Wikipedya
htwiki
https://ht.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal
MediaWiki 1.48.0-wmf.5
first-letter
Medya
Espesyal
Diskite
Itilizatè
Diskisyon Itilizatè
Wikipedya
Diskisyon Wikipedya
Fichye
Diskisyon Fichye
MedyaWiki
Diskisyon MedyaWiki
Modèl
Diskisyon Modèl
Èd
Diskisyon Èd
Kategori
Diskisyon Kategori
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Kafou
0
14323
890495
330568
2026-11-20T19:49:34Z
Hb
41144
/* Tradiksyon */ EN:Road Junction instead of railway crossing
890495
wikitext
text/x-wiki
{{ebòch}}
{{definisyon
|fanmi=non komen
|objè=
|imaj=
|referans=
}}
'''Kafou''' se yon espas kote de ri kwaze yonn lòt. Yon zòn nan sid kapital peyi Ayiti kote Wout Nasyonal Nimewo De a pase pou ale Okay, kapital Depatman Sid la. ~ chada, Yon zòn nan nò Pòtoprens kote Wout Nasyonal Nimewo En a rankontre avèk Wout Nasyonal Nimewo Twa a. Kalfou.
== Tradiksyon ==
*[[Lòt kreyòl]]:
*[[franse|Franse]]: carrefour
*[[angle|Angle]]: Road junction (and railway crossing)
*[[alman|Alman]]: Kreuzung
*[[panyòl|Panyòl]]: cruce
== Istwa ==
Istwa mo sa
== referans ==
== Kèk lyen ==
8eag2mzxvwz7c4uoids3wgtg7wj4itg
Wikipedya:REJEBECSS-HAITI/BNH/Liste
4
67009
890496
890298
2026-11-20T20:05:55Z
ListeriaBot
19489
Wikidata list updated [V2]
890496
wikitext
text/x-wiki
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?linkcount ?item ?itemLabel WHERE { SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],fr" }
{?item wdt:P17 wd:Q790.}
UNION {?item wdt:P131/wdt:P279* wd:Q790 .} UNION {?item wdt:P27 wd:Q790}
?item wikibase:sitelinks ?linkcount .
OPTIONAL {?article schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ht.wikipedia.org/> .}
FILTER (!BOUND(?article))
}
ORDER BY DESC(?linkcount)
LIMIT 200
|sort=
|columns=NUMBER:numéro,P18:Image,label:Nom,P625:Géolocalisation,P131:Lieu
|thumb=128
}}
{| class='wikitable sortable'
! numéro
! Image
! Nom
! Géolocalisation
! Lieu
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Fichye:Sandy 2012-10-25 0320Z.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q264|Hurricane Sandy]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Fichye:MUTCD-MI I2-6 (Eastern Time Zone).svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q941023|Eastern Time Zone]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q273894|Piarists]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Fichye:Monkeypox By Country.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q112070734|2022–2023 mpox outbreak]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Fichye:Map-Francophone World.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1003588|Francophonie]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Fichye:Windwardpassagemap.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q140265|Windward Passage]]''
| {{Coord|20|-74|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Fichye:Wilson Isidor in 2022.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q58484930|Wilson Isidor]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Fichye:John baptist de la salle 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q138579|Institute of the Brothers of the Christian Schools]]''
| {{Coord|41.899|12.423|display=inline}}
| ''[[:d:Q498452|North Caribbean Coast Autonomous Region]]''<br/>''[[:d:Q1008456|Puerto Cabezas]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q594254|1973 CONCACAF Championship]]''
| {{Coord|18.5425|-72.3386|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q4131845|Ayisyen]]''
|
| [[Ayiti]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Fichye:Maracanã, 5 de agosto de 2016- onde o Egito encontra o Haiti... -rio2016 (28778328632).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q20113758|Haiti at the 2016 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Fichye:RC Lens - FC Nantes (28-10-2023) - Duverne.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q26251605|Jean-Kévin Duverne]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Fichye:Hannes Delcroix (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q56011432|Hannes Delcroix]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q107472171|Haiti at the 2022 Winter Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q126284599|Haiti at the 2024 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q20986|ISO 3166-2:HT]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q141217|Haiti at the 2012 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q1256655|20th parallel north]]''
| {{Coord|20|0|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q4435409|list of World Heritage Sites in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q144034|Haiti at the 1900 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Fichye:Haiti at the opening ceremony of the 1928 Summer Olympics.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q147174|Haiti at the 1928 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q2467445|Ligue Haïtienne]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q3439047|War of Dominican Independence]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q23772079|Yassin Fortuné]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q42914391|Haiti at the 2020 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Fichye:Jimmy "Barbecue" Cherizier 2024.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q101440369|Jimmy Chérizier]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Fichye:Bennedict Mathurin (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q105013647|Bennedict Mathurin]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[Fichye:Vida y viajes de Cristobal Colón, 1851 Construcción de la fortaleza de La Navidad (3819531625).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1798978|La Navidad]]''
| {{Coord|19.690556|-72.015833|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[Fichye:Flag of Haiti (civil).svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2297885|Haiti at the 1924 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q108000394|Lenny Joseph]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q114355328|Ruben Providence]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q124392516|Dominique Simon]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q136466749|Keeto Thermoncy]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q141075|Haiti at the 2008 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q21621771|Duke Lacroix]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q72697581|Louicius Don Deedson]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q100792937|Josué Casimir]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[Fichye:Garven Metusala.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q107370468|Garven Metusala]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q107426681|Martin Experiénce]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q133756484|Haiti at the 2026 Winter Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| ''[[:d:Q139813358|Woodensky Pierre]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q143063|Haiti at the 2000 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| ''[[:d:Q1024083|1991 CONCACAF Women's Championship]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| ''[[:d:Q1254997|19th parallel north]]''
| {{Coord|19|0|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[Fichye:Port-au-Prince airfield seizure.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2026486|Operation Uphold Democracy]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2194097|Haiti at the 1960 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 47
|
| ''[[:d:Q112623666|Alexandre Pierre]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1986870|Haiti at the 1988 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[Fichye:Flag of Haiti (1964–1986).svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2291898|Haiti at the 1984 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[Fichye:Fafà Picault NE Revolution Inter Miami 7.9.25-032 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5429349|Fafà Picault]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q111345092|Carl Sainté]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q145152|Haiti at the 2004 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q150527|Haiti at the 1996 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[Fichye:Flag of Haiti (1964–1986).svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q168379|Haiti at the 1972 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[Fichye:Flag of Haiti (1964–1986).svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2489822|Haiti at the 1976 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[Fichye:Flag of Haiti (civil).svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2651878|Haiti at the 1932 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2666070|Haiti at the 1992 Summer Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[Fichye:Cap-Haitien seen from Morne Jean Explosion.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q110106709|Cap-Haïtien fuel tanker explosion]]''
| {{Coord|19.751389|-72.205556|display=inline}}
| [[Kap Ayisyen (komin)|Kap Ayisyen]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[Fichye:2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–054 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q69948832|Garissone Innocent]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[Fichye:The part is devoted to the contest "Wiki loves folklore".jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q96622031|Wiki Loves Folklore]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[Fichye:Michel Patrick Boisvert 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q114735638|Michel Patrick Boisvert]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 62
|
| ''[[:d:Q667038|United Nations Mission in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 63
|
| ''[[:d:Q4124963|Armed Forces of Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 64
|
| ''[[:d:Q137145245|1974 FIFA World Cup qualification (CONCACAF)]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 65
|
| ''[[:d:Q861844|André Corvington]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[Fichye:Rafael Estrella Urena Great Grandfather.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q887837|Rafael Estrella Ureña]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 67
|
| ''[[:d:Q131478437|Category:2025 in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[Fichye:Order of Merit of the Republic of Haiti (Grade of Commander) - IMG 4985.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q112390|National Order of Honour and Merit]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 69
|
| ''[[:d:Q1449569|Lee Holdridge]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 70
|
| ''[[:d:Q1626302|LGBT rights in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 71
|
| ''[[:d:Q1857436|2010–11 Haitian general election]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[Fichye:Trou Caïman.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2805779|Trou Caïman]]''
| {{Coord|18.642804|-72.146336|display=inline}}
| [[Tomazo (komin)|Tomazo]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[Fichye:Danish Air Transport ATR-42-300.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7641058|Sunrise Airways]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 74
|
| ''[[:d:Q10530123|Max Hilaire]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 75
|
| ''[[:d:Q19702717|Jeppe Simonsen]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[Fichye:Lens - Evian (29-02-2016) 17.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q22280180|Dylan Saint-Louis]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 77
|
| ''[[:d:Q49004376|Leverton Pierre]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 78
|
| ''[[:d:Q60677605|Benji Michel]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[Fichye:Fabre-jeune.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q110984265|Jacques Fabre]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 80
|
| ''[[:d:Q111536396|Dany Jean]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[Fichye:Salvadoran soldiers arriving in Haiti (29 October 2026).png|center|128px]]
| ''[[:d:Q141921562|Salvadoran military intervention in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 82
|
| ''[[:d:Q2202375|Catholic Church in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 83
|
| ''[[:d:Q2581074|Coupe d'Haïti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[Fichye:Hotel Montana.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3121455|Hôtel Montana]]''
| {{Coord|18.527222|-72.297778|display=inline}}
| [[Petyonvil (komin)|Petyonvil]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[Fichye:Hotel Oloffson mars 2007.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q3365701|Hotel Oloffson]]''
| {{Coord|18.529444|-72.3375|display=inline}}
| ''[[:d:Q47364624|Turgeau]]''
|-
| style='text-align:right'| 86
|
| ''[[:d:Q4116369|Islam in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[Fichye:Frantz Massenat - Lliga Catalana 2019 - by unnika.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16228333|Frantz Massenat]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 88
|
| ''[[:d:Q19883868|Constitution of Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 89
|
| ''[[:d:Q26225095|Caye Sable]]''
| {{Coord|18.7|-72.76667|display=inline}}
| [[Lwès (depatman)|Lwès]]
|-
| style='text-align:right'| 90
|
| ''[[:d:Q60853298|Arcahaie FC]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[Fichye:Danielle Etienne .jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q69803071|Danielle Etienne]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 92
|
| ''[[:d:Q107122118|Carnejy Antoine]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[Fichye:Grace 2021-08-21 0610Z.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q108141536|Hurricane Grace]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 94
|
| ''[[:d:Q110855814|Richardson Viano]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 95
|
| ''[[:d:Q119952811|Jayro Jean]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 96
|
| ''[[:d:Q123112081|Gang Suppression Force]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[Fichye:UN Haiti - MINUSTAH HQ after 2010 earthquake.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q166484|Christopher Hotel]]''
| {{Coord|18.5391|-72.3121|display=inline}}
| [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]]
|-
| style='text-align:right'| 98
|
| ''[[:d:Q1432122|Front for the Advancement and Progress of Haïti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 99
|
| ''[[:d:Q3094730|Racing FC]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 100
|
| ''[[:d:Q3623880|La Gonâve Arrondissement]]''
| {{Coord|18.8322|-72.8658|display=inline}}
| [[Lwès (depatman)|Lwès]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5639707|Haiti at the Paralympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[Fichye:Cathedral of Cap-Haitien.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11737318|Our Lady of the Assumption Cathedral, Cap-Haïtien]]''
| {{Coord|19.761|-72.2007|display=inline}}
| [[Kap Ayisyen (komin)|Kap Ayisyen]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[Fichye:Kenny Chery.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q26709113|Kenny Chery]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 104
|
| ''[[:d:Q47571408|Nadine Magloire]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[Fichye:Shan Borgelin (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q62078453|Shanyder Borgelin]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[Fichye:Chelsea Surpris.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q83906425|Chelsea Surpris]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[Fichye:Citadelle Laferrière terrace 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2305026|Ramiers]]''
| {{Coord|19.5736|-72.2442|display=inline}}
| [[Milo (komin)|Milo]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[Fichye:Route Nationale ^3, Lejene, Haiti - panoramio (7).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3043219|deforestation in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 109
|
| ''[[:d:Q3297666|Massif des Montagnes Noires]]''
| {{Coord|19.0833|-72.25|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 110
|
| ''[[:d:Q3504239|Haitian Vodoun Culture Language]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 111
|
| ''[[:d:Q3589794|Haiti national under-17 football team]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 112
|
| ''[[:d:Q3873766|Ekip baskètbòl Ayiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[Fichye:St. Alexander Nevsky Cathedral - Howell, New Jersey 02.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4126487|Russian Orthodox Eparchy of Eastern America and New York]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[Fichye:Michelle Obama and Jill Biden in Haiti 2010.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5361449|Elisabeth Delatour Préval]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 115
|
| ''[[:d:Q5715358|Henri Caesar]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 116
|
| ''[[:d:Q6771722|Marlena Wesh]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 117
|
| ''[[:d:Q19881628|2015–16 Haitian parliamentary election]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 118
|
| ''[[:d:Q21070795|Haiti women's national under-20 football team]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 119
|
| ''[[:d:Q26226528|Ilet a Brouee]]''
| {{Coord|18.128333|-73.590556|display=inline}}
| [[Sid (depatman)|Sid]]
|-
| style='text-align:right'| 120
|
| ''[[:d:Q26837183|Mulern Jean]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 121
|
| ''[[:d:Q28823593|Anne Marie Coriolan]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[Fichye:Bocchit Edmond - 2018 (31046028358) (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q56651422|Bocchit Edmond]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 123
|
| ''[[:d:Q84324635|Maudeline Moryl]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 124
|
| ''[[:d:Q106205592|Lise-Marie Dejean]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 125
|
| ''[[:d:Q107476272|Sabiana Anestor]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 126
|
| ''[[:d:Q113003310|Haiti at the 2022 World Athletics Championships]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[Fichye:Kiki Haiti.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q118219922|Shwendesky Joseph]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[Fichye:Brooklyn FC vs DC Power FC (Aug 2026) 22 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q118366884|Claire Constant]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 129
|
| ''[[:d:Q121461135|Haiti at the 2023 World Athletics Championships]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 130
|
| ''[[:d:Q124742130|2024 Haitian jailbreak]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 131
|
| ''[[:d:Q134383521|Téo James Michel]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 132
|
| ''[[:d:Q137183516|Haiti at the 2026 Winter Paralympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 133
|
| ''[[:d:Q4883|Ron Howard]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 134
|
| ''[[:d:Q110664|Léonard Pétion Laroche]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[Fichye:Hispaniolanpineforest.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q287885|Hispaniolan pine forests]]''
| {{Coord|18.33|-71.78|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 136
|
| ''[[:d:Q655961|United Nations Transition Mission in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 137
|
| ''[[:d:Q1060772|list of Roman Catholic dioceses in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 138
|
| ''[[:d:Q1353457|Haiti at the 2012 Summer Paralympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 139
|
| ''[[:d:Q1531692|Raboteau Massacre]]''
| {{Coord|19.45|-72.683333|display=inline}}
| [[Gonayiv (awondisman)|Gonayiv]]
|-
| style='text-align:right'| 140
|
| ''[[:d:Q1569605|Haiti Davis Cup team]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 141
|
| ''[[:d:Q1654386|Inivèsite Notre Dame Ayiti]]''
| {{Coord|18.528689|-72.335342|display=inline}}
| [[Pòtoprens (komin)|Pòtoprens]]
|-
| style='text-align:right'| 142
|
| ''[[:d:Q2069340|rail transport in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 143
|
| ''[[:d:Q2299927|Haiti at the 2008 Summer Paralympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[Fichye:Flag of Haiti.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2497054|Haiti at the 2010 Summer Youth Olympics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 145
|
| ''[[:d:Q3163953|Janbatis Chavàn]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[Fichye:Lecture-scenique-iphigenie jr-lemoine.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3169917|Jean-René Lemoine]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 147
|
| ''[[:d:Q3316510|Miss Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[Fichye:Daniele Battaglia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3701868|Daniele Battaglia]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[Fichye:Matthew 2010-09-24 1635Z.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4353265|Tropical Storm Matthew]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 150
| [[Fichye:American University of the Caribbean (Haiti).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4745323|American University of the Caribbean, Haiti]]''
| {{Coord|18.2134|-73.7547|display=inline}}
| [[Okay (komin)|Okay]]
|-
| style='text-align:right'| 151
|
| ''[[:d:Q5856947|Fe y Alegría]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[Fichye:EL SAIEH Issa 00.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5922934|Issa El-Saieh]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[Fichye:Human rights index vdem, HTI.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5938282|human rights in Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 154
|
| ''[[:d:Q6726315|Madame Max Adolphe]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 155
|
| ''[[:d:Q7136383|Parc St. Victor]]''
| {{Coord|19.753611|-72.2075|display=inline}}
| [[Kap Ayisyen (komin)|Kap Ayisyen]]
|-
| style='text-align:right'| 156
|
| ''[[:d:Q16587373|National Unity Party]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[Fichye:Cathédrale Jérémie Haïti.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q17608165|St. Louis King of France Cathedral]]''
| {{Coord|18.6447|-74.1146|display=inline}}
| [[Jeremi (komin)|Jeremi]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[Fichye:Marie-Denise Douyon au maison de la culture Claude-Léveillé.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q19666225|Marie-Denise Douyon]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 159
|
| ''[[:d:Q19895065|French Haitian]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 160
|
| ''[[:d:Q20807714|Haiti national under-20 football team]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 161
|
| ''[[:d:Q24744408|2016–17 Haitian Senate election]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 162
|
| ''[[:d:Q26704937|Frantz Dorsainvil]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 163
|
| ''[[:d:Q27943424|Sherly Jeudy]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 164
|
| ''[[:d:Q28086332|Ashkanov Apollon]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 165
|
| ''[[:d:Q28941174|FC Juventus des Cayes]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 166
|
| ''[[:d:Q30074499|Axel Louissaint]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 167
|
| ''[[:d:Q34383826|Haiti at the 2017 World Championships in Athletics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 168
|
| ''[[:d:Q51120334|Myrlande Constant]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 169
|
| ''[[:d:Q57037767|Ángel Orelién]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 170
|
| ''[[:d:Q62653313|Ronaldo Damus]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 171
|
| ''[[:d:Q68166407|Haiti at the 2019 World Championships in Athletics]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 172
|
| ''[[:d:Q70531330|Mikerline Saint-Félix]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 173
|
| ''[[:d:Q83880803|Roseline Éloissaint]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 174
|
| ''[[:d:Q83887546|Kethna Louis]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 175
|
| ''[[:d:Q98084819|Darlina Joseph]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[Fichye:82 Stevenson Savart 0211.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q132831156|Stevenson Savart]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[Fichye:Aleksandr Guboglo CF Montreal NYCFC 6.28.25-016 (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q132862176|Aleksandr Guboglo]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 178
|
| ''[[:d:Q766764|Dieudonné LaMothe]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 179
|
| ''[[:d:Q1089416|Andre Pascal]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 180
|
| ''[[:d:Q1149808|Brother Voodoo]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[Fichye:Les Trois-Rivières en Haïti.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1952095|Les Trois Rivières]]''
| {{Coord|19.95|-72.866667|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 182
|
| ''[[:d:Q2036275|Osvaldo Jeanty]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 183
|
| ''[[:d:Q2409661|National Revolutionary Front for the Liberation of Haiti]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[Fichye:Olympic Athlete.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2425878|Ginou Etienne]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 185
|
| ''[[:d:Q2879687|Port-au-Prince Bay]]''
| {{Coord|18.617616|-72.45092|display=inline}}
| [[Pòtoprens (awondisman)|Pòtoprens]]
|-
| style='text-align:right'| 186
|
| ''[[:d:Q3208335|Montagne Terrible]]''
| {{Coord|18.8897|-72.4008|display=inline}}<br/>{{Coord|18.88972|-72.40028|display=inline}}
| [[Sen Mak (awondisman)|Sen Mak]]
|-
| style='text-align:right'| 187
|
| ''[[:d:Q3366461|Fusion of Haitian Social Democrats]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 188
| [[Fichye:Fort Saint Joseph - Fort Liberte (Looking South).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3403821|Capture of Fort-Dauphin]]''
| {{Coord|19.667778|-71.839722|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 189
|
| ''[[:d:Q3419888|Rally of Progressive National Democrats]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 190
|
| ''[[:d:Q3485996|Siege of Port-au-Prince]]''
| {{Coord|18.5425|-72.338611|display=inline}}
|
|-
| style='text-align:right'| 191
|
| ''[[:d:Q3532552|Tortug' Air]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[Fichye:Yvette Bonny Entrée principale.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3574037|Yvette Bonny]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
ny4q7ys62yks6oqtdjwc8k9ba9scwkq
Fejria Deliba
0
73734
890493
739878
2026-11-20T16:15:32Z
Laura Alagraza
41141
[[File:Fejria Deliba, 2016 (cropped).jpg|thumb|Fejria Deliba, 2016.]]
890493
wikitext
text/x-wiki
[[File:Fejria Deliba, 2016 (cropped).jpg|thumb|Fejria Deliba, 2016.]]
'''Fejria Deliba''' se yon [[Aktè|aktris]], [[senaris]] ak [[reyalizatris]] [[Frans|fransèz]].
== Biyografi ==
== Zèv li yo ==
=== Sinema ===
* [[1988]] : ''[[De bruit et de fureur]]'' de [[Jean-Claude Brisseau]] : Mina
* [[1989]] : ''[[La Bande des quatre (fim, 1988)|La Bande des quatre]]'' de [[Jacques Rivette]] : Anna
* [[1991]] : ''[[Le Petit chat est mort]]'' de Fejria Deliba (kout fim)
* [[1997]] : ''[[Sous les pieds des femmes]]'' de [[Rachida Krim]] : Aya
* [[1998]] : ''[[Fin août, début septembre]]'' d'[[Olivier Assayas]] : zanmi Lucie
* [[1999]] : ''[[Haut les cœurs !]]'' de [[Sólveig Anspach]] : enfimyè nan chimyo
* [[1999]] : ''[[Crème et crémaillère]] de'' [[Rima Samman]] (kout fim)
* [[2000]] : ''[[Marie-Line]]'' de [[Mehdi Charef]] : Meriem
* [[2001]] : ''[[Roberto Succo (fim)|Roberto Succo]]'' de [[Cédric Kahn]] : egzaminatris medikal
* [[2001]] : ''[[Inch'Allah dimanche]]'' de [[Yamina Benguigui]] : Zouina
* [[2002]] : ''[[La Fosse rouge]]'' de [[Sylvain Labrosse]] (kout fim) : egzaminatris
* [[2005]] : ''[[Juste une vache]]'' de [[Guy-Marie Lopez]] (court-métrage) : Katie
* [[2008]] : ''[[Nés en 68]]'' d'[[Olivier Ducastel]] et [[Jacques Martineau]] : Dalila
* [[2008]] : ''[[Des poupées et des anges]]'' de [[Nora Hamdi]] : la mère
* [[2009]] : ''[[Au voleur]]'' de [[Sarah Leonor]] ([[Sarah Petit]]) : Nouria
* [[2010]] : ''[[Tout ce qui brille]]'' de [[Géraldine Nakache]] ak [[Hervé Mimran]] : Nadia
* [[2011]] : [[Carré blanc (fim)|''Carré blanc'']] de [[Jean-Baptiste Leonetti|Jean-Baptiste Léonetti]] : manman Philippe
* [[2012]] : ''[[Mes héros]]'' d'[[Éric Besnard (reyalizatè)|Eric Besnard]] : Rachida
* [[2016]] : ''[[D'une pierre deux coups]]'' de Fejria Deliba : Sonia
* [[2018]] : ''[[Grâce à Dieu]]'' de [[François Ozon]] : avokat
* 2019 : ''Arthur Rambo'' de Laurent Cantet : Sonia Boukra, politisyèn
=== Televizyon ===
* 1991 : ''[[Deux flics à Belleville]]'' de [[Sylvain Madigan]]
* 1992 : ''Pleure pas ma belle'' de [[Michel Andrieu]]
* 1999 : ''Avec les loups'', nan seri ''[[Navarro]]'' de [[Patrick Jamain]]
* 1999 : ''Médecins de nuit'' de [[Gilles Béhat]]
* 2001 : ''17 rue des Moulins'' de Rémy Burkel
* 2003 : ''Virus au paradis'' de [[Olivier Langlois]]
* 2004 : ''Permis d'aimer'' de [[Rachida Krim]]
* 2004 : ''Grand Froid'', nan seri ''Jeff et Léo, flics et jumeaux'' d'[[Olivier Guignard]]
* 2005 : ''Les Montana'' de [[Benoît d'Aubert]]
* ''Pas si simple'' de Rachida Krim.
* ''[[Garçon manqué (fim)|Garçon manqué]]'' de David Elrieux.
* ''Les beaux mecs de Gilles Banier.
* ''Bouquet final'' de Josée Dayan.
* ''Boulevard du palais'' de Christian Bonnet.
* ''Meurtres à Saint-Malo'' de Lionel Bailliu.
* ''Dame de sang'' d'Alexis Lecaye.
* 2015 : ''Cheyenne'' de Jean-Marc Brondolo
* 2018 : ''Ronde de nuit d'Isabelle Czacjka
* ''Brigitte Macron. Un roman français'' de Virginie Linhart (dokimantè France 3) : Fejria Deliba
== Referans ==
{{referans}}
== Lyen deyò ==
* [https://www.imdb.com/name/nm0217148/ Fejria Deliba] sou IMDb
* [http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=5323.html?nopub=1 Fejria Deliba] sou allocine.fr
{{DEFAULTSORT:Deliba, Fejria}}
[[Kategori:Moun]]
[[Kategori:Fanm]]
[[Kategori:Aktè]]
[[Kategori:Aktè sinema]]
[[Kategori:Aktè televizyon]]
[[Kategori:Aktè franse]]
[[Kategori:Reyalizatè franse]]
[[Kategori:Senaris franse]]
jns7jgvwumv49cf62dk41rw09ayshjg
Agustín Arana
0
77849
890497
780533
2026-11-21T03:34:43Z
Uruguaxo 92
41151
890497
wikitext
text/x-wiki
[[Fichye:Agustín Arana.jpg|vignette|200px|Arana en 2012]]
'''Agustín Arana Flores''', ki fèt [[27 out]] [[1968]] nan [[Orizaba]] ([[Meksik]]), se yon [[aktè]] meksiken.
== Biyografi ==
== Zèv li yo ==
=== Telenovela ===
* 2021 ː ''[[Fuego ardiente]]'' ː Abel Legaspi
* 2019 ː ''[[Por amar sin ley|Por amar sin ley 2]]'' ː Damián Zavala
* 2018 ː ''[[Tenías que ser tú (telenovela, 2018)|Tenías que ser tú]]'' ː Tadeo Fernández<ref>[https://www.lasestrellas.tv/espectaculos/cine-y-series/tenias-que-ser-tu-valores-familia 'Tenías que ser tú', una telenovela llena de amor y valores familiares]</ref>
* 2017-2018 ː ''[[Papá a toda madre]]'' ː Sebastián
* [[2017]] ː ''[[Mi adorable maldición]]'' ː Armando Cisneros
* [[2016]] ː ''[[Un camino hacia el destino]]'' ː Ignacio Ordóñez
* [[2015]] ː ''[[Amores con trampa]]'' ː Florencio Gallardo
* [[2013]]-[[2014]] ː ''[[Qué pobres tan ricos]]'' ː Saúl Ballesteros
* [[2012]]-[[2013]] ː ''[[La mujer del vendaval]]'' ː Emiliano Ferreira
* [[2011]]-[[2012]] ː ''[[Esperanza del corazón]]'' ː Franco Dupris Dávila
* [[2011]] ː ''[[La fuerza del destino (telenovela)|La fuerza del destino]]'' ː Robert Rodríguez
* [[2010]]-[[2011]] ː ''[[Para volver a amar]]'' ː Leonardo Torres
* [[2009]]-[[2010]] ː ''[[Hasta que el dinero nos separe]]'' ː Daniel Zepeda de los Monteros
* [[2008]]-[[2009]] ː ''[[Alma de hierro]]'' ː Gibrán
* [[2008]]-[[2009]]ː ''[[Un gancho al corazón]]'' ː Jerónimo Sermeño
* [[2008]] ː ''[[Las tontas no van al cielo]]'' ː Mario
* [[2007]]-[[2008]] ː ''[[Palabra de mujer]]'' ː Julián Medina
* [[2006]]-[[2007]] ː ''[[Amar sin límites]]'' ː Luis Felipe Peña
* [[2006]]-[[2007]] ː ''[[La fea más bella]]'' ː Omar Carvajal Curiel
* [[2005]] ː ''[[Piel de otoño]]'' ː Pablo Castañeda
* [[2004]]-[[2005]] ː ''[[Rebelde (telenovela, 2004)|Rebelde]]'' ː Darío
* [[2003]]-[[2004]] ː ''[[Mariana de la noche (telenovela, 2003)|Mariana de la noche]]'' ː Oropo
* [[2003]] ː ''[[De pocas, pocas pulgas]]'' ː Claudio Zapata
* [[2002]]-[[2003]] ː ''[[Clase 406]]'' ː Ramiro
* [[2002]] ː ''[[Cómplices al rescate]]'' ː Rodolfo García
* [[2001]]-[[2002]] ː ''[[Salomé (telenovela)|Salomé]]'' ː Raúl
== Referans ==
{{referans}}
== Lyen deyò ==
* [https://www.imdb.com/name/nm1297976/ Agustín Arana] sou IMDb
{{DEFAULTSORT:Arana, Agustín}}
[[Kategori:Moun]]
[[Kategori:Aktè]]
[[Kategori:Aktè sinema]]
[[Kategori:Aktè televizyon]]
[[Kategori:Aktè meksiken]]
[[Kategori:Nesans nan lane 1968]]
lpoj622xv69i8ksqh18ukefv4z1ljlo
Fernel Valcourt
0
81197
890498
890485
2026-11-21T10:06:06Z
Icodense
15253
[[Special:Contributions/ ~2026-61186-40 |) te revoke modifye yo ~2026-61186-40 ]] ([[Itilizatè a: ~2026-61186-40 |diskite]]) jiska dènye revizyon [[Itilizatè a: InternetArchiveBot | InternetArchiveBot ]]
849951
wikitext
text/x-wiki
{{moun
|non=Fernel Valcourt
|foto=
|tèks=Fernel Valcourt
|fonksyon=aktè
|domèn=sinema, teyat
|diplòm=
|etid=
|dat nesans=[[4 novanm]] [[1969]]
|lye nesans=[[Kap Ayisyen]]
|peyi nesans=[[Ayiti]]
|dat lanmò=
|lye lanmò=
|peyi lanmò=
|nasyonalite=ayisyen
|relijyon=
|rezidans=
|kontak=
|Biyografi=
|zèv=
|omaj=
|rekonpans=
|remak=
|fim=
}}
'''Fernel Valcourt''', rele tou '''Jesifra lestomak''', ki fèt [[4 novanm]] [[1969]] nan [[Kap Ayisyen]] ([[Ayiti]]), se yon [[aktè]] komik ak [[metè an sèn]] [[Ayiti|ayisyen]].<ref>{{fr}} {{cite web
|url=https://thewebsecret.com/fernel-valcourt-jesifra-lestomak/
|title=Fernel Valcourt (Jesifra lestomak)
|author=Patrick Charles
|publisher=
|website=thewebsecret.com
|date=29 out 2019
|access-date=11 mas 2022
|archive-date=2022-07-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707105215/https://thewebsecret.com/fernel-valcourt-jesifra-lestomak/
|dead-url=yes
}}</ref>
== Biyografi ==
Kostim li yo, dekò li yo se sa yo ki nan teyat enprovize. Li pwopoze ː divètisman an trè bon, prideri dramatik, detounman nan entèdiksyon, plozibilite sikolojik. Li jwe teyat lanmou ak fanmi, mesye ak moralis. Li sanble konnen byen Languichatte ([[Théodore Beaubrun]]), Azibé, ak Papa Pyè. Pèsonaj li a, Jesifra Lestomak, rekonèt kòm yon peyizan ak sengilarite li nan rad, fason li pale ak inyorans li. Yon reprezantasyon karikatiral peyizan an ki okipe yon plas espesyal nan imajinasyon ayisyen an. Li travay souvan avèk pitit gason li, Sifrael. Li reprezante Ayiti sou sèn nasyonal ak entènasyonal.<ref>{{fr}} {{cite web
|url=https://haiti.loopnews.com/content/jesifra-par-rapport-lemergence-de-ces-nouveaux-comediens
|title=Que devient Jesifra Lestomak face à l’émergence de ces comédiens 2.0 ?
|author=Darline Honore
|publisher=
|website=haiti.loopnews.com
|date=3 janvye 2019
|access-date=11 mas 2022}}</ref>
== Zèv li yo ==
=== Teyat ===
* ''Ti Joslin''<ref>{{fr}} {{cite web
|url=https://lenouvelliste.com/article/27537/le-phenomene-jesifra
|title=Le phénomène Jesifra
|author=Robenson Bernard
|publisher=
|website=lenouvelliste.com
|date=29 mas 2006
|access-date=11 mas 2022}}</ref>
* ''Lanmou pa gen baryè''
* ''Jesifra kandida''
* ''Pourquoi pas l'union des noirs et des mulâtres ?''
* ''Kraze lanfè''
* ''Twòp chèn gate revèy''
* ''L’écho des femmes''
=== Sinema ===
* ''Bourik La Bouke 2'' : Jesifra
* 1988 : ''Viv Jesifra Kandida'' : Jesifra Lestomak
* 1989 : ''[[Kraze Lanfè]]'' : Jesifra Lestomak
* 1990 : ''Lanmou Pa Gen Barye 1'' : Jesifra Lestomak
* 1991 : ''Lanmou Pa Gen Barye 2'' : Jesifra Lestomak
* 1993 : ''[[L'Ange de l'amour trompé]]'' : Jesifra Lestomak
* 1996 :''Meriken Pa Gen Barye'' : Jesifra Lestomak
* 1997 : ''Louverturien Revolte'' : Jesifra Lestomak
* 1999 : ''Jesifra & Sifrael En Conflit 2'' : Jesifra Lestomak
* 2000 : ''[[Tet Kaderik Kont Neg Dafrik]]'' : Jesifra Lestomak
* 2000 : ''[[Abitan Demisyone]]'' : Jesifra Lestomak
* 2001 : ''[[Tròp chèn gate revèy]]'' : Jesifra Lestomak
* 2004 : ''[[Tolalito]]'' : Jesifra Lestomak
* 2004 : ''[[Bourik La Bouke]]'' : Jesifra Lestomak
== Referans ==
{{referans}}
== Lyen deyò ==
* [https://web.archive.org/web/20220311234555/http://belfim.fouye.com/moun/3336 Fernel Valcourt] sou BèlFim
{{DEFAULTSORT:Valcourt, Fernel}}
[[Kategori:Moun]]
[[Kategori:Aktè]]
[[Kategori:Aktè sinema]]
[[Kategori:Aktè teyat]]
[[Kategori:Aktè ayisyen]]
[[Kategori:Nesans nan lane 1969]]
fo8fn8kn682qdcff8j35q8cxajpvr7p
Nan Larisi
0
87600
890499
824487
2026-11-21T10:45:34Z
Prince kenoo
41155
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
890499
wikitext
text/x-wiki
'''Nan Larisi''' — se yon [[meme]] komen ki te fòme kòm yon rezilta politik ki konsistan nan yon gwo pati nan medya Larisi yo pa rekonèt Ikrèn kòm yon eta endepandan epi pou evite [[òtograf]] la " nan Ikrèn" ak ranplasman li yo "nan Ikrèn" nan sans "sou teritwa a". Pratik la nan evite sa a te fini ak rekonesans nan nòmal ki koresponn lan nan Wikipedya Ris la ak bloke nan menm tantativ yo ekri "nan Ikrèn", jan li ekri an relasyon ak lòt eta ("nan Polòy", "nan Byelorisi", "nan Woumani", elatriye).
An konsekans, nan espas medya Ukrainian a, konbinezon an "nan Larisi" yo te kòmanse aktivman itilize kòm "prèv ki soti nan opoze a" ak pou dedomajman pou la nan pratik didaktik.
== Soti nan istwa meme a ==
Youn nan premye aksyon yo konsantre sou itilizasyon mem "nan Larisi" se te inisyativ estasyon radyo "Europa Plus" nan dat 7 mas 2014 ak animatè li yo [[Yuliya Burkovskaya|Yuliya Burkovskaya]]<ref>[https: //www.obozrevatel.com/ ukr/society/15784-ukrainska-evropa-plyus-pochala-govoriti-na-rosii.htm Ukrainian "Europe Plus" te kòmanse pale "nan Larisi"] https://web.archive.org/web/20170922105636/https://www.obozrevatel.com/. com/ {{Webarchive|url=https ://web.archive.org/web/20170922105636/https://www.obozrevatel.com/ |date=22 septanm 2017 }} 03/07/2014.</ref >:
"Nan lòd pou atire atansyon frè Ris nou yo sou règ [[gramè]] yo, soti nan 7 mas nou itilize fraz "nan Larisi" olye pou yo "nan Larisi" nan emisyon enfòmasyon ak pwogram amizman. Piske anpil nan kòlèg Ris nou yo pa wè yon diferans fondamantal nan itilizasyon [[prepozisyon]] "nan" ak mo "Ikrèn", epi asire ke "nan Ikrèn" se yon fraz gramatikalman kòrèk pou teritwa a delimite, nou deside sèvi ak la. fraz "nan Larisi" pou teritwa a delimite teritwa Federasyon Larisi la".
== Rechèch ==
Sijè a te vin repete objè rechèch syantifik pa tou de lengwis ak sikològ sosyal. Pami lòt moun, piblikasyon sa yo (nan piblikasyon espesyalize) tankou "Sibstitisyon nan non "Larisi" nan sistèm nan nominatif vle di nan kòmantè FB" pa T. M. Andreeva ([[Kyiv Taras Shevchenko National University]]), "Plis fwa sou kòrèkteman nan itilizasyon fòm mo "nan Ikrèn", "nan Ikrèn"" [[Magrytska Iryna Vasylivna|I. V. Magrytska]] ak R. A. Khoma ([[Eastern Ukrainian National University ki rele apre Vladimir Dalya]] ak [ [Ivano-Frankivsk National Technical University of Oil and Gas]]) (Bibliyografi a mete anba a nan seksyon sous la).
== Nòt ==
{{reflist|1}}
== Gade tou ==
* [[Norm lang]]
== Sous ==
* [https://gazeta.ua/articles/ukraine-newspaper/_vzhivayemo-slovospoluchennya-na-rosiyi-zamist-u-rosiyi/548290 Nou itilize fraz "nan Larisi" olye pou yo "nan Larisi"] {{Webarchive| url=https ://web.archive.org/web/20220328080547/https://gazeta.ua/articles/ukraine-newspaper/_vzhivayemo-slovospoluchennya-na-rosiyi-zamist-u-rosiyi/548290 |dat=28 mas , 2022 }} . https://gazeta.ua/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628005303/https://gazeta.ua/ |date=28 jen 2017 }} 21 mas 2014.
* [https://www.youtube.com/watch?v=f1PHvaX_UDc Ikrenyen sansasyon. Nan Larisi. Ukrainian Sensations se yon pwojè envestigasyon jounalis nan chanèl 1+1.]
* [[Magrytska Iryna Vasylivna|Magrytska I. V.]], R. A. Khoma. [http://nbuv.gov.ua/UJRN/Pvntsh_sl_2015_2_14 Yon lòt fwa ankò sou kòrèkteman lè l sèvi avèk fòm yo mo "nan Ikrèn", "nan Ikrèn"] // Prykarpatskyi visnyk NTSh. Slovo. — 2015. — No. 2. — P. 130—135.
* Andreeva T. M. [https://web.archive.org/web/20220120231640/https://seanewdim.com/uploads/3/4/5/1/34511564/httpsdoi.org10.31174send-hs2018 Sibstitisyon non "Larisi" nan sistèm nominatif FB - kòmantè] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120231640/https://seanewdim.com/uploads/3/4/5/1/34511564/httpsdoi.org10.31174send-hs2018 - 169vi28-03.pdf |dat=20 janvye 2022 }}. Syans ak Edikasyon yon nouvo dimansyon. Syans imanitè ak syans sosyal, VI(28), I.: 169, jen 2018. https://doi.org/10.31174/send-hs2018-169vi28-03
[[Kategori:Memes]]
[[Kategori:relasyon Ukrainian-Ris]]
myj1o3haovb3gw0u2lob86ghecfp01a
Guru Amar Das
0
97634
890494
890390
2026-11-20T17:02:52Z
Krok6kola
19087
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Mural depicting Guru Angad and Guru Amar Das with attendants on a terrace from the Bhai Bahlo Darwaza of the Darbar of Ram Rai in Dehradun, circa pre-1688.jpg]] → [[File:Mural depicting Guru Angad and Guru Amar Das with attendants on a terrace from the Bhai Bahlo Darwaza of the Darbar of Ram Rai in Dehradun, circa early 18th century.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · Dating
890494
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2
| imaj = Amardas-Goindwal.jpg
| lejand = Guru Amar Das. Rare [[fresque]] au temple sikh Goindwal Sahib à [[Goindwal]], dans le [[district de Tarn Taran]], [[Pendjab (Inde)|Pendjab]], [[Inde]].
}}
'''Guru Amar Das''' ( Gurmukhi : ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ, pwononsyasyon: {{Pwononsyasyon API|pa|gʊɾuː əməɾᵊ d̯aːsᵊ|}} ; 5 me 1479 – 1 septanm 1574), pafwa yo ekri li kòm '''Guru Amardas''', te twazyèm gourou Sikhi nan epi li te vin [[Guru Sikh yo|Guru Sikh]] nan dat 26 mas 1552 a laj de 73 an. <ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/people/angaddev.shtml|title=BBC – Religions – Sikhism: Guru Angad Dev}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">[ ''[[wikipedya:Verifyabilite|<span title="The date is not mentioned in the article (March 2020)">verifikasyon echwe</span>]]'' ]</sup>
Anvan li te vin yon Sikh, nan yon pelerinaj apre li te fin santi l pou l chèche yon ''gourou'', li te tande madanm neve li a, [[Bibi Amro]], k ap resite yon kantik [[Guru Nanak]] te chante, e sa te touche l anpil. Amro te pitit fi [[Guru Angad]], dezyèm Guru Sikh yo. Amar Das te konvenk Amro pou l prezante l bay papa l..<ref name=cole20>{{cite book|author1=William Owen Cole|author2=Piara Singh Sambhi|title=The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices|url=https://books.google.com/books?id=zIC_MgJ5RMUC&pg=PA22| year=1995| publisher= Sussex Academic Press|isbn=978-1-898723-13-4|pages=20–21}}</ref> An 1539, Amar Das, a laj swasant an, te rankontre Guru Angad epi li te vin yon Sikh, li te konsakre tèt li bay Guru a. An 1552, anvan lanmò li, Guru Angad te nonmen Amar Das kòm twazyèm Guru Sikhi nan.
Guru Amar Das te yon inovatè enpòtan nan ansèyman Guru yo ki te entwodui yon òganizasyon relijye yo rele sistèm Manji a lè li te nonmen klèje ki resevwa fòmasyon, yon sistèm ki te elaji epi ki siviv jis nan epòk kontanporen an.<ref name="cole20" />{{,}}<ref name="FenechMcLeod2014p29" /> Li te etabli tou [[Piri (Sikhism)|sistèm Peerah]] la pou pwopaje relijyon an bay fanm yo.<ref name=":22">{{Cite book |last=Shanker |first=Rajkumari |title=Religion and Women |date=21 September 2015 |publisher=State University of New York Press |isbn=9781438419602 |editor-last=Sharma |editor-first=Arvind |pages=198 |chapter=Women in Sikhism}}</ref> Li te ekri epi konpile im nan yon Pothi (liv) ki finalman te ede kreye [[Guru Granth Sahib|Adi Granth]] la. Li te mete an plas refòm sosyal tou, tankou lè li te pèmèt vèv yo remariye, ankouraje alyans ant kas, ankouraje monogami, entèdi sati, epi dekouraje purdah . <ref name=":22" />
Amar Das te rete Guru Sikh yo rive laj 95 an, epi li te nonmen bofis li Bhai Jetha, ke yo te vin sonje pita sou non Guru Ram Das, kòm siksesè li.<ref name="FenechMcLeod2014p29">{{cite book|author1=Louis E. Fenech|author2=W. H. McLeod|title=Historical Dictionary of Sikhism|url=https://books.google.com/books?id=xajcAwAAQBAJ&pg=PA29|year=2014|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-4422-3601-1|pages=29–30}}</ref>{{,}}<ref name="Singha2000p14">{{cite book|author=H. S. Singha|title=The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries)|url=https://books.google.com/books?id=gqIbJz7vMn0C|year=2000|publisher=Hemkunt Press|isbn=978-81-7010-301-1|pages=14–17, 52–56}}</ref>
== Premye lavi ==
=== Istwa familyal ak nesans ===
Amar Das te fèt 5 me 1479, pitit gason li se Bakht Kaur (ke yo rele tou Sullakhani, Lakhmi Devi, oubyen Rup Kaur {{Efn|Harish C. Jain kwè se yon erè pou yo bay non 'Sullakhani' ak 'Lakhmi Devi' kòm non manman l.|group=note}}) epi papa li se Tej Bhan Bhalla, nan vilaj Basarke, nan sa yo rele kounye a distri Amritsar nan Punjab (End).{{Efn|Gen kèk sous ki endike 1509 kòm ane nesans li.|group=note}}<ref name=":8">{{Cite book |last=Jain |first=Harish C. |title=The Making of Punjab |publisher=Unistar Books |year=2003 |pages=272–273}}</ref> Granpapa li sete Hari Das. <ref name=":8" /> Fanmi li te fè pati gotra (klan) Bhalla nan tribi Khatri a. Amar Das te pi gran pitit gason nan kat pitit gason.<ref name=":022">{{Cite book|last1=Singh|first1=Pashaura|title=The Sikh World|last2=Mandair|first2=Arvind-Pal Singh|publisher=Taylor & Francis|year=2023|isbn=9780429848384|series=Routledge Worlds|chapter=Guru Amar Das (1479–1574)|quote=Yon devlopman enstitisyonèl enpòtan te fèt sou rèy Guru Amar Das, ki te entwodui nouvo mezi pou ranfòse koezyon ak inite nan kominote Sikh la (Panth la), ki t ap grandi san rete. Li te fonde vil Goindval sou bò rivyè Beas, kote twa rejyon Punjab yo (Majha, Doaba, ak Malwa) rankontre. Sa ka eksplike kijan enfliyans Sikh Panth la te gaye nan tou twa rejyon sa yo nan Punjab. Guru Amar Das te kreye sistèm *manji* yo ("kabann" oswa chèz otorite) pou atire nouvo disip; chak *manji* te dirije pa gason ak fanm ki te gen bon repitasyon nan kominote Sikh la, e yo te ede gaye mesaj Guru a nan kominote ki te lwen yo. Li te devlope tradisyon ekriti sakre yo lè li te prepare *Goindval Pothis* yo; li te etabli fèt *Visakhi* ak *Divali* (ki fèt de fwa pa ane), sa ki te bay kominote a — ki t ap grandi — yon okazyon pou yo reyini ansanm epi rankontre Guru a. Anplis de sa, li te etabli premye sant pelerinaj la (*baoli*), ki te sèvi pou ankouraje lavi sosyal epi atire nouvo disip. Sou direksyon li, bofis li a, Ram Das, te resevwa fòmasyon nan tradisyon mizikal Nò peyi Zend; pandan se tan, neve li a, Gurdas Bhalla, te resevwa premye edikasyon li nan lang Punjabi, Braj, ak Pèsan — sa ki te gen ladan l etid tradisyon literè Endou ak Mizilman — nan Sultanpur Lodhi. Tout mezi enpòtan sa yo montre klèman estrateji ekspansyon twazyèm Guru a. An reyalite, inisyativ sa a, ki te vize mete an plas yon sistèm administratif ki pi konplè, montre aklè jan mesaj espirityèl Guru Nanak la te gaye rapidman. Li montre tou jan moun ki te resevwa responsablite pou jere tradisyon sa a te aji avèk anpil pragmatism pou reponn a enterè k ap grandi moun yo te genyen pou ansèyman sa a.}}</ref> Amar Das te travay kòm agrikiltè ak kòm machann. <ref name=":022" />
==== Ane nesans ====
Gen kèk sous ki afime ane nesans 1479 pou gourou a se: ''Makhaz-i-Twarikh-i-Sikhan'' Ganda Singh, ''Gurpurab Nirnay'' [[Karam Singh (istoryen)|Karam Singh]], ''Mahan Kosh'' [[Kahn Singh Nabha]], ''Relijyon Sikh'' Max Arthur MaCauliffe ak Giani Panwa Gian Singh ''Gursh'' ak ''Khan Singh'' .
Sous ki bay yon ane pita, 1509, kòm ane nesans gourou a se: ''Istwa Sikh yo'' pa Joseph Davey Cunningham ak ''Bansavalinama'' pa Kesar Singh Chibber.
Kavi Santokh Singh nan ''Suraj Prakash'' la bay yon ane nesans menm pi bonè, 1469, ki koresponn ak ane Guru Nanak la .
=== Maryaj ===
Nan kòmansman ventèn li yo, Amar Das te marye ak Mansa Devi epi yo te fè kat timoun yo te rele Dani (pitit fi; fèt an 1530), Bhani (pitit fi; fèt 3 out 1533), Mohan (pitit gason; fèt 11 mas 1536), ak Mohri (pitit gason; fèt 2 jen 1539). {{Efn|Yo ka ekri non Mohri a 'Mohari' tou.|group=note}}{{,}}<ref name="eosamardas">{{cite web |url=https://archive.org/details/TheEncyclopediaOfSikhism-VolumeIA-d/page/n103 |title=Amar Das, Guru (1479-1574) |last1=Kushwant Singh |website=Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjab University Patiala |access-date=10 December 2016}}</ref>{{,}}<ref name=":8" />{{,}}<ref name=":022" /> Bhani te pitit li te pi remen nan kat yo. <ref name=":8" />
=== Pelerinaj relijye yo ===
Amar Das te swiv tradisyon Vaishnavism [[Endouyis]] la pandan yon bon pati nan lavi li. Yo di li te fè anviwon ven pelerinaj chak ane nan Himalaya yo, nan Haridwar sou rivyè Ganges la . Anviwon 1539, nan youn nan pelerinaj Endou sa yo, li te rankontre yon mwàn Endou ( ''sadhu'' ) ki te mande l poukisa li pa t gen yon [[Guru (mèt espirityèl)|gourou]] (pwofesè, konseye espirityèl) epi Amar Das te deside jwenn youn. <ref name="eosamardas"/> <ref name=":022" /> Lè l te retounen soti nan ventyèm pelerinaj li nan rivyè Ganges la, li te tande Bibi Amro, pitit fi Guru Sikh Angad la, k ap chante yon im [[Guru Nanak]] . <ref name="FenechMcLeod2014p29" /> <ref name=":022" /> Amro te konnen Amar Das atravè bèlfi li yo, ki moun Amar Das te gen rapò ak (Amro te marye ak pitit gason frè Amar Das la). <ref name=":022" /> Li te aprann nan men li bagay sou Guru Angad, epi avèk èd li, li te rankontre dezyèm Guru Sikhism nan epi li te adopte li kòm Guru espirityèl li ki te pi jèn pase laj li. <ref name="eosamardas" /> <ref name=":022" />
=== Sèvis Guru Angad la ===
[[Fichye:Mural depicting Guru Angad and Guru Amar Das with attendants on a terrace from the Bhai Bahlo Darwaza of the Darbar of Ram Rai in Dehradun, circa early 18th century.jpg|vignette|Mural ki reprezante Guru Angad ak Guru Amar Das ak asistan yo sou yon teras ki soti nan Bhai Bahlo Darwaza nan Darbar Ram Rai nan Dehradun, anviwon 1676–1687.]]
Amar Das se yon moun ki renome nan tradisyon Sikh la pou sèvis san rete li te bay Guru Angad, avèk lejann sou reveye nan premye èdtan yo epi al chache dlo pou benyen Guru li a, netwaye epi kwit manje pou volontè yo ak Guru a, epi tou li te pase anpil tan ap meditasyon ak lapriyè nan maten ak nan aswè. <ref name="eosamardas"/>
Akòz devosyon san egoyis li [[anvè]] dezyèm gourou a, Angad te nonmen Amar Das kòm siksesè espirityèl li nan dat 29 mas 1552.
== Guruship ==
Apre onz ane sèvis devwe pou Guru Angad ak sangat yo, Amar Das te nonmen twazyèm gourou. Amar Das te demenaje ale Goindwal, ki sitiye pa twò lwen Khadur, sou bò larivyè Beas, sou gran wout ki mennen Lahore, anviwon 8 kilomèt de Kapurthala ak 45 km de Amritsar. Li te fè sa pou evite konfli ki te ka rive ak pitit gason Guru Angad yo ki pa t apwouve ranplasman yo a. Menm nan Goindwal, pitit gason Angad la, Datu, te konn anmède l. Li t al jwenn Goindwal epi li di l: "Yè sèlman ou te yon moun k ap pote dlo lakay nou, epi jodi a ou chita kòm yon Guru." Lè l fin di sa, li te bay Guru a yon kout pye. Amar Das te di avèk imilite: "O gran wa, padone m. Ou dwe te blese pye w." Amar Das te retire kò l nan Goindwal epi li te kache tèt li nan yon kay nan Basarke, vilaj kote l te fèt la. Datu te etabli tèt li kòm Guru. Baba Bouda te konvenk Amar Das pou l retounen, epi Datu, kòm li pa jwenn okenn [[disip]], li tounen al jwenn Khadur .
=== Ansèyman ===
[[Fichye:Fresco_of_Guru_Amar_Das_from_above_the_entrance_of_the_Baoli_Sahib_located_in_Goindwal.png|vignette|Fresk ki reprezante Guru Amar Das soti nan Baoli Sahib, Goindwal.]]
Guru Amar Das te anseye ak pwòp lavi li siyifikasyon Sèvis Guru a, ke yo rele tou Guru ''Sewa'' nan langaj relijye Punjabi a . (yo ekri l tou ''[[Seva|Sevā]] )'' . Amar Das te mete aksan sou tou de aktivite espirityèl yo ansanm ak yon lavi chak jou etik. Li te ankouraje disip li yo pou yo leve anvan solèy leve, fè ablisyon yo epi medite nan silans. <ref name="eosamardas"/> Yon bon devwe, dapre sa Amar Das te anseye, ta dwe onèt, kenbe lespri li anba kontwòl, manje sèlman lè yo grangou, chèche konpayi moun ki gen krentif pou Bondye, adore Senyè a, fè yon lavi onèt, sèvi moun ki sen, pa anvi richès lòt moun epi pa janm kalomnye lòt moun. Li te rekòmande devosyon sen ak imaj Guru nan kè disip li yo. <ref name="eosamardas" />
Guru Amar Das te yon refòmatè tou, epi li te dekouraje moun mete vwal sou figi fanm yo (yon koutim Mizilman) ansanm ak sati (yon koutim Endou). <ref name="eosamardas"/> Li te ankouraje pèp Kshatriya a pou goumen pou pwoteje moun epi pou jistis, li te deklare ke sa se Dharma . Li te fè pwomosyon pou maryaj ant kas, sa ki te kontrè ak ortodoksi sosyal tradisyonèl Punjabi nan epòk la.<ref name=":7">{{Cite book |last1=Singh |first1=Gurbachan |title=The Sikhs: Faith, Philosophy & Folk |url=https://archive.org/details/sikhsfaithphilos0000gurb |last2=Shankar |first2=Sondeep |publisher=Lustre Press |year=1998 |isbn=9788174360373 |pages=[https://archive.org/details/sikhsfaithphilos0000gurb/page/26 26]}}</ref> Li te ankouraje tou remaryaj vèv yo. <ref name=":7" /> Li te pwomouvwa monogami kòm kalite relasyon amoure ideyal la. <ref name=":7" />
=== Enfliyans ===
==== Òganizasyon relijye ak difizyon misyonè ====
Guru Amar Das te kòmanse tradisyon pou nonmen ''manji'' (zòn administrasyon relijye ak yon chèf yo nonmen yo rele ''sangatias,'' ki te ni gason ni fi), te prezante sistèm ''dasvandh'' ("dizyèm" nan revni an) pou koleksyon revni nan non Guru a epi kòm yon resous relijye kominotè, ak tradisyon ''[[Langar (Sikhi)|langar]]'' Sikhi ki renome kote nenpòt moun, san okenn diskriminasyon, te kapab jwenn yon repa gratis nan yon plas komen. <ref name="FenechMcLeod2014p29" />{{,}} <ref name="HaarKalsi2009p21" /> Li te kòmanse epi inogire tou pi ki gen 84 mach eskalye yo rele ''baoli'' nan Goindval ak yon kote repo, ki te modle sou modèl tradisyon Endyen ''dharmsala'' a, ki te vin tounen yon sant pelerinaj Sikh ( ''tirath'' ).<ref name="FenechMcLeod2014p29" /><ref name="Singha2000p14" /><ref name="HaarKalsi2009p21">{{cite book|author1=Kristen Haar|author2=Sewa Singh Kalsi|title=Sikhism| url=https://books.google.com/books?id=YOI1nB_zTyAC&pg=PA21| year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-0647-2|pages=21–22}}</ref> Yon lòt òganizasyon ki sanble ak Manji a se te ''[[Piri (Sikhism)|Piri]] a,'' ki te enplike yon ofisyèl predikasyon ak misyonè yo nonmen pou asanble ak kongregasyon Sikh yo ki te tout fanm epi ki te resevwa enstriksyon pou gaye Sikhism pami fanm yo (sitou fanm ki soti nan fanmi Mizilman).<ref name=":0">{{Cite book |last=Cole |first=W. Owen |title=Understanding Sikhism |url=https://archive.org/details/understandingsik0000cole_j6i3 |publisher=Dunedin Academic Press Ltd. |year=2004 |isbn=9781906716912 |series=Understanding Faith |quote=Guru Amar Das te nonmen vennde *manji*—ni gason ni fanm—ki te gen pou misyon prensipal preche ak anseye pratik *Nam simran* an. Desizyon sa a montre kijan mouvman an, ki te toujou jèn, t ap grandi, e li te vin nesesè pou reponn ak ogmantasyon kantite *sangat* (gwoup kominotè) yo. Anplis de sa, yo te nonmen kèk fanm, yo rele *peerah*, pou preche pami fanm yo, sitou pami Mizilman yo. Lefètke yo te nonmen *manji* ak *peerah*, sa montre ke *Panth* la (kominote Sikh la), ki te toujou jèn, t ap grandi san rete—petèt menm yon fason espektakilè—nan rejyon kote lang Panjabi a te lang prensipal la. Asanble sa yo te gen objektif pou ede Sikh yo detache tèt yo anba gwo evènman Endou yo; sa te mete yo devan yon chwa: ki chemen pami de yo a yo pral swiv? Okòmansman, *baoli sahib* la te sanble kontrè ak ansèyman Guru Nanak yo. Guru Nanak te kwè ke fè pelerinaj oswa benyen nan *tirath* (kote sakre) pou retire yon kalite "enpite" rityèl se te yon bagay initil—li pa t kwè nan pratik sa yo ditou. Sepandan, fòk nou konprann sa dapre vizyon twazyèm Guru a: te gen moun ki t ap rantre nan *Panth* la ki pa t nesesèman pataje kwayans fondatè a. Fondatè a te mete aksan sou aspè enteryè espirityalite a, kote liberasyon an vini atravè *Nam simran*, olye ke atravè fòm relijye ekstèn. Byenke lanmò Guru Nanak te pase depi anviwon yon jenerasyon sèlman—e anpil nan premye disip li yo te toujou vivan—li te nesesè pou adapte yo ak nouvo sitiyasyon Guru Amar Das te jwenn devan l yo. Lefètke li te fè sa, se yon prèv sajès.}}</ref> Dapre W. Owen Cole, etablisman sistèm manji ak piri yo te ka motive pa gwo kantite nouvo konvèti ki te vin nan lafwa Sikh la, espesyalman nan Punjab. <ref name=":0" /> Sepandan, anpil nan konvèti sa yo te pote kwayans ak pratik lafwa orijinal yo, kidonk predikatè yo te nonmen pou enstwi yo sou ortodoksi ak òtopraksi Sikh ki kòrèk la, esansyèlman motive yo pou yo chwazi lafwa Sikh la ak tout sa ki mache avè l, menm si sa enplike abandone ansyen fason espirityalite yo nan pwosesis la. <ref name=":0" /> Li te nonmen fanm pou yo vin lidè kongregasyon nan jiridiksyon [[Afganistan]] ak Kachmir.<ref name=":1">{{Cite book |last=Pruthi |first=Raj K. |title=Sikhism and Indian Civilization |publisher=Discovery Publishing House |year=2004 |isbn=9788171418794 |edition=1st |series=Culture and civilization series |pages=104–105}}</ref> Fanm yo te nonmen pou dirije sistèm Piri a pou gaye Sikhi bay fanm yo se te Bhani (pitit fi ki pi piti a), Bibi Dani (pitit fi ki pi gran an), ak Bibi Pal, yo tout te kalite entelektyèl. Sistèm Piri a te edike fanm yo tou nan nòm ak koutim sosyal ak relijye yo. <ref name=":3" />
[[Fichye:Fresco_depicting_a_Sikh_ragi_jatha_musically_performing_using_traditional_instruments_in_the_presence_of_Guru_Amar_Das_from_Asthan_Baba_Bikram_Singh_Bedi,_Kanak_Mandi,_Amritsar,_ca.1863–1879.jpg|vignette|Fresko ki montre yon ''[[Ragi (Sikhi)|ragi jatha]]'' Sikh k ap jwe mizikalman lè l sèvi avèk enstriman tradisyonèl yo nan prezans Guru Amar Das ki soti nan Asthan Baba Bikram Singh Bedi, Kanak Mandi, Amritsar, ca.1863–1879.]]
Amar Das te pèsonèlman pran swen edikasyon bofis li Jetha (ki te vin Guru Ram Das nan lavni) nan mizik klasik nan Nò End, epi Bhai Gurdas, nan divès lang ak literati relijye.<ref name=":022" />
==== Entèdiksyon pou Sati ====
Guru Amar Das te yon gwo opozan ''sati'', pratik pou yo touye madanm vèv sou bwa fineray mari yo pandan kremasyon mari a. Li deklare sa ki annapre yo konsènan pratik la: <ref name=":1" />
"Fem pa Sati, ki boule tètyo avèk kadav mari li.
Okontrè, yo se sati ki mouri pa ki mouri senpleman akoz chòk separasyon ak mari yo. Epi, yo menm tou, yo ta dwe konsidere kòm moun ki gen kontantman ak imilite, ki sèvi Seyè yo, epi lè yo leve nan maten, yo toujou sonje li."
— Guru Amar Das, ''Var Suhi'' of the ''Guru Granth Sahib'' (page 787), translation from ''Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages'' (2016) by Rukhsana Iftikhar"Fem boule nan dife avèk mari li
Yo pase anpil doulè ak lanmò a.
E si yo pa t apresye mari yo,
Nanak, poukisa pou yo ta boule ditou?"
— Guru Amar Das, translation from ''Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages'' (2016) by Rukhsana Iftikhar
==== Opoze sistèm Purdah la ====
''Purdah'' se yon koutim tradisyonèl kote medam yo kouvri figi yo ak kò yo lè yo nan konpayi gason epi yo izole tèt yo de konpayi gason yo. Guru Amar Das te kont koutim sa a ak anpil fòs epi yo di li te yon fwa reprimande ''raja'' (wa) Haripur ki t ap vizite a ak madanm li yo lè wa a te obsève koutim nan bò kote l.<ref name=":3">{{Cite book |last=Iftikhar |first=Rukhsana |title=Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages |publisher=Notion Press |year=2016 |isbn=9789386073730 |edition=1st |quote=Guru Amar Das te opoze tou ak koutim *purdah* la (pratik pou fanm kache figi yo oswa kò yo anba vwal). Yon fwa, Raja Haripur la te vizite kote Guru a te ye a ansanm ak madanm li yo; youn nan rèn yo te rete kache dèyè vwal li. Guru a te fè objeksyon epi li te mande yo pou yo retire vwal yo. Youn nan yo pa t dakò retire vwal li, e Guru a te di l: "Si figi Guru a pa fè w plezi, poukisa ou te vin isit la?" Sa te gen yon gwo enpak: gason yo—ki, nan moman difisil, te konn kite fanm yo nan men anvayisè yo (sa ki te konn mennen nan pratik *Jauhar* la)—te kòmanse kanpe pou defann kay yo. Guru Amar Das te mete sou pye yon sistèm ki rele *Pin* pou rejenere sosyete a; sistèm sa a te gen responsablite pou edike fanm yo sou nòm relijye ak sosyal yo. Se fanm entèlektyèl ki te jere tout òganizasyon an; pami moun ki te kontribye nan sistèm sa a, te gen Bibi Bhani, Bibi Dabi ak Bibi Pal (fanm sa yo te disip devwe Guru Amar Das e yo te ede l nan travay edikasyon fanm yo).}}</ref> Youn nan rèn raja yo te refize kite vwal la, epi Guru a te reponn: "si ou pa kontan ak figi Guru a, poukisa ou ta vin isit la?" <ref name=":3" />
==== Akbar ====
[[Fichye:Painting_of_Mughal_emperor_Akbar_meeting_Guru_Amar_Das_in_1567_at_Goindwal.jpg|vignette|Penti 19yèm syèk ki montre anperè Mughal [[Akbar]] k ap rankontre Guru Amar Das an 1567 nan Goindwal.]]
Anperè Mughal [[Akbar]] te rankontre Guru Amar Das. Selon lejann Sikh la, li pa t ni resevwa Akbar ni yo pa t mennen Akbar dirèkteman ba li, okontrè, Guru a te sigjere pou Akbar, tankou tout moun, chita atè a epi manje nan ''langar'' la ak tout moun anvan premye rankont yo a. Akbar, ki t ap chèche ankouraje tolerans ak akseptasyon atravè liy relijye yo, te aksepte sijesyon an san ezite. Apre konklizyon Langar la, Akbar te chita nan kongregasyon an ak rès sangat la epi li te poze Guru a yon kesyon. <ref>{{Cite web|url=https://www.srigurugranthsahib.org/guru-amar-das/noor-e-ilahi.htm|title=Noor-E-Ilahi}}</ref> Ajyografi Sikh yo rele ''janam-sakhis'' mansyone ke Guru Amar Das te konvenk Akbar pou l retire taks sou pelren Endou ki t ap ale Haridwar. Bhai Mani Singh (1718), yon figi Sikh enpòtan, mansyone ke anvan reyinyon an Akbar te sipliye Guru a pou yon benediksyon pou l te anekse Chittorgarh ki difisil pou pran an, ke Guru a te bay epi apre reyinyon an li te bay 84 vilaj nan non Guru Sikh enpòtan li a, Ram Das, apre Guru a li menm te refize.
==== Ritwèl nan Sikhism: maryaj, festival, fineray ====
Amar Das te konpoze yon im kaptivan yo rele ''Anand'' epi li te fè l tounen yon pati nan rituèl maryaj Sikh yo rele " Anand Karaj ", ki literalman vle di "evènman byennere".
Amar Das te kwè ke yon maryaj ki reyisi se yon maryaj kote nanm mari a ak madanm nan vin tounen yon sèl metaforikman:
"Yo pa mari ak fem ki chita ansanm. Òkontre, yo se fem ak mari ki gen youn lespri nan de kò."
— Guru Amar Das, translation from ''Indian Feminism: Class, Gender & Identity in Medieval Ages'' (2016) by Rukhsana Iftikhar
Nan epòk kontanporen an, yo chante imn ''Anand'' lan pa sèlman pandan maryaj Sikh yo, men tou nan gwo selebrasyon yo. Yo resite pati nan "imn Anand" lan nan tanp Sikh yo ( ''Gurdwara'' ) chak swa, lè yo bay yon tibebe Sikh non, epitou pandan yon antèman Sikh.<ref name=fenech35>{{cite book|author1=Louis E. Fenech|author2=W. H. McLeod|title=Historical Dictionary of Sikhism|url=https://books.google.com/books?id=xajcAwAAQBAJ&pg=PA35|year=2014|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-4422-3601-1|page=35}}</ref> Li se yon seksyon nan konpozisyon ''Anand Sahib'' Guru Amar Das la, enprime sou paj 917 a 922 nan ''Adi Granth'' la epi mete sou raga "Ramkali" a. <ref name="fenech35" />
Tout konpozisyon ''Anand Sahib'' Guru Amar Das la se yon melanj [[lengwistik]] lang Panjabi ak Hindi, ki reflete edikasyon ak orijin Guru Amar Das. Im nan selebre libète anba soufrans ak enkyetid, inyon nanm nan ak divin nan, li dekri bonè yon devwe reyalize atravè [[Guru (mèt espirityèl)|Guru]] a avèk devosyon enteryè ak lè li repete Non Kreyatè a. <ref name="Mandair2013p89" /> Im nan deklare nan strof 19 ke Veda yo anseye "Non an sipwèm", nan strof 27 ke Smriti ak Shastra diskite sou byen ak mal la men yo ireyèl paske yo pa gen yon Guru epi ke se gras Guru a ki reveye kè a ak devosyon anvè Non an. Im nan selebre lavi yon mèt kay ak devosyon enteryè konstan anvè Youn nan, li fini chak strof ak karakteristik "di Nanak".<ref name="Mandair2013p89">{{cite book |author1=Christopher Shackle |author2=Arvind Mandair|title= Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures| url= https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C&pg=PA89| year=2013| publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=89–91, for a translation of his complete Anand hymn see pp. 92–101}}</ref><ref name="ColeSambhi1993">{{cite book|last1=Cole|first1=W. Owen|last2=Sambhi|first2=Piara Singh | isbn=978-0-333-54107-4 |title=Derived Religions?|year=1993|pages=10–24|doi=10.1007/978-1-349-23049-5_2}}</ref>
Nan tradisyon Sikh la, yo rekonèt Guru Amar Das tou kòm yon moun ki te ankouraje konstriksyon tanp ak kote Sikh yo te ka rasanble pandan fèt tankou Maghi, Diwali ak Vaisakhi . Li te mande disip li yo pou yo rasanble pou lapriyè ak selebrasyon kominotè nan otòn pou Diwali ak nan prentan pou Vaisakhi, toulede ansyen fèt apre rekòt nan peyi Zend.
==== Fondasyon Goindwal ak konstriksyon Baoli Sahib la ====
Guru Amar Das te responsab pou etabli yon nouvo sant otorite Sikh nan Goindwal epi pou konstwi yon pi an eskalye yo rele Baoli Sahib nan plas la. Previzyon Guru a ki te bati yon katye jeneral nan kote santral Goindwal nan Punjab sou bò larivyè Beas la, ki kwaze pa twa gwo rejyon kiltirèl nan zòn nan ( Majha, Malwa, ak Doaba ), te ka fasilite rapid pwopagasyon Sikhism nan tout twa prensipal rejyon Punjab yo. <ref name=":022" /> Baoli Sahib la te premye sit pelerinaj vrèman Sikh la epi li te ede atire nouvo manm potansyèl nan lafwa a. <ref name=":022" />
==== Sit Tanp an lò a ====
[[Fichye:Hamandir_Sahib_(Golden_Temple).jpg|vignette|Guru Amar Das te chwazi sit la pou [[Tanp an lò a|Harimandir Sahib]] (Golden Temple). ]]
Guru Amar Das te chwazi sit la nan vilaj Amritsar pou yon tanp espesyal, ke Guru Ram Das te kòmanse bati, Guru Arjan te fini epi inogire, epi Sikh Maharaja Ranjit Singh te dore. Tanp sa a te evolye pou l vin tounen "Harimandir Sahib" kontanporen an, oubyen tanp Hari (Bondye), ke yo rele tou [[Tanp an lò a|Tanp an lò]] a. Se sit pelerinaj ki pi sakre nan Sikhi.
==== Festival yo ====
Entelektyèl tankou Pashaura Singh, Louis E. Fenech ak William McLeod deklare ke Guru Amar Das te gen yon gwo enfliyans nan entwodui "karakteristik distenk, pelerinaj, festival, tanp ak rituèl" ki depi epòk li te yon pati entegral nan Sikhi. Li te responsab pou ranfòse dat Vaisakhi ak Diwali kòm evènman bianyèl kote Sikh yo te ka rasanble ansanm epi rankontre dirèkteman ak guru yo.
==== Lekriti Sent yo ====
[[Fichye:Folios_from_the_Pinjore_recension_of_the_Goindwal_Pothi.jpg|vignette|Folios ki soti nan revizyon Pinjore nan Goindwal Pothi, anviwon ane 1570 yo]]
Yo sonje Amar Das tou kòm moun ki te kòmanse koleksyon im yo ke yo rekonèt kounye a kòm ''Goindwal Pothi'' oubyen ''Mohan Pothi'', ki te vin tounen ''[[Guru Granth Sahib|Adi Granth]]'' la – premye edisyon ekriti Sikh yo – anba senkyèm Mèt Sikh la, ki te finalman vin tounen ''[[Guru Granth Sahib]]'' anba dizyèm Mèt Sikh la. Prèske 900 im Guru Amar Das te konpoze yo reprezante twazyèm pi gwo pati a, oubyen anviwon 15%, nan ''[[Guru Granth Sahib]]'' la.
=== Chwazi yon siksesè ===
[[Fichye:Gilded_panel_depicting_Guru_Amar_Das_with_his_sons,_Baba_Mohan_and_Baba_Mohri,_from_Gurdwara_Chaubara_Sahib.jpg|vignette|Panèl dore ki dekri Guru Amar Das ak pitit gason l yo, Baba Mohan ak Baba Mohri, ki soti nan Gurdwara Chaubara Sahib.]]
Amar Das te gen kat moun nan tèt li ki t ap pran plas li kòm pwochen Guru a:<ref name=":2">{{Cite book |last=Singh |first=Prithi Pal |title=The History of Sikh Gurus |publisher=Lotus Press |year=2006 |isbn=9788183820752 |pages=50}}</ref>
# Ramu, bofis li {{Efn|Yo te konnen l tou sou non Bhai Rama; li te marye ak Dani, pi gran pitit fi l la.|group=note}}
# Jetha, bofis li {{Efn|Li te marye ak pi jèn pitit fi li a, Bhani.|group=note}}
# Mohan, pi gran pitit gason l lan
# Mohri, pi piti pitit gason l lan
Li te kreye kat tès pou yo tout te pase pou deside kilès ki pral eritye tit guru a. Yo di se sèlman Jetha ki te reyisi yo tout. <ref name=":2" />
Gen moun ki panse li te ka konsidere pwòp pitit fi li, Bhani, kòm yon posib siksesè pou pòs guru a yon lè.
== Lanmò ==
Yon ti tan anvan lanmò li, yo ekri nan ''[[Ramkali Sadu]]'' (ki te konpoze pa pitit pitit gason l, Baba Sundar ), ke li te mande tout fanmi li pou rekonèt nouvo Guru a, Ram Das, epi li te pèsonèlman mete pat sandal la sou fwon Bhai Jetha pou [[Guru Gaddi|wenn li]] kòm siksesè li. Li te mouri an 1574, nan Goindwal Sahib, epi tankou lòt Guru Sikh yo, yo te boule l, epi yo te plonje "flè" yo (zo ak sann ki te rete apre kremasyon an) nan harisar (dlo k ap koule).
== Literati ==
Yo atribiye yon gwo kantite travay ekri bay Guru Amar Das. Travay powetik li yo reflete byen travay Guru Nanak yo, yon apwòch konsèvatif ki petèt te akòz laj fin vye granmoun Amar Das lè li te vin gourou a. Anplis de sa, tradisyon tèks Sikh la te avanse anpil pandan manda li kòm gourou, avèk yon egzanp se konpilasyon Goindwal Pothis la. Amar Das bay kòmantè sou seleksyon Bhagat Bani ki te deja enkli nan Goindwal Pothis la nan etap sa a. Travay ki pi prensipal li a se te ''Anand Sahib'', ki konsantre sou relasyon ki genyen ant gourou a, disip li yo (Sikh yo), ak ''[[Gurbani|bani yo]]'' .
== Nan kilti popilè ==
''Guru Amardas'' se yon [[Documentaries|fim dokimantè ki]] soti an 1979, reyalize pa Prem Prakash epi pwodui pa Divizyon Fim Gouvènman End lan, ki kouvri lavi ak ansèyman li yo. <ref>{{Cite web|url=https://filmsdivision.org/shop/guru-amardas|title=GURU AMARDAS {{!}} Films Division|website=filmsdivision.org|access-date=12 June 2021|archive-date=12 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612092355/https://filmsdivision.org/shop/guru-amardas|dead-url=yes}}</ref>
== Galri ==
<gallery>
Fichye:Guru_Amar_Das,_painting_from_ca.1800–1810.jpg|alt=Guru Amar Das, painting from ca.1800–1810.| Guru Amar Das, penti soti nan ca.1800–1810.
Fichye:Guru_Amar_Das_miniature.jpg|alt=Guru Amar Das miniature painting.| Penti tipòtrè Guru Amar Das.
Fichye:Stamp_of_India_-_1979_-_Colnect_312147_-_500th_Birth_Anniv_Guru_Amar_Das_-_Sikh_Leader.jpeg|alt=500th Birth Anniv. Guru Amar Das postage stamp 1979| 500yèm anivèsè nesans. Koupon pou lapòs Guru Amar Das 1979
</gallery>
==Referans==
===Nòt===
{{Reflist|group=note}}
=== Referans===
{{referans}}
[[Kategori:Gouwou sikism]]
[[Kategori:Nesans an 1479]]
[[Kategori:Lanmò an septanm 1574]]
rhvic0yf9sr9y5pvfsuzt0qr1uphjgf