Camille Chaplain ak Harmony Devillard|title=Fanm ki rayi: sou mizojini|tit orijinal=Fanm ki rayi|location=Paris|editè=[[Éditions Des fanm|''nan fanm''-Antoinette Fouque]]|ane=2023|mwa =Mas|total paj=256|isbn=978-2721009111|date=23 mas 2021}}, <small>[https://www.desfemmes.fr/ssais/woman-hating/ notice édtrices]</small> . == Posterite == === Travay inivèsite === * {{Liv|langu=nan|premye non1=Martin|ti non1=Duberman|tit=Andrea Dworkin: The Feminist As Revolutionary|location=New York|piblikatè=[[The New Press]]|ane=2020|total paj =368 |isbn=978-1-62097-585-5|travay lanati=biyografi}} === Mizik === * [[2021 nan mizik|2021]]: [[Luke Haines]], "Andrea Dworkin's Knees" (chant), album ''Setting The Dogs On The Post Punk Postman''<ref>{{Lyen entènèt |lang= fr-FR |Prenon=Benjamin |Ti non=Berton |tit=Luke Haines / Setting The Dogs on The Post Punk Postman |url=https://www.sunburnsout.com/luke-haines-setting-the-dogs- sou-post-punk-postman-cherry-red-records/ |sit=Sun Burns Out |dat=2021-05-10 |accessed on=2023-11-06}}</ref>. === Dokimantè === * [[1991 sou televizyon|1991]][[2022 sou sinema| :]] ''Against Pornography: The Feminism of Andrea Dworkin'', ki te pwodwi pa [[David Evans (direktè)|David Evans]], [[BBC]] an asosyasyon ak Amaya Distribution, 52 minit<ref>{{Liv |language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Kont pònografi: Feminism Andrea Dworkin|date=1991-10-25|li sou entènèt=https://www.imdb.com/title/tt0289404 / ?ref_=fn_al_tt_1|accessed on=2023-11-06}}</ref>. * [[2022 nan sinema|2022:]] {{lien|lang=en|trad=Non mwen Andrea|}} pa [[Pratibha Parmar]], ak [[Ashley Judd]], [[Christine Lahti] ] , [[Andrea Riseborough]], [[Soko (chantè)|Soko]] ak [[Amandla Stenberg]] kòm Andrea Dworkin<ref>{{Lyen web |language=en |title=Non mwen se Andrea Film |url =https://www.mynameisandreamovie.com/ |sit=Non mwen se Andrea Film |konsilte sou=2023-11-05}}</ref>{{,}}<ref>{{Liv|premye non1 =Andrea |ti non1=Dworkin|non2=Amandla|ti non2=Stenberg|ti non3=Soko|tit=Non mwen se Andrea|piblikatè=Kali Films, Kali8 Productions|dat=2022-10-23|li sou entènèt=https:/ / www.imdb.com/title/tt10369638/|accessed on=2023-11-06}}</ref>. == Nòt ak referans == === Tradiksyon === {{Tradiksyon/Referans|en|Andrea Dworkin|563287891}} === Nòt === {{Références|group="N"}} === Referans === {{Anpil referans|taille=24}} === Ekstrè nan travay otobiografik === * Gen kèk enfòmasyon ak sitasyon ki soti dirèkteman nan travay Andrea Dworkin: {{Anpil referans|taille=24|group=D}} == Lyen ekstèn == * {{Otorite}} * {{Diksyonè}} * {{bases}} * [https://entreleslignesentrelesmots.wordpress.com/2017/11/16/preface-de-christine-delphy-a-lanthologie-dandrea-dworkin-souvenez-vous-resistez-ne-cedez-pas/ Prefas Christine Delphy nan antoloji Andrea Dworkin a: Remember, Resist, Don't Give In]. {{DEFAULTSORT:Dworkin, Andrea}} [[Kategori:Advèsè pwostitisyon]] [[Kategori:Romanye Ameriken 20yèm syèk la]] [[Kategori:20yèm syèk redaksyon Ameriken]] [[Kategori:Feminis amerikèn]] [[Kategori:Feminis radikal]] [[Kategori:Psonalite ki soti]] [[Kategori:Bennington College Student]] [[Kategori:Anti-pònografi aktivis]] [[Kategori:Nesans an septanm 1946]] [[Kategori:Nesans nan Camden (New Jersey)]] [[Kategori:Lamò nan mwa avril 2005]] [[Kategori:Lamò nan Washington (District of Columbia)]] [[Kategori:Lamò nan laj 58 an]] [[Kategori:Mouri ak myokardit]] [[Kategori:Viktim vyolans lapolis Ozetazini]] [[Kategori:Viktim abi seksyèl sou yon minè]] [[Kategori:Aktif pou viktim abi seksyèl]] [[Kategori:Aktif pou dwa fanm]] [[Kategori:Aktivis dwa LGBT Ozetazini]] [[Kategori:Filozòf feminis]] [[Kategori:Atis feminis]] [[Kategori:Teorisyen literè]] [[Kategori:Abolisyon pwostitisyon]] [[Kategori:Batay kont antisemitism]] s6nu91xabckkkz71co3kzruzgbopcmm 890409 890408 2026-11-18T16:01:53Z Rojhinjuje 41111 890409 wikitext text/x-wiki {{gade omonim|Dworkin}} {{Infobox Biyografi | charter = ekriven | non = Andrea Dworkin | imaj = Andrea Dworkin After Dark cropped.jpg | lejand = Andrea Dworkin an 1988. | non nesans = | dat nesans = {{Dat nesans|26 septanm 1946}} | kote nesans = | dat lanmò = | kote lanmò = | nasyonalite = | diplòm inivèsite = [[Master's degree in Anglo-Saxon university systems|Master's degree]] nan literati | aktivite prensipal = | fòmasyon = | siyati = Andrea Dworkin signature.svg }} '''Andrea Dworkin''', fèt {{dat nesans|26 septanm 1946}} nan [[Camden (New Jersey)|Camden]] e li te mouri {{dat lanmò|9 avril 2005}} nan [ [[Washington (District of Columbia)|Washington]], se yon [[redaksyon (literati)|redaksyon]] [[Etazini|Ameriken]], teorisyen [[feminis radikal]]. Li pi byen konnen pou kritik li sou [[pònografi]], ke li konpare ak [[vyòl]] ak lòt fòm [[vyolans kont fanm]]. Dworkin te yon aktivis anti-lagè epi tou pre sèten sèk [[anarchis|anarchis]] nan fen ane [[1960 yo]], Dworkin te ekri plis pase yon douzèn liv sou teyori ak pratik feminis radikal. Pandan fen ane [[1970 yo]] ak [[lane 1980]] yo, li te genyen yon pozisyon nasyonal kòm yon pòtpawòl pou [[Opozisyon kont pònografi #Feminist Objections|mouvman feminis anti-pònografi]], ak pou ekri li yo sou pònografi ak seksyalite, patikilyèman ''{{Langue|en|Pònografi: Men Possessing Women}}'' (1979) ak ''{{Langue|en|Couple}}'' (1987) ki rete de zèv ki pi popilè li yo. Pèsonalite li ak pozisyon trè fò li yo, sitou sou [[seksyalite]] ak pònografi, yo te sib nan kritik, patikilyèman nan men feminis ki opoze ak lide li yo. Li se tou admire ak selebre pa anpil lòt feminis. == Biyografi == === Jènès ak edikasyon === Li te fèt an 1946 nan [[Camden (New Jersey)|Camden]], [[New Jersey]], Andrea Dworkin se pitit fi Harry Dworkin, pitit pitit yon [[Istwa jwif nan Larisi|Jwif Ris]] ki te kouri met deyò Larisi. a laj de 15 an yo sove sèvis militè, ak Sylvia Spiegel, pitit fi imigran jwif yo [[Ongri|Ongwa]]. Ti frè li a, Mark, ki fèt an [[1949]], te vin yon [[byolojis]] espesyalize nan etid [[selil]] kansè yo anvan l te mouri {{Dat lanmò|30 avril|1992}} akòz yon kansè<ref name= "Andrea Dworkin 1946 – 2005">{{Web link|language=en|url=http://jwa.org/encyclopedia/article/dworkin-andrea|title=Andrea Dworkin 1946 – 2005|otè= [[Alice Shalvi] ]|date=|sit=Achiv fanm jwif yo|accessed=17 me 2014}}.</ref>. Li te pratike Jidayis ak tout kè l, fanmi imedya li te patikilyèman angaje tou pou sipòte Eta [[Izrayèl la]]; Dworkin di {{quote|tout rès fanmi mwen, mwen ta di, [[Zyonism|Zyonist]] fanatik}}<ref name="Take no prisoners">{{Atik|language=en|title=Take pa gen prizonye|periodik=The Guardian|periodik lyen=The Guardian|dat=13 me 2000|text url=http://www.guardian.co.uk/books/2000/may/13/politics1|accessed=20 jiyè 2013}}</ref>. Dworkin eksplike ke li te resevwa pasyon li pou jistis sosyal nan men papa l, yon pwofesè [[sosyalis|sosyalis]]. Malgre relasyon difisil ak manman l ', Dworkin te ekri nan youn nan travay li yo ke lafwa manman l' nan kontwòl nesans ak avòtman te lontan anvan yo te opinyon respektab}}, enspire aktivis lavni l '<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |2002|p=23}}</ref>. Byenke li te dekri fanmi li kòm memwa Olokòs la domine nan plizyè fason, li te bay li yon anfans kè kontan, jiska laj nèf an, lè yon nonm enkoni [[Abi seksyèl sou yon minè|agression seksyèl]] nan. yon sinema<ref name="'She never hated men' | Books | The Guardian">{{Atik|language=en|prenon1=Katharine|ti non1 =Viner|title=Li pa janm rayi gason|periodical=The Guardian| lyen peryodik=The Guardian|dat=12 avril 2005|text url=http://www.guardian.co.uk/books/2005/apr/12/ gender.highereducation|accessed 7 jiyè 2013}}</ref>. Lè li te gen 10 an, fanmi Dworkin te deplase nan Cherry Hill, yon vil banlye nan New Jersey, ki pita li konpare ak yon anlèvman etranje pa etranje]] ak prizon nan yon koloni penal<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |1997|p=3}}</ref>. Nan klas 6yèm ane, administrasyon nouvo lekòl li a te pini l paske li te refize chante Silent Night, Holy Night (se jwif, li te pwoteste kont yo te oblije chante yon chante kretyen nan lekòl la)<ref group=D>{{harvsp|Dw orkin|2002|p=21-22}}</ref>. Se nan klas sizyèm ane Dworkin te kòmanse ekri pwezi ak fiksyon, yon aktivite ke li te kontinye pandan ane lekòl segondè li ak sipò paran li. Li eksplike ke [[Arthur Rimbaud]], [[Charles Baudelaire]], [[Henry Miller]], [[Fyodor Dostoyevsky|Dostoyevski]], [[Che Guevara]] te enfliyanse sitou ak [[powèt]] {{Lang|en|[[Beat Generation]]}} espesyalman [[Allen Ginsberg]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=37-40}}</ref>{{,}} <ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=23-24, 28}}</ref>. === Inivèsite ak premye angajman === Antanke yon etidyan nan [[Bennington College]], li te demontre an 1965 kont [[Lagè Vyetnam nan]] nan misyon [[Etazini]] nan [[Nasyonzini]]. Yo te arete e yo te voye l nan ''{{Language|en|New York Women's House of Detention}}'', yon prizon fanm nan [[New York]], li fè konnen doktè prizon yo te ba li yon [[ekzamen nan vajen]] konsa. vyolan ke li te toujou ap senyen plizyè jou apre egzamen an. Temwayaj li devan [[gran jiri (lwa)|gran jiri]] se medya nasyonal ak entènasyonal yo retransmèt<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=77-81}}</ref> {{ ,}}<ref>{{Atik|language=en|premye non1=William E.|titye1=Farrell|title=ENKÒT ÒD NAN PRIZON FANM; Madam. Kross aji nan ka yon etidyan Bennington te sezi nan manifestasyon Nasyonzini ENSITISYON YO ATAKITE Ti fi di ke li te refize rele yon avoka epi yo te imilye pa doktè a | | text url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60B15FF3E5812738DDDAF0894DB405B858AF1D3|accessed=4 fevriye 2013}}</ref>. Gran jiri a te refize bay akizasyon, men temwayaj Dworkin te atire atansyon piblik sou move tretman prizonye fi yo e li te kontribye nan fèmen prizon an kèk ane apre<ref name="Feminist icon Andrea Dworkin dies | World news | guardian.co.uk" >{{Atik|lang=en |prenon1=Simon |ti non1=Jeffery |tit=ikòn feminis Andrea Dworkin mouri |pèyodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=11 |mwa =Avril |ane=2005 | text url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/11/books.booksnews |accessed=June 30, 2013}}</ref>. Apre sa, li kite [[Bennington (Vermont)|Bennington]] pou [[Grèce]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=80, 83}}</ref> epi finalman li rete nan [[ Krèt]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=83-85, 87}}</ref>, kote li te konpoze yon seri powèm yo rele ''{{Lang|en| (Vyetnam) Variations}}'', yon koleksyon rime ak pwoz, ke li te pibliye an 1966 nan yon liv ki rele ''{{Lang|en|Child}}''. An menm tan, li te ekri ''{{Langue|en|Nòt sou Burning Boyfriend}}'', yon woman nan yon stil ki toupre [[realism majik]]. Li ekri an referans ak pasifis Norman Morrison ki te mete dife pou pwoteste kont Lagè Vyetnam nan. Anpil lòt powèm ak dyalòg yo rasanble tou nan yon liv ''{{Lang|en|Morning Hair}}''<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=98}}</ref>. Apre epizòd sa a, Andrea Dworkin te retounen Bennington kote, pandan dezan, li te kontinye etidye [[literati]]. Li te patisipe, sou lakou lekòl la, nan kanpay pou [[kontrasepsyon]], pou legalizasyon [[Sispansyon volontè nan gwosès|avòtman]] ak kont Lagè Vyetnam lan<ref group=D>{{harvsp |Dworkin|2002|p= 107-112}}</ref>. Li te kite inivèsite an 1968, li te gradye ak yon [[Baccalaureate nan inivèsite|''{{Lang|en|bachelor's degre}}'']] nan literati<ref name="Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981- 1998 (enklizif): A Finding Aid">{{Web link|language=en|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~sch01210 |title=Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981-1998 (enklizif): A Finding Aid: Biyografi |otè=Harvard University Library |dat=2009 |accessed=1 Jiyè 2013}}.</ref>. === Lavi nan Netherlands === Apre etid li, Andrea Dworkin ale [[Amsterdam]] pou fè entèvyou ak [[anarchis|anarchis]] [[Netherlands|Olandè]] mouvman pwotestasyon [[Provo (mouvman)|Provo]]<ref group= D>{ {harvsp|Dworkin|2002|p=117}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=24-25}}</ref>. Se la li te rankontre Cornelius (Iwan) Dirk de Bruin, yon anarchis tèt li, ak ki moun li marye an 1968<ref name="Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981-1998 (enklizif): A Finding Aid" />. Trè byento apre maryaj yo, de Bruin te vin ekstrèmman vyolan sou li, bay kout pwen ak kout pye l, boule l ak sigarèt, frape janm li ak planch an bwa epi frape tèt li atè jouk endispoze<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |2002|p=119}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=103, 332 }}</ref>{{,}}<ref non ="Doub sou Dworkin | Liv | The Gadyen">{{Atik|lang=nan |prenon1=Catherine |titi1=Bennett |tit=Doub sou Dworkin |periodical=The Guardian |periodical=The Guardian |jou=8 |mwa=jen |ane=2000 |tèks url =http://www.guardian.co.uk/books/2000/jun/08/society |accessed 1 Jiyè 2013}}</ref> Li kache men yo bat, anmède ak menase chak fwa li jwenn li. Divòs yo te finalize nan fen ane 1971. Lè sa a, li te poukont li e souvan li te san kay, plizyè milye kilomèt de fanmi l<ref name="Life and death, p.17" group=D>{{harvsp|Dworkin| 1997|p =17}}</ref>. San resous, li pafwa fòse nan pwostitisyon<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" />. Li fè remake nan youn nan liv li yo ke {{quote|mwen souvan te viv lavi yon fugitif, eksepte ke se te lavi a pi dezespere nan yon fanm bat ki te oblije kouri pou dènye fwa, kèlkeswa sikonstans yo}}.<ref name="'She never hated men' | Books | The Guardian"/> Ricki Abrams, yon feminis ak ekspatriye Ameriken, akeyi l 'nan kay li epi ede l'. Li pral jwenn aranjman nan kote ki diferan tankou yon chalan, yon fèm kominotè e menm nan bilding abandone<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=18-19}}</ref>. Ricki Abrams te prezante l premye ekriti [[feminis radikal|feminis radikal] Ameriken yo. Li patikilyèman enfliyanse pa '[[The Politics of the Male|Seksyèl Politik]]'' pa [[Kate Millett]], pa ''[[The Dialectic of Sex]]'' pa [[Shulamith Firestone]], ak pa ''[[Sisterhood is Powerful]]'' pa [[Robin Morgan]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=19}}</ref>. Dworkin ak Abrams kòmanse travay sou kòmansman yon tèks feminis ki abòde rayi fanm nan listwa ak kilti<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1974|p=7}}</ref> epi mete yon chapit sou [[counter-culture]] magazin pònografik ''{{Lang|en|Suck}}'' pibliye pa yon gwoup èkspatriye parèy nan Oland<ref group=D>{{harvsp| Dworkin|1997|p=21}}</ref>{{,}}<ref name="Heartbreak, p.122" group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=122}}</ref> . [[File:Andrea Dworkin - Woman Hating.png|thumbnail|Kouvri premye edisyon ''Woman Hating'' (1974)]] Apre sa, Dworkin te rakonte ke pou l te retounen Ozetazini an 1972, li te konsidere transpòte ilegalman yon valiz [[eroin]] an echanj pou {{unit|1000|dola}} ak yon bòdwo dola. Li te kwè ke, menm si yo te kenbe l, [[prizon]] t ap pèmèt li chape anba vyolans ansyen mari l. Malgre anile [[operasyon Trafik Dwòg la]], li te resevwa tikè avyon an nan men mesye ki te òganize l la<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p= 332-333}}</ref. >{{,}}<ref name="Lavi ak lanmò, p.22" group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=22}}</ref>. Anvan li te kite Amstèdam, li te pale ak Abrams sou eksperyans li, aparisyon mouvman feminis la ak liv yo te kòmanse ekri a. Andrea Dworkin te dakò pou konplete li {{incise|anba tit ''{{Language|en|Woman Hating}}''}} epi pibliye li lè li te rive Ozetazini<ref name="Life and death, p . 22" gwoup = D />. Nan memwa li yo, li presize ke pandan konvèsasyon sa a, li te fè sèman pou l dedye lavi li nan mouvman feminis la: {{sitasyon blok|Chita ak Ricki, m ap pale ak Ricki, m te fè l yon pwomès: m t ap sèvi ak tout sa m te konnen, enkli sou pwostitisyon, pou m rann mouvman fanm yo pi fò ak pi bon; ke mwen ta bay lavi m nan mouvman an. Mwen te pwomèt pou m te mare pa onè ak byennèt fanm yo, pou m fè sa ki nesesè pou byennèt sa a. Mwen te pwomèt pou m viv epi, si sa nesesè, m ap mouri pou fanm. Mwen te fè ve sa a de sa trant ane, epi mwen pa janm devye de li<ref name="Heartbreak, p.122" group=D />.}} === Retounen New York === Tounen nan [[New York]], li te travay kòm yon aktivis anti-lagè e li te patisipe nan manifestasyon pou dwa [[Lesbyanism|madivin yo]] ak kont [[apartheid]] nan [[Lafrik di sid]] <ref group= D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=123}}</ref>. Li te antre nan gwoup feminis yo ki te vle sansibilize piblik la sou pwoblèm fanm yo<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=124}}</ref> e li te patisipe nan yon òganizasyon feminis radikal, ki te òganize kanpay kont [ [Vyolans sou fanm|vyolans sou fanm]]. Anplis ekriti ak aktivis li, li te revele talan li kòm oratè pandan manifestasyon gwoup feminis lokal yo te òganize<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=139-143}}</ ref>. Diskou san konpwomi li yo ankouraje pasyon nan mitan sipòtè li yo ak detraktè li yo epi ankouraje odyans li yo aji. Sa a se ak diskou li an Novanm 1978 pandan premye mach ''{{Langue|en|[[Take Back the Night]]}}'' ak akizasyon li kont vyòl ki te pwononse nan ''{{Langue |en |Midwest Regional Conference of Òganizasyon Nasyonal pou Gason Chanjman}}'' (ki kounye a ke yo rekonèt kòm ''{{Langue|en|Òganizasyon Nasyonal pou Gason kont Sèks}}''<ref>{{Web link|langue=en|url= http:/ /www.nomas.org/history |title=A Brief History of NOMAS |date= |site=NOMAS |accessed on=4 jiyè 2013}}.</ref>) ki gen dwa {{foreign quote| language=en |Mwen vle yon trèv vennkat èdtan pandan pa gen kadejak}} vyòl}})<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=162-171}}</ref>. Pandan peryòd sa a, powèt feminis Muriel Rukeyser te anboche l kòm yon asistan epi pita Dworkin ta di {{quote|Mwen te pi move asistan nan istwa mond lan. Men Muriel te kenbe m paske li te kwè nan talan mwen kòm ekriven}})<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=3}}</ref>. === Goumen kont pònografi === {{Atik ki gen rapò|Opozisyon ak pònografi}} [[File:Take Back The Night march Alamogordo 2010.jpg|vignette|Take Back The Night mach an 2010, yon kalite manifestasyon Dworkin ak lòt feminis te kreye an 1978.]] Yo sonje Andrea Dworkin sitou pou wòl li kòm lidè, redaksyon ak aktivis nan [[Opozisyon kont pònografi#Objeksyon feminis yo|mouvman feminis anti-pònografi]]<ref name="'Li pa janm rayi gason' | Liv | Gadyen an" />{{,}}<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian">{{Atik|language=en |Prenon1=Julie |Ti non1=Bindel |tit=Nekrolojis: Andrea Dworkin |periodyal =The Guardian |lyen peryodik=The Guardian |jou=12 |mwa=avril |ane=2005 |text url=http://www.guardian.co.uk/news/2005/apr/12/guardianobituaries .gender |accessed 8 jiyè 2013}}</ref>. Kidonk, nan {{date-|Fevriye 1976}}, li te jwe yon wòl kle nan òganizasyon manifestasyon New York kont fim ''[[Snuff]]'' epi, pandan ete menm ane a, li te antre. [[Adrienne Rich]], [[Grace Paley]], [[Gloria Steinem]], [[Shere Hite]], [[Karla Jay]], [[Robin Morgan]] ak [[ Susan Brownmiller]] nan dezi komen pou fòme yon gwoup feminis radikal k ap goumen kont pònografi<ref>{{Book|language=en|premye non1=Susan|ti non1=Brownmiller|otè lyen1=Susan Brownmiller|title=In Our Time|anba -title=Memoir of yon Revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasage=297-299|isbn=}}</ref>. Lèt la te kontinye apwòch yo jiskaske yo te fonde kolektif ''Fanm kont pònografi'' an 1979, menm si Dworkin te kòmanse pran distans li ak gwoup la poutèt diferans nan apwòch<ref>{{Book| language=en|first name1=Susan. |ti non1=Brownmiller|otè lyen1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir of a Revolution|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=303 , 316|isbn=}}< /ref>. Toujou ap goumen kont pònografi, Andrea Dworkin te pale, nan {{date-|Novanm 1978}}, nan premye mach ''{{Langue|en|Take Back the Night}}'', epi li te rejwenn {{number|3000|fanm. }} nan yon mach nan [[distri limyè wouj (pwostitisyon)|distri limyè wouj]] nan [[San Francisco]]<nowiki><ref></nowiki>{{Liv|language=en|prenon1=Susan|ti non1= Brownmiller|lyen otè1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir yon revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=391-392|isbn=}}</ref>. Yon ane apre, an 1979, Dworkin pibliye ''{{Langue|en|Pònografi: Gason Possessing Women}}'', yon travay ki analize ansyen ak kontanporen [[pònografi]] (epi li site anpil egzanp nan kalite sa a [ [Film pònografik|fim]]) kòm yon endistri dezimanizasyon ak rayisman sèks fi a. Dworkin di konsa ke pònografi jwe yon wòl nan vyolans sou fanm, tou de sou bò pwodiksyon (atravè abi fanm k ap travay nan endistri pònografik la sibi) ak nan konsekans sosyal yo nan konsomasyon li, ki ta ankouraje gason yo erotize ak fantasme sou dominasyon. , imilyasyon, ak vyolans seksyèl<ref name="'Li pa janm rayi gason' | Liv | The Guardian" />{{,}}<ref name="Yon lavi san konpwomi | Liv | The Guardian">{{Atik| lang=nan |prenon1=Julie |ti non1=Bindel |tit=Yon lavi san konpwomi |periodik=The Guardian |periodik lyen=The Guardian |jour=30 |mwa= Septanm |ane=2004 |text url=http:/ /www.guardian.co.uk/books/2004/sep/30/gender.world |accessed=8 jiyè 2013}}</ref>. ==== {{Language|en|Odonans dwa sivil antipornografi}} ==== An 1980, [[Linda Lovelace|Linda Boreman]] (ki te parèt nan fim pònografik ''[[Deep Throat]]'' kòm "Linda Lovelace") te rapòte ke ansyen mari li [[Chuck Traynor ]] te bat li, vyole li epi fòse li jwe nan fim pònografik, ki gen ladan ''Deep Throat''. Boreman te fè akizasyon li piblikman bay repòtè yo nan yon konferans pou laprès li te fè, akonpaye pa Dworkin, avoka feminis Catharine MacKinnon ak lòt moun se manm ''Fanm kont pònografi''. Apre konferans pou laprès la, Dworkin, MacKinnon, Gloria Steinem ak Boreman te kòmanse diskite sou posiblite pou yo sèvi ak lwa dwa sivil pou jwenn domaj nan men Traynor ak lòt direktè yo soti nan ''Deep Throat''. Boreman te enterese, men yo te oblije abandone apre Steinem te dekouvri ke [[Preskripsyon (lwa)|peryòd limit]] pou depoze chaj yo te pase<ref>{{Book|language=en|first name1=Susan| name1=Brownmiller |otè lyen1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir yon revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=337|isbn=}}</ref >. Sepandan, istwa Linda Boreman a anfòm nan panse Dworkin ak MacKinnon ki wè nan pònografi, pa nati vyolan li yo, anvan chanm vyòl la: {{quote|pònografi se teyori a, vyòl se pratik la}}< ref name="Feminis ak pònografi - David Courbet - Google Books">{{Liv|lang=fr|prenon1=David|ti non1=Courbet|tit=Feminis ak pònografi|place=Paris|piblikatè=[[La Musardine]]| ane=2012| total pages=276|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=hLOHn7NYeP0C&printsec=frontcover&q=andrea+dworkin+|accessed=25 jiyè 2013}}</ref> . Se poutèt sa, pwodiksyon pònografik yo ta ka konprann kòm yon mal fè fanm yo, yon mal ke sèlman lalwa te kapab korije, si se pa repare. Se konsa, an 1983, ofisyèl konsèvatif eli nan [[Minneapolis]] te anboche Dworkin ak MacKinnon pou yo ekri yon òdonans anti-pònografi ki ta entegre nan kad lejislatif vil la. Se konsa, de feminis yo te kapab mete teyori yo an pratik. Vrèmanvre, lòd yo defini pònografi kòm yon vyolasyon dwa sivil fanm yo, ki pèmèt moun ki santi yo blese nan pònografi yo rele pwodiktè ak distribitè yo devan [[jirisdiksyon sivil la]] pou yo ka jwenn konpansasyon. Pandan ke pònografi yo defini jan sa a: "esklavaj seksyèl fanm pa imaj oswa mo ki reprezante yo kòm objè ki pran plezi nan yo imilye, bat, vyole, degrade, degrade, tòtire, redwi nan pati nan kò yo, mete yo nan pozisyon sèvil soumisyon. oswa egzibisyon »<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books">{{Liv|language=fr|premye non1=Ludivine|name1=Thiaw- Po-Une|title=Kesyon nan kontanporen etik|location=Paris|piblikatè=[[Éditions Stock|Stock]]|ane=2006|total paj=1216|isbn=|li sou entènèt=https://books.google .fr/books?id=1M8vIU2cCEcC&pg=PT522&dq= andrea+dworkin|aksede 1ye Out 2013}}</ref>. Konsèy vil Minneapolis te pase lwa a de fwa men Majistra Demokratik Don Fraser, ki te konsidere pawòl òdonans lan twò vag, te mete veto sou li chak fwa<ref name="The New Politics of Pornography - Donald Alexander Downs - Google Books">{ {Liv|lang=en|prenon1=Donald Alexander|ti non1=Downs|tit=Nouvo politik pònografi a|soustitre=Òdonans Minneapolis ak teyori feminis pònografi ak seksyalite |location=Chicago|editè=[[University of Chicago Press]]|ane=1989|pasage=34–65|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=4h4rpVBqtMgC&pg=PA34<nowiki> |accessed=8 jiyè 2013}}</nowiki></ref>. Sepandan, pita te pase òdonans nan [[Indianapolis]] an 1984, byenke finalman [[Tribinal Apèl Etazini pou Setyèm Awondisman an]] te rejte l, ki te twouve li enkonstitisyonèl. , pa desizyon ''American Booksellers'. v. Hudnut'' paske se te, dapre yo, yon atak sou libète ekspresyon. Tout lòt tantativ pou yo aksepte òdonans kont pònografi a nan lòt vil oswa nan lòt eta yo te pwouve se yon echèk, sitou depi [[Lakou Siprèm Etazini]] te konfime enkonstitisyon an nan òdonans lan. [[Premye Amannman nan Konstitisyon Etazini|Premye Amannman]] ak libète ekspresyon<ref name="The New Politics of Pornography - Donald Alexander Downs - Google Books" />. Malgre refi sa yo, Dworkin te kontinye sipòte apwòch legalis la nan ekriti li yo ak nan aksyon li yo, ankouraje, pa egzanp, feminis anti-pònografi ki te òganize kanpay nan Cambridge (an 1985) ak [[Bellingham (Washington)|Bellingham]] (nan 1985). 1988) ki vize gen vèsyon òdonans kont pònografi a apwouve pa referandòm<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=90-95}}</ref>. ==== Temwayaj devan Komisyon Meese ==== [[File:Meese Report cover.png|thumbnail|Rapò final [[Komisyon Meese]] kote Dworkin te patisipe.]] Nan {{Date|22|janvye|1986}}, Dworkin te temwaye pandan inèdtan edmi devan ''[[Komisyon Meese|{{Langue|en|Komisyon Pwokirè Jeneral sou pònografi}}]]'' (yo rele souvan. "{{Llanguage|en|Meese Commission}}) nan [[New York]], epi li reponn kesyon manm li yo apre li fin fini pwòp istwa li<ref group=D>{{chapit|language=en |prenon1=Andrea | name1=Dworkin |tit chapit=Pònografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=276-303}}</ref>. Temwayaj li te apresye epi repwodui nan rapò final komisyon an<ref>{{Web link|langue=en|url=http://www.porn-report.com/commissioner-biographies.htm |title=Viktimizasyon: Entwodiksyon |otè=Komisyon Pwokirè Jeneral la sou pònografi: Rapò final |dat=1986 |sit=Porn-report.com |accessed on=14 jiyè 2013|kase sou = 2023-10-26}}.</ref> pandan Dworkin ak MacKinnon te make piblikasyon sa a lè yo te òganize yon konferans pou laprès ansanm kote yo te reyafime validite ''{{Language|en|Odonans dwa sivil antipornografi yo}}''<ref name="Pat Califia">{ {chapter|language=en |non1=Pat |ti non1=Califia |lyen otè1=Pat Califia |tit chapit=Rapò Komisyon Meese obsèn, degoutan, ak vye |otè liv=Pat Califia |tit liv=Sèks piblik: Kilti sèks radikal |kote =San Francisco |piblikatè=[[Cleis Press]] |ane=1986 |li sou entènèt=https://web.archive.org/web/20110712160549/http://cultronix.eserver.org/califia/meese/<nowiki> |accessed=14 jiyè 2013}}</ ref>. Answit, Komisyon Meese te fè ti chèn makèt yo retire nan etajè yo </nowiki>[[Men's press|magazine pou gason]], tankou ''{{Language|en|[[Penthouse (magazine)| Penthouse]]}}''< ref>{{Web link|langue=en|url=http://home.earthlink.net/~durangodave/html/writing/Censorship.htm |title=Politik ak pònografi: yon konparezon nan rezilta Komisyon Prezidan an ak Komisyon Meese ak repons ki bay rezilta a |otè=David M. Edwards |dat=1992 |aksede nan=14 jiyè 2013}}.</ref> oswa ''{{Language|en|[ [Playboy]]}}' '<ref name="Pat Califia" /> (Dworkin te deklare tou ke magazin sa a {{quote|tou de nan tèks li yo ak nan imaj li yo ankouraje tou de vyòl ak abi seksyèl sou minè <ref>{{Link achiv|language=en |timestamp achiv=20060505081743 |url=http://www.amazoncastle.com/feminism/porn.shtml|title=pònografi ak feminis |otè=Colleen McEneany |dat=1997- 1998 |sit=Web-archive.org |aksede on=14 jiyè 2013}}</ref>}}). Kanpay Komisyon Meese te dirije kont machann liv ak machann te finalman anile pa yon desizyon nan {{Language|en|D.C. [[Tribinal Distri Etazini|Tribinal Federal]]}} nan Meese v. Playboy<ref>{{Web link|langue=en|url=http://home.earthlink.net/~durangodave/html/writing /Censorship .htm |tit=Politik ak pònografi: Yon konparezon nan konklizyon Komisyon Prezidan an ak Komisyon Meese la ak repons ki lakòz |otè=David M. Edwards |dat=1992 |sit=home.earthlink.net |aksede nan =Out 1, 2013}}.</ref>. Nan temwayaj li ak nan repons li yo, Dworkin te denonse itilizasyon lwa anti-obscenite pou pouswiv kreyatè pònografi, li deklare, {{quote|nou kont lwa obscenite. Nou pa vle li. Mwen vle ou konprann poukisa, si ou fini dakò oswa ou pa<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue" group=D>{{chapter|language=en |firstname1=Andrea |lastname1=Dworkin |title chapter=Penografi. Eske se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=285}}</ref>.}} Li te eksplike ke lwa ki gen rapò ak obscenite yo te lajman inefikas<ref name="Pornography Is yon gwoup "Dwa Sivil" gwoup=D/>, epi lè yo te, yo te sèlman kache pònografi nan vizyon piblik la, pandan y ap pèmèt li devlope diskrètman<ref group =D>{{chapit|lang=nan |prenon1=Andrea |denye. name1=Dworkin |tit chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=285-286} }</ref>. An brèf, pou Dworkin, lwa sa yo te siprime tout piblikasyon, san distenksyon, pou move rezon, ki mete aksan sou {{quote|lwa obscenite yo tou [[mizogini]] nan konsepsyon yo menm. Prensip debaz yo se ke se kò fanm ki obsèn<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue, 286" group=D>{{chapter|language=en |premye1=Andrea |ti non1=Dworkin | tit chapit. =Pònografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=286}}</ref>.}} Olye de sa, li te fè senk rekòmandasyon. Li te avize ke {{quote|[[Depatman Jistis Etazini|Depatman Jistis]] bay ajans ki fè respekte lalwa yo enstriksyon yo pou yo kenbe dosye sou itilizasyon pònografi pandan krim vyolan yo<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue , 286" group=D/>.}} Dworkin pwopoze tou pou entèdi posesyon ak distribisyon pònografi. raphie nan prizon. An menm tan, li rekòmande ke lajistis ranfòse lwa kont tchoul yo epi yo pa bay aktè nan sektè pònografi a ankò. Epitou pami rekòmandasyon sa yo, Dworkin te sigjere ke youn nan priyorite Depatman Jistis la ta dwe ranfòse Lwa sou òganizasyon raketè ki enfliyanse ak kòwonpi|RICO. }}'') kont endistri pònografi<ref group=D>{{chapter|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |tit chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |travay otè=Andrea Dworkin | tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=287}}</ref>. Epi finalman, li te sijere ke Kongrè a pase lejislasyon federal anti-pònografi ki ta bay domaj pou mal enflije sou fanm yo. An menm tan, li sijere ke Komisyon Meese an konsidere kreye yon dispozisyon ki fè li yon krim ak yon privasyon nan dwa sivil yon moun fòse yon moun patisipe nan pònografi. Dworkin te sigjere tou ke patisipe nan trafik materyèl pònografik ta dwe konsidere kòm yon konplo kont dwa sivil fanm yo<ref group=D>{{chapter|language=en |premye non1=Andrea |ti non1=Dworkin |chapit title= Pònografi se yon Pwoblèm Dwa Sivil |travay otè=Andrea Dworkin |tit travay=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=288}}</ref>. Li te soumèt tou bay komisyon an yon kopi [[Linda Lovelace|Boreman]], ''{{Langue|en|Ordeal}}'', kòm yon egzanp sou abi li te espere repare, li eksplike ke {{ quote|la Sèl bagay orijinal Linda se te ke li te gen kouraj piblikman goumen kont sa ki te rive l '. E kèlkeswa sa w fè, se pou ede l oswa se pa pou ede pèsonn<ref group=D>{{chapit|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |titre chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè travay=Andrea Dworkin |tit travay=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=289}}</ref>.}} ==== ''{{Language|en|Koulyon}}'' ==== An 1987, Dworkin te pibliye ''{{Langue|en|Couple}}'', yon travay kote li te pwolonje analiz li sou pònografi sou [[koulman seksyèl]] li menm, li te diskite ke kalite soumèt pònografi a jwe yon wòl santral. wòl nan eksperyans fanm ak gason nan seksyalite etewoseksyèl nan yon sosyete gason domine. Toujou nan kad [[patriyachi (syoloji)|sosyete patriyakal yo]] feminis la dekri, li eksplike ke tout relasyon etewoseksyèl yo alyenan ak degradan pou fanm yo, kenbe pénétration ka, nan nati li menm, kondane fanm nan enferyorite ak soumisyon. <ref name="dworkin" group=D>{{harvsp|Dworkin|1987|p=128-143}}</ref>. Desine sou pònografi ak literati - pa egzanp ''[[The Kreutzer Sonata]]'', ''[[Madame Bovary]]'' oswa ''[[Dracula]]'' - Dworkin afime ke deskripsyon nan relasyon seksyèl nan atizay ak kilti endikap toujou mete aksan sou relasyon etewoseksyèl kòm sèl kalite seksyalite "reyèl". Deskripsyon sa yo ta dekri relasyon seksyèl an tèm vyolan oswa anvayisan, yon vyolans ki ta esansyèl nan erotism, epi ki ta souvan konbine avèk mepri ak degou (pafwa rive jiska touye moun) nan fanm yo. Dworkin eksplike ke kalite deskripsyon sa a ranfòse tou [[androsantrism]] ak aspè coercitive nan seksyalite, e ke, lè konpòtman yo konbine avèk kondisyon lavi yo nan yon sosyete sèksis, eksperyans nan relasyon sèks etewoseksyèl li menm vin fè pati gason. dominasyon. Dapre Dworkin, relasyon sa yo fè eksperyans kòm yon fòm okipasyon, ki ta dwe kanmenm bèl pou fanm, yo konprann ke dènye a ta dwe konsubstansyèl ak idantite ak estati fanm yo<ref name="dworkin" group="D/">. Kalite deklarasyon sa a souvan site pa kritik Dworkin ki entèprete travay sa a kòm afime ke "tout" relasyon etewoseksyèl yo se [[vyòl]], oswa plis jeneralman ke nati anatomik nan relasyon seksyèl fè yo intrinsèqueman danjere nan èt imen an. gason ak fanm. Pa egzanp, [[Cathy Young]] eksplike ke kèk nan deklarasyon Dworkin yo tankou: {{quote|koulman seksyèl se ekspresyon fòmèl, pi bon kalite, esteril nan mepri gason pou fanm}} yo ka rezonab rezime kòm {{quote|lang etranje|lang. =en|Tout sèks se kadejak}} ({{quote|le sexe c'est le rape}})<nowiki><ref></nowiki>{{Web link|langue=en|url=http://reason.com/archives /2005/ 04/19/womans-hating |tit=Woman's Hating, The misdirected passion of Andrea Dworkin |otè=Cathy Young |dat=19 avril 2005 |sit=[[Reason (magazine)|Reason.com]] |accessed on= 14 jiyè 2013}}.</ref>. Dworkin genyen te rejte entèpretasyon sa a, pita te deklare nan yon entèvyou, {{quote|Mwen panse ke sèks ak plezi ka, epi yo pral, siviv [[egalite sosyal|egalite]]}} lè yo sijere ke enkonpreyansyon an te parèt akòz ideoloji seksyèl li te kritike. : {{quote|jan modèl seksyèl la konkeri, posesif ak vyolan, mwen panse anpil gason kwè yo bezwen avantaj enjis sa a, ki nan ekstrèm li ta rele kadejak. Mwen pa panse yo bezwen li<ref name="Fighting talk">{{Article|language=en |premye non1=Andrea |ti non1=Dworkin |premye2=Michael |ti non2=Moorcock |otè lyen2=Michael Moorcock |tit =Diskou batay |pèyodik=Nouvo Statesman |periodik lyen=New Statesman |jou=21 |mwa=avril |ane=1995 |tèks url=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/MoorcockInterview.html | jwenn aksè nan =14 jiyè 2013}}</ref>.}} ==== Desizyon ''{{Language|en|Butler}}'' ==== An 1992, [[Tribinal Siprèm Kanada]] te pran yon desizyon nan ''{{Langue|en|R. v. Butler}}'', ki enkòpore eleman nan travay lejislatif Dworkin ak MacKinnon te fè sou pònografi nan lwa obscenite Kanadyen yo. An reyalite, Dworkin ak MacKinnon, apre echèk òdonans anti-pònografi a an 1983, te modifye fason yo konprann pònografi lè yo te deklare ke li se yon sous enjistis, ki donk pa mete l anba pwoteksyon prensip lib ekspresyon. : pònografi dwe goumen paske li se yon sous diskriminasyon<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books" />. Kidonk, nan desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' a, Tribinal la te fè konnen lwa Kanadyen sou obscenite vyole libète ekspresyon ak dwa sitwayen Kanadyen yo, menmsi yo enskri nan [ [Chater Dwa Kanadyen ak Libète]], si yo te aplike pou rezon moral oswa sou baz estanda komen [[desans]]. Pandan ke an menm tan, Tribinal la afime ke lwa anti-obscenity ka mete an plas, an akò ak Konstitisyon an, si yo konbat pònografi nan objektif pou garanti egalite ant sèks, yon prensip, tou, ki anrejistre nan Charter la< ref>{{chapit|language=en |prenon1=Brenda |ti non1=Cossman |tit chapit=Feminis mòd oswa moralite nan trennen? Soutèks seksyèl desizyon Butler a |liv otè=Lise Gotell, Becki L. Ross |liv tit=Move atitid/yo sou jijman: pònografi, feminis, ak desizyon Butler la |kote=Toronto |piblikatè=University of Toronto Press |ane =1997 |passage=107 |li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=KfTtZl-hrBsC&pg=PA107&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessed=14 jiyè 2013}}</ref > . Men ki jan desizyon Tribinal la te enspire pa refleksyon Dworkin anvan yo pandan li te site anpil extrait nan travay ''{{Langue|en|Fon Aksyon Legal ak Edikasyon Legal Fanm yo}}'' (LEAF ), avèk èd ak patisipasyon Catharine. MacKinnon<ref>{{chapit|language=en |prenon1=Christopher |ti non1=Nowlin |tit chapit=Butler: yon avantaj radikal-feminis nan pwodwi franj |otè liv=Christopher Nowlin |tit liv=Jije obscenity: A Istwa kritik nan prèv ekspè |location=Quebec |piblikatè=McGill-Queen's University Press |ane=2003 |pasage=126 |li sou entènèt=https://books.google.fr/books ?id=spUwNzRGwLgC&pg=PA126&redir_esc=y#v =onepage&q&f=false |accessed=14 jiyè 2013}}</ref>. Sepandan, Andrea Dworkin te opoze pozisyon LEAF la, li te diskite ke feminis pa ta dwe ede oswa eseye refòme lwa obscenite<ref>{{Book|language=en|firstname1=Joan|lastname1=Mason -Grant|title=Ponography Embodied|subtitle=Soti nan Lapawòl nan pratik seksyèl|location=Lanham|editor=Md.: Rowman & Littlefield|year=2004|passage=176|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=ZlGmGa8LMmgC&pg=PA176}} </ref>{{,}}<ref name="Dworkin/MacKinnon Press Release About Canada">{{Web link|langue=en|url=http ://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/OrdinanceCanada. html |tit=Deklarasyon Catharine MacKinnon ak Andrea Dworkin konsènan koutim Kanadyen ak apwòch legal pou pònografi |otè=Andrea Dworkin, Katharine MacKinnon |dat=26 out 1999 |sit =Nostatusquo.com |aksede nan=14 jiyè 2013}} .</ref>. Konkrètman, desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' mete restriksyon konstitisyonèl sou vant, distribisyon oswa enpòtasyon materyèl pònografik nan lide pou pwoteje egalite ant gason ak fanm, yon gwo reyalite ke anpil moun pral selebre. feminis<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Livres" />. === Dènye ane === An 1997, Dworkin te pibliye Lavi ak lanmò: Ekri san pakèt sou lagè kontinyèl sou fanm yo, yon koleksyon diskou li yo ak atik ki soti nan ane 1990 yo, ki gen ladan yon pati long otobyografik sou lavi li kòm ekriven. Atik yo kouvri sijè tou varye tankou vyolans sou fanm, pònografi, [[pwostitisyon]], itilizasyon vyòl pandan [[Gè Bosni-Erzegovin]], [[tousinay nan École Polytechnique de Montréal]], [[Izrayèl]], politik la. nan [[Gender (syans sosyal)|sèks]] nan ''{{Language|en|[[United States Holocaust Memorial Museum]]}}''<ref>{{Atik|lang= nan |title=Andrea Dworkin Obituary |periodical=The Times |periodical link=The Times |jou=13 |mwa=avril |ane=2005 |url text=http://www.thetimes.co.uk/tto/opinion/ obituaries/article2081297.ece |accessed 16 jiyè 2013}}</ref>. An 1997 tou, ''{{Language|en|New York Times Book Review}}'' te pibliye yon lèt long Dworkin kote li te eksplike ke orijin gwo rayisman li anvè pwostitisyon ak pònografi se akòz lepase li kòm yon moun. fanm yo te fè abi nan plizyè okazyon: doktè prizon yo te egzamine ak vyolans, premye mari li te bat yo ak anpil lòt gason<ref>{{Web link|langue=en|url=https:// www.nytimes.com/books/97 /06/15/lifetimes/25885.html |tit=Pònografi ak nouvo puritan yo: Lèt Andrea Dworkin ak lòt moun |otè=Andrea Dworkin |dat=Me 1992 |sit=[[The New York Times]] |aksede 19 jiyè , 2013}}.</ref>. Pandan peryòd sa a, Dworkin te kanpe tou pou opozisyon feròs li kont Prezidan [[Bill Clinton]] pandan [[Monica Lewinsky#Lewinsky Affair|Lewinsky Affair]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1= James | name1=Taranto |title=Ki moun ki yon ipokrit--e ki moun ki gen sousi? |periodik=The Wall Street Journal |lyen peryodik=The Wall Street Journal |jou=4 |mwa=Out |ane=1998 |tèks url=http://www.jamestaranto.com/hypo.htm |accessed on=19 Jiyè 2013}}</ref>, non sèlman nan sipòte Monica Lewinsky men tou nan defann an menm tan [[Paula Jones]] ak [[Juanita Broaddrick]], nan pwen pou m di {{quote|Mwen kwè ke Clinton se yon kadejakè}}<ref>{{Liv|lang=nan|premye non1=Candice E.|ti non1=Jackson|tit=Lavi yo: Fanm yo vize pa machin Clinton lan|place=California|piblikatè=World Ahead Publishing| year=2005 |passage=240|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=_C3Hg6gy7ZYC&printsec=frontcover&q=dworkin|accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. Dworkin te fòje lyen ak [[jidayis]] ak [[Izrayèl]] depi jèn li: anpil manm nan fanmi li te mouri pandan [[Olokòs la]], e li te, pa egzanp, enterese nan [[ [prosè Nuremberg]] lè li te etidye nan Bennington College. Se konsa, feminis la te vizite pèp Izrayèl la apati {{Dat||Desanm|1988}} pou l te patisipe nan premye konferans entènasyonal feminis jwif yo nan [[Jerizalèm]], kote an menm tan li te kapab rankontre aktivis feminis radikal Arab ak jwif ki te ogmante. konsyans sou inegalite yo, seksyèl ak etnik, ki te egziste nan peyi Izrayèl la<ref name="Andrea Dworkin 1946 – 2005" />. Se poutèt sa, li te natirèl ke an 2000, li te pibliye ''{{Langue|en|Scapgoat: The Jews, Israel, and Women's Liberation}}'', yon travay ke li konsidere kòm travay nan lavi li e nan ki li fè efò. pou kondane [[antisemitism]] pandan y ap konpare opresyon fanm ak pèsekisyon [[Jwif]]. Nan redaksyon li a, Dworkin eksplike ke [[Dezyèm Gè Mondyal la]] te kreye yon mond kote fanm yo te definitivman "pèdan yo", an brèf, dapre li, Nazi yo te emaskulate jwif yo, ki an vire emaskulasyon jwif yo. pran nan men fanm Izraelyen ak Palestinyen. Pandan ke Palestinyen yo, emasculated pa Izraelyen yo, ta gen konpansasyon pou atak sa a sou virilite yo pa ogmante dominasyon nan fanm Palestinyen yo. An reyalite, pozisyon Dworkin ak donk travay li ''{{Language|en|Scapgoat}}'' se anbivalan, paske sou yon bò, li admire batay jwif yo pou kreyasyon ak defans pèp Izrayèl la men yon lòt bò. , li lòt la, li kondane vyolans ak mizojini ki te lakòz eklatman sa yo. Se tou nan travay sa a Dworkin mande pou kreyasyon yon peyi akeyan pou fanm an repons a opresyon yo. Eta sa a t ap, nan lespri feminis la, kontrepati fanm pèp Izrayèl la kote chak fanm pèsekite ta ka pran refij, menm jan yon jwif ki reyalize [[alya]]<ref name="Take no prisoners" / >. Menm ane a, 2000, Dworkin te pibliye atik kontwovèsyal nan [[New Statesman]]<ref>{{Atik|language=en |firstname1=Andrea |lastname1=Dworkin |title=Jou mwen te dwòg ak vyole | peryodik=New Statesman |lyen peryodik=New Statesman |jou=5 |mwa=jen |ane=2000 |text url=http://www.newstatesman.com/comment/2013/03/day-i-was-drugged-and-raped |aksede 20 jiyè 2013}}</ref> ak nan [[The Guardian|Gadyen]]<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |title=Yo pran kò m. nan men mwen epi sèvi ak li |pèyodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=2 |mwa=jen |ane=2000 |tèks url=http://www.guardian.co.uk/books/2000/ jun/ 02/society |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>, ki deklare ke youn oswa plizyè gason te vyole li nan nan chanm otèl li nan [[Pari]], ane anvan an, apre li te fè l enjere [[GHB]] (oswa yon dwòg menm jan an) pou l fè l san konesans. Atik li yo te alimenté konfli, sitou lè ekriven tankou Catherine Benett<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" /> ak Julia Gracen<ref>{{Web link|langue=en|url=http:/ /www. .salon.com/2000/09/20/dworkin/ |tit=Andrea Dworkin nan agoni |otè=Julia Gracen |dat=20 septanm 2000 |sit=[[Salon.com]] |aksede 19 jiyè 2013 }} .</ref> pibliye dout yo sou temwayaj li a, divize opinyon ant ensèten ak sipòtè li yo, ak pou egzanp feminis tankou [[Catharine MacKinnon]], Katharine Viner (jounalis nan [[The Guardian |Guardian]]) oswa [[Gloria. Steinem]]<ref name="Yon lavi san konpwomi | Liv | Gadyen an" />. Pita, Charlotte Raven te dekri agiman Dworkin te mete devan yo kòm {{quote|yon reklamasyon lajman diskredite}} ki ta ka pi byen konsidere kòm {{quote|yon sòt travay atistik woutin}}<ref>{{Atik| lang=en | premye non1=Charlotte |ti non1=Raven |tit=Body of prèv |pèyodik=New Statesman |periyodik lyen=New Statesman |jou=19 |mwa=jen |ane=2006 |tèks url=http://www.newstatesman. com/node/153485 |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. Emosyonèlman frajil ak nan echèk sante, Dworkin sitou te retire nan lavi piblik pou de ane apre piblikasyon atik sa yo. An 2002, Dworkin te pibliye otobiyografi li Heartbreak: The Political Memoir of a Feminist Militant pandan li te retounen nan pale an piblik ak ekri. Nan yon entèvyou ak Julie Bindel an 2004, li te eksplike {{quote|Mwen te panse mwen te fini men mwen santi yon nouvo vitalite. Mwen vle kontinye ede fanm yo<ref name="A life without compromise | Books | The Guardian" />.}} Li te pibliye twa atik nan [[The Guardian|Guardian]] e li te kòmanse travay sou yon nouvo liv, ki li te kite fini, ''{{Language|en|Writing America: How Noelists Invented and Gendered a Nation}}'', yon travay ki adrese wòl womansye yo, tankou [[Ernest Hemingway]] oswa [[William Faulkner]] , nan devlopman nan politik Ameriken ak idantite kiltirèl li yo<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian" />. === Maladi ak lanmò === Pandan dènye ane li yo, Dworkin te soufri ak yon move sante, epi li te di Gadyen an nan dènye kolòn li ke li te febli ak prèske paralize nan artroz grav nan jenou li. Yon ti tan apre li te retounen soti Pari an 1999, li te entène lopital ak yon gwo [[fyèv]] ak yon [[tronboz]] nan janm li. Kèk mwa apre yo te fin lage lopital la, li te vin de pli zan pli kapab pliye jenou l, e li te oblije sibi operasyon pou ranje yo ak Titàn ak [[Protèz (medsin)|pwotèz ]] an plastik. Li te ekri: {{Quote|Doktè ki pi byen konnen m lan di ke artroz kòmanse byen lontan anvan yon moun paralize - nan ka mwen an, petèt depi mwen te san kay oswa abi seksyèl, oswa frape sou janm yo oswa akòz pwa mwen. [[John Stoltenberg|John]], konpayon mwen an, responsab ''{{Language|en|Scapgoat}}'', yon etid sou [[Jwif|Idantite Juif]] ak liberasyon fanm ki te enspire m 'te pran nèf ane pou m. ekri, se, li di, liv ki te vòlè sante m. Mwen menm, mwen blame vyòl mwen te sibi an 1999 nan Pari<ref>{{Article|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |title=Atravè baryè doulè a ​​|periodical=The Guardian | peryodik lyen= The Guardian |jou=23 |mwa=avril |ane=2005 |tèks url=http://www.guardian.co.uk/books/2005/apr/23/features.weekend |accessed on=19 jiyè 2013}} .</ref>.}} Lè yon jounalis mande l kijan li vle sonje l, li reponn {{ Quote|nan yon mize, lè dominasyon gason mouri. Mwen ta renmen travay mwen an vin yon temwayaj antwopolojik sou yon sosyete primitif ki disparèt<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian" />.}} Li te mouri nan dòmi nan maten {{Dat lanmò. |9|Avril|2005}} lakay li nan [[Washington (District of Columbia)|Washington]] a laj de 58 an<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Ariel |ti non1=Levy | title=The Prisoner of Sex |periodical=New York Magazine |periodical link=New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people /features/11907/ |aksede 19 jiyè 2013}}.</ref>. Dapre Stoltenberg, kòz lanmò a se te [[myokardit]]<ref>{{Web link|language=en|url=http://www.andreadworkin.net/memorial/stoltinterview.html |title=First Year: An Entèvyou ak John Stoltenberg |otè=Beth Ribet, [[John Stoltenberg]] |dat=11 mas 2006 |sit=andreadworkin.net |aksede=21 jiyè 2013}}.</ref>. == Dworkin ak fiksyon == Dworkin te deja rekonèt kòm yon teyorisis feminis ak aktivis, li te pibliye tou twa zèv fiksyon. An 1980, li te ekri yon koleksyon [[skut istwa]], ''{{Langue|en|Kè brize a nouvo fanm}}''. Nan premye woman li a, ''{{Language|en|Ice and Fire}}'', ki te pibliye nan Wayòm Ini an 1986, Dworkin fè yon [[rakor premye moun]] ki te ranpli avèk vyolans ak zak move tretman, ki [[Susie Bright]] te kapab konpare ak yon reekri feminis nan youn nan ekriti yo pi byen koni nan [[Marquis de Sade]]: ''[[Histoire de Juliette, ou les Prosperités du vice|Juliette ]]' '<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2005/04/andrea_dworkin_.html |title=Andrea Dworkin te mouri |otè=Susie Bright | dat=avril 11, 2005 |sit=Journal Susie Bright |accessed=16 jiyè 2013}}.</ref>. Poutan Dworkin te gen entansyon montre ke mal gason yo te fè fanm yo se te yon bagay politikman ordinèr, epi yo pa te konsidere kòm yon erotism nòmal oswa orijinal. Dworkin te deklare ke liv li yo te fè fas ak rejè nan men piblikatè ki te bese anba presyon ''{{Language|en|[[Playboy]]}}'', sepandan ''[[The Daily Telegraph|{{ Langue|en|Telegraph}} ]]'' te eksplike plis pwozayman ke woman feminis yo pa t popilè<ref name="Andrea Dworkin - Telegraph">{{Article|langue=en |title=Andrea Dworkin | periodical=The Telegraph |periodical link=The Telegraph |jou =13 |mwa=avril |ane=2005 |url text=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/1487683/Andrea- Dworkin.html |accessed 16 jiyè 2013}}< /ref>. Pafwa yon konteur premye moun rakonte yo, istwa kout ak woman Dworkin yo souvan enkòpore eleman nan lavi li epi souvan adrese menm sijè ak redaksyon li yo. Anplis, kritik yo pafwa te note kèk pasaj nan ''{{Langue|en|Ice and Fire}}'' kote karaktè yo eksprime egzakteman menm opinyon ak Dworkin<ref>{{Archive link|langue=en| timestamp archive=20080508232955 |url=http://www.mensnewsdaily.com/archive/r/ross-eric/2005/ross072205.htm|title=MacDworkinism and VAWA: The Fraud of the Millenia |author=Eric Ross |dat= 22 jen 2005 |sit=Nouvèl Gason yo chak jou |aksede=16 jiyè 2013}}</ref>. Sepandan, lèt la te ekri ke {{quote|fiksyon mwen an se pa yon otobiyografi. Mwen pa yon egzibisyonis. Mwen pa mete tèt mwen nan ekspozisyon. Mwen pa mande padon. Mwen pa vle konfese. Men, mwen te itilize tout sa mwen konnen - lavi mwen - pou montre ke sa mwen kwè nan yo dwe dekri pou yo ka fè fas a. Enperatif ki nan kè m ekri - sa pou m fè - soti dirèkteman nan lavi m. Men, mwen pa ka revele li dirèkteman pou tout moun wè, oswa menm gade sou li pandan ke lòt moun ap gade<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=15}}</ref >.}} == Revi ak Legacy == === Dworkin oratè a === Dworkin te ekri dis liv sou feminis radikal ]] men tou anpil diskou ak atik, yo tout fèt nan objektif pou afime ak denonse prezans vyolans nòmalize ak enstitisyonèl sou fanm, vin youn nan otè ak pòtpawòl ki pi enfliyan pou feminis radikal Ameriken an. fen ane 1970 ak ane 1980. Li te defini pònografi kòm yon endistri vyolans ak dezumanizasyon devastatè, epi li pa senpleman kòm domèn fantasy, lè pwostitisyon ta dwe yon sistèm eksplwatasyon, ak relasyon seksyèl se plas prensipal soumisyon nan yon [[Patriyachi sosyoloji)|sosyete patriyakal]]. Analiz ak ekriti li yo te enfliyanse ak enspire travay anpil feminis Ameriken yo, premye ak premye [[Catharine MacKinnon]]<ref>{{Article|langue=en |premye non1=Stuart |ti non1=Jeffries |title=Èske fanm yo se moun. ? |periodical=The Guardian |periodical link=The Guardian |jou=12 |mwa=avril |ane=2006 |text url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/apr/12/gender.politicsphilosophyandsociety |aksede 21 jiyè 2013}}</ref>, [[Gloria Steinem]], [[John Stoltenberg]]<ref name="Living With Andrea Dworkin" />, [[Nikki Craft]]<ref>{ { Web link|language=en|url=http://www.nikkicraft.com/ |title=The Nikki Wiki: Tout bagay sou Nikki Craft |date= |sit=Nikkicraft.com |accessed=21 jiyè 2013}}. < /ref> oswa [[Susan G. Cole|Susan Cole]]<ref>{{Atik|lang=nan |premye1=Susan |ti non1=Cole |tit=Sèks, manti ak ideyoloji |periodik=Kounye a |jou= 12 -19 |mwa=Me |ane=2005}}</ref>. Pandan ke pozisyon san konpwomi li yo ak style ki gen enpak sou ekriti li yo ak diskou li yo, ke Robert Campbell te kapab dekri kòm {{quote|apokalips} <ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http:// hnn.us /blogs/entries/4351.html |title=Feminis radikal: Gen kèk menm si ts on Long's Defense |otè=Robert Campbell |dat=29 mas 2004 |sit=Rezo nouvèl istwa George Mason University |aksede nan=21 jiyè 2013|kase sou = 2023-10-26}}.</ref>, [[Robin Morgan]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1=Ariel |ti non1=Levy |tit = Prizonye sèks la |periyodik=New York Magazine New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=5 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people/features/11907/ |accessed on=19 jiyè, 2013} }</ref> oswa [[Susie Bright]]<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2005/04/andrea_dworkin_.html |title= Andrea Dworkin te mouri |otè=Susie Bright |dat=11 avril 2005 |sit=Journal Susie Bright |aksede=21 jiyè 2013}}.</ref> pami lòt moun, pou lòt moun ki pale, tankou [[Malcolm X] ]. Kanta pou Gloria Steinem, li souvan konpare estil li ak [[pwofèt yo]] nan [[Ansyen Testaman an]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1=Ariel |non1=Levy |title= The Prisoner of Sex |periodical=New York Magazine |periodyal link=New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=1 |text url=http://nymag.com/nymetro/news / people/features/11907/ |aksede 19 jiyè 2013}}</ref>. [[Susan Brownmiller]], yon feminis Ameriken, ki te sonje diskou Dworkin nan mach ''[[Take Back the Night]]'' an 1978 te ekri: {{quote block|Samdi aswè a te fini ak mach chandèl ''{{Langue|en|Take Back the Night}}'' (premye a nan kalite li) atravè distri limyè wouj la, ki te kòmanse ak yon diskou dife Andrea Dworkin. . Mwen te wè Andrea nan salon mwen anvan, men sa a se premye fwa mwen te wè Andrea nan aksyon. Sou plas la mwen surnon li "{{Language|en|Rolling Thunder}}". Swe nan salopet abako karakteristik li yo, li te pran entonasyon twòp ki ta fè l 'kèk ane pita tou de yon zidòl ak yon sijè nan betiz. Eprèv dramatize Dworkin ak stil predikasyon pa janm byen chita sou mwen, men mwen toujou respekte l pou kouraj li depi lontan apre mwen te abandone Lagè Sèks yo. )|Lagè sèks yo]]. Yon fwa yo te fin fè apèl a aksyon li a, twamil (3.000) manifestan te pran lari<ref>{{Book|language=en|first name1=Susan|styname1=Brownmiller|author link1=Susan Brownmiller|title=In Our Time|anba - title=Memoir of a Revolution|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasage=302-303|isbn=}}</ref>...|Susan Brownmiller, 1999}} Lòt feminis pa t ezite pibliye senpati yo oswa pou komemore lanmò li, tankou Catharine MacKinnon, youn nan kolaboratè ak zanmi Dworkin depi lontan. Dènye a pibliye yon kolòn nan ''{{Langue|en|[[The New York Times|New York Times]]}}'' pou rann omaj a sa li dekri kòm {{quote|briyan karyè literè ak politik}} nan Dworkin, menm ale byen lwen ke yo sijere ke dènye a ta merite yo nominasyon pou [[Pri Nobel pou Literati]]. Men, MacKinnon deplore tou ke manti sou pozisyon li sou seksyalite (ke li te kwè relasyon seksyèl se te vyòl) ak alyans politik li yo (ke li te nan konkou ak dwa a) te pibliye, epi yo toujou, san yo pa menm fè efò pou verifye, lèt korektif yo prèske toujou refize." MacKinnon te kontinye eksplike ke "kote aparans nan ekriven gason yo te konsidere kòm petinan oswa adore kòm yon eksantrisite bon" fizik Dworkin te pase nan betiz ak deteste nan pwen pou yo te kopye ak parodi nan pònografi. Apre sa, MacKinnon kontinye “lè li te lajistis pou difamasyon, tribinal yo te trivialize manti pònografik yo konsidere kòm imajinasyon, epi yo te elve yo nan ran satir<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Catharine |ti non1=MacKinnon | otè lyen1 =Catharine MacKinnon |tit=Kiyès ki te pè Andrea Dworkin? |periodik=The New York Times |periodyal lyen=The New York Times |jou=16 |mwa=avril |ane=2005 |tèks url=https://www.nytimes.com/2005/04/16/opinion/16mackinnon .html?_r=0 |aksede nan=21 jiyè 2013}}</ref>.}} Sepandan, konpòtman Dworkin ak langaj souvan te pwovoke deba chofe, lè li pa te nan sant la nan konfli entans tèt li. Kòm rezime nan ''[[The Daily Telegraph|{{Langue|en|Telegraph}}]]'', li te demonize non sèlman pa kreyatè pònografi yo, men tou pa anpil liberal, ki te kenbe li nan prèske menm jan meprize}. <ref name="Andrea Dworkin - Telegraph" />. Kidonk, jounalis Cathy Young te plenyen ke nekroloji Dworkin yo pa t 'plis pase abiye fenèt, afime ke pozisyon li klèman te monte nan [[misandry]], e ke dènye a te tou senpleman {{quote|fou}}<ref>{{Web. lyen|lang=en|url= http://reason.com/blog/2005/04/17/the-dworkin-whitewash |title=The Dworkin Whitewash |author=Cathy Young |dat=17 avril 2005 |sit=[[Reason (magazine)|Rezon . com]] |aksede 23 jiyè 2013}}.</ref>. An menm tan an, Cathy Young te kritike sa li te rele {{quote|destriktif eritaj}} Dworkin a, li te rele l yon "fantom tris" ke feminis ta dwe egzòse<ref>{{Lyen web |langue=en|url=http:// www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/04/18/the_misdirected_passion_of_andrea_dworkin/ |title=Pasyon mal dirije Andrea Dworkin |otè=Cathy Young | dat=18 avril 2005 |sit=[[ The Boston Globe]] |accessed on=23 jiyè 2013}}.</ref>. Epi lè se pa analiz li yo ki te mete an kesyon, se temwayaj li yo ki pafwa leve dout, sitou sa ki gen rapò ak vyolans li swadizan soufri nan men moun. Egzanp ki pi popilè a se konfli sou akizasyon li yo sou vyòl ak [[subjugation chimik]] nan Pari an 1999<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" />. Nan menm sans sa a, {{foreign quote|langue=en|What Battery Really Is}} yon atik Dworkin te ekri an 1989 pou magazin ''{{Langue|en|[[Newsweek]]}}'' te rankontre anpil obstak. anvan yo te kapab pibliye nan yon lòt jounal. Vreman vre, Dworkin te ekri atik sa a an repons a feminis radikal [[Susan Brownmiller]], ki te diskite ke [[Hedda Nussbaum]], yon fanm ki te maltrete, ta dwe akize paske li pa t sispann touye pitit fi li adopte a. konpayon, [[Joel Steinberg]]. Pandan ke Newsweek te okòmansman te dakò pibliye {{foreign quote|language=en|What Battery Really Is}} magazin nan finalman refize sou demann avoka yo, ki, dapre Dworkin, eksplike ke li te dwe swa pibliye anonim {{quote. |pou pwoteje idantite moun ki komèt krim lan}} epi retire referans sou blesi espesifik, oswa bay {{quote|prèv medikal, dosye lapolis, ak yon deklarasyon alekri yon doktè ki te wè blesi yo}}. Olye de sa, Dworkin te soumèt atik li a nan ''{{Langue|en|[[Los Angeles Times]]}}'' ki te pibliye li osi bonè ke {{Date||Mas|1989}}<ref group= D>{ {harvsp|Dworkin|1993|p=330}}</ref>{{,}}<ref>{{Atik|lang=en |premye1=Ariel |ti non1=Levy |tit=Prizonye sèks la | peryodik =New York Magazine |lyen peryodik=New York (magazin) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=2 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people/features/ 11907 / |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. E menm si li pi popilè pou pugnacity li, pafwa menm vyolans li, Dworkin te eksplike tou {{quote|Mwen gen gwo konviksyon ke chak mouvman bezwen radikal li yo ak liberal li yo [...] Ou te toujou bezwen yon fanm ki ka mache. nan yon chanm fason ki dwat, pale ak ton an dwa, ki moun ki gen aksè a pouvwa. Men, ou bezwen tou yon liy anba}}. An brèf, {{quote|byenke li te irite pa feminis liberal yo, [...] li te aksepte ke opinyon li pa t 'kapab akseptab pou tout moun}}<ref name="Andrea Dworkin - Telegraph" /> . === Dworkin ak dwa a === An 1983, Dworkin te pibliye ''{{Langue|en|Dwat Fanm: Politik Fi Domestike}}'' (ki pa te tradui an fransè jis nan 2012 sou tit ''Les Femmes de Droit'') , ki gen entansyon pou yon analiz, ak yon tantativ pou eksplike, motivasyon ke fanm yo genyen pou kolabore ak gason nan mete restriksyon sou pwòp libète yo<ref>{{Web link|langue=en |url=http:/ /www.nostatusquo.com /ACLU/dworkin/RightWingWomenAbortion.html |title=Fanm Dwat: Avòtman |otè=Andrea Dworkin |dat=1983 |sit=Nostatusquo |accessed=8 jiyè 2013}}.</ref> . Nan prefas edisyon Britanik la, Dworkin deklare ke "[[Revolisyon Konsèvatif (sans modèn)|Nouvo Dwa]]" nan [[Etazini]] te reyisi asire ke fanm, aji nan non fanm, goumen pou yo rete. "pwopriyete lèzòm" ak defann yon relijyon ki ta ekspresyon yon {{citation|sipremasi gason transandan}}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=193} }</ref> , ansanm ak yon dwa konsèvatè ki ta dwe patikilyèman atantif pou prezèvasyon otorite gason nan [[fanmi an]], pou pwomosyon yon relijyon solid, ak pou batay kont [[Sispansyon volontè gwosès|avòtman]] ak kont efò. fèt pou elimine [[vyolans konjigal|vyolans domestik]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=192-193}}</ ref>. Pran sa a kòm yon pwoblèm pèsonèl, Dworkin te kesyone, {{quote|poukisa fanm zèl dwat yo kontribye nan pwòp dominasyon yo? Ki jan dwa a, ki dirije pa gason, fè apèl a patisipasyon ak lwayote fanm yo? Epi poukisa fanm dwat sa yo vrèman rayi lit feminis pou egalite ?}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=194}}</ref>. Malgre tout bagay, Andrea Dworkin te kenbe yon sèten kominikasyon politik ak dwa a. Dabò nan ekri liv ''{{Langue|en|Fanm Dwat}}'', ki kòmanse apati postula ki te di te gen yon akò ant feminis ak fanm dwat sou egzistans yon dominasyon seksyèl ak materyèl. nan gason pandan y ap rekonèt divèjans sou estrateji yo te adopte pou konfwonte li<ref>{{Atik|lang=nan |premye1= Sallie L. |non1=Foster |tit=Fanm Dwat (Liv) | peryodik=Journal Bibliyotèk |mwa =Janvye |ane=1983 |volim=108 |nimewo=1 |paj=59}}</ref>. Men, se sitou yon lòt fòm alyans ki pral kritike anpil. Vreman vre, pwojè òdonans anti-pònografi a, ki te fèt ak Catharine MacKinnon, te wè inyon feminis abolisyonis yo ak kan konsèvatif la ozalantou sa anpil moun te wè, kit se feminis oswa opinyon piblik la kòm yon tantativ nan sansi<ref name="Feminisms ak pònografi - David Courbet - Google Books" />. Se te tou nan ane 1980 yo ke Dworkin te temwaye devan [[Meese Commission]] pandan ke ''[[Prokirè Jeneral Etazini|{{Language|en|Avoka Jeneral}}]]'' [Edwin Meese]] te travay. nan biwo sosyalman konsèvatif [[Reagan]]. Men, li dwe mete aksan sou ke feminis, anti-pònografi oswa pwo-sèks, refize pozisyon yo nan domèn moralite a; si Dworkin vle entèdi pònografi, li pa, kontrèman ak konsèvatè, pou rezon moralis<ref name ="Feminisms ak pònografi - David Courbet - Google Books" />. Sa pa t anpeche feminis radikal la diskite ak deba ak ekriven konsèvatif ''{{Language|en|[[National Review]]}}'' [[David Frum]] ak madanm li, pandan 'yon echanj òganize. pa [[Christopher Hitchens]]<ref>{{Atik|lang=en |premye1=David |ti non1=Frum |lyen otè1=David Frum |tit=Andrea Dworkin RIP |peryodik=Revizyon Nasyonal |lyen peryodik= Revizyon Nasyonal |jou=12 |mwa=avril |ane=2005 |url text=http://frum.nationalreview.com/post/?q=YjA2MGNlZDc1NmNmYzY2NGQ0NjdkMGIzMWMwZDc1ZjM= |accessed=23 jiyè 2013}}</ref>. Sa a se ki jan, lè Dworkin te mouri, rekonèt figi konsèvatif pa t 'ezite peye lajan taks bay li. Anplis David Frum, Maggie Gallagher (yon kòmantatè konsèvatif) ak Richard Brookhiser (kontribitè nan ''{{Langue|en|National Review}}'') te raple reyinyon yo ak pwen posib yo an komen, sitou rejte Bill yo. Clinton ak deteste pònografi yo<ref>{{Atik|language=en |title=Nasyon an: Gade je a je; Yon feminis radikal ki ta ka manje ak (ki pa sou) konsèvatè |periodical=The New York Times |periodical link=The New York Times |jou=17 |mwa=avril |ane=2005 |text url=https://query.nytimes .com/gst/fullpage.html?res=9A02E0D6113EF934A25757C0A9639C8B63 |accessed=23 jiyè 2013}}</ref>. Se te omaj posthumes sa yo ki te mennen ekriven masisi ak konsèvatif [[Andrew Sullivan]] di ke Dworkin te apresye pa yon franj nan dwa Ameriken an ak afime ke {{quote|tankou Dworkin, premye reflèks yo , lè yo wè moun. k ap viv lib, se eseye kontwole yo epi sispann yo - pou pwòp byen yo. Menm jan ak Dworkin, yo laperèz pa seksyalite gason, epi yo wè gason kòm yon pwoblèm yo dwe rezoud. Menm jan ak Dworkin, yo kwè nan pouvwa eta a pou sansi ak kontrent libète seksyèl. Menm jan ak Dworkin, yo wè gwo nouvo libète fanm ak masisi yo te genyen depi ane 1960 yo kòm yon devlopman terib pou kilti imen<ref>{{Web link|language=en|url=http://dish.andrewsullivan .com/2005/ 04/18/the-far-left-theocon-alliance/ |tit=The Far-Left-Theocon Alliance |otè=[[Andrew Sullivan]] |dat=18 avril 2005 |sit=Dish.andrewsullivan .com |aksede 23 jiyè 2013}}.</ref>.}} === Kritik vizyon li nan pònografi === [[File:Andrea Dworkin - Pornography (book).png|vignette|Kouvè orijinal redaksyon li a ''Pònografi: Gason fanm apwopriye'' (1981)]] Lòt kritik, patikilyèman nan men fanm nan yon lòt kalite feminis, te pran pozisyon plis nuans epi sijere ke Dworkin te atire atansyon sou pwoblèm konkrè ak enpòtan, men ke eritaj li an antye te destriktif nan mouvman fanm yo, espesyalman konsènan pozisyon anti-pònografi li yo. . Vrèmanvre, yo te kritike agiman Dworkin yo te mete devan yo paske yo te redui fanm yo nan yon seri senp viktim, alòske konbat pònografi oswa pwostitisyon an pi danjere nan lavi [[Travayè sèks|travayè sèks]] ki ta pito bezwen sipò san konsyans. An menm tan an, vyolans Dworkin ak amalgamasyon yo ka fè mal non sèlman combat [[Abolisyonis (pwostitisyon)|abolisyonis]] men nan feminis an antye. Jounalis Havana Marking eksplike ke se kalite sa a pwèstans, patikilyèman véhément ak radikal, ki te kapab [[Antifeminis|fè feminis detestable]] nan je anpil gason e sitou fanm<ref name="Les vrè eritaj Andrea. Dworkin">{{Atik|lang=nan |prenon1=Lahavàn |ti non1=Marke |tit=Vrè eritaj Andrea Dworkin |periodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=15 |mwa=avril |ane =2005 |text url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/15/gender.politicsphilosophyandsociety |accessed=25 jiyè 2013}}</ref>. Anplis, ou pa menm bezwen gade nan kan pwo-sèks yo dekouvri kritik sou Dworkin: feminis Susan Brownmiller, tou nan batay kont pònografi, te twouve tèt li an akò ak MacKinnon ak Dworkin sou òdonans anti-pònografi. Eksplike ke lejislasyon ak sansi pònografi ta pwouve se yon gaspiyaj tan ak yon gaspiyaj tan<ref name="Feminisms and Pornography - David Courbet - Google Books" />. Plis serye pase yon epe nan dlo a, travay lejislatif Dworkin ak MacKinnon te kapab tounen tounen yon dezè kont moun ki ta dwe pwoteje pa lwa sa yo. Vreman vre, desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' te kapab itilize kont minorite seksyèl (madivin ak masisi pami lòt), ansanm ak magazin Kanadyen ''{{Langue|en|Feminist Bookstore News}} '' te kritike lefèt ke desizyon Tribinal Siprèm Kanada a te dirije sèlman kont masisi oswa madivin libreri ak magazen<ref name="Questions of contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Livres" />. Nan sans sa a, gen yon nouvèl ki revele "repèkisyon" sa a: an 1992, ajan ladwàn Kanadyen yo te swadizan sezi kopi liv Dworkin ''{{Langue|en|Pornography: Men Possessing Women}}'' pou yo ka enspeksyon. kenbe [[lejand vil la]] ke pwòp liv Dworkin yo ta te entèdi nan Kanada, anba enfliyans nan yon lwa ke li menm te ede yo pase. Nye lefèt ke Dworkin pa t menm sipòte desizyon ''{{Language|en|Butler}}'' pandan ke an menm tan an MacKinnon te eksplike ke liv Dworkin yo (ki t ap retounen yon ti tan apre yo te fin enspekte) yo ta rete tanporèman. kòm yon pati nan yon pwosedi estanda, ki pa gen rapò ak desizyon Butler la<ref name="Dworkin/MacKinnon Press Release About Canada" />. Nan yon fason ki pi nuans, filozòf [[Martha Nussbaum]] fè lwanj ak kritike pwosesis Dworkin yo. Nan yon analiz de ''{{Langue|en|Lavi ak Lanmò}}'' ki te pibliye nan [[Nouvo Repiblik la]], [[filozòf la]] dezapwouve vwa feminis kontanporen ki denonse MacKinnon ak Dworkin kòm { { quote|misandres}}, epi li eksplike ke moun ki kritike òdonans Dworkin kont pònografi sou baz [[Premye Amannman nan Konstitisyon Etazini an|Premye Amannman]] {{quote|pa di anyen sou entelektyèl kòrèk}} depi Premye Amandman an. Amannman {{quote|pa janm kouvri tout diskou: koripsyon, menas [...] fo temwayaj pa pwoteje}}. Nussbaum ajoute ke Dworkin te konsantre atansyon sou sib moral ki apwopriye a lè li fè mal ki asosye ak soumèt, ki answit pini anba lwa sivil, epi li pa gen obscenite ankò. Sepandan, Nussbaum te opoze adopsyon Òdonans pònografi a paske li pa t fè distenksyon ant vyolasyon lwa a ak vyolasyon [[moralite]], pandan li pa t demontre yon relasyon [[kozalite (syans sosyal)|kozalite]] ant pònografi ak sèten kalite vyolans. Nussbaum kritike tèks Dworkin tou paske li kenbe otè imaj oswa tèks responsab konpòtman lòt moun epi li retire konsiderasyon ki gen rapò ak kontèks seksyalite a fèt. Filozòf la dezapwouve pwojè Dworkin tou paske li t ap bay jistis yon pouvwa [[sansi]] (ki te kapab answit dirije kont etid feminis). Pli an jeneral, Nussbaum kondane Dworkin paske li te kache enjistis ekonomik ki dèyè {{quote|yon atansyon obsession sou soumisyon seksyèl}} epi li te repwodui menm fenomèn reifikasyon an nan redwi entèrlokuteur li yo nan abi yo, pandan y ap refize rekonsilyasyon an favè yon { {quote|rezistans ekstralegal vyolan kont vyolans gason}}<ref>{{Atik|lang=nan |premye1=Martha |ti non1=Nussbaum |otè lyen1=Martha Nussbaum |tit=Raj ak Rezon |periodik= Nouvo Repiblik la | lyen peryodik=Nouvo Repiblik la |jou=11 |mwa=Out |ane=1997 |paj=36-42}}</ref>. An reyalite, se definisyon pònografi Dworkin te itilize a ki te ka mete an kesyon. RapAnn fè remake ke pou Dworkin, nenpòt reprezantasyon yon fanm pran plezi nan yo imilye oswa vyole se pònografi. Se konsa definisyon li a pa admèt okenn eksepsyon (kèlkeswa si travay nan kesyon an dekri kòm literè oswa atistik) pandan ke tèm yo itilize pa Dworkin (tankou "imilyasyon" oswa "esklavaj") yo ka konsidere kòm vag. Nan menm sans sa a, filozòf [[Alan Soble]] eksplike ke, finalman, nan travay Dworkin yo vize yo, fanm yo se menm ridikil menm jan ak gason yo ki karikature tou. Pou li {{citation|pònografi pa ta misojin men mizantwopik}}<ref name="Questions in Contemporary Ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books"/>. Plis an jeneral, Dworkin te atire kritik tou nan men feminis pwo-sèks, sitou pandan sa yo te rele [[Lagè sèks]|''{{Language|en|Lagè sèks}} '']] nan fen ane 1970 yo ak ane 1980 yo. Yon ekspresyon. ki aktyèlman sèvi pou deziyen yon seri deba pasyone ki divize ak estriktire panse feminis sou yon gwo kantite pwoblèm ki gen rapò ak sèks ak seksyalite. Kritik pwo-sèks yo te kritike Dworkin pou aktivis legal li kòm sansi, pandan y ap eksplike ke travay li sou pònografi ak sèks ankouraje yon opinyon esansyèlis. konsèvatif]] ak represif nan seksyalite. Anplis de sa, yo te souvan kritike analiz li yo sou relasyon etewoseksyèl, pònografi oswa pwostitisyon paske li pa t pran ase an kont aksyon fanm yo oswa chwa seksyèl yo: li ta wè fanm kòm sèlman viktim pasif<ref name ="The real legacy of Andrea Dworkin " />. Sepandan, Dworkin te kontrekare ke diskisyon sa yo souvan detounen opinyon li<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=110}}</ref> e ke anba non {{citation|chwa}} ak {{quote. |pro-sex}} kritik feminis yo echwe pou yo entèwoje estrikti politik vyolan yo ki mete restriksyon sou chwa fanm yo ak fòme siyifikasyon nan zak seksyèl la<ref group=D>{{harvsp|Dworkin |1987|p=Prefas, chapit 7}} </ref>. === Dworkin ak ensès === Kèk kritik, tankou magazin [[Larry Flynt]], ''{{Langue|en|[[Hustler]]}}'', oswa Gene Healy<ref>{{Link archive|langue=en|timestamp archive= 20061208203708|url=http://criterion.uchicago.edu/issues/ii6/healy.html|title=Andrea Dworkin: Mwen jis pa jwenn li |author=Gene Healy |dat=Me/Jen 1998 |sit= | jwenn aksè nan=24 jiyè 2013}}</ref>{{,}}<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://genehealy.com/category/uncategorized/page/29/ |tit = R.I.P. Andrea Dworkin |otè=Gene Healy |dat=12 avril 2005 |sit=Genehealy.com |accessed=24 jiyè 2013}}.</ref>, reklame ke Dworkin apwouve [[ensès]]. Vreman vre, nan dènye chapit ''{{Language|en|Fanm ki rayi}}'', Dworkin ekri ke {{quote|relasyon paran-pitit la se esansyèlman erotik paske tout relasyon imen yo esansyèlman erotik}} men tou ke { {quote|[[Entèdiksyon ensès|tabou ensès la]], paske li opoze devlopman esansyèl nou ak paran nou yo, ke nou renmen ak enèji prensipal nou an, fòse nou entènize ak toujou ap chèche yo. Tabou ensès la fè travay sal [[kilti]] [...] Destriksyon tabou ensès la esansyèl pou devlopman yon kominote imen koperativ ki baze sou sikilasyon lib erotism androgynous natirèl}}<ref group=D >{{harvsp|Dworkin|1974|p=189}}</ref>. Malgre ke Dworkin pa t eksplike si {{quote|fulfillment}} li te pale a te aktyèlman sipoze enplike entimite seksyèl, li te fè, yon paj pi bonè, defini sa li te vle di nan {{quote|relasyon erotik}} kòm yon relasyon ki gen { {quote|substans la se yon kominikasyon ki pa vèbal ak koneksyon}}, ki li klèman distenge ak sa li te rele {{foreign quote|language=en|fucking}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1974| p=187}}</ref>. Plis fòtman, travay Dworkin nan kòmansman ane 1980 yo gen ladan kondanasyon souvan ensès ak pedofili, ke li te kwè se yon gwo fòm vyolans sou fanm<ref group=D>{ {harvsp|Dworkin|1993|p=139-142, 149 , 176-180, 308, 314-315}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1987|p =171, 194}}</ref>{{,} <ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=22-23, 79-80, 86, 123, 143, 173, 188-189 }}</ref>, yon fwa eksplike ke {{quote| ensès se fò anpil enpòtan nan konprann [[kondisyon fanm yo]]. Se yon krim ki fè kont yon moun, yon krim kote anpil viktim pa janm refè}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=139}}</ref>. Se te tou nan ane 1980 yo ke li te opoze piblikman ansyen zanmi l [[Allen Gi === Resepsyon Dworkin an Frans === Kòm nan peyi Etazini, travay yo ak pèsonalite nan Andrea Dworkin te divès kalite apresye pa sèk feminis. Se konsa li te resevwa sipò antouzyastik [[Materialist Feminism|materyalis feminis]] [[Christine Delphy]] ki, an 1993, te konsakre yon atik pou li prezante liv prensipal li yo ak lide (sou pònografi ak seksyalite espesyalman)<ref name ="Andrea by Delphy">{{fr}} {{Atik|lang=fr |premye1=Christine |ti non1=Delphy |otè lyen1=Christine Delphy |tit=Andrea Dworkin |periodik=Nouvo Kesyon feminis |periodik lyen= Nouvo Kesyon Feminis |ane=1993 |volim=14 |number=2 |url text=http://www.unil.ch/liege/files/live/sites/liege/files/shared/Andrea_Dworkin__par_Christine_Delphy | jwenn aksè nan=30 jen , 2014}}</ref>. Nan yon lòt tèks, ekri nan okazyon lanmò li a, Delphy selebre {{Quote|imens feminis}} ke Dworkin te pou li. Li fè lwanj {{Quote|pasyon li pou jistis}}, {{Quote|kouraj li}} men tou travay li ak fòs konviksyon li<ref>{{Web link|langue=fr |url=http:// www. .andreadworkin.net/memorial/delphy.html |title=In Memoriam Andrea Dworkin or The Passion for Justice |otè=[[Christine Delphy]] |dat=2005 |sit=andreadworkin.net |aksede 30 jen 2014 }}. </ref>. Anplis de sa, magazin ''[[New Questions for Feminists]]'', Delphy te ko-fonde ak ko-dirije, te akeyi lide Dworkin lè li te pibliye kèk nan tèks li yo nan plizyè okazyon<ref>{{Web link|langue=fr | url=http://www.unil.ch/liege/home/menuguid/revue-nqf/parutions-depuis-2002/2006/volume-25-no-3.html |title=Rezime ak rezime jounal Nouvelles Kesyon Feminis (Volim 25, {{N°|3}}, 2006) |sit=unil.ch |accessed on=30 jen 2014|kase sou = 2023-10-26}}.</ref>{{, }} <ref name="Andrea pa Delphy" />. Nan lòt men an, te fè fas ak lwanj sa a, kèk nan aktè yo nan feminis franse kritike Andrea Dworkin ak travay li. Men ki jan filozòf ak feminis [[Élisabeth Badinter]] nan redaksyon kontwovèsyal li a, ''Fausse route'', ekri yon vrè dyatribi kont sèten feminis Ameriken, premye ak tout bagay Susan Brownmiller, Catherine MacKinnon ak Andrea Dworkin<ref >{{ fr}}{{Liv|lang=fr|prenon1=Élisabeth|ti non1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=Fausse route|place=Paris|editè=[[Éditions Odile Jacob|Odile Jacob]]| ane =2003|total pages=221|passage=25|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover|accessed=30 jen 2014}}</ref> . Li dekri tou konsepsyon lèt la kòm {{Sitasyon|filozofi viktim yo}}<ref group=N>Badinter defini nan paj 18 nan redaksyon li a mo "viktim" kòm yon {{Sitasyon|neolojis ki deziyen atitid ki gen ladan l defini tèt li prensipalman. antanke yon viktim}}.</ref> epi pi lajman mete an kesyon panse li sou vyolans gason oswa vyòl, men tou aktivis lejislatif li<ref>{{fr}} {{Book|language =fr|first name1=Élisabeth|denye name1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=Fausse wout|piblikatè=|ane=|pasaj=26-27|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr /books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover |aksede nan=30 jen 2014}}</ref>. Se poutèt sa, Badinter afime nan travay li ke lide Dworkin (ak [[Feminis radikal|sè radikal li yo]]) ta gaye si yo pa "kontamine" sèk feminis franse yo, e sa malgre lefèt, kòm otè a, ke Dworkin pa t. pibliye la: {{Quotation|anpil lide yo te travèse Atlantik la, ''via'' zanmi Quebec nou yo, enstitisyon Ewopeyen yo ak anpil akademisyen ki frekante kanpis Ameriken yo}}< ref>{{fr}} {{Liv|lang= fr|prenon1=Élisabeth|ti non1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=fausse wout|piblikatè=|ane=|pasaj=27-28|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr /books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover|accessed=30 jen 2014}}</ref>. Okontrè, [[Janine Mossuz-Lavau]] mete aksan sou MacKinnon ak Dworkin, nan atik li trè kritik nan travay Badinter: {{Sitasyon|an Frans, apa kèk akademisyen, pèsonn pa konnen yo. Yo pa tradui yo e li difisil pou wè ki jan yo ta ka egzèse yon enfliyans}}<ref>{{fr}} {{Atik|langue=fr |premye1=Janine |ti non1=Mossuz-Lavau |title=Elisabeth Badinter , Fo wout , Odile Jacob, Paris, 2003-09-26, Les moulins à vent |periodic=Travay, Gender ak Sosyete |mwa=Fevriye |ane=2002 |nimewo=10 |paj=225-237 |url text=http :// www.cairn.info/revue-travail-genre-et-societes-2003-2-page-225.htm |accessed 30 jen 2014}}</ref>. Se vre ke travay Dworkin a rete relativman enkoni an Frans, sitou akòz lefèt ke okenn nan travay li yo pa janm te pibliye la jouk 21yèm syèk la, byenke, jan Christine Delphy sonje, travay li yo te tradui nan [[Olandè]] , an [[swedwa]], an [[Norwegian]], an [[ebre]], an [[Ris]], [[Panyòl]], [[Japonè]] ak [[Koreyen]]<ref name="Andrea by Delphy" />. An 2014, sèlman ''Pouvwa ak Vyolans Sexist'' (ko-ekri ak Catherine MacKinnon) ak ''Les Femmes de Droit'' pa Martin Dufresne te tradui an franse epi pibliye nan [[Québec]]. Li te tradui plizyè lòt, poukont li e an kolaborasyon, nan ane ki vin apre yo. Edisyon altermondyalis [[Éditions Syllepse|Syllepse]] yo pral fè edisyon aksesib an Ewòp kèk nan tradiksyon Kanadyen sa yo, an patikilye yon koleksyon tèks ki gaye ansanm pou okazyon an, ''Sonje, reziste, pa lage''. , pibliye an 2018. Nou te oblije tann jiska kòmansman ane 2020 yo, apre vag [[mouvman MeToo]], pou nou wè premye tradiksyon fransè Andrea Dworkin parèt nan libreri an Frans. Nan fen ane 2021, apre vèsyon Quebec li a, [[Éditions Des femmes|editions ''des femmes''-Antoinette Fouque]] te pibliye koleksyon diskou "San nou: Discours" ak sipò [[National Liv Sant]] ak pwofesi sou politik seksyèl''<ref>{{Lyen web |language=fr-FR |otè=Bilguissa Diallo |tit=Andrea Dworkin: yon pwofesi feminis |url=https://dailleursetdici.news/notre -sang- dandrea-dworkin-une-feminist-prophecy |site=dailleursetdici.news |date=2021-11-28 |accessed on=2023-12-20}}</ref>{{,}}<ref>{ {Web link |language=fr-FR |premye non=Claudine |ti non=Legardinier |tit=Our blood, by Andrea Dworkin - Mouvement du Nid |url=https://mouvementdunid.org/prostitution-societe/culture/notre -sang-andrea -dworkin/ |date=2022-03-03 |aksede sou=2023-12-20}}</ref>, ki te swiv nan prentan 2023 pa ''Woman Hating: On Misogyny'', premye redaksyon li. soti nan 1974< ref>{{Web link |langue=fr |author=Yasmina Mahdi |title=Woman hating, De la misogynie, Andrea Dworkin |url=https://www.lacauselitteraire.fr/woman-hating-de-la -misogynie- andrea-dworkin-par-yasmina-mahdi |sit=www.lacauselitteraire.fr |date=2023.05.12 |accessed on=2023-12-20}}</ref>{{,}}<ref>{ {Lyen entènèt |language=fr-FR |Prenon=Sophie |Ti non=Ehrsam |tit=Brooks, Laferrière, Elmiger… Yon konvèsasyon transatlantik |url=https://www.en-attendant-nadeau.fr/2023/ 06/21/brooks -a-transatlantic-conversation/ |sit=Waiting for Nadeau |dat=2023-06-20 |konsilte sou=2023-12-20}}</ref>. == Relasyon == === Lanmou nan men John Stoltenberg === An 1974, Dworkin te rankontre aktivis feminis [[John Stoltenberg]] (ki kounye a li te ye poutèt li te ekri yon seri liv sou [[feminis radikal]] ak atik sou [[maskilite]]) lè yo te pibliye yon lekti pwezi nan [. [Greenwich Village]], ke yo tou de te kite akoz [[misogyny|misogynistic]] vire reyinyon an te pran. Yo te vin zanmi trè pwòch jiskaske evantyèlman t ap viv ansanm e yo te menm marye an 1998<ref name="Feminist icon Andrea Dworkin dies | World news | guardian.co.uk" />{{,}}<ref name= "Living With Andrea" Dworkin">{{Liv|lang=en|premye non1=John|ti non1=Stoltenberg|otè lyen1=John Stoltenberg|tit=K ap viv ak Andrea Dworkin|editè=Lambda Book Report|ane=1994|isbn=|li sou entènèt= http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/LivingWithAndrea.html|accessed=4 jiyè 2013}}</ref>. Malgre ke Dworkin te ekri piblikman {{quote|Mwen renmen John ak kè m ak nanm mwen} <ref>{{Atik|lang=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |tit=Otobiyografi |periodyal=Otè kontanporen Seri otobiyografi | kote= New York |ane=1995 |volim=21 |tèks url=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/AutobiographyIII.html |accessed=4 jiyè 2013}}</ref> e ke Stoltenberg te dekri Dworkin kòm {{quote|lanmou lavi mwen}}<ref name="IMAGINING LIFE WITHOUT ANDREA BY JOHN STOLTENBERG - TRIBUTE TO ANDREA DWORKIN">{{Web link|language=en|url=http:/ /www.feminist .com/resources/artspeech/genwom/andreadworkin.html |title=Imagining Life Without Andrea |otè=John Stoltenberg |dat=30 avril 2005 |sit=feminist.com |accessed=4 jiyè 2013}}. </ref >, Dworkin te kontinye idantifye piblikman kòm [[Madivinism|madivin]] pandan ke Stoltenberg te idantifye kòm [[masisi (envèrsyon)|masisi]]. Dènye a, ki te rakonte perplexite ke relasyon yo te sanble lakòz, te rezime li nan di: {{quote|Mwen jis montre piblikman pi senp nan reyalite: wi, Andrea ak mwen ap viv ansanm, nou renmen youn lòt e nou se patnè. , e wi nou tou de [[Coming out|soti nan klozèt la]]}}<ref name="Living With Andrea Dworkin" />. Apre lanmò Dworkin an 2005, Stoltenberg te deklare ke se poutèt sa nou pa t 'di pèsonn ke nou te marye, paske sa ta gen konfonn moun. Yo panse, Oh, li se pou li. Epi nou pa t vle anyen nan istwa san sans sa yo<ref name="IMAGINING LIFE WITHOUT ANDREA BY JOHN STOLTENBERG - TRIBUTE TO ANDREA DWORKIN" />.}} Relasyon yo ki te gen plis pase 30 ane te enfliyanse anpil Stoltenberg ak travay li, jan li te di: {{Quote|Mwen gen tandans pale anpil sou sa m ap travay sou yo travay: Andrea se anjeneral premye moun ki tande lide a - paske li souvan soti nan youn nan konvèsasyon nou yo - epi li se sèl moun mwen montre tout bouyon siksesif yo<ref name="Living With Andrea Dworkin " />.} } === Bonswa Michael Moorcock === [[File:Michael Moorcock 2012.jpg|vignette|[[Michael Moorcock]], yon otè rekonèt pou woman [[syans fiksyon]] ak [[fantasy]] li yo, se te youn nan zanmi ki pi pwòch Andrea Dworkin tou. ]] Andrea Dworkin ak [[Michael Moorcock]] te, depi 1986, lè yo te rankontre premye pandan yon diskisyon sou literati nan [[University of East Anglia]] nan [[Wayòm Ini]], te kenbe yon amitye ki dire lontan. Moorcock, ki rele tèt li pro-feminis, eksplike ke li te vini nan University of East Anglia sèlman pou rankontre Dworkin, ki gen travay li te apresye. Roman Dworkin ''{{Langue|en|Mercy}}'', ki te pibliye an 1992, te dedye a Moorcock, alòske dènye a te fè menm bagay la pou Dworkin ak woman li a ''{{ Language|en|Jerusalem Commands}}'' , pibliye tou an 1992<ref name="How we meet">{{Article|langue=en |first name1=Melanie |name1=McFadyean |title=Kijan nou rankontre: 43. Michael Moorcock ak Andrea Dworkin |periodical=The Independent |lyen peryodik=The Independent |jou=19 |mwa= Jiyè |ane=1992 |text url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/how- we-met-43-michael-moorcock- and-andrea-dworkin-1534106.html |accessed on=15 avril 2014}}</ref>. Mete aksan sou bagay komen yo, Dworkin te eksplike ke yo tou de te "enkyete sou menm bagay yo," ante pa [[Shoah|Olokòs la]]}} ak kritik nan {{quote| sa pònografi te fè moun}}<ref name="Kouman nou te rankontre" />. Bò kote pa l, Moorcock te di ke yo te fè eksperyans menm jan an: yo te fè pati [[Mouvman Dwa Sivil Ozetazini|mouvman dwa sivil]], yo te pou [[Avòtman dwa|dwa pou avòtman]], epi sou yon plan pèsonèl. nivo, tou de te fè eksperyans {{sitasyon|reyalite sèks ak trafik dwòg}}<ref name="Andrea Dworkin pa Michael Moorcock">{{Atik|lang=en |prenon1=Michael |ti non1= Moorcock |lyen otè1= Michael Moorcock |tit= Andrea Dworkin pa Michael Moorcock |periodical=The Independent |periodical link=The Independent |jou=25 |mwa= Fevriye |ane=1995 |url text= https://www.independent.co.uk/arts -entertainment/andrea-dworkin-by-michael-moorcock-1574831.html |accessed=15 avril 2014}}</ref>. Moorcock te eksplike tou ke Dworkin te youn nan pi bon zanmi li yo, admirasyon li pou feminis la menm fè li di ke se te tankou {{quote|si mwen te gen chans pou m gen [[Rosa Luxemburg]] kòm yon zanmi.}}. Li te kontinye di ke {{quote|politikman, li se enfliyans ki pi pwisan nan travay mwen an}}, tèlman li te ajoute: {{quote|li enpòtan pou mwen gen otorizasyon li sou liv mwen yo}}. Plis jeneralman, Moorcock te defann Dworkin kont sa li te konsidere kòm kritik enjistifyan, kit yo te atake pwennvi feminis la sou pònografi oswa konsène pwennvi li sou relasyon seksyèl<ref name= "Kijan nou rankontre" />{{,}}<ref name== "Andrea Dworkin pa Michael Moorcock" />. Zanmitay yo te genyen tou nan yon entèvyou te bay nan magazin ''{{Langue|en|[[New Statesman]]}}'' an 1995, kote Moorcock te entèvyouve Dworkin<ref name="Fighting talk" /> . == Travay == === Tès === * {{Liv|langu=nan|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Heartbreak: memwa politik yon aktivis feminis|kote=New York|piblikatè=[[Basic Books]]|ane=2002|total paj= 213|isbn=978-0-465-01753-9}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Kabrich: jwif yo, pèp Izrayèl la, ak Liberasyon Fanm yo|kote=New York|piblikatè=Free Press|ane=2000|total paj=436 |isbn =0-684-83612-2}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lavi ak Lanmò: Ekri san pakèt sou Lagè Kontinye kont Fanm yo|kote=New York|piblikatè=Free Press|ane=1997|paj total =267 |isbn=0-684-83512-6}} * {{Liv|language=en|premye non1=Catharine|ti non1=MacKinnon|otè lyen1=Catharine MacKinnon|premye non2=Andrea|ti non2=Dworkin|title=Nan danje|subtitle=odyans dwa sivil pònografi yo|kote =Cambridge , Mass|piblikatè=[[Harvard University Press]]|ane=1997|total paj=496|isbn=0-674-44579-1}} * {{Liv|lang=nan|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lèt ki soti nan yon zòn lagè|kote=Brooklyn, N.Y|piblikatè=Lawrence Hill Books|ane=1993|total paj=337|isbn= 1- 55652-185-5|isbn2=0-525-24824-2|isbn3=0-436-13962-6}} * {{Liv|language=en|non1=Catharine MacKinnon|lyen otè1=Catharine MacKinnon|prenon2=Andrea|ti non2=Dworkin|tit=Ponografi ak dwa sivil: Yon nouvo jou pou egalite fanm yo|editè=Òganizasyon kont pònografi |ane =1988|mwa=8|isbn=0-9621849-0-X|isbn2=978-0962184901}} * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Koulman|kote=New York|éPiblikatè=Free Press|ane=1987|total paj=257|isbn=0-684-83239-9}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Fanm dwat yo: Politik Fi Domestik yo|location=New York|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1983| total paj =255|isbn=0-399-50671-3}} * {{Liv|lang=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Pinografi: Gason ki posede fanm|kote=New York|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1981|total paj=300| isbn= 0-399-50532-6|prezantasyon sou entènèt=http://www.porn-library.com/dworkin_pornography_summary.htm Rezime sou entènèt|li sou entènèt=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/PornAList. Ekstrè html}} * {{Liv|langu=nan|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Our Blood: Prophecies and Discourses on Sexual Politics|location=New York, N.Y|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1981 |ane premye edisyon=1976|total paj=118|isbn=0-399-50575-X|isbn2=0-06-011116-X}} * {{Liv|language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Fanm ki rayi|soustitre=Yon gade radikal sou seksyalite|location=New York|piblikatè=[[Penguin Books]]|ane=1974| total paj=218|isbn=0-452-26827-3|isbn2=0-525-48397-7}} === Fiksyon ak pwezi === * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Mercy|place=New York|piblikatè=Four Walls Eight Windows|ane=1992|total paj=344|isbn=0-941423- 88- 3}} * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lagrèl ak dife|subtitle=yon woman|location=London|piblikatè=Secker & Warburg|ane=1986|total paj=144|isbn =0-436-13960-X}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Kè brize a nouvo fanm|subtitle=istwa kout|kote=East Palo Alto, Kalifòni|piblikatè=Frog in the Well|ane=1980 |total paj=48|isbn=0-9603628-0-0}} * {{en}} ''Morning Hair'' (pibliye pwòp tèt ou, 1968) * {{en}} ''Child'' (1966) (Eraklion, Krèt, 1966) === Tradiksyon franse === ==== Tradiksyon Quebec ==== * {{Liv|language=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|translator=TRADFEM|prefas=[[Christine Delphy]]|title=Sonje, reziste, pa bay nan|subtitle=antoloji|kote = Monreyal |publisher=[[Éditions du remue-ménage|Éditions du Remue-ménage]]|ane=2017|month=11|day=14|total pages=192|isbn=978-2-84950-601-1}} , <small>[http://www.editions-rm.ca/livres/souvenez-vous-resistez-ne-cedez-pas/ publisher notice]</small>. * {{Liv|lang=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Martin Dufresne ak Michele Briand|prefas=[[Christine Delphy]]|tit=Fanm dwa yo|tit orijinal=Fanm dwa yo |location =Montreal|piblikatè=[[Éditions du remue-ménage|Éditions du Remue-ménage]]|year=2012|month=11|day=11|total pages=250|isbn=978-2-89091-350- 9| isbn2=2890913503}}, <small>[http://www.editions-rm.ca/livres/les-femmes-de-droite/ notice editor]</small>. * {{Liv|language=fr|original language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|prefas=[[Catharine MacKinnon]]|tit=pouvwa ak vyolans seksis|place=Montreal|editè=Sisyphe|koleksyon= Counterpoint| year=2007|total pages=126|isbn=978-2-923456-07-2|isbn2=2-923456-07-6}}, <small>[http://sisyphe.org/article.php3 ?id_article =2718 avi Piblikatè]</small>. ** -kay]] ak [[Edisyon Syllepse]]|year=2019|month=02|total pages=224|isbn=978-2-84950-715-5}}, <small>[https://www. .syllepse .net/coits-_r_62_i_755.html avi Piblikatè]</small>. * {{Liv|language=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Yeun Lagadeuc-Ygouf ak Martin Dufresne|title=san nou an|tit orijinal=san nou|location=St-Joseph-du-Lac, Qc| Piblikatè=[M Publisher]|ane=2021|mwa=04|total paj=000|isbn=978-2-924924-29-7}}, *Andrea Dworkin (trad. Martin Dufresne), ''[https://m-editeur.info/la-haine-des-femmes/ The hatre of women]'' ["Woman Hating"], St-Joseph-du -Lac, Qc [M Editeur], Septanm 2021, 218 p. {{ISBN|9782924924327}} *Andrea Dworkin (trad. Martin Dufresne & Ann Leduc), ''[https://web.archive.org/web/20240207052315/https://www.editionslibre.org/produit/pornographie-les-femmes-sapproprient-les-femmes-andrea-dworkin/ Pornographie - les hommes s' fanm apwopriye]'', éditions Libre, 2022. (entwodiksyon nan travay la se [https://tradfem.wordpress.com/2022/08/05/pornographie-les-femmes-sapproprient-les-femmes-andrea- dworkin/ isit la]) ==== Tradiksyon franse ==== *{{Liv|language=fr|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|translator=Camille Chaplain ak Harmony Devillard|title=San nou an: Diskou ak Diskou sou Politik Seksyèl|tit orijinal = San nou an: Pwofesi ak Diskou sou Seksyèl Politik |location=Paris|editè=[[Éditions Des femmes|''des femmes''-Antoinette Fouque]]|ane=2021|mwa=Novanm|total paj=213|isbn=978-2721009111|dat=18 Novanm, 2021} }, <small>[https://www.desfemmes.fr/ssais/notre-sang/ notice éditrices]</small>. *{{Liv|language=fr|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Camille Chaplain ak Harmony Devillard|title=Fanm ki rayi: sou mizojini|tit orijinal=Fanm ki rayi|location=Paris|editè=[[Éditions Des fanm|''nan fanm''-Antoinette Fouque]]|ane=2023|mwa =Mas|total paj=256|isbn=978-2721009111|date=23 mas 2021}}, <small>[https://www.desfemmes.fr/ssais/woman-hating/ notice édtrices]</small> . == Posterite == === Travay inivèsite === * {{Liv|langu=nan|premye non1=Martin|ti non1=Duberman|tit=Andrea Dworkin: The Feminist As Revolutionary|location=New York|piblikatè=[[The New Press]]|ane=2020|total paj =368 |isbn=978-1-62097-585-5|travay lanati=biyografi}} === Mizik === * [[2021 nan mizik|2021]]: [[Luke Haines]], "Andrea Dworkin's Knees" (chant), album ''Setting The Dogs On The Post Punk Postman''<ref>{{Lyen entènèt |lang= fr-FR |Prenon=Benjamin |Ti non=Berton |tit=Luke Haines / Setting The Dogs on The Post Punk Postman |url=https://www.sunburnsout.com/luke-haines-setting-the-dogs- sou-post-punk-postman-cherry-red-records/ |sit=Sun Burns Out |dat=2021-05-10 |accessed on=2023-11-06}}</ref>. === Dokimantè === * [[1991 sou televizyon|1991]][[2022 sou sinema| :]] ''Against Pornography: The Feminism of Andrea Dworkin'', ki te pwodwi pa [[David Evans (direktè)|David Evans]], [[BBC]] an asosyasyon ak Amaya Distribution, 52 minit<ref>{{Liv |language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Kont pònografi: Feminism Andrea Dworkin|date=1991-10-25|li sou entènèt=https://www.imdb.com/title/tt0289404 / ?ref_=fn_al_tt_1|accessed on=2023-11-06}}</ref>. * [[2022 nan sinema|2022:]] {{lien|lang=en|trad=Non mwen Andrea|}} pa [[Pratibha Parmar]], ak [[Ashley Judd]], [[Christine Lahti] ] , [[Andrea Riseborough]], [[Soko (chantè)|Soko]] ak [[Amandla Stenberg]] kòm Andrea Dworkin<ref>{{Lyen web |language=en |title=Non mwen se Andrea Film |url =https://www.mynameisandreamovie.com/ |sit=Non mwen se Andrea Film |konsilte sou=2023-11-05}}</ref>{{,}}<ref>{{Liv|premye non1 =Andrea |ti non1=Dworkin|non2=Amandla|ti non2=Stenberg|ti non3=Soko|tit=Non mwen se Andrea|piblikatè=Kali Films, Kali8 Productions|dat=2022-10-23|li sou entènèt=https:/ / www.imdb.com/title/tt10369638/|accessed on=2023-11-06}}</ref>. == Nòt ak referans == === Tradiksyon === {{Tradiksyon/Referans|en|Andrea Dworkin|563287891}} === Nòt === {{Références|group="N"}} == Referans == === Ekstrè nan travay otobiografik === * Gen kèk enfòmasyon ak sitasyon ki soti dirèkteman nan travay Andrea Dworkin: {{Anpil referans|taille=24|group=D}} == Lyen ekstèn == * {{Otorite}} * {{Diksyonè}} * {{bases}} * [https://entreleslignesentrelesmots.wordpress.com/2017/11/16/preface-de-christine-delphy-a-lanthologie-dandrea-dworkin-souvenez-vous-resistez-ne-cedez-pas/ Prefas Christine Delphy nan antoloji Andrea Dworkin a: Remember, Resist, Don't Give In]. {{DEFAULTSORT:Dworkin, Andrea}} [[Kategori:Advèsè pwostitisyon]] [[Kategori:Romanye Ameriken 20yèm syèk la]] [[Kategori:20yèm syèk redaksyon Ameriken]] [[Kategori:Feminis amerikèn]] [[Kategori:Feminis radikal]] [[Kategori:Psonalite ki soti]] [[Kategori:Bennington College Student]] [[Kategori:Anti-pònografi aktivis]] [[Kategori:Nesans an septanm 1946]] [[Kategori:Nesans nan Camden (New Jersey)]] [[Kategori:Lamò nan mwa avril 2005]] [[Kategori:Lamò nan Washington (District of Columbia)]] [[Kategori:Lamò nan laj 58 an]] [[Kategori:Mouri ak myokardit]] [[Kategori:Viktim vyolans lapolis Ozetazini]] [[Kategori:Viktim abi seksyèl sou yon minè]] [[Kategori:Aktif pou viktim abi seksyèl]] [[Kategori:Aktif pou dwa fanm]] [[Kategori:Aktivis dwa LGBT Ozetazini]] [[Kategori:Filozòf feminis]] [[Kategori:Atis feminis]] [[Kategori:Teorisyen literè]] [[Kategori:Abolisyon pwostitisyon]] [[Kategori:Batay kont antisemitism]] 8g57w3uranmayft36k8g5gbvtxjd3h8 890410 890409 2026-11-18T16:03:02Z Rojhinjuje 41111 890410 wikitext text/x-wiki {{gade omonim|Dworkin}} {{Infobox Biyografi | charter = ekriven | non = Andrea Dworkin | imaj = Andrea Dworkin After Dark cropped.jpg | lejand = Andrea Dworkin an 1988. | non nesans = | dat nesans = {{Dat nesans|26 septanm 1946}} | kote nesans = | dat lanmò = | kote lanmò = | nasyonalite = | diplòm inivèsite = [[Master's degree in Anglo-Saxon university systems|Master's degree]] nan literati | aktivite prensipal = | fòmasyon = | siyati = Andrea Dworkin signature.svg }} '''Andrea Dworkin''', fèt {{dat nesans|26 septanm 1946}} nan [[Camden (New Jersey)|Camden]] e li te mouri {{dat lanmò|9 avril 2005}} nan [ [[Washington (District of Columbia)|Washington]], se yon [[redaksyon (literati)|redaksyon]] [[Etazini|Ameriken]], teorisyen [[feminis radikal]]. Li pi byen konnen pou kritik li sou [[pònografi]], ke li konpare ak [[vyòl]] ak lòt fòm [[vyolans kont fanm]]. Dworkin te yon aktivis anti-lagè epi tou pre sèten sèk [[anarchis|anarchis]] nan fen ane [[1960 yo]], Dworkin te ekri plis pase yon douzèn liv sou teyori ak pratik feminis radikal. Pandan fen ane [[1970 yo]] ak [[lane 1980]] yo, li te genyen yon pozisyon nasyonal kòm yon pòtpawòl pou [[Opozisyon kont pònografi #Feminist Objections|mouvman feminis anti-pònografi]], ak pou ekri li yo sou pònografi ak seksyalite, patikilyèman ''{{Langue|en|Pònografi: Men Possessing Women}}'' (1979) ak ''{{Langue|en|Couple}}'' (1987) ki rete de zèv ki pi popilè li yo. Pèsonalite li ak pozisyon trè fò li yo, sitou sou [[seksyalite]] ak pònografi, yo te sib nan kritik, patikilyèman nan men feminis ki opoze ak lide li yo. Li se tou admire ak selebre pa anpil lòt feminis. == Biyografi == === Jènès ak edikasyon === Li te fèt an 1946 nan [[Camden (New Jersey)|Camden]], [[New Jersey]], Andrea Dworkin se pitit fi Harry Dworkin, pitit pitit yon [[Istwa jwif nan Larisi|Jwif Ris]] ki te kouri met deyò Larisi. a laj de 15 an yo sove sèvis militè, ak Sylvia Spiegel, pitit fi imigran jwif yo [[Ongri|Ongwa]]. Ti frè li a, Mark, ki fèt an [[1949]], te vin yon [[byolojis]] espesyalize nan etid [[selil]] kansè yo anvan l te mouri {{Dat lanmò|30 avril|1992}} akòz yon kansè<ref name= "Andrea Dworkin 1946 – 2005">{{Web link|language=en|url=http://jwa.org/encyclopedia/article/dworkin-andrea|title=Andrea Dworkin 1946 – 2005|otè= [[Alice Shalvi] ]|date=|sit=Achiv fanm jwif yo|accessed=17 me 2014}}.</ref>. Li te pratike Jidayis ak tout kè l, fanmi imedya li te patikilyèman angaje tou pou sipòte Eta [[Izrayèl la]]; Dworkin di {{quote|tout rès fanmi mwen, mwen ta di, [[Zyonism|Zyonist]] fanatik}}<ref name="Take no prisoners">{{Atik|language=en|title=Take pa gen prizonye|periodik=The Guardian|periodik lyen=The Guardian|dat=13 me 2000|text url=http://www.guardian.co.uk/books/2000/may/13/politics1|accessed=20 jiyè 2013}}</ref>. Dworkin eksplike ke li te resevwa pasyon li pou jistis sosyal nan men papa l, yon pwofesè [[sosyalis|sosyalis]]. Malgre relasyon difisil ak manman l ', Dworkin te ekri nan youn nan travay li yo ke lafwa manman l' nan kontwòl nesans ak avòtman te lontan anvan yo te opinyon respektab}}, enspire aktivis lavni l '<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |2002|p=23}}</ref>. Byenke li te dekri fanmi li kòm memwa Olokòs la domine nan plizyè fason, li te bay li yon anfans kè kontan, jiska laj nèf an, lè yon nonm enkoni [[Abi seksyèl sou yon minè|agression seksyèl]] nan. yon sinema<ref name="'She never hated men' | Books | The Guardian">{{Atik|language=en|prenon1=Katharine|ti non1 =Viner|title=Li pa janm rayi gason|periodical=The Guardian| lyen peryodik=The Guardian|dat=12 avril 2005|text url=http://www.guardian.co.uk/books/2005/apr/12/ gender.highereducation|accessed 7 jiyè 2013}}</ref>. Lè li te gen 10 an, fanmi Dworkin te deplase nan Cherry Hill, yon vil banlye nan New Jersey, ki pita li konpare ak yon anlèvman etranje pa etranje]] ak prizon nan yon koloni penal<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |1997|p=3}}</ref>. Nan klas 6yèm ane, administrasyon nouvo lekòl li a te pini l paske li te refize chante Silent Night, Holy Night (se jwif, li te pwoteste kont yo te oblije chante yon chante kretyen nan lekòl la)<ref group=D>{{harvsp|Dw orkin|2002|p=21-22}}</ref>. Se nan klas sizyèm ane Dworkin te kòmanse ekri pwezi ak fiksyon, yon aktivite ke li te kontinye pandan ane lekòl segondè li ak sipò paran li. Li eksplike ke [[Arthur Rimbaud]], [[Charles Baudelaire]], [[Henry Miller]], [[Fyodor Dostoyevsky|Dostoyevski]], [[Che Guevara]] te enfliyanse sitou ak [[powèt]] {{Lang|en|[[Beat Generation]]}} espesyalman [[Allen Ginsberg]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=37-40}}</ref>{{,}} <ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=23-24, 28}}</ref>. === Inivèsite ak premye angajman === Antanke yon etidyan nan [[Bennington College]], li te demontre an 1965 kont [[Lagè Vyetnam nan]] nan misyon [[Etazini]] nan [[Nasyonzini]]. Yo te arete e yo te voye l nan ''{{Language|en|New York Women's House of Detention}}'', yon prizon fanm nan [[New York]], li fè konnen doktè prizon yo te ba li yon [[ekzamen nan vajen]] konsa. vyolan ke li te toujou ap senyen plizyè jou apre egzamen an. Temwayaj li devan [[gran jiri (lwa)|gran jiri]] se medya nasyonal ak entènasyonal yo retransmèt<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=77-81}}</ref> {{ ,}}<ref>{{Atik|language=en|premye non1=William E.|titye1=Farrell|title=ENKÒT ÒD NAN PRIZON FANM; Madam. Kross aji nan ka yon etidyan Bennington te sezi nan manifestasyon Nasyonzini ENSITISYON YO ATAKITE Ti fi di ke li te refize rele yon avoka epi yo te imilye pa doktè a | | text url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60B15FF3E5812738DDDAF0894DB405B858AF1D3|accessed=4 fevriye 2013}}</ref>. Gran jiri a te refize bay akizasyon, men temwayaj Dworkin te atire atansyon piblik sou move tretman prizonye fi yo e li te kontribye nan fèmen prizon an kèk ane apre<ref name="Feminist icon Andrea Dworkin dies | World news | guardian.co.uk" >{{Atik|lang=en |prenon1=Simon |ti non1=Jeffery |tit=ikòn feminis Andrea Dworkin mouri |pèyodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=11 |mwa =Avril |ane=2005 | text url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/11/books.booksnews |accessed=June 30, 2013}}</ref>. Apre sa, li kite [[Bennington (Vermont)|Bennington]] pou [[Grèce]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=80, 83}}</ref> epi finalman li rete nan [[ Krèt]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=83-85, 87}}</ref>, kote li te konpoze yon seri powèm yo rele ''{{Lang|en| (Vyetnam) Variations}}'', yon koleksyon rime ak pwoz, ke li te pibliye an 1966 nan yon liv ki rele ''{{Lang|en|Child}}''. An menm tan, li te ekri ''{{Langue|en|Nòt sou Burning Boyfriend}}'', yon woman nan yon stil ki toupre [[realism majik]]. Li ekri an referans ak pasifis Norman Morrison ki te mete dife pou pwoteste kont Lagè Vyetnam nan. Anpil lòt powèm ak dyalòg yo rasanble tou nan yon liv ''{{Lang|en|Morning Hair}}''<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=98}}</ref>. Apre epizòd sa a, Andrea Dworkin te retounen Bennington kote, pandan dezan, li te kontinye etidye [[literati]]. Li te patisipe, sou lakou lekòl la, nan kanpay pou [[kontrasepsyon]], pou legalizasyon [[Sispansyon volontè nan gwosès|avòtman]] ak kont Lagè Vyetnam lan<ref group=D>{{harvsp |Dworkin|2002|p= 107-112}}</ref>. Li te kite inivèsite an 1968, li te gradye ak yon [[Baccalaureate nan inivèsite|''{{Lang|en|bachelor's degre}}'']] nan literati<ref name="Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981- 1998 (enklizif): A Finding Aid">{{Web link|language=en|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~sch01210 |title=Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981-1998 (enklizif): A Finding Aid: Biyografi |otè=Harvard University Library |dat=2009 |accessed=1 Jiyè 2013}}.</ref>. === Lavi nan Netherlands === Apre etid li, Andrea Dworkin ale [[Amsterdam]] pou fè entèvyou ak [[anarchis|anarchis]] [[Netherlands|Olandè]] mouvman pwotestasyon [[Provo (mouvman)|Provo]]<ref group= D>{ {harvsp|Dworkin|2002|p=117}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=24-25}}</ref>. Se la li te rankontre Cornelius (Iwan) Dirk de Bruin, yon anarchis tèt li, ak ki moun li marye an 1968<ref name="Dworkin, Andrea. Koleksyon kasèt videyo Andrea Dworkin, 1981-1998 (enklizif): A Finding Aid" />. Trè byento apre maryaj yo, de Bruin te vin ekstrèmman vyolan sou li, bay kout pwen ak kout pye l, boule l ak sigarèt, frape janm li ak planch an bwa epi frape tèt li atè jouk endispoze<ref group=D>{{harvsp|Dworkin. |2002|p=119}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=103, 332 }}</ref>{{,}}<ref non ="Doub sou Dworkin | Liv | The Gadyen">{{Atik|lang=nan |prenon1=Catherine |titi1=Bennett |tit=Doub sou Dworkin |periodical=The Guardian |periodical=The Guardian |jou=8 |mwa=jen |ane=2000 |tèks url =http://www.guardian.co.uk/books/2000/jun/08/society |accessed 1 Jiyè 2013}}</ref> Li kache men yo bat, anmède ak menase chak fwa li jwenn li. Divòs yo te finalize nan fen ane 1971. Lè sa a, li te poukont li e souvan li te san kay, plizyè milye kilomèt de fanmi l<ref name="Life and death, p.17" group=D>{{harvsp|Dworkin| 1997|p =17}}</ref>. San resous, li pafwa fòse nan pwostitisyon<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" />. Li fè remake nan youn nan liv li yo ke {{quote|mwen souvan te viv lavi yon fugitif, eksepte ke se te lavi a pi dezespere nan yon fanm bat ki te oblije kouri pou dènye fwa, kèlkeswa sikonstans yo}}.<ref name="'She never hated men' | Books | The Guardian"/> Ricki Abrams, yon feminis ak ekspatriye Ameriken, akeyi l 'nan kay li epi ede l'. Li pral jwenn aranjman nan kote ki diferan tankou yon chalan, yon fèm kominotè e menm nan bilding abandone<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=18-19}}</ref>. Ricki Abrams te prezante l premye ekriti [[feminis radikal|feminis radikal] Ameriken yo. Li patikilyèman enfliyanse pa '[[The Politics of the Male|Seksyèl Politik]]'' pa [[Kate Millett]], pa ''[[The Dialectic of Sex]]'' pa [[Shulamith Firestone]], ak pa ''[[Sisterhood is Powerful]]'' pa [[Robin Morgan]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=19}}</ref>. Dworkin ak Abrams kòmanse travay sou kòmansman yon tèks feminis ki abòde rayi fanm nan listwa ak kilti<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1974|p=7}}</ref> epi mete yon chapit sou [[counter-culture]] magazin pònografik ''{{Lang|en|Suck}}'' pibliye pa yon gwoup èkspatriye parèy nan Oland<ref group=D>{{harvsp| Dworkin|1997|p=21}}</ref>{{,}}<ref name="Heartbreak, p.122" group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=122}}</ref> . [[File:Andrea Dworkin - Woman Hating.png|thumbnail|Kouvri premye edisyon ''Woman Hating'' (1974)]] Apre sa, Dworkin te rakonte ke pou l te retounen Ozetazini an 1972, li te konsidere transpòte ilegalman yon valiz [[eroin]] an echanj pou {{unit|1000|dola}} ak yon bòdwo dola. Li te kwè ke, menm si yo te kenbe l, [[prizon]] t ap pèmèt li chape anba vyolans ansyen mari l. Malgre anile [[operasyon Trafik Dwòg la]], li te resevwa tikè avyon an nan men mesye ki te òganize l la<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p= 332-333}}</ref. >{{,}}<ref name="Lavi ak lanmò, p.22" group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=22}}</ref>. Anvan li te kite Amstèdam, li te pale ak Abrams sou eksperyans li, aparisyon mouvman feminis la ak liv yo te kòmanse ekri a. Andrea Dworkin te dakò pou konplete li {{incise|anba tit ''{{Language|en|Woman Hating}}''}} epi pibliye li lè li te rive Ozetazini<ref name="Life and death, p . 22" gwoup = D />. Nan memwa li yo, li presize ke pandan konvèsasyon sa a, li te fè sèman pou l dedye lavi li nan mouvman feminis la: {{sitasyon blok|Chita ak Ricki, m ap pale ak Ricki, m te fè l yon pwomès: m t ap sèvi ak tout sa m te konnen, enkli sou pwostitisyon, pou m rann mouvman fanm yo pi fò ak pi bon; ke mwen ta bay lavi m nan mouvman an. Mwen te pwomèt pou m te mare pa onè ak byennèt fanm yo, pou m fè sa ki nesesè pou byennèt sa a. Mwen te pwomèt pou m viv epi, si sa nesesè, m ap mouri pou fanm. Mwen te fè ve sa a de sa trant ane, epi mwen pa janm devye de li<ref name="Heartbreak, p.122" group=D />.}} === Retounen New York === Tounen nan [[New York]], li te travay kòm yon aktivis anti-lagè e li te patisipe nan manifestasyon pou dwa [[Lesbyanism|madivin yo]] ak kont [[apartheid]] nan [[Lafrik di sid]] <ref group= D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=123}}</ref>. Li te antre nan gwoup feminis yo ki te vle sansibilize piblik la sou pwoblèm fanm yo<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=124}}</ref> e li te patisipe nan yon òganizasyon feminis radikal, ki te òganize kanpay kont [ [Vyolans sou fanm|vyolans sou fanm]]. Anplis ekriti ak aktivis li, li te revele talan li kòm oratè pandan manifestasyon gwoup feminis lokal yo te òganize<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|2002|p=139-143}}</ ref>. Diskou san konpwomi li yo ankouraje pasyon nan mitan sipòtè li yo ak detraktè li yo epi ankouraje odyans li yo aji. Sa a se ak diskou li an Novanm 1978 pandan premye mach ''{{Langue|en|[[Take Back the Night]]}}'' ak akizasyon li kont vyòl ki te pwononse nan ''{{Langue |en |Midwest Regional Conference of Òganizasyon Nasyonal pou Gason Chanjman}}'' (ki kounye a ke yo rekonèt kòm ''{{Langue|en|Òganizasyon Nasyonal pou Gason kont Sèks}}''<ref>{{Web link|langue=en|url= http:/ /www.nomas.org/history |title=A Brief History of NOMAS |date= |site=NOMAS |accessed on=4 jiyè 2013}}.</ref>) ki gen dwa {{foreign quote| language=en |Mwen vle yon trèv vennkat èdtan pandan pa gen kadejak}} vyòl}})<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=162-171}}</ref>. Pandan peryòd sa a, powèt feminis Muriel Rukeyser te anboche l kòm yon asistan epi pita Dworkin ta di {{quote|Mwen te pi move asistan nan istwa mond lan. Men Muriel te kenbe m paske li te kwè nan talan mwen kòm ekriven}})<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=3}}</ref>. === Goumen kont pònografi === {{Atik ki gen rapò|Opozisyon ak pònografi}} [[File:Take Back The Night march Alamogordo 2010.jpg|vignette|Take Back The Night mach an 2010, yon kalite manifestasyon Dworkin ak lòt feminis te kreye an 1978.]] Yo sonje Andrea Dworkin sitou pou wòl li kòm lidè, redaksyon ak aktivis nan [[Opozisyon kont pònografi#Objeksyon feminis yo|mouvman feminis anti-pònografi]]<ref name="'Li pa janm rayi gason' | Liv | Gadyen an" />{{,}}<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian">{{Atik|language=en |Prenon1=Julie |Ti non1=Bindel |tit=Nekrolojis: Andrea Dworkin |periodyal =The Guardian |lyen peryodik=The Guardian |jou=12 |mwa=avril |ane=2005 |text url=http://www.guardian.co.uk/news/2005/apr/12/guardianobituaries .gender |accessed 8 jiyè 2013}}</ref>. Kidonk, nan {{date-|Fevriye 1976}}, li te jwe yon wòl kle nan òganizasyon manifestasyon New York kont fim ''[[Snuff]]'' epi, pandan ete menm ane a, li te antre. [[Adrienne Rich]], [[Grace Paley]], [[Gloria Steinem]], [[Shere Hite]], [[Karla Jay]], [[Robin Morgan]] ak [[ Susan Brownmiller]] nan dezi komen pou fòme yon gwoup feminis radikal k ap goumen kont pònografi<ref>{{Book|language=en|premye non1=Susan|ti non1=Brownmiller|otè lyen1=Susan Brownmiller|title=In Our Time|anba -title=Memoir of yon Revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasage=297-299|isbn=}}</ref>. Lèt la te kontinye apwòch yo jiskaske yo te fonde kolektif ''Fanm kont pònografi'' an 1979, menm si Dworkin te kòmanse pran distans li ak gwoup la poutèt diferans nan apwòch<ref>{{Book| language=en|first name1=Susan. |ti non1=Brownmiller|otè lyen1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir of a Revolution|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=303 , 316|isbn=}}< /ref>. Toujou ap goumen kont pònografi, Andrea Dworkin te pale, nan {{date-|Novanm 1978}}, nan premye mach ''{{Langue|en|Take Back the Night}}'', epi li te rejwenn {{number|3000|fanm. }} nan yon mach nan [[distri limyè wouj (pwostitisyon)|distri limyè wouj]] nan [[San Francisco]]<nowiki><ref></nowiki>{{Liv|language=en|prenon1=Susan|ti non1= Brownmiller|lyen otè1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir yon revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=391-392|isbn=}}</ref>. Yon ane apre, an 1979, Dworkin pibliye ''{{Langue|en|Pònografi: Gason Possessing Women}}'', yon travay ki analize ansyen ak kontanporen [[pònografi]] (epi li site anpil egzanp nan kalite sa a [ [Film pònografik|fim]]) kòm yon endistri dezimanizasyon ak rayisman sèks fi a. Dworkin di konsa ke pònografi jwe yon wòl nan vyolans sou fanm, tou de sou bò pwodiksyon (atravè abi fanm k ap travay nan endistri pònografik la sibi) ak nan konsekans sosyal yo nan konsomasyon li, ki ta ankouraje gason yo erotize ak fantasme sou dominasyon. , imilyasyon, ak vyolans seksyèl<ref name="'Li pa janm rayi gason' | Liv | The Guardian" />{{,}}<ref name="Yon lavi san konpwomi | Liv | The Guardian">{{Atik| lang=nan |prenon1=Julie |ti non1=Bindel |tit=Yon lavi san konpwomi |periodik=The Guardian |periodik lyen=The Guardian |jour=30 |mwa= Septanm |ane=2004 |text url=http:/ /www.guardian.co.uk/books/2004/sep/30/gender.world |accessed=8 jiyè 2013}}</ref>. ==== {{Language|en|Odonans dwa sivil antipornografi}} ==== An 1980, [[Linda Lovelace|Linda Boreman]] (ki te parèt nan fim pònografik ''[[Deep Throat]]'' kòm "Linda Lovelace") te rapòte ke ansyen mari li [[Chuck Traynor ]] te bat li, vyole li epi fòse li jwe nan fim pònografik, ki gen ladan ''Deep Throat''. Boreman te fè akizasyon li piblikman bay repòtè yo nan yon konferans pou laprès li te fè, akonpaye pa Dworkin, avoka feminis Catharine MacKinnon ak lòt moun se manm ''Fanm kont pònografi''. Apre konferans pou laprès la, Dworkin, MacKinnon, Gloria Steinem ak Boreman te kòmanse diskite sou posiblite pou yo sèvi ak lwa dwa sivil pou jwenn domaj nan men Traynor ak lòt direktè yo soti nan ''Deep Throat''. Boreman te enterese, men yo te oblije abandone apre Steinem te dekouvri ke [[Preskripsyon (lwa)|peryòd limit]] pou depoze chaj yo te pase<ref>{{Book|language=en|first name1=Susan| name1=Brownmiller |otè lyen1=Susan Brownmiller|tit=Nan epòk nou an|subtitle=Memoir yon revolisyon|location=New York|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasaj=337|isbn=}}</ref >. Sepandan, istwa Linda Boreman a anfòm nan panse Dworkin ak MacKinnon ki wè nan pònografi, pa nati vyolan li yo, anvan chanm vyòl la: {{quote|pònografi se teyori a, vyòl se pratik la}}< ref name="Feminis ak pònografi - David Courbet - Google Books">{{Liv|lang=fr|prenon1=David|ti non1=Courbet|tit=Feminis ak pònografi|place=Paris|piblikatè=[[La Musardine]]| ane=2012| total pages=276|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=hLOHn7NYeP0C&printsec=frontcover&q=andrea+dworkin+|accessed=25 jiyè 2013}}</ref> . Se poutèt sa, pwodiksyon pònografik yo ta ka konprann kòm yon mal fè fanm yo, yon mal ke sèlman lalwa te kapab korije, si se pa repare. Se konsa, an 1983, ofisyèl konsèvatif eli nan [[Minneapolis]] te anboche Dworkin ak MacKinnon pou yo ekri yon òdonans anti-pònografi ki ta entegre nan kad lejislatif vil la. Se konsa, de feminis yo te kapab mete teyori yo an pratik. Vrèmanvre, lòd yo defini pònografi kòm yon vyolasyon dwa sivil fanm yo, ki pèmèt moun ki santi yo blese nan pònografi yo rele pwodiktè ak distribitè yo devan [[jirisdiksyon sivil la]] pou yo ka jwenn konpansasyon. Pandan ke pònografi yo defini jan sa a: "esklavaj seksyèl fanm pa imaj oswa mo ki reprezante yo kòm objè ki pran plezi nan yo imilye, bat, vyole, degrade, degrade, tòtire, redwi nan pati nan kò yo, mete yo nan pozisyon sèvil soumisyon. oswa egzibisyon »<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books">{{Liv|language=fr|premye non1=Ludivine|name1=Thiaw- Po-Une|title=Kesyon nan kontanporen etik|location=Paris|piblikatè=[[Éditions Stock|Stock]]|ane=2006|total paj=1216|isbn=|li sou entènèt=https://books.google .fr/books?id=1M8vIU2cCEcC&pg=PT522&dq= andrea+dworkin|aksede 1ye Out 2013}}</ref>. Konsèy vil Minneapolis te pase lwa a de fwa men Majistra Demokratik Don Fraser, ki te konsidere pawòl òdonans lan twò vag, te mete veto sou li chak fwa<ref name="The New Politics of Pornography - Donald Alexander Downs - Google Books">{ {Liv|lang=en|prenon1=Donald Alexander|ti non1=Downs|tit=Nouvo politik pònografi a|soustitre=Òdonans Minneapolis ak teyori feminis pònografi ak seksyalite |location=Chicago|editè=[[University of Chicago Press]]|ane=1989|pasage=34–65|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=4h4rpVBqtMgC&pg=PA34<nowiki> |accessed=8 jiyè 2013}}</nowiki></ref>. Sepandan, pita te pase òdonans nan [[Indianapolis]] an 1984, byenke finalman [[Tribinal Apèl Etazini pou Setyèm Awondisman an]] te rejte l, ki te twouve li enkonstitisyonèl. , pa desizyon ''American Booksellers'. v. Hudnut'' paske se te, dapre yo, yon atak sou libète ekspresyon. Tout lòt tantativ pou yo aksepte òdonans kont pònografi a nan lòt vil oswa nan lòt eta yo te pwouve se yon echèk, sitou depi [[Lakou Siprèm Etazini]] te konfime enkonstitisyon an nan òdonans lan. [[Premye Amannman nan Konstitisyon Etazini|Premye Amannman]] ak libète ekspresyon<ref name="The New Politics of Pornography - Donald Alexander Downs - Google Books" />. Malgre refi sa yo, Dworkin te kontinye sipòte apwòch legalis la nan ekriti li yo ak nan aksyon li yo, ankouraje, pa egzanp, feminis anti-pònografi ki te òganize kanpay nan Cambridge (an 1985) ak [[Bellingham (Washington)|Bellingham]] (nan 1985). 1988) ki vize gen vèsyon òdonans kont pònografi a apwouve pa referandòm<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=90-95}}</ref>. ==== Temwayaj devan Komisyon Meese ==== [[File:Meese Report cover.png|thumbnail|Rapò final [[Komisyon Meese]] kote Dworkin te patisipe.]] Nan {{Date|22|janvye|1986}}, Dworkin te temwaye pandan inèdtan edmi devan ''[[Komisyon Meese|{{Langue|en|Komisyon Pwokirè Jeneral sou pònografi}}]]'' (yo rele souvan. "{{Llanguage|en|Meese Commission}}) nan [[New York]], epi li reponn kesyon manm li yo apre li fin fini pwòp istwa li<ref group=D>{{chapit|language=en |prenon1=Andrea | name1=Dworkin |tit chapit=Pònografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=276-303}}</ref>. Temwayaj li te apresye epi repwodui nan rapò final komisyon an<ref>{{Web link|langue=en|url=http://www.porn-report.com/commissioner-biographies.htm |title=Viktimizasyon: Entwodiksyon |otè=Komisyon Pwokirè Jeneral la sou pònografi: Rapò final |dat=1986 |sit=Porn-report.com |accessed on=14 jiyè 2013|kase sou = 2023-10-26}}.</ref> pandan Dworkin ak MacKinnon te make piblikasyon sa a lè yo te òganize yon konferans pou laprès ansanm kote yo te reyafime validite ''{{Language|en|Odonans dwa sivil antipornografi yo}}''<ref name="Pat Califia">{ {chapter|language=en |non1=Pat |ti non1=Califia |lyen otè1=Pat Califia |tit chapit=Rapò Komisyon Meese obsèn, degoutan, ak vye |otè liv=Pat Califia |tit liv=Sèks piblik: Kilti sèks radikal |kote =San Francisco |piblikatè=[[Cleis Press]] |ane=1986 |li sou entènèt=https://web.archive.org/web/20110712160549/http://cultronix.eserver.org/califia/meese/<nowiki> |accessed=14 jiyè 2013}}</ ref>. Answit, Komisyon Meese te fè ti chèn makèt yo retire nan etajè yo </nowiki>[[Men's press|magazine pou gason]], tankou ''{{Language|en|[[Penthouse (magazine)| Penthouse]]}}''< ref>{{Web link|langue=en|url=http://home.earthlink.net/~durangodave/html/writing/Censorship.htm |title=Politik ak pònografi: yon konparezon nan rezilta Komisyon Prezidan an ak Komisyon Meese ak repons ki bay rezilta a |otè=David M. Edwards |dat=1992 |aksede nan=14 jiyè 2013}}.</ref> oswa ''{{Language|en|[ [Playboy]]}}' '<ref name="Pat Califia" /> (Dworkin te deklare tou ke magazin sa a {{quote|tou de nan tèks li yo ak nan imaj li yo ankouraje tou de vyòl ak abi seksyèl sou minè <ref>{{Link achiv|language=en |timestamp achiv=20060505081743 |url=http://www.amazoncastle.com/feminism/porn.shtml|title=pònografi ak feminis |otè=Colleen McEneany |dat=1997- 1998 |sit=Web-archive.org |aksede on=14 jiyè 2013}}</ref>}}). Kanpay Komisyon Meese te dirije kont machann liv ak machann te finalman anile pa yon desizyon nan {{Language|en|D.C. [[Tribinal Distri Etazini|Tribinal Federal]]}} nan Meese v. Playboy<ref>{{Web link|langue=en|url=http://home.earthlink.net/~durangodave/html/writing /Censorship .htm |tit=Politik ak pònografi: Yon konparezon nan konklizyon Komisyon Prezidan an ak Komisyon Meese la ak repons ki lakòz |otè=David M. Edwards |dat=1992 |sit=home.earthlink.net |aksede nan =Out 1, 2013}}.</ref>. Nan temwayaj li ak nan repons li yo, Dworkin te denonse itilizasyon lwa anti-obscenite pou pouswiv kreyatè pònografi, li deklare, {{quote|nou kont lwa obscenite. Nou pa vle li. Mwen vle ou konprann poukisa, si ou fini dakò oswa ou pa<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue" group=D>{{chapter|language=en |firstname1=Andrea |lastname1=Dworkin |title chapter=Penografi. Eske se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=285}}</ref>.}} Li te eksplike ke lwa ki gen rapò ak obscenite yo te lajman inefikas<ref name="Pornography Is yon gwoup "Dwa Sivil" gwoup=D/>, epi lè yo te, yo te sèlman kache pònografi nan vizyon piblik la, pandan y ap pèmèt li devlope diskrètman<ref group =D>{{chapit|lang=nan |prenon1=Andrea |denye. name1=Dworkin |tit chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=285-286} }</ref>. An brèf, pou Dworkin, lwa sa yo te siprime tout piblikasyon, san distenksyon, pou move rezon, ki mete aksan sou {{quote|lwa obscenite yo tou [[mizogini]] nan konsepsyon yo menm. Prensip debaz yo se ke se kò fanm ki obsèn<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue, 286" group=D>{{chapter|language=en |premye1=Andrea |ti non1=Dworkin | tit chapit. =Pònografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè liv=Andrea Dworkin |tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=286}}</ref>.}} Olye de sa, li te fè senk rekòmandasyon. Li te avize ke {{quote|[[Depatman Jistis Etazini|Depatman Jistis]] bay ajans ki fè respekte lalwa yo enstriksyon yo pou yo kenbe dosye sou itilizasyon pònografi pandan krim vyolan yo<ref name="Pornography Is a Civil Rights Issue , 286" group=D/>.}} Dworkin pwopoze tou pou entèdi posesyon ak distribisyon pònografi. raphie nan prizon. An menm tan, li rekòmande ke lajistis ranfòse lwa kont tchoul yo epi yo pa bay aktè nan sektè pònografi a ankò. Epitou pami rekòmandasyon sa yo, Dworkin te sigjere ke youn nan priyorite Depatman Jistis la ta dwe ranfòse Lwa sou òganizasyon raketè ki enfliyanse ak kòwonpi|RICO. }}'') kont endistri pònografi<ref group=D>{{chapter|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |tit chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |travay otè=Andrea Dworkin | tit liv=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=287}}</ref>. Epi finalman, li te sijere ke Kongrè a pase lejislasyon federal anti-pònografi ki ta bay domaj pou mal enflije sou fanm yo. An menm tan, li sijere ke Komisyon Meese an konsidere kreye yon dispozisyon ki fè li yon krim ak yon privasyon nan dwa sivil yon moun fòse yon moun patisipe nan pònografi. Dworkin te sigjere tou ke patisipe nan trafik materyèl pònografik ta dwe konsidere kòm yon konplo kont dwa sivil fanm yo<ref group=D>{{chapter|language=en |premye non1=Andrea |ti non1=Dworkin |chapit title= Pònografi se yon Pwoblèm Dwa Sivil |travay otè=Andrea Dworkin |tit travay=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=288}}</ref>. Li te soumèt tou bay komisyon an yon kopi [[Linda Lovelace|Boreman]], ''{{Langue|en|Ordeal}}'', kòm yon egzanp sou abi li te espere repare, li eksplike ke {{ quote|la Sèl bagay orijinal Linda se te ke li te gen kouraj piblikman goumen kont sa ki te rive l '. E kèlkeswa sa w fè, se pou ede l oswa se pa pou ede pèsonn<ref group=D>{{chapit|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |titre chapit=Ponografi se yon pwoblèm dwa sivil |otè travay=Andrea Dworkin |tit travay=Lèt ki soti nan yon zòn lagè |pasaj=289}}</ref>.}} ==== ''{{Language|en|Koulyon}}'' ==== An 1987, Dworkin te pibliye ''{{Langue|en|Couple}}'', yon travay kote li te pwolonje analiz li sou pònografi sou [[koulman seksyèl]] li menm, li te diskite ke kalite soumèt pònografi a jwe yon wòl santral. wòl nan eksperyans fanm ak gason nan seksyalite etewoseksyèl nan yon sosyete gason domine. Toujou nan kad [[patriyachi (syoloji)|sosyete patriyakal yo]] feminis la dekri, li eksplike ke tout relasyon etewoseksyèl yo alyenan ak degradan pou fanm yo, kenbe pénétration ka, nan nati li menm, kondane fanm nan enferyorite ak soumisyon. <ref name="dworkin" group=D>{{harvsp|Dworkin|1987|p=128-143}}</ref>. Desine sou pònografi ak literati - pa egzanp ''[[The Kreutzer Sonata]]'', ''[[Madame Bovary]]'' oswa ''[[Dracula]]'' - Dworkin afime ke deskripsyon nan relasyon seksyèl nan atizay ak kilti endikap toujou mete aksan sou relasyon etewoseksyèl kòm sèl kalite seksyalite "reyèl". Deskripsyon sa yo ta dekri relasyon seksyèl an tèm vyolan oswa anvayisan, yon vyolans ki ta esansyèl nan erotism, epi ki ta souvan konbine avèk mepri ak degou (pafwa rive jiska touye moun) nan fanm yo. Dworkin eksplike ke kalite deskripsyon sa a ranfòse tou [[androsantrism]] ak aspè coercitive nan seksyalite, e ke, lè konpòtman yo konbine avèk kondisyon lavi yo nan yon sosyete sèksis, eksperyans nan relasyon sèks etewoseksyèl li menm vin fè pati gason. dominasyon. Dapre Dworkin, relasyon sa yo fè eksperyans kòm yon fòm okipasyon, ki ta dwe kanmenm bèl pou fanm, yo konprann ke dènye a ta dwe konsubstansyèl ak idantite ak estati fanm yo<ref name="dworkin" group="D/">. Kalite deklarasyon sa a souvan site pa kritik Dworkin ki entèprete travay sa a kòm afime ke "tout" relasyon etewoseksyèl yo se [[vyòl]], oswa plis jeneralman ke nati anatomik nan relasyon seksyèl fè yo intrinsèqueman danjere nan èt imen an. gason ak fanm. Pa egzanp, [[Cathy Young]] eksplike ke kèk nan deklarasyon Dworkin yo tankou: {{quote|koulman seksyèl se ekspresyon fòmèl, pi bon kalite, esteril nan mepri gason pou fanm}} yo ka rezonab rezime kòm {{quote|lang etranje|lang. =en|Tout sèks se kadejak}} ({{quote|le sexe c'est le rape}})<nowiki><ref></nowiki>{{Web link|langue=en|url=http://reason.com/archives /2005/ 04/19/womans-hating |tit=Woman's Hating, The misdirected passion of Andrea Dworkin |otè=Cathy Young |dat=19 avril 2005 |sit=[[Reason (magazine)|Reason.com]] |accessed on= 14 jiyè 2013}}.</ref>. Dworkin genyen te rejte entèpretasyon sa a, pita te deklare nan yon entèvyou, {{quote|Mwen panse ke sèks ak plezi ka, epi yo pral, siviv [[egalite sosyal|egalite]]}} lè yo sijere ke enkonpreyansyon an te parèt akòz ideoloji seksyèl li te kritike. : {{quote|jan modèl seksyèl la konkeri, posesif ak vyolan, mwen panse anpil gason kwè yo bezwen avantaj enjis sa a, ki nan ekstrèm li ta rele kadejak. Mwen pa panse yo bezwen li<ref name="Fighting talk">{{Article|language=en |premye non1=Andrea |ti non1=Dworkin |premye2=Michael |ti non2=Moorcock |otè lyen2=Michael Moorcock |tit =Diskou batay |pèyodik=Nouvo Statesman |periodik lyen=New Statesman |jou=21 |mwa=avril |ane=1995 |tèks url=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/MoorcockInterview.html | jwenn aksè nan =14 jiyè 2013}}</ref>.}} ==== Desizyon ''{{Language|en|Butler}}'' ==== An 1992, [[Tribinal Siprèm Kanada]] te pran yon desizyon nan ''{{Langue|en|R. v. Butler}}'', ki enkòpore eleman nan travay lejislatif Dworkin ak MacKinnon te fè sou pònografi nan lwa obscenite Kanadyen yo. An reyalite, Dworkin ak MacKinnon, apre echèk òdonans anti-pònografi a an 1983, te modifye fason yo konprann pònografi lè yo te deklare ke li se yon sous enjistis, ki donk pa mete l anba pwoteksyon prensip lib ekspresyon. : pònografi dwe goumen paske li se yon sous diskriminasyon<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books" />. Kidonk, nan desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' a, Tribinal la te fè konnen lwa Kanadyen sou obscenite vyole libète ekspresyon ak dwa sitwayen Kanadyen yo, menmsi yo enskri nan [ [Chater Dwa Kanadyen ak Libète]], si yo te aplike pou rezon moral oswa sou baz estanda komen [[desans]]. Pandan ke an menm tan, Tribinal la afime ke lwa anti-obscenity ka mete an plas, an akò ak Konstitisyon an, si yo konbat pònografi nan objektif pou garanti egalite ant sèks, yon prensip, tou, ki anrejistre nan Charter la< ref>{{chapit|language=en |prenon1=Brenda |ti non1=Cossman |tit chapit=Feminis mòd oswa moralite nan trennen? Soutèks seksyèl desizyon Butler a |liv otè=Lise Gotell, Becki L. Ross |liv tit=Move atitid/yo sou jijman: pònografi, feminis, ak desizyon Butler la |kote=Toronto |piblikatè=University of Toronto Press |ane =1997 |passage=107 |li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=KfTtZl-hrBsC&pg=PA107&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessed=14 jiyè 2013}}</ref > . Men ki jan desizyon Tribinal la te enspire pa refleksyon Dworkin anvan yo pandan li te site anpil extrait nan travay ''{{Langue|en|Fon Aksyon Legal ak Edikasyon Legal Fanm yo}}'' (LEAF ), avèk èd ak patisipasyon Catharine. MacKinnon<ref>{{chapit|language=en |prenon1=Christopher |ti non1=Nowlin |tit chapit=Butler: yon avantaj radikal-feminis nan pwodwi franj |otè liv=Christopher Nowlin |tit liv=Jije obscenity: A Istwa kritik nan prèv ekspè |location=Quebec |piblikatè=McGill-Queen's University Press |ane=2003 |pasage=126 |li sou entènèt=https://books.google.fr/books ?id=spUwNzRGwLgC&pg=PA126&redir_esc=y#v =onepage&q&f=false |accessed=14 jiyè 2013}}</ref>. Sepandan, Andrea Dworkin te opoze pozisyon LEAF la, li te diskite ke feminis pa ta dwe ede oswa eseye refòme lwa obscenite<ref>{{Book|language=en|firstname1=Joan|lastname1=Mason -Grant|title=Ponography Embodied|subtitle=Soti nan Lapawòl nan pratik seksyèl|location=Lanham|editor=Md.: Rowman & Littlefield|year=2004|passage=176|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=ZlGmGa8LMmgC&pg=PA176}} </ref>{{,}}<ref name="Dworkin/MacKinnon Press Release About Canada">{{Web link|langue=en|url=http ://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/OrdinanceCanada. html |tit=Deklarasyon Catharine MacKinnon ak Andrea Dworkin konsènan koutim Kanadyen ak apwòch legal pou pònografi |otè=Andrea Dworkin, Katharine MacKinnon |dat=26 out 1999 |sit =Nostatusquo.com |aksede nan=14 jiyè 2013}} .</ref>. Konkrètman, desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' mete restriksyon konstitisyonèl sou vant, distribisyon oswa enpòtasyon materyèl pònografik nan lide pou pwoteje egalite ant gason ak fanm, yon gwo reyalite ke anpil moun pral selebre. feminis<ref name="Questions in contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Livres" />. === Dènye ane === An 1997, Dworkin te pibliye Lavi ak lanmò: Ekri san pakèt sou lagè kontinyèl sou fanm yo, yon koleksyon diskou li yo ak atik ki soti nan ane 1990 yo, ki gen ladan yon pati long otobyografik sou lavi li kòm ekriven. Atik yo kouvri sijè tou varye tankou vyolans sou fanm, pònografi, [[pwostitisyon]], itilizasyon vyòl pandan [[Gè Bosni-Erzegovin]], [[tousinay nan École Polytechnique de Montréal]], [[Izrayèl]], politik la. nan [[Gender (syans sosyal)|sèks]] nan ''{{Language|en|[[United States Holocaust Memorial Museum]]}}''<ref>{{Atik|lang= nan |title=Andrea Dworkin Obituary |periodical=The Times |periodical link=The Times |jou=13 |mwa=avril |ane=2005 |url text=http://www.thetimes.co.uk/tto/opinion/ obituaries/article2081297.ece |accessed 16 jiyè 2013}}</ref>. An 1997 tou, ''{{Language|en|New York Times Book Review}}'' te pibliye yon lèt long Dworkin kote li te eksplike ke orijin gwo rayisman li anvè pwostitisyon ak pònografi se akòz lepase li kòm yon moun. fanm yo te fè abi nan plizyè okazyon: doktè prizon yo te egzamine ak vyolans, premye mari li te bat yo ak anpil lòt gason<ref>{{Web link|langue=en|url=https:// www.nytimes.com/books/97 /06/15/lifetimes/25885.html |tit=Pònografi ak nouvo puritan yo: Lèt Andrea Dworkin ak lòt moun |otè=Andrea Dworkin |dat=Me 1992 |sit=[[The New York Times]] |aksede 19 jiyè , 2013}}.</ref>. Pandan peryòd sa a, Dworkin te kanpe tou pou opozisyon feròs li kont Prezidan [[Bill Clinton]] pandan [[Monica Lewinsky#Lewinsky Affair|Lewinsky Affair]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1= James | name1=Taranto |title=Ki moun ki yon ipokrit--e ki moun ki gen sousi? |periodik=The Wall Street Journal |lyen peryodik=The Wall Street Journal |jou=4 |mwa=Out |ane=1998 |tèks url=http://www.jamestaranto.com/hypo.htm |accessed on=19 Jiyè 2013}}</ref>, non sèlman nan sipòte Monica Lewinsky men tou nan defann an menm tan [[Paula Jones]] ak [[Juanita Broaddrick]], nan pwen pou m di {{quote|Mwen kwè ke Clinton se yon kadejakè}}<ref>{{Liv|lang=nan|premye non1=Candice E.|ti non1=Jackson|tit=Lavi yo: Fanm yo vize pa machin Clinton lan|place=California|piblikatè=World Ahead Publishing| year=2005 |passage=240|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=_C3Hg6gy7ZYC&printsec=frontcover&q=dworkin|accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. Dworkin te fòje lyen ak [[jidayis]] ak [[Izrayèl]] depi jèn li: anpil manm nan fanmi li te mouri pandan [[Olokòs la]], e li te, pa egzanp, enterese nan [[ [prosè Nuremberg]] lè li te etidye nan Bennington College. Se konsa, feminis la te vizite pèp Izrayèl la apati {{Dat||Desanm|1988}} pou l te patisipe nan premye konferans entènasyonal feminis jwif yo nan [[Jerizalèm]], kote an menm tan li te kapab rankontre aktivis feminis radikal Arab ak jwif ki te ogmante. konsyans sou inegalite yo, seksyèl ak etnik, ki te egziste nan peyi Izrayèl la<ref name="Andrea Dworkin 1946 – 2005" />. Se poutèt sa, li te natirèl ke an 2000, li te pibliye ''{{Langue|en|Scapgoat: The Jews, Israel, and Women's Liberation}}'', yon travay ke li konsidere kòm travay nan lavi li e nan ki li fè efò. pou kondane [[antisemitism]] pandan y ap konpare opresyon fanm ak pèsekisyon [[Jwif]]. Nan redaksyon li a, Dworkin eksplike ke [[Dezyèm Gè Mondyal la]] te kreye yon mond kote fanm yo te definitivman "pèdan yo", an brèf, dapre li, Nazi yo te emaskulate jwif yo, ki an vire emaskulasyon jwif yo. pran nan men fanm Izraelyen ak Palestinyen. Pandan ke Palestinyen yo, emasculated pa Izraelyen yo, ta gen konpansasyon pou atak sa a sou virilite yo pa ogmante dominasyon nan fanm Palestinyen yo. An reyalite, pozisyon Dworkin ak donk travay li ''{{Language|en|Scapgoat}}'' se anbivalan, paske sou yon bò, li admire batay jwif yo pou kreyasyon ak defans pèp Izrayèl la men yon lòt bò. , li lòt la, li kondane vyolans ak mizojini ki te lakòz eklatman sa yo. Se tou nan travay sa a Dworkin mande pou kreyasyon yon peyi akeyan pou fanm an repons a opresyon yo. Eta sa a t ap, nan lespri feminis la, kontrepati fanm pèp Izrayèl la kote chak fanm pèsekite ta ka pran refij, menm jan yon jwif ki reyalize [[alya]]<ref name="Take no prisoners" / >. Menm ane a, 2000, Dworkin te pibliye atik kontwovèsyal nan [[New Statesman]]<ref>{{Atik|language=en |firstname1=Andrea |lastname1=Dworkin |title=Jou mwen te dwòg ak vyole | peryodik=New Statesman |lyen peryodik=New Statesman |jou=5 |mwa=jen |ane=2000 |text url=http://www.newstatesman.com/comment/2013/03/day-i-was-drugged-and-raped |aksede 20 jiyè 2013}}</ref> ak nan [[The Guardian|Gadyen]]<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |title=Yo pran kò m. nan men mwen epi sèvi ak li |pèyodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=2 |mwa=jen |ane=2000 |tèks url=http://www.guardian.co.uk/books/2000/ jun/ 02/society |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>, ki deklare ke youn oswa plizyè gason te vyole li nan nan chanm otèl li nan [[Pari]], ane anvan an, apre li te fè l enjere [[GHB]] (oswa yon dwòg menm jan an) pou l fè l san konesans. Atik li yo te alimenté konfli, sitou lè ekriven tankou Catherine Benett<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" /> ak Julia Gracen<ref>{{Web link|langue=en|url=http:/ /www. .salon.com/2000/09/20/dworkin/ |tit=Andrea Dworkin nan agoni |otè=Julia Gracen |dat=20 septanm 2000 |sit=[[Salon.com]] |aksede 19 jiyè 2013 }} .</ref> pibliye dout yo sou temwayaj li a, divize opinyon ant ensèten ak sipòtè li yo, ak pou egzanp feminis tankou [[Catharine MacKinnon]], Katharine Viner (jounalis nan [[The Guardian |Guardian]]) oswa [[Gloria. Steinem]]<ref name="Yon lavi san konpwomi | Liv | Gadyen an" />. Pita, Charlotte Raven te dekri agiman Dworkin te mete devan yo kòm {{quote|yon reklamasyon lajman diskredite}} ki ta ka pi byen konsidere kòm {{quote|yon sòt travay atistik woutin}}<ref>{{Atik| lang=en | premye non1=Charlotte |ti non1=Raven |tit=Body of prèv |pèyodik=New Statesman |periyodik lyen=New Statesman |jou=19 |mwa=jen |ane=2006 |tèks url=http://www.newstatesman. com/node/153485 |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. Emosyonèlman frajil ak nan echèk sante, Dworkin sitou te retire nan lavi piblik pou de ane apre piblikasyon atik sa yo. An 2002, Dworkin te pibliye otobiyografi li Heartbreak: The Political Memoir of a Feminist Militant pandan li te retounen nan pale an piblik ak ekri. Nan yon entèvyou ak Julie Bindel an 2004, li te eksplike {{quote|Mwen te panse mwen te fini men mwen santi yon nouvo vitalite. Mwen vle kontinye ede fanm yo<ref name="A life without compromise | Books | The Guardian" />.}} Li te pibliye twa atik nan [[The Guardian|Guardian]] e li te kòmanse travay sou yon nouvo liv, ki li te kite fini, ''{{Language|en|Writing America: How Noelists Invented and Gendered a Nation}}'', yon travay ki adrese wòl womansye yo, tankou [[Ernest Hemingway]] oswa [[William Faulkner]] , nan devlopman nan politik Ameriken ak idantite kiltirèl li yo<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian" />. === Maladi ak lanmò === Pandan dènye ane li yo, Dworkin te soufri ak yon move sante, epi li te di Gadyen an nan dènye kolòn li ke li te febli ak prèske paralize nan artroz grav nan jenou li. Yon ti tan apre li te retounen soti Pari an 1999, li te entène lopital ak yon gwo [[fyèv]] ak yon [[tronboz]] nan janm li. Kèk mwa apre yo te fin lage lopital la, li te vin de pli zan pli kapab pliye jenou l, e li te oblije sibi operasyon pou ranje yo ak Titàn ak [[Protèz (medsin)|pwotèz ]] an plastik. Li te ekri: {{Quote|Doktè ki pi byen konnen m lan di ke artroz kòmanse byen lontan anvan yon moun paralize - nan ka mwen an, petèt depi mwen te san kay oswa abi seksyèl, oswa frape sou janm yo oswa akòz pwa mwen. [[John Stoltenberg|John]], konpayon mwen an, responsab ''{{Language|en|Scapgoat}}'', yon etid sou [[Jwif|Idantite Juif]] ak liberasyon fanm ki te enspire m 'te pran nèf ane pou m. ekri, se, li di, liv ki te vòlè sante m. Mwen menm, mwen blame vyòl mwen te sibi an 1999 nan Pari<ref>{{Article|language=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |title=Atravè baryè doulè a ​​|periodical=The Guardian | peryodik lyen= The Guardian |jou=23 |mwa=avril |ane=2005 |tèks url=http://www.guardian.co.uk/books/2005/apr/23/features.weekend |accessed on=19 jiyè 2013}} .</ref>.}} Lè yon jounalis mande l kijan li vle sonje l, li reponn {{ Quote|nan yon mize, lè dominasyon gason mouri. Mwen ta renmen travay mwen an vin yon temwayaj antwopolojik sou yon sosyete primitif ki disparèt<ref name="Obituary: Andrea Dworkin | World news | The Guardian" />.}} Li te mouri nan dòmi nan maten {{Dat lanmò. |9|Avril|2005}} lakay li nan [[Washington (District of Columbia)|Washington]] a laj de 58 an<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Ariel |ti non1=Levy | title=The Prisoner of Sex |periodical=New York Magazine |periodical link=New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people /features/11907/ |aksede 19 jiyè 2013}}.</ref>. Dapre Stoltenberg, kòz lanmò a se te [[myokardit]]<ref>{{Web link|language=en|url=http://www.andreadworkin.net/memorial/stoltinterview.html |title=First Year: An Entèvyou ak John Stoltenberg |otè=Beth Ribet, [[John Stoltenberg]] |dat=11 mas 2006 |sit=andreadworkin.net |aksede=21 jiyè 2013}}.</ref>. == Dworkin ak fiksyon == Dworkin te deja rekonèt kòm yon teyorisis feminis ak aktivis, li te pibliye tou twa zèv fiksyon. An 1980, li te ekri yon koleksyon [[skut istwa]], ''{{Langue|en|Kè brize a nouvo fanm}}''. Nan premye woman li a, ''{{Language|en|Ice and Fire}}'', ki te pibliye nan Wayòm Ini an 1986, Dworkin fè yon [[rakor premye moun]] ki te ranpli avèk vyolans ak zak move tretman, ki [[Susie Bright]] te kapab konpare ak yon reekri feminis nan youn nan ekriti yo pi byen koni nan [[Marquis de Sade]]: ''[[Histoire de Juliette, ou les Prosperités du vice|Juliette ]]' '<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2005/04/andrea_dworkin_.html |title=Andrea Dworkin te mouri |otè=Susie Bright | dat=avril 11, 2005 |sit=Journal Susie Bright |accessed=16 jiyè 2013}}.</ref>. Poutan Dworkin te gen entansyon montre ke mal gason yo te fè fanm yo se te yon bagay politikman ordinèr, epi yo pa te konsidere kòm yon erotism nòmal oswa orijinal. Dworkin te deklare ke liv li yo te fè fas ak rejè nan men piblikatè ki te bese anba presyon ''{{Language|en|[[Playboy]]}}'', sepandan ''[[The Daily Telegraph|{{ Langue|en|Telegraph}} ]]'' te eksplike plis pwozayman ke woman feminis yo pa t popilè<ref name="Andrea Dworkin - Telegraph">{{Article|langue=en |title=Andrea Dworkin | periodical=The Telegraph |periodical link=The Telegraph |jou =13 |mwa=avril |ane=2005 |url text=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/1487683/Andrea- Dworkin.html |accessed 16 jiyè 2013}}< /ref>. Pafwa yon konteur premye moun rakonte yo, istwa kout ak woman Dworkin yo souvan enkòpore eleman nan lavi li epi souvan adrese menm sijè ak redaksyon li yo. Anplis, kritik yo pafwa te note kèk pasaj nan ''{{Langue|en|Ice and Fire}}'' kote karaktè yo eksprime egzakteman menm opinyon ak Dworkin<ref>{{Archive link|langue=en| timestamp archive=20080508232955 |url=http://www.mensnewsdaily.com/archive/r/ross-eric/2005/ross072205.htm|title=MacDworkinism and VAWA: The Fraud of the Millenia |author=Eric Ross |dat= 22 jen 2005 |sit=Nouvèl Gason yo chak jou |aksede=16 jiyè 2013}}</ref>. Sepandan, lèt la te ekri ke {{quote|fiksyon mwen an se pa yon otobiyografi. Mwen pa yon egzibisyonis. Mwen pa mete tèt mwen nan ekspozisyon. Mwen pa mande padon. Mwen pa vle konfese. Men, mwen te itilize tout sa mwen konnen - lavi mwen - pou montre ke sa mwen kwè nan yo dwe dekri pou yo ka fè fas a. Enperatif ki nan kè m ekri - sa pou m fè - soti dirèkteman nan lavi m. Men, mwen pa ka revele li dirèkteman pou tout moun wè, oswa menm gade sou li pandan ke lòt moun ap gade<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=15}}</ref >.}} == Revi ak Legacy == === Dworkin oratè a === Dworkin te ekri dis liv sou feminis radikal ]] men tou anpil diskou ak atik, yo tout fèt nan objektif pou afime ak denonse prezans vyolans nòmalize ak enstitisyonèl sou fanm, vin youn nan otè ak pòtpawòl ki pi enfliyan pou feminis radikal Ameriken an. fen ane 1970 ak ane 1980. Li te defini pònografi kòm yon endistri vyolans ak dezumanizasyon devastatè, epi li pa senpleman kòm domèn fantasy, lè pwostitisyon ta dwe yon sistèm eksplwatasyon, ak relasyon seksyèl se plas prensipal soumisyon nan yon [[Patriyachi sosyoloji)|sosyete patriyakal]]. Analiz ak ekriti li yo te enfliyanse ak enspire travay anpil feminis Ameriken yo, premye ak premye [[Catharine MacKinnon]]<ref>{{Article|langue=en |premye non1=Stuart |ti non1=Jeffries |title=Èske fanm yo se moun. ? |periodical=The Guardian |periodical link=The Guardian |jou=12 |mwa=avril |ane=2006 |text url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/apr/12/gender.politicsphilosophyandsociety |aksede 21 jiyè 2013}}</ref>, [[Gloria Steinem]], [[John Stoltenberg]]<ref name="Living With Andrea Dworkin" />, [[Nikki Craft]]<ref>{ { Web link|language=en|url=http://www.nikkicraft.com/ |title=The Nikki Wiki: Tout bagay sou Nikki Craft |date= |sit=Nikkicraft.com |accessed=21 jiyè 2013}}. < /ref> oswa [[Susan G. Cole|Susan Cole]]<ref>{{Atik|lang=nan |premye1=Susan |ti non1=Cole |tit=Sèks, manti ak ideyoloji |periodik=Kounye a |jou= 12 -19 |mwa=Me |ane=2005}}</ref>. Pandan ke pozisyon san konpwomi li yo ak style ki gen enpak sou ekriti li yo ak diskou li yo, ke Robert Campbell te kapab dekri kòm {{quote|apokalips} <ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http:// hnn.us /blogs/entries/4351.html |title=Feminis radikal: Gen kèk menm si ts on Long's Defense |otè=Robert Campbell |dat=29 mas 2004 |sit=Rezo nouvèl istwa George Mason University |aksede nan=21 jiyè 2013|kase sou = 2023-10-26}}.</ref>, [[Robin Morgan]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1=Ariel |ti non1=Levy |tit = Prizonye sèks la |periyodik=New York Magazine New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=5 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people/features/11907/ |accessed on=19 jiyè, 2013} }</ref> oswa [[Susie Bright]]<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2005/04/andrea_dworkin_.html |title= Andrea Dworkin te mouri |otè=Susie Bright |dat=11 avril 2005 |sit=Journal Susie Bright |aksede=21 jiyè 2013}}.</ref> pami lòt moun, pou lòt moun ki pale, tankou [[Malcolm X] ]. Kanta pou Gloria Steinem, li souvan konpare estil li ak [[pwofèt yo]] nan [[Ansyen Testaman an]]<ref>{{Atik|language=en |premye non1=Ariel |non1=Levy |title= The Prisoner of Sex |periodical=New York Magazine |periodyal link=New York (magazine) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=1 |text url=http://nymag.com/nymetro/news / people/features/11907/ |aksede 19 jiyè 2013}}</ref>. [[Susan Brownmiller]], yon feminis Ameriken, ki te sonje diskou Dworkin nan mach ''[[Take Back the Night]]'' an 1978 te ekri: {{quote block|Samdi aswè a te fini ak mach chandèl ''{{Langue|en|Take Back the Night}}'' (premye a nan kalite li) atravè distri limyè wouj la, ki te kòmanse ak yon diskou dife Andrea Dworkin. . Mwen te wè Andrea nan salon mwen anvan, men sa a se premye fwa mwen te wè Andrea nan aksyon. Sou plas la mwen surnon li "{{Language|en|Rolling Thunder}}". Swe nan salopet abako karakteristik li yo, li te pran entonasyon twòp ki ta fè l 'kèk ane pita tou de yon zidòl ak yon sijè nan betiz. Eprèv dramatize Dworkin ak stil predikasyon pa janm byen chita sou mwen, men mwen toujou respekte l pou kouraj li depi lontan apre mwen te abandone Lagè Sèks yo. )|Lagè sèks yo]]. Yon fwa yo te fin fè apèl a aksyon li a, twamil (3.000) manifestan te pran lari<ref>{{Book|language=en|first name1=Susan|styname1=Brownmiller|author link1=Susan Brownmiller|title=In Our Time|anba - title=Memoir of a Revolution|piblikatè=Dial Press|ane=1999|pasage=302-303|isbn=}}</ref>...|Susan Brownmiller, 1999}} Lòt feminis pa t ezite pibliye senpati yo oswa pou komemore lanmò li, tankou Catharine MacKinnon, youn nan kolaboratè ak zanmi Dworkin depi lontan. Dènye a pibliye yon kolòn nan ''{{Langue|en|[[The New York Times|New York Times]]}}'' pou rann omaj a sa li dekri kòm {{quote|briyan karyè literè ak politik}} nan Dworkin, menm ale byen lwen ke yo sijere ke dènye a ta merite yo nominasyon pou [[Pri Nobel pou Literati]]. Men, MacKinnon deplore tou ke manti sou pozisyon li sou seksyalite (ke li te kwè relasyon seksyèl se te vyòl) ak alyans politik li yo (ke li te nan konkou ak dwa a) te pibliye, epi yo toujou, san yo pa menm fè efò pou verifye, lèt korektif yo prèske toujou refize." MacKinnon te kontinye eksplike ke "kote aparans nan ekriven gason yo te konsidere kòm petinan oswa adore kòm yon eksantrisite bon" fizik Dworkin te pase nan betiz ak deteste nan pwen pou yo te kopye ak parodi nan pònografi. Apre sa, MacKinnon kontinye “lè li te lajistis pou difamasyon, tribinal yo te trivialize manti pònografik yo konsidere kòm imajinasyon, epi yo te elve yo nan ran satir<ref>{{Atik|language=en |prenon1=Catharine |ti non1=MacKinnon | otè lyen1 =Catharine MacKinnon |tit=Kiyès ki te pè Andrea Dworkin? |periodik=The New York Times |periodyal lyen=The New York Times |jou=16 |mwa=avril |ane=2005 |tèks url=https://www.nytimes.com/2005/04/16/opinion/16mackinnon .html?_r=0 |aksede nan=21 jiyè 2013}}</ref>.}} Sepandan, konpòtman Dworkin ak langaj souvan te pwovoke deba chofe, lè li pa te nan sant la nan konfli entans tèt li. Kòm rezime nan ''[[The Daily Telegraph|{{Langue|en|Telegraph}}]]'', li te demonize non sèlman pa kreyatè pònografi yo, men tou pa anpil liberal, ki te kenbe li nan prèske menm jan meprize}. <ref name="Andrea Dworkin - Telegraph" />. Kidonk, jounalis Cathy Young te plenyen ke nekroloji Dworkin yo pa t 'plis pase abiye fenèt, afime ke pozisyon li klèman te monte nan [[misandry]], e ke dènye a te tou senpleman {{quote|fou}}<ref>{{Web. lyen|lang=en|url= http://reason.com/blog/2005/04/17/the-dworkin-whitewash |title=The Dworkin Whitewash |author=Cathy Young |dat=17 avril 2005 |sit=[[Reason (magazine)|Rezon . com]] |aksede 23 jiyè 2013}}.</ref>. An menm tan an, Cathy Young te kritike sa li te rele {{quote|destriktif eritaj}} Dworkin a, li te rele l yon "fantom tris" ke feminis ta dwe egzòse<ref>{{Lyen web |langue=en|url=http:// www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/04/18/the_misdirected_passion_of_andrea_dworkin/ |title=Pasyon mal dirije Andrea Dworkin |otè=Cathy Young | dat=18 avril 2005 |sit=[[ The Boston Globe]] |accessed on=23 jiyè 2013}}.</ref>. Epi lè se pa analiz li yo ki te mete an kesyon, se temwayaj li yo ki pafwa leve dout, sitou sa ki gen rapò ak vyolans li swadizan soufri nan men moun. Egzanp ki pi popilè a se konfli sou akizasyon li yo sou vyòl ak [[subjugation chimik]] nan Pari an 1999<ref name="Doubts about Dworkin | Books | The Guardian" />. Nan menm sans sa a, {{foreign quote|langue=en|What Battery Really Is}} yon atik Dworkin te ekri an 1989 pou magazin ''{{Langue|en|[[Newsweek]]}}'' te rankontre anpil obstak. anvan yo te kapab pibliye nan yon lòt jounal. Vreman vre, Dworkin te ekri atik sa a an repons a feminis radikal [[Susan Brownmiller]], ki te diskite ke [[Hedda Nussbaum]], yon fanm ki te maltrete, ta dwe akize paske li pa t sispann touye pitit fi li adopte a. konpayon, [[Joel Steinberg]]. Pandan ke Newsweek te okòmansman te dakò pibliye {{foreign quote|language=en|What Battery Really Is}} magazin nan finalman refize sou demann avoka yo, ki, dapre Dworkin, eksplike ke li te dwe swa pibliye anonim {{quote. |pou pwoteje idantite moun ki komèt krim lan}} epi retire referans sou blesi espesifik, oswa bay {{quote|prèv medikal, dosye lapolis, ak yon deklarasyon alekri yon doktè ki te wè blesi yo}}. Olye de sa, Dworkin te soumèt atik li a nan ''{{Langue|en|[[Los Angeles Times]]}}'' ki te pibliye li osi bonè ke {{Date||Mas|1989}}<ref group= D>{ {harvsp|Dworkin|1993|p=330}}</ref>{{,}}<ref>{{Atik|lang=en |premye1=Ariel |ti non1=Levy |tit=Prizonye sèks la | peryodik =New York Magazine |lyen peryodik=New York (magazin) |jou=29 |mwa=mas |ane=2005 |paj=2 |url text=http://nymag.com/nymetro/news/people/features/ 11907 / |accessed=19 jiyè 2013}}</ref>. E menm si li pi popilè pou pugnacity li, pafwa menm vyolans li, Dworkin te eksplike tou {{quote|Mwen gen gwo konviksyon ke chak mouvman bezwen radikal li yo ak liberal li yo [...] Ou te toujou bezwen yon fanm ki ka mache. nan yon chanm fason ki dwat, pale ak ton an dwa, ki moun ki gen aksè a pouvwa. Men, ou bezwen tou yon liy anba}}. An brèf, {{quote|byenke li te irite pa feminis liberal yo, [...] li te aksepte ke opinyon li pa t 'kapab akseptab pou tout moun}}<ref name="Andrea Dworkin - Telegraph" /> . === Dworkin ak dwa a === An 1983, Dworkin te pibliye ''{{Langue|en|Dwat Fanm: Politik Fi Domestike}}'' (ki pa te tradui an fransè jis nan 2012 sou tit ''Les Femmes de Droit'') , ki gen entansyon pou yon analiz, ak yon tantativ pou eksplike, motivasyon ke fanm yo genyen pou kolabore ak gason nan mete restriksyon sou pwòp libète yo<ref>{{Web link|langue=en |url=http:/ /www.nostatusquo.com /ACLU/dworkin/RightWingWomenAbortion.html |title=Fanm Dwat: Avòtman |otè=Andrea Dworkin |dat=1983 |sit=Nostatusquo |accessed=8 jiyè 2013}}.</ref> . Nan prefas edisyon Britanik la, Dworkin deklare ke "[[Revolisyon Konsèvatif (sans modèn)|Nouvo Dwa]]" nan [[Etazini]] te reyisi asire ke fanm, aji nan non fanm, goumen pou yo rete. "pwopriyete lèzòm" ak defann yon relijyon ki ta ekspresyon yon {{citation|sipremasi gason transandan}}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=193} }</ref> , ansanm ak yon dwa konsèvatè ki ta dwe patikilyèman atantif pou prezèvasyon otorite gason nan [[fanmi an]], pou pwomosyon yon relijyon solid, ak pou batay kont [[Sispansyon volontè gwosès|avòtman]] ak kont efò. fèt pou elimine [[vyolans konjigal|vyolans domestik]]<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=192-193}}</ ref>. Pran sa a kòm yon pwoblèm pèsonèl, Dworkin te kesyone, {{quote|poukisa fanm zèl dwat yo kontribye nan pwòp dominasyon yo? Ki jan dwa a, ki dirije pa gason, fè apèl a patisipasyon ak lwayote fanm yo? Epi poukisa fanm dwat sa yo vrèman rayi lit feminis pou egalite ?}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=194}}</ref>. Malgre tout bagay, Andrea Dworkin te kenbe yon sèten kominikasyon politik ak dwa a. Dabò nan ekri liv ''{{Langue|en|Fanm Dwat}}'', ki kòmanse apati postula ki te di te gen yon akò ant feminis ak fanm dwat sou egzistans yon dominasyon seksyèl ak materyèl. nan gason pandan y ap rekonèt divèjans sou estrateji yo te adopte pou konfwonte li<ref>{{Atik|lang=nan |premye1= Sallie L. |non1=Foster |tit=Fanm Dwat (Liv) | peryodik=Journal Bibliyotèk |mwa =Janvye |ane=1983 |volim=108 |nimewo=1 |paj=59}}</ref>. Men, se sitou yon lòt fòm alyans ki pral kritike anpil. Vreman vre, pwojè òdonans anti-pònografi a, ki te fèt ak Catharine MacKinnon, te wè inyon feminis abolisyonis yo ak kan konsèvatif la ozalantou sa anpil moun te wè, kit se feminis oswa opinyon piblik la kòm yon tantativ nan sansi<ref name="Feminisms ak pònografi - David Courbet - Google Books" />. Se te tou nan ane 1980 yo ke Dworkin te temwaye devan [[Meese Commission]] pandan ke ''[[Prokirè Jeneral Etazini|{{Language|en|Avoka Jeneral}}]]'' [Edwin Meese]] te travay. nan biwo sosyalman konsèvatif [[Reagan]]. Men, li dwe mete aksan sou ke feminis, anti-pònografi oswa pwo-sèks, refize pozisyon yo nan domèn moralite a; si Dworkin vle entèdi pònografi, li pa, kontrèman ak konsèvatè, pou rezon moralis<ref name ="Feminisms ak pònografi - David Courbet - Google Books" />. Sa pa t anpeche feminis radikal la diskite ak deba ak ekriven konsèvatif ''{{Language|en|[[National Review]]}}'' [[David Frum]] ak madanm li, pandan 'yon echanj òganize. pa [[Christopher Hitchens]]<ref>{{Atik|lang=en |premye1=David |ti non1=Frum |lyen otè1=David Frum |tit=Andrea Dworkin RIP |peryodik=Revizyon Nasyonal |lyen peryodik= Revizyon Nasyonal |jou=12 |mwa=avril |ane=2005 |url text=http://frum.nationalreview.com/post/?q=YjA2MGNlZDc1NmNmYzY2NGQ0NjdkMGIzMWMwZDc1ZjM= |accessed=23 jiyè 2013}}</ref>. Sa a se ki jan, lè Dworkin te mouri, rekonèt figi konsèvatif pa t 'ezite peye lajan taks bay li. Anplis David Frum, Maggie Gallagher (yon kòmantatè konsèvatif) ak Richard Brookhiser (kontribitè nan ''{{Langue|en|National Review}}'') te raple reyinyon yo ak pwen posib yo an komen, sitou rejte Bill yo. Clinton ak deteste pònografi yo<ref>{{Atik|language=en |title=Nasyon an: Gade je a je; Yon feminis radikal ki ta ka manje ak (ki pa sou) konsèvatè |periodical=The New York Times |periodical link=The New York Times |jou=17 |mwa=avril |ane=2005 |text url=https://query.nytimes .com/gst/fullpage.html?res=9A02E0D6113EF934A25757C0A9639C8B63 |accessed=23 jiyè 2013}}</ref>. Se te omaj posthumes sa yo ki te mennen ekriven masisi ak konsèvatif [[Andrew Sullivan]] di ke Dworkin te apresye pa yon franj nan dwa Ameriken an ak afime ke {{quote|tankou Dworkin, premye reflèks yo , lè yo wè moun. k ap viv lib, se eseye kontwole yo epi sispann yo - pou pwòp byen yo. Menm jan ak Dworkin, yo laperèz pa seksyalite gason, epi yo wè gason kòm yon pwoblèm yo dwe rezoud. Menm jan ak Dworkin, yo kwè nan pouvwa eta a pou sansi ak kontrent libète seksyèl. Menm jan ak Dworkin, yo wè gwo nouvo libète fanm ak masisi yo te genyen depi ane 1960 yo kòm yon devlopman terib pou kilti imen<ref>{{Web link|language=en|url=http://dish.andrewsullivan .com/2005/ 04/18/the-far-left-theocon-alliance/ |tit=The Far-Left-Theocon Alliance |otè=[[Andrew Sullivan]] |dat=18 avril 2005 |sit=Dish.andrewsullivan .com |aksede 23 jiyè 2013}}.</ref>.}} === Kritik vizyon li nan pònografi === [[File:Andrea Dworkin - Pornography (book).png|vignette|Kouvè orijinal redaksyon li a ''Pònografi: Gason fanm apwopriye'' (1981)]] Lòt kritik, patikilyèman nan men fanm nan yon lòt kalite feminis, te pran pozisyon plis nuans epi sijere ke Dworkin te atire atansyon sou pwoblèm konkrè ak enpòtan, men ke eritaj li an antye te destriktif nan mouvman fanm yo, espesyalman konsènan pozisyon anti-pònografi li yo. . Vrèmanvre, yo te kritike agiman Dworkin yo te mete devan yo paske yo te redui fanm yo nan yon seri senp viktim, alòske konbat pònografi oswa pwostitisyon an pi danjere nan lavi [[Travayè sèks|travayè sèks]] ki ta pito bezwen sipò san konsyans. An menm tan an, vyolans Dworkin ak amalgamasyon yo ka fè mal non sèlman combat [[Abolisyonis (pwostitisyon)|abolisyonis]] men nan feminis an antye. Jounalis Havana Marking eksplike ke se kalite sa a pwèstans, patikilyèman véhément ak radikal, ki te kapab [[Antifeminis|fè feminis detestable]] nan je anpil gason e sitou fanm<ref name="Les vrè eritaj Andrea. Dworkin">{{Atik|lang=nan |prenon1=Lahavàn |ti non1=Marke |tit=Vrè eritaj Andrea Dworkin |periodik=The Guardian |periyodik lyen=The Guardian |jou=15 |mwa=avril |ane =2005 |text url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/apr/15/gender.politicsphilosophyandsociety |accessed=25 jiyè 2013}}</ref>. Anplis, ou pa menm bezwen gade nan kan pwo-sèks yo dekouvri kritik sou Dworkin: feminis Susan Brownmiller, tou nan batay kont pònografi, te twouve tèt li an akò ak MacKinnon ak Dworkin sou òdonans anti-pònografi. Eksplike ke lejislasyon ak sansi pònografi ta pwouve se yon gaspiyaj tan ak yon gaspiyaj tan<ref name="Feminisms and Pornography - David Courbet - Google Books" />. Plis serye pase yon epe nan dlo a, travay lejislatif Dworkin ak MacKinnon te kapab tounen tounen yon dezè kont moun ki ta dwe pwoteje pa lwa sa yo. Vreman vre, desizyon ''{{Langue|en|Butler}}'' te kapab itilize kont minorite seksyèl (madivin ak masisi pami lòt), ansanm ak magazin Kanadyen ''{{Langue|en|Feminist Bookstore News}} '' te kritike lefèt ke desizyon Tribinal Siprèm Kanada a te dirije sèlman kont masisi oswa madivin libreri ak magazen<ref name="Questions of contemporary ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Livres" />. Nan sans sa a, gen yon nouvèl ki revele "repèkisyon" sa a: an 1992, ajan ladwàn Kanadyen yo te swadizan sezi kopi liv Dworkin ''{{Langue|en|Pornography: Men Possessing Women}}'' pou yo ka enspeksyon. kenbe [[lejand vil la]] ke pwòp liv Dworkin yo ta te entèdi nan Kanada, anba enfliyans nan yon lwa ke li menm te ede yo pase. Nye lefèt ke Dworkin pa t menm sipòte desizyon ''{{Language|en|Butler}}'' pandan ke an menm tan an MacKinnon te eksplike ke liv Dworkin yo (ki t ap retounen yon ti tan apre yo te fin enspekte) yo ta rete tanporèman. kòm yon pati nan yon pwosedi estanda, ki pa gen rapò ak desizyon Butler la<ref name="Dworkin/MacKinnon Press Release About Canada" />. Nan yon fason ki pi nuans, filozòf [[Martha Nussbaum]] fè lwanj ak kritike pwosesis Dworkin yo. Nan yon analiz de ''{{Langue|en|Lavi ak Lanmò}}'' ki te pibliye nan [[Nouvo Repiblik la]], [[filozòf la]] dezapwouve vwa feminis kontanporen ki denonse MacKinnon ak Dworkin kòm { { quote|misandres}}, epi li eksplike ke moun ki kritike òdonans Dworkin kont pònografi sou baz [[Premye Amannman nan Konstitisyon Etazini an|Premye Amannman]] {{quote|pa di anyen sou entelektyèl kòrèk}} depi Premye Amandman an. Amannman {{quote|pa janm kouvri tout diskou: koripsyon, menas [...] fo temwayaj pa pwoteje}}. Nussbaum ajoute ke Dworkin te konsantre atansyon sou sib moral ki apwopriye a lè li fè mal ki asosye ak soumèt, ki answit pini anba lwa sivil, epi li pa gen obscenite ankò. Sepandan, Nussbaum te opoze adopsyon Òdonans pònografi a paske li pa t fè distenksyon ant vyolasyon lwa a ak vyolasyon [[moralite]], pandan li pa t demontre yon relasyon [[kozalite (syans sosyal)|kozalite]] ant pònografi ak sèten kalite vyolans. Nussbaum kritike tèks Dworkin tou paske li kenbe otè imaj oswa tèks responsab konpòtman lòt moun epi li retire konsiderasyon ki gen rapò ak kontèks seksyalite a fèt. Filozòf la dezapwouve pwojè Dworkin tou paske li t ap bay jistis yon pouvwa [[sansi]] (ki te kapab answit dirije kont etid feminis). Pli an jeneral, Nussbaum kondane Dworkin paske li te kache enjistis ekonomik ki dèyè {{quote|yon atansyon obsession sou soumisyon seksyèl}} epi li te repwodui menm fenomèn reifikasyon an nan redwi entèrlokuteur li yo nan abi yo, pandan y ap refize rekonsilyasyon an favè yon { {quote|rezistans ekstralegal vyolan kont vyolans gason}}<ref>{{Atik|lang=nan |premye1=Martha |ti non1=Nussbaum |otè lyen1=Martha Nussbaum |tit=Raj ak Rezon |periodik= Nouvo Repiblik la | lyen peryodik=Nouvo Repiblik la |jou=11 |mwa=Out |ane=1997 |paj=36-42}}</ref>. An reyalite, se definisyon pònografi Dworkin te itilize a ki te ka mete an kesyon. RapAnn fè remake ke pou Dworkin, nenpòt reprezantasyon yon fanm pran plezi nan yo imilye oswa vyole se pònografi. Se konsa definisyon li a pa admèt okenn eksepsyon (kèlkeswa si travay nan kesyon an dekri kòm literè oswa atistik) pandan ke tèm yo itilize pa Dworkin (tankou "imilyasyon" oswa "esklavaj") yo ka konsidere kòm vag. Nan menm sans sa a, filozòf [[Alan Soble]] eksplike ke, finalman, nan travay Dworkin yo vize yo, fanm yo se menm ridikil menm jan ak gason yo ki karikature tou. Pou li {{citation|pònografi pa ta misojin men mizantwopik}}<ref name="Questions in Contemporary Ethics - Ludivine Thiaw-Po-Une - Google Books"/>. Plis an jeneral, Dworkin te atire kritik tou nan men feminis pwo-sèks, sitou pandan sa yo te rele [[Lagè sèks]|''{{Language|en|Lagè sèks}} '']] nan fen ane 1970 yo ak ane 1980 yo. Yon ekspresyon. ki aktyèlman sèvi pou deziyen yon seri deba pasyone ki divize ak estriktire panse feminis sou yon gwo kantite pwoblèm ki gen rapò ak sèks ak seksyalite. Kritik pwo-sèks yo te kritike Dworkin pou aktivis legal li kòm sansi, pandan y ap eksplike ke travay li sou pònografi ak sèks ankouraje yon opinyon esansyèlis. konsèvatif]] ak represif nan seksyalite. Anplis de sa, yo te souvan kritike analiz li yo sou relasyon etewoseksyèl, pònografi oswa pwostitisyon paske li pa t pran ase an kont aksyon fanm yo oswa chwa seksyèl yo: li ta wè fanm kòm sèlman viktim pasif<ref name ="The real legacy of Andrea Dworkin " />. Sepandan, Dworkin te kontrekare ke diskisyon sa yo souvan detounen opinyon li<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=110}}</ref> e ke anba non {{citation|chwa}} ak {{quote. |pro-sex}} kritik feminis yo echwe pou yo entèwoje estrikti politik vyolan yo ki mete restriksyon sou chwa fanm yo ak fòme siyifikasyon nan zak seksyèl la<ref group=D>{{harvsp|Dworkin |1987|p=Prefas, chapit 7}} </ref>. === Dworkin ak ensès === Kèk kritik, tankou magazin [[Larry Flynt]], ''{{Langue|en|[[Hustler]]}}'', oswa Gene Healy<ref>{{Link archive|langue=en|timestamp archive= 20061208203708|url=http://criterion.uchicago.edu/issues/ii6/healy.html|title=Andrea Dworkin: Mwen jis pa jwenn li |author=Gene Healy |dat=Me/Jen 1998 |sit= | jwenn aksè nan=24 jiyè 2013}}</ref>{{,}}<ref>{{Lyen entènèt|language=en|url=http://genehealy.com/category/uncategorized/page/29/ |tit = R.I.P. Andrea Dworkin |otè=Gene Healy |dat=12 avril 2005 |sit=Genehealy.com |accessed=24 jiyè 2013}}.</ref>, reklame ke Dworkin apwouve [[ensès]]. Vreman vre, nan dènye chapit ''{{Language|en|Fanm ki rayi}}'', Dworkin ekri ke {{quote|relasyon paran-pitit la se esansyèlman erotik paske tout relasyon imen yo esansyèlman erotik}} men tou ke { {quote|[[Entèdiksyon ensès|tabou ensès la]], paske li opoze devlopman esansyèl nou ak paran nou yo, ke nou renmen ak enèji prensipal nou an, fòse nou entènize ak toujou ap chèche yo. Tabou ensès la fè travay sal [[kilti]] [...] Destriksyon tabou ensès la esansyèl pou devlopman yon kominote imen koperativ ki baze sou sikilasyon lib erotism androgynous natirèl}}<ref group=D >{{harvsp|Dworkin|1974|p=189}}</ref>. Malgre ke Dworkin pa t eksplike si {{quote|fulfillment}} li te pale a te aktyèlman sipoze enplike entimite seksyèl, li te fè, yon paj pi bonè, defini sa li te vle di nan {{quote|relasyon erotik}} kòm yon relasyon ki gen { {quote|substans la se yon kominikasyon ki pa vèbal ak koneksyon}}, ki li klèman distenge ak sa li te rele {{foreign quote|language=en|fucking}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1974| p=187}}</ref>. Plis fòtman, travay Dworkin nan kòmansman ane 1980 yo gen ladan kondanasyon souvan ensès ak pedofili, ke li te kwè se yon gwo fòm vyolans sou fanm<ref group=D>{ {harvsp|Dworkin|1993|p=139-142, 149 , 176-180, 308, 314-315}}</ref>{{,}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1987|p =171, 194}}</ref>{{,} <ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1997|p=22-23, 79-80, 86, 123, 143, 173, 188-189 }}</ref>, yon fwa eksplike ke {{quote| ensès se fò anpil enpòtan nan konprann [[kondisyon fanm yo]]. Se yon krim ki fè kont yon moun, yon krim kote anpil viktim pa janm refè}}<ref group=D>{{harvsp|Dworkin|1993|p=139}}</ref>. Se te tou nan ane 1980 yo ke li te opoze piblikman ansyen zanmi l [[Allen Gi === Resepsyon Dworkin an Frans === Kòm nan peyi Etazini, travay yo ak pèsonalite nan Andrea Dworkin te divès kalite apresye pa sèk feminis. Se konsa li te resevwa sipò antouzyastik [[Materialist Feminism|materyalis feminis]] [[Christine Delphy]] ki, an 1993, te konsakre yon atik pou li prezante liv prensipal li yo ak lide (sou pònografi ak seksyalite espesyalman)<ref name ="Andrea by Delphy">{{fr}} {{Atik|lang=fr |premye1=Christine |ti non1=Delphy |otè lyen1=Christine Delphy |tit=Andrea Dworkin |periodik=Nouvo Kesyon feminis |periodik lyen= Nouvo Kesyon Feminis |ane=1993 |volim=14 |number=2 |url text=http://www.unil.ch/liege/files/live/sites/liege/files/shared/Andrea_Dworkin__par_Christine_Delphy | jwenn aksè nan=30 jen , 2014}}</ref>. Nan yon lòt tèks, ekri nan okazyon lanmò li a, Delphy selebre {{Quote|imens feminis}} ke Dworkin te pou li. Li fè lwanj {{Quote|pasyon li pou jistis}}, {{Quote|kouraj li}} men tou travay li ak fòs konviksyon li<ref>{{Web link|langue=fr |url=http:// www. .andreadworkin.net/memorial/delphy.html |title=In Memoriam Andrea Dworkin or The Passion for Justice |otè=[[Christine Delphy]] |dat=2005 |sit=andreadworkin.net |aksede 30 jen 2014 }}. </ref>. Anplis de sa, magazin ''[[New Questions for Feminists]]'', Delphy te ko-fonde ak ko-dirije, te akeyi lide Dworkin lè li te pibliye kèk nan tèks li yo nan plizyè okazyon<ref>{{Web link|langue=fr | url=http://www.unil.ch/liege/home/menuguid/revue-nqf/parutions-depuis-2002/2006/volume-25-no-3.html |title=Rezime ak rezime jounal Nouvelles Kesyon Feminis (Volim 25, {{N°|3}}, 2006) |sit=unil.ch |accessed on=30 jen 2014|kase sou = 2023-10-26}}.</ref>{{, }} <ref name="Andrea pa Delphy" />. Nan lòt men an, te fè fas ak lwanj sa a, kèk nan aktè yo nan feminis franse kritike Andrea Dworkin ak travay li. Men ki jan filozòf ak feminis [[Élisabeth Badinter]] nan redaksyon kontwovèsyal li a, ''Fausse route'', ekri yon vrè dyatribi kont sèten feminis Ameriken, premye ak tout bagay Susan Brownmiller, Catherine MacKinnon ak Andrea Dworkin<ref >{{ fr}}{{Liv|lang=fr|prenon1=Élisabeth|ti non1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=Fausse route|place=Paris|editè=[[Éditions Odile Jacob|Odile Jacob]]| ane =2003|total pages=221|passage=25|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr/books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover|accessed=30 jen 2014}}</ref> . Li dekri tou konsepsyon lèt la kòm {{Sitasyon|filozofi viktim yo}}<ref group=N>Badinter defini nan paj 18 nan redaksyon li a mo "viktim" kòm yon {{Sitasyon|neolojis ki deziyen atitid ki gen ladan l defini tèt li prensipalman. antanke yon viktim}}.</ref> epi pi lajman mete an kesyon panse li sou vyolans gason oswa vyòl, men tou aktivis lejislatif li<ref>{{fr}} {{Book|language =fr|first name1=Élisabeth|denye name1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=Fausse wout|piblikatè=|ane=|pasaj=26-27|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr /books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover |aksede nan=30 jen 2014}}</ref>. Se poutèt sa, Badinter afime nan travay li ke lide Dworkin (ak [[Feminis radikal|sè radikal li yo]]) ta gaye si yo pa "kontamine" sèk feminis franse yo, e sa malgre lefèt, kòm otè a, ke Dworkin pa t. pibliye la: {{Quotation|anpil lide yo te travèse Atlantik la, ''via'' zanmi Quebec nou yo, enstitisyon Ewopeyen yo ak anpil akademisyen ki frekante kanpis Ameriken yo}}< ref>{{fr}} {{Liv|lang= fr|prenon1=Élisabeth|ti non1=Badinter|otè lyen1=Élisabeth Badinter|title=fausse wout|piblikatè=|ane=|pasaj=27-28|isbn=|li sou entènèt=https://books.google.fr /books?id=5Rowwu0GPNAC&printsec=frontcover|accessed=30 jen 2014}}</ref>. Okontrè, [[Janine Mossuz-Lavau]] mete aksan sou MacKinnon ak Dworkin, nan atik li trè kritik nan travay Badinter: {{Sitasyon|an Frans, apa kèk akademisyen, pèsonn pa konnen yo. Yo pa tradui yo e li difisil pou wè ki jan yo ta ka egzèse yon enfliyans}}<ref>{{fr}} {{Atik|langue=fr |premye1=Janine |ti non1=Mossuz-Lavau |title=Elisabeth Badinter , Fo wout , Odile Jacob, Paris, 2003-09-26, Les moulins à vent |periodic=Travay, Gender ak Sosyete |mwa=Fevriye |ane=2002 |nimewo=10 |paj=225-237 |url text=http :// www.cairn.info/revue-travail-genre-et-societes-2003-2-page-225.htm |accessed 30 jen 2014}}</ref>. Se vre ke travay Dworkin a rete relativman enkoni an Frans, sitou akòz lefèt ke okenn nan travay li yo pa janm te pibliye la jouk 21yèm syèk la, byenke, jan Christine Delphy sonje, travay li yo te tradui nan [[Olandè]] , an [[swedwa]], an [[Norwegian]], an [[ebre]], an [[Ris]], [[Panyòl]], [[Japonè]] ak [[Koreyen]]<ref name="Andrea by Delphy" />. An 2014, sèlman ''Pouvwa ak Vyolans Sexist'' (ko-ekri ak Catherine MacKinnon) ak ''Les Femmes de Droit'' pa Martin Dufresne te tradui an franse epi pibliye nan [[Québec]]. Li te tradui plizyè lòt, poukont li e an kolaborasyon, nan ane ki vin apre yo. Edisyon altermondyalis [[Éditions Syllepse|Syllepse]] yo pral fè edisyon aksesib an Ewòp kèk nan tradiksyon Kanadyen sa yo, an patikilye yon koleksyon tèks ki gaye ansanm pou okazyon an, ''Sonje, reziste, pa lage''. , pibliye an 2018. Nou te oblije tann jiska kòmansman ane 2020 yo, apre vag [[mouvman MeToo]], pou nou wè premye tradiksyon fransè Andrea Dworkin parèt nan libreri an Frans. Nan fen ane 2021, apre vèsyon Quebec li a, [[Éditions Des femmes|editions ''des femmes''-Antoinette Fouque]] te pibliye koleksyon diskou "San nou: Discours" ak sipò [[National Liv Sant]] ak pwofesi sou politik seksyèl''<ref>{{Lyen web |language=fr-FR |otè=Bilguissa Diallo |tit=Andrea Dworkin: yon pwofesi feminis |url=https://dailleursetdici.news/notre -sang- dandrea-dworkin-une-feminist-prophecy |site=dailleursetdici.news |date=2021-11-28 |accessed on=2023-12-20}}</ref>{{,}}<ref>{ {Web link |language=fr-FR |premye non=Claudine |ti non=Legardinier |tit=Our blood, by Andrea Dworkin - Mouvement du Nid |url=https://mouvementdunid.org/prostitution-societe/culture/notre -sang-andrea -dworkin/ |date=2022-03-03 |aksede sou=2023-12-20}}</ref>, ki te swiv nan prentan 2023 pa ''Woman Hating: On Misogyny'', premye redaksyon li. soti nan 1974< ref>{{Web link |langue=fr |author=Yasmina Mahdi |title=Woman hating, De la misogynie, Andrea Dworkin |url=https://www.lacauselitteraire.fr/woman-hating-de-la -misogynie- andrea-dworkin-par-yasmina-mahdi |sit=www.lacauselitteraire.fr |date=2023.05.12 |accessed on=2023-12-20}}</ref>{{,}}<ref>{ {Lyen entènèt |language=fr-FR |Prenon=Sophie |Ti non=Ehrsam |tit=Brooks, Laferrière, Elmiger… Yon konvèsasyon transatlantik |url=https://www.en-attendant-nadeau.fr/2023/ 06/21/brooks -a-transatlantic-conversation/ |sit=Waiting for Nadeau |dat=2023-06-20 |konsilte sou=2023-12-20}}</ref>. == Relasyon == === Lanmou nan men John Stoltenberg === An 1974, Dworkin te rankontre aktivis feminis [[John Stoltenberg]] (ki kounye a li te ye poutèt li te ekri yon seri liv sou [[feminis radikal]] ak atik sou [[maskilite]]) lè yo te pibliye yon lekti pwezi nan [. [Greenwich Village]], ke yo tou de te kite akoz [[misogyny|misogynistic]] vire reyinyon an te pran. Yo te vin zanmi trè pwòch jiskaske evantyèlman t ap viv ansanm e yo te menm marye an 1998<ref name="Feminist icon Andrea Dworkin dies | World news | guardian.co.uk" />{{,}}<ref name= "Living With Andrea" Dworkin">{{Liv|lang=en|premye non1=John|ti non1=Stoltenberg|otè lyen1=John Stoltenberg|tit=K ap viv ak Andrea Dworkin|editè=Lambda Book Report|ane=1994|isbn=|li sou entènèt= http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/LivingWithAndrea.html|accessed=4 jiyè 2013}}</ref>. Malgre ke Dworkin te ekri piblikman {{quote|Mwen renmen John ak kè m ak nanm mwen} <ref>{{Atik|lang=en |prenon1=Andrea |ti non1=Dworkin |tit=Otobiyografi |periodyal=Otè kontanporen Seri otobiyografi | kote= New York |ane=1995 |volim=21 |tèks url=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/AutobiographyIII.html |accessed=4 jiyè 2013}}</ref> e ke Stoltenberg te dekri Dworkin kòm {{quote|lanmou lavi mwen}}<ref name="IMAGINING LIFE WITHOUT ANDREA BY JOHN STOLTENBERG - TRIBUTE TO ANDREA DWORKIN">{{Web link|language=en|url=http:/ /www.feminist .com/resources/artspeech/genwom/andreadworkin.html |title=Imagining Life Without Andrea |otè=John Stoltenberg |dat=30 avril 2005 |sit=feminist.com |accessed=4 jiyè 2013}}. </ref >, Dworkin te kontinye idantifye piblikman kòm [[Madivinism|madivin]] pandan ke Stoltenberg te idantifye kòm [[masisi (envèrsyon)|masisi]]. Dènye a, ki te rakonte perplexite ke relasyon yo te sanble lakòz, te rezime li nan di: {{quote|Mwen jis montre piblikman pi senp nan reyalite: wi, Andrea ak mwen ap viv ansanm, nou renmen youn lòt e nou se patnè. , e wi nou tou de [[Coming out|soti nan klozèt la]]}}<ref name="Living With Andrea Dworkin" />. Apre lanmò Dworkin an 2005, Stoltenberg te deklare ke se poutèt sa nou pa t 'di pèsonn ke nou te marye, paske sa ta gen konfonn moun. Yo panse, Oh, li se pou li. Epi nou pa t vle anyen nan istwa san sans sa yo<ref name="IMAGINING LIFE WITHOUT ANDREA BY JOHN STOLTENBERG - TRIBUTE TO ANDREA DWORKIN" />.}} Relasyon yo ki te gen plis pase 30 ane te enfliyanse anpil Stoltenberg ak travay li, jan li te di: {{Quote|Mwen gen tandans pale anpil sou sa m ap travay sou yo travay: Andrea se anjeneral premye moun ki tande lide a - paske li souvan soti nan youn nan konvèsasyon nou yo - epi li se sèl moun mwen montre tout bouyon siksesif yo<ref name="Living With Andrea Dworkin " />.} } === Bonswa Michael Moorcock === [[File:Michael Moorcock 2012.jpg|vignette|[[Michael Moorcock]], yon otè rekonèt pou woman [[syans fiksyon]] ak [[fantasy]] li yo, se te youn nan zanmi ki pi pwòch Andrea Dworkin tou. ]] Andrea Dworkin ak [[Michael Moorcock]] te, depi 1986, lè yo te rankontre premye pandan yon diskisyon sou literati nan [[University of East Anglia]] nan [[Wayòm Ini]], te kenbe yon amitye ki dire lontan. Moorcock, ki rele tèt li pro-feminis, eksplike ke li te vini nan University of East Anglia sèlman pou rankontre Dworkin, ki gen travay li te apresye. Roman Dworkin ''{{Langue|en|Mercy}}'', ki te pibliye an 1992, te dedye a Moorcock, alòske dènye a te fè menm bagay la pou Dworkin ak woman li a ''{{ Language|en|Jerusalem Commands}}'' , pibliye tou an 1992<ref name="How we meet">{{Article|langue=en |first name1=Melanie |name1=McFadyean |title=Kijan nou rankontre: 43. Michael Moorcock ak Andrea Dworkin |periodical=The Independent |lyen peryodik=The Independent |jou=19 |mwa= Jiyè |ane=1992 |text url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/how- we-met-43-michael-moorcock- and-andrea-dworkin-1534106.html |accessed on=15 avril 2014}}</ref>. Mete aksan sou bagay komen yo, Dworkin te eksplike ke yo tou de te "enkyete sou menm bagay yo," ante pa [[Shoah|Olokòs la]]}} ak kritik nan {{quote| sa pònografi te fè moun}}<ref name="Kouman nou te rankontre" />. Bò kote pa l, Moorcock te di ke yo te fè eksperyans menm jan an: yo te fè pati [[Mouvman Dwa Sivil Ozetazini|mouvman dwa sivil]], yo te pou [[Avòtman dwa|dwa pou avòtman]], epi sou yon plan pèsonèl. nivo, tou de te fè eksperyans {{sitasyon|reyalite sèks ak trafik dwòg}}<ref name="Andrea Dworkin pa Michael Moorcock">{{Atik|lang=en |prenon1=Michael |ti non1= Moorcock |lyen otè1= Michael Moorcock |tit= Andrea Dworkin pa Michael Moorcock |periodical=The Independent |periodical link=The Independent |jou=25 |mwa= Fevriye |ane=1995 |url text= https://www.independent.co.uk/arts -entertainment/andrea-dworkin-by-michael-moorcock-1574831.html |accessed=15 avril 2014}}</ref>. Moorcock te eksplike tou ke Dworkin te youn nan pi bon zanmi li yo, admirasyon li pou feminis la menm fè li di ke se te tankou {{quote|si mwen te gen chans pou m gen [[Rosa Luxemburg]] kòm yon zanmi.}}. Li te kontinye di ke {{quote|politikman, li se enfliyans ki pi pwisan nan travay mwen an}}, tèlman li te ajoute: {{quote|li enpòtan pou mwen gen otorizasyon li sou liv mwen yo}}. Plis jeneralman, Moorcock te defann Dworkin kont sa li te konsidere kòm kritik enjistifyan, kit yo te atake pwennvi feminis la sou pònografi oswa konsène pwennvi li sou relasyon seksyèl<ref name= "Kijan nou rankontre" />{{,}}<ref name== "Andrea Dworkin pa Michael Moorcock" />. Zanmitay yo te genyen tou nan yon entèvyou te bay nan magazin ''{{Langue|en|[[New Statesman]]}}'' an 1995, kote Moorcock te entèvyouve Dworkin<ref name="Fighting talk" /> . == Travay == === Tès === * {{Liv|langu=nan|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Heartbreak: memwa politik yon aktivis feminis|kote=New York|piblikatè=[[Basic Books]]|ane=2002|total paj= 213|isbn=978-0-465-01753-9}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Kabrich: jwif yo, pèp Izrayèl la, ak Liberasyon Fanm yo|kote=New York|piblikatè=Free Press|ane=2000|total paj=436 |isbn =0-684-83612-2}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lavi ak Lanmò: Ekri san pakèt sou Lagè Kontinye kont Fanm yo|kote=New York|piblikatè=Free Press|ane=1997|paj total =267 |isbn=0-684-83512-6}} * {{Liv|language=en|premye non1=Catharine|ti non1=MacKinnon|otè lyen1=Catharine MacKinnon|premye non2=Andrea|ti non2=Dworkin|title=Nan danje|subtitle=odyans dwa sivil pònografi yo|kote =Cambridge , Mass|piblikatè=[[Harvard University Press]]|ane=1997|total paj=496|isbn=0-674-44579-1}} * {{Liv|lang=nan|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lèt ki soti nan yon zòn lagè|kote=Brooklyn, N.Y|piblikatè=Lawrence Hill Books|ane=1993|total paj=337|isbn= 1- 55652-185-5|isbn2=0-525-24824-2|isbn3=0-436-13962-6}} * {{Liv|language=en|non1=Catharine MacKinnon|lyen otè1=Catharine MacKinnon|prenon2=Andrea|ti non2=Dworkin|tit=Ponografi ak dwa sivil: Yon nouvo jou pou egalite fanm yo|editè=Òganizasyon kont pònografi |ane =1988|mwa=8|isbn=0-9621849-0-X|isbn2=978-0962184901}} * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Koulman|kote=New York|éPiblikatè=Free Press|ane=1987|total paj=257|isbn=0-684-83239-9}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Fanm dwat yo: Politik Fi Domestik yo|location=New York|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1983| total paj =255|isbn=0-399-50671-3}} * {{Liv|lang=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Pinografi: Gason ki posede fanm|kote=New York|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1981|total paj=300| isbn= 0-399-50532-6|prezantasyon sou entènèt=http://www.porn-library.com/dworkin_pornography_summary.htm Rezime sou entènèt|li sou entènèt=http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/PornAList. Ekstrè html}} * {{Liv|langu=nan|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Our Blood: Prophecies and Discourses on Sexual Politics|location=New York, N.Y|piblikatè=[[Perigee Books]]|ane=1981 |ane premye edisyon=1976|total paj=118|isbn=0-399-50575-X|isbn2=0-06-011116-X}} * {{Liv|language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Fanm ki rayi|soustitre=Yon gade radikal sou seksyalite|location=New York|piblikatè=[[Penguin Books]]|ane=1974| total paj=218|isbn=0-452-26827-3|isbn2=0-525-48397-7}} === Fiksyon ak pwezi === * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Mercy|place=New York|piblikatè=Four Walls Eight Windows|ane=1992|total paj=344|isbn=0-941423- 88- 3}} * {{Liv|lang=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Lagrèl ak dife|subtitle=yon woman|location=London|piblikatè=Secker & Warburg|ane=1986|total paj=144|isbn =0-436-13960-X}} * {{Liv|language=en|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|title=Kè brize a nouvo fanm|subtitle=istwa kout|kote=East Palo Alto, Kalifòni|piblikatè=Frog in the Well|ane=1980 |total paj=48|isbn=0-9603628-0-0}} * {{en}} ''Morning Hair'' (pibliye pwòp tèt ou, 1968) * {{en}} ''Child'' (1966) (Eraklion, Krèt, 1966) === Tradiksyon franse === ==== Tradiksyon Quebec ==== * {{Liv|language=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|translator=TRADFEM|prefas=[[Christine Delphy]]|title=Sonje, reziste, pa bay nan|subtitle=antoloji|kote = Monreyal |publisher=[[Éditions du remue-ménage|Éditions du Remue-ménage]]|ane=2017|month=11|day=14|total pages=192|isbn=978-2-84950-601-1}} , <small>[http://www.editions-rm.ca/livres/souvenez-vous-resistez-ne-cedez-pas/ publisher notice]</small>. * {{Liv|lang=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Martin Dufresne ak Michele Briand|prefas=[[Christine Delphy]]|tit=Fanm dwa yo|tit orijinal=Fanm dwa yo |location =Montreal|piblikatè=[[Éditions du remue-ménage|Éditions du Remue-ménage]]|year=2012|month=11|day=11|total pages=250|isbn=978-2-89091-350- 9| isbn2=2890913503}}, <small>[http://www.editions-rm.ca/livres/les-femmes-de-droite/ notice editor]</small>. * {{Liv|language=fr|original language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|prefas=[[Catharine MacKinnon]]|tit=pouvwa ak vyolans seksis|place=Montreal|editè=Sisyphe|koleksyon= Counterpoint| year=2007|total pages=126|isbn=978-2-923456-07-2|isbn2=2-923456-07-6}}, <small>[http://sisyphe.org/article.php3 ?id_article =2718 avi Piblikatè]</small>. ** -kay]] ak [[Edisyon Syllepse]]|year=2019|month=02|total pages=224|isbn=978-2-84950-715-5}}, <small>[https://www. .syllepse .net/coits-_r_62_i_755.html avi Piblikatè]</small>. * {{Liv|language=fr|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Yeun Lagadeuc-Ygouf ak Martin Dufresne|title=san nou an|tit orijinal=san nou|location=St-Joseph-du-Lac, Qc| Piblikatè=[M Publisher]|ane=2021|mwa=04|total paj=000|isbn=978-2-924924-29-7}}, *Andrea Dworkin (trad. Martin Dufresne), ''[https://m-editeur.info/la-haine-des-femmes/ The hatre of women]'' ["Woman Hating"], St-Joseph-du -Lac, Qc [M Editeur], Septanm 2021, 218 p. {{ISBN|9782924924327}} *Andrea Dworkin (trad. Martin Dufresne & Ann Leduc), ''[https://web.archive.org/web/20240207052315/https://www.editionslibre.org/produit/pornographie-les-femmes-sapproprient-les-femmes-andrea-dworkin/ Pornographie - les hommes s' fanm apwopriye]'', éditions Libre, 2022. (entwodiksyon nan travay la se [https://tradfem.wordpress.com/2022/08/05/pornographie-les-femmes-sapproprient-les-femmes-andrea- dworkin/ isit la]) ==== Tradiksyon franse ==== *{{Liv|language=fr|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|translator=Camille Chaplain ak Harmony Devillard|title=San nou an: Diskou ak Diskou sou Politik Seksyèl|tit orijinal = San nou an: Pwofesi ak Diskou sou Seksyèl Politik |location=Paris|editè=[[Éditions Des femmes|''des femmes''-Antoinette Fouque]]|ane=2021|mwa=Novanm|total paj=213|isbn=978-2721009111|dat=18 Novanm, 2021} }, <small>[https://www.desfemmes.fr/ssais/notre-sang/ notice éditrices]</small>. *{{Liv|language=fr|premye non1=Andrea|ti non1=Dworkin|tradiktè=Camille Chaplain ak Harmony Devillard|title=Fanm ki rayi: sou mizojini|tit orijinal=Fanm ki rayi|location=Paris|editè=[[Éditions Des fanm|''nan fanm''-Antoinette Fouque]]|ane=2023|mwa =Mas|total paj=256|isbn=978-2721009111|date=23 mas 2021}}, <small>[https://www.desfemmes.fr/ssais/woman-hating/ notice édtrices]</small> . == Posterite == === Travay inivèsite === * {{Liv|langu=nan|premye non1=Martin|ti non1=Duberman|tit=Andrea Dworkin: The Feminist As Revolutionary|location=New York|piblikatè=[[The New Press]]|ane=2020|total paj =368 |isbn=978-1-62097-585-5|travay lanati=biyografi}} === Mizik === * [[2021 nan mizik|2021]]: [[Luke Haines]], "Andrea Dworkin's Knees" (chant), album ''Setting The Dogs On The Post Punk Postman''<ref>{{Lyen entènèt |lang= fr-FR |Prenon=Benjamin |Ti non=Berton |tit=Luke Haines / Setting The Dogs on The Post Punk Postman |url=https://www.sunburnsout.com/luke-haines-setting-the-dogs- sou-post-punk-postman-cherry-red-records/ |sit=Sun Burns Out |dat=2021-05-10 |accessed on=2023-11-06}}</ref>. === Dokimantè === * [[1991 sou televizyon|1991]][[2022 sou sinema| :]] ''Against Pornography: The Feminism of Andrea Dworkin'', ki te pwodwi pa [[David Evans (direktè)|David Evans]], [[BBC]] an asosyasyon ak Amaya Distribution, 52 minit<ref>{{Liv |language=en|prenon1=Andrea|ti non1=Dworkin|tit=Kont pònografi: Feminism Andrea Dworkin|date=1991-10-25|li sou entènèt=https://www.imdb.com/title/tt0289404 / ?ref_=fn_al_tt_1|accessed on=2023-11-06}}</ref>. * [[2022 nan sinema|2022:]] {{lien|lang=en|trad=Non mwen Andrea|}} pa [[Pratibha Parmar]], ak [[Ashley Judd]], [[Christine Lahti] ] , [[Andrea Riseborough]], [[Soko (chantè)|Soko]] ak [[Amandla Stenberg]] kòm Andrea Dworkin<ref>{{Lyen web |language=en |title=Non mwen se Andrea Film |url =https://www.mynameisandreamovie.com/ |sit=Non mwen se Andrea Film |konsilte sou=2023-11-05}}</ref>{{,}}<ref>{{Liv|premye non1 =Andrea |ti non1=Dworkin|non2=Amandla|ti non2=Stenberg|ti non3=Soko|tit=Non mwen se Andrea|piblikatè=Kali Films, Kali8 Productions|dat=2022-10-23|li sou entènèt=https:/ / www.imdb.com/title/tt10369638/|accessed on=2023-11-06}}</ref>. == Nòt ak referans == === Tradiksyon === {{Tradiksyon/Referans|en|Andrea Dworkin|563287891}} === Nòt === {{Références|group="N"}} === Ekstrè nan travay otobiografik === * Gen kèk enfòmasyon ak sitasyon ki soti dirèkteman nan travay Andrea Dworkin: == Lyen ekstèn == * {{Otorite}} * {{Diksyonè}} * {{bases}} * [https://entreleslignesentrelesmots.wordpress.com/2017/11/16/preface-de-christine-delphy-a-lanthologie-dandrea-dworkin-souvenez-vous-resistez-ne-cedez-pas/ Prefas Christine Delphy nan antoloji Andrea Dworkin a: Remember, Resist, Don't Give In]. {{DEFAULTSORT:Dworkin, Andrea}} [[Kategori:Advèsè pwostitisyon]] [[Kategori:Romanye Ameriken 20yèm syèk la]] [[Kategori:20yèm syèk redaksyon Ameriken]] [[Kategori:Feminis amerikèn]] [[Kategori:Feminis radikal]] [[Kategori:Psonalite ki soti]] [[Kategori:Bennington College Student]] [[Kategori:Anti-pònografi aktivis]] [[Kategori:Nesans an septanm 1946]] [[Kategori:Nesans nan Camden (New Jersey)]] [[Kategori:Lamò nan mwa avril 2005]] [[Kategori:Lamò nan Washington (District of Columbia)]] [[Kategori:Lamò nan laj 58 an]] [[Kategori:Mouri ak myokardit]] [[Kategori:Viktim vyolans lapolis Ozetazini]] [[Kategori:Viktim abi seksyèl sou yon minè]] [[Kategori:Aktif pou viktim abi seksyèl]] [[Kategori:Aktif pou dwa fanm]] [[Kategori:Aktivis dwa LGBT Ozetazini]] [[Kategori:Filozòf feminis]] [[Kategori:Atis feminis]] [[Kategori:Teorisyen literè]] [[Kategori:Abolisyon pwostitisyon]] [[Kategori:Batay kont antisemitism]] == Referans == q0x7x3ra7d8e29zhhgve4xqz2fd2klj Sant pou achiv feminis 0 90320 890437 843083 2026-11-18T16:43:49Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890437 wikitext text/x-wiki '''Sant pou achiv feminis''' (CAF), ki nan bibliyotèk inivèsite Angers, konsève achiv asosyasyon feminis fransè ak pèsonalite nan XIX syèk XX 20yèm Epi XXI syèk , nasyonal nan dimansyon. == Istorik == Sant pou Achiv Feminis (CAF) te fèt nan yon akò patenarya ant [[Inivèsite Angers]] ak asosyasyon [[Achiv feminis|Achiv Feminis]] . Akò sa a, ki te siyen pa prezidan Inivèsite Angers ak prezidan asosyasyon Archives du feminisme, etabli pou yon peryòd de senk ane, renouvlab pa akò tasit. Premye akò a, ki te siyen pa Jacques Louail, ansyen prezidan Inivèsite Angers ak [[Christine Bard]], prezidan asosyasyon Archives du feminisme, remonte 3 oktòb 2000. Li te renouvle nan dat 26 avril 2007 ak siyati Daniel Martina, lè sa a prezidan Inivèsite Angers ak Christine Bard. Akò sa a, ki gen dat 11 me 2012, te siyen pa [[Jean-Paul Saint-André]], Lè sa a, prezidan Inivèsite Angers ak Christine Bard e renouvle an 2017 pa Christian Robledo.{{Referans nesesè||date=février 2017}}. Lide pou kreye sant sa a te soti nan Christine Bard. Marianne Baruch ak [[Marc Olivier Baruch]] te kontakte pwofesè istwa kontanporen sa a nan inivèsite University of Angers, pitit fi ak gran pitit pitit [[Cécile Brunschvicg]], ki t ap chèche yon kote pou konsève pou achiv grann yo. Christine Bard te pwopoze lide pou kreye yon sant achiv feminis nan bibliyotèk inivèsite Angers bay Jean-Claude Brouillard ki te dirije etablisman sa a. Direktè sa a, fanatik maniskri, te deja pèmèt kreyasyon achiv literè nan bibliyotèk inivèsite Angers depi ane 1990 yo. Se poutèt sa li te dakò kreye sant sa a ak akò prezidans inivèsite a <ref>{{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Christine Bard. Dir., Annie Metz. Dir., Valérie Neveu. Dir., Véronique Fau-Vincenti. Coord., avec la collaboration de Colette Avrane, Sylvain Bertoldi, Françoise Flamant, Hélène Fleckinger, Magali Lacousse, Anne-Marie Pavillard et Élisabeth Verry|titre=Guide des sources de l'histoire du féminisme|sous-titre=de la Révolution française à nos jours|éditeur=Presses universitaires de Rennes|lieu=Rennes|année=2006|pages totales=442|passage=14 et 234-235|isbn=2-7535-0271-4}}</ref>. Sant pou Achiv Feminis (CAF) te inogire nan dat 18 avril 2001 <ref name=":0">{{Atik|langue=français|auteur1=Christine Bard|titre=L'Inauguration du Centre des archives du féminisme (18h - 20h)|périodique=Bulletin Archives du féminisme n°1|date=4 avril 2001|issn=|lire en ligne=|pages=3 - 9}}</ref>, a 6 p.m., nan Bibliyotèk Inivèsite Angers (sit Belle Beille), ak yon egzibisyon inogirasyon ki rele “ Vizaj feminis refòmis (1901-1939) » <ref name=":1">{{Atik|langue=français|auteur1=Corinne Bouchoux|titre=Le 18 avril, Une date inaugurale|périodique=Bulletin Archives du féminisme n°2|date=été 2001|issn=|lire en ligne=|pages=4 - 11}}</ref>, nan prezans reprezantan otorite lokal yo ak pèsonaj politik nasyonal yo (sitou [[Jean-Claude Antonini]], majistra sosyalis Angers, [[Roselyne Bachelot]], depite RPR ak vis-prezidan konsèy rejyonal Pays de la Loire, Élisabeth Verry, direktè Achiv Depatmantal Maine-et-Loire, Marie-Claude Caillaud, responsab [[dwa fanm]] nan Maine-et-Loire). Pandan dezyèm mwatye mwa avril la, egzibisyon sa a te prezante aksyon aktivis refòmis yo atravè yon seri pòtrè, repwodiksyon dokiman epòk yo, ansanm ak yon seleksyon pyès orijinal yo (achiv, objè, foto, postè) ki te soti sitou nan koleksyon Brunschvicg. . Inogirasyon CAF la te anvan, apati 2 p.m., nan House of Human Sciences, pa premye reyinyon yo " Achiv ak istwa feminis » <ref name=":0" />, anba prezidans [[Michelle Perrot]], istoryen. Nan okazyon sa a Marianne Baruch ak Marc Olivier Baruch te pran lapawòl <ref name=":1" /> pou yo bay yon pòtrè “ repondan » nan fanm ki te prezidan ant 1924 pou rive 1946 nan [[Inyon franse pou vòt fanm]], asosyasyon sufragist ki pi enpòtan nan III Repiblik la ak youn nan twa fanm nan gouvènman [[Fwon Popilè (Frans)|Fwon Popilè]] a ak eksplike siyifikasyon depo yo nan la. achiv Cécile Brunschvicg nan Inivèsite Angers, nan CAF. Fon [[Laure Beddoukh]], ekriven feminis ak fondatè gwoup Marseille [[Inyon franse pou vòt fanm]], se dezyèm depoze nan CAF nan okazyon inogirasyon Sant lan, pa pitit fi li a, [[Françoise Seligmann]], konbatan rezistans, [[jounalis]], ansyen [[senatè]] ak prezidan onorè Lig dwa moun, ki te vin pote l nan yon ti valiz jou inogirasyon egzibisyon an, jan [[Christine Bard]] rakonte <ref>{{Ouvrage|prénom1=Florence VNV|nom1=Salanouve|titre=Agir pour l'égalité : questions de genre en bibliothèque|passage=102|lieu=Lyon|date=2021|isbn=978-2-37546-138-9|isbn2=2-37546-138-X|oclc=1264034019|lire en ligne=https://www.worldcat.org/oclc/1264034019|consulté le=2021-11-18}}</ref> .Pami premye lajan ki te depoze kèk mwa apre nan CAF te genyen [[Konsèy nasyonal fanm franse|Konsèy Nasyonal Fanm Fransè yo]], youn nan pi ansyen asosyasyon feminis yo (te fonde an 1901), ki toujou aktif jodi a. Depi lè sa a, anpil lajan achiv te rantre nan CAF la <ref>{{Cite web|url=http://www.calames.abes.fr/pub/#details?id=FileId-1154|title=Fonds spécialisés de la BU d'Angers|date=|website=calames.abes.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref>, nan pousantaj apeprè twa nouvo fon chak ane, pa don oswa pa depo nan University of Angers <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Claudine Quiblier|titre=Angers capitale du féminisme|périodique=Ouest-France|date=6 mas 2008|issn=2114-9232|lire en ligne=|pages=}}</ref> . Konsèy dokimantè bibliyotèk inivèsite a dwe valide pwopozisyon don yo. Kontra yo depo yo siyen pa depozitè a ak pa prezidan an nan University of Angers, depozitè a. Pifò nan lajan yo depoze yo se pwopriyete asosyasyon Archives du feminisme. Depi Desanm 2016, CAF genyen yon total senkant-senk achiv, nan yo karantnèf yo klase <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Lise Martin|auteur2=|photographe=Fabien Breuil|titre=Ainsi soient-elles|périodique=Grazia|date=24 fevriye pou rive 2 mas 2017|issn=1120-5113|lire en ligne=http://www.grazia.fr/article/ainsi-soient-elles-visite-au-coeur-du-centre-des-archives-du-feminisme-845834|pages=40-43}}</ref> . Gen kèk lajan ki fè pati [[premye vag feminis la]] ki ka fè kowenside ak [[Twazyèm Repiblik (Frans)|Twazyèm Repiblik]] la. Nou pale de mouvman sufragis la paske feminis nan fen XIX syèk la ak kòmansman XX syèk la syèk esansyèlman konsantre revandikasyon yo sou aksè fanm yo nan sitwayènte ak pasifik. Premye vag sa a, ki te kòmanse alantou 1870, te fini ak fanm franse yo te jwenn dwa pou vote an 1944. Li reprezante an patikilye pa fon Cécile Bruschvicg, [[Marie Bonnevial]], [[Laure Beddoukh]] ak [[Marie-Josèphe Réchard]] . Yon majorite nan fon fè pati dezyèm vag feminis la, yon vag ki te kòmanse apre [[68 me|Me 68]] . Mobilizasyon feminis ki te parèt nan moman sa a te make renouvèlman aktivis feminis la. Lajan ki soti nan dezyèm peryòd sa a reflete gwo divèsite revandikasyon feminis yo. Serten asosyasyon, serten feminis konsantre zot zefor pli presizeman lo defann en keksoz prensipal : dwa pou fanm yo gen kontwòl sou kò yo (tankou [[Avòtman ak Kontrasepsyon Mouvman Libète|Mouvman pou Avòtman ak Fon Libète Kontrasepsyon]], [[Gwoup enfòmasyon sante|Gwoup Enfòmasyon Sante]], [[Pierre Simon (doktè)|Pierre Simon]] oswa [[Mouvement français pour le planning familial|Federasyon Nasyonal Planifikasyon Familyal]] ), demann pou egalite nan politik (tankou [[Françoise Gaspard]] oswa [[Colette Kreder|Colette )]] . Fon [[Colette Kreder|Kreder]] ), defans imaj ak wòl fanm nan medya yo (tankou fon Asosyasyon Fanm Jounalis), batay kont sèksis (tankou No pasaran, Chen gad yo <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Claudine Quiblier|titre=Les archives des Chiennes de garde à la niche|périodique=Ouest-France|date=26 mai 2011|issn=2114-9232|lire en ligne=|pages=}}</ref>, La Soulèvman kont piblisite seksis <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=|titre=La Bibliothèque de Belle-Beille, une référence du féminisme|périodique=Le Courrier de l'Ouest n°20276|date=4 juin 2011|issn=0998-4607|lire en ligne=|pages=Une du journal et page 8}}</ref> ), divèsite nan edikasyon ak syans syantifik (tankou fon [[Huguette Delavault]] ), batay kont mutilasyon seksyèl fi (tankou Luce Sirkis ak [[Marie-Hélène Franjou|Marie- Hélène Franjou]] ), men tout lajan yo - e patikilyèman pi gwo a. fon - adrese ak kwaze diferan pwoblèm (fon an [[Benoîte Groult]] enkyetid an patikilye feminizasyon nan lang, mutilasyon seksyèl fi ak egalite). Gen kèk fon, tankou lajan [[Florence Montreynaud]] oswa [[Yvette Roudy]], eseye kouvri tout domèn nan sosyete a ak konesans nan yon pwen de vi feminis. Fon sa yo gen yon dimansyon globalize. Anplis de achiv sa yo, bibliyotèk inivèsite Angers ap devlope yon koleksyon dokimantè inik sou istwa fanm, feminis ak anti-feminis ki gen plis pase 10 000 zèv <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?recherche=femme*|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> ak plis pase 200 tit jounal feminis <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?index=WTO&recherche=presse+f%C3%A9ministe&tri=date&base=perios&bib=tout&support=tout|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> . == Fonksyone == CAF fè pati yon rezo inivèsite, achiv ak feminis. Direktiv jeneral li yo defini pa yon komite siveyans ki konpoze de responsab fon espesyalize ak CAF, direktè Bibliyotèk Inivèsite Angers, direktè laboratwa Témos (ansyen CERHIO) oswa reprezantan li, yon responsab sektè achiv yo. University of Angers, direktè Depatman Achiv Maine-et-Loire, yon reprezantan Achiv Nasyonal la, prezidan an ak yon manm asosyasyon Archives du feminisme ansanm ak moun ki ka envite gratis pa komite a. . Responsab fon espesyalize nan bibliyotèk inivèsite Angers pran swen tout chèn pwosesis CAF la ak fon literè bibliyotèk la, depi nan ranmase lajan, kontak ak swivi ak donatè ak/oswa donatè ak moun ki gen dwa, devlopman kontra yo, klasifikasyon ak anbalaj achiv yo, kominikasyon ak piblik la ak valorizasyon fon yo. Pandan komite siveyans anyèl la, li prezante pwopozisyon pou nouvo don oswa depo pou ane aktyèl la pou yo ka valide, prezante rapò sou travay ki fèt nan ane ki sot pase a epi pwopoze pwojè pou lavni.{{Referans nesesè||date=février 2017}}. kasyon achiv yo fèt an patenarya ak sektè achiv ak bibliyotèk Inivèsite Angers. Vreman vre, etidyan Mèt Istwa premye ane, kou Achiv yo, ka chwazi fè estaj nan fen ane yo (soti nan mitan mwa novanm rive nan mitan desanm) nan bibliyotèk inivèsite Angers pou klasifye yon koleksyon apeprè twa mèt lineyè. Nan dezyèm ane nan Mèt la, estaj la konsiste de klasifye yon koleksyon apeprè sèz mèt lineyè ak pote soti nan yon pwojè devlopman achiv. Ki dire twa mwa nan sezon prentan an, li bay monte yon bonis. Estaj sa yo se sipèvize pa yon pwofesè achiv referans ak pa chèf CAF la, tuteur estaj. Elèv dezyèm ane Mèt Istwa, kou bibliyotèk, kapab tou klase ti koleksyon achiv yo ak pwofesè yo, nan kad kou entwodiksyon achiv yo. Finalman, bibliyotèk inivèsite Angers regilyèman rekrite achiv nan sezon lete an pou klasifye koleksyon patikilyèman gwo. Chèf CAF la ka klase tou ti fon achiv (tankou fon Benoîte Groult oswa Josie Ceret). Li sistematik reli travay elèv yo anvan li pibliye envantè yo sou sit entènèt Bibliyotèk Inivèsite Angers ak nan Calames.{{Referans nesesè||date=février 2017}} Lòt patenarya ap etabli. Asosyasyon [[Mnemosyne (asosyasyon)|Mnémosyne]], yon asosyasyon pou devlopman istwa fanm ak sèks, bay, chak ane, nan Bibliyotèk Inivèsite Angers, anviwon kenz memwa istwa ki te konpetisyon pou pri Mnémosyne la. Bibliyotèk la gen ladann nan katalòg li tout tèz yo resevwa, sitou sa ki te genyen pri a <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?recherche=prix%20mn%C3%A9mosyne|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> . == Bibliyografi == * Christine Bard. Dir., Annie Metz. Dir., Valérie Neveu. Dir., Véronique Fau-Vincenti. Coord., avec la collaboration de Colette Avrane, Sylvain Bertoldi, Françoise Flamant, Hélène Fleckinger, Magali Lacousse, Anne-Marie Pavillard et Élisabeth Verry, Guide des sources de l'histoire du féminisme de la Révolution française à nos jours, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2006, 442 p. (<nowiki>ISBN 2-7535-0271-4</nowiki>) * Association Archives du féminisme, « Actualités du Centre des archives du féminisme », Bulletin Archives du féminisme, Angers,‎ 2001 - 2016 (ISSN 1765-3371) * Bénédicte Grailles (« Les Raisons du don. L’Exemple du Centre des archives du féminisme (2001-2010) »), In Les Féministes de la deuxième vague, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2010, 262 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7535-1808-7</nowiki>) * Bibliothèque universitaire d'Angers, 8 minutes pour le 8 mars : Vidéo de présentation du Centre des archives du féminisme, Angers, coll. « Hors collection », 2012 (lire en ligne) ** France Chabod, « Les Acquisitions patrimoniales de la Bibliothèque universitaire d'Angers depuis 2008 », Archives d'Anjou n°17,‎ 2014 (ISSN 1283-6419) ** {{Lien web|titre=rencontres Henri Jean Martin faire vivre la documentation regionale|lire en ligne=http://www.enssib.fr/bibliotheque-numerique/notices/64915-rencontres-henri-jean-martin-faire-vivre-la-documentation-regionale}} ** France Chabod (« Les Archives de Benoîte Groult à l’université d’Angers : Histoire d’un don, genèse d’une écriture humaniste »), In Le Genre et le Temps, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2016, 208 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7535-5001-8</nowiki>) ** Candice Payet (sous la direction de Valérie Neveu), Les Fonds consacrés aux femmes et au féminisme en bibliothèques : L'Exemple du Centre des archives du féminisme d'Angers : Mémoire de première année de master histoire, Document, Angers, Université d'Angers (organisme de soutenance), 2017, 114 p. (lire en ligne) ** Christine Bard (dir.) et Sylvie Chaperon (dir.), Dictionnaire des féministes. France : XVIIIe – XXIe siècle, Paris, PUF, 2017 ** Juliette Pinçon (sous la direction de Françoise Michelizza), Les Archives des écrivains, leur place en bibliothèque : Mémoire d'étude pour le diplôme de conservateur des bibliothèques, Lyon, Enssib (organisme de soutenance), 2017, 120 p. (lire en ligne) ** Eric Aubron (photogr. Gwenaël Rihet), Reportage sur le CAF du JT 19/20, France 3 Pays de la Loire, 8 mars 2017 (lire en ligne) == Nòt ak referans == <references /> [[Kategori:Istwa feminis]] [[Kategori:Achiv feminis]] ol1b6o2fr68a010vb4mrhvqptx3dfoi 890444 890437 2026-11-18T19:24:19Z Kitanago 19629 890444 wikitext text/x-wiki '''Sant pou achiv feminis''' (CAF), ki nan bibliyotèk inivèsite Angers, konsève achiv asosyasyon feminis fransè ak pèsonalite nan XIX syèk XX 20yèm Epi XXI syèk , nasyonal nan dimansyon. == Istorik == Sant pou Achiv Feminis (CAF) te fèt nan yon akò patenarya ant [[Inivèsite Angers]] ak asosyasyon [[Achiv feminis|Achiv Feminis]] . Akò sa a, ki te siyen pa prezidan Inivèsite Angers ak prezidan asosyasyon Archives du feminisme, etabli pou yon peryòd de senk ane, renouvlab pa akò tasit. Premye akò a, ki te siyen pa Jacques Louail, ansyen prezidan Inivèsite Angers ak [[Christine Bard]], prezidan asosyasyon Archives du feminisme, remonte 3 oktòb 2000. Li te renouvle nan dat 26 avril 2007 ak siyati Daniel Martina, lè sa a prezidan Inivèsite Angers ak Christine Bard. Akò sa a, ki gen dat 11 me 2012, te siyen pa [[Jean-Paul Saint-André]], Lè sa a, prezidan Inivèsite Angers ak Christine Bard e renouvle an 2017 pa Christian Robledo.{{Referans nesesè||date=février 2017}}. Lide pou kreye sant sa a te soti nan Christine Bard. Marianne Baruch ak [[Marc Olivier Baruch]] te kontakte pwofesè istwa kontanporen sa a nan inivèsite University of Angers, pitit fi ak gran pitit pitit [[Cécile Brunschvicg]], ki t ap chèche yon kote pou konsève pou achiv grann yo. Christine Bard te pwopoze lide pou kreye yon sant achiv feminis nan bibliyotèk inivèsite Angers bay Jean-Claude Brouillard ki te dirije etablisman sa a. Direktè sa a, fanatik maniskri, te deja pèmèt kreyasyon achiv literè nan bibliyotèk inivèsite Angers depi ane 1990 yo. Se poutèt sa li te dakò kreye sant sa a ak akò prezidans inivèsite a <ref>{{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Christine Bard. Dir., Annie Metz. Dir., Valérie Neveu. Dir., Véronique Fau-Vincenti. Coord., avec la collaboration de Colette Avrane, Sylvain Bertoldi, Françoise Flamant, Hélène Fleckinger, Magali Lacousse, Anne-Marie Pavillard et Élisabeth Verry|titre=Guide des sources de l'histoire du féminisme|sous-titre=de la Révolution française à nos jours|éditeur=Presses universitaires de Rennes|lieu=Rennes|année=2006|pages totales=442|passage=14 et 234-235|isbn=2-7535-0271-4}}</ref>. Sant pou Achiv Feminis (CAF) te inogire nan dat 18 avril 2001 <ref name=":0">{{Atik|langue=français|auteur1=Christine Bard|titre=L'Inauguration du Centre des archives du féminisme (18h - 20h)|périodique=Bulletin Archives du féminisme n°1|date=4 avril 2001|issn=|lire en ligne=|pages=3 - 9}}</ref>, a 6 p.m., nan Bibliyotèk Inivèsite Angers (sit Belle Beille), ak yon egzibisyon inogirasyon ki rele “ Vizaj feminis refòmis (1901-1939) » <ref name=":1">{{Atik|langue=français|auteur1=Corinne Bouchoux|titre=Le 18 avril, Une date inaugurale|périodique=Bulletin Archives du féminisme n°2|date=été 2001|issn=|lire en ligne=|pages=4 - 11}}</ref>, nan prezans reprezantan otorite lokal yo ak pèsonaj politik nasyonal yo (sitou [[Jean-Claude Antonini]], majistra sosyalis Angers, [[Roselyne Bachelot]], depite RPR ak vis-prezidan konsèy rejyonal Pays de la Loire, Élisabeth Verry, direktè Achiv Depatmantal Maine-et-Loire, Marie-Claude Caillaud, responsab [[dwa fanm]] nan Maine-et-Loire). Pandan dezyèm mwatye mwa avril la, egzibisyon sa a te prezante aksyon aktivis refòmis yo atravè yon seri pòtrè, repwodiksyon dokiman epòk yo, ansanm ak yon seleksyon pyès orijinal yo (achiv, objè, foto, postè) ki te soti sitou nan koleksyon Brunschvicg. . Inogirasyon CAF la te anvan, apati 2 p.m., nan House of Human Sciences, pa premye reyinyon yo " Achiv ak istwa feminis » <ref name=":0" />, anba prezidans [[Michelle Perrot]], istoryen. Nan okazyon sa a Marianne Baruch ak Marc Olivier Baruch te pran lapawòl <ref name=":1" /> pou yo bay yon pòtrè “ repondan » nan fanm ki te prezidan ant 1924 pou rive 1946 nan [[Inyon franse pou vòt fanm]], asosyasyon sufragist ki pi enpòtan nan III Repiblik la ak youn nan twa fanm nan gouvènman [[Fwon Popilè (Frans)|Fwon Popilè]] a ak eksplike siyifikasyon depo yo nan la. achiv Cécile Brunschvicg nan Inivèsite Angers, nan CAF. Fon [[Laure Beddoukh]], ekriven feminis ak fondatè gwoup Marseille [[Inyon franse pou vòt fanm]], se dezyèm depoze nan CAF nan okazyon inogirasyon Sant lan, pa pitit fi li a, [[Françoise Seligmann]], konbatan rezistans, [[jounalis]], ansyen [[senatè]] ak prezidan onorè Lig dwa moun, ki te vin pote l nan yon ti valiz jou inogirasyon egzibisyon an, jan [[Christine Bard]] rakonte <ref>{{Ouvrage|prénom1=Florence VNV|nom1=Salanouve|titre=Agir pour l'égalité : questions de genre en bibliothèque|passage=102|lieu=Lyon|date=2021|isbn=978-2-37546-138-9|isbn2=2-37546-138-X|oclc=1264034019|lire en ligne=https://www.worldcat.org/oclc/1264034019|consulté le=2021-11-18}}</ref> .Pami premye lajan ki te depoze kèk mwa apre nan CAF te genyen [[Konsèy nasyonal fanm franse|Konsèy Nasyonal Fanm Fransè yo]], youn nan pi ansyen asosyasyon feminis yo (te fonde an 1901), ki toujou aktif jodi a. Depi lè sa a, anpil lajan achiv te rantre nan CAF la <ref>{{Cite web|url=http://www.calames.abes.fr/pub/#details?id=FileId-1154|title=Fonds spécialisés de la BU d'Angers|date=|website=calames.abes.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref>, nan pousantaj apeprè twa nouvo fon chak ane, pa don oswa pa depo nan University of Angers <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Claudine Quiblier|titre=Angers capitale du féminisme|périodique=Ouest-France|date=6 mas 2008|issn=2114-9232|lire en ligne=|pages=}}</ref> . Konsèy dokimantè bibliyotèk inivèsite a dwe valide pwopozisyon don yo. Kontra yo depo yo siyen pa depozitè a ak pa prezidan an nan University of Angers, depozitè a. Pifò nan lajan yo depoze yo se pwopriyete asosyasyon Archives du feminisme. Depi Desanm 2016, CAF genyen yon total senkant-senk achiv, nan yo karantnèf yo klase <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Lise Martin|auteur2=|photographe=Fabien Breuil|titre=Ainsi soient-elles|périodique=Grazia|date=24 fevriye pou rive 2 mas 2017|issn=1120-5113|lire en ligne=http://www.grazia.fr/article/ainsi-soient-elles-visite-au-coeur-du-centre-des-archives-du-feminisme-845834|pages=40-43}}</ref> . Gen kèk lajan ki fè pati [[premye vag feminis la]] ki ka fè kowenside ak [[Twazyèm Repiblik (Frans)|Twazyèm Repiblik]] la. Nou pale de mouvman sufragis la paske feminis nan fen XIX syèk la ak kòmansman XX syèk la syèk esansyèlman konsantre revandikasyon yo sou aksè fanm yo nan sitwayènte ak pasifik. Premye vag sa a, ki te kòmanse alantou 1870, te fini ak fanm franse yo te jwenn dwa pou vote an 1944. Li reprezante an patikilye pa fon Cécile Bruschvicg, [[Marie Bonnevial]], [[Laure Beddoukh]] ak [[Marie-Josèphe Réchard]] . Yon majorite nan fon fè pati dezyèm vag feminis la, yon vag ki te kòmanse apre [[68 me|Me 68]] . Mobilizasyon feminis ki te parèt nan moman sa a te make renouvèlman aktivis feminis la. Lajan ki soti nan dezyèm peryòd sa a reflete gwo divèsite revandikasyon feminis yo. Serten asosyasyon, serten feminis konsantre zot zefor pli presizeman lo defann en keksoz prensipal : dwa pou fanm yo gen kontwòl sou kò yo (tankou [[Avòtman ak Kontrasepsyon Mouvman Libète|Mouvman pou Avòtman ak Fon Libète Kontrasepsyon]], [[Gwoup enfòmasyon sante|Gwoup Enfòmasyon Sante]], [[Pierre Simon (doktè)|Pierre Simon]] oswa [[Mouvement français pour le planning familial|Federasyon Nasyonal Planifikasyon Familyal]] ), demann pou egalite nan politik (tankou [[Françoise Gaspard]] oswa [[Colette Kreder|Colette )]] . Fon [[Colette Kreder|Kreder]] ), defans imaj ak wòl fanm nan medya yo (tankou fon Asosyasyon Fanm Jounalis), batay kont sèksis (tankou No pasaran, Chen gad yo <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Claudine Quiblier|titre=Les archives des Chiennes de garde à la niche|périodique=Ouest-France|date=26 mai 2011|issn=2114-9232|lire en ligne=|pages=}}</ref>, La Soulèvman kont piblisite seksis <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=|titre=La Bibliothèque de Belle-Beille, une référence du féminisme|périodique=Le Courrier de l'Ouest n°20276|date=4 juin 2011|issn=0998-4607|lire en ligne=|pages=Une du journal et page 8}}</ref> ), divèsite nan edikasyon ak syans syantifik (tankou fon [[Huguette Delavault]] ), batay kont mutilasyon seksyèl fi (tankou Luce Sirkis ak [[Marie-Hélène Franjou|Marie- Hélène Franjou]] ), men tout lajan yo - e patikilyèman pi gwo a. fon - adrese ak kwaze diferan pwoblèm (fon an [[Benoîte Groult]] enkyetid an patikilye feminizasyon nan lang, mutilasyon seksyèl fi ak egalite). Gen kèk fon, tankou lajan [[Florence Montreynaud]] oswa [[Yvette Roudy]], eseye kouvri tout domèn nan sosyete a ak konesans nan yon pwen de vi feminis. Fon sa yo gen yon dimansyon globalize. Anplis de achiv sa yo, bibliyotèk inivèsite Angers ap devlope yon koleksyon dokimantè inik sou istwa fanm, feminis ak anti-feminis ki gen plis pase 10 000 zèv <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?recherche=femme*|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> ak plis pase 200 tit jounal feminis <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?index=WTO&recherche=presse+f%C3%A9ministe&tri=date&base=perios&bib=tout&support=tout|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> . == Fonksyone == CAF fè pati yon rezo inivèsite, achiv ak feminis. Direktiv jeneral li yo defini pa yon komite siveyans ki konpoze de responsab fon espesyalize ak CAF, direktè Bibliyotèk Inivèsite Angers, direktè laboratwa Témos (ansyen CERHIO) oswa reprezantan li, yon responsab sektè achiv yo. University of Angers, direktè Depatman Achiv Maine-et-Loire, yon reprezantan Achiv Nasyonal la, prezidan an ak yon manm asosyasyon Archives du feminisme ansanm ak moun ki ka envite gratis pa komite a. . Responsab fon espesyalize nan bibliyotèk inivèsite Angers pran swen tout chèn pwosesis CAF la ak fon literè bibliyotèk la, depi nan ranmase lajan, kontak ak swivi ak donatè ak/oswa donatè ak moun ki gen dwa, devlopman kontra yo, klasifikasyon ak anbalaj achiv yo, kominikasyon ak piblik la ak valorizasyon fon yo. Pandan komite siveyans anyèl la, li prezante pwopozisyon pou nouvo don oswa depo pou ane aktyèl la pou yo ka valide, prezante rapò sou travay ki fèt nan ane ki sot pase a epi pwopoze pwojè pou lavni.{{Referans nesesè||date=février 2017}}. kasyon achiv yo fèt an patenarya ak sektè achiv ak bibliyotèk Inivèsite Angers. Vreman vre, etidyan Mèt Istwa premye ane, kou Achiv yo, ka chwazi fè estaj nan fen ane yo (soti nan mitan mwa novanm rive nan mitan desanm) nan bibliyotèk inivèsite Angers pou klasifye yon koleksyon apeprè twa mèt lineyè. Nan dezyèm ane nan Mèt la, estaj la konsiste de klasifye yon koleksyon apeprè sèz mèt lineyè ak pote soti nan yon pwojè devlopman achiv. Ki dire twa mwa nan sezon prentan an, li bay monte yon bonis. Estaj sa yo se sipèvize pa yon pwofesè achiv referans ak pa chèf CAF la, tuteur estaj. Elèv dezyèm ane Mèt Istwa, kou bibliyotèk, kapab tou klase ti koleksyon achiv yo ak pwofesè yo, nan kad kou entwodiksyon achiv yo. Finalman, bibliyotèk inivèsite Angers regilyèman rekrite achiv nan sezon lete an pou klasifye koleksyon patikilyèman gwo. Chèf CAF la ka klase tou ti fon achiv (tankou fon Benoîte Groult oswa Josie Ceret). Li sistematik reli travay elèv yo anvan li pibliye envantè yo sou sit entènèt Bibliyotèk Inivèsite Angers ak nan Calames.{{Referans nesesè||date=février 2017}} Lòt patenarya ap etabli. Asosyasyon [[Mnemosyne (asosyasyon)|Mnémosyne]], yon asosyasyon pou devlopman istwa fanm ak sèks, bay, chak ane, nan Bibliyotèk Inivèsite Angers, anviwon kenz memwa istwa ki te konpetisyon pou pri Mnémosyne la. Bibliyotèk la gen ladann nan katalòg li tout tèz yo resevwa, sitou sa ki te genyen pri a <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?recherche=prix%20mn%C3%A9mosyne|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> . == Nòt ak referans == <references /> == Bibliyografi == * Christine Bard. Dir., Annie Metz. Dir., Valérie Neveu. Dir., Véronique Fau-Vincenti. Coord., avec la collaboration de Colette Avrane, Sylvain Bertoldi, Françoise Flamant, Hélène Fleckinger, Magali Lacousse, Anne-Marie Pavillard et Élisabeth Verry, Guide des sources de l'histoire du féminisme de la Révolution française à nos jours, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2006, 442 p. (<nowiki>ISBN 2-7535-0271-4</nowiki>) * Association Archives du féminisme, « Actualités du Centre des archives du féminisme », Bulletin Archives du féminisme, Angers,‎ 2001 - 2016 (ISSN 1765-3371) * Bénédicte Grailles (« Les Raisons du don. L’Exemple du Centre des archives du féminisme (2001-2010) »), In Les Féministes de la deuxième vague, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2010, 262 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7535-1808-7</nowiki>) * Bibliothèque universitaire d'Angers, 8 minutes pour le 8 mars : Vidéo de présentation du Centre des archives du féminisme, Angers, coll. « Hors collection », 2012 (lire en ligne) ** France Chabod, « Les Acquisitions patrimoniales de la Bibliothèque universitaire d'Angers depuis 2008 », Archives d'Anjou n°17,‎ 2014 (ISSN 1283-6419) ** {{Lien web|titre=rencontres Henri Jean Martin faire vivre la documentation regionale|lire en ligne=http://www.enssib.fr/bibliotheque-numerique/notices/64915-rencontres-henri-jean-martin-faire-vivre-la-documentation-regionale}} ** France Chabod (« Les Archives de Benoîte Groult à l’université d’Angers : Histoire d’un don, genèse d’une écriture humaniste »), In Le Genre et le Temps, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2016, 208 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7535-5001-8</nowiki>) ** Candice Payet (sous la direction de Valérie Neveu), Les Fonds consacrés aux femmes et au féminisme en bibliothèques : L'Exemple du Centre des archives du féminisme d'Angers : Mémoire de première année de master histoire, Document, Angers, Université d'Angers (organisme de soutenance), 2017, 114 p. (lire en ligne) ** Christine Bard (dir.) et Sylvie Chaperon (dir.), Dictionnaire des féministes. France : XVIIIe – XXIe siècle, Paris, PUF, 2017 ** Juliette Pinçon (sous la direction de Françoise Michelizza), Les Archives des écrivains, leur place en bibliothèque : Mémoire d'étude pour le diplôme de conservateur des bibliothèques, Lyon, Enssib (organisme de soutenance), 2017, 120 p. (lire en ligne) ** Eric Aubron (photogr. Gwenaël Rihet), Reportage sur le CAF du JT 19/20, France 3 Pays de la Loire, 8 mars 2017 (lire en ligne) [[Kategori:Istwa feminis]] [[Kategori:Achiv feminis]] dxr52wkj56rddvn94yj2qdrr2j90zbz 890445 890444 2026-11-18T19:25:25Z Kitanago 19629 890445 wikitext text/x-wiki {{infobox }} '''Sant pou achiv feminis''' (CAF), ki nan bibliyotèk inivèsite Angers, konsève achiv asosyasyon feminis fransè ak pèsonalite nan XIX syèk XX 20yèm Epi XXI syèk , nasyonal nan dimansyon. == Istorik == Sant pou Achiv Feminis (CAF) te fèt nan yon akò patenarya ant [[Inivèsite Angers]] ak asosyasyon [[Achiv feminis|Achiv Feminis]] . Akò sa a, ki te siyen pa prezidan Inivèsite Angers ak prezidan asosyasyon Archives du feminisme, etabli pou yon peryòd de senk ane, renouvlab pa akò tasit. Premye akò a, ki te siyen pa Jacques Louail, ansyen prezidan Inivèsite Angers ak [[Christine Bard]], prezidan asosyasyon Archives du feminisme, remonte 3 oktòb 2000. Li te renouvle nan dat 26 avril 2007 ak siyati Daniel Martina, lè sa a prezidan Inivèsite Angers ak Christine Bard. Akò sa a, ki gen dat 11 me 2012, te siyen pa [[Jean-Paul Saint-André]], Lè sa a, prezidan Inivèsite Angers ak Christine Bard e renouvle an 2017 pa Christian Robledo.{{Referans nesesè||date=février 2017}}. Lide pou kreye sant sa a te soti nan Christine Bard. Marianne Baruch ak [[Marc Olivier Baruch]] te kontakte pwofesè istwa kontanporen sa a nan inivèsite University of Angers, pitit fi ak gran pitit pitit [[Cécile Brunschvicg]], ki t ap chèche yon kote pou konsève pou achiv grann yo. Christine Bard te pwopoze lide pou kreye yon sant achiv feminis nan bibliyotèk inivèsite Angers bay Jean-Claude Brouillard ki te dirije etablisman sa a. Direktè sa a, fanatik maniskri, te deja pèmèt kreyasyon achiv literè nan bibliyotèk inivèsite Angers depi ane 1990 yo. Se poutèt sa li te dakò kreye sant sa a ak akò prezidans inivèsite a <ref>{{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Christine Bard. Dir., Annie Metz. Dir., Valérie Neveu. Dir., Véronique Fau-Vincenti. Coord., avec la collaboration de Colette Avrane, Sylvain Bertoldi, Françoise Flamant, Hélène Fleckinger, Magali Lacousse, Anne-Marie Pavillard et Élisabeth Verry|titre=Guide des sources de l'histoire du féminisme|sous-titre=de la Révolution française à nos jours|éditeur=Presses universitaires de Rennes|lieu=Rennes|année=2006|pages totales=442|passage=14 et 234-235|isbn=2-7535-0271-4}}</ref>. Sant pou Achiv Feminis (CAF) te inogire nan dat 18 avril 2001 <ref name=":0">{{Atik|langue=français|auteur1=Christine Bard|titre=L'Inauguration du Centre des archives du féminisme (18h - 20h)|périodique=Bulletin Archives du féminisme n°1|date=4 avril 2001|issn=|lire en ligne=|pages=3 - 9}}</ref>, a 6 p.m., nan Bibliyotèk Inivèsite Angers (sit Belle Beille), ak yon egzibisyon inogirasyon ki rele “ Vizaj feminis refòmis (1901-1939) » <ref name=":1">{{Atik|langue=français|auteur1=Corinne Bouchoux|titre=Le 18 avril, Une date inaugurale|périodique=Bulletin Archives du féminisme n°2|date=été 2001|issn=|lire en ligne=|pages=4 - 11}}</ref>, nan prezans reprezantan otorite lokal yo ak pèsonaj politik nasyonal yo (sitou [[Jean-Claude Antonini]], majistra sosyalis Angers, [[Roselyne Bachelot]], depite RPR ak vis-prezidan konsèy rejyonal Pays de la Loire, Élisabeth Verry, direktè Achiv Depatmantal Maine-et-Loire, Marie-Claude Caillaud, responsab [[dwa fanm]] nan Maine-et-Loire). Pandan dezyèm mwatye mwa avril la, egzibisyon sa a te prezante aksyon aktivis refòmis yo atravè yon seri pòtrè, repwodiksyon dokiman epòk yo, ansanm ak yon seleksyon pyès orijinal yo (achiv, objè, foto, postè) ki te soti sitou nan koleksyon Brunschvicg. . Inogirasyon CAF la te anvan, apati 2 p.m., nan House of Human Sciences, pa premye reyinyon yo " Achiv ak istwa feminis » <ref name=":0" />, anba prezidans [[Michelle Perrot]], istoryen. Nan okazyon sa a Marianne Baruch ak Marc Olivier Baruch te pran lapawòl <ref name=":1" /> pou yo bay yon pòtrè “ repondan » nan fanm ki te prezidan ant 1924 pou rive 1946 nan [[Inyon franse pou vòt fanm]], asosyasyon sufragist ki pi enpòtan nan III Repiblik la ak youn nan twa fanm nan gouvènman [[Fwon Popilè (Frans)|Fwon Popilè]] a ak eksplike siyifikasyon depo yo nan la. achiv Cécile Brunschvicg nan Inivèsite Angers, nan CAF. Fon [[Laure Beddoukh]], ekriven feminis ak fondatè gwoup Marseille [[Inyon franse pou vòt fanm]], se dezyèm depoze nan CAF nan okazyon inogirasyon Sant lan, pa pitit fi li a, [[Françoise Seligmann]], konbatan rezistans, [[jounalis]], ansyen [[senatè]] ak prezidan onorè Lig dwa moun, ki te vin pote l nan yon ti valiz jou inogirasyon egzibisyon an, jan [[Christine Bard]] rakonte <ref>{{Ouvrage|prénom1=Florence VNV|nom1=Salanouve|titre=Agir pour l'égalité : questions de genre en bibliothèque|passage=102|lieu=Lyon|date=2021|isbn=978-2-37546-138-9|isbn2=2-37546-138-X|oclc=1264034019|lire en ligne=https://www.worldcat.org/oclc/1264034019|consulté le=2021-11-18}}</ref> .Pami premye lajan ki te depoze kèk mwa apre nan CAF te genyen [[Konsèy nasyonal fanm franse|Konsèy Nasyonal Fanm Fransè yo]], youn nan pi ansyen asosyasyon feminis yo (te fonde an 1901), ki toujou aktif jodi a. Depi lè sa a, anpil lajan achiv te rantre nan CAF la <ref>{{Cite web|url=http://www.calames.abes.fr/pub/#details?id=FileId-1154|title=Fonds spécialisés de la BU d'Angers|date=|website=calames.abes.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref>, nan pousantaj apeprè twa nouvo fon chak ane, pa don oswa pa depo nan University of Angers <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Claudine Quiblier|titre=Angers capitale du féminisme|périodique=Ouest-France|date=6 mas 2008|issn=2114-9232|lire en ligne=|pages=}}</ref> . Konsèy dokimantè bibliyotèk inivèsite a dwe valide pwopozisyon don yo. Kontra yo depo yo siyen pa depozitè a ak pa prezidan an nan University of Angers, depozitè a. Pifò nan lajan yo depoze yo se pwopriyete asosyasyon Archives du feminisme. Depi Desanm 2016, CAF genyen yon total senkant-senk achiv, nan yo karantnèf yo klase <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Lise Martin|auteur2=|photographe=Fabien Breuil|titre=Ainsi soient-elles|périodique=Grazia|date=24 fevriye pou rive 2 mas 2017|issn=1120-5113|lire en ligne=http://www.grazia.fr/article/ainsi-soient-elles-visite-au-coeur-du-centre-des-archives-du-feminisme-845834|pages=40-43}}</ref> . Gen kèk lajan ki fè pati [[premye vag feminis la]] ki ka fè kowenside ak [[Twazyèm Repiblik (Frans)|Twazyèm Repiblik]] la. Nou pale de mouvman sufragis la paske feminis nan fen XIX syèk la ak kòmansman XX syèk la syèk esansyèlman konsantre revandikasyon yo sou aksè fanm yo nan sitwayènte ak pasifik. Premye vag sa a, ki te kòmanse alantou 1870, te fini ak fanm franse yo te jwenn dwa pou vote an 1944. Li reprezante an patikilye pa fon Cécile Bruschvicg, [[Marie Bonnevial]], [[Laure Beddoukh]] ak [[Marie-Josèphe Réchard]] . Yon majorite nan fon fè pati dezyèm vag feminis la, yon vag ki te kòmanse apre [[68 me|Me 68]] . Mobilizasyon feminis ki te parèt nan moman sa a te make renouvèlman aktivis feminis la. Lajan ki soti nan dezyèm peryòd sa a reflete gwo divèsite revandikasyon feminis yo. Serten asosyasyon, serten feminis konsantre zot zefor pli presizeman lo defann en keksoz prensipal : dwa pou fanm yo gen kontwòl sou kò yo (tankou [[Avòtman ak Kontrasepsyon Mouvman Libète|Mouvman pou Avòtman ak Fon Libète Kontrasepsyon]], [[Gwoup enfòmasyon sante|Gwoup Enfòmasyon Sante]], [[Pierre Simon (doktè)|Pierre Simon]] oswa [[Mouvement français pour le planning familial|Federasyon Nasyonal Planifikasyon Familyal]] ), demann pou egalite nan politik (tankou [[Françoise Gaspard]] oswa [[Colette Kreder|Colette )]] . Fon [[Colette Kreder|Kreder]] ), defans imaj ak wòl fanm nan medya yo (tankou fon Asosyasyon Fanm Jounalis), batay kont sèksis (tankou No pasaran, Chen gad yo <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=Claudine Quiblier|titre=Les archives des Chiennes de garde à la niche|périodique=Ouest-France|date=26 mai 2011|issn=2114-9232|lire en ligne=|pages=}}</ref>, La Soulèvman kont piblisite seksis <ref>{{Atik|langue=français|auteur1=|titre=La Bibliothèque de Belle-Beille, une référence du féminisme|périodique=Le Courrier de l'Ouest n°20276|date=4 juin 2011|issn=0998-4607|lire en ligne=|pages=Une du journal et page 8}}</ref> ), divèsite nan edikasyon ak syans syantifik (tankou fon [[Huguette Delavault]] ), batay kont mutilasyon seksyèl fi (tankou Luce Sirkis ak [[Marie-Hélène Franjou|Marie- Hélène Franjou]] ), men tout lajan yo - e patikilyèman pi gwo a. fon - adrese ak kwaze diferan pwoblèm (fon an [[Benoîte Groult]] enkyetid an patikilye feminizasyon nan lang, mutilasyon seksyèl fi ak egalite). Gen kèk fon, tankou lajan [[Florence Montreynaud]] oswa [[Yvette Roudy]], eseye kouvri tout domèn nan sosyete a ak konesans nan yon pwen de vi feminis. Fon sa yo gen yon dimansyon globalize. Anplis de achiv sa yo, bibliyotèk inivèsite Angers ap devlope yon koleksyon dokimantè inik sou istwa fanm, feminis ak anti-feminis ki gen plis pase 10 000 zèv <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?recherche=femme*|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> ak plis pase 200 tit jounal feminis <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?index=WTO&recherche=presse+f%C3%A9ministe&tri=date&base=perios&bib=tout&support=tout|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> . == Fonksyone == CAF fè pati yon rezo inivèsite, achiv ak feminis. Direktiv jeneral li yo defini pa yon komite siveyans ki konpoze de responsab fon espesyalize ak CAF, direktè Bibliyotèk Inivèsite Angers, direktè laboratwa Témos (ansyen CERHIO) oswa reprezantan li, yon responsab sektè achiv yo. University of Angers, direktè Depatman Achiv Maine-et-Loire, yon reprezantan Achiv Nasyonal la, prezidan an ak yon manm asosyasyon Archives du feminisme ansanm ak moun ki ka envite gratis pa komite a. . Responsab fon espesyalize nan bibliyotèk inivèsite Angers pran swen tout chèn pwosesis CAF la ak fon literè bibliyotèk la, depi nan ranmase lajan, kontak ak swivi ak donatè ak/oswa donatè ak moun ki gen dwa, devlopman kontra yo, klasifikasyon ak anbalaj achiv yo, kominikasyon ak piblik la ak valorizasyon fon yo. Pandan komite siveyans anyèl la, li prezante pwopozisyon pou nouvo don oswa depo pou ane aktyèl la pou yo ka valide, prezante rapò sou travay ki fèt nan ane ki sot pase a epi pwopoze pwojè pou lavni.{{Referans nesesè||date=février 2017}}. kasyon achiv yo fèt an patenarya ak sektè achiv ak bibliyotèk Inivèsite Angers. Vreman vre, etidyan Mèt Istwa premye ane, kou Achiv yo, ka chwazi fè estaj nan fen ane yo (soti nan mitan mwa novanm rive nan mitan desanm) nan bibliyotèk inivèsite Angers pou klasifye yon koleksyon apeprè twa mèt lineyè. Nan dezyèm ane nan Mèt la, estaj la konsiste de klasifye yon koleksyon apeprè sèz mèt lineyè ak pote soti nan yon pwojè devlopman achiv. Ki dire twa mwa nan sezon prentan an, li bay monte yon bonis. Estaj sa yo se sipèvize pa yon pwofesè achiv referans ak pa chèf CAF la, tuteur estaj. Elèv dezyèm ane Mèt Istwa, kou bibliyotèk, kapab tou klase ti koleksyon achiv yo ak pwofesè yo, nan kad kou entwodiksyon achiv yo. Finalman, bibliyotèk inivèsite Angers regilyèman rekrite achiv nan sezon lete an pou klasifye koleksyon patikilyèman gwo. Chèf CAF la ka klase tou ti fon achiv (tankou fon Benoîte Groult oswa Josie Ceret). Li sistematik reli travay elèv yo anvan li pibliye envantè yo sou sit entènèt Bibliyotèk Inivèsite Angers ak nan Calames.{{Referans nesesè||date=février 2017}} Lòt patenarya ap etabli. Asosyasyon [[Mnemosyne (asosyasyon)|Mnémosyne]], yon asosyasyon pou devlopman istwa fanm ak sèks, bay, chak ane, nan Bibliyotèk Inivèsite Angers, anviwon kenz memwa istwa ki te konpetisyon pou pri Mnémosyne la. Bibliyotèk la gen ladann nan katalòg li tout tèz yo resevwa, sitou sa ki te genyen pri a <ref>{{Cite web|url=http://bu.univ-angers.fr/rechercher?recherche=prix%20mn%C3%A9mosyne|title=Université Angers : Bibliothèque et archives|date=|website=bu.univ-angers.fr|language=français|access-date=11 janvye 2017}}</ref> . == Nòt ak referans == <references /> == Bibliyografi == * Christine Bard. Dir., Annie Metz. Dir., Valérie Neveu. Dir., Véronique Fau-Vincenti. Coord., avec la collaboration de Colette Avrane, Sylvain Bertoldi, Françoise Flamant, Hélène Fleckinger, Magali Lacousse, Anne-Marie Pavillard et Élisabeth Verry, Guide des sources de l'histoire du féminisme de la Révolution française à nos jours, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2006, 442 p. (<nowiki>ISBN 2-7535-0271-4</nowiki>) * Association Archives du féminisme, « Actualités du Centre des archives du féminisme », Bulletin Archives du féminisme, Angers,‎ 2001 - 2016 (ISSN 1765-3371) * Bénédicte Grailles (« Les Raisons du don. L’Exemple du Centre des archives du féminisme (2001-2010) »), In Les Féministes de la deuxième vague, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2010, 262 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7535-1808-7</nowiki>) * Bibliothèque universitaire d'Angers, 8 minutes pour le 8 mars : Vidéo de présentation du Centre des archives du féminisme, Angers, coll. « Hors collection », 2012 (lire en ligne) ** France Chabod, « Les Acquisitions patrimoniales de la Bibliothèque universitaire d'Angers depuis 2008 », Archives d'Anjou n°17,‎ 2014 (ISSN 1283-6419) ** {{Lien web|titre=rencontres Henri Jean Martin faire vivre la documentation regionale|lire en ligne=http://www.enssib.fr/bibliotheque-numerique/notices/64915-rencontres-henri-jean-martin-faire-vivre-la-documentation-regionale}} ** France Chabod (« Les Archives de Benoîte Groult à l’université d’Angers : Histoire d’un don, genèse d’une écriture humaniste »), In Le Genre et le Temps, Rennes, Presses universitaires de Rennes, coll. « Archives du féminisme », 2016, 208 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7535-5001-8</nowiki>) ** Candice Payet (sous la direction de Valérie Neveu), Les Fonds consacrés aux femmes et au féminisme en bibliothèques : L'Exemple du Centre des archives du féminisme d'Angers : Mémoire de première année de master histoire, Document, Angers, Université d'Angers (organisme de soutenance), 2017, 114 p. (lire en ligne) ** Christine Bard (dir.) et Sylvie Chaperon (dir.), Dictionnaire des féministes. France : XVIIIe – XXIe siècle, Paris, PUF, 2017 ** Juliette Pinçon (sous la direction de Françoise Michelizza), Les Archives des écrivains, leur place en bibliothèque : Mémoire d'étude pour le diplôme de conservateur des bibliothèques, Lyon, Enssib (organisme de soutenance), 2017, 120 p. (lire en ligne) ** Eric Aubron (photogr. Gwenaël Rihet), Reportage sur le CAF du JT 19/20, France 3 Pays de la Loire, 8 mars 2017 (lire en ligne) [[Kategori:Istwa feminis]] [[Kategori:Achiv feminis]] cnc58uw5kccel638r8voni8im6kte3e Sipèvize pwosessis pou tranzisyon 0 90480 890411 846423 2026-11-18T16:03:45Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 890411 wikitext text/x-wiki [[Konsèy Prezidansyèl ayisyen an|Konsèy Prezidansyèl pou tranzisyon an]] dwe la an-pèmànans pou sipèvize pwosesis pou tranzisyon an daprè OEA<ref>https://leplacentin.com/post/03-04-2024-l-oea-approuve-la-decision-d'installer-un-conseil-presidentiel-de-transition-en-haiti</ref> ann Ayïti. Depi 1957 rive 1986 Duvalier ak patizan l-yo t ap fè lachas dèyè opozan l-yo. Vestij FÒ-DIMANCH yo se yok la pou temwànye atwosite ki pou rejim sa-a. Tout sitwayen yo ki te viktim oubyen mènase yo se moun ki travay atò nan dechouke l. Nan àne 1990, lè [[ Fanmi Lavalas| Lavalasyen yo]] rive sou pouvwa a, pèsekisyon [[politik]] la gentan senpleman chanje l kanp. Kèk divalyeris ak makout yo se yok tout, ki dechouke, men yo te repran pouvwa avèk yon [[koupt-Eta]] militè sanglan ki te fèt 30 septanm 1991 pandan twa àne yo, Lavalasyen yo te trake e matrake. Pwojè [[Dekrè pou ògànizasyon ak fonksyònman konsèy prezidansyèl lan]] ta dwe modifye tout pandan li enstale pou l tann Prezidan repiblik lan ki pral gen pouvwa pou piblikasyon ofisyèl lan. Li ta dwe asiste tou [[Konsèy Elektoral Pèmanan an]] nan pwosesis elektoral yo. Si non jwèt sa-a pa-ap janm abouti ak yon ekilib politik stab kote pyès-moun pa-ap devye. Paske se lekontrë ki toujou fèt kote devyasyon an vin règ la. Lit ak kontestasyon politik yo se yok pèmànan yo. Rezilta yon tranzisyon politik ki pa-ap janm fini, pou repete ansyen-minis ki pou kilti a ak Kominikasyon an, Pierre Reymond Dumas. Lè yon Prezidan pèdi kredibilite popilatsyon an dwe gen yon enstans ki la pou evite ayisyen mete peyi a Ka-o tankou nan [[Peyi lòk]]. ===Akò El Rancho=== Akò El Rancho a konstitye yon ekszanp tapan ki pou kilti enstabilite politik pou Ayiti. Avèk miniskil [[Pati politik|pati yo]], kreye pou sikonstans lan, kote nou pa-ap janm tande pale de yo ankò pa gen [[objektif politik]] kote pou tout moun ta jwenn pati-pa yo kote tout moun ap travay pou aplikasyon l. ===Demach yo ki vize pou enstale Konsèy Prezidansyèl lan antame=== <ref>Pa Jean Rony Poito PETIT FRERE 18-04-2024 1415 0 Le Placentin https://leplacentin.com/post/18-04-2024-les-demarches-visant-a-installer-le-conseil-presidentiel-entamees</ref> Aprè piblikasyon ki pou arete ki noumen 9 Konseye Prezidansyèl yo, demach dwe abouti ak pasasyon pouvwa a ant gouvènman demisyònè e Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an se yok te deja ankou. Manmb Konsèy prezidansyèl yok deja fòme yon komisyon ki gen 9 manmb divize ann 4 anba-komisyon, pwotokòl, lojistik, Sekirite e pasasyon ki pou dosye yo. 9 sektè dezinye yo chak-grenn yon manmb. Pèsònalite sa-a-yo fòmen kowòdinasyon ki pou komisyon an : Pierre Marie BOISSON (Sektè Prive); René JEAN-JUMEAU (REN); Jean GEDEON (Sosyete Sivil); Sorel JACINTHE (Akò 21 desanm); Jean-Charles GRACIA (Pitit Desalin); Jean Myrtho JULIEN (LAVALAS); Monique CLESCA (Montana) e Rénald LUBERICE (EDE/RED). Reprezantan ki pou kolektif 30 Janvye rete, pou kounye a , enkòni. news-detay D'après l'agence Clin d'œil Infos, la sous-commission de protocole, créée par le Conseil Présidentiel de Transition est chargée de coopérer avec les comités de protocole du Palais national, de la Primature, du Ministère des Affaires Étrangères et avec le Coordonateur de la Sécurité du Palais. Les personnes concernées prendront en charge l’organisation de la cérémonie, incluant les aides de camp, la décoration intérieure, la scénographie et la séquence des interventions. Elles s’occuperont de la planification de l’événement qui comprend l’assainissement des alentours et des lieux de la cérémonie; la logistique des invitations, l’accueil, le filtrage, le placement et la sortie des invités et officiels. Les concernés sont Raymond JEANTY (LAVALAS); Domíngue Orgella JOSEPH (21décembre); Elisé SINCÈRE (EDE/RED) et James BELTIS (MONTANA). La sous-commission de sécurité chargera de travailler avec le Conseil Supérieur de la Police Nationale, le DG a.i de la PNH, et l’Etat-major des Forces Armées d’Haiti pour la planification de la sécurité du périmètre du Palais et des circuits principaux d’arrivée des invités, ainsi qu’à la sécurisation de l’espace et de son environnement. Cette sous-commission est, jusqu’à date, composée de René JEAN-JUMEAU (REN); Innocent JOSEPH (RED/EDE/COMPROMIS H.); Pierre Jean Raymond ANDRÉ (Société Civile) et Christine STEPHENSON (Montana). L’aménagement et l’assainissement de l’espace du palais national relèvent de l’attribution de la sous-commission logistique. Les membres de cette structure auront à: consolider les budgets; faire l’inventaire des véhicules et chauffeurs disponibles; établir les systèmes de communication entre [[Les Acteurs|les acteurs]] organisant l’événement et s’assurer de l’existence d’un système de traduction. Elle est composée de: Elysée COLAGÈNE (RED/EDE/ Compromis Historique) et François YVENS (Société Civile). Selon nos infos, d’autres personnes seront ajoutées à cette sous-commission. La sous-commission de passation des dossiers aura des charges qui s’étendront même après l’installation du CPT. Cette structure s’occupera des dossiers des institutions de l’État (Organigramme général; budgets et lois organiques des Ministères, agences et directions autonomes; Forces de sécurité et Collectivités Territoriales). Elle recueillera les données essentielles de chaque institution et en communiquera une synthèse de ces documents au Conseil Présidentiel et elle s’occupera de transmettre ces dossiers plus détaillés au prochain gouvernement. Cette sous-commission est composée, jusqu’à cette présente minute, de: Pierre Marie BOISSON (Secteur Privé); [[Georges Wilbert Franck|Georges Wilbert FRANCK]] (SociétéCivile); Vikerson GARNIER (21décembre); Patrick NORZEUS (RED/EDE/Compromis Historique); Monique CLESCA (Montana) et Joly GUSTIN (Pitit Desalin). Il est à noter que la date maintenue pour l'installation des membres du CPT n'a pas été révélée. ===NÒT AK REFERANS=== glzu0spmltzpcq1k9p28k6ansuy4sgl 890412 890411 2026-11-18T16:04:53Z Rojhinjuje 41111 890412 wikitext text/x-wiki [[Konsèy Prezidansyèl ayisyen an|Konsèy Prezidansyèl pou tranzisyon an]] dwe la an-pèmànans pou sipèvize pwosesis pou tranzisyon an daprè OEA<ref>{{Cite web|url=https://leplacentin.com/post/03-04-2024-l-oea-approuve-la-decision-d'installer-un-conseil-presidentiel-de-transition-en-haiti|title=L’OEA approuve la décision d'installer un Conseil présidentiel de transition en Haïti, demandant aux protagonistes à respecter la démarche|language=fr-FR|access-date=2026-11-18}}</ref> ann Ayïti. Depi 1957 rive 1986 Duvalier ak patizan l-yo t ap fè lachas dèyè opozan l-yo. Vestij FÒ-DIMANCH yo se yok la pou temwànye atwosite ki pou rejim sa-a. Tout sitwayen yo ki te viktim oubyen mènase yo se moun ki travay atò nan dechouke l. Nan àne 1990, lè [[ Fanmi Lavalas| Lavalasyen yo]] rive sou pouvwa a, pèsekisyon [[politik]] la gentan senpleman chanje l kanp. Kèk divalyeris ak makout yo se yok tout, ki dechouke, men yo te repran pouvwa avèk yon [[koupt-Eta]] militè sanglan ki te fèt 30 septanm 1991 pandan twa àne yo, Lavalasyen yo te trake e matrake. Pwojè [[Dekrè pou ògànizasyon ak fonksyònman konsèy prezidansyèl lan]] ta dwe modifye tout pandan li enstale pou l tann Prezidan repiblik lan ki pral gen pouvwa pou piblikasyon ofisyèl lan. Li ta dwe asiste tou [[Konsèy Elektoral Pèmanan an]] nan pwosesis elektoral yo. Si non jwèt sa-a pa-ap janm abouti ak yon ekilib politik stab kote pyès-moun pa-ap devye. Paske se lekontrë ki toujou fèt kote devyasyon an vin règ la. Lit ak kontestasyon politik yo se yok pèmànan yo. Rezilta yon tranzisyon politik ki pa-ap janm fini, pou repete ansyen-minis ki pou kilti a ak Kominikasyon an, Pierre Reymond Dumas. Lè yon Prezidan pèdi kredibilite popilatsyon an dwe gen yon enstans ki la pou evite ayisyen mete peyi a Ka-o tankou nan [[Peyi lòk]]. ===Akò El Rancho=== Akò El Rancho a konstitye yon ekszanp tapan ki pou kilti enstabilite politik pou Ayiti. Avèk miniskil [[Pati politik|pati yo]], kreye pou sikonstans lan, kote nou pa-ap janm tande pale de yo ankò pa gen [[objektif politik]] kote pou tout moun ta jwenn pati-pa yo kote tout moun ap travay pou aplikasyon l. ===Demach yo ki vize pou enstale Konsèy Prezidansyèl lan antame=== <ref>{{Cite web|url=https://leplacentin.com/post/18-04-2024-les-demarches-visant-a-installer-le-conseil-presidentiel-entamees|title=Les démarches visant à installer le Conseil Présidentiel entamées|language=fr-FR|access-date=2026-11-18}}</ref> Aprè piblikasyon ki pou arete ki noumen 9 Konseye Prezidansyèl yo, demach dwe abouti ak pasasyon pouvwa a ant gouvènman demisyònè e Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an se yok te deja ankou. Manmb Konsèy prezidansyèl yok deja fòme yon komisyon ki gen 9 manmb divize ann 4 anba-komisyon, pwotokòl, lojistik, Sekirite e pasasyon ki pou dosye yo. 9 sektè dezinye yo chak-grenn yon manmb. Pèsònalite sa-a-yo fòmen kowòdinasyon ki pou komisyon an : Pierre Marie BOISSON (Sektè Prive); René JEAN-JUMEAU (REN); Jean GEDEON (Sosyete Sivil); Sorel JACINTHE (Akò 21 desanm); Jean-Charles GRACIA (Pitit Desalin); Jean Myrtho JULIEN (LAVALAS); Monique CLESCA (Montana) e Rénald LUBERICE (EDE/RED). Reprezantan ki pou kolektif 30 Janvye rete, pou kounye a , enkòni. news-detay D'après l'agence Clin d'œil Infos, la sous-commission de protocole, créée par le Conseil Présidentiel de Transition est chargée de coopérer avec les comités de protocole du Palais national, de la Primature, du Ministère des Affaires Étrangères et avec le Coordonateur de la Sécurité du Palais. Les personnes concernées prendront en charge l’organisation de la cérémonie, incluant les aides de camp, la décoration intérieure, la scénographie et la séquence des interventions. Elles s’occuperont de la planification de l’événement qui comprend l’assainissement des alentours et des lieux de la cérémonie; la logistique des invitations, l’accueil, le filtrage, le placement et la sortie des invités et officiels. Les concernés sont Raymond JEANTY (LAVALAS); Domíngue Orgella JOSEPH (21décembre); Elisé SINCÈRE (EDE/RED) et James BELTIS (MONTANA). La sous-commission de sécurité chargera de travailler avec le Conseil Supérieur de la Police Nationale, le DG a.i de la PNH, et l’Etat-major des Forces Armées d’Haiti pour la planification de la sécurité du périmètre du Palais et des circuits principaux d’arrivée des invités, ainsi qu’à la sécurisation de l’espace et de son environnement. Cette sous-commission est, jusqu’à date, composée de René JEAN-JUMEAU (REN); Innocent JOSEPH (RED/EDE/COMPROMIS H.); Pierre Jean Raymond ANDRÉ (Société Civile) et Christine STEPHENSON (Montana). L’aménagement et l’assainissement de l’espace du palais national relèvent de l’attribution de la sous-commission logistique. Les membres de cette structure auront à: consolider les budgets; faire l’inventaire des véhicules et chauffeurs disponibles; établir les systèmes de communication entre [[Les Acteurs|les acteurs]] organisant l’événement et s’assurer de l’existence d’un système de traduction. Elle est composée de: Elysée COLAGÈNE (RED/EDE/ Compromis Historique) et François YVENS (Société Civile). Selon nos infos, d’autres personnes seront ajoutées à cette sous-commission. La sous-commission de passation des dossiers aura des charges qui s’étendront même après l’installation du CPT. Cette structure s’occupera des dossiers des institutions de l’État (Organigramme général; budgets et lois organiques des Ministères, agences et directions autonomes; Forces de sécurité et Collectivités Territoriales). Elle recueillera les données essentielles de chaque institution et en communiquera une synthèse de ces documents au Conseil Présidentiel et elle s’occupera de transmettre ces dossiers plus détaillés au prochain gouvernement. Cette sous-commission est composée, jusqu’à cette présente minute, de: Pierre Marie BOISSON (Secteur Privé); [[Georges Wilbert Franck|Georges Wilbert FRANCK]] (SociétéCivile); Vikerson GARNIER (21décembre); Patrick NORZEUS (RED/EDE/Compromis Historique); Monique CLESCA (Montana) et Joly GUSTIN (Pitit Desalin). Il est à noter que la date maintenue pour l'installation des membres du CPT n'a pas été révélée. == NÒT AK REFERANS == 15e0m0fspu8bug794u01fjoba3uhja8 890413 890412 2026-11-18T16:05:09Z Rojhinjuje 41111 890413 wikitext text/x-wiki [[Konsèy Prezidansyèl ayisyen an|Konsèy Prezidansyèl pou tranzisyon an]] dwe la an-pèmànans pou sipèvize pwosesis pou tranzisyon an daprè OEA<ref>{{Cite web|url=https://leplacentin.com/post/03-04-2024-l-oea-approuve-la-decision-d'installer-un-conseil-presidentiel-de-transition-en-haiti|title=L’OEA approuve la décision d'installer un Conseil présidentiel de transition en Haïti, demandant aux protagonistes à respecter la démarche|language=fr-FR|access-date=2026-11-18}}</ref> ann Ayïti. Depi 1957 rive 1986 Duvalier ak patizan l-yo t ap fè lachas dèyè opozan l-yo. Vestij FÒ-DIMANCH yo se yok la pou temwànye atwosite ki pou rejim sa-a. Tout sitwayen yo ki te viktim oubyen mènase yo se moun ki travay atò nan dechouke l. Nan àne 1990, lè [[ Fanmi Lavalas| Lavalasyen yo]] rive sou pouvwa a, pèsekisyon [[politik]] la gentan senpleman chanje l kanp. Kèk divalyeris ak makout yo se yok tout, ki dechouke, men yo te repran pouvwa avèk yon [[koupt-Eta]] militè sanglan ki te fèt 30 septanm 1991 pandan twa àne yo, Lavalasyen yo te trake e matrake. Pwojè [[Dekrè pou ògànizasyon ak fonksyònman konsèy prezidansyèl lan]] ta dwe modifye tout pandan li enstale pou l tann Prezidan repiblik lan ki pral gen pouvwa pou piblikasyon ofisyèl lan. Li ta dwe asiste tou [[Konsèy Elektoral Pèmanan an]] nan pwosesis elektoral yo. Si non jwèt sa-a pa-ap janm abouti ak yon ekilib politik stab kote pyès-moun pa-ap devye. Paske se lekontrë ki toujou fèt kote devyasyon an vin règ la. Lit ak kontestasyon politik yo se yok pèmànan yo. Rezilta yon tranzisyon politik ki pa-ap janm fini, pou repete ansyen-minis ki pou kilti a ak Kominikasyon an, Pierre Reymond Dumas. Lè yon Prezidan pèdi kredibilite popilatsyon an dwe gen yon enstans ki la pou evite ayisyen mete peyi a Ka-o tankou nan [[Peyi lòk]]. ===Akò El Rancho=== Akò El Rancho a konstitye yon ekszanp tapan ki pou kilti enstabilite politik pou Ayiti. Avèk miniskil [[Pati politik|pati yo]], kreye pou sikonstans lan, kote nou pa-ap janm tande pale de yo ankò pa gen [[objektif politik]] kote pou tout moun ta jwenn pati-pa yo kote tout moun ap travay pou aplikasyon l. ===Demach yo ki vize pou enstale Konsèy Prezidansyèl lan antame=== Aprè piblikasyon ki pou arete ki noumen 9 Konseye Prezidansyèl yo, demach dwe abouti ak pasasyon pouvwa a ant gouvènman demisyònè e Konsèy Prezidansyèl pou Tranzisyon an se yok te deja ankou.<ref>{{Cite web|url=https://leplacentin.com/post/18-04-2024-les-demarches-visant-a-installer-le-conseil-presidentiel-entamees|title=Les démarches visant à installer le Conseil Présidentiel entamées|language=fr-FR|access-date=2026-11-18}}</ref> Manmb Konsèy prezidansyèl yok deja fòme yon komisyon ki gen 9 manmb divize ann 4 anba-komisyon, pwotokòl, lojistik, Sekirite e pasasyon ki pou dosye yo. 9 sektè dezinye yo chak-grenn yon manmb. Pèsònalite sa-a-yo fòmen kowòdinasyon ki pou komisyon an : Pierre Marie BOISSON (Sektè Prive); René JEAN-JUMEAU (REN); Jean GEDEON (Sosyete Sivil); Sorel JACINTHE (Akò 21 desanm); Jean-Charles GRACIA (Pitit Desalin); Jean Myrtho JULIEN (LAVALAS); Monique CLESCA (Montana) e Rénald LUBERICE (EDE/RED). Reprezantan ki pou kolektif 30 Janvye rete, pou kounye a , enkòni. news-detay D'après l'agence Clin d'œil Infos, la sous-commission de protocole, créée par le Conseil Présidentiel de Transition est chargée de coopérer avec les comités de protocole du Palais national, de la Primature, du Ministère des Affaires Étrangères et avec le Coordonateur de la Sécurité du Palais. Les personnes concernées prendront en charge l’organisation de la cérémonie, incluant les aides de camp, la décoration intérieure, la scénographie et la séquence des interventions. Elles s’occuperont de la planification de l’événement qui comprend l’assainissement des alentours et des lieux de la cérémonie; la logistique des invitations, l’accueil, le filtrage, le placement et la sortie des invités et officiels. Les concernés sont Raymond JEANTY (LAVALAS); Domíngue Orgella JOSEPH (21décembre); Elisé SINCÈRE (EDE/RED) et James BELTIS (MONTANA). La sous-commission de sécurité chargera de travailler avec le Conseil Supérieur de la Police Nationale, le DG a.i de la PNH, et l’Etat-major des Forces Armées d’Haiti pour la planification de la sécurité du périmètre du Palais et des circuits principaux d’arrivée des invités, ainsi qu’à la sécurisation de l’espace et de son environnement. Cette sous-commission est, jusqu’à date, composée de René JEAN-JUMEAU (REN); Innocent JOSEPH (RED/EDE/COMPROMIS H.); Pierre Jean Raymond ANDRÉ (Société Civile) et Christine STEPHENSON (Montana). L’aménagement et l’assainissement de l’espace du palais national relèvent de l’attribution de la sous-commission logistique. Les membres de cette structure auront à: consolider les budgets; faire l’inventaire des véhicules et chauffeurs disponibles; établir les systèmes de communication entre [[Les Acteurs|les acteurs]] organisant l’événement et s’assurer de l’existence d’un système de traduction. Elle est composée de: Elysée COLAGÈNE (RED/EDE/ Compromis Historique) et François YVENS (Société Civile). Selon nos infos, d’autres personnes seront ajoutées à cette sous-commission. La sous-commission de passation des dossiers aura des charges qui s’étendront même après l’installation du CPT. Cette structure s’occupera des dossiers des institutions de l’État (Organigramme général; budgets et lois organiques des Ministères, agences et directions autonomes; Forces de sécurité et Collectivités Territoriales). Elle recueillera les données essentielles de chaque institution et en communiquera une synthèse de ces documents au Conseil Présidentiel et elle s’occupera de transmettre ces dossiers plus détaillés au prochain gouvernement. Cette sous-commission est composée, jusqu’à cette présente minute, de: Pierre Marie BOISSON (Secteur Privé); [[Georges Wilbert Franck|Georges Wilbert FRANCK]] (SociétéCivile); Vikerson GARNIER (21décembre); Patrick NORZEUS (RED/EDE/Compromis Historique); Monique CLESCA (Montana) et Joly GUSTIN (Pitit Desalin). Il est à noter que la date maintenue pour l'installation des membres du CPT n'a pas été révélée. == NÒT AK REFERANS == s722r4htk5s5nsmc1yhdsr3utjq9st9 Adorasyon Èt Siprèm nan 0 91056 890420 878728 2026-11-18T16:17:15Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 890420 wikitext text/x-wiki [[Fichye:Fête_de_l'Etre_suprême_1.jpg|vignette| Fèt Èt Siprèm nan, 1794<br />(Pari, mize Carnavalet ).]] [[Fichye:Crépy-en-Valois_(60),_ruines_de_la_collégiale_Saint-Thomas,_portail_(détail),_rue_de_la_Hante_17.08.2011_11.jpg|vignette| Enskripsyon ki raple Kil Èt Siprèm nan, sou pòtal Kolèjye Saint-Thomas depafini nan Crépy-en-Valois (Oise).]] [[Fichye:Criteuil,_16,_église_Saint-Macrin-Saint-Jean-Baptiste_5.jpg|vignette| Criteuil-la-Magdeleine]] '''Adorasyon Èt Siprèm nan''' (an fransè {{Lang|fr|Culte de l'Être suprême}}), se yon [[Adorasyon|kil]] relijye ak sivik ki te òganize an [[Frans]] nan kòmansman ane 1790 yo e patikilyèman nan okazyon fèt an [[1794 (almanak gregoryen)|1794]]. Kil sa a, nan orijin filozofik, pa t vle yon relijyon. Jan yo mansyone nan dekrè 18 floreyal ane II a, adorasyon Èt Siprèm nan se yon seri fèt ki gen entansyon, sou demand pèp la, pou fè yo konnen yo se souveren nan peyi yo <ref>{{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Maximilien Robespierre|titre=Pour le bonheur et pour la liberté. Discours|passage=319-325|lieu=Paris|éditeur=La Fabrique|date=2000|pages totales=352|isbn=9782913372085}}.</ref> . Theophilantwopis se yon egzanp klè nan adorasyon Èt Siprèm ki te parèt 15 janvye 1797 (26 Nivôse an V) ak entèdi nan [[1803 (almanak gregoryen)|1803]] . Si adorasyon Èt Siprèm la te disparèt nan XIX syèk la, li rete enskri nan entwodiksyon [[Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an 1789|Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an nan 1789]] la, ki deklare ke "[[Asanble Lejislatif Nasyonal (Revolisyon Fransè)|Asanble Nasyonal]] la rekonèt epi deklare, nan prezans ak anba lejis Èt Siprèm nan, dwa sa yo nan moun ak sitwayen". == Orijin filozofik == Konsèp Èt Siprèm nan te egziste nan [[filozofi]] depi nan [[Grès antik|ansyen tan grèk]]. Nan ''[[Metafizik (Aristot)|Metafizik]]'', [[Aristòt]] konfonn [[Premye motè]] a ak yon èt siprèm, premye nan tout bagay <ref>{{Cite web|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/aristote/|title=ARISTOTE|website=Encyclopædia Universalis|language=fr|access-date=2022-05-01}}</ref> . Sepandan,se te jis nan [[Limyè (filozofi)|Epòk Syèk Limyè]] ke Èt Siprèm nan te pran siyifikasyon li. Èt sa a lye ak konsèp [[relijyon natirèl]] la. Li ta dwe nouri pa sa ki nan [[Gwo Achitek Linivè|Gran Achitek Linivè]]<nowiki/>a ke [[Franmasònri]] sipòte. XVIII syèk la syèk te wè, nan filozofi, yon ogmantasyon itilizasyon tèm tankou « Kreyatè " Oswa « Otè Lanati » pou deziyen sila ki te deja rele « Bondye ». [[Jean le Rond d'Alembert|D'Alembert]] te itilize tèm sa yo, ansanm ak tèm Èt Siprèm nan, depi 1758 <ref>''Traité de dynamique'', nouvelle édition, Paris, David, 1758. [https://books.google.fr/books?id=Kmv6sXij_uUC&pg=PA226&dq=traite+de+dynamique+d%27alembert&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjW-83F_LLpAhWjxYUKHWzVBAwQ6AEILzAB#v=onepage&q=suprême&f=false Ouvrage numérisé]. Voir Philippe Sagnac, «Les Conflits de la science et de la religion au XVIIIe siècle », ''La Révolution française'', 1925, {{p.|5-15}}. Numérisé sur [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1162750/f7.image gallica]. </ref> . Ekspresyon Èt Siprèm nan parèt, kopye nan lang anglè {{Citation|Supreme being}}, nan ''Esè sou merit ak vèti'' . Sa a se yon tradiksyon [[Denis Diderot|Diderot]] nan ''An Inquiry Concerning Virtue or Merit'' nan "Shaftesbury", edisyon definitif 1733. Kil Èt Siprèm nan tou soti nan [[deyis]] [[Voltaire]] la ak [[teyis]] kretyen [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]] a<ref>[http://agora.qc.ca/documents/jean-jacques_rousseau--la_religion_de_rousseau_par_harald_hoffding Encyclopédie de l'Agora, « La religion de Rousseau »]: « Mais il avait la conviction qu'il y avait place dans sa religion pour l'essence véritable du christianisme. Il écrit à l'archevêque de Paris (Lettre à M. de Beaumont): «Monseigneur, je suis chrétien, et sincèrement chrétien, selon la doctrine de l'Évangile. Je suis chrétien, non comme un disciple des Prêtres, mais comme un disciple de Jésus-Christ. » </ref>, ki te enspire apresa [[Maximilien de Robespierre|Robespierre]]. Rousseau ekri konsa, nan ''[[:fr:Émile_ou_De_l'éducation|Émile ou De l'éducation]]'', ke « Li se lòd ki pa chanje nan lanati ki pi byen montre èt siprèm nan » <ref>{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=Jean-Jacques|nom1=Rousseau|titre=Réfutation du nouvel ouvrage de J. J. Rousseau intitulé: Émile, ou de l'Éducation. [By the Abbé André.]|date=1762|lire en ligne=https://books.google.com/books?id=EzW_Vq8u4f8C&newbks=0&hl=en|consulté le=2022-05-01}}.</ref> . Selon sa [[Pierre Cureau nan La Chambre|Abbé de La Chambre]], [[Edme-François Mallet|Abbé Mallet]] te site nan atik "deistes» la nan ''[[Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers]]'', gen de kalite deis: * sa ki gen orijin initaryèn nan; * sa ki fè pati tradisyon [[Nicolas Malebranche|Malebranche]] ak [[Gottfried Leibniz|Leibniz]] la. [[Fichye:Être_suprême_Peuple_souverain_République_française.jpg|vignette|<center> ''Siprèm être.'' ''Pèp souveren.'' ''Repiblik franse'' , enprime anonim selebre Èt Siprèm nan, 1794. [[Voltaire]] reprezante bò kote yon jarèt Lucius Junius Brutus, lejand fondatè Repiblik Women an, ak divès senbòl (timoun, ruch, twofe zam {{Elatriye}} ). Paris, BnF, depatman an simagri ak fotografi .</center>]] == Kontèks == Adorasyon sa a te enpoze nan klima ensekirite ki se te gwo [[Latwoublay (Revolisyon fransèz)|latwoublay]] la. Li make yon separasyon ak [[Dekristyanizasyon (Revolisyon fransèz)|dekrisyanizasyon]] ki te akonpaye [[Revolisyon franse|Revolisyon fransèz]] la ak tantativ [[Hebertists|Hébertis]] yo pou enpoze [[Kil la Rezon|Kil Rezon an]]. [[Maximilien de Robespierre|Robespierre]], [[Deyis|yon deis]], te vle mete fen nan ateis militan revolisyonè yo ak inifye fransè yo alantou yon adorasyon komen, pandan y ap ranfòse kontwòl Leta sou relijyon <ref>{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=Jean-Clément|nom1=Martin|titre=Nouvelle histoire de la Révolution française|éditeur=Perrin|lieu=Paris|année=2012|pages totales=636|passage=441-443|isbn=}}.</ref> . Adorasyon sa a te gen vle entansyon yon tradiksyon nan pwojè [[relijyon sivil]] la ki te pote pa kèk filozòf nan [[Limyè (filozofi)|Syèk Limyè]] yo: volonte pou jwenn yon fòm lavi ki pote lapè ant kwayan diferan relijyon (pwotestan ak katolik an patikilye) ak volonte pou mete relijyon nan sèvis Leta. == Orijin ak objektif politik yo == Adorasyon gen resanblans ak yon jakobinis radikal. [[Ana Arendt|Hannah Arendt]], nan chapit V nan ''[[Essai sur la révolution]]'', konpare mòd adorasyon sa a ak yon rechèch pou yon lejitimizasyon absoli Lalwa a. Li rele li "Gran Lejislatè Inivèsèl". Vrèman vre, apre echèk la yo te etabli yon konstitisyon ki ranpli menm wòl ak [[Deklarasyon Dwa 1689 yo|Deklarasyon Dwa a]] (an 1689), li te nesesè pou yo jwenn yon absoli ki ta dwe yon « sanksyon transandan nan domèn politik la ». Pou li, sa se yon eritaj nan absolitis fransè. [[Fichye:Clermont_etre_supreme_2.jpg|vignette| Katedral Clermont-Ferrand : " Pèp fransè yo rekonèt Èt Siprèm ak imòtalite nanm nan » (marke penti a parèt pandan yon restorasyon).]] [[Fichye:Le_peuple_français_reconnaît_l'être_suprême.jpg|vignette|<center> ''Pèp franse yo rekonèt ke yo te siprèm ak imòtalite nanm nan'', enprime anonim, 1794, Paris, BnF, depatman an simagri ak fotografi.</center>]] [[Konvansyon nasyonal|Konvansyon]] an te gen de objektif prensipal: inifye fransè yo, apre lagè sivil la ak dekrisyanizasyon an, epi asire kontwòl Leta sou relijyon an. Yon dekrè nan 18 Floreyal Ane II ( 7 mai 1794 ), ki te adopte pa Konvansyon Montagnard la sou yon rapò [[Maximilien de Robespierre|Robespierre]] ( Komite Sekirite Piblik ), te etabli yon [[Kalandriye repibliken|kalandriye fèt repiblikèn]] ki make valè yo reklame pa Repiblik la ak ranplase jou fèt Katolik yo: pou Èt Siprèm ak lanati; pou jan imen an; pou pèp fransè a; pou byenfetè limanite yo; pou mati libète yo; pou libète ak egalite; pou Repiblik la; pou libète mond lan; pou renmen patri a; pou rayi tiran ak trèt yo; pou laverite; pou jistis; pou modesti; pou laglwa ak imòtalite; pou amitye; pou kouraj; pou bòn fwa; pou ewoyis; nan dezenteresman; pou etoyisis; pou lanmou; pou lafwa konjigal; pou lanmou patènèl; pou tandrès matènèl; pou pyete filyal; pou anfans; pou jenès; pou laj gason;pou vyeyès; pou malè; pou agrikilti; pou endistri; pou zansèt nou yo; pou pitit pitit; pou bonè. Anplis de sa, li etabli ''adorasyon Èt Siprèm'', ki plase bò kote ak kil Rezon an. Finalman, Robespierre te dekrete ke "pèp fransè a rekonèt egzistans Èt Siprèm ak imòtalite nanm nan". Robespierre, yon deis, atake fò tandans ate yo ak politik dekrisyanizasyon iltra-revolisyonè yo ( hébertiste ), ki te etabli kil Rezon an nan fen 1793 (anplis an reyaksyon ak dekrisyanizasyon ak fèt Rezon yo, Robespierre vini ak yon dekrè ki tabli libète relijyon, 6 desanm 1793). Konviksyon espirityèl oswa relijye li yo melanje ak objektif politik yo. Li opoze ak yo yon ''[[relijyon natirèl]]'' - rekonesans egzistans lnan Èt Siprèm nan ak [[imòtalite]] nanm nan - ak yon kil rasyonèl (enstitisyon fèt konsakre nan bèl kalite sivik) ki gen objektif, dapre li, "pou devlope sivis ak moralite repiblikèn". "Adorasyon Èt Siprèm"se yon seremoni [[deyis]], ki enfliyanse pa panse filozòf [[Limyè (filozofi)|Syèk Limyè yo]] ak ki gen ladan l yon"[[relijyon]]" ki pa t kominike ak mond lan epi ki pa t entèvni nan destine lèzòm. Se pa yon adorasyon, nan sans fò tèm nan, men pito yon [[relijyon sivil]] nan fason Rousseau <ref>Hervé Leuwers, ''Robespierre'', Fayard, 2014, {{p.|332-336}}</ref> . Adorasyon Èt Siprèm tradui pa yon seri fèt sivik ki gen entansyon detanzantan rasanble sitwayen yo ak "refonde» [[Site (vil)|Site]] a alantou lide diven an, men sitou pou ankouraje valè sosyal ak abstrè tankou Amitye, Fratènite, Limanite, Anfans, Jenès oswa Bonè. Fratènite ak jan imen an pa gen anyen abstrè sou omwen okenn pwen: [[Dekrè abolisyon esklavaj 4 fevriye 1794|abolisyon esklavaj nwa a]] nan mwa fevriye 1794 pa Konvansyon an e ki te lakòz semèn ak mwa ki te swiv (jiska [[thermidor]] ane II) pa voye adrès felisitasyon, anons fèt sivik ak arestasyon kolon blan ki entrige kont dekrè emansipatè a. Nan [[Pari]], sa a se ka a si nou vle kwè temwayaj la, plent la, sou 20 prairial ane II yon kolon esklavajis [[Saint-Domingue|Sen-Domeng]] nan prizon nan [[prizon sante]], Thomas Millet, kont depite a nan Sendomeng lan, Dufay, ki te kontribye nan vòt sou lwa 16 [[Pluviose|Pluviôse]] ane II. Finalman, si yo reyafime ofisyèlman libète adorasyon an, kontwòl Leta sou relijyon an vin ranfòse: Yo toujou sispèk katolik se [[Kont-revolisyon|kont-revolisyonè]], epi patizan Èt Siprèm yo pa gen dwa òganize adorasyon lib <ref>{{Référence Harvard sans parenthèses|Martin|2012|p=443|id=}}.</ref> . == Fèt Èt siprèm nan == ''Fèt Èt Siprèm nan'', selebre 20 Prairial ane II ( 8 jen 1794 ), se, pandan kèk èdtan, manifestasyon inanimite mistik, moral ak sivik sa a ke [[Maximilien de Robespierre]] anvizaje pou lavni kòm yon kondisyon pou lapè ak bonè. Fèt Èt siprèm lan te yon gwo siksè atravè Lafrans e se te youn nan ki tras vizib yo te konsève pou yon tan ki pi long. Rejyon ki pi afekte yo se te basen parizyen, Nòmandi, Nò, rejyon Lyon, Langdok, Pwovens, Akitèn ak Bougòy. Rejyon ki pa t twò afekte yo se [[Haut-Rhin]], ak Lwès la, nan yon sèten mezi. Fèt sivik yo te rete konsantre nan basen parizyen ak nan Nòmandi, nan rejyon Lyon ak nan koridò Rhône. Te gen youn nan Brest, ki te òganize pa reprezantan an nan misyon "Prieur de la Marne", manm Komite Sekirite Piblik ak Robespieris. Nimewo ''Journal de la Montagne'' ki soti nan 22 [[Mesidè|Mesidor]] Ane II – 10 jiyè 1794 repwodui diskou "Prieur" te fè nan okazyon sila a. Depite a gen entegre libète nwa yo, ki konfime temwayaj Thomas Millet ki gen rapò ak Pari ki endike anwo a. ''Fèt Èt Siprèm'' nan souvan konpran tanklou yon siy pou apeze politik alewè menm kòm yon rekonesans nan katolisis, ki reveye anretou kolè [[san kilòt]] <ref name="martin442">{{Référence Harvard sans parenthèses|Martin|2012|p=442}}.</ref> . === Dewoulman fèt la nan Pari === [[Fichye:Fête_de_l'Etre_suprême_2.jpg|vignette| ''Fèt Siprèm nan'' - View nan Champ-de-Mars la, penti pa Pierre-Antoine Demachy ( Carnavalet mize ).]] Jou sa a, patisipan yo rasanble alantou basen wonn nan finisman [[Jardin des Tuileries|"jardin des Tuileries]]" <ref name="Hillairet">{{Ouvrage|langue=fr|auteur1=J. Hillairet|lien auteur1=Jacques Hillairet|titre=Connaissance du Vieux Paris Tome 1|éditeur=Éditions Princesse|lieu=75006 PARIS|année=1956|pages totales=255|pages=377|passage=181|isbn=2-85961-019-7}}. </ref> . Sou basen sa a, yon piramid reprezante yon mons, ''[[Ateyis|Ateism]]'' antoure pa ''anbisyon'', ''egoyis'' ak ''fo senplisite'' <ref name="Hillairet" /> . Fèt la te te yon gwo siksè, piske sou 600,000 moun ki rete nan Pari, apeprè 300,000 a 400,000 moun te rasanble pou asiste l. Robespierre te mete yon rad ble syèl ki mare ak yon foula twa [[koulè]]. Li kenbe yon bouke [[flè]] ak zepi nan men l. Se [[Jacques-Louis David]] ki te bay lòd pou yon gwo foul la, vin kominye nan gwo espektak sa a tou. Robespierre mete dife sou reprezantasyon Ateis ak Egoyis <ref name="martin442"/>, ki yon fwa boule demaske yon estati ''Sajès'' . Epi, Robespierre pran devan depite yo nan [[Konvansyon nasyonal|Konvansyon]] an, kote li se prezidan, nan yon kòtèj pou rive [[Channmas]]. Im Èt Siprèm lan, te ekri pa powèt revolisyonè [[Théodore Désorgues]], foul moun yo chante sou mizik pa Gossec <ref>Paroles et musique de cet hymne .</ref> . Patisipe nan fèt Marcellin chantè popilè nan lari Pari. Nan twoup depite Konvansyon an, pandan seremoni an, yo pran plezi, fè tripotay, nou refize mache sou pa. Abiman ble Robespierre la raple senbolis kretyen an <ref name="martin442"/>. Malgre enpresyon amoni popilè fèt sa a te pwodui, adorasyon Èt siprèm nan te byen lwen kreye inite moral nan mitan revolisyonè yo e li te menm rive pwovoke, yon ti tan apre etablisman li, yon kriz politik nan gouvènman revolisyonè a. == Konsekans politik yo == Pwoklamasyon 18 Floreyal ane II a (7 me 1794) make yon koupe fache ak politik [[Dekristyanizasyon (Revolisyon fransèz)|dekrisyanizasyon]] an, menm jan tou ak pwomosyon [[ateyis]], an fòs depi kòmansman Revolisyon an. Men, [[antiklerikalis]] se yon eleman nan koyezyon ant depite yo nan Konvansyon an, malgre diferans politik yo. Pwomotè ateism, tankou [[Joseph Fouche|Fouché]], opozan Robespierre, wè li kòm yon kondanasyon lide yo ak aksyon pase yo. Konvansyonèl yo, an pati, opoze ak retounen nan relijyon nan sosyete a. Yo te pè yon divizyon politik nan komite yo, oswa menm yon kontwòl pèsonèl pa Robespierre. Analiz politik fèt sa a inanim: Robespierre depi lè sa okipe yon plas espesyal nan aparèy leta a <ref>{{Référence Harvard sans parenthèses|Martin|2012|p=442-443}}.</ref>. == Posterite == Dapre Raquel Capurro, "kilt» Gran Èt la devlope pa [[Auguste Comte]] avèk [[Legliz pozitivis|relijyon limanite]] li a, nan sa yo ki se faz relijye pozitivis la, se yon eritaj nan kil Rezon an ak adorasyon Èt Siprèm <ref>Raquel Capurro, ''Le positivisme est un culte des morts : Auguste Comte'', Epel, 2001.</ref> . == Reprezantan nan sinema == Nan fim ''[[La Révolution française: les années terribles]]'', dezyèm pati diptik ki te konsakre ak Revolisyon an te pibliye an 1989, gen yon sèn ki konsakre ak fèt Être Siprèm Channmas, avèk yon diskou piblik Robespierre. Fim nan reprezante adorasyon ak fèt tankou yon kapris pèsonèl Robespierre, moun ki se sèl te kontan. Foul la okòmansman pa t alèz ak diskou l yo, anvan yo te fè bri epi akize l de tiran, pandan l ap eseye inyore yo epi li kontinye. == Nòt ak referans == {{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Cult of the Supreme Being|commons titre=Culte de l'Être Suprême}} === Bibliyografi === ==== Etid istorik ==== {{div col||30em}} * {{Ouvrage|prénom1=Alphonse|nom1=Aulard|lien auteur1=Alphonse Aulard|titre=Le culte de la raison et le culte de l'être suprême (1793-1794)|sous-titre=essai historique|éditeur=Félix Alcan|collection=Bibliothèque d'histoire contemporaine|lieu=Paris|année=1892|pages totales={{VIII}}-371|présentation en ligne=https://www.jstor.org/stable/41075565?seq=1#page_scan_tab_contents|lire en ligne=https://archive.org/details/lecultedelaraiso00aulauoft}}. * {{Atik |prénom1=Simone |nom1= Bernard-Griffiths|titre=Autour de ''La Révolution'' (1865) d'Edgar Quinet. Les enjeux du débat Religion-Révolution dans l'historiographie d'un républicain désenchanté |périodique= [[Archives de sciences sociales des religions]]|numéro= 66-1|mois=juillet-septembre|année= 1988 |pages= 53-64 |jstor= 30114701}}. * {{Atik |prénom1=Jacques|nom1= Bernet|titre=La déchristianisation dans le district de Compiègne (1789-1795) |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 248|mois=avril-juin |année= 1982|pages=299-305 |jstor= 41913619}}. * {{Atik |prénom1=Jacques|nom1= Bernet|titre=Les origines de la déchristianisation dans le district de Compiègne (septembre-décembre 1793) |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|titre numéro= La déchristianisation de l'an {{II}} |numéro= 233|mois=juillet-septembre |année= 1978|pages= 405-432 |jstor= 41915975}}. * {{Atik |prénom1=Serge|nom1= Bianchi|titre=La déchristianisation de l'an {{II}} |sous-titre= essai d'interprétation |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|titre numéro= La déchristianisation de l'an {{II}} |numéro= 233|mois=juillet-septembre |année= 1978|pages= 341-371|jstor= 41915973}}. * {{Atik|prénom1=Nicole |nom1=Bossut|titre= Aux origines de la déchristianisation dans la Nièvre |sous-titre= Fouché, Chaumette ou les jacobins nivernais ?|périodique=[[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro=264 |mois=avril-juin|année=1986|passage=181-202 |lire en ligne=http://www.persee.fr/doc/ahrf_0003-4436_1986_num_264_1_1167}}. * {{Atik |prénom1=Edmond |nom1= Campagnac|titre=Les débuts de la déchristianisation dans le Cher, septembre 1793-frimaire an {{II}} |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 4|numéro= 5|mois=octobre-décembre|année= 1911|pages= 626-637|jstor=41920425}}. * {{Atik |prénom1=Edmond |nom1= Campagnac|titre=Les débuts de la déchristianisation dans le Cher, septembre 1793-frimaire an {{II}} (suite et fin) |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 5|numéro= 4|mois=juillet-septembre|année= 1912|pages= 511-520|jstor=41920541}}. * {{Atik |prénom1=Gérard |nom1= Cholvy|titre=Religion et Révolution |sous-titre= la déchristianisation de l'an {{II}}|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|titre numéro= La déchristianisation de l'an {{II}} |numéro= 233|mois=juillet-septembre |année= 1978|pages= 451-464 |jstor= 41915977}}. * {{Atik |langue=en |prénom1=Richard |nom1= Clay|titre=Violating the Sacred |sous-titre= Theft and "Iconoclasm" in Late Eighteenth-Century Paris|périodique= Oxford Art Journal|éditeur=Oxford University Press|volume= 26|numéro= 2 |année= 2003|pages= 3-22|jstor=3600388}}. * {{Atik|prénom1=Richard|nom1=Cobb|lien auteur1= Richard Cobb|titre= Les débuts de la déchristianisation à Dieppe (Note sur les origines du mouvement déchristianisateur en province) |périodique=[[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro=143 |mois=avril-juin|année=1956|passage=191-209 |jstor=41925693}}. * Michael Culoma, ''La religion civile de Rousseau à Robespierre'', Paris, L'Harmattan, 2010, [https://journals.openedition.org/ahrf/12385 présentation en ligne]. * {{Atik |prénom1=Éric |nom1= Desmons|titre=Réflexions sur la politique et la religion |sous-titre=de Rousseau à Robespierre |périodique= Revue française d'histoire des idées politiques | lieu=Paris |éditeur=L'Harmattan|numéro= 29|date={{1er}} semestre 2009|pages= 77-93 |jstor= 24610574}}. * {{Atik |prénom1=Jean-Philippe |nom1= Domecq|lien auteur1= Jean-Philippe Domecq|titre=La fête de l'Être suprême et son interprétation |périodique= [[Esprit (revue)|Esprit]]|numéro= 154|mois=septembre|année= 1989|pages= 91-125 |jstor= 24273934}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. Les laïcisations des prénoms |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 8|numéro= 2|mois=mars-avril|année= 1916|pages= 230-249|jstor= 41920863}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. La fête et le culte de la raison |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 9|numéro= 3|mois=mai-juin|année= 1917|pages= 346-369|jstor= 41921915}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. La fête et le culte de la raison (Suite) |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 9|numéro= 4|mois=juillet-septembre|année= 1917|pages= 512-532|jstor= 41921002}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. La fête et le culte de la raison (Suite et fin)|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 9|numéro= 5|mois=octobre-décembre|année= 1917|pages= 654-668|jstor= 41921019}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La religion révolutionnaire |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 10|numéro= 3|mois=mai-juin|année= 1918|pages= 318-326|jstor= 41921048}}. * {{Atik|prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. Les sacrements civiques |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 11|numéro= 2|mois=mars-avril|année= 1919|pages= 160-194|jstor= 41921123}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. Le décadi |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 11|numéro= 3|mois=mai-juin|année= 1919|pages= 337-358|jstor= 41921142}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=La déchristianisation à Beauvais. La fête et le culte de l'Être suprême |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 13|numéro= 4|mois=juillet-août |année= 1921|pages= 265-296|jstor= 41921298}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=Robespierre et les cultes |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|numéro= 3|mois=mai-juin |année= 1924|pages= 193-216|jstor= 41923347}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=Le symbolisme et le prosélytisme révolutionnaire à Beauvais et dans l'Oise|sous-titre= les arbres de la liberté|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 16|mois=juillet-août|année= 1926|pages= 345-362|jstor= 41923609}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=Le symbolisme et le prosélytisme révolutionnaire à Beauvais et dans l'Oise|sous-titre= la Montagne sacrée|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 25|mois=janvier-février|année= 1928|pages= 46-57|jstor= 41924413}}. * {{Atik |prénom1=Maurice|nom1= Dommanget|lien auteur1=Maurice Dommanget|titre=Le symbolisme et le prosélytisme révolutionnaire à Beauvais et dans l'Oise|sous-titre= les apôtres de la Raison à Beauvais|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 29|mois=septembre-octobre|année= 1928|pages= 442-456|jstor= 41923785}}. * {{Atik |langue=en |prénom1=Charles A. |nom1= Gliozzo|titre=The Philosophes and Religion|sous-titre= Intellectual Origins of the Dechristianization Movement in the French Revolution|périodique= Church History|volume= 40|numéro= 3|mois=septembre|année= 1971|pages= 273-283 |doi= 10.2307/3163003 |jstor= 3163003}}. * {{Atik |prénom1=Philippe|nom1= Goujard|titre=L'homme de masse sans les masses ou le déchristianisateur malheureux |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 264|mois=avril-juin|année= 1986|pages= 160-180|jstor= 4191530}}. * {{Atik |prénom1=Philippe|nom1= Goujard|titre=Sur la déchristianisation dans l'Ouest |sous-titre= la leçon des adresses à la Convention nationale |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|titre numéro= La déchristianisation de l'an {{II}} |numéro= 233|mois=juillet-septembre |année= 1978|pages= 433-450|jstor= 41915976}}. * {{Atik |prénom1=Marie-Hélène |nom1= Huet|titre=Le sacre du printemps |sous-titre= essai sur le sublime et la Terreur|périodique= MLN|volume=103 |numéro= 4|mois=septembre|année= 1988|pages= 782-799 |doi=10.2307/2905017 |jstor= 2905017}}. * [[Jacques Le Goff]] et [[René Rémond]] (dir.), ''Histoire de la France religieuse'', {{XVIIIe siècle}} - {{XIXe siècle}}, Paris, Seuil, 1991. * {{Ouvrage|auteur1=[[Henri Guillemin]]|titre=Robespierre, politique et mystique|éditeur=Le Seuil|lieu=Paris|année=1987|pages totales=422|isbn=|id=Guillemin}} * {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Hervé Leuwers|lien auteur1=Hervé Leuwers|titre=Robespierre|éditeur=Fayard|lieu=Paris|année=2014|pages totales=458|isbn=978-2-213-67156-7|présentation en ligne=https://ahrf.revues.org/13531}}{{Commentaire biblio|Réédition : {{Ouvrage|auteur=Hervé Leuwers|lien auteur=Hervé Leuwers|titre=Robespierre|éditeur=Pluriel|collection=Pluriel|format=poche|lieu=Paris|année=2016|pages totales=456 |isbn= 978-2-8185-0509-0}}.}} * {{Atik|prénom1=Albert |nom1= Mathiez|lien auteur1=Albert Mathiez|titre= Robespierre et la déchristianisation |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 2|numéro= 3|mois=juillet-septembre|année= 1909|pages= 321-355|jstor= 41921650}}. * {{Atik |prénom1=Albert |nom1= Mathiez|lien auteur1=Albert Mathiez|titre= Robespierre et la déchristianisation (suite et fin)|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 2|numéro= 4|mois=octobre-décembre|année= 1909|pages= 513-540|jstor= 41921676}}. * {{Atik |prénom1=Albert |nom1= Mathiez|lien auteur1=Albert Mathiez|titre= les philosophes et la séparation de l'Église et de l'État en France à la fin du {{s-|XVIII|e}} |périodique= [[Revue historique (France)|Revue historique]]| lieu=Paris|éditeur=Félix Alcan|tome= 103|mois=janvier-avril|année= 1910|pages= 63-79|lire en ligne= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k18197k/f67.image}}. * {{Atik |prénom1=Albert |nom1= Mathiez|lien auteur1=Albert Mathiez|titre= Robespierre et le culte de l'Être suprême |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 3|numéro= 2|mois=avril-juin|année= 1910|pages= 209-238|jstor= 41920244}}. * {{Atik |prénom1=Albert |nom1= Mathiez|lien auteur1=Albert Mathiez|titre= Le programme hébertiste |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française|Annales révolutionnaires]]|tome= 12|numéro= 2|mois=mars-avril|année= 1920|pages= 139-142|jstor= 41921198}}. * {{Atik |prénom1=Albert |nom1= Mathiez|lien auteur1=Albert Mathiez|titre=Coup d'œil critique sur l'histoire religieuse de la Révolution française |périodique= [[Revue d'histoire moderne et contemporaine]]|volume= 7|numéro= 2 |année= 1905-1906|pages= 109-132|jstor= 20523963}}. * Albert Mathiez, ''Études robespierristes'', Paris, Messidor, 1989. * {{Atik |prénom1=Yvan-Georges |nom1= Paillard|titre=Fanatiques et patriotes dans le Puy-de-Dôme |sous-titre= la déchristianisation|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|titre numéro= La déchristianisation de l'an {{II}} |numéro= 233|mois=juillet-septembre |année= 1978|pages= 372-404 |jstor= 41915974}}. * Jean-Daniel Piquet, « Le Comité de salut public et les fêtes sur la liberté des Noirs : Châlons-sur-Marne, Lyon, L'Être suprême à Paris », ''[[Annales historiques de la Révolution française]]'', {{Numéro}}316, avril-juin 1999, p.&nbsp;348–354. * Jean-Daniel Piquet, « Robespierre et la liberté des Noirs en l'an II d'après les archives des comités et les papiers de la Commission Courtois », ''[[Annales historiques de la Révolution française]]'', {{Numéro}}323, janvier-mars 2001, p.&nbsp;69–91. * {{Atik |prénom1=Joost |nom1= Rosendaal|prénom2= Jost |nom2= Rosendaal|titre= Qui était l'Être suprême pour les réfugiés bataves ?|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 277|mois=juillet-septembre|année= 1992|pages= 197-209|jstor= 41915666}}. * {{Ouvrage|langue=en|prénom1=Jonathan|nom1=Smyth|titre=Robespierre and the Festival of the Supreme Being|sous-titre=The search for a republican morality|éditeur=Manchester University Press|lieu=Manchester|année=2016|pages totales=200|isbn=978-1-5261-0378-9 |présentation en ligne= https://journals.openedition.org/chretienssocietes/6511}}. * {{Atik |prénom1=Albert |nom1= Soboul|lien auteur1=Albert Soboul|titre= Sentiment religieux et cultes populaires pendant la Révolution |sous-titre= saintes patriotes et martyrs de la liberté|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 148|mois=juillet-septembre|année= 1957|pages= 193-213|jstor= 41929587}}. * [[Timothy Tackett]], ''La Révolution, l'Église, la France'', Paris, Cerf, [[1986]] ; préface de [[Michel Vovelle]] : « Sur la question du serment à la [[constitution civile du clergé]] ». * R. Voeloeltzel, « L'« Être suprême » pendant la Révolution française (1789-1794) », ''[[Revue d'histoire et de philosophie religieuses]]'', 1958, {{p.|250-272}}. * {{Atik |prénom1=Michel |nom1= Vovelle |lien auteur1= Michel Vovelle|titre=La déchristianisation de l'an {{II}} |sous-titre= sur le compte rendu de Gérard Cholvy|périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|titre numéro= La déchristianisation de l'an {{II}} |numéro= 233|mois=juillet-septembre |année= 1978|pages= 465-470 |jstor= 41915978}}. * {{Ouvrage |prénom1=Michel |nom1=Vovelle |lien auteur1=Michel Vovelle |titre=1793 : la Révolution contre l'Église |sous-titre=de la Raison à l'Être suprême |lien titre=1793, la Révolution contre l'Église : de la raison à l'être suprême |éditeur=[[Éditions Complexe|Complexe]] |collection=La Mémoire des siècles |lieu=Bruxelles |numéro dans collection=208 |année=1988 |pages totales=311 |isbn=2-87027-254-5 |présentation en ligne=http://www.persee.fr/doc/assr_0335-5985_1990_num_70_1_1328_t1_0316_0000_4}}. * {{Atik |prénom1=John |nom1=Whitworth|titre=L'envoi d'adresses à la Convention en réponse au décret du 18 floréal |sous-titre= une étude des archives parlementaires |périodique= [[Annales historiques de la Révolution française]]|numéro= 298|mois=octobre-décembre |année= 1994|pages= 651-669 |lire en ligne= http://www.persee.fr/doc/ahrf_0003-4436_1994_num_298_1_1865}}. * {{Chapit|prénom1=John |nom1=Whitworth|titre chapitre=L'exploitation de l'« athéisme » par les promoteurs du culte de l'Être suprême|auteurs ouvrage=[[Jean-Paul Bertaud]], Françoise Brunel, Catherine Duprat… [et al.] (dir.)|titre ouvrage=Mélanges Michel Vovelle|sous-titre ouvrage=sur la Révolution, approches plurielles / volume de l'Institut d'histoire de la Révolution française |lieu=Paris |éditeur= Société des Études robespierristes |collection=Bibliothèque d'histoire révolutionnaire. Nouvelle série|numéro dans collection=2|année= 1997|pages totales={{XXVI}}-598 |isbn=2-908327-39-2 |passage=107-116}}. {{div col end}} ==== Literati ==== * Philippe Sollers, ''Sade kont yo te siprèm'', ed. Gallimard, 1991. === lyen deyò === {{Liens}} * [https://web.archive.org/web/20240419114324/https://archives.var.fr/article.php?laref=11110&titre=decret-du-18-floreal-an-ii-instaurant-la-fete-de-l-etre-supreme-1l64- Décret du 18 floréal an II : décret sur les fêtes décadaires. ''Le peuple français reconnaît l'existence de l'Être suprême et l'immortalité de l'âme''] * [https://web.archive.org/web/20140422185155/http://francegenweb.org/~wiki/index.php/Les_%C3%A9glises_fran%C3%A7aises_ayant_gard%C3%A9_trace_du_culte_de_l%27%C3%8Atre_supr%C3%AAme Liste d'églises ayant gardé la trace de ce culte sur leur façade]. * [https://www.youtube.com/watch?v=WJCiQhkxGkE Hymne à l'Être suprême, 1794]. * [https://www.youtube.com/watch?v=FwY9IclVpqg Fête de l'Être suprême présidée par Maximilien de Robespierre 8 juin 1794, place de la Concorde (reconstitution film)]. [[Kategori:Istwa relijyon]] [[Kategori:Relijyon pandan revolisyon fransèz]] [[Kategori:Fèt revolisyonè]] 11v5f7s5pq1gazzop1s1jw2gry5ncgw Inondasyon Johnstown 1889 0 91272 890403 888551 2026-11-18T15:50:30Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 890403 wikitext text/x-wiki [[File:Johnstown flood debris.jpg|thumb |Debri anlè pon [[Pennsylvania Railroad]].]]'''Inondasyon Johnstown 1889 la''' (ke yo rele lokalman '''''{{Lang|en|Great Flood of 1889}}''''' ) se yon evènman ki make nan istwa [[Etazini]], ki te fèt nan dat 31 me 1889<ref>{{en}} {{Lien web|url=http://www.nps.gov/jofl/naturescience/index.htm|série=Johnstown Flood National Memorial|titre=Nature & Science|auteur=[[National Park Service|Parcs nationaux des États-Unis]]|éditeur=Gouvernement des États-Unis|date=8 juillet 2008|consulté le=2011-05-15}}.</ref>. Inondasyon an se rezilta echèk katastwòf baraj South Fork, yon afliyan, ki sitiye {{Unité|23 km}} nan tèt vil [[Johnstown, Pennsilvani|Johnstown (Pennsylvania)]], apre plizyè jou gwo lapli. Plis pase {{Unité|18.2|milyon [[Mèt|m]]|3}} dlo yo te lage, ki te fòme yon vag separasyon plis pase dis mèt wotè ki te devaste vil la, touye plis pase {{Unité|2200 moun}} ak lakòz plis pase {{Nowrap|17 milyon}} dola US domaj an 1889 (ekivalan a $484 milyon jodi a) <ref name="Gibson">{{Atik |langue=en|url=http://www.americanheritage.com/content/our-10-greatest-natural-disasters?page=5 |prénom1=Christine |nom1=Gibson | titre=Our 10 Greatest Natural Disasters |journal=American Heritage |mois= Août/septembre| année= 2006 |volume = 57 |numéro= 4|pages= 5-6|consulté le=2011-05-15}}.</ref>. Se te youn nan premye gwo katastwòf nan istwa [[Kwa Wouj Ameriken|Lakwa Wouj Ameriken]] an, lè sa a sou lidèchip Clara Barton . Tout Etazini ak dizuit peyi etranje kontribye nan asistans viktim yo. Byenke youn nan pi gwo kòz katastwòf la se te move antretyen baraj la pa pwopriyetè li yo, sivivan yo pa jwenn okenn konpansasyon nan tribinal yo. Sitiyasyon sa a, ki pwovoke yon rèl jeneral, lakoz yon evolisyon lejislatif: nan zafè rechèch sou [[responsablite sivil]], se pa viktim nan ankò ki dwe pwouve neglijans nan akize a, sa dwe apati de kounye a onore responsablite ekstra-kontraktyèl yo. == Evènman == Nan dat 28 me 1889, yon gwo [[Depresyon (meteyoroloji)|depresyon]] te fòme sou [[Nebraska]] ak [[Kannzas|Kansas]] . apresa, li te deplase nan zòn lè pou frape [[Pènsilvani|Pennsylvania]] de jou pita. Anpil lapli ki t ap tonbe lè sa te pi move pase sa yo pa te janm anrejistre nan rejyon an. Estasyon yo. ''Kò Siyal Lame Etazini'' anrejistre 150 a 250 mm [[presipitasyon]] nan vennkat èdtan. Rejyon an te gen anpil mòn, dlo a koule desann pant yo epi byen vit rantre nan riso ak rivyè yo. Pandan nuit la, kous dlo sa yo te vin tounen toran plen ak debri ki gen ladan poto telegrafik ak seksyon tren. Nan maten 31 me1889, Rivyè Conemaugh ki te pase Johnstown te nan limit pou debòde, li te depase yon ti kras pita. Baraj ''South Fork'' la te montre siy frajilite pandan rezèvwa a te ranpli epi devèsman an pa t evakye inondasyon an paske li te bouche ak debri ki te akimile sou griyaj [[pwason]] an. Elias Unger, prezidan klèb prive a ki te abite nan kay Unger toupre baraj la, te enspekte estrikti a epi li te wè dlo a t ap rive nan tèt estrikti a. Li te rasanble mesye ki disponib yo pou eseye retire debri nan defoulman an, fouye yon brèch sifas pou sèvi kòm yon devèsman ijans, ak rivaj rès baraj la. == Nòt ak referans == {{Traduction/Référence|en|Johnstown Flood|430603599}}{{Referans}} == Gade tou == {{Lòt pwojè|commons=Category:Johnstown Flood}} === Bibliyografi === {{Ouvrage|langue=en|prénom1=David|nom1=McCullough|titre=The Johnstown Flood|lieu=New York|éditeur=[[Simon & Schuster]]|année=1968|numéro d'édition=2|pages totales=304|format livre=poche|isbn=978-0-671-20714-4|présentation en ligne=http://www.bookrags.com/studyguide-the-johnstown-flood/}}. * (en) Willis Fletcher Johnson, History of the Johnstown Flood, J. W. Keeler & co., 1889, 445 p. (lire en ligne). * (en) Richard O'Connor, Johnstown : The Day The Dam Broke, J.B.Lippincott Company, 1957, 270 p. (lire en ligne). === lyen ekstèn === * {{En}} {{Cite web|url=http://www.jaha.org/FloodMuseum/clubanddam.html|title=Johnstown Flood Museum|access-date=2014-03-15|archive-date=2013-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104032631/http://www.jaha.org/FloodMuseum/clubanddam.html|dead-url=yes}} * {{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/jofl/|title=The Great Johnstown Flood of 1889|website=Johnstown Flood memorial|publisher=National Park Service|access-date=2011-05-23}} * {{En}} {{Cite web|url=http://www.nps.gov/history/NR/twhp/wwwlps/lessons/5johnstown/5johnstown.htm|title=Run for Your Lives!: The Johnstown Flood of 1889|website=Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan|publisher=National Park Service|access-date=2011-05-23|archive-date=2013-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130713203754/http://www.nps.gov/history/nr/twhp/wwwlps/lessons/5johnstown/5johnstown.htm|dead-url=yes}} * {{En}} {{Cite web|url=http://smoter.com/flooddam/johnstow.htm|title=A new look at the Engineering of the Johnstown Flood Dam|last=Walter Smoter Frank|access-date=2011-05-23|archive-date=2019-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406140339/http://smoter.com/flooddam/johnstow.htm|dead-url=yes}} * {{En}} {{Cite web|url=http://www.concharto.com/search/eventsearch.htm?_tag=johnstown+flood&_maptype=3|title=Map and Timeline of the Johnstown flood|last=Conchart.com|access-date=2011-05-23|archive-date=2011-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003215408/http://www.concharto.com/search/eventsearch.htm?_tag=johnstown+flood&_maptype=3|dead-url=yes}} [[Kategori:Me 1889]] [[Kategori:31 me]] [[Kategori:Istwa Pennsilvani]] nj0xg42ij2cykdhvo3mdjjvz9qg39qh Eschyle 0 94319 890404 857908 2026-11-18T15:57:47Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890404 wikitext text/x-wiki {{Infobox ekriven}}'''Eschyle''' (nan [[Grèk ansyen|ansyen grèk]] Αἰσχύλος / ), fèt nan Eleusis ( Attique ) nam alantou 525 anvan Jezikris, li mouri nan Gela ( Sicile ) an 456 anvan Jezikris , se pi ansyen nan twa gwo trajedyen grèk yo . Li te vin anvan lòt otè teyat <ref>Comme [[Thespis]], [[Pratinas]] et [[Phrynichos le Tragique]]. Voir {{Référence Harvard sans parenthèses|Romilly|1980|p=65}}. </ref>, li te patisipe nan nesans jan trajik la gras ak kèk inovasyon, tankou kantite [[aktè]] ke li te ogmante pou vini nan nonb de (2) selon [[Aristòt|Aristote]] <ref name="AriPoé.1449a">''[[Poétique (Aristote)|Poétique]]'' {{lire en ligne|lien=http://remacle.org/bloodwolf/philosophes/Aristote/tablepoetique.htm}}, 1449 a. </ref> . Trèz fwa gayan nan konpetisyon trajik la, li se otè a nan apeprè 110 pyès teyat pami yo sèlman sèt yo te transmèt nou <ref>Parmi celles-ci, la paternité de ''[[Prométhée enchaîné]]'' est en outre contestée.</ref> . Teyat Eschyle la esansyèlman te note pou fòs dramatik li yo, tansyon an, kè sere ki abite nan pyès teyat li yo, koyerans lan ki ka konprann sitou ak pwogresyon ki lye yo nan triloji yo . « ki gen rapò », men se sèlman ''l'Orestie'' ki rete jodi a. Si li pa devlope [[sikoloji]] pèsonaj yo, chwa li yo pèmèt li mete aksan sou konsepsyon pwisan li yo sou balans vil la, degoutans nan ibris ki mete an danje lòd sa a, ak pwa desizyon divinite yo nan konduit sa ki gen pou wè ak moun, sitou nan sò militè yo, oswa [[Modi|madichon]] ki tonbe sou fanmi an (nan ka Thèbes ak Labdacides yo ak Argos e Atrides yo). == Eleman biyografik == Nou pa byen konnen lavi Eschyle . se yon sèten Euphorion ki ba li lavi, nan alantou 525 anvan Jezikris, nan vil nan Eleusis nan Attique, vil ki gen anpil mistè yo nan onè Demeter nan ki li te inisye l, li te fè pati klas nòb yo nan Eupatrides, yon gwo fanmi [[Atèn]]. Nan jènès li, li te temwen ak fen tirani Pisistratid yo nan Atèn <ref name="dlbio">{{Référence Harvard sans parenthèses|Demont|Lebeau|1996}}.</ref> . Li se yon kontanporen nan lagè kont Pès yo, li te patisipe dis ane apa nan batay Marathon nan 490 anvan Jezikris , an konpayi de omwen youn nan frè l yo, Cynegire, ki te youn nan ewo yo nan lagè sa a <ref name="suidas" /> {{,}} , ak sa yo ki nan Salamis nan ane 480 anvan Jezikris Peryòd lagè sa a ak rezilta siksè li te gen yon enpak dirab sou Eschyle, enspire li uit ane pita ''nan Pès yo'' ( 472 anvan Jezikris ), pi ansyen trajedi li siviv <ref name="Romilly1970.51">{{Référence Harvard sans parenthèses|Romilly|1970}}.</ref>, ak plis jeneralman gaye rès la nan travay li. Premye viktwa Aeschylus nan konkou trajik la te nan 484 anvan Jezikris , men karyè li dwe te kòmanse osi bonè ke 500 anvan Jezikris. <ref name="Romilly1970.51" /> . Sou yon total de apeprè san dis moso, se sèlman sèt ki rete jodi a. Sis nan yo reprezante ant 472 ak 458 anvan Jezikris , nan Atèn nan [[Pericles]] : ''Pès yo'' (472), ''Sèt yo kont Tèb'' ( 467 ), ''Suppliants yo'' (petèt 463 ) ak Oesteya, trèzyèm ak dènye viktwa li (458) <ref name="Romilly1970.52">{{Référence Harvard sans parenthèses|Romilly|1970}}.</ref> . Lè sa a, Eschylus rantre nan Sicily (kote li te deja ale, sou envitasyon an nan tiran Syracuse Hieron, apre pèfòmans ''Pès'' yo). Se petèt la ke li te konpoze ''Prometheus in Chains,'' atribisyon an menm ki rete endesi <ref name="Romilly1970.51" /> . Li te mouri nan Gela nan 456 anvan Jezikris , daprè lejand, lè li resevwa yon tòti sou tèt, yon rapatè jete ki te konfonn tèt chòv li ak yon [[Ròch|wòch]] ki kapab kraze kokiy la <ref name="suidas" /> {{,}} . Dapre [[Pline asyen an|Pliny Elder,]] yon oracle te predi powèt la ke li ta mouri apre efondreman nan yon bilding, kidonk li ta prefere dòmi deyò. ; Lè sa a, koki tòti a ta dwe bati pwofesi . == Nòt ak referans == {{Referans}} [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Ekriven grèk nan Ve syèk anvan Jezikris]] [[Kategori:Dramatij grèk ansyen]] az1g5drdcan3t6urcmsjvghoag5rziu 890405 890404 2026-11-18T15:58:31Z Rojhinjuje 41111 890405 wikitext text/x-wiki {{Infobox ekriven}}'''Eschyle''' (nan [[Grèk ansyen|ansyen grèk]] Αἰσχύλος / ), fèt nan Eleusis ( Attique ) nam alantou 525 anvan Jezikris, li mouri nan Gela ( Sicile ) an 456 anvan Jezikris , se pi ansyen nan twa gwo trajedyen grèk yo . Li te vin anvan lòt otè teyat <ref>Comme [[Thespis]], [[Pratinas]] et [[Phrynichos le Tragique]]. Voir {{Référence Harvard sans parenthèses|Romilly|1980|p=65}}. </ref>, li te patisipe nan nesans jan trajik la gras ak kèk inovasyon, tankou kantite [[aktè]] ke li te ogmante pou vini nan nonb de (2) selon [[Aristòt|Aristote]] <ref name="AriPoé.1449a">''[[Poétique (Aristote)|Poétique]]'' {{lire en ligne|lien=http://remacle.org/bloodwolf/philosophes/Aristote/tablepoetique.htm}}, 1449 a. </ref> . Trèz fwa gayan nan konpetisyon trajik la, li se otè a nan apeprè 110 pyès teyat pami yo sèlman sèt yo te transmèt nou .<ref>Parmi celles-ci, la paternité de ''[[Prométhée enchaîné]]'' est en outre contestée.</ref> Teyat Eschyle la esansyèlman te note pou fòs dramatik li yo, tansyon an, kè sere ki abite nan pyès teyat li yo, koyerans lan ki ka konprann sitou ak pwogresyon ki lye yo nan triloji yo . « ki gen rapò », men se sèlman ''l'Orestie'' ki rete jodi a. Si li pa devlope [[sikoloji]] pèsonaj yo, chwa li yo pèmèt li mete aksan sou konsepsyon pwisan li yo sou balans vil la, degoutans nan ibris ki mete an danje lòd sa a, ak pwa desizyon divinite yo nan konduit sa ki gen pou wè ak moun, sitou nan sò militè yo, oswa [[Modi|madichon]] ki tonbe sou fanmi an (nan ka Thèbes ak Labdacides yo ak Argos e Atrides yo). == Eleman biyografik == Nou pa byen konnen lavi Eschyle . se yon sèten Euphorion ki ba li lavi, nan alantou 525 anvan Jezikris, nan vil nan Eleusis nan Attique, vil ki gen anpil mistè yo nan onè Demeter nan ki li te inisye l, li te fè pati klas nòb yo nan Eupatrides, yon gwo fanmi [[Atèn]]. Nan jènès li, li te temwen ak fen tirani Pisistratid yo nan Atèn <ref name="dlbio">{{Référence Harvard sans parenthèses|Demont|Lebeau|1996}}.</ref> . Li se yon kontanporen nan lagè kont Pès yo, li te patisipe dis ane apa nan batay Marathon nan 490 anvan Jezikris , an konpayi de omwen youn nan frè l yo, Cynegire, ki te youn nan ewo yo nan lagè sa a <ref name="suidas" /> {{,}} , ak sa yo ki nan Salamis nan ane 480 anvan Jezikris Peryòd lagè sa a ak rezilta siksè li te gen yon enpak dirab sou Eschyle, enspire li uit ane pita ''nan Pès yo'' ( 472 anvan Jezikris ), pi ansyen trajedi li siviv <ref name="Romilly1970.51">{{Référence Harvard sans parenthèses|Romilly|1970}}.</ref>, ak plis jeneralman gaye rès la nan travay li. Premye viktwa Aeschylus nan konkou trajik la te nan 484 anvan Jezikris , men karyè li dwe te kòmanse osi bonè ke 500 anvan Jezikris. <ref name="Romilly1970.51" /> . Sou yon total de apeprè san dis moso, se sèlman sèt ki rete jodi a. Sis nan yo reprezante ant 472 ak 458 anvan Jezikris , nan Atèn nan [[Pericles]] : ''Pès yo'' (472), ''Sèt yo kont Tèb'' ( 467 ), ''Suppliants yo'' (petèt 463 ) ak Oesteya, trèzyèm ak dènye viktwa li (458) .<ref name="Romilly1970.52">{{Référence Harvard sans parenthèses|Romilly|1970}}.</ref> Lè sa a, Eschylus rantre nan Sicily (kote li te deja ale, sou envitasyon an nan tiran Syracuse Hieron, apre pèfòmans ''Pès'' yo). Se petèt la ke li te konpoze ''Prometheus in Chains,'' atribisyon an menm ki rete endesi <ref name="Romilly1970.51" /> . Li te mouri nan Gela nan 456 anvan Jezikris , daprè lejand, lè li resevwa yon tòti sou tèt, yon rapatè jete ki te konfonn tèt chòv li ak yon [[Ròch|wòch]] ki kapab kraze kokiy la <ref name="suidas" /> {{,}} . Dapre [[Pline asyen an|Pliny Elder,]] yon oracle te predi powèt la ke li ta mouri apre efondreman nan yon bilding, kidonk li ta prefere dòmi deyò. ; Lè sa a, koki tòti a ta dwe bati pwofesi . == Nòt ak referans == {{Referans}} [[Kategori:Atik Wikipedya avèk dosye otorite]] [[Kategori:Ekriven grèk nan Ve syèk anvan Jezikris]] [[Kategori:Dramatij grèk ansyen]] lj2s9vny9b64mkk2v8dyp4hs0rr983u Spiralis 0 95924 890431 888729 2026-11-18T16:36:43Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890431 wikitext text/x-wiki '''Spiralism''' se yon [[mouvman literè]] ki te parèt an [[Ayiti]] nan ane 1960 yo epi ki te aktif sitou nan ane 1970 yo ak 1980 yo, li pran enspirasyon l nan teyori syantifik ak konsèp filozofik spiral la. Li se yon mouvman literè ki karakterize pa apwòch inovatè ak eksperimantal nan zafè ekriti, ki redefini koze konvansyon literè tradisyonèl yo. Se romansye Ayisyen [[René Philoctète]] ki te entwodui li, nan woman li a ki rele "''Le Peuple des terres mêlées"'' epi ki te pibliye nan ane 1982 <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.potomitan.info/kauss/spiralisme.php|title=Le spiralisme de Frankétienne|website=www.potomitan.info|access-date=2023-08-09}}</ref> . == Denominasyon == [[Frankétienne|Frank Étienne]] te chwazi tèm spiralism lan, ki sòti nan mo spiral, ki senbolize lide tankou yon retou siklik, yon kontinuite ak yon devlopman ki pa p janm fini. Travay spiral la karakterize enkyetid inivèsèl nan pèsekisyon jeneral li. Mouvman an distenge tèt li pou dezi li genyen pou kraze nòm literè tradisyonèl yo epi pwopoze yon nouvo apwòch nan ekriti <ref name=":0"/> . Sa a se yon envansyon ki pa plajye oubyen kopye lòt bagay ke lavi, yon spiral an mouvman. Mouvman literè san parèy sa a, pa gen manifès ni règ pou swiv, li baze sou yon nouvo fòm, yon fòm san yon definisyon ki fikse alavans . == Defi yo == Spiralism pran nesans, akòz sikonstans politik yo, se yon ekspresyon lokal de rezistans atravè [[estetik]]. Se yon rebelyon kont nenpòt tantativ pou fèmen n, yon foli yo reklame lè deteryorasyon kondisyon pou moun pale pran non nòmalite. An menm tan, ''spiralis la'' ale pi lwen pase mouvman ki nan zile an, puiske li patisipe nan kesyon inivèsèl, sètadi kijan nou ka pibyen rakonte vyolans nou t ap sibi. Prensipal pwoblèm fondamantal yo se : eseye kapte yon reyalite, transmèt reyalite sa a, pandan n ap kenbe liy fòs yo, pou reyalite sa a ki transmèt sou nivo literè a pa yon bagay fiks, yon bagay ki mouri. Se la mirak atizay la manifeste : eseye kapte reyalite a san nou pa touye l. Kapte : se kenbe, se imobilize. Se konprann san nou pa toufe. Zèv spiral la toujou an mouvman. Sa eksplike yon ti kras entèripsyon k ap repete nan devlopman tèks la. Anplis, li pa nesesè ditou pou konstwi zèv la apati yon sijè spesifik. Ekri vin tounen yon vrè avanti, yon istwa miltipolè kote chak mo, k ap jwe wòl yon deklanchè, gen chans pou transfòme an yon nwayo ki pare pou dezentegre pou bay nesans ak lòt antite vèbal. Nan sans sa a, spiral la se fondamantalman yon zèv ouvè, ki pa janm fini. Spiral la se yon tantativ pou konprann reyalite a nan divès aspè li yo. Anfèt, spiralis reflete yon revolisyon nan fòm ekriti tradisyonèl la. Li pa aksepte plajya , li se yon renouvèlman nan literati modèn. == Objektif yo == Objektif mouvman spiralis yo la se te denonse rejim diktatoryal la, kritike inegalite sosyal ak ekonomik, epi ankouraje chanjman sosyal. Ekriven ak atis spiralis yo te itilize souvan eleman sireyalis, senbolik ak alegorik pou eksprime lide ak [[emosyon]] yo, epi yo te fè efò pou kaptire esans reyalite Ayisyèn nan pandan y ap transande li. <ref>{{Cite web|url=https://www.lecentredart.org/conference-de-franketienne-sur-le-spiralisme/?utm_source=chatgpt.com|title=Conférence de Frankétienne sur le Spiralisme|last=Communication_cdh|date=2021-11-13|website=Le centre d'art d'Haïti|language=fr-FR|access-date=2025-02-22}}</ref> Spiraliz la vize yon estetik literè spesifik epi valè li mezire eksplisitman nan pratik literè. Men san okenn kalite manifès. Epi se pa yon konyensidans ke twa fondatè ak pwodiktè spiralis yo, Philoctète, Frank Étienne ak Fignole, te rete sou zile Ayiti malgre diktati [[Dinasti Duvalier|Duvalier]] a , kòm rezilta, yo te soufri yon izòlman konsa <ref>{{Cite web|url=https://blogs.urz.uni-halle.de/nataschaueckmann/files/2015/10/Autour-du-Spiralisme.pdf|title=''IL N'EST VRAIE PAROLE EN CARAIBE QUE LA SCHIZOPHRENIE'':AUTOUR DU SPIRALISME|last=Natascha Ueckmann|language=fr|format=<<PDF>>|access-date=Jeudi 03 aout 2023}}</ref> . Gen kèk gwo ekriven ki asosye ak mouvman spiralis la enkli [[René Philoctète]], [[Jean-Claude Fignolé]], Frank Étienne, ak [[Joël Des Rosiers]] . Zèv yo te make pa yon apwòch inovatè nan rakonte istwa, yon langaj powetik e souvan pwovokan, ak yon gwo enkyetid pou istwa ak idantite Ayisyen an. Daprè Frank Étienne spiral la reprezante yon nouvo jan ki pèmèt nou tradui palpitasyon mond modèn nan. Ekriti spiral la prezante tèt li kòm yon opòtinite pou demokratize literati. Pou nou, se pa yon kesyon envansyon oswa kreyasyon (ekriven an pa ka ranplase Bondye), men se pou nou ranje eleman langaj yo libman pou nou ka konstitye tèks la. Nan yon pèspektiv konsa , pwosesis sa a sanble lajman demokratik. Pami otè ki pi enpòtan nan mouvman spiralis la gen non tankou René Philoctète, Frank Étienne, Jean-Claude Fignolé, [[Lyonel Trouillot]] ak anpil lòt ankò. Zèv yo te souvan make pa yon angajman sosyal solid, yon kritik opresyon ak yon rechèch pou idantite nasyonal.<gallery> Fichye:Jean-Pierre Basilic Dantor Franck Étienne d'Argent.jpg|lien=Fichier:Jean-Pierre Basilic Dantor Franck Étienne d'Argent.jpg| Franketienne Fichye:Jojo_flash_back_2.jpg|lien=Fichier:Jojo_flash_back_2.jpg|alt=Joël Des Rosiers| Joel Des Rosiers Fichye:Lyonel_Trouillot_20100329_Salon_du_livre_de_Paris_1.jpg|lien=Fichier:Lyonel_Trouillot_20100329_Salon_du_livre_de_Paris_1.jpg| Lyonel Trouillot </gallery> == Karakteristik == * Karakteristik prensipal spiralis la gen ladan yo: Eksperimantasyon [[lengwistik]]: Ekriven spiralis yo eksplore epi jwe ak langaj, yo itilize neyolojis, jwèt mo, ak ekspresyon popilè Ayisyen pou kreye yon langaj rich ak vibran. * Angajman Sosyal: Zèv spiralis yo souvan abòde tèm sosyal ak politik, tankou povrete, enjistis, ak kondisyon pèp Ayisyen an. Ekriven yo chache denonse pwoblèm sosyete ayisyèn nan epi eksprime angajman yo pou chanjman. * Melanje Jan Literè yo: Ekriven spiralis yo pa limite tèt yo ak yon sèl jan literè. Yo eksplore posiblite pwoz la ofri, pwezi, dram ak narasyon pou eksprime ide ak emosyon yo. * Rechèch Estetik: Mouvman an bay anpil enpòtans sou rechèch nouvo fòm estetik ak eksperimantasyon literè. Objektif la se kreye travay orijinal ak inovatè. Kit se pwezi, woman, pyès teyat, oswa lòt fòm ekriti, literati ayisyèn nan te toujou yon mwayen enpòtan pou Ayisyen yo eksprime istwa yo, kilti yo ak aspirasyon yo. Li te jwe yon wòl vital tou nan prezèvasyon ak transmisyon idantite ayisyèn nan mitan jenerasyon yo, nan devlopman [[literati ayisyèn]] kontanporèn nan lè li bay ekriven Ayisyen yo yon vwa nouvo ak orijinal, pandan l ap kontribye nan anrichisman eritaj literè nasyon an. Li kontinye enfliyanse epi enspire anpil otè Ayisyen ak etranje jouk jounen jodi a. Mouvman spiralis la merite pou tout moun konnen li. Biyè sa a pa ka kouvri tout aspè mouvman spiralis la alevwa pou konen pi byen tout fondatè mouvman sa a. Mwen envite w pou w apwofondi konesans ou sou mouvman sa a epi pou w li zèv otè sa yo pibliye <ref>{{Cite web|url=https://zacharie.mondoblog.org/2015/01/26/haiti-litterature-le-spiralisme/|title=Haïti- Littérature : le Spiralisme - Lire pour transformer - Lire pour transformer|website=zacharie.mondoblog.org|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803171714/https://zacharie.mondoblog.org/2015/01/26/haiti-litterature-le-spiralisme/|dead-url=yes}}</ref> . == Referans == <references /> {{Portail|Haïti|Littérature haïtienne}} [[Kategori:Mouvman literè]] [[Kategori:Ayiti]] [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 7upx5ca9lyutreuznm7dntsd8ptw0kh Jamos parsa 0 96067 890473 890349 2026-11-19T11:49:36Z CommonsDelinker 161 Removing [[:c:File:Jamos_Parsa.jpg|Jamos_Parsa.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: Spam or blatant advertising. 890473 wikitext text/x-wiki {{COI}} {{efase|Atik sa a gen yon objektif pwomosyonèl epi li pa gen ase sous endepandan ak serye.}} Jamos Parsa (non nesans: Farshid Parhizkari) se yon atis dijital, analis mache finansye, epi aktivis nan domèn teknoloji modèn ki soti Iran. Li te kòmanse karyè atistik li pa kreye mizik, e jiskaprezan li pibliye plis pase 300 moso son.<ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/sidelines-of-jamos-parsa-concert-and-stopping-the-song-freedom-woman-on-stage/|title=Sidelines of Jamos Parsa concert and stopping the song "Freedom Woman" on stage|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2023-02-17|website=Vanguard News|language=en-GB|access-date=2025-08-06}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/unveiling-jamos-parsas-new-album-called-urian-857364|title=}}</ref> Apre sa, Jamos Parsa te antre nan analiz mache kriptomonè epi li te devlope enterè nan konsepsyon atizay NFT. Travay atistik ak analiz li yo te jwenn anpil vizibilite sou plizyè medya ak platfòm tankou CoinMarketCap, Zora, ak YouTube.<ref>{{Cite web|url=https://www.bultannews.com/fa/news/719672/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C|title=جاموس پارسا؛ هنرمند دیجیتال، تحلیل‌گر بازار و فعال اجتماعی ایرانی|last=bultannews.com|first=بولتن نیوز {{!}}|date=۱۴۰۴/۰۵/۰۶ - ۱۵:۳۷|language=fa|access-date=2025-08-06}}</ref> Yon pati nan revni li soti nan pwojè li yo ale pou sipòte timoun ki soufri ak otis ak bèt san abri.<ref>{{Cite web|url=https://www.isna.ir/xdnxmr|access-date=2025-08-06}}</ref> <references /> s6jw1r7wkscgsu8ksvrswhebmexpaxn Nikolas Ferreira 0 96873 890451 877288 2026-11-19T00:00:28Z ~2026-60936-21 41123 890451 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie2}} '''Nikolas Ferreira de Oliveira''', fèt 30 me 1996 nan Belo Horizonte, se yon politisyen Brezilyen ki afilye ak Pati Liberal la (PL). Li te eli nan chanm depite yo pou yon manda katran an 2022, ak preske 1.5 milyon vòt. == Biyografi == Nikolas ferreira te fèt an 1996 nan yon katye klas ouvriyè nan Belo Horizonte. Li gen yon diplom an dwa. An 2016, li te pran pozisyon sou chanè Youtube li a pou mande pou yo retire prezidan Dilma Rousseff la. An 2020, li te eli nan konsèy minisipal Belo Horizonte epi pita nan palman an, avek sipo pati Liberal la. li defini tèt li kom " Kretyen, defansè zam ak fanmi » <ref name="LM2023">{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2023/09/09/nikolas-ferreira-l-ambitieux-et-outrancier-fils-spirituel-de-jair-bolsonaro_6188523_4500055.html|title=Nikolas Ferreira, l’ambitieux et outrancier fils spirituel de Jair Bolsonaro|last=Bruno Meyerfeld|date=2023-09-09|website=[[Le Monde]]|access-date=2023-09-09}}.</ref> . Nan dat 8 mas 2023,Jounen Entènasyonal Fanm yo , Nikolas Ferreira te pale nanChanm depite a ak yon perik sou li, sa li te konsidere kòm sèl fason li te kapab pale jou sa a. Li te deklare ke li te tankou moun sa yo « gason ki santi yo tankou fanm epi yo pran plas yo. Apre li fin retire perik li a, li pale ak medam yo « Reprann féminité ou, fè pitit, anbrase matènite, epi bati fanmi ou. Nan fason sa a, ou pral pote limyè nan mond lan. Opozan politik li yo ap mande pou yo retire li pou transfobi<ref name="CNN">{{Cite web|url=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/nikolas-ferreira-veste-peruca-na-camara-e-diz-mulheres-estao-perdendo-espaco-para-homens-que-se-sentem-mulheres/|title=Nikolas Ferreira wears a wig in the Chamber and says: "Women are losing space to men who feel like women"|last=Fernanda Pinotti, Luciana Amaral et Gabriel Hirabahasida|date=2023-03-08|website=[[CNN]]|language=en|access-date=2023-09-09}}.</ref> « == Referans == {{Referans}} pk7fo2094fuwbeln1ynshzx8vuwtbth Banda Singh Bahadur 0 97427 890430 890242 2026-11-18T16:35:57Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890430 wikitext text/x-wiki    '''Banda Singh Bahadur''' (fèt '''Lachman Dev''' ; 27 oktòb 1670 – 9 jen 1716) te yon kòmandan militè Sikh nan Lame Khalsa a. A laj de 15 an, li te kite kay li pou l vin yon asèt, epi yo te ba li non '''Madho Das Bairagi''' . Li te etabli yon monastè nan Nānded, sou bò larivyè Godāvarī a. An 1707, [[Guru Gobind Singh]] te aksepte yon envitasyon pou l rankontre Anperè Mughal Bahadur Shah I nan sid peyi Zend, li te vizite Banda Singh Bahadur an 1708. Banda te vin [[disip]] Guru Gobind Singh epi yo te ba li yon nouvo non, '''Gurbaksh Singh''' ''(jan sa ekri nan Mahan Kosh )'', apre seremoni batèm nan. Li popilèman konnen kòm Banda Singh Bahadur. Guru a te ba li senk flèch kòm yon benediksyon pou batay ki t ap vini yo. Li te vin Khanda, Sonipat epi li te rasanble yon fòs konba epi li te dirije lit kont Anpi Mughal la. Premye gwo aksyon li te fè se te piye kapital pwovens Mughal la, Samana, an Novanm 1709. <ref name="eos">{{Cite web|url=http://www.learnpunjabi.org/eos/BANDA%20SINGH%20BAHADUR%20%281670-1716%29.html|title=Banda Singh Bahadur|last=Ganda Singh|website=Encyclopaedia of Sikhism|publisher=Punjabi University Patiala|access-date=27 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217022740/http://www.learnpunjabi.org/eos/BANDA%20SINGH%20BAHADUR%20(1670-1716).html|archive-date=17 February 2015|dead-url=yes}}</ref> Apre li te fin etabli otorite li ak Repiblik Sikh la nan Punjab, {{Sfn|Sagoo|2001}}  Banda Singh Bahadur te aboli sistèm zamindari (feyodal) la, epi li te akòde dwa pwopriyete bay kiltivatè tè yo. Mughal yo te kaptire Banda Singh epi yo te tòtire l jiskaske li mouri nan lane 1715–1716. == Premye lavi == [[Fichye:Gilded_panel_(repoussé_plaque)_from_Takht_Hazur_Sahib,_Nanded._Madho_Das_(popularly_known_as_Banda_Singh_Bahadur)_declares_he_is_Guru_Gobind_Singh’s_‘Banda’_slave.jpg|vignette|Panèl dore (repoussé plak) soti nan Takht Hazur Sahib, Nanded. Madho Das deklare li se esklav "Banda" Guru Gobind Singh]] Banda Singh Bahadur te fèt sou non Lachman Dev nan yon fanmi Endou, pitit gason yon kiltivatè ki rele Ram Dev, nan Rajouri, nan dat 27 oktòb 1670. Plizyè sous dekri papa li kòm yon Rajput, swa nan klan Bhardwaj la oswa kòm yon Dogra Rajput. Fanmi li pa t gen anpil mwayen. Gen ti enfòmasyon sou anfans li, men yo konnen li te renmen lachas epi li te metrize ladrès tankou monte cheval, lit, tire flèch, ak eskrim depi li te jèn. Dapre yon istwa sou lavi li, lè li te gen anviwon 15 an, pandan yon lachas, li te blese yon fenmèl bèt ki t ap mouri ansanm ak de pitit li ki poko fèt. Sèn sa a te boulvèse l anpil e li te pouse l kite lavi mondèn pou l vin yon asèt. Apre sa, li te rankontre yon lòt asèt ki rele Janaki Prasad, ki te ba li nouvo non Madho Das. Pi devan, li te etabli pwòp ''dera'' (monastè) pa li epi li te rasanble yon gwoup disip bò kote l. === Rankontre ak Guru Gobind Singh === An 1708, [[Guru Gobind Singh]] te ale nan monastè Banda Singh, ki te rele Madho Das nan epòk sa a. Guru Gobind Singh te chita sou chèz Banda Singh kote Banda te konn chita tankou yon sen . Dapre kèk sous, Guru Gobind Singh ji te tiye [[kabrit]] yo la tou. Lè Banda Singh te tande sa k te pase a, li te vin anraje anpil. Banda Singh te itilize "maji" li pou l vire chèz Guru a te chita sou li a, men pa gen anyen ki te rive. Ranpli ak raj, Banda Singh te ale bò kote Guru a. Lè li te wè Guru Banda Singh, raj li te fonn. Apre yon konvèsasyon ak Guru Banda Singh, li te konvèti epi li te pran Amrit pou l vin yon Khalsa . Guru a te rele Madho Das Banda Singh. Banda Singh te aprann istwa Gurbani ak Sikh . {{Sfn|Sagoo|2001}} Lè yo te aprann asasina Zorawar Singh ak Fateh Singh, yo di Banda Singh te kriye. Guru Gobind Singh te di Banda Singh: "Lè tirani te pran lèzòm, se te devwa moun ki pi sansib yo pou yo goumen kont li e menm bay lavi yo nan lit la". Banda Singh te vle fè sa. Banda Singh te vle akonpli volonte Guru Gobind Singh pou pini tiran yo epi sove pèp la. == Kanpay militè yo == === Kòmansman === Yon ti tan apre, Guru Gobind Singh te sibi yon atak pa de Pathan ki te asosye ak Wazir Khan (petèt anba otorite Bahadur Shah I). Evènman sa a te fache anpil Banda Singh Bahadur, ki te mande Guru a pèmisyon pou ale nan Punjab pou l tire revanj pou enjistis ki te fèt sou Sikh yo epi pini opresè yo. Nan mwa septanm 1708, Guru Gobind Singh te ba li tit “Bahadur” epi li te konfye li otorite politik ak militè pou kontinye batay la. Li te bay li misyon pou pini moun ki responsab krim yo, espesyalman pou vanje lanmò Zorawar Singh ak Fateh Singh. Banda Singh te resevwa tou senbòl otorite yo, tankou yon ''Nagara'' (tanbou lagè), yon ''Nishan Sahib'', ak senk flèch Guru a. Pou ede li, yo te mete senk manm Panj Pyare yo bò kote l—Ram Singh, Binod Singh, Kahan Singh, Baj Singh, ak Daya Singh—ansanm ak apeprè 20 lòt Singh. Guru a te bay li enstriksyon klè: rete onèt ak senp nan kè, pa janm vyole madanm yon lòt moun, konsidere tèt li kòm yon sèvitè Khalsa ak Guru a, pran tout desizyon apre yon ''Ardas'' epi chèche konsèy Panj Pyare yo. Li te avèti l tou pou li pa janm pran tit Guru, pa kreye pwòp sèk pa li, epi pou li pa kite ego pran plas ni nan viktwa ni nan defèt. Banda Singh te resevwa ''[[Hukamnama]]'' yo tou nan men Guru Gobind Singh ki te di tout Sikh yo pou yo mete tèt ansanm avè l nan lagè li kont Anpi Mughal la. Yo te ba li pozisyon Jathedar nan Khalsa a. Se konsa, yo te voye Banda Singh nan Punjab ak yon gwoup 300 kavalye k ap swiv li sou yon distans 8 kilomèt. {{Sfn|Sagoo|2001|pp=118-119}} Pandan vwayaj li nan Penjab, Guru Gobind Singh te mouri nan dat 7 oktòb 1708. Banda Singh te itilize yon degizman pou vwayaje pandan pi fò nan vwayaj la epi li te swiv chemen Guru Gobind Singh te pran nan Maharashtra ak Rajputana . Banda Singh te vwayaje a yon vitès 16 kilomèt pa jou. Li te pran yon ane pou l rive nan Penjab. {{Sfn|Sagoo|2001}} === Konkèt bonè yo === [[Fichye:Painting_of_Banda_Singh_Bahadur_being_blessed_with_five_arrows_by_Guru_Gobind_Singh,_by_Gian_Singh_Naqqash,_ca.1930.jpg|vignette|Penti Banda Singh Bahadur k ap resevwa beni senk flèch nan men Guru Gobind Singh, pa Gian Singh Naqqash, c. 1930]] Banda Singh Bahadur te rive rapidman nan zòn ki koresponn ak Haryana jodi a, kote li te byen vit genyen konfyans ak sipò popilasyon lokal la. Lè li te deplase nan rejyon Bagar, li te pran kontwòl sou gwoup bandi ak vòlè yo, epi li te redistribye byen li te pran yo bay moun pòv yo. Aksyon sa a te fè repitasyon li grandi, e moun yo te menm onore li piblikman avèk yon foula. Avèk sipò vilaj yo, li te kòmanse entegre nouvo moun nan Khalsa a. Apre sa, li te kontinye avanse nan direksyon vilaj Sehri ak Khanda, kote li te voye lèt bay kominote Sikh yo nan Majha, Doaba ak Malwa pou ankouraje yo rantre nan batay li kont otorite Mughal yo. Nan mesaj sa yo, li te raple yo lanmò trajik pitit gason Guru Gobind Singh yo, ki te fèt sou lòd Wazir Khan. Kòm rezilta apèl sa yo, sipò pou li te ogmante atravè Punjab. Plizyè lidè ak sòlda te vin mete tèt yo ansanm avè l, tankou Fateh Singh ak Karam Singh ansanm ak Dharm Singh. Fanmi Phulkian yo, atravè Tilok Singh ak Ram Singh, te bay li sipò militè ak finansye. Menm kèk moun ki te deja nan sèvis Wazir Khan, tankou Ali Singh ak Mali Singh, te kite bò sa a pou vin sipòte mouvman Banda Singh lan. ==== Konkèt Sonipat ak Kaithal ==== Banda Singh ak yon fòs 500 sòlda te dirije yon atak sou Sonipat ki te toupre kapital enperyal la, Delhi . Faujdar Sonipat la te bat pa Sikh yo, sa ki te lakòz vil la te vin okipe. {{Sfn|Singh|1935}} Banda Singh te piye trezò enperyal la ak moun rich yo. Li te distribye richès la pami pwòp moun li yo. Konkèt Sonipat, ki te toupre Delhi, te yon defi ouvè pou Mughal yo. {{Sfn|Sagoo|2001}} Apre sa, Banda Singh te fikse je l sou Samana . Sou wout la, Banda Singh te dirije yon atak sou yon detachman Mughal toupre Kaithal ki t ap pote trezò enperyal ki t apral Delhi. {{Sfn|Singh|1935}} {{Sfn|Sagoo|2001}} Banda Singh te reyisi pran trezò a nan men otorite Mughal yo. {{Sfn|Singh|1935}} Amil (Gouvènè) Kaithal la te fache anpil pou sa epi li te dirije yon atak sou Sikh yo. Banda Singh ak Sikh yo te mennen yon batay difisil, men kòm yo te sitou sòlda apye konpare ak kavalri Mughal la, yo te fè fas ak pèt. Banda Singh te egzekite yon plan kote fòs Sikh yo te kouri antre nan forè ki te chaje ak pikan, sa ki te fòse kavalri Mughal yo abandone chwal yo. Sikh yo te soti nan bwa a epi yo te pran chwal yo. Mughal yo te masakre nan batay la, epi kèk te rann tèt yo. Banda Singh te kaptire Amil la, men li te lage l sou kondisyon pou l te kite Sikh yo kenbe chwal yo. Yo te distribye piyay yo te pran an pami disip Banda Singh yo. {{Sfn|Sagoo|2001}} === Kanpay nan Haryana ak nan lès === Banda Singh te deside ale nan direksyon lès nan direksyon Kiratpur pou libere Sikh Majha ak Doaba yo ki te bloke nan Malerkotla ak Ropar . Sou wout la, Banda Singh te konkeri Ghurman ak Thaska. Ghurman te ofri yon ti rezistans tandiske Thaska te rann tèt li san okenn rezistans. Apre sa, Banda Singh te avanse sou Kunjpura, ki te vilaj natif natal Wazir Khan. Twoup ak zam Wazir Khan te estasyone la, men Sikh yo te bat yo. Apre sa, Banda Singh te atake Shahabad, yon vilaj Mizilman ki te konnen pou vyòl. Banda Singh ak fòs Sikh yo te detwi yo. Banda Singh te ravaje Damala tou, kote Pathan yo te rete ki te abandone Guru Gobind Singh nan batay Bhangani an . Apre sa, Banda Singh te mache sou Mustafabad . Faujdar Mustafabad la te voye 2,000 sòlda enperyal ak 2 kanon pou kanpe Banda Singh ak Sikh yo. Banda Singh ak Sikh yo te bat Mughal yo, yo te kite kanon yo dèyè nan retrèt yo. Yo te piye vil la epi yo te pini Faujdar la pou tirani li ak opresyon li sou popilasyon an. {{Sfn|Singh|1990|pp=42–44}} [ 28 ] ==== Batay Kapuri ==== Banda Singh te tande pale de Zamindar Qadam-ud-din Kapuri a, lavi li te swadizan imoral ak pèsekisyon Endou ak Sikh yo. {{Sfn|Singh|1995}} Li te foure bouch li nan maryaj Endou yo, li te kidnape jèn lamarye epi vyole yo. {{Sfn|Sagoo|2001}} Banda Singh te atake Kapuri imedyatman, epi li te touye Qadam-ud-din pandan l t ap pran fò li a. Viktwa sa a te mennen tou nan yon gwo kaptire piyay ak materyèl lagè. {{Sfn|Singh|2000}} {{Sfn|Sagoo|2001}} {{Sfn|Gandhi|1999}} ==== Batay Sadhaura a ==== Pwochen fwa Banda Singh te wè Sadhaura se te Sadhaura . Sadhaura te dirije pa Osman Khan, ki te tòtire epi egzekite sen Mizilman Syed Pir Budhu Shah, paske li te ede Guru Gobind Singh nan batay Bhagnani an . Osman Khan te komèt tou atwosite kont Endou yo kote yo te touye bèf yo devan kay yo epi li te entèdi Endou ak Sikh yo boule mò yo epi fè evènman relijye yo. Tout bagay sa yo te fè Sadhaura sib Banda Singh. {{Sfn|Singh|2007}} {{Sfn|Gandhi|1999|p=29}} {{Sfn|Sagoo|2001|p=127}} {{Sfn|Singh|1990}} Pandan Banda Singh t ap avanse sou Sadhaura, moun nan lokalite a ak peyizan yo te mete tèt ansanm avè l nan revòlt la. Foul moun ki te an kòlè a te vin enkontwolab epi yo te detwi tout bagay. Yo te touye Sayyid yo ak Shaikh yo . Yo te pann Osman Khan jouktan li mouri epi yo te kaptire Sadhaura. {{Sfn|Sagoo|2001|p=127}} {{Sfn|Singh|1990}} {{Sfn|Singh|2004|p=6}} ==== Ropar ==== Wazir Khan te dekouvri ke Sikh ki soti Majha yo te rasanble nan Kiratpur Sahib pou mete tèt ansanm ak Banda Singh. Lè Sikh yo te rive Ropar, Sher Mohammad Khan ansanm ak Khizar Khan, Nashtar Khan ak Wali Mohammad Khan te la pou bloke pasaj Sikh yo epi ofri yo yon batay. {{Sfn|Sagoo|2001}} Mughal yo te gen pi bon zam ak yon kantite kavalri siperyè pandan ke Sikh yo te gen yon ti lame ki pa t gen ase zam. Tou de bò yo te fè fas nan yon batay san. Pandan yo t ap goumen, te gen yon move tanpèt [[pousyè]] ki te fòse tou de pati yo retire pou nwit la. Nan denmen, yon nouvo kontenjan Sikh te rive pou ranfòse Sikh ki te rete yo. Imedyatman, yon bal te frape Khizar Khan nan tèt, sa ki te lakòz konfizyon. Nashtar ak Wali Mohammad Khan te eseye rekipere kadav Khizar Khan men yo te mouri pandan y ap fè sa. Sher Mohammad Khan te kouri paske li te blese grav. <ref name="Tactics" /> Avèk pifò nan lidè yo mouri, fòs ki te rete a te retounen Sirhind. {{Sfn|Singh|2000}} Fòs Sikh ki te nan Ropar la te pita gwoupe ak Banda Singh Bahadur pou prepare atak la sou Sirhind. <ref name="s2" /> === Konkèt Sirhind === ==== Preparasyon yo ==== Sikh yo te gen plan pou yo mennen dharamyudh kont vil Sirhind, gouvènè li a , Wazir Khan, ak Dewan Sucha Nand, pou vanje opresyon Mughal yo ak ekzekisyon de jèn timoun [[Guru Gobind Singh|Guru Gobind Singh yo]] . {{Sfn|Singh|2004}} Sa a te objektif prensipal Banda Singh. Anvan batay la te kòmanse, Wazir Khan ak Sucha Nand te voye neve Sikh la ak 1,000 gason bay Baba Banda Singh Bahadur nan yon konplo pou twonpe Sikh yo, lè yo te pretann li te abandone Mughal yo epi li te vin jwenn Sikh yo pou kòz yo a. {{Sfn|Sagoo|2001}} {{Sfn|Singh|1990}} Wazir Khan te gen yon gwo lame byen ame, ki te gen ladan l gazi, ansanm ak yon kantite zam atiri, mousketè, ak elefan . {{Sfn|Singh|1990}} Lame Khan nan te gen plis pase 20,000 gason. {{Sfn|Singh|1935}} Yon lòt bò, lame Banda Singh la pa t byen ekipe ak lans long, flèch, nepe, san zam ak elefan e san ase chwal. {{Sfn|Sagoo|2001}} {{Sfn|Singh|1990|pp=55–66}} Dapre Ganda Singh, lame Banda a te konpoze de twa klas gason kote premye klas la te Sikh devwe yo ki te anseye pou fè kwazad kont lènmi peyi yo ak relijyon yo, dezyèm lan te sòlda rekrite peye ke chèf fanmi Phul yo te voye, ki te senpatize ak kòz Banda Singh la. Twazyèm lan te iregilye yo ki te vòlè pwofesyonèl ak bandi (dacoits), ki te anvi sezi opòtinite pou piye vil la. Yo te tou alye ki pa t fyab yo paske yo te konn dezète lè yo te pè yon siy defèt. {{Sfn|Singh|1990|pp=55–66}} {{Sfn|Sagoo|2001}} Hari Ram Gupta ekri ke lame Banda a te konpoze de twa gwoup, premye a se te Sikh ki t ap goumen sèlman pou pini Wazir Khan, dezyèm lan se te Sikh ki te detèmine pou piye ak pini lènmi lafwa yo. Twazyèm lan se te Endou Jats, Gujars ak Rajputs ki te detèmine pou piye sèlman. {{Sfn|Gupta|1978}} ==== Batay ==== Both sides faced off in Chappar Chiri on 12 May 1710. Upon the firing of artillery by the Mughal Army, the third class of Banda's army, consisting of bandits and irregulars fled, and soon after Sucha Nand's nephew along with his 1,000 men took to flight as well.{{Sfn|Singh|1990}} Baj Singh informed Banda Singh of this. Banda Singh decoded to personally entre the frontlines of the battle leading the charge against the Mughals.{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Sagoo|2001}} This motivated the Sikh force who shouted, "Waheguru ji ki Fateh" (Victory belongs to the Wondrous Enlightener) as they charged against the Mughals and their elephants. With only swords two elephants were killed by the Sikhs. The Mughals suffered heavy casualties with the Nawab of Malerkotla, Sher Mohammad Khan, being killed. He was followed by Mughal general Khawaja Ali. Wazir Khan attempted to rally his men as he fired arrows, but was confronted by Baj Singh. Wazir Khan threw a spear at Baj Singh. Both men dueled with Baj Singh injuring Wazir Khan's horse. Wazir Khan shot Baj Singh in the arm with an arrow and reached for his sword to kill him. Fateh Singh charged at Wazir Khan and decapitated Wazir Khan before he could kill Baj Singh.{{Sfn|Sagoo|2001}} According to Suraj Granth and Maculiffe Wazir Khan was instead killed by Banda Singh who shot him with an arrow from the Guru.{{Sfn|Sagoo|2001}} As soon as Wazir Khan died the Mughal force fled.{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Gupta|1978}} Wazir Khan's body would later be tied to an animal and dragged around before being hung onto a tree.{{Sfn|Sagoo|2001}}<ref name=":15" /> Fòs Mughal ki t ap fè retrèt la te kite tout chwal yo, kanon yo, tant yo ak minisyon yo dèyè, ke Sikh yo te kaptire. Sikh yo te rele byen fò " Sat Sri Akaal " (Se vre Senyè Etènèl la) pandan y ap atake Sirhind. Sikh yo te rive Sirhind nan mitan lannwit. Yo te fèmen pòtay yo epi yo te mete kanon pou bloke Sikh yo. Sikh yo te repoze pou nwit lan. Fanmi Wazir Khan ak lòt ofisyèl Mughal te sove al Delhi. Nan dat 13 la, 500 Sikh te mouri pandan y ap eseye pran Sirhind. Nan dat 14 la, Sikh yo te antre nan Sirhind. {{Sfn|Sagoo|2001}} ==== Konsekans ==== Ranpli ak raj ak revanj, Sik yo te kòmanse detwi epi raze Sirhind nèt. Yo te kaptire epi egzekite Sucha Nand. Banda Singh te sezi tout piyay Sirhind te fè. {{Sfn|Sagoo|2001}} Li te aboli sistèm zamindari a (sistèm feyodal) epi li te distribye tè pami peyizan yo. Banda Singh te bay lòd pou yo bay peyizan yo pwopriyete tè a epi pou yo kite yo viv nan diyite ak respè pou tèt yo. {{Sfn|Singh|1927|p=8}} {{Sfn|Dhavan|2011|p=51}} Tout pwovens Sirhind lan ak 28 pargana li yo te anba kontwòl Banda Singh. Li te soti nan Sutlej rive nan Yamuna ak soti nan mòn Shivalik rive nan Kunjpura, Karnal ak Kaithal . Tout te bay 3,600,000 roupi chak ane. {{Sfn|Sagoo|2001}} Li te nonmen Baj Singh kòm nouvo Gouvènè Sirhind ak Ali Singh nan Salaudi kòm adjwen li, epi li te frape pyès monnen. {{Sfn|Singha|2005|p=9}} {{Sfn|Gupta|1999|p=14}} Fateh Singh te vin Gouvènè Samana, epi Ram Singh te vin Gouvènè Thanesar . {{Sfn|Sagoo|2001}} Banda Singh te vin byen koni nan epòk sa a kòm "Defansè lafwa a ak chanpyon moun k ap sibi opresyon yo." [ 55 ] === Envazyon militè yo === [[Fichye:INDIA,_Independent_States._Sikhs_(Khalsa_Fauj)._Baba_Banda_Singh_Bahadur._1670-1716._AR_Rupee_(25mm,_11.98_g,_6h)._Amritsar_mint._Dated_Year_2_(AD_1711)._VF._(840_2).jpg|vignette|LEND, Eta Endepandan. Sikhs (Khalsa Fauj). Baba Banda Singh Bahadur. 1670-1716. AR Roupi (25mm, 11.98 g, 6h). Amritsar mant. Date ane 2 (AD 1711)]] Banda Singh Bahadur te devlope vilaj Mukhlisgarh la epi li te fè l kapital li. Apre sa, li te chanje non l pou l rele Lohgarh (Fòtrès Fè) kote li te pibliye pwòp pyès monnen li. Pyès monnen an te dekri Lohgarh konsa: "Frape nan Vil Lapè a, ki ilistre bote lavi sivik la, ak orneman twòn beni an". <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2016)">sitasyon nesesè</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Li te etabli yon eta nan Punjab pandan sis mwa pou yon ti tan. Banda Singh te voye Sikh nan Uttar Pradesh epi Sikh yo te pran kontwòl Saharanpur, Muzaffarnagar, ak lòt zòn ki toupre yo. Dominasyon Sikh yo sou tout Penjab ki te bò solèy leve Lahore a te bloke kominikasyon ant Delhi ak [[Lawo|Lahore]], kapital Penjab la, e sa te enkyete Anperè Mughal Bahadur Shah I. Li te abandone plan li pou domine rebèl yo nan Rajputana epi li te mache nan direksyon Penjab. {{Sfn|Singha|2005|p=14}} Yo te òganize tout fòs enperyal la pou defèt epi touye Banda Singh Bahadur. {{Sfn|Singh|1995|p=27}} Yo te bay lòd pou tout jeneral yo rantre nan lame Anperè a. Pou asire ke pa t gen okenn ajan Sikh nan kan lame yo, yo te bay yon lòd nan dat 29 Out 1710 bay tout Endou yo pou yo kale bab yo. Banda Singh te nan Uttar Pradesh lè lame Mughal la, sou lòd Munim Khan te mache al Sirhind epi anvan Banda Singh te retounen, yo te deja pran Sirhind ak zòn ki te antoure l yo. Se poutèt sa, Sikh yo te deplase al Lohgarh pou dènye batay yo a. Sikh yo te bat lame a men yo te rele ranfò epi yo te mete syèj sou fò a ak 60,000 sòlda. {{Sfn|Gupta|1978}} Gulab Singh te abiye l ak rad Banda Singh epi li te chita nan plas li. Banda Singh te kite fò a lannwit epi li te ale nan yon kote sekrè nan mòn yo ak nan forè Chamba yo. Lefèt ke lame a pa t rive touye oswa kenbe Banda Singh te choke Anperè Bahadur Shah I epi nan dat 10 desanm 1710 li te bay lòd pou yo touye nenpòt kote yo jwenn yon Sikh. {{Sfn|Singh|1927}} Banda Singh Bahadur te ekri [[Hukamnama|Hukamnamas]] bay Sikh yo pou yo reòganize epi mete tèt ansanm avè l touswit. {{Sfn|Singh|1999}} An 1712, Sikh yo te rasanble toupre Kiratpur Sahib epi yo te bat Raja Ajmer Chand, ki te responsab pou òganize tout Eta Mòn yo kont Guru Gobind Singh epi pou yo te kòmanse batay avè l. Apre lanmò Bhim Chand, lòt Raja Mòn yo te aksepte estati sibòdone yo epi yo te peye Banda Singh revni. Pandan kat pitit gason Bahadur Shah I yo t ap touye tèt yo pou twòn Anperè Mughal la, Banda Singh Bahadur te repran Sadhaura ak Lohgarh. Farrukh Siyar, 10yèm Anperè Mughal la, te nonmen Abdus Samad Khan kòm Subahdar pwovens Lahore a epi Zakariya Khan, pitit gason Abdus Samad Khan, Faujdar Jammu. {{Sfn|Singh|1999}} An 1713, Sikh yo te kite Lohgarh ak Sadhaura epi yo te ale nan mòn izole Jammu yo kote yo te bati Dera Baba Banda Singh. {{Sfn|Singh|2007}} <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Site sous ou yo|<span title="This citation requires a reference to the specific page or range of pages in which the material appears. (December 2023)">paj&nbsp;nesesè</span>]]'' &#x5D;</sup> Pandan tan sa a, Sikh yo t ap sibi pèsekisyon, sitou pa Mughal yo nan rejyon Gurdaspur la. Banda Singh te soti epi li te pran Kalanaur ak Batala (tou de kote nan distri Gurdaspur modèn sa ki te reprimande Farrukh Siyar pou l te bay ofisyèl ak chèf Mughal ak Endou yo lòd pou yo ale ak twoup yo nan Lahore pou ranfòse lame li a. {{Sfn|Singh|1999|p=94}} == Syèj nan Gurdas Nangal == Nan mwa mas 1715, lame ki te sou kòmandman Abd al-Samad Khan, gouvènè Mughal Lahore a, te pouse Banda Bahadur ak fòs Sikh yo nan vilaj Gurdas Nangal, 6&nbsp;km nan lwès Gurdaspur, Punjab epi yo te sènen vilaj la. Sikh yo te defann ti fò a pandan uit mwa nan kondisyon difisil anpil, men nan dat 7 desanm 1715, Mughal yo te antre nan garnizon ki te grangou a epi yo te kaptire Banda Singh ak konpayon l yo. == Egzekisyon == [[Fichye:Mehdiana_5.jpg|vignette|Eskilti ekzekisyon Banda Singh Bahadur nan Delhi, Mehdiana Sahib, toupre Jagraon nan distri Ludhiana, [[End|peyi Zend.]]]] Yo te mete Banda Singh Bahadur nan yon kaj an fè epi yo te mare rès Sikh yo nan chenn. Yo te mennen Sikh yo Delhi nan yon pwosesyon ak 780 prizonye Sikh yo, 2,000 tèt Sikh pandye sou lans, ak 700 cha plen tèt Sikh yo te masakre yo te itilize pou teworize popilasyon an. Yo te mete yo nan Fò Wouj la epi yo te fè presyon sou yo pou yo abandone lafwa yo epi vin Mizilman. {{Sfn|Singh|1927}} Mogol yo te egzekite Banda Singh Bahadur ak 700 nan disip li yo nan Delhi nan prentan 1716. Yon vizitè Ewopeyen ki te vin nan vil la pou zafè ofisyèl, ki te yon diplomat Konpayi Britanik End Lès nan Anpi Mogol la, te obsève egzekisyon Banda Singh Bahadur ak 700 nan disip li yo. <ref name=":9" /> Ewopeyen sa a te ekri panse li sou ekzekisyon Sikh yo nan yon lèt li te voye bay Gouvènè Fort William nan Kalkita . Se yon nan pi ansyen istwa Sikh yo nan pèspektiv yon Lwès. <ref name=":9" /> == Revolisyonè == [[Fichye:Banda_Singh_Bahadur_mural_fresco.jpg|vignette|Fresk miray Banda Singh Bahadur (chita adwat) ak pitit gason l lan (chita agoch). Yon asistan adwat ap balanse yon fouye mouch. Yo dekore ak koulè wouj sou rad yo, karakteristik faksyon Bandai Khalsa a.]] Banda Singh Bahadur rekonèt pou lefèt ke pandan peryòd li te aktif, li te kraze sistèm Zamindari system ak Taluqdari system yo, epi li te redistribye tè bay peyizan yo pou yo vin pwopriyetè tèt pa yo. Nan menm tan an, li parèt ke anpil fonksyonè gouvènman yo te plonje nan extòsyon ak koripsyon, sa ki te lakòz sistèm administratif ak lòd piblik la vin totalman deregle ak boulvèse. Tradisyon lokal la raple ke moun ki soti nan katye Sadaura yo te vin jwenn Banda Singh pou plenyen pou pratik inikite chèf feyodal yo. Banda Singh te bay lòd pou Baj Singh louvri dife sou yo. Moun yo te sezi wè repons etranj yo te bay la epi yo te mande l sa l te vle di. Li te di yo ke yo pa t merite pi bon tretman alòske, ak plizyè milye moun, yo te toujou kite yon ti ponyen Zamindar fè yo pè. Li te bat Sayyid yo ak Shaikh yo nan batay Sadhaura a . {{Sfn|Singh|1999}} == Posib rivalite ak Tat Khalsa ak eritaj == [[Fichye:Mural_of_Banda_Singh_Bahadur_with_his_son_with_both_being_served_by_fly-whisk_attendants.jpg|gauche|vignette|Miral Banda Singh Bahadur ak pitit gason l lan, toulede ap sèvi pa moun k ap fè fly-whisk.]] An 1714, Farrukh Siyar te prevwa yon efò solid pou siprime rebelyon Banda a, ki t ap evite kaptire malgre gwo efò ak envestisman resous Mughal yo. Okòmansman, yo te mande Mata Sundari (vèv Guru Gobind) pou l konvenk Banda pou l sispann dezòd li ak ekspedisyon kont Mughal yo an echanj pou jagir ak rekritman sòlda Sikh nan lame enperyal la. Banda te refize poutèt li pa t fè gouvènman an konfyans. Apre sa, Anperè a te mete toulede vèv Gobind yo nan prizon, sa ki te pouse Sundari ekri Banda ankò pou fè l soumèt. Banda te refize ankò, sa ki te pouse Anperè a ranfòse restriksyon yo sou vèv yo, sa ki te abouti nan ekskominikasyon Banda Singh Bahadur pa Mata Sundari paske li te refize soumèt devan Anperè a jan li te mande l la. Li te akize l tou de gouvène Sikh yo kòm "Guru" yo, epi li te reprimande disip li yo nan yon [[Hukamnama|hukam-nama]] . Dispit sa a te mennen nan de faksyon separe nan kominote Sikh kontanporen an, Tat Khalsa a; ki te alye ak Mata Sundari, ak Bandais yo; ki te alye ak Banda Singh Bahadur. {{Sfn|Gupta|1978}} Entèvansyon Mata Sundari a te lakòz mwatye nan disip Banda yo (apeprè kenz mil) abandone l anvan syèj Gurdas Nangal la. Dispit ant Tat Khalsa yo ak Bandais yo te sitou gen ladan sijè tankou abandone wòb ble tradisyonèl Banda yo an favè wòb wouj yo, ensistans li sou vejetaryen, obsèvans li nan rituèl kas yo, ak ranplasman li nan slogan Sikh preskri a ak "Fateh Darshan", osi byen ke enkyetid sou eksè twoup Banda yo te komèt pandan kanpay revanj yo kont Mughal yo. Ekskominikasyon Banda a te anpeche kapasite li pou l te kontrekare Mughal yo e li te kontribye nan kapti ak ekzekisyon final li. Tradisyon Sikh modèn nan pale de omwen de Khalsa diferan; Tat Khalsa a ki respekte règ ak enjonksyon Guru Gobind Singh yo, ak Bandais yo; moun ki te adopte prensip Banda Singh Bahadur yo. {{Sfn|Singh|Fenech|2014}} Istoryen Ganda Singh te mete an dout lide ke Banda Singh Bahadur te janm ekskominye pa Mata Sundari. Li fè remake pa gen okenn sous ki soti nan epòk la—oswa menm tou pre epòk la—ki pale de yon ekskominikasyon konsa, ni okenn prèv ki montre ke Farrukh Siyar te janm negosye ak Mata Sundari. Menm jan an tou, istoryen Surjit Singh Gandhikonfime absans nenpòt dokiman kontanporen ki ta sipòte yon konfli ofisyèl ant Banda Singh ak Mata Sundari. Sukhdial Singh ajoute ke pa gen okenn ''hukam-nama'' Mata Sundari te voye bay Banda Singh. Daprè Nazer Singh, pandan plizyè syèk apre lanmò li, kominote Sikh la ansanm ak Akali yo te souvan pran distans ak Banda Singh. Pou reabilite imaj li, Ganda Singh te pibliye yon liv an 1935 kote li prezante l kòm yon “Sikh pafè.” Menmsi li defann li kont anpil akizasyon, li rekonèt tou ke Banda Singh pa t san fot. Gen lòt istoryen ki rete kritik. Purnima Dhavan kesyone entèpretasyon Ganda Singh yo, sitou sou fason li li fraz nan ''hukam-namas'' yo, ki ka entèprete swa kòm soumèt devan otorite Guru a oswa kòm yon fason pou Banda bay tèt li yon otorite ki sanble ak sa yon guru genyen. Sepandan, Hari Ram Gupta fè konnen ke ekspresyon “Sri Sacha Sahiba” Banda te itilize yo te toujou refere ak Bondye oswa Guru a, pa ak li menm. == Moniman Lagè Baba Banda Singh Bahadur la == [[Fichye:Night_view_of_Fateh_Burj,_Punjab,_India.JPG|vignette|View lannwit nan Fateh Burj, Chappar Chiri, Sahibzada Ajit Singh Nagar, Punjab, peyi Zend .]] Yo te bati yon moniman lagè kote batay Chappar Chiri a te fèt la, pou glorifye sòlda Sikh ewoyik yo. Fateh Burj la, ki gen 328 pye wotè, te dedye a Banda Singh Bahadur ki te dirije lame a epi ki te bat fòs Mughal yo. Fateh Burj la pi wo pase Qutab Minar epi li se yon estrikti oktogonal. Gen yon dòm anlè gwo kay won an ak Khanda ki fèt an [[asye]] pur. <ref>{{Cite web|url=http://www.ajitgarhonline.in/city-guide/baba-banda-singh-bahadur-war-memorial|title=Baba Banda Singh Bahadur War Memorial, Fateh Burj in Ajitgarh|date=30 November 2011|website=Ajitgarhonline.in|access-date=3 December 2016}}</ref> == Nan kilti popilè == * ''Sarbans Dani Guru Gobind Singh'', yon fim dramatik Endyen an lang Punjabi ki te reyalize pa Ram Maheshwari an 1998. Fim nan swiv lit Guru a ak Banda Singh Bahadur kont Anpi Mughal la. {{Sfn|Singh|Fenech|2014}} * ''Rise of Khalsa'', yon fim dramatik istorik anime Endyen an 2006 pa Vismaad Mediatech. * ''Chaar Sahibzaade: Rise of Banda Singh Bahadur'', yon fim anime òdinatè Endyen an 2016 pa Harry Baweja. Yon swit pou ''Chaar Sahibzaade'', li swiv batay Banda Singh Bahadur kont Mughal yo anba gidans Guru Gobind Singh. * ''Guru Da Banda'', yon fim 2018 Endyen anime istorik dram pa Jassi Chana. == Dosye batay == {| class="wikitable sortable plainrowheaders floatleft" style="font-size:90%; margin:1em auto 1em auto;" ! width="65" |Outcome !Date !Campaign !Action !Opponent/s !Location !Sources |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Late 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Skirmish in Narnaul |Local dacoities and thieves |Narnaul, Haryana |{{Sfn|Singh|2004}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Late 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Battle of Bhiwani |Mughal Empire |Bhiwani, Haryana |<ref name=":22" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |October 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Skirmish in Bangardesh |Local dacoities and thieves |Bangardesh, Haryana |{{Sfn|Singh|1935}}<ref name=":22" /> <span style="display:none">⁂</span> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |November 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Battle of Sonipat |Mughal Empire |Sonipat, Haryana |<ref name=":42">{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/ikram/part2_19.html|title=XIX. A Century of Political Decline: 1707-1803|last=Frances Pritchett|date=|publisher=Columbia.edu|access-date=2012-04-29}}</ref>{{Sfn|Sagoo|2001}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |November 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Battle of Kaithal |Mughal Empire |Kaithal, Haryana |<ref name=":33" /><ref name=":42" />{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|2004}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |28 November 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Battle of Samana |Mughal Empire |Samana, Punjab |<ref name=":02" />{{Sfn|Singh|2004}}<ref name=":22" />{{Sfn|Singh|2007}}{{Sfn|Gandhi|1999}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Ghuram |Mughal Empire |Sanaur, Punjab |<ref name=":02" />[28]<ref name=":22" />{{Sfn|Singh|2004}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Thaska |Mughal Empire |Thaska, Punjab |<ref name=":02" />[28]<ref name=":22" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Thanesar |Mughal Empire |Thanesar, Haryana |<ref name=":02" />[28] |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Shahbad |Mughal Empire |Shahbad-Markanda,Haryana |<ref name=":02" />[28]{{Sfn|Singh|2004}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Damala |Mughal Empire |Damala, Haryana |[28]<ref name=":22" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Mustafabad |Mughal Empire |Mustafabad, Haryana |<ref name=":02" />[28]<ref name=":22" />{{Sfn|Singh|2004}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Kunjpura |Mughal Empire |Kunjpura, Haryana |<ref name=":02" />{{Sfn|Singh|2004}}<ref name=":22" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1709 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Kapuri |Mughal Empire |Kapuri, Punjab |<ref name=":02" /><ref name=":22" />{{Sfn|Sagoo|2001}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Early 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Sadaura |Mughal Empire |Sadaura, Haryana |{{Sfn|Gandhi|1999}}'''{{Sfn|Singh|2004}}''' '''<ref name=":02" />{{Sfn|Singh|2004}}<ref name=":22" />''' |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Early 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign to the East |Battle of Ropar |Mughal Empire |Ropar, Punjab |{{Sfn|Singh|2000}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |May 12, 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Battle of Chappar Chiri |Mughal Empire |Chappar Chiri, Punjab |{{Sfn|Singh|2004}}{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Dhavan|2011}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |May 12–14, 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign to Sirhind |Siege of Sirhind |Mughal Empire |Sirhind, Punjab |{{Sfn|Dhavan|2011}}{{Sfn|Singh|2004}}{{Sfn|Sagoo|2001}}<ref name=":02" />{{Sfn|Dhavan|2011}}{{Sfn|Gandhi|1999}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |June 1710 | style="background:#ACBECF" |N/A |Battle of Ghurnai |Ramraiya |Ghurnai, Punjab |<ref>{{Cite web|url=https://www.thesikhencyclopedia.com/biographical/famous-sikh-personalities/bulaka-singh/|title=BULAKA SINGH, - The Sikh Encyclopedia|date=2000-12-19|language=en-US|access-date=2024-05-29}}</ref>{{Sfn|Singh|1990}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |June 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign in the Yamuna-Ganga Doaba |Battle of Saharanpur |Mughal Empire |Saharanpur, Uttar Pradesh |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Gupta|1978}}{{Sfn|Singh|2004}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |June 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign in the Yamuna-Ganga Doaba |Battle of Behut |Mughal Empire |Behat, Uttar Pradesh |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Gupta|1978}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |July 11, 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign in the Yamuna-Ganga Doaba |Battle of Nanauta |Mughal Empire |Nanauta, Uttar Pradesh |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Gupta|1978}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |July 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign in the Yamuna-Ganga Doaba |Battle of Jalalabad |Mughal Empire |Jalalabad, Uttar Pradesh |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Gupta|1978}}<ref name=":02" /> |- |{{No2}} Loss ! scope="row" |July–August 1710 | style="background:#ACBECF" |Campaign in the Yamuna-Ganga Doaba |Siege of Jalalabad |Mughal Empire |Jalalabad, Uttar Pradesh |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Gupta|1978}}<ref name="William Irvine 1971 102" /><ref name=":02" /><ref name="jalalabad2" /> |- |{{No2}}Loss ! scope="row" |December 1710 | style="background:#ACBECF" |N/A |First Battle of Lohgarh |Mughal Empire |Lohgarh, Haryana | |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Early 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign against the Hill States |Battle of Bilaspur |Kahlur |Kahlur Fort |{{Sfn|Gupta|1978}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Early 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Pathankot |Mughal Empire |Pathankot, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Gupta|1978}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Early 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Gurdaspur |Mughal Empire |Gurdaspur, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Gupta|1978}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |Early 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Raipur-Brahmpur |Mughal Empire |Raipur-Brahmpur, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |March- April 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Batala |Mughal Empire |Batala, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Singh|1999}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |March- April 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Kalanaur |Mughal Empire |Kalanaur, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}{{Sfn|Singh|1999}}<ref name=":02" /><ref name="Gill 1978 279" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |March- April 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Achal |Mughal Empire |Achal, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Gupta|1978}}{{Sfn|Singh|1999b}} |- |{{No2}}Loss ! scope="row" |May 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Pasrur |Mughal Empire |Pasrur, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Gupta|1978}}{{Sfn|Singh|1999b}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |December 1711 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Battle of Kiratpur |Mughal Empire |Kiratpur, Punjab |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Gupta|1978}}{{Sfn|Singh|1999b}} |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |March 1712 | style="background:#ACBECF" |Campaign from the Hills |Second Battle of Sirhind |Mughal Empire |Sirhind, Punjab |{{Sfn|Gupta|1978}}<ref name=":02" /> |- |{{yes2}}Victory ! scope="row" |March 1712 | style="background:#ACBECF" |N/A |Second Battle of Lohgarh |Mughal Empire |Lohgarh, Haryana |{{Sfn|Sagoo|2001}}{{Sfn|Singh|1990}}<ref name=":02" /> |- |{{No2}}Loss ! scope="row" |April–December 1715 | style="background:#ACBECF" |N/A |Siege of Gurdaspur |Mughal Empire |Gurdaspur, Punjab |<ref name=":02" />{{Sfn|Singh|2004}}<ref name=":22" /> |} <gallery widths="200" heights="200"> Fichye:Banda_Bahadur_the_Sikh_Warrior_,.JPG|alt=Statue of Baba Banda Bahadur at Chappar Chiri, near Mohali (Punjab)| Estati Baba Banda Bahadur nan Chappar Chiri, toupre Mohali (Punjab) Fichye:Vir_banda_vairagi_Birla_mandir_6_dec_2009_(44).JPG|alt=Statue of Veer Banda Bairagi in Birla Mandir Delhi| Estati Veer Banda Bairagi nan Birla Mandir Delhi Fichye:Banda_Bahadur_Memorial.jpg|alt=Banda Bairagi Memorial in Khanda, near Sonipat, Haryana| Banda Bairagi Memorial nan Khanda, toupre Sonipat, Haryana Fichye:Prime_Minister_Narendra_Modi_at_the_300th_Shaheedi_Samagam_of_Baba_Banda_Singh_Bahadur_in_New_Delhi.jpg|alt=Indian Prime Minister Narendra Modi and Indian Punjab Chief Minister Parkash Singh Badal at the commemorative event to mark the 300th anniversary of the martyrdom of Baba Banda Singh Bahadur.| Premye Minis Endyen an, [[Narendra Modi]], ak Premye Minis Punjab Endyen an , Parkash Singh Badal, nan evènman komemoratif la pou make 300yèm anivèsè mati Baba Banda Singh Bahadur. Fichye:1._Gorilla_war_strategy_Historical_landscape_recreated.jpg|alt=Shaheed Baba Banda Singh Bahadur memorial at Chhapar Chiri,near Mohali| Memoryal Shaheed Baba Banda Singh Bahadur nan Chhapar Chiri, toupre Mohali Fichye:Places_related_with_life_of_Baba_Banda_Singh_Bahadur.png|alt=Places related with life of Baba Banda Singh Bahadur| Kote ki gen rapò ak lavi Baba Banda Singh Bahadur Fichye:Issued_edict_(hukamnama)_of_Banda_Singh_Bahadur._Held_in_the_Bhai_Rupa_Collection.jpg|alt=Issued edict (hukamnama) of Banda Singh Bahadur. Held in the Bhai Rupa Collection| Edik ( ''[[hukamnama]]'' ) Banda Singh Bahadur te pibliye a. Yo konsève l nan Koleksyon Bhai Rupa a. Fichye:Issued_edict_(hukamnama)_of_Banda_Singh_Bahadur_containing_his_official_seal_at_top_of_page.jpg|alt=Issued edict (hukamnama) of Banda Singh Bahadur containing his official seal at top of page| Edik (hukamnama) Banda Singh Bahadur te pibliye a, ki gen so ofisyèl li anlè paj la. Fichye:'Pind_Dehra_Sahibji',_dedicated_to_Banda_Singh_Bahadur,_in_September_1932.jpg|alt='Pind Dehra Sahibji', dedicated to Banda Singh Bahadur, in September 1932| 'Pind Dehra Sahibji', dedye a Banda Singh Bahadur, nan mwa septanm 1932 </gallery> == Galri == == Gade tou == * Jassa Singh Ahluwalia * Dal Khalsa * Jassa Singh Ramgarhia * Bhai Mani Singh * Nawab Kapur Singh stw6purw5s0pbun7ch6xlof471gixyp Khalsa 0 97461 890429 881384 2026-11-18T16:35:02Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890429 wikitext text/x-wiki     Tèm '''''Khālsā''''' ( Punjabi , ) refere a tou de yon kominote ki swiv Sikhi kòm relijyon li, osi byen ke yon gwoup espesyal Sikh inisye. Tradisyon ''Khalsa'' a te inisye an 1699 pa Dizyèm [[Guru (mèt espirityèl)|Guru]] Sikhism nan, [[Guru Gobind Singh]] . Fòmasyon li te yon evènman kle nan listwa Sikhism . Sikh yo selebre fondasyon Khalsa pandan festival Vaisakhi a. Guru Gobind Singh te etabli tradisyon Khalsa la apre lanmò papa li, [[Guru Tegh Bahadur]], ki te egzekite pandan rèy Anperè Mughal Aurangzeb, apre kèk Brahmin Endou te mande èd li pou pwoteje relijyon yo. Guru Gobind Singh te fonde Khalsa a kòm yon kominote gèrye ki gen devwa pou defann moun inosan kont pèsekisyon relijye. Sa te make kòmansman yon nouvo epòk nan Sikhi. Li te mete sou pye yon seremoni inisyasyon espesyal yo rele ''amrit sanskar'' (seremoni nèktar), ansanm ak règ konduit pou manm Khalsa yo. Li te tou kreye yon nouvo sistèm lidèchip pou kominote a, ki ranplase ansyen sistèm ''Masand'' la. Anplis wòl espirityèl li, Khalsa a te bay Sikhi yon vizyon ki melanje aspè relijye ak politik, kote kominote a te vin òganize kòm yon fòs kolektif ak prensip klè sou jistis, pwoteksyon, ak responsablite sosyal Nan pratik tradisyonèl Sikhi, gason ki antre nan Khalsa yo resevwa tit '''Singh''', ki vle di “lyon”. Pou fanm, tit '''Kaur''' te vin tounen yon idantite obligatwa espesyalman nan ventyèm syèk la. Manm Khalsa yo swiv yon kòd konduit yo rele '''Rahit''', ki defini fason yo dwe viv. Règ sa yo gen ladan yo: pa itilize tabak, pa konsome alkòl, evite adiltè, pa manje vyann ki prepare selon rit Kutha, pa modifye cheve oswa kò yo, epi swiv yon kòd aparans espesyal ki rele '''Senk K'''. Okòmansman, yo te yon gwoup Sikh byen diferan, men jodi a, diferans ki genyen ant Sikh Khalsa yo ak kominote Sikh prensipal la vin flou e konfizyon, malgre pifò Sikh yo pa òdone fòmèlman nan lòd Khalsa a kòm Amritdharis. Pifò Sikh yo konsidere enstitisyon Khalsa a an gwo enpòtans kòm etap final yon Sikh ke Sikh serye yo ta dwe vle vin tounen. <ref name=":4" /> == Etimoloji == Tèm ''khālsā'' a soti nan mo [[arab]] {{Lang|ar|خالص}} la. ''k͟hālis'' ki vle di "pi, klè, lib de, sensè, vre, dwat, solid". <ref>{{Cite web|url=https://dictionary.reverso.net/arabic-english/%d8%ae%d8%a7%d9%84%d8%b5|title=خالص translation in English &#124; Arabic-English dictionary|website=Dictionary.reverso.net}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.bab.la/dictionary/arabic-english/%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5|title=خالِص - Translation in English|website=En.bab.la}}</ref> Sikhi te parèt nan pati nòdwès soukontinan Endyen an, nan zòn ki jodi a se Pakistan ak India. Pandan peryòd Anpi Mughal la, chèchè Eleanor Nesbitt esplike ke tèm ''Khalsa'' a te okòmansman itilize pou refere a tè ki te anba kontwòl dirèk anperè a. Sa te diferan de tè yo rele ''jagir'', ki te bay chèf lokal yo an echanj pou lwayote yo ak obligasyon pou yo peye taks anyèl bay anperè a. Anvan [[Guru Gobind Singh]], òganizasyon relijye a te òganize atravè ''masand'' yo oswa ajan yo. ''Masand'' yo te konn kolekte revni nan rejyon riral yo pou kòz Sikh la, menm jan ''jagir yo'' te konn fè pou anperè Islamik la. <ref name="nesbitt54">[[Khalsa#Nesbitt|Nesbitt]], pp. 54–57, 29, 143</ref> ''Khalsa'' a, nan Sikhism, te vin vle di lwayote pi anvè Guru a, epi non pa anvè ''masand'' entèmedyè yo ki te vin pi plis kòwonpi, dapre Nesbitt. == Istorik == Mo "Khalsa" jan Sikh yo itilize l la, yo jwenn premye mansyon li nan ''[[Hukamnama|hukamnamas]]'' yo te fè pandan [[Guru Hargobind]] te referans ki montre li te dekri kèk kongregasyon nan bò lès la kòm “Khalsa Guru a”. Pita, yon hukamnama Guru Tegh Bahadur te refere a kominote Sikh nan Pattan Farid kòm ''“Guru ji ka Khalsa”'' (sa vle di “Khalsa Guru a”). Sepandan, nan yon hukamnama Guru Gobind Singh ki date 25 avril 1699, yo wè yon distenksyon pi klè: li dekri yon gwoup Sikh nan vilaj Bhai Gurdas Bhagte Phaphre kòm ''“sangat sahlang”''. Tèm ''sahlang'' la, dapre sous istorik tankou ''Dabestan-e Mazaheb'', te itilize pou Sikh ki te inisye pa ''masand'' yo (reprezantan Guru yo), olye de moun ki te resevwa inisyasyon dirèk. Nan sans sa a, yo te fè diferans ant: * '''Sikh “sahlang” oswa “meli/masandia”''': moun ki te antre nan kominote a atravè masand yo * '''Khalsa''': moun ki te resevwa inisyasyon dirèk nan men Guru a Nan hukamnama ki soti ant 1699 ak 1707, Guru Gobind Singh souvan rele tout kominote Sikh la ''“Sarbat sangat mera Khalsa hai”'' (tout kongregasyon an se Khalsa mwen). Men menm apre li te fini tradisyon Guru pèsonèl la, nan yon hukamnama li te voye bay kominote Varanasi a an 1708, li te itilize ekspresyon ''“Waheguru ji ka Khalsa”'', ki montre Khalsa a kòm kominote ki fè pati Divinite a menm. Tèm '''Khalsa''' nan Sikhi pa t kòmanse an 1699; li te deja egziste anvan evènman Vaisakhi a. Okòmansman, ''Khalsa'' te itilize pou deziyen yon Sikh ki te konsidere kòm espesyal, ki te gen gwo respè, epi ki te trè pwòch ak Guru a. Lè Guru Gobind Singh te formalize Khalsa an 1699, li pa t envante tèm nan, men li te louvri estati sa a pou tout kominote Sikh la, olye li rete yon privilèj pou kèk moun chwazi sèlman. Pandan peryòd Banda Singh Bahadur, de hukamnama ki egziste toujou montre tèm Khalsa a nan fraz tankou ''“Akal Purakh jio da Khalsa”'', sa vle di “Khalsa Èt Imòtèl la”. Sa montre Khalsa a te vin konekte dirèkteman ak Bondye (''Akal Purakh''). Pita, hukamnama ki soti bò kote vèv Guru Gobind Singh yo, Mata Sundari ak Mata Sahib Devan, tou mete aksan sou lide ke Khalsa a fè pati Akal Purakh, oswa Bondye siprèm nan. Lè Akal Takht te kòmanse bay hukamnama li yo, li te dekri tèt li kòm ''“Sat Sri Akal Purakh ji ka Khalsa”''. Nan moman sa a, ekspresyon ''“Waheguru ji ka Khalsa”'' te deja vin yon fraz komen nan kominote Sikh la pou pale de Khalsa kòm moun oswa kòm yon kolektif ki fè pati Bondye. Pandan peryòd Anpi Mughal la, Sikh yo te sibi anpil presyon ak pèsekisyon relijye. Guru Arjan Dev, senkyèm Guru a, te arete epi egzekite an 1606 pa Anperè Mughal Jahangir. Apre sa, Guru Hargobind, ki te vin siksesè li, te kòmanse òganize Sikh yo nan yon fason ki te gen yon dimansyon militè tou, pandan li te mete aksan sou balans ant pouvwa espirityèl ak pouvwa politik oswa tanporèl. An 1675, Guru Tegh Bahadur, papa Guru Gobind Singh, te egzekite pa Anperè Mughal Aurangzeb paske li te opoze ak presyon pou konvèti moun ki pa Mizilman nan Islam. Nan menm peryòd la, pitit gason Guru Gobind Singh yo te tou pèdi lavi yo poutèt yo te refize konvèti nan Islam. Nan menm epòk istorik sa a, gwoup relijye Dadupanthis te devlope yon tradisyon ki rele ''Khalsa'', ki sanble te enfliyanse pa lide ki soti nan Sikhi. Dapre Louis E. Fenech, asèt militan/ame ak ''mahant'' yo te repandi nan peyi Zend nan 17yèm ak 18yèm syèk la. Kèk sèk enpòtan ki te militan/ame se te Udasi yo, Dasnami yo, Dadupanthis yo, Sanyasis yo, Fakir yo, Ramanandis yo, ak Naga- Gosain yo, ki dapre resi Sikh 18yèm syèk la te amikal ak dizyèm gourou Sikh la. Guru Gobind Singh te anplwaye kèk nan asèt militan sa yo pou rezon defans men li te doute lwayote yo. Yon resi raple ke asèt Udasi Kirpal Das la te patisipe nan batay Bhangani an 1688 avèk Sikh yo kont Pahari rajas yo. Kidonk, tradisyon Khalsa a te inogire pou pwodui yon amalgamasyon nirgun bhakti Ramanandis yo ak asètism militan Ramanandis ak Naga-Gosain yo. Se poutèt sa, enstitisyon an se yon melanj ''miri-piri'', ''shakti'', ak ''bhakti'', sa ki pèmèt Sikh yo transfòme an ''sant-sipahi'' fidèl. == Fondasyon == [[Fichye:Khalsa_1999_stamp_of_India.jpg|vignette|Yon tenm 1999 dedye a 300yèm anivèsè Khalsa a]] An 1699, Guru Gobind Singh te envite Sikh yo pou yo rasanble nan Anandpur Sahib nan dat 13 avril, jou Vaisakhi a, ki se fèt rekòt tradisyonèl la. Li te adrese kongregasyon an soti andedan yon tant ki te monte sou yon ti mòn, kote jodi a yo rele Kesgarh Sahib. Dapre tradisyon an, li te rale nepe li epi li te mande yon volontè ki te dispoze ofri tèt li pou kòz relijye a. Yon moun te avanse, epi Guru a te mennen l andedan tant lan. Yon ti tan apre, li te retounen devan foul la san volontè a, men ak nepe li ki te sanble kouvri ak san, sa ki te kreye gwo sipriz nan mitan moun ki te la yo. Li te mande yon lòt volontè epi li te repete menm pwosesis la pou l retounen soti nan tant lan san pèsonn epi ak yon nepe ki te kouvri ak san kat fwa ankò. Apre senkyèm volontè a te antre avè l nan tant lan, Guru a te retounen ak tout senk volontè yo, tout an sekirite. Okontrè, Guru a te touye 5 [[kabrit]] kote san an te parèt. Li te rele volontè yo ''[[Panj Pyare]]'' ak premye Khalsa nan tradisyon Sikh la. Senk volontè sa yo se te: Daya Ram ( Bhai Daya Singh ), Dharam Das ( [[Dharam Singh (Sikhi)|Bhai Dharam Singh]] ), Himmat Rai ( [[Himmat Singh (Sikhi)|Bhai Himmat Singh]] ), Mohkam Chand ( Bhai Mohkam Singh ), ak Sahib Chand ( Bhai Sahib Singh ). [[Fichye:Keshgarh_Sahib_Gurudwara_at_Anandpur_Sahib.jpg|gauche|vignette|Keshgarh Sahib Gurudwara nan Anandpur Sahib, Punjab, kote li fèt Khalsa.]] [[Fichye:GuruGobindSinghJiGurdwaraBhaiThanSingh.jpg|vignette|Yon fresk Guru Gobind Singh ak [[Panj Pyare|Panj Piare]] a.]] Apre sa, Guru Gobind Singh te melanje dlo ak sik nan yon bòl an fè, li te brase l ak yon nepe de bò pandan l ap resite Gurbani pou prepare sa li te rele Amrit ("nèkta"). Li te administre sa bay ''Panj Pyare'' a, akonpaye pa resitasyon Adi Granth la, konsa li te fonde ''khanda ki pahul'' (seremoni batèm) yon Khalsa - yon kominote gèrye. Apre senk premye Khalsa yo te fin batize, Guru a te mande senk yo pou batize l kòm yon Khalsa. Sa te fè Guru a sizyèm Khalsa a, epi non li te chanje soti nan Guru Gobind Rai pou vin Guru Gobind Singh. <ref name="Cynthia Mahmood Faith Baisakhi" /> Anviwon 80,000 gason te inisye nan lòd Khalsa a nan kèk jou apre fòmalizasyon li nan dat 13 avril 1699. Li te prezante ide ki te konteste endirèkteman taks diskriminatwa otorite Islamik yo te enpoze yo. Pa egzanp, Aurangzeb te enpoze taks sou moun ki pa Mizilman ke yo te kolekte nan men Sikh yo tou, pa egzanp jizya a (taks sou vòt sou moun ki pa Mizilman), taks sou pelerinaj ak taks ''Bhaddar'' - dènye a se yon taks nenpòt moun ki swiv rituèl Endou a pou kale tèt apre lanmò yon moun li renmen ak kremasyon dwe peye. <ref name="MandairShackle2013p25" /> Guru Gobind Singh te deklare ke Khalsa pa bezwen kontinye pratik sa a, paske ''Bhaddar'' se pa dharam, men yon ''bharam'' (ilizyon). <ref name="MandairShackle2013p25" /> Pa kale tèt vle di tou pa oblije peye taks Sikh ki te rete nan Delhi ak lòt pati nan Anpi Mughal la. <ref name="MandairShackle2013p25" /> Sepandan, nouvo kòd konduit la te mennen tou nan dezakò entèn ant Sikh yo nan 18yèm syèk la, patikilyèman ant Nanakpanthi yo ak Khalsa yo. Guru Gobind Singh te gen yon gwo respè pou Khalsa a, epi li te deklare ke pa gen okenn diferans ant Vrè Guru a ak ''Sangat'' la (panth). Anvan li te jwenn Khalsa a, mouvman Sikh la te itilize mo Sanskrit ''Sisya'' a (literalman, [[disip]] oswa elèv), men tèm yo te prefere apre sa te vin Khalsa. Anplis de sa, anvan Khalsa a, kongregasyon Sikh yo atravè peyi Zend te gen yon sistèm ''Masands'' nonmen pa Guru Sikh yo. ''Masands'' yo te dirije kominote Sikh lokal yo, epi tanp lokal yo te kolekte richès ak don pou kòz Sikh la. <ref name="Oberoi1994p59" /> Guru Gobind Singh te deside ke sistèm ''Masand'' yo te vin koripsyon, kidonk li te aboli li epi li te mete yon sistèm ki pi santralize, avèk Khalsa ki te opere anba sipèvizyon dirèk li. Chanjman sa yo te kreye de gwoup prensipal nan Sikhi: * moun ki te pran inisyasyon Khalsa * ak moun ki te rete Sikh men ki pa t pase pa seremoni sa a Apre sa, manm Khalsa yo te kòmanse wè tèt yo kòm yon idantite relijye ki pi distenk, pandan ke lòt Sikh yo, souvan rele Nanak-panthi, te kenbe yon apwòch ki pi ouvè ak diferan vizyon sou pratik relijye yo. Tradisyon kominote gèrye Khalsa a, ki te etabli pa Guru Gobind Singh, jwe yon gwo wòl nan diskisyon akademik jodi a sou divèsite ak pliralis nan Sikhi. Tradisyon sa a toujou egziste jodi a: Sikh ki te pase pa inisyasyon yo rele '''Khalsa Sikh''', pandan moun ki pa inisye yo rele '''Sahajdhari Sikh''', ki vle di Sikh ki pratike lafwa a san seremoni batèm Khalsa a. {{Referans}} == Abiman ak kòd konduit == <gallery widths="200" heights="200"> Fichye:An_inscription_naming_the_five_members_of_the_Khalsa_Panth,_Takht_Sri_Keshgarh_Sahib.jpg|alt=An inscription naming the five members of the Khalsa Panth, at Takht Keshgarh Sahib, the birthplace of Khalsa on Baisakh 1, 1756 Vikram Samvat.| Yon enskripsyon ki nonmen senk manm Khalsa Panth yo, nan Takht Keshgarh Sahib, kote Khalsa te fèt la, nan dat 1ye Baisakh 1756, [[Vikram Samvat]] . Fichye:Guru_Gobind_Singh_creates_the_Khalsa.jpg|alt=The creation of the Khalsa; initiated by Guru Gobind Singh, the tenth Sikh Guru.| Kreyasyon Khalsa a; inisye pa [[Guru Gobind Singh]], dizyèm Guru Sikh la. </gallery>Guru Gobind Singh te inisye tradisyon Senk K Khalsa a, * '''[[Kesh (Sikhi)|Kesh]]''' : cheve ki pa koupe. * '''Kangha''' : yon peny an bwa. * '''[[Kara (Sikhi)|Kara]]''' : yon braslè an fè oswa [[asye]] yo mete nan ponyèt la. * '''Kirpan''' : yon nepe oswa yon ponya. * '''Kachera''' : kilòt kout. Guru Gobind Singh te etabli tou yon kòd disiplin pou manm Khalsa yo. Dapre règ sa yo, yo te entèdi itilize tabak, konsome vyann ki te prepare selon rit relijye Mizilman, epi antre nan relasyon seksyèl ak nenpòt moun ki pa mari oswa madanm legal yo. Khalsa yo te dakò tou pou evite tout kontak ak moun ki te rete fidèl ak rival politik oswa relijye yo. An menm tan, Guru Gobind Singh te mete an plas yon sistèm kote gason ak fanm ki soti nan diferan kas te ka inisye ansanm nan Khalsa a, sa ki te ranfòse prensip egalite nan Sikhi, kèlkeswa kas oswa sèks. Selon Owen ak Sambhi, wòl Guru Gobind Singh nan istwa Sikhi a te trè enpòtan, paske li te formalize Khalsa a, li te òganize rezistans kont pèsekisyon Anpi Mughal la, epi li te defann kominote Sikh la ansanm ak lòt gwoup relijye kont presyon politik ak relijye anba rèy Aurangzeb. Selon Kòd Konduit Sikh la (Sikh Rehat Maryada), gason Sikh Amritdhari Khalsa yo dwe mete yon tiban ak 5 K yo. Fanm ki batize yo pa oblije mare yon tiban, epi sa rete yon chwa pèsonèl. Li deklare tou klèman ke li pa apwopriye pou fanm Sikh yo kouvri figi yo ak okenn kalite vwal jan yo pratike sa nan tradisyon Endyen, Islamik, oswa Jideo-Kretyen yo. <ref name="auto1">{{Cite web|url=https://old.sgpc.net/rehat_maryada/section_four.html|title=Sikh Reht Maryada, The Definition of Sikh, Sikh Conduct & Conventions, Sikh Religion Living, India|website=Old.sgpc.net|access-date=4 June 2022|archive-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318012833/https://old.sgpc.net/rehat_maryada/section_four.html|dead-url=yes}}</ref> Pèse nen oswa zòrèy pou mete bijou entèdi pou gason ak fanm Sikh. Sikh yo pa ka mete okenn siy okenn lòt lafwa. Sikh yo pa dwe gen tèt yo toutouni oswa mete kaskèt . Yo pa ka mete okenn [[bijou]] ki pèse okenn pati nan kò a tou. === Entèdiksyon ===   ਵਾਹਵਾਹਗੋਬਿੰਦਸਿੰਘਆਪੇਗੁਰੁਚੇਲਾ ॥੧॥ # Pou pa deranje kwasans natirèl [[Kesh (Sikhi)|cheve]] yo. # Pou pa manje vyann Kutha a. # Pa koabite ak yon lòt moun apa de mari oswa madanm li. # Pa sèvi ak tabak, alkòl oswa okenn kalite dwòg. Yon Khalsa ki vyole nenpòt kòd konduit pa yon Khalsa ankò epi li ekskominike nan Khalsa Panth la epi li dwe ale 'pesh' (batize ankò). Guru Gobind Singh te bay Khalsa yo 52 hukam oswa 52 direktiv espesifik adisyonèl pandan l t ap viv nan Nanded an 1708. == Guruship Khalsa a (Guru Panth) == Guru Khalsa kolektif la, jan li reyalize atravè kò kolektif ''Amritdhari'' "angaje" yo (Sikh batize), yo rele ''Guru Panth'' . <ref name=":12">{{Cite web|url=https://old.sgpc.net/sikhism/other-rites.asp|title=Sikh Reht Maryada - Other Rites and Conventions: Guru Panth (Panth's Status of Guruhood)|website=Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee|access-date=18 December 2024}}</ref> Sikh Rehat Maryada a deklare "Guru Panth (estati Guru Panth la) vle di tout kò Sikh batize angaje yo. Kò sa a te nouri pa tout dis Guru yo epi dizyèm Guru a te ba li fòm final li epi li te envesti li ak Guru". <ref name=":12" /> Yon Khalsa Sikh dwe ale pi lwen pase devwa tankou patisipe nan sèvis <nowiki><i id="mwAn4">langar</i></nowiki> la, ''[[seva]]'', oswa vantile ''chaur sahib'' la (fly-whisk) nan kongregasyon an. <ref name=":12" /> Yon Khalsa Sikh dwe konkretize lavi yo tou kòm "efò byenveyan" ki asire pi gwo byen an ak entèvansyon minimòm nan, reyalize atravè "aksyon kolektif". <ref name=":12" /> Kidonk, yon Sikh pa sèlman gen devwa endividyèl, men tou devwa ki gen rapò ak kolektif Khalsa a, paske Sikh la se yon inite nan ''Guru Panth'' la. <ref name=":12" /> "Alo, alo (Guru) Gobind Singh, li menm Mèt ak Disip." Senk mesye yo, ke yo rekonèt kòm [[Panj Pyare]] oubyen Senk Moun Byeneme yo, te batize pa Guru a epi yo te ba yo tit Singh, ki vle di lyon. Apre sa, yo te ba yo Amrit la, yon melanj sik ak dlo yo te brase ak yon nepe, epi yo te mande yo pou yo bwè li. Enpòtans Khalsa a reflete nan lefèt ke [[Guru Gobind Singh]] te konsidere l kòm egal li. Li te pèmèt Panj Pyare ba li Tankah, oubyen pinisyon. Gen ka kote sa te rive, jan yo rapòte l nan ''Suraj Prakash'' la. Guru Gobind Singh te demontre respè li pou Panj Pyare yo lè li te bese tèt li devan yo epi li te mande yo pou batize li. Aksyon sa a ke yo rekonèt kòm seremoni Pahul oswa Amrit Sanchar, epi yo toujou fè l nan Sikhism jodi a. Aksyon Guru a pou bese tèt li devan Panj Pyare a se te yon jès senbolik imilite Guru a ak rekonesans li pou otorite espirityèl Panj Pyare a kòm egal ak pa l. [[Panj Pyare]] yo, bò kote pa yo, te demontre lwayote yo anvè Guru a lè yo te batize l epi ba li tit Singh, epi yo te toujou adore l kòm Guru a. Aksyon sa a te yon rekonesans otorite espirityèl Guru a ak angajman li anvè prensip Sikhism nan. Panj Pyare yo pa t sèlman disip Guru a; yo te egal avè l tou (kolektivman) ak konpayon l nan lit pou jistis ak egalite. Guru Gobind Singh te ekri de ekstrè pi popilè ke yo rekonèt ansanm kòm ''[[Khalsa Mahima]] ,'' ke yo ka jwenn nan ''Dasam Granth'' ak ''Sarbloh Granth .'' <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> Anba la a se yon ekstrè nan ''Khalsa Mahima'' ki soti nan Sarbloh Granth: ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੀ ਜਾਤ ਅਰ ਪਤ ॥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੋ ਮਾ ਕੋ ਉਤਪਤ ॥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਭਵਨ ਭੰਡਾਰਾ ॥ ਖ਼ਾਲਸੇ ਕਰ ਮੇਰੋ ਸਤਿਕਾਰਾ ॥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਸਵਜਨ ਪਰਵਾਰਾ ॥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਕਰਤ ਉਧਾਰਾ ॥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਪਿੰਡ ਪਰਾਨ ॥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਕੀ ਜਾਨ ॥ romanize: ''khālasā mērī jāta ara pata.'' ''khālasā sō mā kō utapāta. khālasā mērō bhavana bhaṇḍārā. khālasē kara mērō satikārā. khālasā mērō savajana paravārā. khālasā mērō karata udhārā. khālasā mērō piṇḍa parana. khālasā mērī jāna kī jāna.'' Tradiksyon: Khalsa se kas mwen ak kwayans mwen. Se poutèt Khalsa a mwen fèt. Khalsa se trezò mwen nan mond lan. Se poutèt Khalsa a mwen gen respè. Khalsa se fanmi pwòch mwen. Khalsa ban mwen favè. Khalsa se kò mwen ak nanm mwen. Khalsa se souf lavi mwen. - Sri Manglacharan Purana, paj 519–524, ''Khalsa Mero Rup Hai Khas '' Ekriven pi popilè Bhai Gurdas Singh la (pa dwe konfonn li avèk Bhai Gurdas ) fè remake nan liv konpozisyon li a, oubyen ''vāran:'' "Alo, alo (Guru) Gobind Singh, li menm Mèt ak Disip." ''vāha vāha gōbinda siṅgha āpē guru celā'' - Bhai Gurdas Singh Ji Vaaran Malgre Guru Gobind Singh te pase manto guruship la bay ''Guru Granth'' ak ''Guru Panth'', pratik Guru Panth la te gaye anpil nan 18yèm syèk la pandan epòk Konfederasyon Sikh la, men li te tonbe nan lonbray pandan monte Ranjit Singh . Jodi a, yo raman pale de Guru Panth, ''Guru Granth'' ki pi popilè a te vin pi lwen pase li. <ref name=":022" /> == Masyalite == [[Fichye:Painting_of_Guru_Gobind_Singh_on_horseback_and_holding_bird_of_prey_while_marching_with_his_army_of_Sikhs.jpg|vignette|Penti [[Guru Gobind Singh]] sou cheval k ap mache ak lame Sikh li a.]] Pou yon Khalsa onèt, yo mande l pou l trete tout moun egal, medite sou Bondye, kenbe fidelite li, reziste tirani ak pèsekisyon relijye kont pwòp tèt ou ak lòt moun. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">sitasyon nesesè</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Youn nan devwa Khalsa yo se pratike zam. Sa te vin nesesè akòz pèsekisyon k ap ogmante kont dirijan yo. Anvan yo te rantre nan Khalsa yo, pifò moun te soti nan pwofesyon tankou agrikilti, potri, mason, chapant, Labana, elatriye. [[Fichye:Painting_from_an_illustrated_folio_of_a_Mughal_manuscript_depicting_the_Battle_of_Sirhind_(1710),_also_known_as_the_Battle_of_Chappar_Chiri._From_the_‘Tawarikh-i_Jahandar_Shah’,_Awadh_or_Lucknow,_ca.1770.jpg|vignette|Penti ki soti nan yon pòtfolyo ilistre nan yon maniskri Mughal ki dekri Batay Sirhind (1710), ke yo rele tou Batay Chappar Chiri. Soti nan 'Tawarikh-i Jahandar Shah', Awadh oswa Lucknow, anviwon 1770. Fòs Sikh Khalsa yo abiye an ble pandan ke Mughal yo abiye an blan.]] An Oktòb 1708, Guru Gobind Singh te delege disip li [[Banda Singh Bahadur]] pou dirije Khalsa yo nan yon soulèvman kont Mughal yo. Banda Singh Bahadur te premye etabli yon repiblik Sikh epi answit li te pote refòm agrè yo sou fòm divize gwo pwopriyete yo epi distribye tè a bay peyizan yo. Li menm ak kanmarad li yo te finalman bat epi egzekite, men li te vin tounen yon ikon pami Sikh yo. Apre yon long ekzil, Khalsa yo te regwoupe anba Nawab Kapur Singh, ki te rasanble lidè Khalsa lokal yo epi kreye ''Dal Khalsa'', yon lame kowalisyon. Dal Khalsa yo te goumen kont Mughal yo ak Afgan yo, sa ki finalman te lakòz etablisman yon kantite ti repiblik aristokratik yo rele misls (konfederasyon otonòm) epi pita nan fòmasyon Anpi Sikh la. Apre tonbe Anpi Mughal la ak etablisman pita Anpi Sikh la nan Punjab, Khalsa a te konvèti an yon fòs konba fò, milti-relijye ak miltinasyonal, modènize dapre prensip Ewopeyen yo: Lame Sikh Khalsa a ki te jwe yon gwo wòl nan ekspansyon anpi a. Dirije pa jeneral tankou: Maharaja Ranjit Singh li menm, Misr Diwan Chand ak Hari Singh Nalwa . Li te bat avèk siksè tout advèsè li yo, ki gen ladan tribi Afgan yo ak lame a, Chèf Mòn yo, Misldar yo, [[Dinasti Qing|Chinwa yo]], Tibeyen yo ak Gorkha yo . Lè Maharaja Ranjit Singh te mouri an 1839, tout lame Anpi Sikh la te evalye a 120,000 gason, ak 250 pyès atiri. Leve iregilye yo te enkli ladan l. Non ofisyèl eta a ( Anpi Sikh ) Sikh yo se te "Sarkar-i-Khalsa": Gouvènman Khalsa a. Limit eta sa a te soti [[Tibet]] rive [[Afganistan]] e soti Kashmir rive Sutlej nan sid la e li te gen ladan rejyon Punjab, Khyber Pakhtunkhwa, Kashmir, Ladakh, elatriye. "Sarkar-i-Khalsa" a te fonn pandan de lagè ki te fèt kont Britanik yo ant 1846 ak 1849. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">sitasyon nesesè</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> == Inisyasyon == Inisyasyon nan Khalsa yo rele '''Amrit Sanchar''' (rit dlo imòtalite) oswa '''Khande di Pahul''' (inisiyasyon ak nepe doub bò). Nenpòt moun, kèlkeswa relijyon, laj, kas oswa orijin li, ka resevwa Amrit (''ammrită chhakăṇā'') si li santi li pare pou sa. Seremoni sa a fèt pa '''Panj Pyare''' (senk moun ki inisye) devan Guru Granth Sahib. Moun ki pral inisye a dwe ale nan seremoni an, ki souvan fèt nan yon gurdwara, bonè nan maten apre li fin benyen nèt, ki gen ladan lave cheve li, epi li dwe mete senk atik obligatwa ki idantifye manm Khalsa yo. Apre seremoni batèm nan, yon nouvo manm '''Singh''' oswa '''Kaur''' dwe respekte kat prensipal règ disiplin yo; si li vyole nenpòt ladan yo, li dwe pase ankò pa seremoni inisyasyon an. Yon moun ki antre nan Khalsa la konsidere Guru Gobind Singh kòm papa espirityèl li, epi Mata Sahib Devan kòm manman espirityèl li. === Inisyasyon fanm yo ===   Dapre WH McLeod, ''rahitnama'' Chaupa Singh Chhibbar nan kòmansman ane 1700 yo te mansyone "nesesite pou yon lamarye resevwa inisyasyon, men li sanble ke nan ka sa a, yon lòt fòm inisyasyon te nesesè" anplis inisyasyon ak epe (inisyasyon ''carana amrita'' ki pi ansyen an). Malgre sa, McLeod te konsidere Khalsa a kòm yon enstitisyon prensipalman gason, li te espekile ke "pwogrè" te fèt nan peryòd ant epòk Guru a ak Anpi Sikh la. ''Rahitnama yo'' ki te pwodui yon ti tan apre enogirasyon Khalsa a kominike plizyè nosyon konsènan fanm yo. Yo preskri yon lòt fòm inisyasyon, egzòtasyon ak direktiv ki ladan yo, adrese a gason yo, McLeod ak Doris Jakobsh entèprete yo kòm fanm yo kòm oksilyè pou gason inisye yo, olye ke yo gen yon wòl fòmèl. Yo mande gason yo pou yo respekte fanm yo menm jan yo fè ak manman yo, entèdi vyolans kont yo, joure yo, ak angaje yo nan zafè deyò maryaj. Anplis de sa, yo konsidere fanm yo kòm moun ki pa merite konfyans natirèlman, pou yo pa janm konfye yo oswa konte sou yo. Gason yo te dwe patisipe nan lagè ki jis epi pwoteje fanmi yo, tandiske fanm yo te dwe rete menaj pou elve pitit yo epi bay sèvis pou mari yo. Tat Khalsa a te kontinye efò nan ane 1900 yo pou pèmèt fanm yo menm inisyasyon ak gason yo, sa ki te pita defann ak kodifye nan Sikh Rehat Maryada a. Gilbert Lewis, yon antwopològ, te ekri ke delimitasyon rijid ant gason ak fanm nan pratik Khalsa a soti nan yon bezwen pou amelyore ezoterism nan enstitisyon yo a epi kreye yon fratènite byen lye ki pare pou fè fas ak egzijans difisil lagè ak defans. Sa te manifeste tou nan diferans ki genyen ant konvansyon nonmen gason ak fi jan Guru Gobind Singh te preskri a; gason yo te oblije idantifikatè ''Singh'' obligatwa a, tandiske fanm yo pa t resevwa okenn prensip konsa. Dapre entèpretasyon Nikky-Guninder Kaur Singh, fanm yo te gen dwa antre nan Khalsa depi kòmansman li, epi yo te resevwa tit '''Kaur''', sa ki ta reflete prensip egalite ki egziste nan Sikhi. Li te menm sigjere ke orijin egzak tit “Kaur” la pa byen klè, men li te sèvi kòm yon idantite ki aplike nan tou de sèks nan peryòd ansyen yo. Sepandan, Doris Jakobsh kritike pozisyon sa a. Li di ke entèpretasyon sa a sanble plis ak revizyon pita olye li baze sou prèv istorik dirèk. Dapre li, tèks byen bonè yo mete aksan sou tèm “Singh” pou gason, men yo pa bay okenn enstriksyon klè sou yon ekivalan pou fanm, sa ki fè li panse ke patisipasyon fanm nan Khalsa a kòm manm ofisyèl ta ka yon devlopman ki vin pi ta. Jakobsh sijere tou ke enklizyon fanm nan Khalsa a ka te devlope pandan peryòd mouvman tankou Namdhari movement, espesyalman pandan epòk kolonyal Britanik la, lè te gen gwo efò pou amelyore estati fanm epi defann Sikhi kont enfliyans ekstèn tankou Krisyanis ak Arya Samaj. Nan menm peryòd sa a, mouvman Tat Khalsa te eseye “netwaye” pratik yo pou mete plis aksan sou sa yo te konsidere kòm prensip orijinal egalitè. Li fè remake tou ke pandan ideal militè Guru Gobind Singh yo te fò, gen sous tankou ''Chaupa Singh rahitnama'' ak ''Charitropakhyan'' ki montre fanm yo souvan dekri nan wòl tradisyonèl oswa menm negatif, kontrè ak imaj gèrye yo te bay gason yo. Finalman, chèchè tankou Merry Wiesner-Hanks note ke kòm enfliyans Khalsa a te grandi, moun ki pa t fè pati li, ansanm ak fanm, te souvan vin gen yon estati diferan oswa pi ba nan estrikti sosyal kominote a. JS Grewal konsidere Jakobsh kòm yon moun ki fasine pa "teyoloji diferans lan," epi li senplifye pwoblèm nan twòp; Gurinder Singh Mann, ki pa atribiye ''Charitropakhyan'' an bay Guru Gobind Singh, konsidere tou de analiz Nikky Singh ak Jakobsh yo kòm dezekilibwe, paske nan opinyon li, yo tou de chwazi nan Dasam Granth la. == Tansyon inisyal ak disip ki pa Khalsa yo == [[Fichye:Akalis_at_the_Holy_Tank.jpg|vignette|Akalis nan Tank Sakre a]] Avèk kreyasyon Khalsa a, Guru Gobind Singh te aboli tout divizyon sosyal ki te egziste yo an akò avèk ansèyman Guru Nanak Dev yo. Nan nouvo lòd yo a, ansyen moun ki te pi ba yo t ap kanpe ak ansyen moun ki te pi wo yo; tout t ap vin tounen youn epi bwè nan menm veso a. Guru a te deklare tout ansyen kwayans ki gen rapò ak fanmi, okipasyon, koutim ak seremoni yo pa itil. Sa te lakòz malèz pou disip konsèvatè Guru a yo epi yo te pwoteste. Anpil moun te kite seremoni an, men Guru a te deklare ke kas ki pi ba yo ta dwe leve epi yo ta rete bò kote l. <ref name="davey" /> Sri Gur Sobha (18yèm syèk) pa Senapati gen de seksyon ( ''adhyays'' ) sou kontwovès ki te leve lè disip Guru Gobind Singh yo nan Delhi te tande nouvèl nouvo lòd li a. Anpil nan kontwovès ki pale de ''Sri Gur Sobha'' a santre sou ''bhaddar'', rituèl koupe tèt apre lanmò yon fanmi pwòch, yon bagay Guru Gobind Singh pa t ankouraje. Dapre Sainapti, pandan l t ap kreye Khalsa a, Guru Gobind Singh te di ke ''bhaddar'' se ''bharam'' (ilizyon), epi non pa ''dharam'' . <ref name="JeevanDeol Identity" /> Tansyon te devlope ant disip Khatri Punjabi Guru a nan Delhi, ak manm Khalsa ki te fèk fòme a. Yo te mete deyò yon disip Khatri enpòtan nan kote adorasyon an ( ''dharmasala'' ) paske li te refize rantre nan Khalsa a. Yo te mete deyò yon lòt disip paske li te manje avè l, sa ki te kòmanse yon chèn lòt ekspilsyon. Disip yo te mete deyò yo te òganize yon rasanbleman kominotè, kote de Khatris rich te egzije pou Khalsa a prezante yon lòd alekri nan men Guru a ki di yo te pibliye yon nouvo kòd konduit obligatwa. <ref name="JeevanDeol Identity" /> Kominote Khatri a te bòykote yon fanmi Khatri ki te refize swiv rituèl ''bhaddar'' la. Konsèy Khatri a ( panch ) te fèmen bazar la pou fè presyon sou Khalsa yo. Khalsa yo te mande ofisyèl leta yo pou entèveni, ki te fòse relouvri boutik yo. Pita, lapè te etabli ant de gwoup yo nan yon ''sangat'' (kongregasyon). Sepandan, ostilite ant kèk Khatris ak Khalsa yo te pèsiste nan ane ki te vin apre yo. <ref name="JeevanDeol Identity" /> Kontrèman ak ''Khalsa'' Sikh yo, yon ''Sahajdhari'' Sikh se yon moun ki adore ansèyman Sikh Gurus yo, men ki pa t sibi inisyasyon an. Sahajdhari Sikh yo pa aksepte kèk oswa tout eleman nan kòd abiman ak konpòtman Khalsa Sikh yo. == Sitiyasyon kontanporen == [[Fichye:Communal_lunch_in_Keshgarh_Sahib.jpg|vignette|Prensip Khalsa Deg pou kwit manje ( langar ) an gwo kantite]] [[Fichye:Sikh_people.jpg|vignette|Yon gwoup Khalsa Sikhs]] Jodi a, tout Sikh yo respekte Khalsa a; sepandan, se pa tout Sikh ki Amritdhari. Kesyon kòd konduit Khalsa a te mennen plizyè kontwovèsi. Nan kòmansman ane 1950 yo, yon gwo divizyon te fèt nan kominote Sikh Kanadyen an, lè Sosyete Khalsa Diwan nan Vancouver, Kolonbi Britanik te eli yon Sikh byen raze pou sèvi nan komite jesyon li a. Malgre ke pifò nan premye imigran Sikh yo nan Kanada pa t Khalsa, epi yon majorite nan manm sosyete a te Sikh ki pa t Khalsa epi ki te byen raze, yon faksyon te fè objeksyon kont eleksyon yon moun ki pa t Khalsa nan komite jesyon an. Faksyon yo nan Vancouver ak Victoria, Kolonbi Britanik te separe ak Sosyete Khalsa Diwan an epi yo te etabli sosyete gurdwara yo ki rele Akali Singh. <ref name="PRMagocsi Canada" /> Khalsa a te sitou yon enstitisyon gason nan listwa Sikh, avèk otorite ''Khalsa'' sou lidè gason yo. Nan epòk kontanporen an, li vin ouvè pou fanm men otorite li rete ak gason Sikh yo. [[3HO]] se yon sèk oksidantal ki te parèt an 1971, fonde pa Harbhajan Singh Khalsa, ke yo rele tou Yogi Bhajan. Li egzije pou ni gason ni fanm mete turban, epi adopte non fanmi Khalsa. Chak ane, Khalsa yo montre konpetans militè yo atravè lemond nan yon festival yo rele Hola Mohalla . Pandan Hola Mohalla, yo fè egzèsis militè ansanm ak batay fo, epi apre sa yo fè konpetisyon kirtan ak powèm kouraj. Khalsa yo dirije tou Sikh yo nan parad anyèl Vaisakhi a. <ref>{{Cite web|url=https://americanturban.com/2012/04/09/picture-of-the-day-los-angeles-ca-celebrates-vaisakhi/|title=Picture of the Day: Los Angeles, CA celebrates Vaisakhi|date=9 April 2012|website=Americanturban.com}}</ref> [[Fichye:Kattar_Dhal_Talwar.jpg|vignette|514x514px|Nishan Sahib nan epòk Sikh Misl la]] == Gade tou == * Chakram * Gatka * Konplèks Memoryal Eritaj Khalsa * Langar * Nihang * Sèk Sikhism yo * Shastar Vidya * Istwa Sikh * Rechape * Entèdiksyon nan Sikhism * Rejim alimantè nan Sikhism * Konsomasyon vyann nan mitan Sikh yo * Khalsa bole * Sarbat Khalsa tjjws00tqvri03m2toy0gfx8posnbjq Akadyen yo 0 97641 890438 890280 2026-11-18T16:44:14Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 890438 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group|group=Acadians|native_name={{native name|fr|Acadiens}}|flag=Flag of Acadia.svg|flag_caption=[[Flag of Acadia|Modern Acadian flag adopted in 1884]]|image=Acadian Distribution in Canada, 2021 Census.jpg|caption=Population distribution of Acadians by census division, 2021 census|pop=~500,000 (cultural) / ~3,000,000 (ethnic)|popplace=United States ~1,100,000 / Canada ~1,900,000<ref>{{cite web |title=Acadian Culture |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/acadian-culture |website=The Canadian Encyclopedia |access-date=27 December 2020 |date=15 August 2016}}</ref><br /> / France ~20,000|region1=[[New Brunswick, Canada]]|pop1=225,560 (cultural) / ~400,000 (ethnic)|region2=[[Louisiana, United States]]|pop2=~60,000 (cultural) / >500,000 (ethnic)|region3=[[Nova Scotia, Canada]]|pop3=49,205 (cultural) / ~200,000 (ethnic)|region4=[[Quebec, Canada]]|pop4=32,950 (cultural) / >1,000,000 (ethnic)|region5=[[Maine, United States]]|pop5=~30,000 (cultural) / >300,000 (ethnic)|region6=[[New England, United States]]|pop6=>100,000 (ethnic)|region7=[[Ontario, Canada]]|pop7=<50,000 (ethnic)|region8=[[Alberta, Canada]]|pop8=>10,000 (ethnic)|region9=[[Prince Edward Island, Canada]]|pop9=<10,000 (ethnic)|region10=[[British Columbia, Canada]]|pop10=<10,000 (ethnic)|region11=[[Brittany, France]]|pop11=~3,000 (ethnic)|region12=[[Saint Pierre and Miquelon|Saint Pierre and Miquelon, France]]|pop12=~3,000 (ethnic)|region13=[[Manitoba, Canada]]|pop13=~1,500 (ethnic)|region14=[[Newfoundland and Labrador, Canada]]|pop14=~1,000 (ethnic)|langs=[[Acadian French]] (a variety of [[French language|French]] with over 300,000 speakers in Canada),<ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/themes/RetrieveProductTable.cfm?Temporal=2001&PID=62911&APATH=3&GID=431515&METH=1&PTYPE=55440&THEME=44&FOCUS=0&AID=0&PLACENAME=0&PROVINCE=0&SEARCH=0&GC=0&GK=0&VID=0&FL=0&RL=0&FREE=0 |title=Ethnic Origin (232), Sex (3) and Single and Multiple Responses (3) for Population, for Canada ... 2001 Census - 20% Sample Data |work=statcan.ca |access-date=2 April 2016 |archive-date=25 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725075428/http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/themes/RetrieveProductTable.cfm?Temporal=2001&PID=62911&APATH=3&GID=431515&METH=1&PTYPE=55440&THEME=44&FOCUS=0&AID=0&PLACENAME=0&PROVINCE=0&SEARCH=0&GC=0&GK=0&VID=0&FL=0&RL=0&FREE=0 }}</ref> [[Cajun French]], [[Atlantic Canadian English|English]], [[Chiac]], [[Quebec French]] or [[Joual]].<br />[[Franglais]]|rels=Predominantly [[Roman Catholic]]ism|related=[[French people|French]] ([[Saint Pierre and Miquelon Islanders]], [[Poitevin-Saintongeais]] and [[Occitans]]), [[Cajuns]], [[French Canadian|French-Canadians]], [[Mi'kmaq]], [[Métis]], [[Huguenots]]}}  Akadyen yo (an fransè: ''Acadiens'', nan dyalèk fransè Akadjen an: [akad͡zjɛ̃]) se yon gwoup etnik ki desann dirèkteman nan pèp fransè ki te vin etabli yo nan koloni Nouvèl Frans lan, nan zòn ki te pote non Akadia, pandan 17yèm ak 18yèm syèk yo. Kilti Akadjen an te kòmanse parèt an premye nan zòn Pò-Rwayal (Port-Royal, ki rele Annapolis Royal jodi a nan Nouvèl Ekòs), ki te sèvi kòm koloni prensipal ak sant administratif pandan yon gwo pati nan kòmansman istwa Akadia a. Jodi a, pifò nan pitit pitit Akadjen yo ap viv swa nan rejyon nò-ameriken Akadia a—kote moun ki te chape anba gwo Depòtasyon Akadjen yo (yo rele tou ''Le Grand Dérangement'') te retounen etabli yo—swa nan eta Lwizyàn (Louisiana), kote plizyè milye Akadjen te deplase ale vè fen ane 1700 yo. Yo rele desandan Akadjen Lwizyàn sa yo plis jodi a sou non 'Kajen' (Cajuns), ki se yon fason yo pwononse mo 'Akadjen' an an anglè Acadia se te youn nan senk rejyon Nouvèl Lafrans, ki chita nan sa ki kounye a se pwovens maritim lès Kanada a, ansanm ak kèk pati nan Quebec ak Maine jodi a rive nan Kennebec River. Li te etnikman, jeyografikman ak administrativman diferan de lòt koloni franse yo tankou koloni franse Kanada. Kòm yon rezilta, Akadyen yo te devlope yon istwa ak kilti diferan.[1] Kolon ki gen desandan yo te vin Akadyen yo te soti prensipalman nan rejyon lwès-santral Lafrans, tankou zòn riral Poitou-Charentes. Pandan Lagè Fransè ak Endyen an (ke yo te rele nan Kanada Lagè Sèt Ane a), ofisye kolonyal britanik yo te sispèk ke Akadyen yo te alye avèk Lafrans, apre yo te fin jwenn kèk Akadyen k ap goumen bò kote twoup franse yo nan Fò Beauséjour. Malgre ke pifò Akadyen yo te rete net pandan lagè a, Britanik yo, ansanm ak lejislatè ak milis Nouvèl Angletè yo, te fè Gran Ekspilsyon (Le Grand Dérangement) Akadyen yo ant 1755 ak 1764. Yo te depòte apeprè 11,500 Akadyen avèk fòs nan rejyon maritim lan. Apeprè yon tyè te mouri akòz maladi ak nwaye. Lè nou gade dèyè, yo dekri rezilta a kòm yon netwayaj etnik Akadyen yo nan Kanada maritim. Akadyen yo pale yon varyete franse yo rele franse akadyen, ki gen kèk aksan rejyonal (pa egzanp, Chiac nan sidès Nouvo Brunswick, oubyen Brayon nan nòdwès Nouvo Brunswick). Pifò ladan yo ka pale angle tou. Desandan Cajun nan Lwizyana yo gen tandans pale angle, tankou angle Cajun, oubyen franse Lwizyana, yon fanmi franse akadyen ki soti Kanada, byenke pifò ladan yo se prensipalman anglofòn depi mitan 20yèm syèk la. Pifò Akadyen nan Kanada kontinye ap viv nan kominote majorite frankofòn, sitou sa yo ki nan Nouvo Brunswick, kote Akadyen ak frankofòn yo gen otonomi nan domèn tankou edikasyon ak sante. Nan kèk ka, Akadyen yo te marye ak pèp endijèn yo, an patikilye, Mi'kmaq yo. <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/36917008|title=An Ethnographic Report on the Acadian-Métis (Sang-Mêlés) People of Southwest Nova Scotia|last=Boudreau|first=Christian}}</ref> Estimasyon popilasyon akadyen kontanporen yo varye anpil. Resansman Kanadyen an nan lane 2006 la te rapòte sèlman 96,145 Akadyen nan Kanada, ki baze sou idantite etnik yo deklare tèt yo. <ref name="census">{{Cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=92333&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=|title=Canadian census, ethnic data|access-date=18 March 2013|quote=A note on interpretation: With regard to census data, rather than going by ethnic identification, some would define an Acadian as a French-speaking person living in the Maritime provinces of Canada. According to the same 2006 census, the population was 25,400 in New Brunswick; 34,025 in Nova Scotia; 32,950 in Quebec; and 5,665 in Prince Edward Island}}</ref> Sepandan, Ansiklopedi Kanadyen an estime ke gen omwen 500,000 moun ki gen zansèt akadyen nan Kanada, ki ta gen ladan anpil moun ki te deklare idantite etnik yo pou resansman an kòm franse oswa kòm kanadyen. <ref name="CdnEncy">{{Cite web|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/acadian-culture|title=Acadian Culture|date=15 August 2016|website=The Canadian Encyclopedia|access-date=27 December 2020}}</ref> == Istwa anvan deportasyon an == [[Fichye:Acadia_1754.png|vignette|Akadya (1754)]] Nan kòmansman 17yèm syèk la, anviwon 60 fanmi franse te etabli nan Akadi . Yo te devlope relasyon ak pèp Konfederasyon Wabanaki yo (sitou Mi'kmaq rejyonal yo). Akadyen yo te viv sitou nan rejyon kotyè Bè Fundy a; yo te reprann tè agrikòl nan lanmè a lè yo te konstwi dig pou kontwole dlo epi drene sèten marekaj. Akadyen yo te viv nan yon rejyon fwontyè ki te gen anpil diskisyon ant Kanada franse a ak teritwa britanik yo nan Nouvèl Angletè ak kot la, e souvan yo te vin mele nan konfli ant pisans yo. Konpetisyon yo an Ewòp te jwe nan Amerik di Nò tou. Pandan yon peryòd 74 ane, sis lagè (kat lagè franse ak endyen yo, lagè Pè Rale a, ak lagè Pè Le Loutre a ) te pran plas nan Akadya ak Nouvèl Ekòs, kote Konfederasyon Wabanaki a ak kèk Akadyen te goumen pou anpeche Britanik yo pran rejyon an. Pandan Lafrans te pèdi kontwòl politik Akadya an 1713, Mí'kmaq yo pa t bay Britanik yo tè. Ansanm ak Akadyen yo, Mi'kmaq yo te itilize fòs militè pou reziste Britanik yo. Sa te patikilyèman evidan nan kòmansman ane 1720 yo pandan lagè Dummer a . Britanik yo te konkeri Akadyen an 1710. Pandan 45 ane ki te vin apre yo, Akadyen yo te refize siyen yon sèman fidelite san kondisyon anvè Grann Bretay. Anpil te enfliyanse pa Pè Jean-Louis Le Loutre, ki te preche kont "dyab angle yo" depi lè li te rive an 1738 jiska kapti li an 1755. Pè Le Loutre te dirije pèp Akadyen an pandan Egzòd Akadyen an, kòm yon zak defi anvè demand ak opresyon Britanik yo. Akadyen yo te patisipe nan divès operasyon milis kont Britanik yo epi yo te kenbe liy ekipman vital pou Fòtrès Franse Louisbourg ak Fò Beausejour . Pandan Lagè Franse ak Endyen an, Britanik yo te chèche netralize nenpòt menas militè Akadyen yo te poze epi entèwonp liy ekipman vital yo te bay Louisbourg lè yo te fè yo siyen yon sèman fidelite anvè kouwòn lan. Britanik yo te fonde vil Halifax epi yo te fòtifye l an 1749 pou yo te ka etabli yon baz kont Fransè yo. Mi'kmaq yo te reziste kont ogmantasyon kantite koloni Britanik (Pwotestan) yo lè yo te fè plizyè atak sou Halifax, Dartmouth, Lawrencetown ak Lunenburg . Pandan Lagè Fransè ak Endyen an, Mi'kmaq yo te ede Akadyen yo reziste kont Britanik yo pandan Ekspilsyon Akadyen yo. Anpil Akadyen ta ka siyen yon sèman san kondisyon anvè monachi Britanik la si sikonstans yo te pi bon, alòske lòt Akadyen pa t ap siyen paske se te yon sèman relijye ki te nye lafwa Katolik la paske Monak Britanik la te chèf Legliz Angletè a . Akadyen yo te gen anpil rezon kont siyen yon sèman lwayote anvè Kouwòn Britanik la. Mesye Akadyen yo te pè ke siyen sèman an ta angaje yo pou goumen kont Lafrans pandan lagè a. Yo te enkyete tou si vwazen Mi'kmaq yo ta ka wè yon sèman kòm yon rekonesans reklamasyon Britanik yo sou Akadi olye de sa Mi'kmaq endijèn yo. Akadyen yo te kwè ke si yo te siyen sèman an, yo ta ka mete vilaj yo an danje pou yo atake pa Mi'kmaq yo. <gallery widths="200" heights="200"> Fichye:Acadians,_Inset_of_painting_by_Samuel_Scott_Annapolis_Royal,_1751.jpg|alt=Acadians by Samuel Scott, Annapolis Royal, 1751| Akadyen pa Samuel Scott, Annapolis Royal, 1751 Fichye:Costumes_de_Differents_Pays,_'Homme_Acadien'_LACMA_M.83.190.378.jpg|alt=Homme Acadien (Acadian Man) by Jacques Grasset de Saint-Sauveur represents a Mi'kmaq man in the area of Acadia according to the Nova Scotia Museum.| Dapre Mize Nova Scotia a, ''penti'' [[:fr:Jacques Grasset de Saint-Sauveur|Jacques Grasset de Saint-Sauveur]] ''a'' reprezante yon nonm Mi'kmaq nan zòn Akadia a. </gallery> == Deportasyon == [[Fichye:La_Deportation_des_Acadiens_par_Henri_Beau.jpg|vignette|''Deportasyon Akadyen yo'' pa Henri Beau]] [[Fichye:A_View_of_the_Plundering_and_Burning_of_the_City_of_Grymross,_by_Thomas_Davies,_1758.JPG|vignette|Kanpay Rivyè Sen Jan : ''Yon View sou Piyaj ak Boule Vil Grimross'' (kounye a Arcadia, Nouvo Brunswick ) pa Thomas Davies, 1758. Sa a se sèl imaj kontanporen ki montre Ekspilsyon Akadyen yo .]] Nan Gran Ekspilsyon an (ke moun ki pale franse yo konnen kòm ''le Grand Dérangement'' ), apre batay Fò Beauséjour ki te kòmanse an Out 1755 sou Lyetnan Gouvènè Lawrence, apeprè 11,500 Akadyen (twa ka nan popilasyon Akadyen nan Nova Scotia) te ekspilse, fanmi yo te separe, tè ak pwopriyete yo te konfiske, e nan kèk ka kay yo te boule. Akadyen yo te depòte nan kote separe nan tout koloni kòt lès Britanik yo, soti nan Nouvèl Angletè rive nan Georgia, kote anpil nan yo te mete nan travay fòse, nan prizon, oswa nan esklavaj . <ref name="Hope and Despair of Acadian Exiles">{{Cite web|url=https://www.newenglandhistoricalsociety.com/hope-despair-acadian-exiles-1755-1766/|title=The Hope and Despair of Acadian Exiles, 1755–1766|date=2017-01-08|website=New England Historical Society|access-date=2020-05-06}}</ref> === Dezyèm vag === Britanik yo te fè yon dezyèm ekspilsyon Akadyen yo, ki te pi piti, apre yo te fin pran kontwòl kòt nò sa ki rele Nouvo Brunswick kounye a. Apre tonbe Kebèk ak defèt Fransè yo, Britanik yo te pèdi enterè nan relokasyon sa yo. Yo te depòte kèk Akadyen ann Angletè, kèk nan [[Karayib|Karayib la]], epi kèk an Frans. Apre yo te fin mete yo deyò an Frans, gouvènman [[Anpi espanyòl|panyòl]] la te rekrite anpil Akadyen pou yo te imigre nan ''Luisiana'' ( [[Lwizyàn|Lwizyana]] jodi a). Akadyen sa yo te etabli yo nan oswa akote koloni kreyòl nan Lwizyana ki te egziste deja yo, pafwa yo te marye ak kreyòl, epi piti piti yo te devlope sa yo te vin konnen kòm kilti Cajun . === Akadyen Lwizyana yo === Apre 1758, plizyè milye moun te depòte an Frans. Pifò nan Akadyen ki te pita ale an Lwizyana te navige soti an Frans sou senk bato panyòl. Se kouwòn panyòl la ki te founi bato sa yo, ki te anvi peple koloni Lwizyana yo a ak kolon katolik ki ta ka bay kiltivatè pou satisfè bezwen rezidan Nouvèl Olean yo. Panyòl yo te anplwaye ajan pou chèche Akadyen ki te pèdi pwopriyetè yo nan Bretay epi yo te kenbe efò sa a sekrè pou evite fè wa franse a fache. Nouvo arive sa yo ki soti an Frans te rantre nan premye vag moun yo te mete deyò nan Akadya a, epi piti piti desandan yo te devlope popilasyon Kajen an (ki te gen ladan l inyon miltirasyal ak timoun) ak kilti. Yo te kontinye atache ak kilti ak lang franse a, ak Katolik. [[Fichye:Grand_Pré.JPG|gauche|vignette|203x203px|Eskilti Evangeline eskiltè Louis-Philippe Hébert la nan Sit Istorik Nasyonal Grand-Pré nan Nouvèl Ekòs]] Panyòl yo te ofri Akadyen yo plenn bò [[Misisipi (rivyè)|larivyè Misisipi]] a pou bloke ekspansyon Britanik yo soti nan lès la. Gen kèk ki ta prefere Lwizyana Lwizyana lwès, kote anpil nan fanmi yo ak zanmi yo te etabli. Anplis de sa, tè sa a te pi apwopriye pou kilti agrikòl melanje. Rebèl pami yo te mache al Nouvèl Oleans epi yo te ranvèse gouvènè panyòl la. Panyòl yo te voye infantri soti nan lòt koloni pou kraze rebelyon an epi egzekite lidè yo. Apre rebelyon an nan mwa desanm 1769, gouvènè panyòl O'Reilly te pèmèt Akadyen yo ki te etabli lòt bò larivyè [[Natchez, Lwizyana|Natchez]] la pou yo te retounen etabli yo bò larivyè Iberville oswa Amite yo pi pre [[Nouvèl Òleyan|Nouvèl Oleans]] . === Moun ki retounen yo === Avèk letan, kèk Akadyen te retounen nan pwovens maritim Kanada yo, sitou nan Nouvo Brunswick ak vilaj kotyè ki pa t okipe pa kolon ki soti nan Nouvèl Angletè. <ref>{{Cite web|url=https://www.westjetmagazine.com/story/article/scenic-tour-new-brunswicks-east-coast|title=A scenic tour of New Brunswick's East Coast|date=2013-08-21|website=WestJet Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518220107/https://www.westjetmagazine.com/story/article/scenic-tour-new-brunswicks-east-coast|archive-date=18 May 2020|access-date=2020-05-04}}</ref> Britanik yo te entèdi yo rete nan tè ak vilaj yo nan sa ki te vin tounen Nova Scotia. Kèk nan Akadyen nan zòn sa a te chape anba men Britanik yo pandan plizyè ane, men move tan ivè a te finalman fòse yo rann tèt yo. Gen kèk moun ki te retounen ki te etabli nan rejyon Fort Sainte-Anne, kounye a Fredericton, men yo te deplase pita lè Kouwòn nan te akòde sibvansyon tè bay anpil Lwayalis Anpi Ini ki soti nan Trèz Koloni yo apre viktwa Etazini nan [[Revolisyon ameriken|Revolisyon Ameriken]] an. Pifò nan desandan Akadyen ki te retounen yo kounye a ap viv prensipalman sou kòt lès New Brunswick, Kanada. [[Fichye:Acadian_deportation_map.jpg|vignette|261x261px|Kat jeyografik Deportasyon/Ekspilsyon Akadyen yo (1755–1816)]] An 2003, sou demann reprezantan Akadyen yo, [[Elizabeth II|Rèn Elizabèt II, Rèn Kanada,]] te pibliye yon Pwoklamasyon Wayal pou rekonèt deportasyon an. Li te etabli 28 Jiyè kòm yon jou komemorasyon anyèl, apati 2005. Jou sa a rele "Gran Soulèvman" nan kèk kalandriye an lang angle. Anvan Lagè Revolisyonè Ameriken an, Kouwòn nan te enstale imigran Pwotestan Ewopeyen yo ak Plantè Nouvèl Angletè yo nan ansyen kominote Akadyen yo ak tè agrikòl yo. Apre lagè a, li te bay sibvansyon tè nan Nova Scotia bay Loyalis yo . Politik Britanik la sete etabli yon kilti majorite relijyon Pwotestan epi pou asimile Akadyen yo ak popilasyon lokal yo kote yo te retounen rete. == Jewografi == [[Fichye:The_Acadians.png|vignette|Kominote Akadyen aktyèl yo]] Akadyen yo jodi a ap viv sitou nan pwovens maritim Kanada yo (Nouvo Brunswick, Prince Edward Island ak Nova Scotia), ansanm ak nan kèk pati nan Kebèk, Kanada, epi nan Lwizyana ak Maine, Etazini. Nan Nouvo Brunswick, Akadyen yo rete sou kòt nò ak lès Nouvo Brunswick. Ou ka jwenn lòt gwoup Akadyen nan Zile Magdalen yo ak nan Penensil Gaspé a. Desandan etnik Akadyen yo toujou ap viv nan zòn [[Madawaska, Maine]] ak alantou li, kote kèk nan Akadyen yo te premye debake epi etabli yo nan sa yo konnen kounye a kòm Vale Sen Jan an. Genyen Akadyen tou nan Prince Edward Island ak Nova Scotia, nan Chéticamp, Isle Madame, ak Clare . Lès ak Lwès Pubnico, ki sitiye nan fen pwovens lan, se rejyon ki pi ansyen yo kote majorite etnik Akadyen yo ye. Ou ka jwenn lòt Akadyen etnik nan rejyon sid New Brunswick, Western Newfoundland ak nan New England. Anpil nan kominote sa yo te entegre nan divès degre nan kilti majorite moun ki pale anglè yo. Pou anpil fanmi nan kominote ki majorite [[Lang angle|anglofòn yo]], te gen yon pèt manm nan fanmi ki pale fransè, sitou nan jenerasyon ki pi jèn yo. Akadyen ki te etabli nan [[Lwizyàn|Lwizyana]] apre 1764 yo te vin konnen kòm Cajuns pou kilti yo te devlope a. Yo te gen yon enfliyans kiltirèl dominan nan anpil pawas, patikilyèman nan zòn sidwès eta a, ke yo rekonèt kòm Acadiana . === Distribisyon jewografik === Done ki soti nan seksyon sa a soti nan Estatistik Kanada, 2021. <ref name="census-2021">{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E|title=Census Profile, 2021 Census of Population|date=9 February 2022}}</ref> ==== Pwovens ak teritwa yo ==== {| class="wikitable sortable collapsible" style="font-size: 90%;" !Pwovens / Teritwa ! Pousantaj Akadyen ! Total Akadyen yo |- |Alberta | 0.2% | 10,110 |- |Kolonbi Britanik | 0.1% | 7,025 |- |Manitoba | 0.1% | 1,465 |- |Nou Brunswik | 14.3% | 108,375 |- |Newfounlan ak labrador | 0.2% | 1,100 |- |teritwa lanò ouest | 0.7% | 270 |- |Nova Scotia | 5.1% | 49,205 |- |Nunavut | 0.3% | 95 |- |Ontario | 0.2% | 34,125 |- |PEI | 5.5% | 8,265 |- |kebek | 1.0% | 83,945 |- |Saskatchewan | 0.1% | 935 |- |Yukon | 0.7% | 260 |- ! '''Kanada''' — ''Total'' ! 0.8% ! 305,175 |} Jodi a, anviwon yon tyè nan popilasyon pwovens ofisyèlman bileng Nouvo Brunswick la pale franse kòm lang matènèl yo. Anviwon mwatye nan moun sa yo se zansèt akadyen, epi genyen tou anpil enstitisyon, òganizasyon ak evènman kiltirèl akadyen. == Kilti == Akadyen yo se yon minorite aktif, patikilyèman nan New Brunswick ak Nova Scotia, Kanada, epi nan Louisiana (Cajuns) ak nan nò Maine, Etazini. Depi 1994, ''Le Congrès Mondial Acadien'' ap travay kòm yon òganizasyon pou ini kominote disparat sa yo epi ede prezève kilti a. An 1881, Akadyen yo nan Premye Konvansyon Nasyonal Akadyen an, ki te fèt nan Memramcook, Nouvo Brunswick, te deziyen 15 out, fèt kretyen Asompsyon Mari a, kòm jou fèt nasyonal kominote yo a. Nan jou sa a, Akadyen yo selebre lè yo fè yon ''tintamarre ,'' yon gwo parad ak pwosesyon kote moun yo abiye ak koulè Akadyen yo epi fè anpil bri ak mizik. Im nasyonal Akadyen yo se " Ave Maris Stella ", yo te adopte l an 1884 nan Miscouche, Prince Edward Island. Yo te revize im nasyonal la nan reyinyon Société Nationale de l'Acadie an 1992. Yo te tradui dezyèm, twazyèm ak katriyèm vèsè yo an fransè, epi yo te kenbe premye ak dènye a nan [[laten]] orijinal la. Federasyon Asosyasyon Fanmi Akadyen nan Nouvo Brunswick ak Société Saint-Thomas d'Aquin nan Ile-de-Prince-Édouard deside komemore 13 desanm chak ane kòm "Jou Memoryal Akadyen an", an memwa nofraj Duke William nan ak prèske 2,000 Akadyen yo te depòte soti nan Ile-Saint Jean ki te mouri an 1758 pandan yo t ap depòte yo atravè Atlantik Nò a: akòz grangou, maladi ak nwaye.[1] Yo komemore evènman an chak ane depi 2004; Patisipan yo make jounen an lè yo mete yon etwal nwa<gallery widths="200px" heights="200px"> Fichye:Tintamarre_during_National_Acadian_Day_2009,_Caraquet_New_Brunswick.jpg|alt=The Tintamarre in Caraquet, New Brunswick| Tintamarre a nan Caraquet, Nouvo Brunswick Fichye:Acadiennes_(2).jpg|alt=A picture of four Acadian women, 1895| Yon foto kat fanm Akadyèn, 1895 <ref>{{Cite web|url=http://www.argylecourthouse.com/content/four-acadian-women/|title=Four Acadian Women {{pipe}} the Argyle Township Court House Archives|access-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205083006/http://www.argylecourthouse.com/content/four-acadian-women/|archive-date=2021-02-05|dead-url=yes}}</ref> Fichye:Acadian_lady_making_rug_1938.jpg|alt=Acadian woman making a rug, 1938| Yon fanm akadyèn k ap fè yon tapi, 1938 </gallery> == Eritaj == [[Fichye:Evangeline_-_Saint_Martinville.jpg|vignette|Yon estati ''Evangeline'' Longfellow a – nan [[Saint Martinville, Lwizyana|St. Martinville]], Louisiana]] Ekriven ameriken Henry Wadsworth Longfellow te pibliye Evangeline, yon powèm epik ki baze sou deportasyon 1755 la. Powèm nan te vin tounen yon klasik Ameriken. Aktivis yo te itilize li kòm yon katalis pou relanse yon idantite akadyen distenk ni nan Kanada maritim yo ni nan Lwizyana. Woman Antonine Maillet a, Pélagie-la-charette, pale de vwayaj retou plizyè fanmi depòte nan Akadya, ki te kòmanse 15 an apre Gran Ekspilsyon an. nan kòmansman 20yèm syèk la, de estati te fèt nan pòtre pèsonaj fiktif ki rele 'Evangeline' lan pou komemore Depòtasyon an: yonn te enstale nan vil St. Martinville nan Lwizyàn (Louisiana) epi lòt la nan Grand-Pré nan Nouvèl Ekòs (Nova Scotia). Moryal Akadjen an (Monument Acadien) gen yon flanm dife ki pa janm mouri; li la pou onore 3 000 Akadjen ki te vin etabli nan Lwizyàn apre gwo depòtasyon sa a. Yo te bati plizyè lòt moniman pou komemore Depòtasyon Akadjen an nan plizyè lòt sit nan Pwovens Maritim yo, tankou sou Lil Georges (Georges Island) nan Nouvèl Ekòs, ak sou Lil Beaubears (Beaubears Island). == Drapo yo ==   Drapo Akadyen yo se trikolò franse a, avèk yon etwal dore ki ajoute nan chan ble a (gade anlè atik la). Sa senbolize Sent [[Mari (manman Jezi)|Mari]], Notre Dame de l'Assomption, sen patwon Akadyen yo epi ke anpil moun konnen kòm " Etel Lanmè a ". Drapo sa a te pwopoze pa Pè Marcel-François Richard epi li te adopte an 1884 nan Dezyèm Konvansyon Nasyonal Akadyen an, ki te fèt nan Miscouche, Prince Edward Island. Akadyen nan dyaspora a te adopte lòt senbòl. Drapo Akadyen yo nan Lwizyana, ke yo rekonèt kòm Cajuns, te desine pa Thomas J. Arceneaux nan Inivèsite Lwizyana nan Lafayette . An 1974, lejislati Lwizyana a te adopte li kòm anblèm ofisyèl rejyon Acadiana a. Eta a te sipòte kilti a, an pati paske li te atire touris kiltirèl ak eritaj. <ref>{{Cite web|url=http://www.acadian-cajun.com/acflag.htm|title=Acadian Flag|website=Acadian-Cajun.com|access-date=2011-10-02}}</ref> An 2004, Akadyen Nouvèl Angletè yo, ki t ap patisipe nan Le Congrès Mondial Acadien nan Nova Scotia, te andose yon desen William Cork te fè pou yon drapo Akadyen Nouvèl Angletè. <ref>{{Cite web|url=http://www.wquercus.com/acadie/flag.htm|title=A New England Acadian Flag|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907234058/http://www.wquercus.com/acadie/flag.htm|archive-date=2011-09-07|access-date=2011-10-02}}</ref> == Akadyen enpòtan yo == [[Fichye:Acadian_memorial_Halifax.JPG|droite|vignette|Moniman pou Akadyen ki nan prizon nan Bishops Landing, Halifax, ki bay sou zile Georges la]] * Joseph Broussard, yon ewo popilè akadien ak chèf milis ki te mete tèt ansanm ak prèt franse Jean-Louis Le Loutre pou reziste okipasyon Britanik yo nan Akadi. * Noël Doiron (1684–1758). Yon lidè rejyonal, Noel te pami plis pase 350 Akadyen ki te mouri pandan deportasyon an lè ''Duke William'' te koule nan dat 13 desanm 1758. Li te lajman selebre e yo te bay non plizyè kote nan Nova Scotia. * Jean Baptiste Guedry (m. 1726). Yon egzanp yon Akadyen ki te reziste kont dominasyon Britanik la. Li te pran yon ti bato nan Acadia epi yo te jije l pou piratri. Yo te pibliye pwosè a bay tribi Mi'kmaq yo kòm yon egzanp lalwa angle. Yo te itilize pwosè Guedry a kòm yon kontrè ak koutim lokal yo, ki te pèmèt yo rann yon gwoup—sa vle di, tout Anglè—responsab pou krim yon moun. Pwokirè li yo te itilize pwosè li a tou kòm yon ka tès pou separe lalwa angle jan yo aplike l nan Acadia ak lalwa ki aplike nan gwoup Premye Nasyon yo tankou Konfederasyon Wabanaki a. === Figi Kanadyen kontanporen yo === * Angèle Arsenault, [[Chantè|chantèz]] * Aubin-Edmond Arsenault, premye premye minis Akadyen nan nenpòt pwovens ak premye Akadyen ki te nonmen nan yon tribinal siprèm pwovens * Joseph-Octave Arsenault, premye Akadyen ki te nonmen nan Sena Kanadyen an soti nan Prince Edward Island * Jean Paul Bourque (ke yo konnen sou non sèn nan Johnny Burke ), chantè/konpozitè * Édith Butler, chantèz * Phil Comeau, direktè fim * Rhéal Cormier, jwè bezbòl * Chris d'Entremont, manm palman pou West Nova * Julie Doiron, chantèz/konpozitris * Lyse Doucet, [[jounalis]] ak prezantatris BBC * Yvon Durelle, boksè * Jacques LeBlanc, boksè * Roméo LeBlanc, ansyen Gouvènè Jeneral Kanada * [[Antonine Maillet]], ekriven, premye moun ki pa soti an Ewòp ki te resevwa Pri Goncourt la * Robert Maillet, aktè ak ansyen litè pwofesyonèl * Gérard Poitras, ansyen Ofisye Adjwen Kòmandman nan Fòs Ayeryen Royal Kanadyen an * Louis Robichaud, ansyen premye minis Nouvo Brunswick, te modènize edikasyon ak gouvènman Nouvo Brunswick nan mitan 20yèm syèk la. * [[Natasha St-Pier]], chantèz * Jackie Vautour, aktivis * Peter John Veniot, premye Akadyen ki te sèvi kòm Premye Minis Nouvo Brunswick * Sami Landri, drag queen === Chif nan peyi Etazini === * William Arceneaux, istoryen Lwizyana ak prezidan Konsèy pou Devlopman Fransè an Lwizyana * [[Beyonce|Beyoncé]], chantèz ak desandan Joseph Broussard . * Kathleen Blanco, premye gouvènè fi nan Lwizyana * Melinda French Gates, filantwòp * Dudley J. LeBlanc, senatè ki soti nan Lwizyana * Phoebe Legere, atis * Dustin Poirier, ansyen konbatan UFC ki gen desandan Akadyen ki soti nan Lwizyana, 1 fwa detantè chanpyon pwovizwa UFC nan kategori pwa lejè * Zachary Richard, chantè/konpozitè ki soti nan Lwizyana * George Rodrigue, atis * RuPaul, drag queen, animatè televizyon, chantè, pwodiktè, ekriven ak aktè * Austin Theriault, chofè machin stock == Gade tou ==   * Kwizin Akadyen * Kilti Akadyen an * Folklore Akadyen * Renesans Akadyen an * Akitani * Chiak * Ameriken franko-kanadyen yo * Istwa Nouvèl Ekòs * Ibèrik yo * Pòl Karmel Laporte * Kreyòl Lwizyana yo * Istwa militè nan Nova Scotia * [[Oksitani (rejyon kiltirèl)|Oksitani]] * Oksitan yo * Akadyen nan Kebèk * Dyaspora Akadyen an * Relijyon nan Acadia * Medya mas nan Acadia == Sitasyon == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Referans}} == Lekti siplemantè == * Chetro-Szivos, J. ''Pale Akadyen: Travay, Kominikasyon, ak Kilti'', YBK 2006, Nouyòk . * Cordasco, Francesco. ''Diksyonè Istwa Imigrasyon Ameriken an'' (Scarecrow, 1990), pp.&nbsp;1–5, yon ti apèsi. [[iarchive:dictionaryofamer00cord|sou entènèt]] * * * * Griffiths, Naomi. ''Soti nan Migran rive nan Akadyen: yon pèp nan fwontyè Amerik di Nò, 1604–1755'', Monreyal: McGill-Queen's University Press, 2005. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Site sous ou yo|<span title="Please supply an ISBN for this book.">ISBN&nbsp;manke</span>]]'' &#x5D;</sup> * Hodson, Christopher. ''Dyaspora Akadyen an: Yon Istwa Dizwityèm Syèk'' (Oxford University Press; 2012) 260 paj [http://www.h-france.net/vol13reviews/vol13no153banks.pdf revizyon sou entènèt pa Kenneth Banks] * Jobb, Dean . ''Akadyen yo: Istwa yon pèp sou ekzil ak triyonf'', John Wiley & Sons, 2005 (pibliye Ozetazini kòm ''The Cajuns: Istwa yon pèp sou ekzil ak triyonf'' ) * Kennedy, Gregory MW ''Yon jan de paradi peyizan?'' ''Konparezon sosyete riral yo nan Acadie ak Loudunais yo, 1604–1755'' (MQUP 2014) * Laxer, James. ''Akadyen yo: Nan rechèch yon peyi'', Doubleday Kanada, Oktòb 2006 . * Le Bouthillier, Claude, ''Phantom Ship'', editè XYZ, 1994, * Magord, André, ''The Quest for Autonomy in Acadia'' (Bruxelles elatriye, Peter Lang, 2008) (Études Canadiennes – Canadian Studies 18). * == Lyen ekstèn == * [http://biographi.ca/en/theme_acadians.html Pwojè tematik sou Akadyen yo nan ''Diksyonè Biyografi Kanadyen an''] * [https://web.archive.org/web/20130205115042/http://www2.umoncton.ca/cfdocs/etudacad/1755/entree.cfm?&lang=en 1755: Istwa a ak istwa yo] * [https://web.archive.org/web/20120716160050/http://www.museeacadien.ca/english/index.htm Mize Akadyen ak Sant Rechèch West Publico a] * [http://www.pitres.us/pitregenealogyancestors.html Jean Pitre anviwon 1635] * [http://www.acadians.org/ Pòtal Akadyen Nouvo Brunswick ak Nouvèl Ekòs] Archived * [[iarchive:acadiansofmadawa00colluoft|Akadyen nan Madawaska, Maine]] * [https://archive.org/stream/historicalsketch00bibluoft#page/156/mode/1up Lwaye ki rete yo te peye pa Akadyen yo (1743–53)] [[Kategori:Pages avec des traductions non relues]] 1chrewtixpbm2hpy2h63gc7carl7iez Blackwinterwells 0 97989 890415 889799 2026-11-18T16:06:10Z Rojhinjuje 41111 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 890415 wikitext text/x-wiki {{Infobox mizik (atis)|dat nesans=5 Jiyè 1996|imaj= Blackwinterwells at Hard Luck Bar 2.jpg|lejand=Blackwinterwells k ap pèfòme nan Toronto an 2024| label={{hlist|[[Eyeball Records|Eyeball]]|[[Bitbird]]}}}}'''Blackwinterwells''' (ki fèt 5 Jiyè 1996) se yon mizisyen ak pwodiktè Kanadyen. Li te fèt nan Hamilton, Ontario, [ li te kòmanse pibliye mizik dubstep sou SoundCloud nan kòmansman ane 2010 yo. Lil Peep te enspire l pou l pwodui "cloud [[rap]]", pou ki li te fonde kolektif Helix Tears an 2018. Blackwinterwells te vin asosye avèk hyperpop an 2020 apre yo te pwodui chante popilè "Bad Idea" pou Quinn . Li te pwodui tou pou mizisyen tankou Glaive, D0llywood1, Midwxst, ak 8485 . Pwodiksyon li te ogmante pandan [[Pandemi Covid-19|pandemi COVID-19]] la, li te pibliye albòm kolaborasyon avèk Helix Tears ak anpil single. An 2023, li te jwe nan Festival Mizik Pitchfork la. Blackwinterwells dekri mizik li kòm emo rap olye de hyperpop. Plis downtempo ak anbyen pase lòt hyperpop yo, li ilistratif de definisyon konpetitif nan jan an. Li itilize FL Studio epi li bati mizik otou sentetizè . Travay li souvan enplike voye tij bay zanmi atravè Entènèt la. Albòm kolaborasyon li an 2022, ''Crystal Shards,'' dekri relasyon k ap kraze, alòske mizik li te fè pi bonè yo souvan pale de mond imajinè. == Biyografi == Blackwinterwells te fèt nan Hamilton, Ontario, nan dat 5 Jiyè 1996. li grandi ap koute mizik new wave paran l yo te konn jwe, tankou gwoup Tears for Fears la. {{Sfn|Taylor|2021}} Li te enpresyone pa pwodiktè dubstep tankou Skrillex nan kòmansman ane 2010 yo. {{Sfn|Enis|2021}} A laj 14 an, pandan l t ap jwe jwèt videyo ''World of Warcraft'', yon lòt jwè nan kacho li te pale l de jan an. {{Sfn|Taylor|2021}} Apre sa, li te dekouvri epi telechaje FL Studio . Blackwinterwells te pwodui mizik dubstep pandan kèk ane epi li te genyen yon ti odyans. Okòmansman, li te pibliye mizik sou non Drainpuppet sou SoundCloud anvan li te itilize non Blackwinterwells. {{Sfn|Stephenson|2022}} Pita li te chanje pou l pwodui mizik bas ak dans pou lavni ak yon atmosfè tris. Enpire pa Lil Peep ak Bladee, li te kòmanse pwodui rap nan nwaj alantou 2018. {{Sfn|Enis|2021}} Li te fonde kolektif mizikal Helix Tears nan jan an nan menm ane a. Blackwinterwells pa t santi l gen konfyans lè l ap anrejistre vwa li anvan, men apre lanmò Lil Peep, li te santi yon ijans pou l pratike plis. Dapre ''Dazed'', li te konsidere Lil Peep kòm yon "rezon pou l egziste". {{Sfn|Canjemanaden|2021}} Rive nan lane 2019, Blackwinterwells te gen 400 disip sou SoundCloud. {{Sfn|Taylor|2021}} Drainpuppet te vin pran retrèt finalman akòz lòt enterè. Pandan pandemi COVID-19 la, Blackwinterwells te ogmante pwodiksyon li anpil. Li te vin enplike nan sèn hyperpop la, yon kominote mizisyen k ap kreye mizik pop ki fò ak enèjik, epi li te jwenn anpil bon zanmi. Asosyasyon li ak sèn nan te vin solid an 2020 lè li te pwodui chante "Bad Idea" pou Quinn. Yo tou de te nan menm sèvè Discord ki te gen anviwon 50 jèn mizisyen ladan l. Pandan yon apèl videyo nan mwa fevriye, li te voye yon bèl bit ki gen "glitch" ak sentetizè ki fò ba li, epi li te anrejistre vwa li byen vit sou yon diskisyon li te genyen sa pa t gen lontan sou Twitter. Blackwinterwells te sitou eksite pou chante a, ki te resevwa 10 000 koute sou SoundCloud nan kèk jou sèlman, daprè sa li te menm gen pwoblèm pou l dòmi. "Bad Idea" te jwenn plas li sou playlist "Hyperpop" Spotify a epi li te resevwa plis pase yon milyon ekout sou platfòm lan rive nan mwa novanm Blackwinterwells te soti premye albòm li ki rele Seraph nan mwa avril. Li te mennen yon karyè solo ki te reyisi; chante li te soti an 2020 ki rele "Iris" la te vin chante moun pi koute sou Spotify. Sepandan, li te vin konnen tou pou jan li t ap pwodui mizik pou mizisyen hyperpop tankou Glaive, D0llywood1, Midwxst, ak 8485. Nan mwa jen, yon manadjè talan te dekouvri Glaive apre li te tande chante li a ki rele "Sick", yon chante Blackwinterwells te pwodui. Dezyèm albòm Blackwinterwells la, Stone Ocean, te soti nan mwa oktòb. Chak tit nan albòm lan gen youn oswa de patisipasyon mizisyen glitchcore ki nan Helix Tears, yon gwoup ki te vin asosye ak hyperpop. Teodor Zetko, ki ekri pou Exclaim!, te apresye pwodiksyon an ak kreyasyon linivè ki nan kèk nan chante yo. Li te fè lwanj pou Blackwinterwells pou jan li fè piblisite ak jan li akeyi mizisyen ki nan sèn sa a, epi li te panse patisipasyon D0llywood1 sou premye ak dènye chante yo te reprezante yon "sik lavi nimerik" Rive nan ane 2021, Blackwinterwells te yon manm nan kolektif hyperpop ki rele Bloodhounds ak kolektif pwodiktè ki rele Garden Avenue. Alternative Press te eksite anpil pou Helix Tears, kote li te dekri manm li yo kòm transandantalit glitchcore ak HexD. Blackwinterwells te soti plizyè sèl tit (singles) nan ane sa a. Pami yo, yo te vin analize "Omen" pita nan revi akademik Transgender Studies Quarterly (TSQ). Li te konmanse yon amitye tou nan vrè lavi a ak 8485, kote li te ko-pwodui kat nan senk chante ki sou "extended play" (EP) li a ki rele Plague Town. Li te soti EP ki rele Sulfur a nan mwa mas 2022. Pwochen albòm li a, Crystal Shards, ki te soti nan mwa avril anba etikèt Eyeball Records, te pran de ane pou l te ekri epi li gen patisipasyon manm Helix Tears tankou D0llywood1, Bella Lugxsi, Saturn, ak Emotionals. Nan sezon ete a, li te fè yon virewon (tour) nan Amerik di Nò avèk 8485 ak Fish Narc. Blackwinterwells te soti albòm Protector a nan mwa desanm, epi Xtra Magazine te mete sèl tit li a ki rele "Gnarlethorne", ki te soti anba Bitbird, nan lis pi bon chante MGB/2SLGBTQ yo pi renmen pou fen ane a. Nan mwa novanm 2023, li te pèfòme kòm atis envite pou ouvri konsè nan Pari ak nan Lond pandan Pitchfork Music Festival la. Nan menm mwa sa a, The Fader te envite l pou l anrejistre yon repriz (cover) pou chante "An Honest Mistake" ki pou gwoup The Bravery pou yon albòm konpilasyon k ap soutni òganizasyon charitab transjenè yo. == Stil mizikal == Nan yon entèvyou an 2021, Blackwinterwells te ensiste ke mizik li a se te emo rap . Gen lòt ki pa t dakò, men li te panse li te sèlman modifye jan mizik la lè li te ajoute sentetizè. Li te byen kontan ke yo te asosye l avèk hyperpop men li te panse se te yon move kote. Kritik Eli Enis la te panse ke lefèt ke Helix Tears te vin asosye avèk janr lan montre ke deskriptè a trè laj. {{Sfn|Enis|2021}} Konpare ak lòt mizisyen hyperpop, mizik li a pi downtempo ak anbyen. Trey Taylor nan ''The Face'' te site stil li kòm yon definisyon konpetitif nan jan an. {{Sfn|Taylor|2021}} Shoegaze, hip-hop, ak alt-pop se enfliyans tou nan mizik li. [ 25 ] Tou dènyèman, yo dekri li kòm yon moun ki kite hyperpop la. [ 26 ] Nan FL Studio, Blackwinterwells bati chante otou sentetizè, anjeneral lè l sèvi avèk sentèz soustraktif, ke li chanje paramèt yo pou kreye yon patch. Li te panse patch li yo te senp epi fason li travay la te mwens chè konpare ak lòt moun parèy li yo. {{Sfn|Enis|2021}} Jessica Canjemanaden nan ''Dazed'' te di ke li voye stems, beats, loops, ak vèsè bay zanmi atravè Entènèt la. {{Sfn|Canjemanaden|2021}} Blackwinterwells, ki te pi gran e ki te gen plis eksperyans nan sèn mizik sou Entènèt pase kanmarad li yo, te sipòte yo ak enjenyè son. Becky Stephenson nan ''New Noise Magazine'' te panse li te "kontante ak yon lavi nan background nan", li site deskripsyon Bandcamp li a: "fantom tris". {{Sfn|Stephenson|2022}} Blackwinterwells te ekri pawòl pou "Iris" byen vit. Apre plizyè tantativ, li te deside sou yon rit ak yon melodi sentetizè saw ak yon bas saw. Yon arpejatè ki te jwe an menm tan an ranvèse, tou de koupe, te kreye yon son ale-retou. Enpire pa outro eksperimantal Skrillex yo, li te transfòme yon koupe vokal an "yon bagay etranj ak kromatik sou pyano nan fen an". {{Sfn|Enis|2021}} "Omen" prezante yon echantiyon "Bad Idea" an bouk. Vwa yo, nan oktav paralèl, yo akòde otomatikman, yo gen souf kout, epi yo fri . Nan videyo mizik la, plan gri yo repete kote moun nan yon eskalye fè nwa, anba yon gwo kay won radyo, k ap gade yon katye banlye kouvri ak nèj nan yon machin. Pita, yo montre yon fantom nan yon dra nan yon forè ak yon simityè. Westley Montgomery nan ''TSQ'' te panse fantom nan te yon metafò pou "rès espèk nan banlye Nò Global la". Li te di fantom nan ak vwa [[likid]] la te refize yon sibjektifikasyon fiks ke sosyete a egzije pou aplike wòl sèks yo . {{Sfn|Montgomery|2024}} ''Crystal Shards'' itilize imaj pwosedi medikal ak kò frajil pou dekri relasyon douloure ak k ap kraze. Stephenson te panse sa te diferan de travay li te fè anvan yo, ki te souvan dekri mond imajinè. {{Sfn|Stephenson|2022}} "Gnarlethorne" gen yon chante ki rale souf byen ba ak pawòl ki chanje ant rakonte istwa ak yon onètete emosyonèl. Chanson an devlope rive nan yon ritm dubstep ki karakterize pa yon poz . {{Sfn|''Xtra Magazine''|2022}} ==Referans== {{referans}} ==Lyen deyò== {{liens}} [[Kategori:Nesans nan lane 1996]] [[Kategori:CS1 français-language sources (fr)]] [[Kategori:P569 absan nan Wikidata]] bydyoga8cqajhnecudnspfimzmqjemn 890416 890415 2026-11-18T16:06:43Z Rojhinjuje 41111 890416 wikitext text/x-wiki {{Infobox mizik (atis)|dat nesans=5 Jiyè 1996|imaj= Blackwinterwells at Hard Luck Bar 2.jpg|lejand=Blackwinterwells k ap pèfòme nan Toronto an 2024| label={{hlist|[[Eyeball Records|Eyeball]]|[[Bitbird]]}}}}'''Blackwinterwells''' (ki fèt 5 Jiyè 1996) se yon mizisyen ak pwodiktè Kanadyen. Li te fèt nan Hamilton, Ontario, [ li te kòmanse pibliye mizik dubstep sou SoundCloud nan kòmansman ane 2010 yo. Lil Peep te enspire l pou l pwodui "cloud [[rap]]", pou ki li te fonde kolektif Helix Tears an 2018. Blackwinterwells te vin asosye avèk hyperpop an 2020 apre yo te pwodui chante popilè "Bad Idea" pou Quinn . Li te pwodui tou pou mizisyen tankou Glaive, D0llywood1, Midwxst, ak 8485 . Pwodiksyon li te ogmante pandan [[Pandemi Covid-19|pandemi COVID-19]] la, li te pibliye albòm kolaborasyon avèk Helix Tears ak anpil single. An 2023, li te jwe nan Festival Mizik Pitchfork la. Blackwinterwells dekri mizik li kòm emo rap olye de hyperpop. Plis downtempo ak anbyen pase lòt hyperpop yo, li ilistratif de definisyon konpetitif nan jan an. Li itilize FL Studio epi li bati mizik otou sentetizè . Travay li souvan enplike voye tij bay zanmi atravè Entènèt la. Albòm kolaborasyon li an 2022, ''Crystal Shards,'' dekri relasyon k ap kraze, alòske mizik li te fè pi bonè yo souvan pale de mond imajinè. == Biyografi == Blackwinterwells te fèt nan Hamilton, Ontario, nan dat 5 Jiyè 1996. li grandi ap koute mizik new wave paran l yo te konn jwe, tankou gwoup Tears for Fears la. {{Sfn|Taylor|2021}} Li te enpresyone pa pwodiktè dubstep tankou Skrillex nan kòmansman ane 2010 yo. {{Sfn|Enis|2021}} A laj 14 an, pandan l t ap jwe jwèt videyo ''World of Warcraft'', yon lòt jwè nan kacho li te pale l de jan an. {{Sfn|Taylor|2021}} Apre sa, li te dekouvri epi telechaje FL Studio . Blackwinterwells te pwodui mizik dubstep pandan kèk ane epi li te genyen yon ti odyans. Okòmansman, li te pibliye mizik sou non Drainpuppet sou SoundCloud anvan li te itilize non Blackwinterwells. {{Sfn|Stephenson|2022}} Pita li te chanje pou l pwodui mizik bas ak dans pou lavni ak yon atmosfè tris. Enpire pa Lil Peep ak Bladee, li te kòmanse pwodui rap nan nwaj alantou 2018. {{Sfn|Enis|2021}} Li te fonde kolektif mizikal Helix Tears nan jan an nan menm ane a. Blackwinterwells pa t santi l gen konfyans lè l ap anrejistre vwa li anvan, men apre lanmò Lil Peep, li te santi yon ijans pou l pratike plis. Dapre ''Dazed'', li te konsidere Lil Peep kòm yon "rezon pou l egziste". {{Sfn|Canjemanaden|2021}} Rive nan lane 2019, Blackwinterwells te gen 400 disip sou SoundCloud. {{Sfn|Taylor|2021}} Drainpuppet te vin pran retrèt finalman akòz lòt enterè. Pandan pandemi COVID-19 la, Blackwinterwells te ogmante pwodiksyon li anpil. Li te vin enplike nan sèn hyperpop la, yon kominote mizisyen k ap kreye mizik pop ki fò ak enèjik, epi li te jwenn anpil bon zanmi. Asosyasyon li ak sèn nan te vin solid an 2020 lè li te pwodui chante "Bad Idea" pou Quinn. Yo tou de te nan menm sèvè Discord ki te gen anviwon 50 jèn mizisyen ladan l. Pandan yon apèl videyo nan mwa fevriye, li te voye yon bèl bit ki gen "glitch" ak sentetizè ki fò ba li, epi li te anrejistre vwa li byen vit sou yon diskisyon li te genyen sa pa t gen lontan sou Twitter. Blackwinterwells te sitou eksite pou chante a, ki te resevwa 10 000 koute sou SoundCloud nan kèk jou sèlman, daprè sa li te menm gen pwoblèm pou l dòmi. "Bad Idea" te jwenn plas li sou playlist "Hyperpop" Spotify a epi li te resevwa plis pase yon milyon ekout sou platfòm lan rive nan mwa novanm Blackwinterwells te soti premye albòm li ki rele Seraph nan mwa avril. Li te mennen yon karyè solo ki te reyisi; chante li te soti an 2020 ki rele "Iris" la te vin chante moun pi koute sou Spotify. Sepandan, li te vin konnen tou pou jan li t ap pwodui mizik pou mizisyen hyperpop tankou Glaive, D0llywood1, Midwxst, ak 8485. Nan mwa jen, yon manadjè talan te dekouvri Glaive apre li te tande chante li a ki rele "Sick", yon chante Blackwinterwells te pwodui. Dezyèm albòm Blackwinterwells la, Stone Ocean, te soti nan mwa oktòb. Chak tit nan albòm lan gen youn oswa de patisipasyon mizisyen glitchcore ki nan Helix Tears, yon gwoup ki te vin asosye ak hyperpop. Teodor Zetko, ki ekri pou Exclaim!, te apresye pwodiksyon an ak kreyasyon linivè ki nan kèk nan chante yo. Li te fè lwanj pou Blackwinterwells pou jan li fè piblisite ak jan li akeyi mizisyen ki nan sèn sa a, epi li te panse patisipasyon D0llywood1 sou premye ak dènye chante yo te reprezante yon "sik lavi nimerik" Rive nan ane 2021, Blackwinterwells te yon manm nan kolektif hyperpop ki rele Bloodhounds ak kolektif pwodiktè ki rele Garden Avenue. Alternative Press te eksite anpil pou Helix Tears, kote li te dekri manm li yo kòm transandantalit glitchcore ak HexD. Blackwinterwells te soti plizyè sèl tit (singles) nan ane sa a. Pami yo, yo te vin analize "Omen" pita nan revi akademik Transgender Studies Quarterly (TSQ). Li te konmanse yon amitye tou nan vrè lavi a ak 8485, kote li te ko-pwodui kat nan senk chante ki sou "extended play" (EP) li a ki rele Plague Town. Li te soti EP ki rele Sulfur a nan mwa mas 2022. Pwochen albòm li a, Crystal Shards, ki te soti nan mwa avril anba etikèt Eyeball Records, te pran de ane pou l te ekri epi li gen patisipasyon manm Helix Tears tankou D0llywood1, Bella Lugxsi, Saturn, ak Emotionals. Nan sezon ete a, li te fè yon virewon (tour) nan Amerik di Nò avèk 8485 ak Fish Narc. Blackwinterwells te soti albòm Protector a nan mwa desanm, epi Xtra Magazine te mete sèl tit li a ki rele "Gnarlethorne", ki te soti anba Bitbird, nan lis pi bon chante MGB/2SLGBTQ yo pi renmen pou fen ane a. Nan mwa novanm 2023, li te pèfòme kòm atis envite pou ouvri konsè nan Pari ak nan Lond pandan Pitchfork Music Festival la. Nan menm mwa sa a, The Fader te envite l pou l anrejistre yon repriz (cover) pou chante "An Honest Mistake" ki pou gwoup The Bravery pou yon albòm konpilasyon k ap soutni òganizasyon charitab transjenè yo. == Stil mizikal == Nan yon entèvyou an 2021, Blackwinterwells te ensiste ke mizik li a se te emo rap . Gen lòt ki pa t dakò, men li te panse li te sèlman modifye jan mizik la lè li te ajoute sentetizè. Li te byen kontan ke yo te asosye l avèk hyperpop men li te panse se te yon move kote. Kritik Eli Enis la te panse ke lefèt ke Helix Tears te vin asosye avèk janr lan montre ke deskriptè a trè laj. {{Sfn|Enis|2021}} Konpare ak lòt mizisyen hyperpop, mizik li a pi downtempo ak anbyen. Trey Taylor nan ''The Face'' te site stil li kòm yon definisyon konpetitif nan jan an. {{Sfn|Taylor|2021}} Shoegaze, hip-hop, ak alt-pop se enfliyans tou nan mizik li. [ 25 ] Tou dènyèman, yo dekri li kòm yon moun ki kite hyperpop la. [ 26 ] Nan FL Studio, Blackwinterwells bati chante otou sentetizè, anjeneral lè l sèvi avèk sentèz soustraktif, ke li chanje paramèt yo pou kreye yon patch. Li te panse patch li yo te senp epi fason li travay la te mwens chè konpare ak lòt moun parèy li yo. {{Sfn|Enis|2021}} Jessica Canjemanaden nan ''Dazed'' te di ke li voye stems, beats, loops, ak vèsè bay zanmi atravè Entènèt la. {{Sfn|Canjemanaden|2021}} Blackwinterwells, ki te pi gran e ki te gen plis eksperyans nan sèn mizik sou Entènèt pase kanmarad li yo, te sipòte yo ak enjenyè son. Becky Stephenson nan ''New Noise Magazine'' te panse li te "kontante ak yon lavi nan background nan", li site deskripsyon Bandcamp li a: "fantom tris". {{Sfn|Stephenson|2022}} Blackwinterwells te ekri pawòl pou "Iris" byen vit. Apre plizyè tantativ, li te deside sou yon rit ak yon melodi sentetizè saw ak yon bas saw. Yon arpejatè ki te jwe an menm tan an ranvèse, tou de koupe, te kreye yon son ale-retou. Enpire pa outro eksperimantal Skrillex yo, li te transfòme yon koupe vokal an "yon bagay etranj ak kromatik sou pyano nan fen an". {{Sfn|Enis|2021}} "Omen" prezante yon echantiyon "Bad Idea" an bouk. Vwa yo, nan oktav paralèl, yo akòde otomatikman, yo gen souf kout, epi yo fri . Nan videyo mizik la, plan gri yo repete kote moun nan yon eskalye fè nwa, anba yon gwo kay won radyo, k ap gade yon katye banlye kouvri ak nèj nan yon machin. Pita, yo montre yon fantom nan yon dra nan yon forè ak yon simityè. Westley Montgomery nan ''TSQ'' te panse fantom nan te yon metafò pou "rès espèk nan banlye Nò Global la". Li te di fantom nan ak vwa [[likid]] la te refize yon sibjektifikasyon fiks ke sosyete a egzije pou aplike wòl sèks yo . {{Sfn|Montgomery|2024}} ''Crystal Shards'' itilize imaj pwosedi medikal ak kò frajil pou dekri relasyon douloure ak k ap kraze. Stephenson te panse sa te diferan de travay li te fè anvan yo, ki te souvan dekri mond imajinè. {{Sfn|Stephenson|2022}} "Gnarlethorne" gen yon chante ki rale souf byen ba ak pawòl ki chanje ant rakonte istwa ak yon onètete emosyonèl. Chanson an devlope rive nan yon ritm dubstep ki karakterize pa yon poz . {{Sfn|''Xtra Magazine''|2022}} ==Referans== {{referans}} n42zj385cq653st6t3f3kunvifzfx04 Samar Namian 0 98011 890417 890347 2026-11-18T16:12:07Z Rojhinjuje 41111 890417 wikitext text/x-wiki {{COI}} {| class="infobox" style="width:25em; float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold;" | Samar Namian ! colspan="2" |[[Fichye:Samar Namian.jpg|centré|sans_cadre]] |- ! Pwofesyon | Doktè |- ! Domèn aktivite | Medsin estetik, swen po ak cheve |- ! Kote aktivite | Shiraz, Iran |- ! Enstitisyon edikasyon | Inivèsite Syans Medikal Shiraz |- ! Nimewo lisans medikal | 125667 |} '''Samar Namian''' se yon doktè ki baze nan Shiraz, ki travay nan domèn medsin estetik, swen po ak cheve.<ref name="basina">{{cite web |title=سمر نامیان |url=https://basina.app/doctor/dr-samar-namian/wriq |website=Basina |language=fa |access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tebna.ir/news/236153/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=سمر نامیان|date=2026-09-15|publisher=خبرگزاری سلامت{{!}} اخبار و مقالات سلامت{{!}} Tebna|language=fa|access-date=2026-11-05}}</ref> Namian te gradye nan Inivèsite Syans Medikal Shiraz epi li gen nimewo lisans medikal 125667 nan Iran.<ref name="basina" /><ref>{{Cite web|url=https://membersearch.irimc.org/Error?aspxerrorpath=/member/profile|title=:: سازمان نظام پزشکی کشور :: 500|access-date=2026-11-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zibabeman.com/doctors/dr-samar-namian/|title=سمر نامیان ، پزشک زیبایی، پوست و مو|website=زیبا بمان|language=fa-IR|access-date=2026-11-05}}</ref> li se manm Asosyasyon Kanadyen Medsin Estetik (CAMACS) epi li posede yon sètifikasyon nan men òganizasyon sa a.<ref name="official">{{cite web |title=Dr. Samar Namian – Skin & Aesthetic Treatments in Shiraz |url=https://drnamian.com/en/ |website=Dr. Samar Namian |language=en |access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avval.ir/profile/pdmer/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=دکتر سمر نامیان|access-date=2026-11-05}}</ref><ref name="CAMACS">{{cite web|url=https://www.camacs.ca/membership|title=CAMACS Membership|website=Canadian Association of Medical Spas & Aesthetic Surgeons|language=en|access-date=5 novanm 2026}}</ref> == Referans == {{Referans}} == Lyen ekstèn == * [https://drnamian.com/en/ Sit entènèt ofisyèl] [[Kategori:Doktè]] p7oquqgii1sfo9es025gnelhrkby9qi 890418 890417 2026-11-18T16:14:49Z Rojhinjuje 41111 890418 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:25em; float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold;" | Samar Namian ! colspan="2" |[[Fichye:Samar Namian.jpg|centré|sans_cadre]] |- ! Pwofesyon | Doktè |- ! Domèn aktivite | Medsin estetik, swen po ak cheve |- ! Kote aktivite | Shiraz, Iran |- ! Enstitisyon edikasyon | Inivèsite Syans Medikal Shiraz |- ! Nimewo lisans medikal | 125667 |} '''Samar Namian''' se yon doktè ki baze nan Shiraz, ki travay nan domèn medsin estetik, swen po ak cheve.<ref>{{Cite web|url=https://borna.news/fa/news/2416263/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=ارتقای استانداردهای سلامت پوست و مو در شیراز توسط دکتر سمر نامیان|last=borna.news|date=2026-11-17|publisher=borna.news|language=fa|access-date=2026-11-18}}</ref><ref name="basina">{{cite web |title=سمر نامیان |url=https://basina.app/doctor/dr-samar-namian/wriq |website=Basina |language=fa |access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tebna.ir/news/236153/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=سمر نامیان|date=2026-09-15|publisher=خبرگزاری سلامت{{!}} اخبار و مقالات سلامت{{!}} Tebna|language=fa|access-date=2026-11-05}}</ref> Namian te gradye nan Inivèsite Syans Medikal Shiraz epi li gen nimewo lisans medikal 125667 nan Iran.<ref>{{Cite web|url=https://membersearch.irimc.org/Error?aspxerrorpath=/member/profile|title=:: سازمان نظام پزشکی کشور :: 500|access-date=2026-11-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zibabeman.com/doctors/dr-samar-namian/|title=سمر نامیان ، پزشک زیبایی، پوست و مو|website=زیبا بمان|language=fa-IR|access-date=2026-11-05}}</ref> li se manm Asosyasyon Kanadyen Medsin Estetik (CAMACS) epi li posede yon sètifikasyon nan men òganizasyon sa a.<ref name="official">{{cite web |title=Dr. Samar Namian – Skin & Aesthetic Treatments in Shiraz |url=https://drnamian.com/en/ |website=Dr. Samar Namian |language=en |access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avval.ir/profile/pdmer/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=دکتر سمر نامیان|access-date=2026-11-05}}</ref><ref name="CAMACS">{{cite web|url=https://www.camacs.ca/membership|title=CAMACS Membership|website=Canadian Association of Medical Spas & Aesthetic Surgeons|language=en|access-date=5 novanm 2026}}</ref> == Referans == {{Referans}} == Lyen ekstèn == * [https://drnamian.com/en/ Sit entènèt ofisyèl] [[Kategori:Doktè]] r4n3t06cojxv1jphq1e5y44uc3ykjgr 890419 890418 2026-11-18T16:16:28Z Rojhinjuje 41111 890419 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:25em; float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold;" | Samar Namian ! colspan="2" |[[Fichye:Samar Namian.jpg|centré|sans_cadre]] |- ! Pwofesyon | Doktè |- ! Domèn aktivite | Medsin estetik, swen po ak cheve |- ! Kote aktivite | Shiraz, Iran |- ! Enstitisyon edikasyon | Inivèsite Syans Medikal Shiraz |- ! Nimewo lisans medikal | 125667 |} '''Samar Namian''' se yon doktè ki baze nan Shiraz, ki travay nan domèn medsin estetik, swen po ak cheve.<ref>{{Cite web|url=https://borna.news/fa/news/2416263/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=ارتقای استانداردهای سلامت پوست و مو در شیراز توسط دکتر سمر نامیان|last=borna.news|date=2026-11-17|publisher=borna.news|language=fa|access-date=2026-11-18}}</ref><ref name="basina">{{cite web |title=سمر نامیان |url=https://basina.app/doctor/dr-samar-namian/wriq |website=Basina |language=fa |access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tebna.ir/news/236153/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=سمر نامیان|date=2026-09-15|publisher=خبرگزاری سلامت{{!}} اخبار و مقالات سلامت{{!}} Tebna|language=fa|access-date=2026-11-05}}</ref> Namian te gradye nan Inivèsite Syans Medikal Shiraz epi li gen nimewo lisans medikal 125667 nan Iran.<ref>{{Cite web|url=https://membersearch.irimc.org/Error?aspxerrorpath=/member/profile|title=:: سازمان نظام پزشکی کشور :: 500|access-date=2026-11-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zibabeman.com/doctors/dr-samar-namian/|title=سمر نامیان ، پزشک زیبایی، پوست و مو|website=|language=fa-IR|access-date=2026-11-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-32/1866644-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%D8%AE%DB%8C%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2|title=تشخیصی و درمانی پوست و مو|date=2026-11-16|language=fa|access-date=2026-11-18}}</ref> li se manm Asosyasyon Kanadyen Medsin Estetik (CAMACS) epi li posede yon sètifikasyon nan men òganizasyon sa a.<ref name="official">{{cite web |title=Dr. Samar Namian – Skin & Aesthetic Treatments in Shiraz |url=https://drnamian.com/en/ |website=Dr. Samar Namian |language=en |access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://avval.ir/profile/pdmer/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=دکتر سمر نامیان|access-date=2026-11-05}}</ref><ref name="CAMACS">{{cite web|url=https://www.camacs.ca/membership|title=CAMACS Membership|website=Canadian Association of Medical Spas & Aesthetic Surgeons|language=en|access-date=5 novanm 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/1086122/%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88-%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2|title=پزشکی پوست و مو و زیبایی|date=2026-11-15|publisher=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline|language=fa|access-date=2026-11-18}}</ref> == Referans == {{Referans}} == Lyen ekstèn == * [https://drnamian.com/en/ Sit entènèt ofisyèl] [[Kategori:Doktè]] n1dtky1vawupz6bb4y257lp7s8xnr74 Itilizatè:Rojhinjuje 2 98084 890414 2026-11-18T16:05:46Z Rojhinjuje 41111 Paj ki kreye ak " Rojhinjuje " 890414 wikitext text/x-wiki Rojhinjuje 7fylljcs1khn2ftxbxikp2m0elh796x Fò Jiwomani 0 98085 890439 2026-11-18T19:03:43Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " '''Fò Jiwomani''', yo rele tou '''Fò Dosnè''', te bati toupre [[Belfort]] nan nòdès [[Lafrans]] ant ane 1875 ak 1879. Fò a sitiye nan pwent sid liy defans rejyon Haute Moselle la, epi li kole ak [[rejyon fòtifye Belfort]] la, ki twouve l nan sid li. Defans Haute Moselle yo sèvi kòm yon lyen ant kan fòtifye [[Epinal]] ak [[Belfort]]. Fò a domine wout prensipal ki mennen nan nòdès Belfort yo; wout sa yo kwaze youn ak lòt nan [[Giromagny]]. Yo te bati fò a n... " 890439 wikitext text/x-wiki '''Fò Jiwomani''', yo rele tou '''Fò Dosnè''', te bati toupre [[Belfort]] nan nòdès [[Lafrans]] ant ane 1875 ak 1879. Fò a sitiye nan pwent sid liy defans rejyon Haute Moselle la, epi li kole ak [[rejyon fòtifye Belfort]] la, ki twouve l nan sid li. Defans Haute Moselle yo sèvi kòm yon lyen ant kan fòtifye [[Epinal]] ak [[Belfort]]. Fò a domine wout prensipal ki mennen nan nòdès Belfort yo; wout sa yo kwaze youn ak lòt nan [[Giromagny]]. Yo te bati fò a nan kad sistèm fòtifikasyon [[Séré de Rivières]] la, ki te kreye pou defann Lafrans kont yon posib nouvo envazyon pa [[Pris]] yo, menm jan sa te pase pandan [[Gè Frans-Pris]] 1870-1871 an. Nan fen 19yèm syèk la ak kòmansman 20yèm syèk la, fò sa a te youn nan sa ki te gen plis zam nan tout rejyon nòdès la. Se la yo te enstale premye touèl blende k ap vire yo te janm mete nan yon fòtifikasyon tè nan Lafrans.<ref name="chemins1">{{cite web|url=http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichelieu.php?idLieu=4212&idLang=en|title=Fort de Giromagny (90)|last=Brolli|first=Antoine|publisher=Chemins de mémoire|language=French|accessdate=4 February 2010}}</ref> Non ofisyèl fò a, Fort Dorsner, se pou onore Jeneral Jean Philippe Raymond Dorsner, ki te patisipe nan [[Gè Revolisyonè Fransè]] yo ak [[Gè Napolyonyen]] yo.<ref name="chemins1" /> ==Referans== {{reflist}} {{Clear}} == Lyen deyò == {{Lòt pwojè|commons=Fort de Giromagny}} *[http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichelieu.php?idLieu=4212&idLang=en Fort de Giromagny] at Chemins de mémoire *[http://fortiffsere.fr/hautemoselle/index_fichiers/Page4521.htm Fò Jiwomani] at Fortiff' Séré {{otorite}} {{DEFAULTSORT:Jiwomani, Fò}} s6hu5ako0ambel0x878jx2isivy3y4j 890440 890439 2026-11-18T19:04:06Z Kitanago 19629 890440 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monument}} '''Fò Jiwomani''', yo rele tou '''Fò Dosnè''', te bati toupre [[Belfort]] nan nòdès [[Lafrans]] ant ane 1875 ak 1879. Fò a sitiye nan pwent sid liy defans rejyon Haute Moselle la, epi li kole ak [[rejyon fòtifye Belfort]] la, ki twouve l nan sid li. Defans Haute Moselle yo sèvi kòm yon lyen ant kan fòtifye [[Epinal]] ak [[Belfort]]. Fò a domine wout prensipal ki mennen nan nòdès Belfort yo; wout sa yo kwaze youn ak lòt nan [[Giromagny]]. Yo te bati fò a nan kad sistèm fòtifikasyon [[Séré de Rivières]] la, ki te kreye pou defann Lafrans kont yon posib nouvo envazyon pa [[Pris]] yo, menm jan sa te pase pandan [[Gè Frans-Pris]] 1870-1871 an. Nan fen 19yèm syèk la ak kòmansman 20yèm syèk la, fò sa a te youn nan sa ki te gen plis zam nan tout rejyon nòdès la. Se la yo te enstale premye touèl blende k ap vire yo te janm mete nan yon fòtifikasyon tè nan Lafrans.<ref name="chemins1">{{cite web|url=http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichelieu.php?idLieu=4212&idLang=en|title=Fort de Giromagny (90)|last=Brolli|first=Antoine|publisher=Chemins de mémoire|language=French|accessdate=4 February 2010}}</ref> Non ofisyèl fò a, Fort Dorsner, se pou onore Jeneral Jean Philippe Raymond Dorsner, ki te patisipe nan [[Gè Revolisyonè Fransè]] yo ak [[Gè Napolyonyen]] yo.<ref name="chemins1" /> ==Referans== {{reflist}} {{Clear}} == Lyen deyò == {{Lòt pwojè|commons=Fort de Giromagny}} *[http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichelieu.php?idLieu=4212&idLang=en Fort de Giromagny] at Chemins de mémoire *[http://fortiffsere.fr/hautemoselle/index_fichiers/Page4521.htm Fò Jiwomani] at Fortiff' Séré {{otorite}} {{DEFAULTSORT:Jiwomani, Fò}} otdmi3pz9if6q60rjtbt9gqor7zpezt 890441 890440 2026-11-18T19:12:01Z Kitanago 19629 /* Lyen deyò */ 890441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monument}} '''Fò Jiwomani''', yo rele tou '''Fò Dosnè''', te bati toupre [[Belfort]] nan nòdès [[Lafrans]] ant ane 1875 ak 1879. Fò a sitiye nan pwent sid liy defans rejyon Haute Moselle la, epi li kole ak [[rejyon fòtifye Belfort]] la, ki twouve l nan sid li. Defans Haute Moselle yo sèvi kòm yon lyen ant kan fòtifye [[Epinal]] ak [[Belfort]]. Fò a domine wout prensipal ki mennen nan nòdès Belfort yo; wout sa yo kwaze youn ak lòt nan [[Giromagny]]. Yo te bati fò a nan kad sistèm fòtifikasyon [[Séré de Rivières]] la, ki te kreye pou defann Lafrans kont yon posib nouvo envazyon pa [[Pris]] yo, menm jan sa te pase pandan [[Gè Frans-Pris]] 1870-1871 an. Nan fen 19yèm syèk la ak kòmansman 20yèm syèk la, fò sa a te youn nan sa ki te gen plis zam nan tout rejyon nòdès la. Se la yo te enstale premye touèl blende k ap vire yo te janm mete nan yon fòtifikasyon tè nan Lafrans.<ref name="chemins1">{{cite web|url=http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichelieu.php?idLieu=4212&idLang=en|title=Fort de Giromagny (90)|last=Brolli|first=Antoine|publisher=Chemins de mémoire|language=French|accessdate=4 February 2010}}</ref> Non ofisyèl fò a, Fort Dorsner, se pou onore Jeneral Jean Philippe Raymond Dorsner, ki te patisipe nan [[Gè Revolisyonè Fransè]] yo ak [[Gè Napolyonyen]] yo.<ref name="chemins1" /> ==Referans== {{reflist}} {{Clear}} == Lyen deyò == {{Lòt pwojè|commons=Fort de Giromagny}} *[http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichelieu.php?idLieu=4212&idLang=en Fò Jiwomani] at Chemins de mémoire *[http://fortiffsere.fr/hautemoselle/index_fichiers/Page4521.htm Fò Jiwomani] at Fortiff' Séré {{otorite}} {{DEFAULTSORT:Jiwomani, Fò}} eese7yx5v9nxr3ykpig2r96gaw11dlr Kategori:Atik ki itilize infobox Monument 14 98086 890442 2026-11-18T19:18:46Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " {{Kategorize pa|Infobox Monument|note=1}} __HIDDENCAT__ [[Kategori:Paj ki itilize Wikidata pa Infobox|Monument]] [[Kategori:Atik ki titilize yon Infobox en Lua|Monument]] " 890442 wikitext text/x-wiki {{Kategorize pa|Infobox Monument|note=1}} __HIDDENCAT__ [[Kategori:Paj ki itilize Wikidata pa Infobox|Monument]] [[Kategori:Atik ki titilize yon Infobox en Lua|Monument]] cjscabl6id5x3d7mwev7uunkbkm638q 2014 0 98087 890447 2026-11-18T19:30:47Z Kitanago 19629 Paj ki kreye ak " {{Homonymie-nombre|romain=MMXIV}} {{Palèt ane |2014 |imaj=2014 Events montage 16-grid version.jpg }} '''2014''' est la 2014{{e}} année de l'[[ère commune]], la {{14e}} du {{mi|III}} et du {{XXIe siècle}} et la {{5e}} de la [[Années 2010|décennie 2010-2019]]. C'est une [[année commune]] qui [[Année commune commençant un mercredi|commence un mercredi]]. " 890447 wikitext text/x-wiki {{Homonymie-nombre|romain=MMXIV}} {{Palèt ane |2014 |imaj=2014 Events montage 16-grid version.jpg }} '''2014''' est la 2014{{e}} année de l'[[ère commune]], la {{14e}} du {{mi|III}} et du {{XXIe siècle}} et la {{5e}} de la [[Années 2010|décennie 2010-2019]]. C'est une [[année commune]] qui [[Année commune commençant un mercredi|commence un mercredi]]. gn9r2vwwzuj25lnsakmoxuyy94jq87x 890448 890447 2026-11-18T19:32:31Z Kitanago 19629 890448 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane |2014 |imaj=2014 Events montage 16-grid version.jpg }} '''2014''' se 2014{{e}} ane nan epòk nou an, {{14e}} nan {{mi|III}} ak nan {{XXIe syèk}} ak {{5e}} [[Ane 2010 yo|deseni 2010-2019]]. emmqodhbmbj9c1bebe9gxpd5q0mswvp 890449 890448 2026-11-18T19:33:47Z Kitanago 19629 890449 wikitext text/x-wiki {{Palèt ane |2014 |imaj=2014 Events montage 16-grid version.jpg }} '''2014''' se 2014{{e}} ane nan epòk nou an, 14{{e}} nan {{mi|III}} ak nan {{XXIe syèk}} ak 5{{e}} [[Ane 2010 yo|deseni 2010-2019]]. Se yon ane ki kòmanse yon mèkredi. pqag3h7a81soov7xe910p9zq0kd1185